cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Четки нерв системасы
Четки нерв системасынын оорулары түрдүү себептерден (кан айлануунун бузулушу, травма, нервдердин кысылып калышы, түрдүү уулануу, зат алмашуунун бузулушу, ошондой эле сезгенүү) пайда болот. Четки нерв системасынын жабыркаган жерине жараша куяң, плексит, неврит, полиневрит жана башкалар оорулары белгилүү. Куяңда жүлүндүн алдыңкы дүмүрчөсү жабыркап, дененин тийиштүү сегментиндеги булчуңдар шал боло баштайт, ал булчуңдар бошоңдоп, кээде эрксиз кыймылдап, тартылып турат, бирок сезгичтик сакталат. Жүлүндүн арткы дүмүрчөгү көбүрөөк жабыркаганда катуу ооруп, ал жердин сезгичтиги азаят. Нерв чатыштары жабыркаганда сезгичтик жана вегетативдик бузулуулар бир нерв жабыркаганга караганда көбүрөөк болот. Четки нервдер жабыркаганда сезгичтик, кыймыл жана вегетативдик бузулуулар байкалат. Баш мээ нервдери, мисалы, көрүү, жыт билүү, угуу нервдери жабыркаганда оорубай, булчуңдар начарлабай эле көздүн көрүүсү, кулактын угуусу, жыт сезүү начарлайт. Үч ача нерв жабыркаганда беттин бир жагы эч нерсе сезбей калат же өтө катуу ооруйт. Бет нерви кыймылдаткыч функцияны да аткаргандыктан анын бузулушу беттин бир жагындагы мимика булчуңдарын шал же парезге дуушарлантып, көз жумулбай, бет, ооз кыйшаят. Көздү кыймылдатуучу нервдер неврит болгондо чалыр болуу, көзгө кош көрүнүү байкалат. Тил, кулкун жана адашма нервдер жабыркаганда кулкун, кокодо сезгичтик төмөндөп, тилдин арт жагы даам сезбей, жутуу кыйындап, бат-бат чакайт, шилекей чыгаруу да бузулат, ошондой эле органдардын (өпкө, жүрөк, ичеги-карын) функциясы да өзгөрүлөт. Ооруну врач түрдүү неврологиялык текшерүү жана электромиографиялык изилдөө менен аныктайт. Кээ бир учурда жүлүнгө пункция жасалат. Вегетатив нерв системасынын четки бөлүктөрү жабыркаганда плексит, неврит өөрчүп, ички органдар ооруп, начарлайт.
Четки нерв системасынын ооруларын алдын алуу үчүн үшүп калуудан, өндүрүштүк кырсыктан сак болуу жана уу химикаттар менен иштегенде коопсуздук техникасын туура уюштуруу зарыл. Четки нерв системасынын оорусуна көбүнчө ичкилик ичкендер, тамеки тарткандар, кант диабети, богок болгондор, ичеги-карыны ооругандар көбүрөөк дуушар болушат. Дарылоо аны пайда кылган себептерге жараша жүргүзүлүп, четки нервдин түрдүү бөлүктөрүнүн дарылоосу да ар башка болот. Мында оорулууну атайын текшерип аныктагандан кийин дары-дармек жана физиотерапиялык процедуралар колдонулат.
Санам Шарифи
Орус тилинде
Разговор об Алыкуле и о людях науки: – Ош, 1991. – 70 с.
Первая и единственная: Публицистический очерк. – Ош, 1999. – 16 с.
На берегах любви: – Душанбе, 1999. – 108 с.
Башка тилдерде
Таджикстан – любовь моя: Публицистические очерки. – Душанбе, 1999. – таж.
Ренарддын боздоң чаар жыланы
Ренарддын боздоң чаар жыланы (Vipera ursinii (Bonaparte, 1835) ssp. Renardi), (Christoph, 1861):
Жашаган аймактары
Жашаган биотоптор ар түрдүү: бийик тоолуу талаалар, жарлар, таштуу жантаймалар (беттер), туздуу жарым чөлдөр, шалбалуу жайылмалар, көлмөлөрдүн жээктери , деңиз деңгээлинен 1500м бийикке чейинки тоолор. Антропоценоздордон качат (тынчсыздандыруу факторго сезгич). Кыргыз жана Талас кыркалардын тоо этектеринде жана ушул эле айтылган өрөөндөрдө суу жана көл жээктеринен алыс эмес тала ландшафтарды ээлейт (мекендейт).
Чектөөчү факторлор
Жашаган жерлеринин өзгөрүлүшү жана тынчсыздандыруучу фактордун күчөшүү (талааларды айдоо, көлдөрдүн жээктерин айыл чарбалыкка колдонуу (пайдалануу), пестициддерди колдонуу жана кишинин түздөн-түз куугунтукташы, серпентариялар ж. б. үчүн чексиз кармоо.
Черный Мисс (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Муунак
Ок тийгенин//саныма.
Тура калдык // дуу этип // тууган-урук // мындагы
Маймулов Сулайман
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ Кыргыз тилинде
Абаз: Ырлар жана поэма. – Кыргызмамбас, 1963. – 127 б.
Балалык: Поэмалар, котормолор. – Ф.: Мектеп, 1972. – 54 б.
Иссык-Кульская симфония: Стихи. – М.: Сов. писатель. 1982. – 63 б.
Башка элдердин тилдеринде
Идиш-аяк
Балдар идиштери. Балдарга тамак даярдоо жана берүү үчүн өзүнчө идиш бөлүп коюу керек. Бышкан тамакты эмаль капталган же айнек идиште сактоо ылайык. Балдардын идиштерин күнүнө таза жууп, кайнатып, аарчып, тамак даярдоодо гигиена эрежелерин сактоо, зарыл.
Компьютердик корпус
Компьютердик корпуста компьютердин негизги элементтери жайгашкан (процессор, графикалык карта, ток берүүчү блок, катуу диск, CD жана DVDни окуу жана жазуу куралдары, компьютердин негизги эс бөлүгү ж.б.).
Бернау
Бернау ― Германиянын Бавария Жериндеги шаар. Тиршенройт районуна карайт. Жогорку Пфальц административдик округуна тиешелүү. Калкы – 3228 киши (2010-ж.). Аянты – 74.42 км2.
Шерипбаев Күлташыр
Кыргыз тилинде
Ак Бата: Ырлар жыйнагы. – Ф.: Эркин тоо, 1998. – 78 б.
Лу Синь
Лу Синь (өз аты-жөнү – Чжоу Шужень; 25. 9. 1881, Шаосин – 19. 10. 1936, Шанхай) – кытай жазуучусу, публицист жана адабиятчы, азыркы кытай адабиятын баштоочу. 1930–36-ж. Солчул кытай жазуучуларынын лигасын башкарган. Нанкинь тоо-темир жол окуу жайын бүткөн (1902). Чыгармалары 1913-жылдан жарыялана баштаган. Лу Синьдин 1918-ж. жазылган «Жиндинин күндөлүгү» (1918) аттуу аңгемеси менен жаңы кытай адабияты башталат. «Чакырык» (1923), «Адашуу» (1926), «Арам чөптөр» (1927), «Кайрылбас махабатым», «Ысык шамал» (1925), «Жасалгалуу жапкычтын астында» (1926), «Жалган эркиндик тууралуу китеп» (1933) жана башка жыйнактардын автору. Лу Синь марксчыл эстетиканы пропагандалоого, дүйнөлүк прогрессчил, асыресе орус жана совет адабиятын таратууга чоң салым кошкон. «Кытай баяндама прозасынын кыска тарыхы» (1923) эмгеги – улуттук адабияттын демократиялык теги жөнүндөгү туңгуч саамалык. Лу Синьдин эмгектери дүйнөнүн бир нече тилине которулган.
Григорьевка (Ысык-Көл району)
Калкы
Калкы - 5 133 киши.
Түндүк деңиз
Европанын жээктеринде. Чыгышынан Скандинавия жарым аралы жана Юпгландия жарым аралы, батышынан Улуу Британия, Оркней жана Шетленд аралдары менен чектешет. Улуу Британия, Германия, Нидерланд, Бельгия‎, Франция, Норвегия жана Даниянын жээктерин чулгап жатат. Балтика денизи ы-нДания кысыктары, Атлантика океаны менен Па-де-Кале жана Ла-Манш кысыктары аркылуу туташат. Аянты 565 миң км2. Басымдуу тереңдиги 100 -мге чейин; түштүк бөлүгүндө тайыздыктар, морена чөкмөлөрүнөн турган банкалар көп (мис., түштүк жээгиндеги Доггер-Банка; тереңдиги 14-15 м). Эң терең жери - 725 м. Ачык деңизде аралдары жок. Чыгышында гана Фриз майда аралдар тизмеги бар. Эң чон аралы - Гельголанд.
Талканбай уулу Токтораалы
Бул ырларында кыргыз элинин маданий деңгээлинин төмөндөгүн, кайгылуу күндөрүн, бай-манаптардын адилетсиз талоончулугун түшүндүргөн. Ошондой эле Талканбай жалпы чыгармачыл ырчы, акындар сыяктуу эле өз чыгармаларында көркөм чеберчилик менен жаңы замандын артыкчылыгын элге жайылтып даңазалап, маанисин жеткирүүгө умтулган. Акын элдик үгүт, насыят ырларынын үлгүсүндө өткөн замандын терс көрүнүштөрүн ашкерелеп, жаңы замандын салтын, жүргүзгөн саясатын чеберчилик менен көркөмдөп даңазалаган талыкпас агитатор акын катарында көрүнгөн.
Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү
Куралдуу Күчтөрдүн түзүлүшү
Аба коргоо күчтөрү:
2007-жылдын март айында өзүнчө атайын багыттагы отрядынын базасында Түштүк-Батыш Күчтөрүнүн курамында өзүнчө атайын багыттагы бригада түзүлгөн, ал эми 2010-жылы бул бригадага "Илбирс" аталышы берилген. Бул бөлүк 100% контракттык жоокерлерден түзүлгөн жана мыкты куралдар менен куралданган. "Илбирс"тин жоокерлери илбирстин (барс) башынын сүрөтү бар жашыл берет кийишет.
Куралдануусу
IISS Аскердик балансына ылайык, 2019-жылга карата Кыргыз куралдуу күчтөрүнүн карамагында төмөнкү жабдыктар болгон. Аскер-аба күчтөрү
Макешова Айчүрөк Искендеровна
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Кыргыз тилинде
Доксография
Ал эмгекте Доксографиялык адабияттардын сакталып калган үлгүлөрү биринчи жолу жыйналып, сын көз карашта жарыяланган. Сөздүн нукура маанисинде доксографтар делинип, философтордун «көз караштары» тематикалык рубрикалар боюнча топтолуп, көйгөйлүү система ырааттуулугунда чечмеленген жыйнактардын авторлору гана аталышкан.
Эксгибиционизм
Эксгибиционизм (от лат. exhibitio – көрсөтүү, көрсөтүү үчүн коюу) – киши өзүнүн жыныс мүчөлөрүн эл алдында жылаңачтоо менен козуган (канагаттанган), жыныстык бузулуунун бир түрү. Ал мастурбиция (кургак ыйкоо) менен коштолушу мүмкүн. Эгер эксгибиционисттик аракеттер атайын жашы жете электердин көзүнчө жасалса, алар жыныстык кылмыш (бузуку аракеттер) катары жиктелет. Башка учурларда алар тартип бузуучулук катары каралышы мүмкүн.
Доктрина
Доктрина терминдин тек – жайы христианчылыктан башталат жана алгач ыйык текстке негизделген диний окууну туюндуруп, чиркөөдөгү диний окуунун маңызына байланышканы аркылуу жалпыга таанылган. Ушу убакка чейин христиандык мазмундун артыкчылыгын сактап калуу менен Доктрина түшүнүгү ошондой эле жалпы дин таануучулук менен диний эмес мазмунду да сиңирип калды.
Выдыр-Яха дарыясы
Выдыр-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичи Таз дарыясынын оң жээгинен 47 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 78 км.
Баунах
Баунах - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Бамберг (район)|Бамберг районуна карайт. Жогорку Франкония административдик округуна тиешелүү. Калкы – 3942 киши (2010-ж.). Аянты – 30.91 км2.
Ырсалиев Керез
Кыргыз тилинде
Жаңы жомок: Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1965.
Чырпык: Аңгемелер: Тестиер балдар үчүн. – Ф.: Мектеп,1978. – 46 б.
Экспертиза объектисин сатуу
Экспертиза объектисин сатуу – өнөржай жана башка кызмат көрсөтүү объектерин долбоорлоо жана долбоорлоо алдындагы пландуу иштеринин документтеринде каралган чечимдерге ылайык чарбалык жүгүртүмгө түшүүчү буюмдарды жана технологияларды куруу, пайдалануу, жоюу боюнча иштердин башталышы жана жүрүшү, ошондой эле мыйзам чыгаруу актысынын, башка экспертиза объектисин айкын пайдалануунун күчүнө кириши.
Мамазаирова Меңди
Кыргыз тилинде
Аппак аял айдай кыз (Бакустун ак көйнөгү): Трагедия. – Кыргыз мамлекеттик жаштар театры, 1992.
Маматова Үрүниса
Кыргыз тилинде
Мамазаирова Меңди
Кыргыз тилинде
Таарынган шаар: Ырлар, поэмалар. – Б.
Тоо кaзы
Көбөйтүү (колдо багуу)
Колго бакса жакшы көбөйөт. Өткөн кылымдын 80-жылдарынын аягында Ысыккөл коругунда тоо казын көбөйтүүгө питомник уюштурулган. Бир нече жылдардын ичинде жаштарынын бир бөлүгүн Сөңкөлдөгү жапайы куштарга кошушкан. Акча каражатынын жетишпегендигинен илимий деңгээлде анын көбөйтүүсү жолго салынбай калган.
Казуо Ишигуро
Казуо Ишигуро (жап. カズオ・イシグロ же 石黒 一雄; 1954 жылдын 8-ноябрында туулган) — британиялык жазуучу жана сценарист. Ал Жапониянын Нагасаки жергесинде туулган; анын үй-бүлөсү 1960-жылы ал беш жашта болгондо Англияга көчүп барган. Ишигуро 1978-жылы Кент университетинен бакалавр даражасын алып, 1980-жылы Чыгыш Англия университетинин чыгармачыл жазуу боюнча магистр даражасына ээ болгон.
Түмөнбаев Шамши
Чыгармачылык орду
1926-жылы Кыргыз драмалык студиясында окуп,1929-жылдан өмүрүнүн акырына чейин Кыргыз драма театрында иштейт.Алгач ал Касымаалы Жантөшевдин "Карачач" (1929)драмасында койчунун ролун аткарган.Өзүнө тапшырылган ар бир ролго терең киришип,дайыма жаңы кайталангыс түрлөрдү тапкан.Өзгөчө комедиялык пландагы каармандардын образын жогорку чеберчиликте ойногон.Р.Шүкүрбековдун "Жапалак Жатпасовдо" Жапалак (1936), Ж. Бөкөнбаевдин "Алтын кызында" Берик дубана (1937),К. Жантөшевдин "Курманбек" драмасында Доргу (1944),Т.Абдымомуновдун "Борбаш" комедиясында Камгакбай (1951), Н.Гоголдун "Текшерүүчүсүндө" Хлестаковдун (1943) образдардын күлкүлүү сатиралык элементтер менен байытып,алардын ички дүйнөсүн терең ачып берип чоң ийгиликтерге жетише алган.Шамши Түмөнбаев кыргыздын биринчи киноактеру катарында кино көрүүчүлөргө да кеңири белгилүү.Мисалы,"Илья Муровец","Салтанат","Менин жаңылыштыгым","Алыскы тоолордо", "Эне жөнүндө баян","Токтогул" фильмдеринде эсте каларлык ролдорду аткарган.
Сыйлык жана наамдары
Анын искусствого синирген эмгеги жогору бааланып,1958-жылы Кыргыз ССРинин Эл артисти деген ардактуу наам берилген. Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар менен сыйланган.
Пон-Ю
Пон-Ю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кожим дарыясынын оң жээгинен 174 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Фармакология
Фармакологияда дары каражаттарынын организмге тийгизген таасирин изилдөө негизинен жаныбарларга жүргүзүлөт. Анда физиологиялык, биохимиялык, гистологиялык жана башкалар методдор пайдаланылат. Фармакология фармацевтикалык химия (дарылардын химиялык түзүлүшү жана химиялык касиеттери жөнүндөгү илим), фармакогнозия (өсүмдүк жана жаныбардан алынган дары сырьёлору жөнүндөгү илим), токсикология (уулардын организмге тийгизген таасири жөнүндөгү илим) менен тыгыз байланышта өнүгүүдө. Азыркы фармакологиянын фармакодинамика — дарылардын организмге тийгизген таасирин изилдөөчү; фармакокинетика — дарылардын организмге сиңирилиши, таралышы жөнүндөгү окуу; молекулалык фармакология — дарылардын таасиринен биохимиялык механизмин изилдөөчү; клиникалык фармакология — дарыларды клиникада колдонуу менен изилдеп, баа берүүчү багыттары бар.
Оюнчук окуясы 4
"Оюнчук окуясы 4" (Toy Story 4, История игрушек 4) − 2019-жылы америкалык 3D компьютерде анимацияланган комедия драма, "Оюнчук окуясы" сериясынын 3-чыгарылышы. Режиссеру Ли Анкрич, сценарийин жазган Майкл Арндт. Тасма 2010-жылы 18-июнда жарыкка чыккан жана июндан октябрга чейин Disney Digital 3-D, RealD жана IMAX 3D форматында жайылган. Тасма Dolby Surround 7.1 үнү менен чыккан алгачкы тасма болуп эсептелет.
Эралиева Альбина
1958-жылы Калинин (азыркы Жайыл) районундагы Буденный орто мектебин, 1965-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин аяктап, орус тили жана адабият мугалими деген кесипке ээ болгон.
Субайылда Абдыкадырова
Айрым шилтемелер
Субайылда Абдыкадырова СУБАЙЫЛДА АБДЫКАДЫРОВА “Эл акыны” Субайылда Абдыкадырованы эскеришти
Волчимья (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Вэрг-Щотыль-Кы дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Байройт
Байройт - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Жогорку Франкония|Жогорку Франкония административдик округуна тиешелүү. Калкы – 72 683  киши (2010-ж.). Аянты – 66.92 км2.
Көпөев Азиз
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Аккөз өрдөгү
Саны
Күзүндө учуп өтүүдө көбүрөөк кездешет. Жазында Чүй өрөөнүндө 15 особго чейин кездешет, ал эми жайдын биринчи жарымында өрдөк бир топ аз санда болот. Ысыккөлдө ал аз санда, 5 км маршрутта болгону 1-2 жуптан ашпайт. Күзүндө бийик тоолордогу Сөңкөл менен Чатыркөлдө 15-20дан 40-50гө чейинки санда учуп өтүүдө дайыма кездешет. Июлң айынан тартып куштардын түлөшү байкалат.
Карпини, Жованни де Плано
Карпини Жованни де Плано (1182–1252) – италиялык элчи, саякатчы; кечил.
Экспорттук товарлар
Экспорттук товарлар – КРдин бажы аймагынан ташылып чыккан товарлар. Ал тышкы соодалык алып келүүлөр да, чет өлкөгө бараткан жүргүнчүлөр алып чыгып бараткан буюмдар да болушу мүмкүн. Э. т. аны бажы органдарына көрсөткөндөн тартып, бажы аймагынан алып чыгып кеткенче бажы укук мамилелеринин буюмзаты болуп калат.
Чороев, Кубанычбек Кадырмамбетович
Кубанычбек Кадырмамбетович Чороев (Kubanychbek Choroev; 1954-жылы 10-ноябрда Чүй облусундагы Кант районуна караштуу Люксембург кыштагында туулган -- 2019-жылы 6-декабрда Нарын облусуна караштуу Нарын районундагы Эчки-Башы кыштагында каза болгон) - кыргызстандык журналист, жазуучу, агартуучу, ишкер.
Кыскача өмүр таржымакалы
Кубанычбек Кадырмамбетович Чороев 1954-жылы 10-ноябрда Кыргызстандын Чүй облусуна караштуу Кант районундагы (азыркы Ысык-Ата районундагы) Люксембург кыштагында туулган.
Нарын, Бишкек шаарларында "Нарын правдасы" (1980-82), "Жеңиш" (1982-85), "Мугалимдер гезити" (1985-1990), "Береке"(1991-92), ж.б. гезиттерде иштеген.
Маркумдун сөөгү 2019-жылы 8-декабрда Нарын районундагы Эчки-Башы кыштагында чоң атасы Чоро ажынын күмбөзүнүн жанында жерге берилмекчи.
Чыгармачылыгы
Көркөм чыгармаларынын жана журналисттик серептеринин толптомун өзүнчө китеп кылып жарялаган ("Жылдыздар кайтып келишет". Бишкек: Турар басмасы, 2014).
Үзөңгүлөштөрү
Кубанычбек Чороевдин пикирдештеринин, курсташтарынын жана досторунун арасында Эсенбай Нурушев, Шайлообек Дүйшеев, Тынчтыкбек Нурманбетов, Жумабек Медералиев, Абдиламит Матисаков, Тойчубай Субанбеков, Нуралы Капаров, Жаныбек Өмүралиев, ж.б. кыргыздын айтылуу журналисттери, публицисттери жана акын-жазуучулары бар.
Көпөева Рыскан
Көпөева Рыскан Уз. 1939-ж. Ат-Башы районундагы Ак-Талаа айылында төрөлгөн. Он төрт баланы тарбиялап өстүргөн баатыр эне. Өмүрдөшү Көпөев Азиз менен авторлукта ак өргөө көтөрүп, анын уздук жасалгаларын бир колдон чыгарат. Мында чырмакчылык (канат чий, чыгдан чий, эшик чий), өрмөкчүлүк (тегирич, боз үйдүн боо-чуулары, үзүк боо, туурдук боо, жел боо, жабык баш боо, кереге чалгыч, уук тизгич, саканак чалгыч), түймөчүлүк (тор чачык, топ чачык, кылыч байлоо), саймачылык (туш кийиз, күзгү кап, текче, кайчы кап) өңдүүлөр Рыскандын аруу колуна таандык. Чебер мында элдик саштуу өнөрдү улантууга, ага өзүнүн жүзүн берүүгө, көчөттөрдү кайрадан жаңыртып кармоого назар таштайт. Белдемчи, кемсел, кементай, чыптама өңдүүлөрдү бычып-тигип, аларга көркөм көчөт келтирет. Рыскан өмүрдөшү Азиз уста экөөлөп жасаган жана жасалгалаган ак өргөө Москва шаарында ЭЧЖБСКүндө да тигилген. Ичине идиш-аяк, тамак-аш коюлуучу чыгдан боз үйдүн эпчи жаккы бөлүгүндө болот. Ага уз чакмак оюм салат. Ал урунтуктуу болсун үчүн уз аяк-башына 10-15 смче кездеме менен каптап, өйдө жагындагы жердикке жарашыктуу сайма көчөтүн түшүрөт. Ага мончоктолгон топ чачык тагат. Чыгданга «мүйүз оюмун» берет. Чыгдан чийдин аягын кара жүн менен чырмап, ийректейт. Эгер көчөттөрүнүн «ала мончогу» сары болсо, анда кызыл, көк өңдөр буюм бетине үстөмдүк кылат. Мында да четтери «бадам оюму», «мүйүз оюму» өңдөнөт. Буюмдун ортолугу табакчаланып, анын ичине келтириле турган көчөттөрү жарым ийректелет. Табакча-табакча болуп түшкөн көчөттөрдүн четтери шарттуу түрдө башка ылайыктуу көчөттөр менен бутактанат. Табакчанын төрт тарабын «ала мончоктойт». Рыскан өрмөктө Ат-Башы, Нарын уздарына таандык көчөттөрдү түшүрүүдө. «Чымын канат көчөтү», «Омуртка көчөтү», «Мүйүз оюмдары» анын таар буюмдарынын табакчаларын түзөт. «Ийрек», «Жарым ийрек» түрлөрүн уз эни тайкы боо-чууларга пайдаланат. Ал эми жабык башта жалпы оюм шарттуу көрүнүп, андан «ак этек» чыгат. Ал ак-кызылдан турат. Такта оюм катары берилген шырдактар уздун эски буюмдарды дал өзүндөй пайдалана билүүсүн баамдатат. Сүрөтү, боз үйү түстүү баттамада. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1974-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 50 жылдыгына карата боз үйлөрдүн ат майдандагы көргөзмөсү; 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Элдик кол өнөрчүлөрдүн республикалык I кароо-сынагы». Боз үйдүн ички-сырткы жасалгасы үчүн ЭЧЖРКнүн I даражадагы диплому; 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Боз үйдүн ички сырткы жасалгалары үчүн ЭЧЖРКнүн I даражадагы диплому; 1990-ж. Киевдеги фольклорчулардын эл аралык II фестивалы. Боз үй тигип барганы үчүн лауреаттык медаль.
Узунтумшуктуу кытай
Саны
Белгисиз, 10-15 уялоочу жуптан ашпашы мүмкүн.
Эшимкулова Гүлмира
Кыргыз тилинде
Тагдыр: Повесть. - Б.: Бийиктик, 2005. - 123 б.
Кыргыздар Сибирь тарыхында
Карыган падышасына берди, жегени эт, ичкени
Мамбетакунов Кадырбай
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Кыргыз тилинде
Караев, Өмүркул
Ал тууралуу адабият
Өмүркул Караевдин чыгармачылыгы тууралуу атайын илимий диссертация Гүлжамал Эсеналиева тарабынан корголду (Бишкек, 2008). 2012-жылы Бишкекте бул айымдын "КЫРГЫЗДАРДЫН    ЖАНА     КЫРГЫЗСТАНДЫН  ОРТО  КЫЛЫМДАРДАГЫ    ТАРЫХЫН     ИЗИЛДӨӨДӨ  ӨМҮРКУЛ  КАРАЕВДИН   КОШКОН САЛЫМЫ" аттуу монографиясы жарыкка чыкты.
Темиркул Асановдун өз устатын эскерген макаласы
Аңгыча кабинетке жапалдаш бойлуу өзүнө тыкан, чачын ак аралап калган, арыкчырай жана көз карашы кыраакы адам кирип келди. Ал киши менен тааныштырып: "Бул жигит тарыхчы экен сиздин бөлүмдө иштейт, кийин конкурстан өткөрүп туруп бекитебиз",- деди Абдыганы Эркебаев. Буга чейин Өмүркул Караевди студент чагымда бир көрсөм, эми жанында туруп көзмө-көз тааныштым.
Өмүркул агай өзүнүн кесибине абдан берилген, күнүмдүк турмуштун башка нерселерине анча кызыга бербеген өзүнчө бир жан дүйнөсү бай адам эле. Ал болгон күч кубатын жана дараметин илимге гана арнап ар дайым китепканада же кабинетинде иштеп олтурганын көрчүбүз. Чогуу иштеген жылдардын учурунда өз алдынча гезит окуганын байкасак да кайсы бир саясый окуя, өлкөнүн ичиндеги турмуш же болбосо инсандар тууралуу өзүнүн кесиптештери, кызматкерлери менен талашып-тартышып же кандайдыр бир айың сөздөрдү эч убакта сүйлөшпөгөнүбүздү жакшы билем. Бул жагынан агайдын жан дүйнөсү таза болучу.
Ошол учурда Кыргызстандын тарыхнаамасында Карахандар кагандыгынын мезгилин иликтөө актуалдуу маселе катары күн тартибинде турган. XIX кылымдын 30-жылдарынан баштап аталган мамлекеттин тарыхын европалык окумуштуулар изилдей башташкан. Бул мамлекетти изилдөөдө орус-советтик чыгыш таануу мектеби да олуттуу салым кошкон. Өзгөчө карахандардын тарыхын изилдөөдө чыгыш таануучу академик В.В.Бартольд чоң эмгек сиңирген. Бирок ошондой болсо да бул мамлекеттин тарыхына байланышкан көп маселелер ачыла элек болчу. Өмүркул агай өзүнө чейинки жетишкендиктерди эске алып 1970-жылдардын аягында карахандардын тарыхын изилдөөгө киришет. 1983-жылы "История Караханидского каганата (X-нач. XIII вв.)" аттуу көлөмдүү монографиясы жарык көрөт. Бир жылдан кийин аталган маселе боюнча Өзбекстан Илимдер Академиясынын Абу Райхан Беруни атындагы Чыгыш таануу институтунда докторлук диссертациясын ийгиликтүү коргойт.
Ошондогу сүйүнгөнүм. Демейде тез эле жетип келген илимдер академиясына карай         жол мен үчүн узак болуп сезилди. Агайдын кабинетине барсам жок, китепканадагы ордунан таптым. Кубанычымды агайга айтып бүтө албай жаттым. Ал болсо унчукпай кабинетине ээрчитип жөнөдү. Дайыма өзү кабинеттен чай ичер эле, чай коюп, отура туруумду айтты. Анан шашпай чай үстүндө менин сөзүмдү угуп болуп, адаттагысындай эле сырдуу жылмая башын аста ийкеп, «Качан иштеп баштайлы?» деди. Ошентип, алгачкы изилдөө ишимди аны менен кеңешип жаза баштадым.
Мамбеталиев Жээнбек
Гүлдүү арал: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1984. – 73 б.
Аю (Туй куймасы)
Аю — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Туй дарыясынын оң жээгинен 151 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 54 км.
Муунчул-басымчыл ыр түзүлүшү
Муунчул-басымчыл ыр түзүлүшү, силлабикалык-тоникалык ыр түзүлүшү – ыр саптарындагы муун сандарынын бирдейлигине жана басымдын санына жана саптагы жайгашуусуна негизделген ыр системасы. К. Карасаев: “кыргыздын ырларында муундардын саны жана басымдардын саны бир өлчөмдө болот. Бир түрмөк ырдын саптарындагы муундардын саны дайым бирдей болот жана ал саптардагы басымдардын саны да, орундары да бир түрдүү болот. Бул жагынан алганда кыргыздын ырларынын түзүлүшү муун-басымга негизделген сыяктуу” – дейт. Мындай пикирге караганда кыргыз ыры Муун-басымды ырлар т-нө кирүүгө тийиш, бирок изилдөөчү мында биздин тилде басымдын, сөздүн маанисин өзгөртүүчү касиетке ээ эмес экендигин эске албаган.
Кыргызстандагы таш доору
Неолит (жаңы таш доору) - б.з.ч. 6-4 миң жылдыктар аралыгы
Кыргызстандагы неолит маданияты микропластинадан курал жасоо ыкмасын кыйла өнүктүрүшкөн. Сай таштардан курал жасоо жокко эсе. Ушул учурдагы адамдар бийик тоолуу аймактардагы кийиктерге – аркар-кулжага, эчки-текеге аңчылык үчүн алыска ата турган куралга — жаа жана жебеге муктаж болгон. Торугарттан, Соң-Көлдөн табылган жаа жебелери мергенчилик тиричилиги гана эмес, кылдат жонулган сапаттуу жебе жасоо ыкмасынын жогорку деңгээлин көрсөтүп турат. Обишир маданиятындагы неолиттик катмардан жапайы дан өсүмдүктөрүн, чөптү оруу учун жасалган таш ороктордун табылышы чоң жаңылык болуп эсептелет. Бул табылга өндүрүүчү чарбанын калыптана баштагандыгын далилдеген маалыматтардын бири. Кыргызстанда жайгашкан Обишир үңкүрүндөгү бул маалымат абдан маанилүү.
Оң Грубе-Ю
Оң Грубе-Ю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Грубе-Ю дарыясынын оң жээгинен 34 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 34 км.
Милан Кундера
Милан Кундера (чех. Milan Kundera; 1929-жылдын 1-апрелинде туулган) — Чехияда туулган франциялык жазуучу. Ал 1975-жылы Парижге сүргүндөлүп, 1981-жылы Франциянын жараны болуп калган. Ал "өзүн франциялык жазуучу катары көрөт жана чыгармалары француз адабияты катары окутулушу керек экенин жана китеп дүкөндөрүндө да ошондой категорияланышын талап кылат".
Еврокөрүнүү ыр сынагы 2012
Өткөрүлүүчү жай
Мамлекеттик Туу аянтындагы арена 2012-жылдын апрель айында аягына чыгып, ал 35 000 чейин көрүүчүнү камтышы керек. Аянтчанын курулушуна Азербайжан өкмөтүнөн 50 000 000 манат (48 миллион евро) бөлүндү.
Сынактын форматы
"Еврокөрүнүү 2012" ыр сынагы болжол менен эки жарымфиналдан жана финалдан туруат. Биринчи жарымфиналда 18 мамлекет, ал эми экинчи жарымфиналда дагы 18 өлкө таймашат.
Биринчи жарымфинал
Бардык катышуучулардын чыгуусунан кийин жана финалга өткөндөрдү атоодон мурда Азербайжан Республикасынын эмгек сиңирген артисти Натик Ширинов өзүнүн "Ритм" ансамли менен нагарада ойноо менен чыгышкан. Ошондой эле сахнада элдик кийимдер менен элдик бий жана элдик музыка аткаруучулары чыгышкан.
Айтикеев Токуш
1961-жылдан Журналисттер союзунун мүчөсү болгон. Көптөгөн журналист кызматташтары тарабынан СССР Жазуучулар союзуна өтүүгө сунушталган.
Кыргыз тилинде
Сулуулук: Ырлар жана сатира. – Ф.: Кыргызстан, 1982. – 122 б.
Бакалоорбуттар
Бакалоорбуттар (лат. Anostraca) — рак сымалдуулардын бир тукуму.
Азербайжан музыкасы
Азербайжан элдик музыкасы эмгек, элдик салтанат, диний үрп-адат, каада-салт менен тыгыз байланыштуу. Байыркы музыкасы Кобулстандагы аска бетиндеги сүрөттөрдөн (музыканттар менен бийчилердин сүрөтүнөн) көрүнүп турат. Улуттук музыка формасы жана жанрынын ар түрдүүлүгү менен айырмаланган фольклордун негизинде өнүккөн. Музыкалык аспаптары - саз, канон, уд, кеманча, түтек, баламан, нагара, гоша-нагара, дэф ж. б. Азербайжандын оозеки профессионалдык искусствосун ашугдар негиздеген. Алар лирикалык ырларды жана дастандарды жаратышып, элге жайылтышкан. Ашугдардын (Гурбан, 16-к.; Гариб, Диварганлы Аббас, Валех, 17-18-к.; Алескер, Нажафкули, Аббас-кули, Молла-Жума, 19-к.) ырлары саз аспабы менен коштолсо, мугамдар (Г. Гуси, Саттар, Жаббар Карягды, Шекили Алескер, Сеид Шушинский, Бюль-Бюль, Зульфи Адигезалов, Хан Шушинский, А. Гасымов) вокалдык аспаптарда чеберчилик менен ойногон. 19-кылымдын аягында ансамбль түзүлүп, алгачкы концерттеринде ашуг менен мугамдардын ырчы, бийчилери өнөрлөрүн көрсөтүшкөн. Ал улуттук операнын жаралышына өбөлгө түзгөн. Физулинин чыгармасы боюнча «Межнун Лейлинин бейит башында» аттуу алгачкы опера (1908) коюлган. 20-кылымдын башында композиторлор мектеби уюшулган. Улуттук музыканын башаты У. Гажибеков («Лейли жана Межнун», 1908, алгачкы мугам операсы) менен М. Магомаевден башталып, алар музыкалык окуу жайларын (Баку консерваториясы, 1921) ачылышына зор салым кошкон. Музыка дүйнөсүнө жаңы муундар - Л. Зейналлы, Ж. Гажиев, К. Караев, А. Бадалбейли, Ф. Амиров, С. Гажибеков, Р. Гажиев, Т. Кулиев, А. Меликов, А. Ализаде, Ниязи ж. б. келип кошулду. Өзгөчө ийгиликтерге музыканттар К. Караев, Р. Бейбутов, Л. Иманов, З. Ханларова, А. Аскеров (либретто жазган); М. Р. Беннер, Г. Г. Шароев, К. Сафар-Алиева, Р. Атакишиев, Э. Назирова, В. Мустафазаде (пианисттер) ж. б. жетишкен. Азербайжандын бий өнөрү байыркы улуттук диний үрп-адаттар менен (аңчылык, от, балык улоого ж. б.) байланыштуу. Өзгөчө белгилүү бийлери «таракема», «гытгылыда», «иннаби», «жейран-бала», У. Гаджибеков. «Аршин мал алан». Азербайжан театры. «ялла». 1938-ж. бий коллективи уюшулган. 1940-ж. алгачкы улуттук балет «Кыздар мунарасы» (А. Бадалбейли) коюлган. 1923-ж. Бакуда балет студиясы уюшулуп, 1933-ж. балет мектеби, 1936-ж. Баку хореографиялык окуу жайы ачылган. 1982-жылдан Бакуда камералык балет иштөөдө. Балет өнөрүнө орчундуу салым кошкондор - Г. Алмасзаде, Л. Векилова, М. Мамедов, Р. Ахундова, Т. Ширалиева ж. б.
Эл бийлиги
Эл бийлиги – демократиянын жалпы кабыл алынган түшүнүгүндөгү анын орчундуу касиеттеринин бири. Э. негизинен конституциялык кеңири колдонуудагы элдик эгемендүүлүк деген түшүнүк менен бирдей. «Социалисттик» өлкөлөрдүн саясий жана мамлекеттик укук теориясында көпчүлүк учурларда «Э.» жана «демократия» түшүнүктөрүнүн ортосунда айырма жүргүзүлбөйт.
Рингвуд (Нү-Жерси)
Рингвуд (Нү-Жерси) (Ringwood) — Нү-Жерси штатынын Пассеик округуна караган АКШ шаары.
Михаэль Шумахер
Михаэль Шумахер (Michael Schumacher; [ˈmɪçaʔeːl ˈʃuːmaχɐ]; 3-январь 1969-ж, Хюрт-Хермольхайм, Түндүк Рейн — Вестфалия, Германия) — Формула-1дин жети жолку чемпиону.
Абдылдаев Бекеш
АБДЫЛДАЕВ Бекеш (1933-жыл, Чүй облусу, Кемин району, Тегирменти айылы, — 15. 1. 2013-жыл, Бишкек шаары) — советтик жана кыргыз кинорежиссёру. Кыргыз Республикасынын эл артисти (2010), Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (1979).
. Чыгармачылык жолунда көркөм тасма көрүнүктүү орунду ээлесе да, сүрөт чеберчилигин даректүү тасмаларда көрсөтө алды. Б. Абдылдаевдин дебют лентасы 1965-жылы Л.Гуревич менен бирге тарткан «Эң тил алчаак» тасмасы болуп эсептелет.
Кочкоров Календер
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Торгой сымалдуулар
Торгой сымалдуулар (лат. Alaudidae) — сайроочу чымчыктардын бир тукуму, буларга кыйла уруу жана түр кирет: бадал торгойлору (лат. Mirafra) (уруу), тартак торгойлор (уруу), үрпөк торгойлор (уруу), ак канат торгой (Melanocorypha leucoptera), Брандт торгою, токой торгою (Lullula arborea), кидик торгой (Calandrella cinerea), сайраак торгой (Mirafra javanica), кадимки торгой (Alauda arvensis), кара каш (Eremophila alpestris), кызгылтым торгой, боз торгой, боздон торгою (Melanocorypha calandra), талаа торгою, кара торгой (M. yeltoniensis), молдо торгой, (Galerida cristata) жана башкалар.
Матиев Кадырбек
Орус тилинде
Риджфилд Парк (Нү-Жерси)
Риджфилд Парк (Нү-Жерси) (Ridgefield Park) — Нү-Жерси штатынын Берген округуна караган АКШ шаары.
Аулис Арет
Анын тарбиялоо боюнча илимий эмгектери жалпы билим берүүчү мектептерде жана вуздарда практикага түздөн-түз киргизилген.
Орус тилинде
Краткий обзор специфических методов и приемов самовоспитания//Труды Киргизского государственного университета: Серия «Педагогика и психология». – Ф., 1968. Вып. 2.
О вкладе А. С. Макаренко в учение о самовоспитании. – Ф., 1962.
Чүчкүрүү
Чүчкүрүү — мурун көңдөйүнөн дүүлүктүргүч агенттерди (химиялык заттардын буусу, чаң, бөтөн нерселер, чогулган былжыр жана башкалар) чыгаруу менен организмдердин коргонуу реакциясы.
Сабира Күмүшалиева
Театрга калтырган эмгеги
Сабира апа 85 жашка чыгып, эл катары торколуу тоюн белгилейт. Ал киши жашоодо да, театрда да күтүүсүздөн эле бир нерселерди ойлоп таба койчу экен. Ошол кечеде да Сабира апа сахнага чыгып, апанын талантына таазим кылып келген элдин баарын бир сыйра сыдыра карап күтүүсүздөн «Бул жерде менин элим отурат, күйөрмандарым отурасыңар, силерге бир эркелеп алсам болобу?», - деп калат. Эл эмнени айтат деп сахнада турган Сабира апаны карап калышат. «Өзүмдөн жаш кесиптештерим, сиздин сөзүңүздү угат, сиз айтсаңыз» - дешип мени сахнага чыгарышты. «Муратбек Рыскулов сыяктуу залкар адамдар иштеген театрдын атынан, театрдын жамаатынын, өзүмдүн атымдан, ушул кыргыз драма театрына «улуттук» деген наам ыйгарып берүүңүздөрдү сурансам болобу, менимче «улуттук» деген атка татыктуу эле болсок керек», - деп суранганда, элдин баары туруп кол чаап жиберишкен экен. Залда ошол кездеги бийликтин өкүлдөрү Апас Жумагулов, Күлипа Кондучалова ж.б. дагы бир топ адамдар отурган экен. Ошондон 10 күн өткөндөн кийин Аскар Акаев «Кыргыз драма театрына «улуттук» деген статус берилсин» деген буйрукка кол коюп берген экен.
Жакишев, Өмүркул
Чыгармачылык жолу
Өмүрүнүн кыйла бөлүгүн "Манасты" изилдөө жана жарыялоого арнаган. Ошол мезгилде Союздук жана республикалык басма сөз беттеринде: "Манас" кыргыз элинин улуу чыгармасы, "Манасты" жазып алуунун тарыхы жана манасчылар", "Кыргыздын баатырдын эпосу-"Манас", "Манас" эпосунун негизги варианттары жөнүндө" деген эмгектеринде "Манас" эпосунун көркөмдүк чен-кудурети, кыргыз маданиятындагы орду, бедели илимий негизде берилген. Өмүркул Жакишевдин көп жылдык эмгегинин жыйынтыгынын бири катары 1946-жылы Москвадан чыккан "Манас" эпосунун бир томдук орусча көркөм котормосу болуп саналат. Бул китепти Е.Мозольков, Ш.Сельвиненый, К.Юдахин менен бирдикте редакциялап, кириш сөзүн Е.Мозольков экөө жазышып, китеп жарыкка чыккан. Ошондой эле 1958-1960-жылдары "Манас" эпосунун биринси жолу толук жарык көргөн төрт томдугуна да зор эмгек жумшаган.
Колдонулган адабияттар
Сарыпбеков Р.Өтөлгөлүү өмүр//Кыргызстан маданияты.-1989.-3-авг.-№ 31.-Б.7; Өмүркул Жакишев//Самаганов Ж.Советтик Кыргызстан жазуучулары.-Ф.,Кыргызстан.1976.-Б.241.
Койчуев Жамалдин
Ушундан кийиз Жамалдин комуздун өз үлгүсүнө салып, жалпы түспөлгө келтирет. Чарасына керектүү калыңдыктан өйде өлчөмдө ашык калтырып, ичин оёт. Ушул абалында дагы үч-төрт айча көлөкө жайга кургатат. Өрүк жыгачы табына таасын келген тапта комуздун моюнун, сырткы түзүлүшүн өз кейпине келтире баштайт. Сырткы-ички жактары толук бүткөндөн кийин комуз кулагын жана тээгин коюп, кайышын тартып, лад (кылды көтөрүп туруучу жоондугу ширеңкенин чийиндей, узундугу анын жарымындай - 2,5 см жыгач, ал үч кулактын алдында болот) коёт. Комузга чебердин пикири боюнча Тянь-Шань карагайы (мари карагай), анын ичинде Чоң-Кеминдин БашКайындысындагы, Жети-Өгүздүн Чоң-Жаргылчагынын башындагы көп жылдар бою өскөн, жоон, карт (80-90-100 см) карагайлар гана комуз үчүн ойдогудай капкак боло алат. Алардын бутагы жоон, шоолдоп түз өскөн жери керектелет. Жыгачтын узундугун 50 смден кем эмес араалап, бутактарын жайланышканына карата уюлдан жарылган таза жерин бөлүп алып, кайрадан кадимки тактай сыяктуу сүрөт. Капкактын калыңдыгын 5-6 мм кылып, кыр менен тилет да, табигый кургатууга коёт. Аны комуздун тулкусуна жабыштыруу үчүн жыгач желимин колдонот. Андан кийин сыртын жылмалап, үнүн текшерет. Өрүк комузду лактабайт. Лакты ал өзү да жакшы кабыл албайт. Жамалдин чалкан аспаптын көөдөн-көкүрөгү кененирээк келет да, үндүү чыгат.
Нарынбек Алымкулов
Нарынбек Ашыралиевич Алымкулов (англисче: Narynbek Alymkulov) (1958-жылы 25-апрелде туулган -- 2022-жылы 11-январга караган таңда Бишкек шаарында каза болгон) – кыргыздын заманбап тарыхчы окумуштуусу жана педагогу, КУУнун доценти, тарых илиминин кандидаты. Экинчи дүйнөлүк согуш тарыхы боюнча адис.
Кыскача өмүр жолу
Нарынбек Ашыралиевич Алымкулов 1958-жылы 25-апрелде Кыргызстандын Нарын облусундагы Нарын районуна караштуу 8-март айылында туулган.
Бул жерде ал кыргыздын башка тарыхчылары Аалыбек Акунов, Муратбек Кожобеков, Мухаммед Мытыев, Жамбила Самиева, саясатчы айымдар Чолпон Жакупова, Замира Акбагышева, акын Алтын Акпарова, философ Нур Саралаев, жана башкалар менен чогуу окуйт.
Восточная Тата (дарыя)
Восточная Тата — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Тата дарыясынын сол жээгинен 17 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Эсенбек Медербеков
Чыгармачылыгы
Жазуучунун биринчи «Досумдун тапшырмасы» аттуу очерктер жыйнагы 1968-жылы жарык көргөн. «Кызыл жалын» аттуу тарыхый-көркөм романдын, бир нече очерктер, повесттер жана аңгемелер жыйнактарынын автору. Ал тарабынан С.Антоновдун «Главный вопрос» аттуу аңгемелери (1971) которулган. 1970-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү болгон.
Кичи Иты (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыргыз совет адабиятынын тарыхы
Кыргыз совет адабиятынын тарыхы – эмгектин 1-тому Кыргыз ИАнын тил жана адабият институтунун (ошол кездеги) илим кызматкерлери тарабынан жазылып, 1987 ж. “Илим” басмасынан жарык көргөн.
1-бөлүм – “Кыргыз совет адабиятынын жаралышы жана тарыхый маданий шарттар” (баш сөзүн жазган – С. Жигитов).
б) “Эл акындары”, “Токтогул сыйлыгынын лауреаттары” деген наамга ээ болгондор;
Жек Керуак
Ал адабий салттык ишенимдерге каршы чыккан киши болгон делет. Уилям С. Берроуз жана Аллен Гинзберг менен катар "Бит" муунунун негиздөөчүсү деп эсептелет. Керуак өзүнөн-өзү проза жаратуу ыкмасы менен таанылган. Анын чыгармалары католик диний ишеними, жазз, башаламандык, буддизм, маңзат, жакырчылык жана саякат сыяктуу темаларды камтыйт. Ал жашырын чөйрөдө белгилүү инсанга айланып, саясий радикалдык элементтеринен улам каршылаш болсо да ал башка "биттер" менен бирге хиппи кыймылынын атасы болгон.
Кызгылт фламинго
Уюштурулган коргоо аракеттери
Кыргызстандын, Казакстандын, Өзбекстандын жана Түркмөнстандын Кызыл китептерине киргизилген.
Түк канаттар
Дүйнөдө Түк канаттардын 30 тукумунун 3000ге жакын түрлөрү кездешет. Толук өөрчүү (толук кубулма) жолу менен көбөйөт. Өтө майда, ооз органы жумшак, суюктук тамчыларын жалоого ыңгайланган. Баш бөлүгүндө - чоң көзү жайгашып, алар 3 көзчөдөн турат. Мурутчалары көп муунактуу жип сымал. Ал эми астынкы жаак тинтүүлөрү 2-5 муунактан турат. Жумурткасын топ-топ кылып сууга таштайт. Жырткычтары суудагы майда омурткасыздар, өсүмдүк менен азыктанган топтору да кездешет. Кээ бир түрлөрү желеден атайын жай жасап, кээлери таштын астына галлерея сымал формадагы уя салып, суунун астында жашоого ыңгайланышкан. Куурчакчасы эркин пиллада өөрчүйт. Көпчүлүгү чиркейлердин личинкаларын жеп, пайдалуу. Личинкалары жана куурчакчалары - балыктардын азыгы. Борбордук Азияда личинкалары шалы өсүмдүгүнө зыян тийгизет.
Ривэр Вэйл (Нү-Жерси)
Калкы - 9659 киши. Болжолдуу аянты - 11.2 км². FIPS коду — 34-63690.
Бурул Асакеева
Өмүрү жана чыгармачылыгы
Республикалык театралдык «Нооруз-97» «Нооруз-98» фестивалынын дипломанты жана жеңүүчүсү, мыкты спектаклдери үчүн Кыргыз Республикасынын маданият министрлигинин бир нече Ардак грамотасы менен сыйланган.
2002-жылы Балдардын «Рабаят» чыгармачылык бирикмесинин президенти, «Рабаят» куурчак театрынын директору болуп иштеп, 2006-жылы Республикалык масштабда «Ачык көңүл балдарбыз» аттуу жаңы обондуу ырларды жаратуу максатында кароо-сынак фестивалын уюштурушкан.
Бекиев Курманбек
2005-жылы иниси Жеңишбай Бекиевдин демөөрчүлүгү менен К.Бекиевдин “Жан дүйнө” деген ырлар жыйнагы жарыкка чыккан.
Кыргыз тилинде
Жан дүйнө. – Б., 2005. – 127 б.
Үндү тууроо (адабият)
Үндү тууроо Поэтикалык речте автор тарабынан бир ыңгай угулган сөздү, же болбосо тыбыш кубулуштарын колдонуу аркылуу сүрөттөлүп жаткан окуянын, нерсенин айрыкча белгилерин ажыратып көргөзөт. Мындай стилистикалык ыкма үндү тууроо деп аталат.
Үндү тууроо бир өңчөй угулган тыбыштардын жардамы менен түзүлүшү мүмкүн. “Тоо алды бак, четинде ак кыштак, Ударнигин уурдап ала качайын Бүгүн майрам, колхоз улак тарттырат. Акырын чап, ай ай, так так, буурул ат”. Жибек менен, баркыт менен сулуулап, Урмат кылып кадыр менен улуулап, Үч мертебе маңдайынан сүйөйүн, – Акырын чап, ай, ай так, так, буурул ат. (А. Осмоновдон). Келтирилген мисалда «к», «т», «п» тыбыштарынын кайталаныш натыйжасында чаап келе жаткандагы аттын таскагы окшоштурулуп сүрөттөлдү. Мына ушундай эле атайы иргелген сөздүн жардамы менен кубулуштун кыймылы жана добушу сүрөттөлүшү мүмкүн. А. Осмоновдун «Кыргыз көлү» деген ырын келтирели: Ысык-көл кыргыз көлү кылкылдаган, Кыз-келин кылаасында шыңкылдаган. Кылымдар колдон түшкөн маржан болуп, Көрүнбөй тереңинде жылтылдаган. Ысык-көл – кыргыз көлү шарпылдаган, Көркүнө көктөн башка тартынбаган. Замандар кербенчидей чубап өтүп, Чарчаса саясында салкындаган. Ысык-көл – күрдөөлдү көл күрпүлдөгөн, Көркүнө көктөн башка сүртүнбөгөн, Көк түсү таалай көркү, ырыс көркү, Толкуса толкундары түркүмдөгөн.
Фенол
Тарых
Фенолго болгон суроо-талаптын өсүшү фенолдон алынган заттардын, айрыкча атап айтканда, 1897-жылы ачылган салицил кислотасын, биринчи дүйнөлүк согуштан кийин бакелит сыяктуу фенол камтыган синтетикалык чайырлардын массалык өндүрүш мезгилинде болгон.
Оң Лагорта
Оң Лагорта — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лагорта дарыясынын оң жээгинен 16 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Каракол (Жайыл району)
Каракол — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Жайыл районундагы айыл. Суусамыр айыл округу курамына кирет.
Койчуева Жүзүмкан
Койчуева Жүзүмкан Уз. 1925-ж. Ысык-Көл районундагы Чоң Сары-Ой айылында төрөлгөн. Чарбада эсепчи, ферма башчысы, колхозчу болуп иштеген. Чеберчиликти сайма өнөрүнөн баштаган. Кийин оймочулукка ооган. Апасы Уулчанын нускасын алган. Кийизге чийбей, абалы жип менен жасап, аны кайра-кайра оңдоп-түзөп, анан кийизге түшүрүүгө кылган аракети оймочулугуна башат болгон. Эски шырдактардан алып, айрымдарын өзгөртүп, алымчалап-кошумчалап кармап оюм-чийим салган. Айтор эски оюмдан багыт алган. Жүзүмкан элдик кийим-кечектерди бүтүндөй кармаган. Төтөн анын шырдагы туштук катары дубалга тартууга шартташкан. Анда «кош мүйүзү» бар «капкан оюмун» пайдаланат. Анын жекече кыялы аркылуу түшүргөн четтик оюмдары ортодогу «гүл», «түр», «табак оюмдарын» өзүнө жагызып алат. Башка аймакта учурабаган кооздук чынында жаңылыктай туюлат. Уздун «жеке кыялынын» (өзүнө таандык оюм элементи) учкулдугун, курч ойлоп табуучулук касиетин баамдоо анча кыйын эмес. Анын «жеке кыялы» аркылуу бүткөн буюму эки эле өңдөн турат. Буюмдун аламычы «араа тиш» өңдөнүп берилет. «Сыңар мүйүз оюмун» арбын колдонгон Жүзүмкандын айрым үлгүлөрү элдик узчулукта табылга катары бааланат. Ал көбүнчө түр жана бир түрдөгү шырдактарынан байкалат. Мында бир буюмдун негизи төрт жүрөкчөдөн турат. «Табакча оюмунун» элементтери бөлүнүп, бир эле буюмда эки табакчанын өзөгү чыгат. Ошентип, катар табакчалардын ичиндеги көркөм элементтер оюмдун өзөгүн түзүп, аларды төрт тарабынан төп келиштире берүүсү аркылуу анын жараткан кийиз буюмдары көпчүлүктүн көңүлүн бурат. Жүзүмкан ондогон уздардын нускоочусу. Эмгеги баттамада.
Медетов Жакып (Фуйтко)
Жакып Медетов Талас районундагы Терек айылында 1939-жылы 9-декабрда туулган. 1963-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин бүтүргөн. Эмгек жолун Ош облусунун Ленин районуна караштуу №9 Ноокен орто мектебинде мугалим болуп иштөө менен баштаган. 1965-жылдан Ош облустук «Ленин жолу» гезитинде адабий кызматкер, 1966–1971-жж. Кыргыз ССРинин Мамлекеттик телерадио комитетинде редактор, ал эми 1981–1988-жж. улук редактор, башкы редактордун орунбасары. 1971–1973-жж. Кыргыз ССР Илимдер Академиясынын, Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясында улук илимий кызматкер, 1973-жылдан «Мектеп» басмасында балдар жана жаштар боюнча көркөм адабият редакциясынын башчысы болуп иштеп, 1988-жылдан «Адабият» басмасын жетектеген. 1999-жылдан баштап республикалык радиоуктуруу комитетинде «Казына» чыгармачылык бирикмесинде жетекчилик кызматын өтөдү. 1976-жылы биринчи повесттер жана аңгемелер жыйнагы «Мурат улама» деген ат менен чыккан. Бир нече прозалык жыйнактардын, М.Пришвиндин аңгемелеринин котормосунун автору, «Солнышко» аттуу жыйнактын коллективдүү котормосуна катышкан (1978,1979). 1979-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү. 1986-жылы Кыргызстан ЛКЖС БКнын Ардак грамотасы менен сыйланган. 1991-жылдын 10-январынан эмгек ветераны.
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Дабаагер: Повесть. – Ф.: Мектеп, 1978. – 236 б.
Пришвин М. Мазай бабанын жергесинде: Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1977. – 214 б.
Брудный Арон
1974-жылы философия илимдеринин доктору, профессор болгон. 40 жыл Илимдер академиясында, кийин Славян университетинде психологиядан лекция окуп, 1998-жылы Америка университетинде Психология лабораториясын жетектеген. Көптөгөн илимий макалаларды жарыялап, илим тармагында Кыргызстандын мамлекеттик сыйлыгына татыктуу болгон.
Ысар
Ысар, Гиссар тоокыркасы - Ысар-Алай тоо системасынын бир бөлүгү. Узундугу 200кмдей, бийиктиги 4643мге чейин. Рельефи бийик тоолуу. Ысар тоо кыркасынан Заравшан суусу менен Амударыя башталат. Түндүгүндө Ысар орөөнү созулуп жатат. Кыргыздар Ысарга 15-кылымдын аягында эле жайгаша баштагандыгын айрым маалыматтар ырастайт. Махмуд ибн Валинин маалыматтары боюнча 1635-36-жылдары 12миң түтүн кыргыз Каратегин аркылуу Ысарга келгендиги айтылат. Алардын 12 башчысы Балхтын башкаруучусу Надир Мухамеддин кабыл алуусунда болгон жана алар  Ысар вилаетинде  калып, [[Ислам
"Манас" эпосундагы "Ысар" аныктамасы
Ысар «Аягы Ысар, Көлөптө» деп эпикалык кайталоолор менен берилген. Анткени, кыргыздар бир кездерде ошол жерлерге чейин барган. Орто Азия окумуштуусу Махмуд Ибн Валинин «Бахр ал-асрар» аттуу чыгармасында 1636жылдын башында, кыштын күнү он эки миң кыргыз түтүнү Кара-Корум менен Керуленден Каратегин аркылуу, Гиссардын жанына келишти деген маалымат берилген. Тарыхый булактар боюнча кыргыздын бир бөлүгүнүн Гиссар, Кулябка жакын Каратегинде пайда болуш мезгилин 1551 —1556-жылдар деп белгилесе болот. Ы. (Гиссар) Куляб (Көлөп), Балык (Балх), Каратегин жана башкалар Ооган менен Тажикстандагы жерлер кыргыздардын ошол мезгилдерден бери жердеп турган жерлери болгон. Географиялык реалияда Орто Азия, Памир-Алай тоо системасынын батыш бөлүгүндөгү (Өзбек жана Тажик республикаларында) кырка тоо, өрөөн.
Жаңыбаева Ширинкан (Майкан Кызы)
1976-жылы Токтогул райондук «Учкун» гезитине ырлары байма-бай жарыялана баштаган. Кийин республикалык «Ленинчил жаш» гезитинде, «Кыргызстан маданияты» жумалыгында, «Жаш Ленинчил» журналында жарыяланган.
Кыргыз тилинде
Жалгыз караан»: Ырлар. – Б.: Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик интеллектуалдык менчик кызматынын Мамлекеттик мүлк фонду, 2010. – 46 б.
Дүйнөгө болгон көз караш
Дүйнөгө болгон көз караш коомдук жана жекече аң сезимдин өзөгү болуп эсептелет. Дүйнөгө болгон көз караштын негизги 3 тиби бар – турмуштук (тиричиликтик), диний жана философиялык. Турмуштук Дүйнөгө болгон көз караш жашоо-турмуштун шарттарынан жана муундан муунга өтүп келе жаткан адамдардын тажрыйбасынан түздөн түз келип чыгат. Ушул типтин категориалык түзүлүшүндө Дүйнөгө болгон көз караш дүйнө жана адам жөнүндө сергек ой жүгүртүүнүн, салттуу көз караштардын көрүнүштөрү чагылдырылат. Диний Дүйнөгө болгон көз караш дүйнөнүн адекваттуу эмес картинасын берет, табияттан тышкаркы дүйнөлүк башталышты таануу менен байланышкан жана көбүнчө эмоциялык-образдуу формада туюнтулат.
Исаков, Абдрасул Абдыманапович
Кыскача өмүр таржымакалы
Ошол эле жылы Адилеттүүлүк жана өнүгүү (АК партия) партиясынын саясат академиясын ийгиликтүү аяктаган.
2011-2013-жылдары Адилеттүүлүк жана өнүгүү (АК партия) партиясынын тышкы мамилелер бөлүмүндө КМШ өлкөлөрү боюнча адис болуп эмгектенди.