cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Самердэйл (Нү-Жерси)
Самердэйл (Нү-Жерси) (Somerdale) — Нү-Жерси штатынын Кэмден округуна караган АКШ шаары.
Когит (дарыя)
Когит — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Туй дарыясынын оң жээгинен 422 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Улупамир
Маданияты
үрп-адаты жалпысынан байыркы түрктөр менен бирдей. Меймандос эл болуп, тойлары көп түстү жана көркөмдүү. Ар жыл Маданияттык Шөлөндөр өтөт. Жылдын 6.нчы айында түзөлгөн шөлөндө айылдын кийимдери,тамактары, айылдын тарыхы жана жашоо акыбалы сөйлөнүшөт.
Орозалиев Бекпо
Кыргыз тилинде
Канымет уулу Аалы
Канымет уулу Аалы Жыгаччы. 1909-ж. Ак-Талаа районундагы Кара-Таш конушунда (Жалын-Арык) төрөлгөн. Мугалимдик курсту бүтүп, кызыл педагог аталып, мектен уюштурууга, элдин сабатсыздыгын жоюга жандуу салымын кошот. Кийин бириккен чарбанын активдеринен болот. Тайган агытуучулук менен жыгаччылыкты кош тизгинде кармаган анын кол өнөрү үй жыгачын (уук-кереге) жасоодон башталган. Уста Нарын дарыясынын жээгиндеги таштакка өскөн бутактуу талды буюмдун жердигине алат. Аны матоонун ички сырларын таасын өздөштүргөн. Жыгачты октябрь, ноябрь айларында кыйып алып, тап менен кургатып, «көккө коюу» (кыкты кызытуу) ыкмасы аркылуу жашытып (жибитип), теске коюп октой түз кылган. Бутактуу, ийрилиги чыканактай талды сындырбай матай билген. Керегени көктөөдө төөнүн, өгүздүн жон терисин пайдаланган.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Орозалиев Бекпо
Продев С. Даанышман жазы.  Ф.: Кыргызстан, 1968.  340 б.
Экспозиция (адабият)
Колдонулган адабияттар
Expozice Exposition Exposition Exposition Esposizione ექსპოზიცია Ekspozīcija Expositie Экспозиция Expozícia
Менеузтамак (Миякин району, Башкыртстан)
Менеузтамак — Башкыртстандын Миякин районундагы айыл, Менеузтамак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 998 киши. Почта индекси — 452082, ОКАТО коду — 80244840001.
Каглый-Мэттыль-Кыке дарыясы
Каглый-Мэттыль-Кыке — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лимп-Питыль-Кы дарыясынын оң жээгинен 57 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Эржиш
Көпчүлүгү - азербайжандар, күрттөр, кыргыздар жана аз санда цыгандар да жашашат. Ван шаарынан - 90 км, Ван көлүнөн 5 км аралыкта жана 25 метр бийиктикте курулган. 13 кылымда белгилүү соода жолундагы Эржиш бүгүн Чыгыштын Батышка карай ачылган эшик болуусу өзгөчө мааниге ээ. Ирандан Орто Чыгыш өлкөлөрүнө кеткен транзиттик жол ушул жерде өтөт. Эржиш-Агры, Эржиш-Битлис, Эржиш-Ван темир жолу менен Түркиянын ар тарабына жетүүгө мүмкүн.
Акункан
Акункан — каарман, Оогандын каны, Айчүрөктүн атасы. Сагымбай Орозбаковдун вариантында Манас катаган, тейитти чаап кеткен, оогандын каны Түлкү менен урушуп, жеңип алганда, иниси А-дын адамгерчилигин жактырып калат. А. да Манастын баатырдыгына, айкөлдүгүнө чексиз ыраазы болуп, бел куда болууну сунуш кылат. Манас Бакай, Алмамбет менен кеңешип анын өтүнүчүн кабыл алат да, эгер балаң кыз болсо, бата аягыбыз, эркек болсо кийгизген кийитибиз деп үч миң жылкы тартуу кылат. Саякбай Каралаевдин варианты нда «Көкөтөйдүн ашында» балбан күрөш бүткөндөн кийин А. Манаска Кошойдун батасын алып балалуу боло турган болдуң, Айчүрөк деген кызым бар, келин кылып ал, — дегенде, Манас калың мал берип, бел куда болот (Саякбай Каралаев, 2. 54). Башка варианттарда да Манастын эрдигине, жалпы эле адамгерчилигине тен берген А. ага куда болууну биринчи сунуш кылат. Манас өлгөндөн кийин да А. убадасында турат. Айчүрөктү зордук менен тартып алмак болуп Чынкожо, Толтой шаарын камап келгенде кырк күн (Саякбай Каралаевдин варианты нда сексен күн) мөөнөт сурайт. Айчүрөк ак куу кебин кийип жердин жүзүн кыдырып жүрүп, Семетейди табат. Семетей келип душманын жеңгенде А. чоң той өткөрүп, ага Айчүрөктү берет. Эпосто А-дын убадага бекемдиги көрсөтүлүп, адамгерчилигине жогору баа берилген. Ал Чынкожо, Толтой сыяктуу күчтүү жоо камап, атайылап басмырлап, кыстоого алганда да качанкы өлгөн Манаска берген эбаккы убадасынан танбайт. Манастын өз атасы Жакып, аталаш инилери Абыке, Көбөштөр, жада калса жоону бирге жоолашкан кырк чоросу Манастын өлгөнүнө кырк күн боло электе чыккынчылык кылышып бүлөсүнө кордук көрсөтүшүп, мал-мүлкүн талап кеткенин эске алганда, А-дын жогоркудай эрдиги анын терең адамгерчилигинин белгиси катары бааланат. Кыргыздардын өзүлөрүнөн алыс, тектеш эмес элдер менен да терең карым-катнашы, эки элдин бири-бирине болгон бийик урматтоосу А. менен Манастын мамилеси аркылуу берилген.
Тамсурка (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Корнелия Функе
Дүйнө жүзү боюнча Функенин китептери 20 миллиондон ашуун нускада сатылган.
Дүйшөмбү
′′′Дүйшөмбү′′′ - аптанын биринчи күнү. Шейшембинин алдында турган күн болуп саналат.
Жайкы келгин
"Жайкы келгин" — адеми сомбалыктын өзөндү жайында өрдөчү формасы.
Донаувёрт
Донаувёрт ― Германиянын Бавария Жериндеги шаар. Донау-Рис районуна карайт. Швабия административдик округуна тиешелүү. Калкы – 18 240  киши (2010-ж.). Аянты – 77.02 км2.
Тейлор Свифт
Үй-бүлөсү
Свифттин иниси Остин Нотр-Дам университетин бүтүрүп, колледждин ар кандай спектакльдерде ойнойт. 2014-жылы декабрь айында Свифттин апасына рак диагнозун белгилешкен.
Кыймылсыз мүлкү
Свифт ата-энесине Теннесси штатына караштуу Белле Миде шаарынан төрт бөлмөлүү хансарай сатып берген. Свифттин өзүнүн резиденциясы Нью-Йорк шаарынын Трайбека районундагы пентхаусда жайгашкан. Ошондой эле Тейлордун Беверли-Хиллзде үч бөлмөлүү коттеджи, Нашвилл шаарында пентхаусу бар. Анан дагы Уотч Хиллдеги (Род-Айленд) сегиз бөлмөлүү үйдүн ээси.
Аба-жүк коштом кагазы
Аба-жүк коштом кагазы – аба-жүк ташып жеткирүү келишими. Ал жүк жөнөтүүчү тарабынан жүк жөнөтүлгөн аэробекетте түзүлөт да жүк тартуучуга жүк менен кошо тапшырылат. А. ж. к. к. адатта 3 түпнускада жана 6 көчүрмө нускада түзүлөт. Түпнусканын биринчи нускасы жүк ташуучуга, экинчиси жүк алуучуга, үчүнчүсү жүк жөнөтүүчүгө тапшырылат. Коштом кагаздын көчүрмөлөрү жүк ташуучуда, жүк жөнөтүүчүдө, жүк алуучуда, жүк жөнөткөн жана ташып жеткирилген аэробекеттерде, бажыканада калат. Адаттагы иш-милдетинен сырткары, жүк ташуу келишими, товар тескөө документтери, жүк ташуучунун жүктү кабыл алгандыгы тууралуу тилкаты бажы жарнагы катары дагы бир милдетти аткарат.
Акматалиев, Амантур Сейтаалы уулу
Чыгармачыл мурасы
3. Кайын журт. Бул - уул-келинге бирдей аталуу. Уулдун аял алган тарабы, келиндин келген жери. Кайындоо - атайын кызга баруусу, арадан жуучу түшүүсү. Кайындап койгон - мурунтан барып, жуучу түшүп, кеби-сөзү бүтүп, кызга сөйкө салуусу, башкалардын барууга акысы жоктугу. Күткөн күн келгенде той баштоосу, жол-жобосу менен кызды алып кетүүсү. Эр жигит кайын журтуна күйөө бала, жезде, а мүмкүн күчкүйөө болот. Ал эми күйөө бала үчүн кайын ата, кайын эне, кайын ага, кайын эже, кайын жеңе, кайын ини, кайын жезде ж.б. аталат. Күйөө баланын жары да келген жериндеги жакындарын дал ушундай туюнат”.
Четинди
Четинди (Четинди) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Сокулук районундагы айыл. Төш-Булак айыл округу составына кирет.
Си Брайт (Нү-Жерси)
Калкы - 1412 киши. Болжолдуу аянты - 2.9 км². FIPS коду — 34-66240.
Бейшемби
′′′Бейшемби′′′ - аптанын төртүнчү күнү. Шаршемби менен жуманын ортосундагы күн болуп саналат.
Кара-Коо
Калк
Калкы — 4058 адам.
Хорошовка (Ермекеев району, Башкыртстан)
Хорошовка — Башкыртстандын Ермекеев районундагы айыл, Бекет айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 3 киши. Почта индекси — 452189, ОКАТО коду — 80225802009.
Орозбаев Олжобай
Шолохов М. Тынч Дон. – Ф.: Кыргызстан, 1980.
Кай-Геный-Кикя дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Калык уулу Эшенкул
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Викрам Сет
Викрам Сет (англ. Vikram Seth; 1952-жылдын 20-июнунда туулган) — индиялык жазуучу жана акын. Ал бир нече романдарды жана поэзия китептерин жазган. Ал "Падма шри", "Сахитя академиясы", "Праваси бхаратия самман", "Смит адабият сыйлыгы" жана "Кроссворд китеп" сыйлыктары сыяктуу бир нече сыйлыктарды алган. Сеттин "Карталар" (англ. Mappings) жана "Макулук жомоктору" (англ. Beastly Tales) сыяктуу поэзиялык жыйнактары индия англис тилиндеги поэзиялык жазмага кошулган көрүнүктүү салым болуп калган.
Акшумкардын уясы
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Аванса отчету
Аванса отчету – алдынала насыя алган каражат чыгымдарын актай турган аргандай документтер тиркелүү менен түзүлгөн документ. Ал өндүрүш чыгымдарын чагылдыруу (баалуу нерселерди сатып алуу ж. б.) жана аны күндөлүк керектөөлөргө чыгаша кылуу үчүн тийешелүү уюмдун эсеп-кысап бөлүмүнө тапшырылат. ==Колдонулган адабияттар==
Кыргызстандагы санариптик телекөрсөтүү
КРдин санариптик телеберүүгө өтүшү
«Санарип технологиялары» ЖЧКсы мамлекет акысыз бөлүп берген 2 мультиплекске 22 жеке телеканалды бириктирди.
Осмоналиев Калыбай Жусупович (Барктабас)
Жарык көргөн китептери
Орус тилинде
Си Гирт (Нү-Жерси)
Си Гирт (Нү-Жерси) (Sea Girt) — Нү-Жерси штатынын Монмут округуна караган АКШ шаары.
Авария (кырсык)
Авария (кырсык) (ит. avaria , араб.  авар  – кырсыктоо, зыян) – курулмалардын, коммуникациялардын, жабдуулардын, кооптуу өнөржай объекттеринде колдонулуучу унаа жана башка техника каражаттарынын кыйроосунан жана бузулушунан келип чыккан зыян менен чыгымдар; көзөмөлдөөгө мүмкүн болбогон жарылуу, өрт же зыяндуу зат булгоолору. ==Колдонулган адабияттар==
Он ок бодун
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Зауролоф
Зауролоф (лат. Saurolophus) — байыркы өлгөн, кушчат кескектердин бир уруусу.
Автомобилдик жеке менчик жолдор
Автомобилдик жеке менчик жолдор – юридикалык жана жеке жактар курушкан жана алардын жеке менчиги болуп саналган автоунаа жолдору. ==Колдонулган адабияттар==
Таз кара
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары)
Отуруктуу куш. Ал уясын дарактарга (көбүнчөсүн арчага), анда-санда зоолорго салат. Көбүнчөсүн уясын кургак арчадан салат, анын ичин тоо эчкилердин жана койлордун жүнүнөн төшөйт. Уясын эрте салат, биринчи жумуртканы февралң-мартта тууйт. Уясында адаттагыдай бир эле жумуртка. Балапандарын апрелң-майда басып чыгарат, алар август- сентябрда учканга жарап калат.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Уялоочу жерлерин картага түшүрүп, анан чакан заказниктер болуш үчүн өзгөчө коргоого алынган территория кылып реестрге киргизиш керек. Уялоочу жерлерин сөзсүз түрдө коргоо; байкоо жүргүзүүнүн эсебинен алынган каражаттарды жасалма жол менен тамактандырып экологиялык туризмди өнүктүрүү, ошондой эле жергиликтүү жааматтарды кызыктыруу керек. Атайын жем жечү жерлерди куруп, ал жакка өлгөн малдын тарптарын таштап, куштун жашоосуна шарт түзүү. Кара жорунун популяциясынын санын тактоо, уя салуунун биологиясын изилдөө, гималай жорусу менен түр арасындагы карым-катнаштарды изилдөө.
Военно-Антоновка
Калкы
Калкы - 11 356 киши.
Будённый
Будённый (1929-ж. чейин — Кара-Буура) — Талас дубанынын Киров ооданындагы Киров айыл кеңешине караштуу кыштак.
Осмоналиев Качкынбай
Кыргыз тилинде
Ыйык жер: Роман, повесть, аңгеме. – Ф.: Кыргызстан, 1985.  428 б.
Ириска (Бергамака куймасы)
Ириска — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Бергамак дарыясынын оң жээгинен 44 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Экспромт (адабият)
Жаратылыш акылдуу.
Сараңдар кантип күн көрмөк,
Саттырса сууну, абаны?..
Жогорку даражадагы айбандар
Жогорку даражадагы айбандар (лат. Eutheria) —  түзүлүшү татаал айбандар.
Туш кийиз
Туш кийиздин четине жарым бадам, жарым кыял, бармак боочу өңдүү оюмдар сайылат. Туш кийиздин четки саймасы менен ортолук саймасын ала мончок оюму менен сайылган эндүү жээк бөлүп турат. Көркөм көчөттөрдү бири-биринен ак, сары жиптер менен сайылган суусу, ала мончогу айырмалайт. Алар бутактанып кетет. Туш кийизде кыял оюуму кенен колдонулат. Туш кийиз боз үйдү кооздоп гана турбастан, суукту да тоскон.
Осмонкулова Мая
Он үчүнчү ай: Ырлар жыйнагы.  Ф.: Кыргызстан, 1987.  31 б.
Аялуу дүйнө: Ырлар жыйнагы. (жамааттык)  Ф.: Адабият, 1992, 60108 б.
Жыланчы
Жыланчы (Circaetus gallicus), (J.F. Gmelin, 1788):
Чектөөчү факторлор
Түздөн-түз кыруу, уяларын талкалоо, тынчсыздануучу фактору. Чарбачылык менен байланышту тоют базасын кыскартуу.
Какыбаева Рабия
Кыз-келиндери өрмөк үстүндө герменин «кыял оюмун», «карагай бутак көчөтүн», «илбирс тырмак оюмун» түшүрүшөт. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1974-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 50 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын көргөзмөсү». Боз үй тигип келгендиги үчүн Ардак грамота; 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Элдик көркөм кол өнөрчүлөрдүн райондук, областтык көргөзмөсү». Боз үйдүн жасалгасы үчүн Обкомдун жана Облаткомдун «Алтын колдуу чебер» деген дипломдору; «Канат чий», «Чыгдан чийи» үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардак грамотасы.
Испания
Калкынын саны боюнча Испания дүйнөдөгү 30-штат (2021-жылдын 1-январына карата 47 394 223 адам). Испаниянын калкынын 2021-жылга карата дин боюнча курамы: динге ишенбеген католиктер - 39%, католиктер - 18,4%, атеисттер [ky] - 14,6%, агностиктер - 12,9%, динге ишенбегендер / динге кайдыгерлер - 11. 4%, башка динге же конфессияга ишенгендер - 2,5%, жооп берген эмес - 1,3%.
Калкы
Калкынын 90,7%и – испандар. Испанияда 4,14 млндон ашык чет өлкөлүктөр жашайт; анын ичинде марокколуктар, эквадордуктар, англистер, колумбиялыктар, немистер басымдуу. Калктын табигый өсүүсү 0,18% (2006). Испанияда 15 жашка чейинки балдар 14,3%ти, эмгекке жарамдуу курактагылар (15–64 жаштагылар) 64%ти, 65 жаштан ашкандар 16,7%ти түзөт. Калкынын орточо жыштыгы: 1 км2 жерге 88,7 киши (2007). Жер ортолук деңиз жээгинде, Андалусия ойдуңунда, Галисиянын батыш жээктеринде жана аралдарында калк өтө жыш (1 км2 жерге 200 адамдан ашуун), борбордук тоолуу бөлүктөрүндө сейрек (1 км2 жерге 10 кишидей) отурукташкан. Шаар калкы – 76,6%тей (2004). Ири шаарлары: Мадрид (калкы 3,2 млн, агломерациясы менен 6,1 млн; 2007), Барселона (1,6 млн; 4,9 млн), Валенсия (815,3 миң; 1759,4), Севилья (705,2 миң; 1,3 млн), Сарагоса (665,4 миң), Малага (558,8 миң), Мурсия (423,7 миң). Испаниянын калкынын 95%ке жакыны католиктер; 5%тейи башка конфециялардын (негизинен протестанттар) жана диний топтордун өкүлдөрү. Экономикалык активдүү калкы 21,58 млн (2006). Экономикада иштегендердин (19,75 млн) 65,6%и тейлөө чөйрөсүндө, 16,7%и өнөр жайында, 12,9%и курулушта, 4,8%и айыл чарбасында, токойчулукта, аңчылык жана балык уулоодо эмгектенет.
Экспорт жана импорту
Өлкөнүн экспорту менен импортунда өнөр жай продукциялары басымдуулук кылат. Экспортко өнөр жай жабдуулары (транспорттуку кошо), азык-түлүк, автомобиль куруу продукциялары, өнөр жай чала фабрикаттары, химия өнөр жай продукциялары, керектөө товарлары чыгарылат. Экспорттук продукциянын дээрлик жарымынан көбү Каталония, Валенсия, Мурсия аймактарында өндүрүлөт. Сырттан машина куруу продукциялары, энергия алып жүргүчтөр (нефть, газ ж. б.), керектөө товарлары, тамак-аш, химия продукциялары ж. б. сатылып алынат. Негизги сырткы соода шериктери: Франция, Германия, Италия, Португалия, Улуу Британия, Нидерланд, Россия, ошондой эле АКШ, Кытай, Япония. Испания эл аралык туризмдин ири борбору; 2004-ж. 53,6 млн чет өлкөлүк турист келген (дүйнөдө 2-орунда).
Бриллиант
Мүнөздөмөсү
Салмагы — Табиятта салмактуу бриллианттар өтө сейрек кездешет. 1 караттан ашык салмактагы бриллиант табияттагы бардык бриллианттардын 1 пайызын гана түзөт. Калгандары – майда бриллианттар. Салмагы боюнча бриллианттар 3 топко бөлүнөт: майда таштар – 0,29 каратка чейинкилер “меле”; орто таштар – 0,30-0,99 караттыктар “меланж”; ири таштар – 1 караттан жогорулар “солитер” деп аталат. 6 караттан өйдө салмагы бар бриллианттар демейде аукциондордо гана сатылат.
Тарыхый бриллианттар
Чоң жана салмактуу бриллианттарга атайын ысым ыйгаруу мурунтадан салтка айланган. Андай бриллианттар кайсы өлкөгө таандык болбосун, улуттук байлык жана сыймык болуп эсептелет. Тарыхтагы эң ири жана эң атактуу бриллиант “Куллинан” деп аталат. Анын салмагы 3 миң 106 каратка (621 миң 200 грамм), ал эми баасы 94 тонна алтындын баасына бараба. “Куллинанды” 1905-жылы британиялык Трансвааль колониясындагы кен издөөчүлөр таап, кен булагынын ээси Томас Куллинандын атынан аташкан. Бул кемчилиги жок, жогорку сапаттуу алмаз болгон. Качан аны Британиянын падышасына тапшырышканда, ал ташты майдалоону буйрук кылган. Натыйжада, бир эле “Куллинандан” 2 ири, 7 орто, 96 майда бриллиант чыккан. Алардын эң чоң бөлүгүн алмурут түрүндө өгөөлөшүп, “Африканын чоң жылдызы” (экинчи аталышы “Куллинан-I”) деп аташкан. Салмагы 530 карат болгон “чоң жылдыз” учурда эң чоң бриллиант болуп эсептелет жана Британиядагы Лондон мунарасында сакталат. Экинчи изумруд түрүндөгү бөлүк – “Куллинан-II” Британия падышасынын таажысына бекитилген. Анын салмагы 317 карат. Кийинки орто көлөмдөгү бриллианттар “Куллинан-III” (94 карат), “Куллинан-IV” (63 карат)... деп аталышат. Ал эми калган 96 бөлүктүн ар бирин жалпысынан эле “Африканын кичи жылдызы” деп атоону чечишкен. Дагы бир атактуу бриллиант «Кохинор» деп аталат (109 карат). Жалгыз ушул алмаз эч качан, эч жерде, эч кимге сатылган эмес. Болгону, көптөгөн жылдар бою колдон-колго өтүп келген. “Кохинордун” тарыхы Индияда тараган уламыштар менен тыгыз байланышта. Уламыштар билдиргендей, Янмин суусунун жээгинде бир наристе табылат. Ал наристе Күндүн уулу Карна болуп чыгат. Карнанын чекесинде чоң жылдыз жанып турган болот. Дал ошол жылдыз “Кохинор” бриллианты деп айтылат. Алгач бул асыл таш индиялык падышаларга таандык болгон. Андан соң “Кохинор” 200 жыл бою монголдордун колунда сакталган. Кийин сикх урууларынын башчыларына туш болуп, андан соң англиялыктар тарабынан уурдалган. Ханыша Виктория ташты калыпка салып өгөөлөткөндөн кийин анын салмагы 186 караттан 108 каратка чейин азайган. Азыр “Кохинор” Британиянын кичи таажысынын көркүн ачып турат. Атактуу бриллианттардын катарына кирген “Эврика” бриллиантынын тарыхы да кызыктуу. Ал 1866-жылы Түштүк Африкада табылган. Хоуптаун шаарчасынын тургуну, жаш фермер Эразм Якобс суу жээгинен чыбык издеп жүрүп кокусунан жалтырак таш таап алат. Анын кооздугун жактырып, карындашына белекке берет. Бриллианттын аркасы менен фермердин үйбүлөсүнө бакыт, байлык да келген.
Каратунка (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Эберсберг
Эберсберг ― Германиянын Бавария Жериндеги шаар. Эберсберг районуна карайт. Жогорку Бавария административдик округуна тиешелүү. Калкы – 11 394 киши (2010-ж.). Аянты – 40.84 км2.
Каменистая дарыясы (Чангыль-Кы куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Акылбек манасчы
Каалап билдим дилимди,
Элимен качып келгени
Турне
2) артисттердин, спортсмендердин ж. б-дын өнөрлөрүн көрсөтүү үчүн белгиленген маршрут боюнча жүрүүсү.
Акылбек манасчы
Ысык-Көлдүн жеринде,
Өздөштүрүп төп уктум
Какишева Бурулча
Уз кызыл, көк, сары, мала, ак өңдөрдү ич ара жагызып, көк менен сары жипти алдыга алып чыгат.
Каналдар
Каналдар, Мюллер каналы - (И. Мюллердин атынан) омурткалуулардын түйүлдүктүн клоакасын жана көпчүлүк сөөктүү балыктардын пронефростун каналчасы менен куйгучун бириктирүүчү (байланыштыруучу) өткөл же канал. Ургаачыларда М. к. жумуртка өткөргүч каналына айланат. Акулалар, туюк баштуулар, кош дем алуучу балыктар, айрым кемирчектүү ганоиддер жана жерде-сууда жашоочулардан башкаларда эркектеринде редукцияланылат. Сүт эмүүчүлөрдүн эркектеринде М. к-нын калдыгынан анча чоң эмес эки мүйүздүү жыныс каналга ачылуучу көңдөй пайда болот.
Назогипофизардык канал - тегерек оздууларда өөрчүгөн. Н. г. к. аркылуу жупсуз таноосу мээнин гипофизи менен байланышып, миногаларда назо-гипофизардык баштыкча, ал эми миксиндерде кулкунга чейин жеткен Н. г. к. пайда болот.
Карапакс
Карапакс (carapax) - таш бакалардын үстүнкү дөмпөктүү калканы (чопкуту). Ошондой эле К. деп көпчүлүк раксымалдуулардын башынын арткы жагын каптаган хитиндештирилген бүктөмөлөрүн (бырыштарды), ошондой эле кээ бир кенелердин көкүрөгүн толугу менен каптаган калканды аташат.
Автордун беделин коргоого укук
Автордун беделин коргоого укук – автордун моралдык укуктарынын бири; автордун кадыр-баркына, ар-намысына шек келтирүүчү (же келтире турган) бурмалоодон же башка оңдоолордон өз чыгармасынын колтийбестигине укуктуулугу. Алсак, чыгарманы чечмелөөлөр, толуктоолор, сүрөт жасалгалар менен жабдууга, анын түзүмүн бузууга болбойт. А. б. к. у. чыгарма автордун ар-намысына жана кадыр-баркына доо келтирип жана аны менен макулдашылбастан, бурмаланганда гана келип чыгат. ==Колдонулган адабияттар==
Кальциноз
Кальциноз — организмдин орган жана тканына кальций тузунун топтолушу. Картаң кишилерде акиташ коко жана кабырга кемирчектерине чогулат. Чогулган жерине жана мүнөзүнө жараша дистрофиялык, метастаздык, метаболиялык болуп бөлүнөт.
Сухокарасук (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Уилки Коллинз
Коллинз үйлөнүү институтуна карата кыйкымчыл мамиледе болуп эч качан үйлөнгөн эмес; ал өз убактысын Кэролин Грэйвс (эки жылдык ажырашууну эске албаганда) менен жарандык никедеги жубайы Марта Рудддун ортосунда бөлүштүргөн. Марта экөөнүн ортосунда үч баласы болгон.
Өгөбаев, Курманбек
Пирпенде: Роман. – Б., 2008. – 474 б.
Ручь-Ю
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Автордун моралдык укугу
Автордун моралдык укугу – КР мыйзамдары боюнча автордун мүлктүк эмес жеке укугу. Ал төмөнкүлөрдү камтыйт: а) автордук укук – чыгарма авторунун өз укугун таануу укугу; б) аты-жөнүнө укугу – чыгарманы автордун өз аты-жөнү менен, каймана ат же аты-жөнүн атабай эле, т. а. анонимдүү пайдалануу же пайдаланууга улуксат берүү укугу; в) жарыялоо укугу – чыгарманы баардык таризинде жарыялоо же жарыялоого улуксат берүү укугу, анын ичинде кайра чакыртып алуу укугу; г) чыгармага колтийгистик укугу – чыгарманы коргоо укугу, ага чыгарманын аты, бурмалоо ж. б. у. с. автордун ар-намысына шек келтире турган жосундардан коргоо кирет. Жеке мүлктүк эмес укук анын мүлктүк укугуна карабастан таандык болот, ага чыгарманы пайдаланууга өзгөчө укуктарды берген учурда да сакталат. ==Колдонулган адабияттар==
Кайлинка (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Туюк көрүстөнү
Туюк көрүстөнү – коло дооруна (биздин заманга чейинки 2-миң жылдыктын аягы–1-миң жылдыктын башы) таандык археологиялык эстелик. Гүлчө–Чоңалай автомобиль жолунун 76 кмде Гүлчө жана Туюк сууларынын кошулушундагы жайык тектирде жайгашкан. Негизги эстеликтер Туюктун эки өйүзүнөн орун алып, турак жайдын дубал калдыктары ачылган.
Карапа идиштер, жыгач чөйчөктөр, жаа жебелери, коло күзгү, жыгач үстөл, асыл таш чөгөрүлгөн алтын тумар, кагаз сымал алтындан жасалган кооздук буюмдары табылган. Көрүстөн эстеликтери биздин замандын 2–4-кылымдарына (хунн доору) мүнөздүү. А. Ю. Баруздин, А. К. Абетеков, Кыргыз тарыхчылар жамааты жана Түрк тарых куруму тарабынан изилденген.
Николаевка (Миякин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Эл аралык уюмдардын укугу
Эл аралык уюмдардын укугу ― мамлекеттер аралык (өкмөттөр аралык) уюмдардын юридикалык статусун, аларга мүчө болуунун шарттарын, ыйгарым укуктарынын көлөмүн жана мүнөзүн, алардын органдарынын түзүмүн жана ишмердиктеринин процесстик аспектилерин, ошондой эле алар кабыл алган ченемдик актылардын юридикалык күчүн аныктоочу эларалык-укуктук принциптер менен ченемдердин жыйындысы. Бирдиктүү кодификациялоочу документ жок болгондуктан мамлекеттер аралык уюмдаштык түзүмдөрүнүн (уюмдардын жана органдардын) ишмердиктеринин маселелери алардын уюмдаштыруу актылары – уставдары, статуттары ж. б. у. с. менен жөнгө салынат. Мындай баардык түзүмдөрдүн кызыкдар мамлекеттер менен болгон өзара мамилелери универсалдык мүнөздөгү эларалык уюмдар менен мамилелерде мамлекеттердин мүдөөсүн билдирүү жөнүндөгү 1975-жылдагы Вена конвенциясы менен да тастыкталат. Кээбир учурларда түзүү актысы катары көп тараптуу эларалык келишимдер колдонулат, м.: Бүткүл дүйнөлүк метереологиялык уюм жөнүндө 1947-жылдагы конвенция жана Интеллектуалдык менчиктин бүткүл дүйнөлүк уюмун түзгөн 1967-жылдагы конвенция.
Жээналиев Нурланбек
Азыркы учурда Бишкек шаарынын №80 Ш.Назаркулов атындагы мектепте мугалимдик кызматта иштейт. Бир канча Ардак грамоталар менен сыйланган.Үй-бүлөлүү.4 баланын атасы.
Ийбараттуу үлгү-насыят
Ийбараттуу үлгү-насыят.
Дэниел Хэндлер
Дэниел Хэндлер (англ. Daniel Handler; 1970-жылы 28-февралда туулган) — америкалык жазуучу, музыкант жана журналист. Ал Лемони Сникет каймана аты менен таанымал. Бул ат менен "Бактысыз окуялар" (англ. A Series of Unfortunate Events) жана "Бардык ката суроолор" (англ. All the Wrong Questions) аттуу балдар серияларын чыгарган. Ошондой эле, ал чоңдор үчүн чыныгы ысымы менен романдарды жазган; анын "Негизги сегиз" (англ. The Basic Eight) биринчи китеби караңгы темасынан улам көптөгөн басмаканачылар тарабынан четке кагылган. Анын акыркы китеби "Биз каракчыларбыз" (англ. We Are Pirates) деп аталат. Хэндлер бир нече топтордо аккордеон да ойногон.
Камэрсей-Яха дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Агаяр
Адабият
Манас энциклопедия. Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы.“Мурас” илимий-пропагандалык ишкер долбоору Бишкек,1995.
Суу ченегич жашыл чымындар (уруу)
Суу ченегич жашыл чымындар (уруу) (лат. Hydrophorus) —
Тогуз кат
Тогуз кат (omasum) - кепшөөчү айбандардын көп камералуу карындын бир бөлүгү (төөлөрдө болбойт). Т. к. ички беттин былжырлуу чели узунунан кеткен кыймылдуу бүктөмөлөрдү - жалбырактарды пайда кылат. Кайталанып чайналган жеми Т. к. түшкөндө майдаланып жана суюлуп жумурга өтөт.
Чон Ми Сон
Өлүмү
2019-жылы 29-июнда Түштүк Кореялык актриса Чон Ми Сон 48 жашында өзүн-өзү асып каза болгон. Анын жансыз денеси Жонжу шаарындагы мейманканадан табылган. Актрисанын жансыз денесин анын тааныштарынын бири мейманканадагы жуунуучу бөлмөдөн тапкан. Ал полиция жана "Тез жардамды" чакырган, бирок анын каза болгону аныкталып. Актриса өзүн-өзү асып алгандыгы маалымдалган.29-июнда күндүз жана кечинде Чон Ми Сондун катышуусунда Жонжу шаарында пьеса коюлмак. Окуяга байланыштуу пьесанын күндүзгү сеансы коюлбай турган болуп. Ал эми кечки сеанска анын ордуна башка актриса чыгарылган
Өмүралиев, Чоюнбек
Китептер
Кыргыз тилинде
Чабарман: Аңгемелер- Ф.: Кыргызстан, 1988. - 107 б.
Теңирчилик: Философиялык эссе - Б.: Сорос Фонду, 1995. - 20 б.
Байдулу
Байдулу — Лебединовка кыш-нан 28 км түш.-батыш тарапта, Пишпек т. ж. станңиясынан 20 км. 1930-ж. негизделген. Калкы 694 (1986); негизинен дыйканчылыкта (жашылча өстүрүү) эмгектенишет. Фельдшер-акушердик пункт бар.
БАЙ ГӨНЧӨК — Нарын обл-нын Ак-Талаа р-нундагы Ак-Кыя айыл советине караштуу кыштак. Карл Маркс атн. к-здун аймагында, Терек-Сай суусунун боюнда жайгашкан. Райондун борб. Баетов кыш-нан 12 км тун.-батыш тарапта, Рыбачье т. ж. станңиясынан 298 км. 1936- ж. негизделген. Калкы 408 (1986); кой чарбасында эмгектенишет. Сегиз жылдык мектеп, фельдшер-акушердик пункт, ки¬тепкана бар.
Кустак (Урманка куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Кашкар (Миякин району, Башкыртстан)
Кашкар — Башкыртстандын Миякин районундагы айыл, Миякибашев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 72 киши. Почта индекси — 452096, ОКАТО коду — 80244845007.
Чаар бүркүт
Көбөйтүү (колдо багуу)
Кыргыз Республикасында колдо багылбайт.
Статусу
VI категория. Near Threatened, NT. Кыргыз Республикасынын фаунасында уруунун төрт өкүлүнүн бири. Монотиптүү түр.
Туйгун (куш)
Туйгун, тунжур (Accipiter gentilis buteoides) - карчыгалар уруусуна кирген күндүзгү алгыр куштардын бир түрү.
Куштун дагы бир жакшы түрүн кара кашка тынар дешет. «Тынар салсаң тынасың» деген элдик сөз бар. Тынардын канат-куйрук жүндөрү жөнөкөй куштардыкындай эле. Аны маңдайынан карасаң тааныйсың. Эки каштын ортосунан тумшуктун башталыш түбүнө чейин кара сыр менен тартып кеткендей дапдаана ичке кара так созулуп турат. Ошол кара из түлөгөн сайын нугун жоготпой, капкара болуп кашкаят.
Кыямат
Кыямат, кыямат-кайым — диний түшүнүк боюнча жер астын-үстүн аңтарылып, жашоо (тирилик) бүтүп, акыр заман болуучу мезгил.
Сийдик
Сийдик жолу менен организмден ар түрдүү шлактар, суулар, минерал туздар, уу заттар, органикалык заттар, негизинен мочевина, сийдик кислотасы жана башка бөлүнүп чыгат. Сийдиктин курамында 150дөн ашык заттар бар, көпчүлүк туздар эриген түрүндө кездешет. Сийдик — ачык саргыч түстөгү, бир аз аммиак жыттанган тунук суюктук. Чоң кишинин бөйрөгү суткасына 1500 млдей сийдик иштеп чыгарат (диурез).
Орто Кайырма көрүстөнү
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Кара шакылдак
Жашаган аймактары
Деңиз деңгээлинен 2000 м бийиктиктен өйдө көтөрүлбөйт, адатта өсүмдүктөргө бай тоо этектерине көчүшөт.
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары)
Келгин куш. Жазында мартта учуп келет, сентябрда кайрадан учуп кетет. Уясында 1-3 жумуртка, аны 43 күндө басып чыгарат. Көбүнчө майда кемирүүчүлөр менен азыктанат.
Тургунбеков Рафик
Кыскача өмүр баяны
Тургунбеков Рафик 1928-жылдын 1-ноябрында Чүй областынын Панфилов районунун Кум-Арык айылында туулган. 1949-жылы Алматы мамлекеттик юридика институтун бүтүргөн. Өзүнүн эмгек жолун республиканын прокуратура органдарында баштаган.
1990-1991-жылдары конституциялык укук жаатында алдыңкы адис катары Кыргызстандын атынан СССРдин Конституциялык көзөмөл комитетинин мүчөсү болгон.
Юриспруденция жаатында диссертацияларды жактоо боюнча биринчи адистештирилген кеңештин төрагасы болгон. Казакстандын, Россия Федерациясынын, Тажикстандын, Өзбекстандын илимий жана жогорку окуу жайларынын алдында адистештирилген кеңештердин мүчөсү болгон.
Ильина, Лидия Александровна
Көркөм өнөр мурасы
«Алмамбет - Манастын баатыры», «Бакай — Манастын баатыры» жана башка гравюраларында бет маңдайынан жайгаштырылган баатырлардын тулкулары кагаздын тегиз бетине өзгөрүлбөгөн абалда ишке ашырылган. Ал «Манас» темасына 1972-ж. кайрадан кайрылып линогравюра техникасында «Эпос», «Манасчы» серияларын жараткан.
Эт
Курамы
Эттин курамында белок, май, витамин жана минерал заттар бар. Эт организмди негизинен белок жана май менен камсыз кылат. Химиялык курамы жана сиңиримдүүлүгү жагынан туташтырма, нерв ткандарындагы, кемирчектеги белокторго караганда булчуң ткандарындагы белоктор өтө баалуу. Уйдун жана эчкинин майы тез тоңот; койдун, чочконун, жылкынын майы анча тоңбойт, сиңимдүү келет. Этте фосфор, темир, ошондой эле калий, натрий, цинк, жез, йод жана башкалар минерал заттар бар. Ички органдарда, айрыкча боордо жана май ткандарында витаминдер көп болот. Этте экстрактивдүү заттар болуп, бышырганда сорпого чыгат. Алар тамак сиңирүү органдарынын иштөөсүн жакшыртып, табитти ачат, тамакты сиңирет, эттин даамын жана жытын жакшыртат. Экстрактивдүү заттар малдын жашына жараша көбөйөт, ошондуктан жаш малдыкына караганда чоң малдын сорпосу даамдуу жана жыттуу келет. Эттин химиялык составы малдын семиз же арыктыгына, түрүнө жараша болот. Сатыкка түшкөн эт сортко жана категорияга бөлүнөт. Эттин сапаты анын түрү, өңү, жыты жана башкалар боюнча аныкталат. Сергитилген этти муздаткычта бир нече күн сактоого болот, ал эми тоңгон этти муздаткычтын тоңдургучуна сактоо керек. Бузулган эт ууландырышы, түрдүү жугуштуу жана мите ооруларын козгошу мүмкүн. Тамга салынбаган этти сатып алуу жарабайт.
Түлбер
Бул эстелик-эпитафия Кыргыз кагандыгындагы жогорку даражалуу бийлик адамы Учин Күлүктиригке арналганы маалым. Кыргыз түлберлер (10-кылым) азыркы Туванын түндүк аймактарында, Минуса ойдуңуна жамаатташ жерлерде көчүп-конуп жашашкан. Айрым изилдөөчүлөр 9-кылымда түлберлер Минуса ойдуңунан азыркы Тувага Кыргыз кагандыгынын уйгурларга жасалган чабуулунан соң көчүп келишкенин белгилешет.
Өмүрбаев, Сагындык
Өрттүү кечүү: Роман.  Ф.: Кыргызстан, 1984.  304 б.
Телегей: Роман.  М.: Сов. писатель, 1977.  248 с. Буран: Роман.  М.: Сов. писатель, 1981.  439 с.
Салюкувож
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Шилекей бөлүп чыгаруу
Шилекей бөлүп чыгаруу — шилекейдин ооз көңдөйүнө рефлекс жолу менен эрксиз чыгуусу; тамак сиңирүүнүн башталышы. Шилекей бөлүп чыгаруу чайноо процесси, тамактын физикалык жана химиялык өзгөчөлүгү менен байланыштуу. Тамактын касиеттери жөнүндөгү информация сезгич нервдер аркылуу сүйрү мээдеги Шилекей бөлүп чыгаруу борборуна жетип, андан ал шилекей бездерине берилет. Шилекейдин илээшкектиги, андагы органикалык жана органикалык эмес заттардын өлчөмү, тамактын мүнөзүнө жараша болот. Тамак жөнүндө ойлогондо же тамактын жыты келгенде да шилекей чыгат. Орто эсеп менен суткасына 1000—1500 мл бөлүнөт. Шилекей тамакты ферменттердин (птиалин, Мальтаза жана башкалар) жардамы менен ажыратат. Шилекей бөлүп чыгаруунун бузулуусу тамак сиңирүүгө терс таасирин тийгизет. Шилекей көңүл айланып, куску келгенде, үч ача нервдин невралгиясында, стөматитте, кээде кош бойлуулукта көп, кант диабетинде, баш келте, ич келтеде аз чыгат.
Сымал бүркүтү
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары)
Калыбы чачыранды уялоочу жырткыч, ареалынын түштүгүндө туруктуу отурукташкан. Көлөмү айры куйруктан бир аз чоң. Бардык жерде сейрек кездешет. Өтө күчтүү, кыймылдуу жана тайманбаган жырткыч куш. Көлөмү жагынан өзүнөн чоң сүт эмүүчүлөргө жана канаттууларга, көпчүлүк учурда уядагы шериги менен бирдикте, буктурмага алуу же аңдуу жолу менен аңчылык кылат. Тамак катары ири канаттууларды жана анча чоң эмес сүт эмүүчүлөр талаа коөндорун, суурларды жакшы көрөт. Каз, илек-илек сыяктуу ири канаттууларга да кол салышы мүмкүн, ошондой болсо да эчкимерди бөлөктөрдөн артык көрөт. Дарактардын уч жагынан жана аскалардын бери чыгып турган жерлерине, бутактардан, чырпыктардан көлөмдүү чоң уя салышат. Жумурткасы негизинен экөө, ак түстүү, сүйрү. Ургаачысы жана эркеги тукуму үчүн бирдей кам көрүшөт.
Чектөөчү факторлор
Уя салууга жарактуу жерлерине чарбачылык жактан күчөтүлгөн басымдын жасалышы, уруксатсыз жашыруун атуу.
Колика
Колика κωλικη (νόσος) — ички органдардын ооруларынын кесепетинен күтүлбөгөн жерден сайгылашып же сыздап катуу оорушу менен мүнөздөлгөн ички органдардын спазмы.
Каралька
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Харуки Мураками
Муракамиге арналган сыйлыктар
2007-жылдын сентябрында Мураками Льеж университетинен, 2008-жылдын июнунда Принстон университетинен жана 2014-жылдын майында Тафтс университети тарабынан адабият жаатындагы ардактуу доктор окумуштуулук наамына татыган.
Долон (айыл)
Долон (Долон) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Түп районундагы айыл. Арал айыл округу составына кирет.
Сөөктөр
Клейтрум - жуптуу сөөк, балыктардын көкүрөк сүзгүч канат скелетинин курамына кирет. Б. с-кө кошумча сөөктөр - субклейтрум менен арткы төбө сөөк аркылуу бекийт (кошулат).
Желе (аңчылык)
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамалекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Суермет (Ермекеев району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Салюкушор
Салюкушор — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Салюкую дарыясынын оң жээгинен 16 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Кидик бүркүт
Чектөөчү факторлор
Түздөн-түз кыруу, уяларын талкалоо.
Жаргакча лабиринт
Жаргакча лабиринт - ички кулактын сүйрү баштыкчасындагы үч жарты тегерек каналчалары тегерек баштыкча менен Ж. л. канал аркылуу байланат. Ж. л. ички көңдөйү эндолимфа менен толтурулган, ал жерде майда акиташ криссталдар - отокониялар чогулуп отуруп сөөктүү балыктардын отолиттерине айланат. Ж. л. теңсалмак сактоочу орган катары кызмат аткарат.
Георгий Николаевич Данелия
СССРдин эл артисти (1989). СССР Мамлекеттик сыйлыгынын (1978-ж.), РСФСРдин бир тууган Васильевдер атындагы Мамлекеттик сыйлыгынын (1981-ж.), Орусиянын Мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты.
Барак шыйрак
Ак сары (лат. Buteo lagopus) —  алгыр куштардын сарылар уруусунун бир түрү.
Сассэкс (Нү-Жерси)
Калкы - 2130 киши. Болжолдуу аянты - 1.6 км². FIPS коду — 34-71670.
Жамийла (повесть)
Кийин сүрөтчү болгон Сейит да өмүр тарыхына жылуу из калтырган балалык учурга көп убакыт өткөндөн кийин кайрылып, андагы өзү күбө болгон сүйүү баянынын тазалыгына эч шек кылбай окурмандарга эскерип айтып берет. «Сүрөт тарткан боёктун ар бир сүрткөн сызыгынан Даниярдын обону угулсун! Сүрөт тарткан боёктун ар бир сүрткөн сызыгында Жамийланын жүрөк оту болсун!» деген художник-баяндоочу Сейиттин сөзү м-н повесть аяктайт. Повесттен, ошондой эле автордун сюжет куруу, сөз м-н иштөө чеберчилигинин өзүнчөлүгүн көрүүгө болот. Андагы портреттик, пейзаждык сүрөттөөлөр, көркөм сөз каражаттарынын ар бири чыгарманын идеялык-көркөмдүк системасында белгилүү бир маанилүү милдет аткарып, поэтикалык ойдун өсүш ыраатын шарттап турат.
Ким, эмне деди?
''Бирок өзүм атайылап каалабасам да ал экөөнүн сүйүүсүнүн күбөсү болуп калдым. Кээде Данияр Жамийланы, кээде Жамийла Даниярды күтчү. Экөө чогуу жүк ташуучу арабага отурушуп, талааны көздөй жөнөшчү. Ээн талаада экөө ар дайым чогуу жүрүшчү.''
Бакалоор желекчелери
Бакалоор желекчелери - суудагы жаак-ооздуулардын бакалоор жылчыкчалардын ортосундагы тосмолордун былжыр чел буктөмөлөрү. Алар бакалоор доголорунун сырт жагында (бетинде) 2 катар болуп орношкон. Кан артериялар аркылуу Б. ж. келет, ал жерлерде капиллярлардын катышуусу менен газ алмашу жүрөт.
Анатай Өмүрканов
Өмүр баяны
2006–2007-жж. Кыргызстан Жазуучулар союзунун төрагасы болуп иштеген. Ошол кездеги бийлик ээси - президент Курманбек Бакиевди сындап койгону үчүн аны бул кызматынан четтетишкен.
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Биринчи кар: Ырлар.  Ф.: Мектеп, 1986.  16 б.
Тандалма II том. Ырлар жана поэмалар.  Б.: Бийиктик, 2005.  366 б.
Окчу
Калың кыргыз баары бар,
Демек, ичкиликтердин курамындагы эски уруулардын бири.
Исраилова Элиза
Исраилова Элиза Чырмакчы жана оймочу. 1963-ж. Тоң районундагы Ак-Терек айылында төрөлгөн. Бишкектеги көркөм окуу жайынын колдонмо өнөрү боюнча бөлүмүн бүткөн. Азыр Караколдо шаардык байланыш бөлүмүндө сүрөтчү. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Энеси Бурмакан Мамбет кызынын («Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн уздануучусу) таалим-тарбиясын алган. Нлизанын чеберчилигинде чий чырмакчылык башкы орунда турат. Ал көркөм каражаттарды адам менен айбанаттарды тыгыз стилдештирип адис сүрөтчү катары берүүгө дымагы бар. Уз кийиз, кездеме буюмдарыяда көркөм оюм-көчөттөр менен айкалыштыра алат. Ал белек-бечкекке шартташат да, ар бирине ат коюп композиция түзүүгө аракеттенет. Мисалы, бүркүтчөн карыя кымыз ичип отурат. Боз үйдөгү майрам тынчтык, күнөстүү гүлдөгөн Кыргызстандын элесин тартуу, күүнүн сыры - чоор, комуз сымалдарды ич ара стилдештирип, жандуу образ жаратууга дилгирлиги баамдалат.
Верхний Олымчик (дарыя)
Верхний Олымчик — Орусиядагы дарыя. Орлов облусу, Липецк облусу, Курск облусу, Воронеж облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Олымчик дарыясынын сол жээгинен 26 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Салюкую
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Өмүркулов, Кадыркул
Орус тилинде
Исраил уулу Сыдык
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Шумер жана түрк диалекттеринин тарыхый байланышы жана түрк тилинин жашы маселеси
"Шумер жана түрк диалекттеринин тарыхый байланышы жана түрк тилинин жашы маселеси", " Şumer žana türk dialektterinin taryxyj bajlanyşy žana türk tilinin žaşy maselesi" - Осман Недим Туна жазган шумер жана түрк тилдери арасындагы байланышты салыштырмалуу изилдөө китеби. Китепти Түрк тили мекемеси чыгарган.
Жазуучунун тезиси боюнча, ар бир тилде башка тилдерден өткөн сөздөр табылышы мүмкүн, ошентип, шумерологдар да (мисалы, Ландсбергер (Landsberger)) шумер тилиндеги тексттерде кезиккен, бирок шумер тилине таандык болбогон, түндүктөн (Анатолия аймагынын чыгышынан) бир элден алынган болуш керек деген сөздөрдү тизмелеген. Изилдөөчү ошол сөздөрдүн үстүндө иштеп жана лингвистикалык ыкмалар менен 166-сы түрк тилинин сөзү деп далилдейт.
Аббасиддер
Аббасиддер - араб халифтеринин династиясы (750-1258). Мухаммед пайгамбардын агасы Аббастан таралган. Аббасиддер Омеяддар династиясына каршы чыккан шииттик козголоңдун натыйжасында бийликке келген. Биринчи халифи - Абу-л-Аббас ас-Саффах (750-754) болгон. Аббасиддер халифаты ал-Мансурдун (754-775), ал-Махдинин (775-785), Харун ар-Рашиддин (786-809), ал-Момундун (813-833) тушунда өзгөчө күч алган. Жалпысынан династиядан 37 халиф чыккан. Аббасиддер тушунда халифаттын ордосу Сириядан Иракка көчүрүлүп, анын борбору 762-ж. ал-Момун тарабынан негизделген Багдад шаары болуп калган (айрым адабияттарда Аббасиддер мамлекетин Багдад халифаты деп да аташат). 8-кылымдын аягында Аббасиддер халифатынан айрым аймактар бөлүнөт (мисалы, Марокко, 788). 9-кылымда Аббасиддер халифатынын ыдыроо процесси күч алган, Ирандын, Орто Азиянын, Закавказьенин, Египеттин аймагында жергиликтүү династиялар (Тахириддер, Саффариддер, Тулуниддер, Багратилер жана башка) башкарган өз алдынча мамлекеттер түзүлө баштайт. 945-ж. Буилер Багдадды басып алышып, Аббасиддерди саясий бийликтен ажыраткан. Аббасиддер диний иштерге гана аралашып калган. 1258-ж. Хулагу хан баштаган монголдор Багдадды басып алып, Аббасиддер династиясы жоюлган. Аббасиддердин халифи аль-Мустасим (1242-58) Хулагу-хан тарабынан өлтүрүлгөн. Хулагулардын куугунтугунан аман калган Аббасиддердин өкүлү ал-Мустансирди 1261-ж. Египеттеги мамлюк султаны Бейбарс халиф деп тааныган. 1517-ж. Египетти түрктөр басып алган соң, түрк султаны Селим халиф Мутаваккил Шнү Стамбулга көчүрүп, ошондон кийин халиф атагы түрк султандарына өткөн. Аббасиддердин тушунда чыгыштагы ири мамлекет Араб халифатынын түзүлүшү аяктаган. Аббасиддер доору мусулман мамлекеттүүлүгүнүн жана маданиятынын гүлдөгөн мезгили болгон.
Кадимки сары көгөн
Кадимки сары көгөн (лат. Chrysops caecutiens) — көгөндөрдун бир түрү.
Нурумбетов Жусутай
Атасы Нурумбет өрөөндөгү өтө бай адам болуп, кулакка тартылып, ар жерде сүргүндө болуп келип, 1940-жылдары 46 жашында Көк- Кыя айылында дүйнөдөн кайткан.Ошого байланыштуу эрте жетим калып, 12-13 жышынан эмгеке аралашып, алгачкы жылдары Көк-Кыя айылындагы «Кызыл- Октябрь» колхозунда эмгектене баштаган.Кийинки жылдары Октябрь кыштагындагы «Красный-Октябрь» колхозунда дыйкан болуп эмгектенген.Согуш учуруидагы, андан кийинки оор жылдары жаш болсо да тынымсыз эмгектенип, абалдын калыптануусуна өз салымын кошкон.1963-жылы «Дружба» совхозу уюшулганда, мал чарбасына которулуп, өмүрүнүн аягына чейин малчы болуп эмгектенген.Өмүрү ичкилик оозуна албаган, Компартиянын идиологиясы менен атеизм өтө кучөп турган учурда да, намазынан жазбаган жоош, момун такыба адам болгон.Эл арасында «калпа» «сопу» атка конгон.2000-жылы катуу оорудан кийин дүйнөдөн кайткан.Кызы Султанбаева Канымбү Кыргыз ССР Жогорку Советине депутат болуп шайланган.
Электр байланыш кызматы
Электр байланыш кызматы – өзүнө тийиштүү же болбосо башкаларга таандык электр байланыш тармагы аркылуу электр байланыш кызматтарын көрсөтүү негизги иши болуп саналган жеке же юридикалык жактар.
Возгривка (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Дон бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сосна дарыясы. Дарыянын айрыгы — Хоперге кошулган куймасына чейинки Дон куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Дон (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Сужин-Давандагы таш бетиндеги жазуу
Уулдарымды үйлөндүрдүм, кыздарымды калыңсыз эрге бердим. Насаатчыма жүз жээрде ат бердим.
Кайраттуу болгула! Менин улуу уулум күтүүсүздөн кетти.
Катарыль-Кы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сайыргазы Түркмөнов
Кыскача өмүр жолу
(Айрым китептерде анын ысымы “Сайырказы” деп да жазылып жүрөт).
Ал орто мектепти аяктаган соң, 1952-52-жылдары Жумгал районунда райондук маданият бөлүмүндө методист (усулчу) болуп иштеген.
Музыкалык мурасы
Сайыргазы Түркмөнов совет кыргыз музыка өнөрүнө бараандуу салым кошкон.
"Эл адабияты" сериясы
5-том – “Сейитбек”, “Курманбек” (1998). 16–17-кылымдардын аралыгында жашап, калмак төбөлдөрү менен күрөшүп өткөн реалдуу тарыхый-уламыштык, аңыз-аңгемелик окуядан эпостук деңгээлге өсүп жеткен, эл оозеки чыгармачылыгынын классикалык үлгүсү. “Сейитбек” эпосунда ата-журтту калмак баскынчыларынан коргоо идеясы чагылдырылган. Сейитбек – Курманбектин баласы. “Курманбек” боюнча М. Мусулманкуловдун, К. Акиевдин, С. Дыйканбаевдин варианттары, “Сейитбектен” О. Урманбетовдун, Н. Адиевдин варианттары кирген.
18-том – “Алп Тобок”, “Шабдан казалы”, “Жети эрдин өлүмү” (2002) – тарыхый адамдар туурасындагы баяндар. “Алп Тобокту” А. Сыдыков, А. Чоробаев, Шабдан казалын – Ж. Чагатаев, “Жети эрдин өлүмүн” – А. Чоробаев айткан. 19-том – “Тарыхый ырлар”, “Кошоктор” (2002). Китепке Кол жазмалар фондунда сакталып турган тарыхый ырлар, тарыхый адамдарга арналган кошоктор, элдик кошоктор, тарыхый окуялар кирген.