cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Балчыл кашкулак
Балчыл кашкулак (лат. Mellivora capensis) — суусар сымалдуулар тукумундагы кашкулактардын бир бөтөнчө түрү.
Ермунчино (Туймазин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жасоол
Жасоол - кыргыз коомундагы кагандын, мамлекеттик башкаруучу өкүлдөрүнүн буйругун, чечимин аткарган адам. Байыркы кыргыздардын бул мамлекеттик башкаруу иерархиясындагы кызмат титулу Энесай кыргыздарында 18-к. баш чендерине чейин жашап келди. Жасоол кызматтык титулу орустарга «есаул» формасында өтүп, орус армиясында 20-к. баш чендерине чейин жашап келди.
Шамшы кенчи
Шамшы кенчи – 4–5-кылымдагы көчмөн уруулардан калган мүрзөлөр, Кочкор районунун Шамшы айылынан 1976-жылы табылган. Кенчте б. з. ч. 2-миң жылдыктын 2-жарымына тиешелүү 27 буюм (балта, балка, көзөөч, керки, орок, найзанын башы, устара, күзгү, того, шакек, илгич, шибеге, төөнөгүч жана башка) болгон. Кенч 0,30–0,40 см тереңдикте жайгашкан. Шамшы кенинен табылган көпчүлүк буюмдар Жетисуу, Фергана, Казакстан, Алтайды бириктирген андрон маданиятында кездешкен металл буюмдарга окшош. Шамшы ккенин изилдеген Ы. Кожомбердиевдин жана Е. Е. Кузьминанын айтымында устаранын табылышы батыш аймактар менен байланышы болгондугун айгинелейт. Шамшы кенчин Н. В. Рындина, А. Д. Дегтярева, В. Д. Рузанов химиялык-технологиялык жактан изилдешип, аларды даярдоонун ыкмаларын, эзелки кол өнөрчү-лөрдүн деңгээлин жана буюмдардын келип чыгыш маселелерин чечүүгө жардам беришкен. Буюмдардын көпчүлүгү жез менен калайдын куймасынан калыпка куюлуп жасалган. Калыптан чыгарылгандан кийин жылмалангандыгы, оңдолгондугу баамдалат. Куралдарды чыңоонун алдында ысытышкан, муздак чабылгандары да бар. Технологиялык изилдөөлөргө караганда бирдиктүү металл иштетүү ыкмасы болгон. Жасоо ыкмалары коңшу аймактарга окшош болсо да, жергиликтүү уздар жасагандыгы анык.
Турузбаевка (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тура дарыясы Тагил дарыясынын куюлушунан Тагил дарыясы, Ница дарыясы жана Пышма дарыясы дарыяларын кошпогондо аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Бронхоаденит
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Жер жөнүндөгү илимдер жана "Манас"
Чөл бузулуп көл болду
Биз узагыраак геологиялык мезгил ичинде камтылган окуяларды алсак, эпостогу келтирилген ойлордун анык экенин даанараак көрөбүз. Палеогон жана бор мезгилдеринде (мындан 37 —137 млн жылдар мурун) биздин жерде азыркы аркайган кыргыз тоолору пайда боло элек, мелтиреген түз талаа жаткан. Климаты ысык жана кургак келип, өсүмдүктөр жок, азыркы Казакстандын Батпак Талаасы сыяктуу какыраган чөл болгон. Ал эми Фергана өрөөнү тарапта толкуган "көк деңиз" орун алган. Андан мурунураак, юра мезгилине (мындан 137 —197 млн жыл мурун) көз чаптырсак, климат нымдуу жана жылуу болгондуктан, субтропикалык өсүмдүктөр дүркүрөп өсүп турганын билебиз. Көп жерлерде чытырман токой, былкылдак саз, майда көлдөр, суулар болгон. Ал эми пермь мезгилинде жана карбон мезгилинин аягында (мындан 240—325 млн жылдар мурун) Орто Азияда мурункудан башкача жалпак тоолор, атылып турган жанар тоолор болгон. Улам өткөн доорлордун түпкүрүнө жылган сайын биздин жерибизде ар түрдүү тоолор, мелтиреген түздөр, чалкып жаткан деңиздер, какыраган чөлдөр орун алмашып, жер бети ала чакмак болуп өзгөрүп турганын геологиялык изилдөөлөр аныктоодо. Академик В. Е. Хаин мындай деп жазат: "Бардык жерде, ар убакта жер кыртышы тынымсыз кыймылдап турат: токумдай жер бети да кыймылсыз тынч турбайт жана турган эмес" ("Общая геотектоника", М., 1964).
Коновалов мыйзамдары
3) Эритмеге караганда бууда көбүрөөк болгон компонент суюктуктагы конц. көбөйүшү менен эритменин кайноо темп-расы азаят.
Бухгалтерия
Бухгалтерия ишкананын ондүруш каражаттарын сарптоону, кредитти, ишкананын сырьё, материал, техника менен жабдылышын, эмгек чыгымын, даяр продукция сатуудан тушкөн каражатты, аласа-бересени жана башкаларды эсептейт, ишкананын бухгалтериялык балансын, бухгалтериялык отчеттуулукту түзөт. Ар бир ишкананын Бухгалтериясы болот, ал эми цехтеринде, бөлүмдөрүндө бухгалтериялык эсептөө топтору иштейт.Өндүрүш планынын аткарылышына баа берүү жана өндүрүш резервин табуу, каражаттын туура пайдаланылышын, мекеме, ишкананын менчигинин түгөлдүгүн, финансы жана смета тартибинин сакталышын камсыз кылуу Бухгалтериянын негизги милдетине кирет.
Ыйсанын Нукура Чиркөөсү
5) Суббота күнү: Ишемби күнү, жуманын жетинчи күнү (ишемби), батасын берип, Кудайдын ыйык, ыйык күн болуп саналат. Кудайдын жаратуу жана куткарылуу эскерүү үчүн Жахабанын ырайымы астында байкалган болуш керек жана жашоодо түбөлүк калган үмүт менен келишти.
Кыргызстан (айыл)
Кыргызстан — Кыргызстандын Талас облусунун Бакай-Ата районундагы айыл. Орос айыл аймагына кирет.
Кашык кап
Кашык кап - кашык салуучу чакан баштыкча. Бир жак бети сайма, оймо-чиймелер менен көркөмдөлүп, таар, кийиз жана кездемеден жасалган. Кашык капка боо тагылып, керегенин башына илинет. Кашык кап катары чаарчыктын же ара туулган козу-улактын тулубу да пайдаланылган. Чакан сайма буюмдарынын бири. Анын кооз саймасы жана оюму болот. Буюмдун жердиги көбүнчө кийизден, таардан, кездемеден тандалат. Ал көркөмдүк үчүн «аяк кап», «күзгү кап», «кайчы кап» сыяктуу эле кереге башына илинет. Кээде кашык капка ара туулган козунун, улактын, чаарчыктын терилери пайдаланылат. Ага да көркөм сайма көчөттөрү түшөт. Мына ушундай майда буюмдан улам «кыргыздын үйүндө кырк баштык бар» деген сөз бар. Кереге башы сайын баштык илинип, алардын ар биринин турмуштук мааниси жана ич ара кооздуктары бар. Кайчы капка деле көркөм көчөт түшүрүүдө ушундай кооздуктарды пайдаланат.
Ерофеев Венедикт Васильевич
Кыскача өмүр таржымакалы
Венедикт жашынан эле эрудициясы жана адабий мураска кумары менен айырмаланган.
1962-жылдын 1-октябрында Аладимир мамлекеттик пединститутунун (ВГПИ) студенткасы Валентина Зимакова күнөөсүн моюнга алган кат жазып, мындан ары Ерофеев менен жолукпаска убада кылат. ВГПИнин Я-41 тобундагы студенттер Валентинаны институтта калтыруу тууралуу чечимди колдошот.
Анын сөөгү 16-майда Москва шаарындагы Кунцево көрүстөнүнө коюлган.
Үй-бүлөлүк турмушу
1966-жылы Ерофеев уулдуу болгон. Анын атын Венедикт Венедиктович деп койгон. Ушундан соң гана уулунун энеси Валентина Васильевна Зимакова (1942—2000) менен расмий никеге турган. Кийинчерээк алар ажырашып кетишкен.
Ал күйөөсү өлгөндөн 3 жылдан кийин өзүн өзү өлтүргөн (Москвадагы Флотская көчөсүндөгү 13-кабаттагы батиринин терезесинен боюн жерге таштаган).
Эс тутум
Кировск шаарындагы борбордук китепканада Ерофеевдин музейи бар.
Шакек салмай
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Административдик-аймактык түзүлүш
Булактар
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Liste de divisions administratives
Жесек
Жесек — чалгын, кароол, сакчылык, күзөт. Ж-чи, чалгынчы, кароолчу, күзөтчү маанилерин билдирет. "Семетей" бөлүгүндө Ж. тууралуу мындай маалымат берилет:
Семетей башын кесүүгө
Кумарланган баатырың ( Саякбай Каралаев, "Семетей", 2. 286), к. Чалгын чалуу.
Шакир Молдо уулу Түгөл
-Канча мал бар экенин так билбеймин, жылына он эки каршы кап менен тикме чүлүк кылдырып, жылыга туулган торпоктордун мурдуна тактырсак, чүлүк жетпей калып, бир канча торпоктун мурду көзөлбөй калат. Жылына бир күндө кара кашкасынан эле  үч жүз торпок биттелет. Жылкынын эсебин билбейм.
Бирок ал кызды Түгөл  эмес, анын баласы Маӊгыт алган. Ошол Кызыл кыздан туулган балдар кийин энеси катаган уруусунан болупк алгандыгы үчүн гана  “катаган саяктар” деп аталып жүрдү. Чынында Маӊгыттын тукумдары катагандарга жээн болуп эсептелет.
Керимова Наталья Равильевна
Керимова Наталья Равильевна (1961-жылы туулган, Нарын облусу, Жумгал району, Миң-Куш шаарчасы) – медицина илимдеринин доктору (1998), профессор (2002). Кыргыз Мамлекеттик Медицина институтун (1984), Кыргызстан акушерлик жана педиатрия Илим Изилдөө институтунун аспирантурасын (1987) жана докторантурасын (1991) бүтүргөн. Кыргызстан акушерлик жана педиатрия Илим Изилдөө институтунда кенже, улук илимий кызматкер, бөлүм башчысы болуп иштеген (1991–2001). 2001-жылдан Кыргыз-Орус Славян университетинде профессор Акушерлик жана гинекология, лазер жана дарылоо боюнча адис. 80ден ашык илимий эмгек, анын ичинде 1 монографиясы, 6 ойлоп табуусу бар. Эмгектери: Пути прогнозирования и профилактики поздних гестозов (в соавторстве). Б., 1993; Диагностика и прогнозтическая значимость лабильности структурообразования крови при ОПГ кетозе. Б., 1998; Лазеротерапия ОПГ – гестоза (в соавторстве). Б., 1998.
Жылма суужыландар
Жылма суужыландар (лат. Coronella) – суужыландардын бир уруусу, буларга кадимки жылма суужылан (лат. С. austriaca) кирет.
Балта
Балта — жыгачты кесүү, жаруу ж. б. үчүн колдонулуучу эмгек куралы. Ал курч темирден жазы жагы миздүү, экинчи жагы уңгу саптаганга ылайык көзөнөгү менен жасалып, жыгачка сапталат. Балтанын акбалта, карабалта, айбалта деген түрлөрү бар. Балта отун кесүүгө, жарууга жана устачылык кылууга колдонулат. Кара балта чоң отундарды жаруу үчүн пайдаланылат. Балта палеолит. доорунда эле пайда болуп, адегенде таштан, колодон, кийин темирден жасалган. Балтанын сабы кармоого оңтойлуу, чабууга эптүү, уз. 40-60 см. Ак балта куралы кыргыздарга орустардан келген. Ошондуктан аны адегенде орус балта деп да аташкан.
Кементай
Бул — элдик сырт кийим. Мунун жердиги кийиз болот. Ал орточо калыңдыкта бышырылат. Ар түстөгү кийиздерден чепкендей узун жасалган бул сырт кийим кементайдын учасы менен өңүрүнүн бириктирилген жерлери жана бардык тигиштеринин арасы тон жана ичиктей «милтеленет». Анын жээктери көбүнчө айланта өңдөш кездемелер аркылуу кыюуланат. Мунун кийизинин жүнүн кылдап, ойдогудай бышырып бычат. Андай кементай бышык болот. Суу өткөрбөйт, кийин кирип-тарып кетпейт. Тикесинен койгондо да кадимки ноотудай жыгылбайт. Ак кементайдын жакасы, жең учтары, өңүрү менен этеги карыштай түрдүү түстөгү баркуттар менен кыюуланат.
Посидоний
Кыскача өмүр баяны
Ал көп саякаттап, бүт Орто жер деңизинде, Египетте, Испанияда, Англияда жана башка өлкөлөрдө болот. Саякаттарынын учурунда жаратылыштын кубулуштарына көп сандаган байкоолорду жүргүзөт. Кырк жашында Родосто өз мектебин ачат, кийин бул белгилүү мектеп болуп калат. Сексен жаштан ашкан курагында Римге жөнөп, ошол жерде каза табат. Ал өзүнөн кийин көптөгөн чыгармаларды калтырган, бирок алардан сакталып калгандары аз. Посидоний өзүнөн кийинки философияга чоң таасир көрсөткөн, бул бир кыйла мезгил өткөндөн кийин, ошол кездеги жана андан кийинки доорлордун философиялык чыгармаларын кунт коюп окуп-үйрөнүп чыкканда гана белгилүү болгон.
Философия, физика, логика, этика тууралуу
Посидоний философияны жандуу нерсеге окшоштурат, физика — кан жана эт, логика — сөөктөр жана булчуңдар, этика — жан дейт. Физикада Посидоний дүйнө бир бүтүн, башталган жана бүтө турган чеги бар, шар түрүндө деген көз карашты туткан. Ай үстүндөгү дүйнө активдүү, ай астындагы дүйнө (башкача айткандажаратылыш) пассивдүү. Кудай — бул аң-сезимдүү космостук жан, ал калган бардык дүйнө аркылуу сызылып өтүп турат, ушундан улам бардык нерседе «акыл жана кудурет» пайда болот» [Цицерон. Кудайлардын табияты жөнүндө. XII. 138]. Бул тартип кудай тарабынан тыштан эмес, ичтен киргизилет. Кудай Посидонийдин окуусунда дүйнөгө ичтен мүнөздүү болгон имманенттик күч катарында чыгат. Асман менен жердин, ай үстүндөгү жана ай астындагы дүйнөнүн ортосундагы байланышты симпатия түшүнүгүнөн көрөт, симпатия мында өзүнчө бир ылайык келүү катарында чыгат да, асмандын — жетектөөчү элемент, ал эми жердин жетеленүүчү элемент болгондугунан көрүнөт (мисалы, Ай менен Күндүн деңиз суусунун көтөрүлүшүнө жана тартылышына тийгизген таасири).
Посидоний, ошондой эле, келечек окуяларды алдын ала билдирүүчү астрологиялык окуу жөнүндөгү стоиктердин окуусун кайрадан жандандырат, бул окууну Панетий бир аз солкулдатып кеткен болучу. Мында да, Посидонийдин пикири боюнча, симпатия көрүнүп чыгат.
Акматали Алимбеков
Илимий эмгектери.
3.      Кыргыз этнопедагогикасы (окуу программасы). (1993)
6.      Кыргыз элинин билим берүү салттары. (2001)
9.      Окутуунун жалпы методдору. (2004)
14. Кыргыз этнопедагогикасы (методикалык колдонмо) (2012)
SCI тармактык индекстүү журналдарда жарыяланган толук макаласы
SCI-Exp тармактык индекстүү журналдарда жарыяланган толук макалалары
1.    Ali̇mbekov, A. Anadolu Ve Kirgiz Türklerinin Atasözlerindeki “Çalişkanlik” Değerinin Ortak Özellikleri / А. Ali̇mbekov, G. Ercan // Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 9 / 2 (Haziran 2020): 692-705
Чет элдик басылмаларда  жарыяланган эмгектери.
5.       Kırgız Halk Eğitiminde Ekolojik Öğreti// Kardeş Kalemler Sayı:84 / Aralık-2013 -64-71 .б.б.
Ал тууралуу макалалар.
http://www.kaznpu.kz/
Тынья (дарыя)
Тынья — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лозьва дарыясынын оң жээгинен 401 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Брушцева Мария Александровна
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Топры-Мачий-Кикя дарыясы (Таз куймасы)
Топры-Мачий-Кикя — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Таз дарыясынын оң жээгинен 797 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жамал Карши
Жамал Карши - Абул Фадл ибн Мухаммад Жамал ад-Дин Каршы (1230–31 – өлгөн жылы белгисиз) – Жети-Суу тарыхчысы жана акын. Эл-Аларгу вилайетинин борбору Алмалык шаарында туулган.
Сыналгы
Аналогдук берүү — сигналды аналогдук кайра иштетүү усулу менен ишке ашыруучу эфирдик теле жана радиотрансляция (б.а. жыштыгы дайым убактысы менен өзгөрүлүп туруучу аналогдук сигналдын жардамы менен). Санариптик телекөрсөтүүсүнө чейинки бардык тутумдар аналогдук болуп саналат.
Дециметрдик берүү — 470–790 МГц радиожыштыгын (дециметрдик же ДМВ (UHF), IV, V (470-862 МГц) диапазондорун колдонгон телевизиондук тараткыч.
Multiple PLP — DVB-T2 стандартында бир транспорттук агымда бир нече физикалык деңгээлдеги каналдардын берүү режими. Ар бир PLP маалыматтарды берүүнүн ар кандай ылдамдыктарына жана каталардан корголушунун параметрлерине ээ болгондуктан, сигналдарды кабыл алуунун ар кандай шарттарын камсыздайт.
Керки-Дөң, Араван району
Керки-Дөң, Араван району – Ош облусунун Араван районундагы кыштак. Төө-Моюн айыл округуна караштуу. Деңиз деңгээлинен 645 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Араван кыштагынан 50 км түштүк-батыш тарапта. Кызыл-Кыя темир жол бекетинен 50 км. Кыштак 1900-ж. негизделген. Калкы 848 (1987), 1729 (2007); негизинен дыйкан чарбаларында эмгектенет. Орто мектеп, китепкана, бала бакча, клуб бар.
Абдиев Тууганбай
Дүйшөнбек Үкүев, белгилүү ырчы, обончу, мындайча эскерет:
- Эми Тукем жөнүндө айта турган болсок, сөз өтө эле көп. 1967-жылы филармонияга келгенде Тукем болуп толуп турган кези экен. Айрыкча төкмө акындык шыгы ашып-ташын турган убагы экен. Анан Тукем менен бирге иштешип калдым. Тууганбай байке менен командировкага көп жүрдүм. Тукемдин дагы бир артыкчылыгы жеке эле акын эмес, комузду да жакшы чертчү. Анан дастандарды аябай ийине жеткире айтчу. Тукемдин адамкерчилик сапаты да өтө жогору эле. Мени өзүнүн баласындай Дүйшөке деп аябай сыйлап, ырчылыгыма да аябай баасын берүүчү. Ал айрыкча таланттуу адамдарды өтө жогору баалаган инсан эле. Ажалга айла жок экен. Тукемдин эдибизге бере албай кеткен ырларын артында калган шакирттери жаш акындар улантсын, аларды ар дайым арбагы колдоп жүрсүн.
Өмүр баяны
1955-жылы Токтогул райондук маданият үйүндө, 1956–1961-жж. Жалал-Абаддагы облустук драма театрында, 1961-жылдын март айынан өмүрүнүн акырына чейин Токтогул Сатылганов атындагы Кыргыз Улуттук филармониясында артист болуп эмгектенген. 1976-жылы Кыргыз Мамлекеттик Университетин (азыркы Кыргыз Улуттук Университетин) аяктаган. Тууганбай Абдиев узакка созулган оорудан 2008-жылы 1-декабрда Бишкек шаарында каза болгон. Кыргыз эл артисти Тууганбай Абдиевди акыркы сапарга узатуу жөрөлгөсү 3-декабрда Абдылас Малдыбаев атындагы опера жана балет театрында болуп өткөн. Залкар төкмөнүн сөөгү 2008-жылы 3-декабрда Бишкектеги "Ала-Арча" көрүстөнүнө коюлган.
Тыня (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Кемер кур
«Тогуз төбөлөө» (акак чөгөрүү) кемер курдун тогосунун экинчи учуна да так ошол шөкөт өзүндөй кайталанат. Кемердин кайышына тегерете урулган шөкөттөр тегерек, төрт чарчы, сүйрү келип, ал жыш да, сейрек да чабылышы ыктымал. Мында шөкөттөр кадимки сайма көчөттөрү сымал ирээти менен кайталанат.
Жеңил музыка
Жеңил музыка - кыргыз музыка өнөрүндөгү кабыл алууга элпек, негизинен көңүл көтөрүүгө арналган оюн-зоок музыкасы. Мазмуну менен обону жөнөкөй, обону үйрөнүүгө оңой. Жеңил музыканын негизги жанрларына марш, чакан увертюра, сюита, рапсодия, курама күү (попурри), оперетта, балет темаларына жазылган фантазия, эстрадалык обондор, обондуу ырлар менен романстардын айрым түрлөрү кирет. Жеңил музыканын айрым белгилери А.Моцарт, Ф. Шуберт өңдүү композиторлордун чыгармаларында болгон. 19-к. И. Ланер, Оффенбах жана ата-бала Штраустар жеңил музыканын классикалык үлгүлөрүн жаратышкан. Жеңил музыка азыркы күндүн музыкасында маанилүү орунду ээлейт. Жеңил музыканын бир тармагы - жаз. Жеңил музыка учурдагы кыргыз музыка өнөрүнөн өз ордун таап, өзүнчө музыкалык шоу багыт катары өнүгүү абалында. Бул багыт өзгөчө эркиндиктин соңку жылдарында өнүгүү жолунда.
Прокл
Триада концепциясы
Проклдун триада концепциясы — гегелдик триадага негиз болгон, бирок ал триадалык концепцияда кийин Гегель тарабынан ага киргизилген мазмундук маңыз жок эле. Ошондуктан Проклдун диалектикасы накта формалдуу мүнөздө гана болгон. Прокл — философиянын өнүгүшүнө олуттуу салым киргизген акыркы антик философу. Дамаский менен Симпликий анын шакирттери жана жолун жолдоочулары болгон. Симпликий (549-ж. өлгөн) өзүнүн Аристотелдин чыгармаларына берген комментарийлери аркылуу белгилүү болгон. Ал платонизм менен аристотелизмди бириктирүүгө аракеттенген.
Колдонулган адабияттар
[http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/philosophy_blinnikov.pdf Л. В. Блинников.Философтордун кыскача сөздүгү. - Б.: 1997, ISBN 5-900162-16-8]
Серебряный (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Новокузнецк шаарынан Кемерово шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Көбүү
Көбүү – айлана чөйрөдөн суюктукту же бууну сиңирип алуудан катуу заттар көлөмү же массасы чоңоюшу. К. чектүү жана чексиз болуп бөлүнөт. Биринчисинде белгилүү көлөмгө жеткенде К. токтолот жана К. өзүнүн формасын сактайт, мис., гель сымал ион алмашуучу чайырлар – сууда, жумшартылган каучук – бензолдо чектүү көбөт. Экинчи учурда полимер менен суюктук өз ара диффузиясынын натыйжасында фаза аралык чек жоюлуп, К.полимер толук эрип кетүүсү менен аяктайт. Кээде чектүү (темп-ранын жогорулашы м-н) чексиз көбөйүүгө өтөт. К. техникада, турмуш-тиричиликте кенен колдонулат.
Керкира
Керкира – Грекиядагы шаар. Керкира номунун (административдик-аймактык бирдик) административдик борбору. Керкира (Корфу) аралында жайгашкан. Калкы 25,6 миң (2008). Иония деңизиндеги порт. Эл аралык аэропорту бар.
Жетиген (жылдыз)
Ж. багыт катары эпостун башка эпизоддорунда башкача айтканда эл көчкөндө, тигил же бул жердин ордун белгилөөдө арбын колдонулган: "Эми көчүп бул жерден Жетиген жакка кетеби" (Сагымбай Орозбаков, 3. 76).
Шабдан шаар чалдыбары
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Абдерлик Протагор
Бизди курчап турган дүйнө карама-каршы дүйнө, ошондуктан «ар бир нерсеге карата эки карама-каршы тезисти колдонуу керек» деп эсептеген. Бул Протагордун белгилүү лакап кебинде чагылып калган: «Адам бардык нерселердин: жашап тургандардын жашап тургандыгынын жана жашап турбагандардын — бар болуп жашап тургандыгынын чени болуп саналат.»
Бичвуд (Огайо)
Калкы - 11 953 киши. Болжолдуу аянты - 13.7 км². FIPS коду — 39-04500.
Чымбай тургун жайы
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Качкынбай Артыкбаев
Качкынбай Артыкбаев - белгилүү сынчы, адабияттчы, акын жана котормочу.
Тагай конфедерациясы
Бейпил жылдар
80-жылдардан баштап аркалык кыргыздарда ички жана тышкы чыр чатактардын токтогондугу байкалат. Бул убактарда бирикмедеги уруу башчылардын чоң бийи катары Атаке баатыр таанылган. Анын убагында 1785-88-жылдары Орус империясына болгон алгачкы элчилик ишке ашырылган.
Административдик түзүлүш
Капитан Андреевдин 1885-жылга таандык маалыматтарына караганда, бул учурда Атаке бийге (князь Атекай) баш ийген 10 уруулук бирикменин (волость) болгондугу маалым;
Чыкта
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Энрике Иглесиас
Энрике Мигель Иглесиас Прейслер (англ. Enrique Miguel Iglesias Preysler, айтылышы: /ɛnˈriːkeɪ ɪˈɡlɛsiəs/, испанча айтылышы: [enˈrike miˈɣel iˈɣlesjas 'pɾeizleɾ]; 1975-жылы 8-май) - испаниялык ырчы, ыр жазуучу, актер жана музыкалык продюсер. Латиноамерикалык поп-музыканын падышасы катары кеңири таанымал. Энрике Иглесиас сахналык аты менен Латын Американын жана АКШда испандык үн жаздыруучу рыноктун жылдызы болоорунун астында ал өзүнүн чыгармачылык ишин 1990-жылдардын ортосунда испаниялык Fonovisa Records үндү жаздыруучу фирма белгиси менен Энрике Мартинез аты менен баштаган. 2000-жылдардын башында Иглессиас негизги рынокко кирип испан тилиндеги альбомдорду жаздыруу үчүн Universal Music Group компаниянын Universal Music Latino үндү жаздыруучу фирма белгиси менен 68 миллион доллардык мульти альбомдук келишимге коюп англис тилиндеги альбомдору үчүн Interscope Records менен келишимге кол койгон. 2010-жылы Иглесиас Interscope Records менен келишимди токтотуп эки тилде үндү жаздырууларды жаздырган Republic Records менен иштешип баштаган. Он жылдан соң Иглесиас Universal Music Group кызматташтыгын токтотту. Sony Music менен иштеп баштап, анын альбомдору Испанияда Sony Music Latin, Англияда болсо RCA Records үндү жаздыруучу фирма белгиси астында чыккан.
Бивэркрик (Огайо)
Бивэркрик (Огайо) (Beavercreek) — Огайо штатынын Greene округуна караган АКШ шаары.
Аралыктан (дистанттык) окутуу
Компьютердик телекоммуникациялар күндөн күнгө өнүгүп жашообуздун бардык тармактарына кирүүдө. Кыргызстандагы персоналдык ЭЭМ колдонуучулары интернет тармагына республикабыздын «дүйнөнү телефондоштуруу» жагында төмөнкү орундарда турганына карабастан акыркы 1-2 жылда кээ бир башка өлкөлөргө салыштырмалуу бир канча алга карай жол алды. Телекоммуникация (грек сөзү, tele - алыс, аралык, латын. communicatio -сүйлөшүү) башкача айтканда бардык маалыматтарды аралыкка берүүчү тармактар: радио, телевидение, телефон, телеграф, телетайп, телекс, телефакс, жана биз сөз кылып жаткан компьютердик телекоммуникациялык байланыш. Маалыматтарды төмөнкү даректерден карап көрүңүз:
Желаргы
Желаргы – тоодон соккон сыдырым шамал.
Эстебес Турсуналиев
Өмүр баяны
Эстебес Турсуналиев — 1931-жылы 5-майда Талас облусунун Манас районуна караштуу Кара-Арча айылында туулган. Анын атасы Турсуналы комузду жакшы черткен. Энеси Арпаян оозеки чыгармаларды мыкты билген жомокчу, кошокчу болгон. Эстебес 9 жашында комуз чертүүнү үйрөнүп, 12 жашынан баштап өздүк-көркөм чыгармачылык ийримдерине, райондук, областтык жана республикалык кароолорго жигердүү катышып келген.
Үй-бүлөсү
Аялы– Райгүл жана сегиз баласы бар: Съездбек, Насыпбек, Эркинбек, Таалайбек, Толкуна, Нурдин, Айнура, Нурлан.
Еврокөрүнүү жаш бийчилер сынагы
2003-жылы сынакта заманбап жана классика бийлери үчүн ажыратылган байгелер каралган. Сынак, 2007-жылы Европа телерадиоберүү бирлиги (EBU) «Еврокөрүнүү бий сынагы» аттуу жаңы телешоу киргизгенине байланыштуу болбой калган. Башынан бул шоу 2009-жылы кайтып келеээри болжолдолгон эле, ошондой эле сынак Жума күнү, 2009-жылдын 19-июнунда Норвегияда Ослонун Бий үйүндө өтүш керек болчу, бирок, ЕТРБнын телевизиондук департаментинин мүдүрү Бьерн Эриксендин 2009-жылдын май айында болгон пресс-EBU кеңешмеде айтуусу боюнча «аз катышуучу-өлкөлөрдүн айынан улам сынак кайрадан болбой калган».
Бузачи
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Рид, Томас
Интуитивдик принциптер
Мисалы, Рид «менин инсандыгым» деген жобону контингенттик принциптер деп эсептейт. Биздин инсандыгыбыз окшош, аны биз ачык, так эскерип турганыбызда анын жашоосунда үзгүлтүк болбойт дейт ал. Зарыл принциптерге себептүүлүктү таандык кылат, себептүүлүктү далилдөөнүн кереги жок, ал буга муктаж да эмес, анткени ал талашсыз нерсе жана жалпылык мүнөзгө ээ.
Жүйөлүү маани теориясынын негиздери
Риддин жүйөлүү маани теориясынын белгилүү бир негиздери бар, анткени жүйөлүү маани түшүнүктөрүндө чындыгында да адамдардын көп кылымдык тажрыйбасы чагылдырылган, ошондуктан алар өзүндө көптөгөн жоболордун акыйкаттуулугун камтып турат. Бирок Рид бул түшүнүктү абсолютташтырып жиберет да, көп учурда ал тажрыйбаны өзүнүн карама-каршысына айландырып коёт.
«Идеизм»
Ошондой болсо да, скептицизмге терс мамиле жасоодо туура позицияда туруу менен бирге, Рид өзү да биздин өзүбүздү курчап турган дүйнөнү чагылдыра алууга болгон жөндөмдүүлүгүбүздү билдирүүчү сенсуалисттик мамилени четке кагат.
Меланоцет
Меланоцет (лат. Melanocetus apogon) — деңиз тереңинде жашоочу кайырмактуу балыктарлын бир түрү.
Көмүр кислотасы
Көмүр кислотасы, Н2СО, — көмүртек (II) оксиди СО2 сууда эриткенде пайда болуучу эки негиздүү начар к-та. СО2 сууда эригенде К. к. мол. түрүндө болуп, бир аз диссоциацияланат:
Кептакыя
Кептакыянын шөкөттөрү менен саймалары ар кыл, түрдүү түстө майда болот. Зер менен кездемеге түшкөн көркөмдүктөр ич ара ширелишип, буюм шаңдуулукту жана асемдүүлүктү тартуулап турат.
Убъенная (дарыя)
Убъенная — Орусиядагы дарыя. Түмөн облусу, Курган облусу, Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ишим дарыясынын сол жээгинен 437 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Жикилдер-чигилдер
Жикилдер-чигилдер байыркы түрк урууларынын бирикмеси. 8-10-кк. Карлук каганатына кирген. Ысыккөлдүн түштүк аймагы менен түндүк-чыгышын байырлаган чигилдердин бир бөлүгү Талас суусунун өрөөнүндө жашаган. Чигилдер кыргыздар менен карым-катнашта турушкан, болжолу кыргыздардын бир этностук бөлүгү болушкан. Көчмөн мал чарбачылык, дыйканчылык менен кесиптенишип, соода-сатык ишин жигердүү жүргүзүшкөн. Шаарлары (Тоң суусунун өрөөнүндөгү шаар калдыгы; Барскан шаары), кыштактары болгон. Чигилдер Караханий мамлекетинин негизин түзүшкөн. Маалыматтар чигилдер карахан аскерлеринин орчундуу бөлүгүн түзүшкөндүктөрүн баяндайт. 19-к.биринчи жарымында жашап өткөн бугу уруусунун башкы бийи Боронбай өзүн чигилдердин урпактары экендигин белгилегендигин орус булактары баяндайт.
Буйнакский Уллубий Даниялович
Буйнакский Уллубий Даниялович (1890-1919) - Дагстанда Совет бийлиги үчүн күрөштү уюштуруучулар-дын бири. 1916-жылдан Компартиянын мүчөсү. Москва университетинин юрид. факультететинде окуган. 1917-ж. Февр, революциясынан кийин Москванын Хамовни-ческий районунда, кийин Дагестанда парт, иш жүргүзгөн. 1917-жылдын ноябрынан Петровск - Портанын (азыркы Махачкала), 1918-ж. Даг-стан обл. аскердик революциячыл советин башкарат. Дагстанда Совет бийлиги убактысынча кулагандан кийин Астраханга кетип, 1919-жылдын башында Дагстанга кайра келет да, РКП(б) - нин подпольелик обл. комитетин, Дагстан аскердик советин түзүүгө катышкан. 1919-ж. 13-майда прово-катордун айгагы боюнча Буйнакский башында турган обкомдун бардык мүчөлөрү контрреволюциячыл "тоолук өкмөт" тарабынан камакка алынып, аскер-шарыят сотуна берилген жана атылган.
Ямусукро
Ямусукро Африка континентиндеги Кот-д'Ивуардын борбор шаары.
Ак-Жол айыл аймагы
Айыл чарба багытындагы жерлердин жалпы аянты - 20816 Суулуу - 191 Кайракы - 688 Чөп чабык - 686 Жайыт - 10424 Залеж - 100 Бак - 127
Жалпы токой фондусу - 1835 Мергенчилик кылуучу жайлар - 0 ФПЗ жерлери - 349 Андан арендага берилгени - 24 Токой чарбалар - 1 Фермердик дыйкан чарбалар - 17 Айыл чарба кооперативдер - 0 Кредиттик уюмдар - 2
Мал чарбасынан: Эт өндүрүү - 2700 т. Сүт өндүрүү - 750 миң т. Жумуртка - 45 000 даана Жүн - 19,1 миң тонна.
Орусия
Калкынын саны ― 146 267 288 адам (2015-жылы).
Орусиянын географиясы
Орусияда Славян өлкөлөрүндө жана мурдагы Советтер Союзунун айрым өлкөлөрүндө административдик бөлүнүүнүн бир түрү болгон облустар бар. "Облус" сөзү англис тилинде да колдонулат, бирок көбүнчө "аймак", "зона", "облус" же "аймак" деп которулат. Акыркы котормо башаламандыкка алып келиши мүмкүн, анткени "облустун" бөлүмчөсү "райондук" деп аталып, аны "чөлкөм" же "район" деп которсо болот. Россиянын жалпысынан 46 облусу бар. Крым - Орусияга киришпейт, ал талаштуу аймак Украинадан 2014-жылы аннексия болгон. Россиянын алыскы чыгышында аймак Азия континентиндеги Сибир деп аталат.
Бешик ырлары
Түшкө кирип энекең
Бышты жегин жан балам.
Согровая
Согровая — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Томь дарыясынын оң жээгинен 465 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Жакшылык
Жакшылык — Кыргыздардын салттуу турмушундагы кубанычтуу окуя. Ага бала торолуу, жентек, бешик той, уйлонуу тою, конок кутуу, конуш тою жана башкалар кирет. Жакшылыкка чакырылгандар белегеи, малы же кошумчасы менен келишкен. Бир уйдун жакшылыгы бутун уруктун жакшылыгы болуп жалпы баарысы конок чакырышып конок узатышкан.
Чакыркорум
Чакыркорум – Чоң Нарын дарыясынын сол куймасы. Борколдой кырка тоосунун түндүк капталында. Узундугу 33 км, алабынын аянты 315 км2. Алабынын деңиз деңгээли орточо бийиктиги 3800 м. Куралуу облусуна кирет. Борколдой кырка тоосунун мөңгүлөрүнөн агып түшкөн бир топ майда суулар кошулуп, Кактысайдан түндүктү көздөй бурулатда,Кумталаага өтүп, Чоң Нарынга куят. Негизинен кар, мөңгү сууларынан куралат. Ири куймалары: Чоң Карасуу, Чоң Төр, Тууратөр(оң). Жылдык орточо чыгымы 4 м3/сек, эң көбү июнь–июлда,эң азы январь–февралда байкалат.
Көңүл
Көңүлдүн бир нече түрлөрү бар. Көңүл эрксиз (пассивдүү) жана эрктүү (активдүү) болушу мүмкүн. Назар салына турган объект сезимдүү түрдө атайын тандалып алынгандагы көңүл – бул эрктүү (активдүү), ал эми адамдын сезимталдык багытталышынан тышкары болгондогу көңүл – эрксиз (пассивдүү) болот. Эрксиз көңүл адамдын төрөлгөн биринчи күндөрүнөн тартып эле көрүнөт, анткени анын негизин айлана-чөйрөнүн ар кандай өзгөрүүсүнө жандуу организмдин токтоосуз жообу катары келип чыгуучу реакциясы (универсалдуу биологиялык реакция) – болжолдуу (боолголоочу) рефлекс түзөт.
Организмге таасир этүүчү тышкы өзгөрүү (стимул) канчалык күчтүү болсо ага карата жооп берилүүчү реакция да ошончолук күчтүү болот. Катуу чыккан үн, жарыктын жаркырашы, кескин түртүлүү, жыттын, түстүн, кыймылдын кескин өзгөрүшү сөзсүз организмдин жооп берүү реакциясын пайда кылат. Кээде жагдайын адамдын негизги керектөөлөрүнө багышталган болоор болбос өзгөрүүсү да организмдин эң чоң реакциясын пайда кылат. Адамдын таанып-билүү керектөөсү канчалык күчтүү өнүккөн болсо айлана-чөйрөдөгү чындыктын өзгөрүүсүнө карата анын эрксиз көңүлү да ошончолук активдүү болот. Бул учурда анын эрксиз көңүлүн дүүлүктүрүүчү башкы күч – бул кандайдыр бир жаңылык болуп эсептелет. Биринчи жолу көрүнгөндөр жана биринчи жолу угулгандар көп адамдарды кызыктырат, бирок берилген окуяга өтө кызыгып берилген же өзгөчө талаптануучулугу бар адамдардын гана ага карата эрксиз көңүлү айрыкча туруктуу болот. Эрксиз көңүл менен катар биздин турмушубузда эрктүү көңүл да чоң роль ойнойт. Эрктүү жана эрксиз көңүлдөр бири биринен кескин түрдө айырмаланат.
Мына ошентип, эрктүүдөн кийинки көңүлдүн эң маанилүү белгиси анын өзгөчө үнөмдүүлүгүндө. Чындыгында эле адам өзүнүн эрктүүдөн кийинки көңүлүн актуалдаштырууда, биринчиден, көңүлдү кармап турууга атайын аракет жасабайт, экинчиден, кошумча дүүлүктүргүчтөрдү анализдөөгө да убара болбойт. Ошондуктан эрктүүдөн кийинки көңүл ар түрлүү ишмердүүлүктөрдү аткаруу үчүн абдан ыңгайлуу жана эң үнөмдүү болуп эсептелет. Бирок, тилекке каршы, эрктүүдөн кийинки көңүл адамдын ою боюнча эле жумушка дароо кошулуп кете албайт. Аны үчүн адамдын жалгыз каалоосу жетишсиздик кылат. Эрктүүдөн кийинки көңүл адамдын жумушка кызыгып берилүүсү канчалык күчтүү болсо ошого карата реакция катары гана ошончолук эртерээк пайда болот. Кыскасы эрктүүдөн кийинки көңүлдү “алдоого” болбойт.
Баба тил
Баба тил, негиз тил тектеш тилдердин жалпы негизи деп эсептелген жана анын эзелтен жашап өткөндүгү болжолдонгон эң байыркы тил (мис., жалпы орус баба тили; жалпы славян баба тили; жалпы урал-алтай баба тили; жалпы алтай баба тили жана башка). Тескерисинче, тил илиминде тилдердин бир тектен таралыш теориясын колдобой, бара-бара чачыраган тилдик көрүнүштөрдүн топтолушунан пайда болгон деген болжолдуу көз караш да бар.
Полдневный Пертюг
Полдневный Пертюг — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пертюг дарыясынын сол жээгинен 10 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
УП:Бюрократтар
3)	Кандын группалары жана аларга муноздомо
Колдонулган адабияттар
1)	« Физиология крови»             Б 2007
Крезол
Крезол, метилфенол, гидроокси-толуол, СН5-С6Н4-ОН — жагымсыз жыттуу суюктук. Мол. масс. 108,14, үч изомери бар: орто (1-метил-2-оксибензол), мета (1-метил-З-оксибензол) жана пара (1-метил-4-оксибензол). Бул изомерлер бардыгы кадимки орг, эриткичтерде жакшы эришет. К. фенол сыяктуу начар к-талык касиетке ээ; щелочтор менен тузду крезоляттар пайда кылат. Электрофилдик орун алмашуу реакцияларына кирет. Мис. галогендөө, нитрлөө, сульфирлөө жана конденсация реакциясына оңой эле кирет. К. ө. ж-да таш көмүр чайырынын К. фракциясынан алы-нат. Ал таш көмүрдү кокстаганда, күйүүчү сланцтарды ысытканда жана жыгачты пиролиздегенде пайда болгон сульфок-тасынан же толуидинден алынат. К. крезол-альдегид чайырын, дезинфекциялоочу каражаттар, боёгучтар, мед. препараттар, жарылгыч заттар, гербициддер өндүрүүчү сырьё болуп саналат. К. дем алуу органдарынын жука катмарларын дүүлүктүрөт.
Чыгыш Түрк кагандыгы
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Кесарь кесүү
Кесарь кесүү (латынча sectto caesarea) – курсактагы баланы жана тонун алуу үчүн курсакты жана жатынды кесип, операция жасоо. Аял табигый жол аркылуу өз алдынча төрөй албаган учурда (жамбаш чарасы кууш, жатын айрыла турган учурда), ошондой эле аялдын катуу оорусунда (мисалы, жүрөк кемтиги, көздүн тор кабыкчасынын сыйрылышы ж. б. ) жасалат. Кан көп кетип, бала ичтен өлүп калган учурда да эненин өмүрүн сактоо үчүн да бул операция жасалат.
Чалкуйрук–Акжылга мышьяк кендеринин тобу
Чалкуйрук–Акжылга мышьяк кендеринин тобу Ош облусунун Кара-Суу районунда,  Ош шаарынан 105 км түштүк чыгышта, Акбуура капчыгайынын чыгыш капталында. 1816-жылдан белгилүү. Кендер аймагында силур, девон, Таш-Көмүр мезгилдеринде пайда болгон кремний, сланец, алевролит, конгломерат жана акиташ чөкмө тектери жатат. Аларды пермь мезгилинде монцонит-диорит интрузиясы жиреп чыккан. Чөкмө тоотектер татаал бүктөлүүлөргө дуушарланып, тектоникалык жаракалар менен тилмеленген. Кендер интрузия менен чөкмө тектердин кошулган жериндеги жаракаларда жана скарндарда топтолгон. Жалпы аянты 10 ''км2. ''Кен тарамдары мономинералдуу кварц, кальциттен жана көп минералдуу кварц-кальцит, кальцит-сапропелиттерден түзүлгөн. Рудалуу талаада 40тан ашык тарам бар. Алардын орточо узундугу 12–15 м, калыңдыгы 0,2– ''0,6 м. Скарн линзаларынын узундугу 800 мге ''чейин жетет. Тарамдарда жана скарндарда мышьяк, кобальт учурайт. Кендер гидротерм жана метасоматоз процессинен пайда болгон. 1941–44-ж. казып алуу жумуштары жүргүзүлүп, запасы аз болгондуктан токтотулган.
Каракорум, агын суусу
Узундугу 33 км, алабынын аянты 125 км2. Пскем кырка тоосунун түштүк- чыгыш капталынан агып түшөт. Алабынын деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги- 2850 м. 7 куймасы бар, ириси Чолок, Жарты-Суу. Кар, жаан-чачын сууларынан куралат. Жылдык орточо чыгымы 2,5 м3/сек. Эң көбү майда, азы январда байкалат. Боюнда Мусабек кыштагында жайгашкан. Сугатка пайдаланылат.
Жара кесилиш
Жара кесилиш (разрез) - нерсенин ички түзүлүшүн көрсөтүү үчүн жардамчы кесүүчү тегиздиктердин жардамы менен жарып көрсөтүлгөн чийме. Жара кесилиштер жөнөкөй жана татаал болуп эки топко бөлүнөт. Татаал жара кесилиштер өз кезинде: тепкичтүү жана сынык болуп экиге бөлүнөт.
Мермитидалар
Мермитидалар (лат. Mermithidae) — жумуру курттардын бир тукуму.
Омограф
Омографтар – жазылышы бирдей, бирок айтылышы боюнча айырмаланган сөздөр. Мисалы, ток – курсак ток, ток – электр тогу, бак – дарак, бак – бала бак ж. б.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз тилинин лингвистикалык маалымдамасы. Б.:2015.-256 б. ISBN 978-9967-464-70-4
Бабезиоздор
Бабезиоздор, бабезиеллёздор малдын жугуштуу ылаңы. Babesia уруусундагы жөнөкөйлөр пайда кылат. Иксод кенеси таратат, румын окумуштуусу В. Бабеш ачып (1888), анын ысымынан аталган (1893). Муну менен көбүнчө уй, кой, эчки, жапайы айбанаттардан муфлон, аркар ылаңдайт. Ылаң көбүнчө Европа жана Орто Азияда таралган, негизги белгилери: малдын сүтү 80 %ке чейин азаят; кой, эчки, уй баласалат; ичи катат; тез арыктайт; сийдиги кызгылт, кийин кочкул кызыл болуп, канында мите пайда болот; дем алуусу начарлап, көк боору, боору, бөйрөгү чоңоюп, өтбаштыгына коюу өт толот; анемияга чалдыгат. Гемоспоридин, акаприн, беренил, азидин жана башка менен дарыланат. Алдын алуу үчүн жайыттагы жана короодогу кенени жок кылуу керек.
Укроп (Юрга куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы Есет дарыясынын куюлушунан Тура дарыясы, Тавда дарыяларын кошпогондо аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орфоэпия (лингвистика)
Колдонулган адабияттар
Кыргыз тилинин лингвистикалык маалымдамасы. Б.:2015.-256 б. ISBN 978-9967-464-70-4
Меромиза
Меромиза (лат. Meromyza) — данчыл чымындардын бир уруусу, личинкалары кылкандуу эгиндерге зыян, көбүрөөк белгилүү түрү кара боор меромиза (лат. Meromyza nigriventris).
Кереге
Боз үйдүн ушундай формасында үй эмеректери сыйымдуу келет. Усталар керегенин жыгачынын ийриликтерин аныктоо үчүн анын жыйылып жана жайылып калышкандагы мыйзамченемдүүлүктү даана билишет. Ошондуктан, бөйрөктүү болгондуктан, «Боз үй тигели, эл көп батат» дешип, боз үй тигүүбүз да бекеринен эмес. Чакан боз үй үчүн керегенин жыгачтарынын ийрилигин усталар атайын өтө чоң кылып маташат. Ушундан улам боз үйлөрдүн симметриялуулугу (төптүгү), көркөмдүгү (тактыгы) келип чыгат. Натыйжада, чоң боз үйдүн жыгачын кичине боз үйгө тигүүгө болбойт. Усталар жасалуучу боз үй чоң келсе, анын жыгачынын ийрилигин кичине, ал эми кичине боз үйдүн жыгачынын ийрилигин чоң кылып жасашкан. Кереге эки жерден, уук бир жерден маталат. Демек, ууктун билегин төрт кере карыш кылып койсо, үй көрктүү да, көптүү да тигилет. Өйдө жагы түптүз болсо, кийиз тегиз тиет. «Учаарыңды жел, конооруңду сай билет» дегендей устанын кармаган үлгүлөрүн эл тааныйт да, эл калыс таразалайт. Жыгачтардын бири-биринен айырмаланган ички касиеттерин, ал эмнеге жарактуу, кайсы жыгачтан кандай буюм жаратууга болорун чеберлер так, ачык жооп бере алышат.
Мектеп кафедрасы
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004
Поруб
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Нижние Бишинды (Туймазин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Амман
Амман (عمان) — Иорданиянын борбору жана эң ири шаары. Байыркы убакта Раббат-Аммон, эллада-рим доорунда Филадельфия деген ат менен белгилүү. VII—IX кылымдарда Араб халифатынын курамында, 1516-жылдан тарта Биринчи дүйнөлүк согушка чейин Осмон империясынын курамында болгон.
Оксюморон
Колдонулган адабияттар
Кыргыз тилинин лингвистикалык маалымдамасы. Б.:2015.-256 б. ISBN 978-9967-464-70-4
Жагдайды түп-тамырынан өзгөртүү
Жагдайды түп-тамырынан өзгөртүү – эларалык келишимдерди бир жактуу токтотуунун же андан чыгуунун негиздеринин бири, ага шилтеме жасоого мүмкүн боло турган учурлар: а) катышуучулардын алар үчүн келишимдин милдеттүүлүгүнө макулдук берүүгө олуттуу негизди түзгөн жагдайлар болгондо; б) жагдайлардын өзгөрүүсү келишим боюнча милдеттенмелердин аткарылышынын чөйрөсүнө түп тамырынан таасир эткенде. Ага төмөндөгүдөй учурларда шилтеме жасоого жол берилбейт: а) келишим чегараны аныктаса; б) мындай Ж. т. ө. келишиминин катышуучуларынын бөлөк келишимдин катышуучуларына карата кабыл алган келишим боюнча милдеттенмелерин же дагы башка эларалык милдеттенмелерин бузуу натыйжасы болуп саналат.
Жемсөө
Жемсөө – бир катар омурткасыз жаныбарлардын (моллюскалар, курттар, курт-кумурскалар) жана канаттуулардын кызыл өңгөчүнүн кеңейген бөлүгү. Азыкты чогултуу, сактоо, ал эми кээде азыкты алдын ала химиялык иштетүү кызматын аткарат. Аарынын жемсөөсүндө нектар кайтадан иштетилип, балга айланат. Куштарда жемсөөнүн мезгил-мезгили менен жыйрылышы карынга азыкты жылдырат, сиңбей калган калдыгын сыртка кулгуп чыгарып, балапандарын азыктандырат. Көгүчкөн жумуртка баскандан 8-күндөн баштап жемсөөнүн эпителий клеткалары майга ажырап, бөлүнөт да, жемсөөдөн бөлүнгөн зат (агыш суюктук) менен балапанын багат. Чөлдө жашаган кара боор балапандарына жемсөөсү менен суу ташып барат.
Мектеп көргөзмөсү
Жыйынтыктоочу Мектеп көргөзмөсү мектеп турмушунун жалпы картинасын, окуу-тарбия ишинин ийгилигин камсыз кылган жолдорду жана каражаттарды чагылдырат. Мектеп көргөзмөсүн уюштурууда салыштыруу методу чоң роль ойнойт. Көргөзмөгө бүткүл окуу процессинин өнүгүшүн чагылдырган материалдар тандалышы керек. Мектеп көргөзмөсү окуучулардын мыкты эмгектери, чыгармачылык менен жасаган буюмдары коюлушу керек. Алгач мектеп көргөзмөсү  уюштурулганда мүмкүн болушунча окуучулардын көп катышуусу максатка ылайыктуу. Кийин мектеп көргөзмөсү адатка айланганда экспонаттарды тандоого катуу талап койсо болот. Мектеп көргөзмөсү 2–3 тур менен өткөрүү зарыл. Мектеп көргөзмөсү, окуучулар үчүн чоң тарбиялык мааниге ээ. МК, мектептин жалпы турмушун көрсөтүп, ийгиликтерге жетишүүнүн жолдорун аныктоого, тажрыйба алмашууга, өзүлөрүнүн жетишкендиктерин жайылтууга жардам берет.
Брклин (Огайо)
Калкы - 11 169 киши. Болжолдуу аянты - 11.1 км². FIPS коду — 39-09246.
Объект (лингвистика)
Объект (лингвистика) - (лат. objectum – нерсе, зат, предмет). Кеңири мааниде караганда Объект реалдуу дүйнөдөгү жалпы эле көрүнүш, кубулуш, зат, нерсе, предмет. Ал эми лингвистикалык аспектиде караганда синтаксистин жана семантиканын формалдык-мазмундук негизги категорияларынын бири. Ал бир нерсенин предметтик аталышы катары, бир жагынан, кыймыл-аракет тикеден-тике багытталган же этиштик кыймыл-аракет кыйыр багытталган жакты, затты көрсөтсө, экинчи жагынан, ошол этиштик кыймыл-аракеттин таасир этүү мүнөзүнө ылайык Объект сырткы Объект жана ички Объект болуп экиге бөлүнөт. Алсак, үйдү салуу – үйдү сатуу; таш майдалоо – таш ыргытуу мисалдарында биринчи түгөйлөрүндө кыймыл-аракет багытталган Объект ошол кыймыл-аракеттин натыйжасы, ал эми экинчи түгөйлөрүндө кыймыл-аракет Объектини өзгөрткөн жок, Объект ошол боюнча эле калды. Объект кээде субъект менен да дал келип калат. Мында ал онтологиялык жактан да каралат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз тилинин лингвистикалык маалымдамасы. Б.:2015.-256 б. ISBN 978-9967-464-70-4
Кремний
SiO2 + 2C = Si + 2CO
Кремний галогениддери
SiF4 гидролизи мындан татаалырак схема б-ча жүрөт. Кремний фториди гидролиз реакциясы кайталанма болот. Кремний дагы башка татаал галогениддери изилденген. Мис., Si2Х6—түссүз суюк же катуу заттар болот. Алар жогорку темп-рада SiХ4 буусу
Мектеп таануу
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004
Риккерт, Генрих
Маданият тууралуу
Ошондой эле, баалуулуктар тармагы бытие менен бирге туруп, аны толуктап гана тим болбостон, Риккерттин пикирине ылайык, белгилүү бир мааниде бытие чөйрөсүнө карама-каршы да турат. Дүйнө чындыктардан жана баалуулуктардан турат дейт ал. Риккерт баалуулукту недир бир «обьект менен субьектинин карама-каршысында жаткан таптакыр өз алдынча турган падышачылык» [«Философия түшүнүгү жөнүндө»; «Логос». 1-китеп, 34-6.] катарында карайт.
Кан группалары
Киришуу
Кандын иммундук касиети Эритроциттердин, лейкоциттердин, тромбоциттердин мембранасы адамдын канынын группасын аныктоочу татаал белок- углеводдук комплексты камтыйт. Иммундук процесс – бул организмдин денеге кирген чоочун зат – антигенге болгон жооп кайтаруусу. Антиген болуп – вирус,микроб, бактериялар жана химиялык заттар эсептелет. Антигендик касиетти бардык белоктор, кээ бир полисахариддер басандатат. Организм антигендерден коргонгондо, организмдеги кан озгочо белоктук денече – антителолорду иштеп чыгат. Ал антигендерди зыянсыздандырат. Азыркы учурда антителонун химиялык жаратылышы кенири белгилуу. Ал атайын белок – гамма-глобулин болуп эсептелет. Антитело кобунчо лимфоузл клеткаларында, мээнин кызыл соокторундо иштелип чыгат. Бул жерден алар канды конуктурот жана организмге циркуляциялайт. Кобунчо антителону лимфоциттер жана моноциттер иштеп чыгат. Антитело организмге кирген чоочун заттарга ар кандай таасир этет. Бир антитело микроорганизмди жабыштырат, экинчиси жабышылган болугун чоктурот, учунчусу аларды бузат жана эритет. Мындай антителолор преципитиндер деп аталат. Бактерияларды эритуучу антитело – бактериолизм деп аталат. Ал эми бактерияларды нейтралдаштыруучу, б.а. зыянсыздандыруучу антителолор – антитоксиндер деп аталат. Эритроциттик антигендер укумдан-тукумга берилет, алар торолгондо эле кандын курамында болот. Антигендердин группалык системасы бала торолгон кезден баштап толугу менен онугот жана алардын активдуулугу сакталат. Ар кандай группалык факторлор бири биринен антигендик антигендик кучу жана антителолорду пайда кылуусу боюнча айырмаланат. Группалык антителолор эритроциттердин антигени сыяктуу, организмде дайыма болуучу бир нече касиеттерге ээ. Бир гана АВО группалык системасында кандын плазмасында нормалдуу тубаса касиет болуп антитело эсептелет. Ал адамдын омурунун акырына чейин озгорбойт. Копчулук учурда антителео 18 жашка чыкканда толук жетилет, ал эми карыган сайын томондойт. Группалык антителолор мезгили менен озгоруп тураары байкалаган.
Группа                               донор боло алат           туура келген кан тобу I+	I+, II+, III+, IV+	I+, I- I-	баарына	I- II+	II+, IV+	II+, II-, I+, I- II-	II+, II-, IV+, IV-	II-, I- III+	III+, IV+	III+, III-, I+, I- III-	 III+, III-, IV+, IV-	III-, I- IV+	IV+	баардык IV-	IV+, IV-	IV-, II-, III-, I-
Блю Аш (Огайо)
Блю Аш (Огайо) (Blue Ash) — Огайо штатынын Hamilton округуна караган АКШ шаары.