cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бут кийим
Ортопедиялык бут кийим
Ортопедиялык бут кийим бут кетменинин патологиялык өзгөрүүлөрүндө кийилет жана анын деформациясын түзөтөт, алардын күчөшүн алдын ала сактайт, буттун кыскалыгын толуктап, таянып турууга жана басууга жардам берет. Ортопедиялык бут кийимди даярдоого врач кагаз жазып берет. Аны атайын протез жасоочу ишканаларда жасалат. Оорулуу бутка чак, ыңгайлуу, жеңил, бышык, кийип жүргөндө кебетеси бузулбоого тийиш. Ичи жылма, одуракай тигиштери жок, оорулуу жер үчүн атайын чуңкур жасалат.
Пензер-Яха (Лымбад-Яха куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Тогуз коргоол
Кол өнөрчүлүк
Элдик оюндарды жүзөгө ашыруу үчүн жасалган жыгач буюму.
Осман Нури Топбаш
Шейх Осман Нури Топбаш (Osman Nuri Topbaş; 21-январь 1942, Истанбул, Түркия) - Ханафий мазхабынын түрк аалымы, руханий насаатчы жана теолог. Бул Накшбандия-Мужадидия тарикасынын шейхтеринин алтын тизмегиндеги 36-руханий шилтемеси, Халидия бутагы.
Шоона
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
«Манас»
Эпостун бул бөлүгү белгилүү манасчы Сагымбай менен Саякбайдын айткандарынан тышкары Кыргыз ССР Илимдер акдемиясынын кол жазмалар фондусунда сакталып турган Шапак Рысменде уулунун, Тоголок Молдо, Модобасан Мусулманкул уулунун, Акмат Ырысменде уулунун, Багыш Сазан уулунун, Тыныбек Жапый уулунун, Ыбырайым Абдыракман уулунун жана башкалар варианттарынын айрым эпизоддору жана үзүндүлөрү кыскартылып бириктирилип алынган.
«Манас» — Кызыл-Суулук (КЭР) кыргыз манасчы Жусуп Мамайдын варианты боюнча кыргыз тилинде араб ариби менен жарык көргөн эпостун 4-китеби (Үрүмчү, 1989). Төртүнчү китепти төмөнкү окуялар түзөт: Чалгындагы ийгиликтер, Алмамбеттин Сыргакка жер таанытуусу, Ажаттын боюндагы жайма топ салгылашуулар, Манас менен Коңурбайдын Ажаттын боюнда беттешүүсү, Коңурбайдын Бейжинге кире качышы, Эки жактын согушка камданышы, Ороңгу менен Борончунун өлүмү, катардагы баатырлардын алгачкы беттешүүсү, Коңурбайдын баш-аламан урушта Жолой баштаган жети баатырынан айрылышы, Чубактын кырк Жаң-жуңдун баласын байлап келиши, Кыргыздын такка миниши, Күлүстөн менен Каңкелдинин туулушу, Коңурбайдын Манасты чабышы, Коңурбайдын Шыпшайдарды алдырып келиши, Көкчөнүн өлүшү, Баатырлардын өлүмү, Манастын дүйнөдөн өтүшү деген эпизод менен үчилтиктин биринчи бөлүмү «Манас» эпосу аяктайт. Төрт китепке киргизилген окуялардын мазмунуна караганда Жусуп Мамайдын вариантынын өз алдынчалыгы жана айырмачылыгы өзгөчөлөнүп турат.
«Манас» — «СССР элдеринин эпостору» сериясынан кыргыз, орус тилдеринде чыккан «Манас» эпосунун 3-китеби (М., 1990). Китептин тексти негизинен Сагымбай Орозбак уулунун варианты боюнча даярдалган. Китепте кыргыз элинин үрп-адат, каада-салты кеңири чагылдырылган. «Көкөтөйдүн ашы» эпизоду камтылган. Китеп кыргызча тексти жана орусча котормосунан турат. Аягында комментарийлер менен айрым сөздөрдүн түшүндүрмөсү берилген. Орусчага СССР Илимдер акдемиясынын А. М. Горький атындагы дүйнөлүк адабият институтунун илимий кызматкерлери А. С. Мирбадалева, Н. В. Кидайш-Покровская которгон. Басмага Б. М. Юнусалиев, С. Мусаев, Э. Абдылдаев, Р. Кыдырбаева, К. Кырбашев, А. Жайнакова, Р. Сарыпбеков, С. Бегалиев жана башкалар даярдаган.
Чоң Сыр-Яга
Чоң Сыр-Яга — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сыр-Яга дарыясынын сол жээгинен 17 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 52 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Поляк көтөрүлүшү (1830-31)
1815-жылдагы, Конституция, сейм жана польшалык армия жоюлган.
Фракциячылык
Фракциянын эң негизги белгилери болуп - фракциянын мүчөлөрү тарабынан коюлган өзгөчө саясий-идеялык платформанын жана топтук тартиптин болуусу эсептелет.
Элементорганикалык бирикмелер
//
R-MgX + HOH ® R-H+Mg
Чоң Таврота-Ю
Чоң Таврота-Ю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кожим дарыясынын оң жээгинен 108 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Пензер-Яха (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Акылбеков Искендер Кадырбекович
Акылбеков Искендер Кадырбекович - (1954-ж. туулган, Фрунзе) - хирург, медицина илимдеринин доктору (1993), профессор (1998). КММИни (1978), СССР МИАнын докторантурасын бүтүргөн (1990). КММИде клиникалык ординатор, №3 БКОдо хирург, КММАда ассистент, проректор, ректор (1996-2004). УАК төрагасынын орун басары (2005-жылдан баштап). Илимий иштери түйүндүү богоктун пайда болушу жана лазер менен дарылоого арналган. Эмгектери: Узловые образования щитовидной железы (в соавторстве). Б., 2000; Новые аспекты лазерной терапии (в соавторстве). Б., 2000.
Момун Шамурзак уулу, Абдымомун
Колдонулган адабият
Кыргыз тарыхынын энциклопедиясы -Б.,2003
Вики (Оклахома)
Вики (Оклахома) (Vici) — Оклахома штатынын Dewey округуна караган АКШ шаары.
Ельник дарыясы (Чулым куймасы)
Ельник — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чулым дарыясынын сол жээгинен 1341 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Трикинг
Трикинг сөзү “martial arts tricks” деген сөздүн кыскартылышынан келип чыккан. “Martial Arts Tricks” англисчеден которгондо “аскердик искусствонун трюктары” деген маанини билдирет.
Тасмада
Трикингдин көнүгүүлөрү, соккусу абдан кооз көрүнгөндүктөн, аны дүйнөлүк тасмада мушташ кадрларды коюуда абдан кеңири колдонушат. Мисалы дүйнөгө таанымал трикер Энис Чеурфа киного (Трон:Мурас (2010))тартылуу менен бул спортту ачып көргөзгөн. Мындан тышкары Тони Жаа, Жеки Чан жана көптөгөн актерлор тасмаларында трикингди колдонушат.
Медициналык аспектте
Трикинг — абдан жаракатту спорт түрү болуп саналат.Бул спорт менен алектенгендердин эң жабыркачу дене мүчөсү бут. Көнүгүүлөрдү аткарууда эң негизги нерсе жерге туура түшүүнү өздөштүрүү башкы талап болуп саналат.
Полифагия
Полифагия (поли... жана - жутуу) – 1) кишинин тамакты өлчөмсүз керектеши. Ал соо кишинин организми белок менен энергияны өтө көп талап кылуусунан (мис., узакка ачка болуудан, оор кара жумуш аткарганда, инфекциялык оорулардан кийин) же кээ бир ооруларда (кант диабети, невроз, кем акылдык ж. б.) болот.
Саймалуу-Таш (галлерея)
Ош, Бишкек шаарларындагы “Саймалуу-Таш” көркөм сүрөт галереясы
“Саймалуу-Таш” көркөм сүрөт галереясы 2009-жылы сүрөтчү-дизайнер Мырзаев Арстанбек Маматжанович тарабынан уюшулган. А. Мырзаев 1961-жылы Ош областынын Кара-Суу районундагы Тээке айылында туулган. 1984-жылы Фрунзе шаарындагы С.А. Чуйков атындагы көркөм сүрөт окуу жайын аяктаган. Алматы жана Москва шаарларында көркөм сүрөт окуу жайларынан билимин өркүндөткөн. 1992-2004-жылдары чет өлкөлөрдө (Австрия, Германия, Россия) болуп чеберчилигин өстүргөн. 2005-жылдан тартып Кыргызстандын патриоту катары тууган жерге кайтып келип, Ош, Бишкек шаарларында дизайн-студия, кийинчерээк көркөм сүрөт галерея уюштуруп эмгектенүүдө. 2007-жылы өз жамааты менен эл аралык долбоорго сүрөтчү ишкер катары катышып грант утуп алып АКШнын Огайо штатындагы Кливленд шаарына бир айлык чоң программада окуп өнөрүн өркүндөтүп келген. Башка өлкөлөрдүн жашоочуларынын дүйнөгө көз карашын, көркөм табитинин өзгөчөлүктөрүн билүүгө аракеттенүү көркөм сүрөт галерея жамаатынын иш-аракетинин негизги мазмунун түзөт. Галереянын жамааты унут калган кыргыздын декоративдик-колдонмо сайма өнөрүн сактап калуу менен бирге аларга жаңылык киргизип, өркүндөтүп, стилдештирип жаңы ыкма, жаңы боектор менен чагылдырууга ошол аркылуу дүйнөлүк маданияттын деңгээлине чыгууга аракет жасашууда. Аталган галереяда живопись, кыргыздын улуттук кол өнөрчүлүк буюмдары, айрыкча сайма, курак, оюуга басым жасалат. Патенттелген сайма иштери бар.
Волейбол
Волейбол —  топ менен ойнолуучу командалык спорт оюну. Волейбол менен машыгуу тез жана так реакция жасоону, шамдагайлыкты, көз менен болжолдоону өөрчүтөт, кыймыл координацияларын жакшыртат. Оюнда дененин жалпы өөрчүшүнө, келбетти жакшыртууга түрткү берүүчү ар кандай кыймылдар (топту ар кандай абалда берүү жана УРУУ, секирүү, эңкейүү, чалкалоо, денени алга, артка буруу) көп жасалат. Спорттук валейбол менен машыгууну балдар 9 жашынан баштаса болот, мелдештерге катышууга 11—12 жаштан уруксат берилет. Волейбол менен машыгууда колдун манжаларынын травмасы, урунуу, байламталардын чоюлушу жана башка болушу мүмкүн. Травмалардын алдын алууда туура ойноо техникасына ээ болуу, оюн аянты текши жана спорттук бут кийимдин ыңгайлуу болушу чоң мааниге ээ. Волейбол ойноо анча татаал эмес, аны залда жана ачык абада ойноого болот. Ошондуктан ал активдүү эс алуунун жана ден соолукту чыңдоонун мыкты каражаты болуп эсептелет. Аны ден соолугунда олуттуу өзгөрүүлөр болбогон ар кандай курактагы адамдар ойной алышат. Улгайган адамдар волейбол менен такай машыгуудан мурда врач менен кеңешүүсү зарыл.
Зарлыкова, Керез
Жаш чагында Бишкек шаарында “Тоо жылдыздары” көркөм ийримине катышкан.
Коми Республикасы
Негизги маалымат
Калкынын негизин орустар (57,7%), комилер (23,3), украиндер түзөт; ошондой эле башка улут өкүлдөрү да жашайт. Орточо жыштыгы 1 км2 жерге 2,7 киши туура келет. Динге ишенгендердин көпчүлүгү православныйлар, протестанттар да бар. Шаар калкы 75,3%. Ири шаарлары: Воркута, Ухта, Печора, Усинск, Сосногорск, Инта. Республика Түндүк-Батыш федералдык округуна карайт. Мамлекеттик бийлигинин органдар системасы Россия Федерациясынын жана Коми Республикасынын конституциясы тарабынан аныкталат.
Велитка (Оклахома)
Калкы - 1014 киши. Болжолдуу аянты - 1.8 км². FIPS коду — 40-79800.
Күнтуу
Күнтуудан Токбай, Карамерген, Төрө (Тору), Кулболду, Жолболду, Байгана, Чоңмурун - жети уулу болуп, азыркы күндө Бишкектин түштүгү жана күн батыш тарабында (Сокулук жана Аламедин райондору) Ала-Арча менен Жыламыш сууларынын ортосунда, он эки айылда Токбай, Карамерген, Кулболду, Чонмурун, Дандыбай, Кашкабаш жана Сарбан аталыктарга таралып жайгашып турушат.
Күнтуулар жөнүндө
- Күнтуу элинин тарыхын, жашоо-турмушун биринчилерден болуп кыргыз эл жазуучусу Өскөн Даникеев "Бала Кутуйан" романында чагылдырган.
- Балдардын чикит ойунунан: “Акпай, Токпай, Ата-энеси жок бай, Карамерген, Кашка тай, Кулду кулду кулдубай, Кутуруп кеткен Дандыбай, Катыны өлгөң Боронбай”.
Железный дарыясы (Тюртека куймасы)
Тышкы шилтемелер
]
Чоң Хайма
Чоң Хайма — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хайма дарыясынын оң жээгинен 7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 28 км.
Нурак Абдрахманов
Өмүр баяны
1982— 1986 жылдары Аламүдүн райондук маданият үйүнүн директору.
Чыгармачылыгы
1983-жылдан баштап Аламүдүн районундагы Аламүдүн совхозунун маданият үйүнүнүн башчысы болуп иштеп турган убакта республикада эң алгачкы «Мурас» фольклордук-этнографиялык ансамблин түзгөн. Ал ансамбль республикалык конкурстарда байгелүү орундарды жеңип жана 1986-жылы Москва шаарындагы Эл чарбасы жетишкендиктеринин көргөзмөсүнө ийгиликтүү катышып келген.
1987-жылы Маданият министрлигинин чечими менен Токтогул Сатылганов атындагы Кыргыз мамлекеттик филармониясынын «Камбаркан» ансамблине ырчы-солист болуп кабыл алынган. Анын аткаруусунда элге белгисиз эң эски элдик күү, ыр-обондордон баштап ХХ кылымдын башында жашап өткөн Боогачы, Сыртпай, Сооронбек, Кашкаары, Атай, Муса, Калмураттардын чыгармалары элдин рух дүйнөсүнө жаңы дем менен тартууланып, сенсация жаратты.
Эмгектери
Анын көптөгөн чыгармаларына катар темир комуз үчүн чыгарылган «Жибек жол» деген күүсү сахналарында өтө кызыгуу менен кабыл алынууда. Ага катар «Так теке» өнөрчүлүгүн дагы өзгөчө деңгээлге көтөрүп, дүйнө элдерине даңазалап келе жатат. 2007-жылы Бишкекте чыгарылган альбомунда өздүк чыгармаларынан «Аттилахан», «Азаттык камбаркан», «Улуу тоолор», «Сары-Өзөк», «Найман эне» жана башка көптөгөн күүлөрү жана «Бул дүйнө», «Аппак сүйүү тартуула!» сыяктуу обондуу ырлары бар. Андан сырткары 2009-жылы «Нурактын күүлөрү» деген аталыш менен анын чыгарган чыгармаларынын арасынан 17 залкар күүсү нотага түшүрүлүп, өзүнчө көлөмдүү китеп болуп чыкты.
Шакирттери
Кудабай кызы Адинай менен Ишенбек уулу Эмил 2009–жылы Тажикстанда өткөн «Крыша мира» деген фестивалга катышып, көрүүчүлөрдүн көңүлүнө толуп келишти.
Алар бүгүнкү күнү Кыргыз теле-радио берүүлөрүнө такай чакырылып, ар кандай чоң концерттерге катышып, эл ичинде көптөгөн сенсациялуу ийгиликтерди жаратышууда.
Песья-Вож
Пёсья-Вож — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Силова-Яха дарыясынын сол жээгинен 175 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Дискриминация
Советтик тоталитаризмде да дискриминациянын көп түрү болгон. Мисалы, кээ бир жогорку окуу жайларына өтүүдө, идеологиялык багыттар ж. б. Дискриминация либералдык-демократтык коомдо да орун алган, адам укугу жана эркиндигин улутуна, расасына, динине карабай сактоо, коргоо актуалдуу маселе болуп саналат. 1982-ж. БУУнун 42-сессиясында, Россияда инсандын укугу бузулуп жатат деп билдирген. СССР кулагандан кийин Д-лык жаңы фактылар пайда болуп, натыйжада жергиликтүү эмес калк эмиграцияга дуушар болууда. Мисалы, Эстонияда 1,5 млн. шайлоочудан 600000 жергиликтүү эмес калктын өкүлдөрүн шайлоо укугунан ажыраткан мыйзам кабыл алынган.
Гендердик
Аялдардын бирдей билим алуу укугу дискриминацияланып келген жана азыркы убакытка чейин көп өлкөлөрдө дискриминацияланып келе жатат. Мисалы, Англиядагы мамлекеттик мектептер кыздарды балдар каникулда болуп, мектептер бош турганда гана окутушкан. XIX-кылымдын башында аялдардын семинариялары  жана академиялары пайда боло баштаган. Бирок, алардагы программа негизинен саймачылык жана үй чарбасы боюнча сабактарды беришкен.
Мурдагы Орусия империясынын аймагында аялдардын укуктарын чектеген мыйзамдар 1917-жылы Октябрь революциясынан кийин убактылуу өкмөт тарабынан жокко чыгарган. Аялдарга билим алууга, менчик мүлккө ээ болууга, кесипти тандоого, ажырашууга жана бойдон алдырууга укуктар берилген. Бирдей эмгек акы киргизилип, аялдардын жарандык жана саясий укуктары биринчи советтик Конституцияда бекемделген. Ага карабай кыргыз аялдарын мектепке тартуу, коомдук-саясий иштерге аралаштыруу оор шартта өткөн. Алсак, Ош шаарына жакын Кара-Суу районунда съездге делегаттарды шайлоо үчүн үгүт жүргүзүп жаткан эки активист аял мыкаачылык менен өлтүрүлүп, денелери эт базарына илинген. Калк арасында аялдардын билим алуусуна каршы багытталган катуу үгүт иштерин жүргүзүлгөн.
Аялдардын шайлоо укугу БУУ тарабынан 1952 жана 1979-жылдары кабыл алынган Аялдардын саясий укуктары жөнүндөгү конвенцияда жана Аялдарга карата дискриминациянын бардык түрлөрүн жок кылуу жөнүндө конвенцияда ачык бекитилген.
Гендердик дискриминация
Негизги макала: Гендердик дискриминация
Сексуалдык ориентациясына карата дискриминация
Сексуалдык ориентация – карама-каршы жыныстагы, өз жыныстагы же эки жыныска тең адамдарга карата романтикалык же/жана сексуалдык тартылуу. Сексуалдык ориентация адатта гетеросексуализмге, гомосексуализмге жана бисексуализмге бөлүнөт, ал эми асексуализм кээде төртүнчү категорияга кирет. Башка азчылык топтор сыяктуу эле, гомосексуалдар жана бисексуалдар көпчүлүк топтун дискриминациясына дуушар болушат. Алар сексуалдык ориентациясынан улам башкалардын жек көрүүсүнө кабылышы мүмкүн; жыныстык ориентациясына негизделген мындай жек көрүү үчүн термин гомофобия деп аталат.
Тил дискриминациясы
Кыргыз тилин өнүктүрүү боюнча өткөн илимий-практикалык конференцияда Улуттук илимдер академиясынын Тил жана адабият институтунун директору Курманбек Токтоналиев: “Ачык эле айтыш керек. Мамлекеттик тил мыйзамынын көп жылдан бери ишке ашпагандыгынын себеби да ушул болууда. Анткени "Кыргыз Республикасынын мамлекеттик тил жөнүндө" мыйзамында бардык расмий жолугушуулар, иш кагаздары мамлекеттик тилде же расмий тилде жүргүзүлөт деген жери бар. Мамлекеттик органдар ушуга таянып алып өздөрүнүн иш кагаздарынын баарын мамлекеттик тилде эмес, расмий тил болгон орус тилде жүргүзүп жатканынын да башкы себеби ушул болуп жатат", - деп орус тилинин расмий макамын алып салууну сунуштаган.
Масяк (Кигин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Энерготехнологиялык өндүрүш
S + О2 SО2 ; 2SО 2 + О2 2SО3,+ Q
Формалдуу (формалдуу эмес) топ
Биринчи топту уставдарда, көрсөтмөлөрдө ж.б. нормативдик документтерде бекитилген топтордун иш жүргүзүүсүнүн формалдашкан тартиби түзөт. Бул тартип так белгиленген эмгекти, статустарды жана жетекчилер менен калган иш аткаруучуларды тандоо же дайындоо процедурасына негизделип бөлүштүрүлгөн. Экинчи категорияга, эреже катары, адатта формалдуу тутумга (анын ичинде бири-бири менен байланышпаган бир нече топторго) кирген кичи институтташтырылбаган топтор карайт. Формалдуу топдон айырмаланып, алар өз мүчөлөрүнүн жеке жөндөмдөрүнүн, кызыкчылыктарынын, муктаждыктарынын жакындыгына же окшоштугуна, ошондой эле персоналдар аралык байланыштар менен мамилелерге негизделет. Структуралашкан же татаал Формалдуу топ уюмдары — биргелешкен ишмердикти жүзөгө ашыруунун эң жайылган түрүн элестетет. Аларда эмгекти бөлүштүрүү гана эмес, функциялар менен жоопкерчиликтин бутактанган иерархиясы дагы, анын ичинде бул жана башка жамаат мүчөлөрүнүн жалпы аракетин рационалдуу багыттоого мүмкүндүк бере турган башкаруу жана аткаруу тармактарын жиктөө дагы орун алган. Бир өңчөй майда бирикмелерден - жөнөкөй, анча чоң эмес коомчулуктардан, кружоктордон, патронаждык-клиентелдик коомчулуктардан айырмаланып, - уюмдар татаал тутумга ээ.
Полинезиялыктар
Малайя-полинезия тобундагы тилдерде сүйлөшөт.
Формалдуу (формалдуу эмес) топ
Жемиштүү функционалдык адистешүүгө катар эки концепция тең ыкманын механистикалуулугу менен бессубъективдүүлүгүн жакындаткан: биргелешкен ишмердик адамдык сапаттарга карата тайиштүү болбогон операциялар менен процедуралардын жыйындысы катары гана трактовкаланган. Ушул эле кемчиликтер уюмдун көп сандаган тутумдук теорияларын (А.Этциони, Р.Кан ж.б.) дагы бөлүштүрөт. Альтернатива катары көбүнесе баштапкы «адамдык мамилелер» доктринасы боюнча белгилүү болгон Э.Мэйо, К.Аргирис ж.б. сунуштаган уюмдун мотивациялык теориясы пайда болгон. Алар уюм оз мүчөлөрүнүн реалдуу муктаждыктары менен кызыкчылыктарын эске алуу аркылуу, адамдык табиятка ылайык гана ийгиликтүү иш жүргүзө алат деп болжолдошкон. Бул көз карашты колдогон Д.Макгрегор өз уюмунун борборуна ар бир адамдын өзүн-өзү өркүндөтүүгө аракет кылуу концепциясын койгон.
Акынбеков Куттубек Усенбаевич
Акынбеков Куттубек Усенбаевич - (1950-ж. туулган, Талас облусу, Өзгөрүш айылы, Бакай-Ата району) медицина илимдеринин доктору (1998), профессор (1999). КММИни (1973), жогорку партиялык мектепти (1980) бүтүргөн. КММИде ассистент, доцент, клиникалык изилдөө лабораториясынын башчысы болуп иштеген. 1998-2001-жылдары КММАда кафедра башчы, 2001-04-жылдары КМШАнын Коомдук саламаттык сактоо институтун директору, 2004-жылдан кафедра башчысы. Илимий эмгектери гигиена, эмгек физиологиясына, социалдык гигиена жана саламаттык сактоону уюштурууга арналган. 100дөн ашык илимий эмгеги, анын ичинде 1 монография, 4 окуу китеби жарык көргөн. Эмгектери: Актуальные вопросы и физиологии горного овцеводства (авторлош). Б., 1996; практикум по медицинской статистике. Учебно-метод. пособие (авторлош) Б., 1999; Организация медицинской помощи работникам отгонного животноводства на современном этапе. Метод. реком. Б., 1995.
Полиневрит
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Коми-Пермяк автономия округу
Негизги маалымат
Табияты калктын жашоосуна орточо жагымдуу. Экологиялык абалы канааттандырарлык. Январдын орточо температурасы –15°Сден –17°Сге чейин, июлдуку 17–18°С. Жылдык жаан-чачыны 500 ммге жакын. Башкы дарыясы – Кама (кеме жүрөт). Аймагынын 4/5бөлүгүн тайга ээлейт. Региондун дүң продукциясынын көлөмү 2443,3 млн рубль. Андагы өнөр жайдын үлүшү 19%, айыл чарбаныкы 39,4%. Токой (өнөр-жай өндүрүшүнүн 51,4%и);өнөр-жай комплекси өнүккөн. Ошондой эле жыгаччылык, тамак-аш (30,3%), электр энергетика (5,8%) өнөр-жай ишканалары иштейт. Айыл чарбага жарактуу жери 132 миң га, анын ичинде 115 миң гасы айдоо аянты. Эт-сүт багытындагы мал чарбачылыгы өнүккөн. Дан эгиндери (кара буудай, буудай, арпа) айдалат. Округдун түндүгүндө териси баалуу айбанаттар асыралат. Темир жол жок. Автомобиль жолунун узундугу 1690 км (анын ичинде асфальтталганы 335 км). Пожва жана Майкоп шаарчаларында дарыя порту, Кудымкарда аэропорт бар. Округда жалпы билим берүүчү 154 мекеме, 9 башталгыч жана атайын окуу жайы, 2 Жогорку окуу жайы (анын ичинде Удмурт университетинин филиалы), театр, улуттук маданий борбор, 3 музей (анын ичинде край таануу) иштейт.
Шерлок (телесериал)
Биринчи сезон
«Коммерсантъ» басма үйүнүн телекритиги Арина Бородина 2010-жылдын 8 октябрында «Москва жаңырыгы» радиостанциясындагы «Программное обеспечение» телеберүүсүндө сериалдын Биринчи каналдагы рейтинги тууралуу сөз кылат: 2010-жылдын 28 августунда BBC үч токсон мүнөттүү эпизодтон турган экинчи сезон 2011-жылдын күз мезгилинде чыгаарын билдиришкен, бирок 2011-жылы августта экинчи сезон 2012-жылда гана чыгаарын айтышкан.
Экинчи сезон
Орусияда экинчи сезон 2012-жылдын январь айында Биринчи каналда эл сынына коюлган. TNSтин баалосу боюнча, сезондун биринчи эки эпизодун бүткүл канал аудиториясынын 4,3 % бөлүгү көргөн.
Басылмалар жана сериалга байланыштуу продукциялар
Ал эми сериалдын жана анын негизине жаткан чыныгы "Шерлок"тун мекени болгон Улуу Британияда экинчи сезон 2-январь күнү, 2012-жылы "Баскервиля иттери" жана "Белгравиядагы жаңжал" сериалдарына аудиокомментарийлер жана "Sherlock Uncovered" аттуу кыска метраждуу фильм да кошо чыгат.
Пресса
Во время трансляции второго сезона с целью уместить серии в таймслот было вырезано множество сцен (в целом 24 минуты, по 8 минут из каждого эпизода), что вызывало негативную реакцию зрителей.
Образ Ирэн Адлер
Сексуализация персонажа была расценена шагом назад с феминистической точки зрения. Джейн Клэр Джонс в своей колонке в The Guardian писала, что Конан Дойль и в 1891 году не был образцом гендерной эволюции, а потому подобное представление современной женщины в 2012 году может быть поводом для беспокойства. Создатели акцентировали внимание на её сексуальности в ущерб проницательности и образу хищной, роковой женщины, которой она является в оригинале. Сам Моффат опроверг предположения, что он или Конан Дойль придерживались сексистских взглядов, и призвал критиков вместо «охоты на ведьм» заняться критикой самой телепрограммы. На вопрос, влюблён ли Шерлок в Ирэн, Моффат ответил:
Клирингдик валюта
Клирингдик валюта – клиринг түрүндө төлөм макулдашуусуна кирген өлкөлөрдүн ортосундагы банк эсеби менен аргандай аткарымдар жүргүзүлө турган эсеп-кысап валюта бирдиги. К. в. накталай эмес таризде – банк эсебиндеги бухгалтердик жазуу түрүндө гана жүрөт. Төлөм макулдашуусуна катышкан өлкөлөрдүн өзара товар жеткирүүнү кредиттөөсү менен кызмат көрсөтүүсү – анын булагы болуп саналат.
Винчестер
Винчестер, HDD (англисче Hard Disk Drive катуу дискти башкаруучу, айландыруучу) – компьютерде колдонулуучу магниттик катуу дискти башкаруучу (айландыруучу) түзүлмө. В. катуу дисктин (С:) диск алып жүрүүчүсүндө (дисководдо) жайгашат. Алюминийден жасалып, магнит материалы менен капталат. Анда бир нече диск айландыруучу моторго биринин үстүнө бири жайгаштырылган жана ар бир дискте окуу-жазуу куралы менен камсыз кылынган. Мындай дискте компьютердеги бардык программалык жабдуулар, аудио, видео фрагменттер, эсептөө жыйынтыктары ж. б. маалыматтар узакка сакталат. Диск чоң ылдамдыкта (болжол менен 3000 айл./мин) айланат. Магниттүү бөрк дисктин бетине жакын жайгашат. Диск алып жүргүчтөгү дисктен башка кассеталык дисктер да болот, алар аба менен үйлөтүлүп, суутулуп турат. Микрокомпьютердик системалар үчүн мындай дисктердин сыйымдуулугу ондогон Гбайттан жүздөгөн Гбайтка жетет.
Арслан (Кигин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Асанбек Ажибеков
Ажибеков Асанбек Сармашаевич (1947-ж. туулган, Нарын району, Лакол айылы) — зоо-техника, айыл чарба илимдеринин доктору (1995).
Пидянгиди-Яха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Европа
Климаты
Радиациялык жана циркуляциялык факторлор Европанын климатында мезгилдүүлүктү даана бөлөт. Кыш мезгилинде атмосферанын эң төмөнкү басымы Атлантиканын түндүгүндө түзүлүп, анда Исландия депрессиясы жайгашат. Андан чыгышты жана Түштүк-чыгышты карай абанын басымы күчөп, Каспий бою ойдуңуна жана Уралдын түштүгүнө чейин жетет. Ал жерлерге Азия антициклонунун бир тармагы да кирет. Азор антициклонунун таасири астында турган Жер Ортолук деңиз аймагынын батыш бөлүгүнүн үстүндө батыштан соккон ургаалдуу аба массасы өкүм сүрөт. Анын курамындагы циклондор атмосфералык фронттордо пайда болуп, батыштан чыгышка (жогорку кеңдиктерди карай бир аз кыйшайып) багытталат.
Европанын эң ысык жерлери – Жер Ортолук деңиз аймагы (мында июлдун орточо температурасы 28–30°С) жана Каспий бою ойдуңу (24–26°С). Абсолюттук максимум температура (48°С) Пиреней жарым аралынын түндүгүндө катталган.
Жаан-чачындын жылдык өлчөмү жалпысынан батыштан чыгышты карай азаят: 1000–2000 ммден (батыштагы тоолордун айдарым капталдарында) 500–300 ммге чейин (Чыгыш Европада, айрыкча, анын Түштүк-чыгышында жана чыгышында). Эң жаанчыл жери – Динара тайпактоосунун батыш капталдарында, анда жаан-чачындын жылдык өлчөмү 4000 ммден ашык. Эң кургакчыл жери – Каспий бою ойдуңу, анда 200 мм жана андан да аз жаайт. Арктика аралдарында жана Баренц деңизинин Түштүк жээгинде – 300–400 мм. Европага кеңдик боюнча арктикалык, субарктикалык, мелүүн, субтропиктик типтеги климат алкактары мүнөздүү. Арктиканын европ. секторундагы аралдарды камтыган арктика алкагынын климаты катаал, кышы чыкыроон суук, узакка созулат, көбүнчө катуу бороон болуп турат; жайы кыска, суук, июлдун орточо температурасы 5°Сден ашпайт; жаан-чачын көбүнчө кар түрүндө түшөт, буулануу төмөн.
Көлдөрү
Европанын көлдөрүнүн көбү плейстоцендеги муз каптоого дуушарланган аймактарда (КМШнын европ. бөлүгүнүн түндүгүндө жана Түндүк-батышында, Фенноскандияда, Британ аралында, Альп тоолорунда жана анын өндүрүндө, Польшанын жана Германиянын түздүктөрүндө) топтолгон. Бул көлдөрдүн көбү тектон. оёңдордо, чуңкурдук, грабен жана башкаларда жайгашып, мөңгүнүн аракетинен чанагы калыптанган. Бул типтегилерге түздүк көлдөрү – Ладога, Онега, Венерн, Веттерн, Меларен, Имандра, тоо этектериндеги көлдөр – Женева, Лаго-Мажоре, Комо, Гарда жана башка кирет. Муз каптабаган аймактарда көл топтолгон зор аянттар жок. Мындагы эң мүнөздүү көлдөр: түздүктөр аркылуу дарыялардын жайылмаларындагы калдык көлдөр, Волганын, Днепрдин, Дунайдын, Понун дельталарындагы, Кара, Азов деңиздеринин жээктериндеги – лагуна, Балкан жарым аралындагы Шкодер (Скадар), Охрид, Венгриядагы Балатон жана башка тектон., Апеннин жарым аралындагы жана Исландиядагы жанартоо, Чыгыш Европа түздүгүнүн чыгышындагы, Балкан, Апеннин жарым аралындагы карсттык көлдөр. Европанын көлдөрүнүн көбү тузсуз агып чыкма көлдөр. Кургакчыл Түштүк-чыгыш бөлүгүндө мала туздуу жана өтө минералдашкан туюк көлдөр (Эльтон, Баскунчак) бар. Ушул эле жерде, Азия менен Европанын чегинде дүйнөдөгү эң ири көл – Каспий деңизи жайгашкан.
Токон Ажимудинов
Ажимудинов Токон (29.4.1936-ж. т., Ат-Башы району, Ак-Муз айылы) — Кыргыз Республикасынын билим берүүгө эмгек сиңирген кызматкери (1995), физика-математика илимдеринин кандидаты, доцент.
Эки жүздүү терме
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Баластан (телеканал)
Күн сайын кыргыз жана орус тилдериндеги, таалим-тарбиялык мааниси бар, билим алуу жана таанып-билүү багытындагы программалар, ошондой эле кино, мультфильмдер көрсөтүлөт. “Баластан” каналы бир гана балдар үчүн эмес, ата-энелер үчүн да маанилүү маалымат булагы болуп саналат.
Чоң Юнко-Шор
Чоң Юнко-Шор — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Пятомбой-Ю дарыясынын оң жээгинен 27 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Коммерциялык банктар
Коммерциялык банктар (англисче commercial clearing bank) – келишимдик шартта кредиттик эсептик жана банктын башка юрид. жана жеке жактарды операциялар жана кызмат көрсөтүү аркылуу тейлөөчү универсалдык типтеги кредиттик мекемелер. Коммерциялык банктар төмөнкү негизги милдеттерди аткарат: 1) акча салымдарын кабыл алат жана жайгаштырат; 2) кредиттерди тартат жана берет; 3) кардарлардын жана банккорреспонденттердин тапшырмасы боюнча эсептерди жана аларды кассалык тейлөөнү жүргүзөт. Коммерциялык банктар ишке ашыруучу операциялар пассивдүү жана активдүү деп бөлүнөт. Пассивдүү операциялар – депозиттерди кабыл алуу– акцияларды– облигацияларды– башка баалуу кагаздарды сатуу жолу менен акча ресурстарын тартуу. Активдүү операциялар — кредиттерди берүү– акцияларды жана баалуу кагаздарды сатып алуу аркылуу акча ресурстарын жайгаштыруу. Коммерциялык банктар кош максатты көздөйт: 1) кардарлар акчасын кайтарып алуу талабын канааттандыра алгыдай абалда болуу; 2) өз каражаттарын пайдалуураак чөйрөгө салуу. Активдердин бир бөлүгү тез өтүмдүү формада сакталат. Бул активдер кардарлар акчасын кайтарып алууга алардын бардык эле кечиктирилгис талаптарын Коммерциялык банктардын аткаруусуна мүмкүнчүлүк түзөт– бул өз кезегинде калктын Коммерциялык банктарга болгон ишенимин арттырат. Коммерциялык банктардын активдеринин башка бөлүгү мамлекеттик баалуу кагаздарга жана белгиленген проценти менен жеке менчик корпорацияларга портфелдик инвестициялардан– ошондой эле ссудалардан пайда алуу максатында пайдаланылат. Кыргызстанда бир нече Коммерциялык банктар («Кыргызстан», «Экоисламикбанк», «Доскредобанк», «Аманбанк» ж. б.) иштейт.
Түс тааныбоо (дальтонизм)
Түс тааныбоо — көздүн айрым түстөрдү көрбөй калышы.
Абдрезяк (Кигин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жаныбек Жакыпбеков
Жаныбек Жакыпбеков (1946, Чүй облусу, Панфилов району, Кум-Арык айылы) – Кыргызстандагы заманбап тарыхчылардын бири, тарых илимдеринин доктору, профессор. 1916-жылкы улуттук-боштондук көтөрүлүштүн жана Улуу Үркүндүн тарыхнаамасы боюнча бараандуу адис.
Өмүр баяны
Жаныбек туулуп-өскөн айылындагы орто мектепти аяктаган.
Анын изилдөөлөрү Кыргызстандын Орусияга каратылышынан кийинки мезгилдеги улуттук-боштондук кыймылдын тарыхнаамасына арналган.
Пилю-Яха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы болмайды, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Каралга (дарыя)
Каралга — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Урал дарыясынын оң жээгинен 1558 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Теренсу дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыз куумай
Оюндун башка түрү: жигит куумай
Оюндун педагогикалык мааниси. Оюнда шамдагайлык тарбияланат, тең салмакты сактоого, чечкиндүүлүккө, ат чабуунун ыкмаларын үйрөтөт.
Чоң Яр-Вож
Чоң Яр-Вож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кайта-Шор дарыясынын сол жээгинен 112 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Асылгужино (Кигин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Эритмелер буу басымы
Р0 – берилген темп-радагы таза эриткич буу басымы, Р – ошол эле темп-радагы эритме үстүндөгү эриткич буу басымы. Буу басымынын салыштырмалуу азайышы эриткич менен эриген зат жаратылышына жана температурага көз каранды эмес. Рауль законуна баш ийген эритмелер идеалдык эритмелер деп аталат. Аларда бир түрдөгү (А–А же В–В) жана ар түрдүү молекулалар (А–В) ортосундагы өз ара аракеттенүү энергиялары бири-бирине барабар. ЕАА = ЕВВ = ЕАВ. Рауль закону өтө суюлтулган эритмелер үчүн колдонулат.
Чач кап
Бул — азем буюмдардын бири. Ал чолпу менен чач учтукту жаап, чачты чаңдан сактап, кооздук үчүн тагылат. Анын жердиги, кара, кызыл, жашыл, көк өңдөгү тас баркуттан тандалат да, эки өрүм чачка чакталып жасалган. Мунун бетине түшкөн көркөм шөкөттөр да ар кандай болот. Түшкөн көрчөгөлөрдүн формасы түрдөнүп, сайма көчөтү сымал алмаша чегеленет. Чач кептин учу төкмө чачыланат. Анан бой тумар сыяктуу төрт чарчы чач кептин туура эниндей күмүш тактача кадалат. Анын бети оймо-чиймеленип кетет. Андан өйдө көркөм калыптан чыккан, же кайчыланып жасалган жука жана майда шөкөттөр үч-төрт катар аземделе чөгөрүлөт. Чач кептин башына кайрадан жазы тактача күмүштөр бекитилет да, анын өзүнчө кооздугу бар. Орточо чачкаптын узундугу — 40—50 см дей, туурасы 15 см дей келет да, «аркалык» деп күмүштөн чабылган көркөмдүктү аягына тагат. Анын өйдө жагы төрт каттала узунунан шуруланат. Андан өйдөсүнө чегеленген («чеге» деген «чегелөө» дегенден чыккан) кооздук менен седептер орун алат да, өйдө жагы чачка тагылат. Чач каптын үч чогунун узундугу беш см дей келип, шурулана чачыланат.
«Манас» Секциясы
«Манас» Секциясы — Кыргызстан жазуучулар союзунун алдындагы «Манас» эпосу боюнча иш алып баруучу бөлүм, 1982жылдын 15-сентябрында Кыргызстан КП БКнын токтому менен ачылып, аткарчу милдети белгиленген: «Манас» эпосун («Манас», «Семетей», «Сейтек») кара сөзгө айландырып, кыргызча, орусча басып чыгаруу менен эпосту СССР элдерине жана башка чет элдерге кеңири таанытуу; орусча поэтикалык котормосунун төрт томдугун даярдоо. Бул иш-чаралар келечекте «Манастын» миң жылдыгын өткөрүүгө карата алдын ала каралган даярдык болмокчу. Эпостун «Манас» бөлүмүн кара сөзгө айландырууну жазуучу'' А. Жакыпбеков (1-китеби К. Жусупов менен бирге; к. «Манас»)'' иш жүзүнө ашырды. М. с-нын ишин бир окумуштуу секретарь алып барат. Ал эпосту кара сөзгө айландыруучу жазуучулардын, орусча котормосун\ жүзөгө ашырып жаткан котормочулардын, сөзмө-сөз котормосун даярдоочу окумуштуулардын, кеңешчилердин ишин көзөмөлгө алат, багыттайт. Эпосту, манасчыларды пропагандалоону жүргүзөт.
Поликристаллдар
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Изынджуль дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Этерификация
Этерификация (грек тилинен aither — эфир жана лат. facio — жасоо) — к-та менен спирттер татаал эфирлерин алуу реакциясы:
Полос-Шор
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Чоң Ярота-Ю
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Комор Аралдары
Калкынын негизин анталоатра (95%; жергиликтүү африкалыктар менен арабдардын, малагасилер менен европалыктардын никелешүүсүнөн пайда болгон) түзөт; ошондой эле арабдар, индейлер, кытайлар, француздар да жашайт. Расмий тили – комор (аралдын диалекти менен), француз жана араб тилдери. Ислам динин тутат. Орточо жыштыгы 1 км2 жерге 300 киши. Ири шаарлары: Морони (22 миң), Муцамуду (14 миң).
Этил спирти
Этил спирти, этанол, метил карбинол, шарап спирти, СН3СН,ОН — бир атомдуу каныккан спирттер өкүлү. Кескин жыттуу, ачуу даамы бар, түссүз суюктук, балкып эрүү t -114,15°С, кайноо t 78,37°С. Э. с. суу, эфир, глицерин, бензин жана башка орг. эриткичтер менен бардык өлчөмде аралашат. Суудан женил d=0,90 ''г/см’. ''Абада түссүз жалын чыгарып күйөт. Көпчүлүк орг. бирикмелер менен азеотроптук аралашманы пайда кылат. Э. с. кислоталар таасир кылганда татаал эфирлер пайда болот. Э. с. тамак-аш сырьёсун, ошондой эле кант өндүрүшү калдык-тарын ачытуу, өсүмдүк клетчаткасын ги-дролиздөө, этиленди гидратташтыруу (сууну кошуу) жана башка методдор менен алынат. Э. с. ө. ж. тармагында эриткич катары, синтет. каучукту, диэтил эфирин, бутадиен, этилацетат, хлороформ жана башка орг. заттар алууда кеңири колдонулат. Э. с. көп санда арак-шарап даярдоого жумшалат. Ошондой эле таза этиленди алууда. реактивдүү кыймылдаткычтарда отун катарында, антифриз (тондурбоочу курамы), дары-дармектер даярдоодо колдонулат. Э. с. көп убакытка чейин организмге таасир этишинен нерв систе-масы, ичеги-карын, жүрөкт, боор өтө оор кеселдери пайда болот.
Колдонулган адабияттар
Этанолдун зыяандуу таасирлери
Карасуу (Жарлы куймасы)
Карасу — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Жарлы дарыясынын сол жээгинен 9 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Ажыбекова, Клара
70тен ашык илимий эмгектин (анын ичинде 7 монография — өзүнүкү, 3 окуу куралы — авторлош) автору. 1992-жылдан Кыргызстан коммунисттик партиясынын Борбордук аткаруу комитетинин төрагасынын орун басары, "Союз жана Кыргызстандагы элдердин боордоштугу үчүн" кыймылынын координациялык советинин төрайымы. Аялдардын Бүткүл дүйнөдөгү тынчтыкты жактаган эл аралык федерациясынын төрагасынын орун басары.
ВКонтакте
Аталышы
2012-жылы тармактын түзүүчүлөрдүн бири Лев Левиев «Известия» гезитине, алгач ат таңдоо учурунда Studlist.ru аты да каралып жатканын айткан. Бирок ал сөз бир гана аудиторияга тиешелүү болгондуктан жаратпашкан.
Компания
Компания(Шерикет) (французча compagnie; англисче company) – коммерциялык же өндүрүштүк ишмердик үчүн түзүлгөн жактардын ассоциациясы. Компания өнөктөштүктүн – корпорациянын принциптеринде аракеттенет – ошондой эле ишкердиктин башка түрлөрүнө ээ боло алат. Мындай өнөктөштүк Компаниянын карыздары үчүн толук жоопкерчиликтүү эки же бир нече жеке адамдардын ортосундагы келишимдин негизинде түзүлгөн ишкер уюмдун бир түрү болуп эсептелет. Жоопкерчилиги чектелген Компания өз пайынын (салган капиталынын) чегинде карыздары үчүн чектелген жоопкерчиликке ээ. Инвестициялык компания (трест) менчик баалуу кагаздарын корпорациянын баалуу кагаздарына сатуу аркылуу мобилизациялануучу капиталды алат. Компаниянын инвестициясынан алынган киреше оперативдүү чыгымдарга жана Компания мүчөлөрүнө дивиденддерди төлөөгө жумшалат. Коммерциялык кредит Компаниясы адистештирилген кредиттөөнү ишке ашырат. Холдинг Компаниясы оперативдүү Компаниянын ишмердигине контролдук кылуучу көлөмдөгү башка Компаниянын (көбүнчө оперативдүү) акцияларына ээлик кылат. Оперативдүү Компания бизнести уюштуруучунун милдетин аткарат. Бир эле мезгилде оперативдүү жана холдинг болгон Компания да кездешет.
Мухан каган
Мухан каган – 553–572-жылы Түрк кагандыгын бийлеген каган. Бумын кагандын уулу. Агасы Кара Ысык каган өлгөндөн кийин (553-жылы) такка отурган. Ал жужандарды (аварларды) биротоло талкалап, түндүкжактагы Цигу (кыргыз же чик) мамлекетин караткан. Көп узабай эле моңгол урууларын, Түштүк-батыш тараптагы Манжурия кидандарын, Енисейдеги түрк тилдүү кыргыздарды басып алат да, Борбордук Азия жана Түштүк Сибирдеги бийлигин биротоло бекемдейт. Ага Түндүк Кытайдагы эки мамлекет (Ци жана Чжоу) салык төлөгөн.
Өкмөттү таануу
Өкмөттү таануу – конституциялык эмес жол менен кайрадан түзүлгөн башка өлкөнүн өкмөтүн колдой тургандыгын билдирүү максатында мамлекет тарабынан жүргүзүлүүчү дипломатиялык акты. Ө. т. милдеттүү жолжобо деле эмес, ал мурдатан келаткан дипломатиялык мамилелерди андан ары улантуу менен же мамлекеттин жаңы башчысына жаңы өкмөттү тааный тургандыгы тууралуу ишеним грамотасын тапшыруу менен алмаштырылышы мүмкүн. Социалдык төңкөрүштүн натыйжасында келип чыккан Ө. т. ошол эле учурда жаңы мамлекетти таануу катары да кабылданат.
Каратай (дарыя)
Каратай (Чути) — Орусиядагы дарыя. Татарстан Республикасы, Самара облусу, Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шешма дарыясынын оң жээгинен 202 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Ачакей жумакей
Кыргыз элинин эски оюну - балдардын көңүл буруусун, байкамчылдыгын, алдын ала билүүлүгүн, психологиялык жөндөмдүүлүгүн өстүрүү максатына арналган. Атасы менен баласы, апасы менен кызы ойносо жогорку деңгээлде максатына жетет. Бала үч жаштан алты жашка чейин кызыгып, суранып ойногон деңгээлге жеткизүү атасынын милдети.
Темир Сариев
Биографиясы
1963-жылдын 17-июнда Чүй облусунун Сокулук районундагы Төш-Булак айылында төрөлгөн.
Винчестер (Оклахома)
Калкы - 424 киши. Болжолдуу аянты - 11.7 км². FIPS коду — 40-81575.
Дарылар
Дарынын түрлөрү
Ткандардагы патологиялык процесстерге таасир этүүчү дарыларга сезгенүүгө каршы дарылар, гистаминге каршы дарылар кирет.
Компенсация
Компенсация (латынча compensation – compensare – теңдештирүү – ордун толтуруу) – 1) жарандын, ошондой эле юридикалык жактын мүлкүнө же кадырбаркына келтирилген зыяндын ордун толтуруу; 2) эмгек укугунда – пайдаланылбай калган өргүү, кызматкердин өзүмдүк аспаптарынын колдонуудан эскиргендиги, берилбей калган атайын кийим ж. б. үчүн кызматкерге төлөнүүчү төлөм.
Идрис (Кигин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кетерме, Токтогул району
Калкы
Калкы - 1 117 киши.
PHP
PHP (PHP: Hypertext Preprocessor — «PHP: гипертекст препроцессору »; башында  — «Жеке веб баракчаларды түзүү аспабы ») — жалпы багыттагы программалоо скрипттик тил, интенсивдүүлүк менен веб-приложенияны түзүүдө колдонулуп атат. Азыркы убакытта басымдуу көпчүлүк хостинг-провайдерлери көтөрөт жана динамикалык сайтты түзүүчү программалоо тилдеринин арасынан лидердик орундардын биринде турат.
Колдонуу чөйрөсү
LAMPка кирет - кеңири таралган веб-сайттардын хостингдерине (Linux, Apache, MySQL, PHP) жасалган программдык жабдуу.
Тарыхы
PHP - нин алтынчы версиясы 2006 жылдын октябрынан баштап түзүлө баштаган. Көптөгөн жаңылоор киргизилген, мисалы, регулярдуу туяютмалардын өзөгүнөн POSIX жана «узун» суперглобалдуу массивдердин четтетилиши, php.ini конйигурациялык айлдан safe_mode, magic_quotes_gpc жана register_globals директивалары өчүрүлгөн. Эң башкы жана негизги жаңылоосу болуп Юникодду колдоосу болгон. Бирок 2010 жылдын мартында PHP6 түзүүсү, Юникодду колдоодо оорчулуктар чыгып  келечексиз болуп таанылган. PHP6 баштапкы коду бутакка жылдырылган, а негизги түзүү линия болуп 5.4 версиясы калган.
Солто
Этногенези
Булардан тышкары Чаанын багып алган асыранды баласынан «жоочалыш» уругу ж. б. кичине букара уруктар кирип калган. Алар башка этностордон биригип, Солто уруулук курамын калыптандырган. Бирок алардын саны жетиден ашык экенине карабай («беш көөрүк», «мааке», «көгөй», «төлөк», «жоочалыш», «шалта», «ак буура» же «кара сакал», «сөөк мурун», «кайдоол», «накай» ж. б.), Солтонун ичиндеги «жети кул» деп атап коюшкан.
Тарыхы
Кыргыз-калмак (ойрот) согуштарынан кийин кайрадан кыргыздардын Чүйгө келиши менен Солто уруусу Чүй өрөөнүнүн борбордук бөлүгүнөн анын батыш тарабы, б. а. Ысык-Ата суусунан Куланга (Мерке, Луговой) чейинки аймакты ээлеген. Жайлоосу Кыргыз Ала-Тоосунун күңгөйү жана Суусамыр жайлоосунун түндүк бөлүгү болгон. Азыркы учурда Чүй облусунун Ысык-Ата, Кант, Аламүдүн, Сокулук, Ак-Суу, Жайыл жана Панфилов райондорунда турушат. Булардын ичинде кыргыздын башка урууларынын («кытай», «адигине», «саруу», «сарыбагыш», «моңолдор», «азык», «жетиген», «жедигер» ж. б.) айрым өкүлдөрү дагы туруп калган жана Солто уруусунун чакан топтору башка уруулардын арасынан (мис., Ак-Талаанын Байгөнчөк айлы, Таластын башы Үч-Кошой ж. б. Казакстандын аймагында) кездешет.
Солтолор жөнүндө
- "Солто, Багыш биртууган".
Подгорный Николай Викторович
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Келин жарыш
Кыргыз эли байыртадан эле мал жандуу эл. Айрыкча жылкы өстүрүүнү жакшы көрүшөт. Анткени, жылкы кыш күндөрү көбүнчө талаадан кар тээп оттойт, колго анчалык карабайт. Минсе каалаган жерине өз убагында жеткирет, ишеничтүү унаасы болот. Ошондуктан, кыргыз эли бүгүнкү күндө да «ат адамдын канаты» дешип жорго, таскактуу аттарды жогору баалашат. Аны өстүрүүгө көп көңүл бөлүшөт. Дүйнөгө белгилүү болгон кымыз да жылкынын сүтүнөн ачытылат. Ошону менен эле катар байыртадан эле кыргыздардын жашы да, карысы да, уулу да, кызы да аттын кулагы менен тең ойноп, ойноктото бастырып, ат үстүндө ар түрдүү оюндарды ойношкон, көңүл ачышкан. «Келин жарыш, кыз жарыш » оюну да ат үстүндө ойнолуучу оюндардын бири. Ал азыр да элдик майрамдарда, ар кандай салтанаттарда өткөрүлүүдө.
Вирустук диарея
Вирустук диарея - (Diarrhea viralis bovis), жугуштуу энтерит – бодонун тамак сиңирүү жана дем алуу жолунун былжыр челинде оюк жара пайда кылып, ичин өткөрүп, каңыл жаар жана көздүн былжыр челин сезгентип, калтыратмага дуушар кылуучу, тез жугуучу ылаң. Вирустук диарея 1946-ж. АКШда катталган, Кыргызстанда да кездешет, аны Р. С. Галиев изилдеген (1976). Вирустук диареянын козгогучу РНКлуу вирус. Аны менен бодомал 2 айынан тартып 2 жашка чейин (көбүнчө 5-6 айында) ылаңдайт. Бирок айрым учурларда 1-4 күндүк музоо жана 3-7 жаштагы уй да ылаңдап калышы мүмкүндүк Ылаңдаган жана ылаңдан айыккан мал (4 айга, кээде андан да көп убакытка чейин) ылаң козгогучтун булагы болуп саналат. Кээ бир малда ылаң тымызын өтүп, вирусту кыйла убакытка чейин сыртка бөлүп чыгарып турат. Ылаң козгогучун вирус менен булганган тоют, малканадагы нымдуу аба, шаймандар, суу ж. б. таратат. Вирустук диарея көбүнчө жылдын суук мезгилинде эпизоотия түрүндө болот. Ал катуу кармаган, жетилген өнөкөт жана тымызын түрдө өтөт. Ылаң катуу кармаганда клиникалык белгилер музоодо айкын байкалат. Заңы суюк, сасык келип, көбүктөнүп турат, анда газ, былжыр жана кан болот. Жөткүрөт, көзүнөн жаш куюлат, кээде аксайт, ордунан араң турат, темтеңдейт. Бул учурда ылаң 4 жумага созулуп, мал өлөт. Бооз уй музоо салат. Анын жетилген түрүндө ылаң белгилери айкын болуп, дарылоо оңой болот да, көпчүлүк музоолор айыгат. Өнөкөт түрүндө ылаң белгплери жай байкалат (кээде 6 айга чейин созулат). Ылаңдаган мал өтө арыктайт, мезгил-мезгили менен ичи өтөт, ооздун былжыр челинде үстүн былжыр каптаган оюк жаралар пайда болот, көпчүлүгү өлөт. Диагноз лабораториялык изилдөө менен коюлат. Дарылоодо ылаңдаган мал сапаттуу жана сиңимдүү тоют менен камсыз кылынат. Организмдеги суу балансын калыбына келтирүү максатында венасына, тери алдына электролиттер жана глюкозанын 40%түү эритмеси 500-1000 мл ченеминде куюлат, глюкозаны ичирсе да болот. Былжыр челин антисептикалык заттардын (калий перманганаты, фурациллин, этакридин лактаты) эритмелери менен чайкайт жана ихтиол кошулган көк таштын 1 % түү эритмеси менен клизма жасалат, жүрөк ишин жакшыртуучу кофеин, кордиамин, коразол колдонулат. Вирустук диареяга каршы ар түрдүү вакциналар куюлат. Чарбада ветеринардык-санитардык эрежелерди так сактоо талап кылынат.