cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Иондор
Иондор — электрондорун жоготууда же кошуп алууда пайда болгон атомдор (заряддуу бөлүкчөлөр), атом же атом тобу электронун бергенде же кошуп алганда пайда болгон электр заряддуу бөлүкчөлөр. «И.» түшүнүгүн жана терминин 1834-ж. М. Фарадей киргизген. Бөлүкчөдөн электрон бөлүнүп чыкканда талап кылынган энергия иондошуу потенциапы деп аталат. Кошуп алганда энергия бөлүнүп чыгат. Оң заряддуу, терс уюлга (катодго) тартылган И. катиондор, терс заряддуу, оң уюлга (анодго) жылган И. аниондор деп аталат. Алар берген же кошуп алган электрон санына жараша 1, 2 жана 3 зарядуу болушат. Заряд тыгызд. же ион Заряды тыгызд. же иондук потенциал ион зарядынын иондук радиуска болгон катышы менен аныкталат. И. бардык агрегаттык абалда (газ, суюк, кристаллда) өз алдынча бөлүкчө түрүндө жолугат. Бирдей хим. курамдагы нейтралдуу бөлүкчөдөн И. зарядынын белгиси, чоңдугу, сырткы электрондук катмары түзүлүшү менен айырмаланат. Электрондук конфигурациялары бирдей атом менен иондор катары изоэлектрондук катарлар деп аталат. И. атом жана мол. бири-бири менен реакцияга кирет. Табигый шартта И. космос жана күн нурлары же электр заряды (чагылган) таасиринен абада пайда болот. И. тирүү организмде заттар алмашуу процессинде чоң роль ойнойт.
Депозиттик касса
Депозиттик касса – банктагы башка каржылык-кредиттик уюмдардын депозиттерди кабыл алууга жана сактоого багышталган бөлүмчөсү. Мында акча депозиттери (аманаттар) банктардын жүгүртүмүнө катышат, б. а. киреше алып келүүчү активдерге жайгаштырылат.
«Жангар»
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Таш-Башат (Манас району)
Калкы
Калкы ― 281 киши (2009-жылы).
Кумтөр мөңгүсү
Лысый мөңгүсү, Кумтөр мөңгүсү — Акшыйрак тоо массивинин түн.-батыш капталындагы өрөөн тибиндеги мөңгү. Уз. 3,7 км, аянты 5,5 км2. Нарын д-нын баша- ты – Кумтөр суусунун алабынан орун алган. Башы деңиз деңг. 4820 м, этеги 3810 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4820 м, абляция облусунун аянты 2,0 км2.
Кичи Промышленная
Кичи Промышленная — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Промышленная дарыясынын сол жээгинен 31 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 27 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Төмөнкү черекул (Илишев району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Сан Хуан (Нү-Мексико)
Сан Хуан (Нү-Мексико) (San Juan) — Нү-Мексико штатынын Rio Arriba округуна караган АКШ шаары.
Жылуу-Суу
Жылуу-Суу, Үч эмчек – Ички Теңир-Тоодогу суу, Нарын дарыясынын алабында. Узундугу 51 км, алабынын аянты 690 км2. Тескей Ала-Тоонун түштүк капталына Үч эмчек тоосу кошулган жердеги мөңгүлөрөн башталып, Буркан суусуна (Кичи Нарындын жогорку бөлүгү) куят. Алабынын 9,5%ин (жалпы аянты 65,8 км2) мөңгү ээлейт. Куймалары: Кашка-Cуу, Ашуусуу ж.б. Чатына жакын Тешик-Көл (аянты 0,65 к2) жайгашкан. Ага жакын жерден жылуу Кайнар-Булак чыгат, июньда кирип, сентябрьда тартылат. Жылдык орточо чыгымы 7,5 м3/сек. Өрөөнүндө Тоң жана Нарын районунун малы жайылат.
Чыгыш-Перипатетизми
Эң көрүнүктүү өкүлдөрү болуп Аль-Кинди, Аль-Фараби, Ибн-Сина, Ибн-Баджа, Ибн-Туфейль, Ибн-Рушд жана башкалар эсептелишет. Бул араб-мусулман философиясынын өкүлдөрү Аристотелдин эмгектерине түшүндүрмөө жазуу менен бирге, геометрия, астрономия, оптика, метерология, медицина, психология, музыка, логика, этика, математика, физика, химия, фармакология, астрология, укук, саясат, анатомия, метафизика жана башка илимдердин тармактарын изилдешкен, б. а. араб-мусулман перипатетиктери конкреттүү илимдер менен тыгыз байланышта болуп, орто кылымдагы батыш аристотелчилерден айырмаланып, Аристотелдин философиясын диндик көз караштарга аралаштырган эмес. Алар, өзгөчө Аль-Фараби, Ибн-Сина жана Ибн-Рушддар дүйнөнүн түбөлүктүүлүгү жөнүндө окууларын өнүктүрүшкөн.
Үч-Коргон (Манас району)
Калкы
Калкы ― 1384 киши (2009-жылы).
Абдырына
Абдырына — Төшөктүн аяк-башына жазданууга атайын ылайыктала жасалган жыгач буюм. Бул кыргыздар отурукташуудан кийин көбүрөөк колдонула баштап, жыгаччылар муну сыйдалап кармап, кооз буюм катарында урунууга аракеттенишкен. Көчмөңдүү жана жоокерчилик турмушта төшөктүн аягы жапыс көрүнсө, ээр анын үстүнө желдик же тердик, кийиз  өңдүүлөрдү коюшкан. Улуулардын айтымдарында, ат үстүндөгүлөрдүн кан тамырлары жүгүрүп, буттун эс алышына шарт түзөт.
Урбанизация
Урбанизация (лат. urbanus - шаардык). Өнөр жайдын жана калктын шаарга топтолушун чагылдырган термин. Этнография илиминде урбанизация шаар жана айыл калкынын ортосундагы маданий өзгөчөлүктөрдүн жоюлуп бара жаткандыгы, шаар маданиятынын үстөмдүк кыла баштаганы эбактан иликтенген.
Селейме
Оорунун алгачкы белгилеги
Оору 2—14 күнгө (кээде 30 күнгө) чейин билинбейт (жашыруун мезгил). Айрым учурда оорунун алгачкы белгилери байкалат. Көбүнчө жаак булчуңдары карышып башталат; оорулуу оозун ача албайт же оозу жылмайгандай болуп ачылат. Кашы жогору тартылып, чекеси бырышат; кежигеси тырышып, башы чалкалайт, кыр аркасы жаа сымал ийилет. Төшөккө согончогу менен башы гана тиет. Айрым учурда булчуңдары үзүлүп, сөөгү сынып кетет. Алкым булчуңу, боор эт карышкандан деми кыстыгып муунганда адам майып болот. Оорулуунун дене температурасы өзгөрбөйт, эс-акылы жоголбойт.
Эски кайпан (Татышлин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Иондук реакциялар
NН4++ Сl-+ Н2О® ­NН,+ Н2О+ Н+ +С1- ;
Миңжылкы мөңгүсү
Уз. 4,8 км, жалпы аянты 6,8 км2. Башы деңиз деңг. 4840–4800 м, этеги 3680–3683 м бийиктиктерде жатат. Кар чегинин бийикт. 4070–4160 м; абляция облусунун жалпы аянты 3,0 км2. Аянтынын 20%тейи мореналар менен капталган. Мөңгүлөрдөн Миңжылкы өзөнү (Ысыката суусунун башы) башталат.
Сөөк аметист кени
Сөөк аметист кени Нарын облусунун Жумгал районунда, Чаек кыштагынан 65  км аралыкта, деңиз деңгээлинен 3600–3700 м бийиктикте. 1980-ж. табылган. Аметисттин минералдашуусу Сандык сиенит массивинин жаракалуу зонасына туура келет. Аметисттин тоотектеги өлчөмү 347–615 г/м3. Аметист көгүш кызгылт (сыя) түстө. Элювий катмарындагы чачынды аметист жаракалуу, алгачкы тектеги аметист аз жаракалуу. Запасы эсептелбеген.
Эски чукур (Татышлин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Номинализм
Номинализм (лат. nominalis – ысымга, аталышка тиешеси бар) – универсалийлердин онтологиялык статусун четке каккан жана аларды ой жүгүртүүнүн абстрактуу, субъективдүү формалары же аталыш катары гана караган философиялык позиция. Каалагандай терминдин денотаты (лат. denotatus – нерселерди аталыштар же белгилер менен белгилөө) жеке гана мүнөздө болушу мүмкүн номинализм жалпы түшүнүктөргө каршы чыгуу менен жеке, конкреттүү, сезим менен таанып билүүгө мүмкүн болгон нерселер гана чын жашайт деп ырастаган. Орто кылымдагы номинализмди реализмге каршы чыгуу менен Платондун жалпы түшүнүктөрдүн чындыгы тууралуу окуусуна каршы багытталган киниктер менен стоиктердин философиясын кайрадан жараткан. Номинализм түшүнүгү схоластиканын өнүгүшүнүн алгачкы этаптарында пайда болгон. Бул учурда Иоанн Росцеллин антикалык мезгилдеги Номинализм проблемасын көтөрүп чыгып, христиандык философиядагы мелүүн материализм менен эмпиризмге чыйыр салган. Ал 1092-жылы өз идеялары үчүн Суассон шаарында болуп өткөн чиркөө Соборунда соттолгон. Н-тик идеялардын нукура философиялык жана диний негиздери У. Оккам тарабынан сунуш кылынган. Акыр аягында Оккам негиздеген Номинализмдин багыты схоластикадагы өзөктүү позицияны ээлеп, 15-кылымда болуп көрбөгөндөй дүркүрөп өнүккөн. Номинализм эмпиризмдин негизи болуп саналат. Бүгүнкү күндөгү феномонология жана онтология Номинализмдин окуусун четке кагат.
Депутатты чакыртып алуу
Депутатты чакыртып алуу – шайлоочулардын ишенимин актабаган КР ЖК депутаты көпчүлүк шайлоочулардын чечими боюнча кайрадан чакыртылып алынышы жөнүндө мыйзамда белгиленген тартип. Д. ч. а. тууралуу сунуш укугу шайлоочулардын жергиликтүү жыйналышына таандык. КР ЖКнын депутаты саясий көзкараштары, чыгып сүйлөгөн сөздөрү жана аракеттери үчүн, өзгөчө же аскердик абалда, КР ЖК КР Президентин кызматынан четтетүү жөнүндө маселени карап жаткан мезгилде, ошондой эле КР ЖК шайланган биринчи жана акыркы жылда кайра чакырылышы мүмкүн эмес.
Эстен тануу
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Аврелий Августин
Албетте, Августинде таанымга рационалдуу мамиле жасоонун данеги бар, бирок миң жылдар менен бөлүнүп турган бул жоболорду бирдей деп билүүгө болбойт, анткени Августиндин жобосунда Декарт « Сogitoсуна» берген маани камтылган эмес. Мындан башка да бул жобону таанымда Кудайдын чыгармачылыгына жана Кудайдын кийлигишүүсүнө биринчилик маани берген августианизм системасына таянып кароо керек. Августинде Кудай «биздин аяндарыбыздын атасы». Адам Кудайдын идеяларын пассивдүү түрдө гана кабыл алат. Чыныгы акыйкатты таанып билүү Кудайдын аяндары аркылуу келет. Өзүнүн чыгармаларында Августин күнөө жана Кудайдын жазмышы жөнүндөгү проблемаларга да көп көңүл бурат. Августиндин ою боюнча Кудай жалаң жакшылыктарды гана жаратат, ал эми дүйнөдө толуп турган жамандыктарга болсо бүт бойдон адамдын өзү айыптуу, бул айып адамдын эркинин эркиндигинен улам болуп жатат. Кудай Адам менен Еваны эркин кылып жаратты, бирок алар тыюу салынган мөмөнү жеп, Кудайдын буйругун бузуп, күнөөгө батышты. Кудайдын осуяттарына карама-каршы өзүнүн эрктүүлүгүн пайдаланып, Адам Кудай менен адамдын ортосунда туңгуюкту пайда кылды. Эркин Эрк адамды дайыма күнөөгө түртүп турат.
Ирмаш (Илишев району, Башкыртстан)
Ирмаш — Башкыртстандын Илишев районундагы айыл, Юнн айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 18 киши. Почта индекси — 452260, ОКАТО коду — 80230878002.
Бочкарёва Аграфена Терентьевна
Бочкарева Аграфёна Терентьевна (1902, Аламүдүн району, Лебединовка айылы — 1974, Бишкек шаары) — кызылчачы, Социалистик Эмгектин Баатыры (1949).
FIFA 09
FIFA 09 ― Electronic Arts тарабынан чыгарылган ФИФАнын сериясындагы футбол оюну. Сериалдагы өткөн оюндар сыяктуу эле, аны EA Canada иштеп чыгып, Electronic Arts тарабынан EA Sports бренди менен басылып чыккан. Оюндун урааны - («Let’s FIFA 09») сүйлөмү, оюн вебсайтында логотип катары колдонулат. Расмий чыгаруу 2008-жылы 2-октябрда Австралияда өткөн, бирок сентябрдын аягында айрым колдонуучулар алдын-ала берилген буйрутмалар боюнча көчүрмөлөрүн ала башташкан. PC, Xbox 360 жана PS3 үчүн демолор 2008-жылдын 11-сентябрында чыккан.
Санта Тереса (Нү-Мексико)
Калкы - 2607 киши. Болжолдуу аянты - 28.4 км². FIPS коду — 35-70700.
Лудерик
Лудерик (лат. Girella tricuspidata) — гирелла балыктарынын бир түрү.
Николь (Татышлин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Депутаттык суроо-талап
Депутаттык суроо-талап – өкүлчүлүктүү органдын депутатынын аткаруучу бийлик органдарына жана алардын кызмат адамдарына КР ченемдик укуктук актыларынын бузулуусу же аткарылбай жатышы, ошондой эле мамлекеттик жана коомдук мааниге ээ башка маселелер боюнча кайрылуусу. Көзөмөл жүргүзүүнүн бир таризи. КР мыйзамдарына ылайык Д. с-т. багышталган орган же кызмат адамы ага оозеки (парламенттин жыйынында) же аны алгандан кийин 10 күндөн кечиктирбестен жазуу жүзүндө жооп берүүсү тийиш.
Алтын кыштагы
Алтын кыштагы — Чүй облусунун Жайыл районундагы кыштак. Сарыгоо айыл өкмөтүнө караштуу. Райондун борбору жана темиржол бекети Карабалта шаарынан 16 км түндүк тарапта. 1920-ж. негизделген. Деңиз деңгээлинен 668 м бийиктикте жайгашкан. Калкы 1001 (2005); жашылча өстүрүүдө, мал чарбасында эмгектенет. Орто мектеп, ФАП, клуб, китепкана бар.
Эс алуу
Адамдын окуу, өндүрүш жана башкалар иш-аракетинде эмгек менен эс алуу тыкыс байланыштуу. Жетишсиз эс алуу чарчоого, ал эми узак убакыт жетишсиз эс алуу өтө чарчап-чаалыгууга алып келип, дененин коргонуу күчүн азайтат жана ар кандай оорулардын келип чыгышына, эмгекке жарамдуулукту төмөндөтүүгө же жоготууга түрткү берет. Эмгек менен эс алуунун туура айкалышы узак убакытка чейин ден соолукту жана эмгекке жарамдуулукту сактоого өбөлгө түзөт. Эс алуу мезгилинде клетка өзүнүн демейдеги составын калыбына келтирет. Дененин эс алуусунда уйку чоң роль ойнойт, ал убакта тынымсыз калыбына келүү процесси биринчи иретте мээнин клеткаларында жүрөт. Эмгек менен эс алуунун дайыма айкалышып турушу кишинин жүрүш-турушунун жана эмгекке жөндөмдүүлүгүнүн негизи болгон шарттуу рефлекстерди чыңдоого көмөк берет. Активдүү эс алуу организмге пайдалуу. Белгилүү физиолог И. М. Сеченов өтө чарчаган бир колдун жумушка жөндөмдүүлүгү эки кол тең кыймылсыз эс алганга караганда мурда иштебеген колду иштеткенде тез жана толук өз калыбына келерин далилдеген. Иш убагында жумуш бир булчуң тобунан же бир нече нерв борборунан экинчисине ооштурулса чарчаган мүчөнүн ишмердиги тез эле өз калыбына келет. Бир жумуштан экинчи жумушка өтүү, акыл эмгеги менен жеңил кара жумуштун айкалышы чарчоо сезимин четтетет. Эс алуунун туура режимин тандоо көп факторлорго, айтсак эмгек шартына, кишинин жашына жараша түзүлөт. Биздин өлкөнүн эмгекчилеринин эс алуусуна мамлекет жана коомдук уюмдар камкордук көрөт.
Тоолор кулаганда
Белгилүү журналист Абибилла Пазылов учурда Чыңгыз Айтматовдун “Тоолор кулаганда” (“Когда падают горы”) аттуу романын кыргызчага которгон.
Кичи (Ентала куймасы)
Малая — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ентала дарыясынын оң жээгинен 57 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 35 км.
Луканиялар
Луканиялар (лат. Lucania) — Американын жылуу арашан сууларында жашоочу балыктардын бир уруусу.
Текелик тоосу
Карбон менен девондун кумдук, алевролит, акиташ тектүү конгломерат, доломит, аргиллит тектеринен турат. Шалбаа-бадалдуу (2500–2700 м бийиктикке чейин),шалбаа-токойлуу (арча; 2700–3100 м), субальп альп, шалбаалуу  талаа (3100–3700 м) жана суук чөл, гляциалдык-нивалдык  ландшафт зоналары мүнөздүү. Жайыт.
Баргана (абамайдан)
Кабыл алууга мүмкүн аба кемелер
Ил-76, Ан-124, Ту-134,  Airbus (A310, А320, A330), Boeing (B737, B757, B767) ж.б. 3-4-класстагы аба кемелеринин түрлөрү, тик учактардын бардык түрү.
Мүдүрүм мөңгүлөрү
Ортоңку мөңгү
Ортоңку мөңгүнүн уз. 4,3 км, аянты 4.5 км2. Башы 4660 м, этеги 4000 м бийиктикте жатат. Бул мөңгүлөр жаткан цирктердин төрлөрүндө кардын калың топтолушуна батыштан соккон шамалдын таасири зор. «Тилдеринин» бети тегиз; кар чеги 4280 м бийиктикте.
Аутоинфекция
Аутоинфекция (ауто... жана ...инфекция) — организмдин өзүндөгү инфекциянын кайталанышы. Оорудан айыккан адамдын организминде сакталып калган козгогучтар кээ бир ыңгайлуу шартта жанданып, ошол эле инфекцияны кайра козгойт. Аутоинфекция көбүнчө жугуштуу бактериялык ооруларга таандык. Организмдпн жалпы туруктуулугу начарлаганда, чарчаганда, узакка ачка болуп алсызданганда, кансыраганда жана башка жагымсыз абал учурунда, организмдеги козгогучтар (микробдор) көбөйүп, өнүгүп, мурунку инфекция кайталанышы мүмкүн.
Семирүү
Семирүүнүн негизги фактору
Ошондуктан, кыймыл-аракеттин аздыгы Семирүүнүн негизги фактору болуп эсептелет, ошондой эле тамакты өз убагында ичпей, оңой сиңүүчү, углеводдорго бай, айрыкча канттуу кондитердик тамак-аш, таттууну жана мал майын, ак май, майлуу эт көп жегенден да болот. Алкоголь ичкиликти ичүү Семирүүгө түрткү берет, анткени ичкиликтер кубаттуу келет, анын үстүнө ичкилик ичкен адам тамакты көп жейт.
Семирүүдө организмдин тукум куума өзгөчөлүгү да белгилүү роль ойнойт. Көп учурда «семиз үй-бүлө» тамакты ашыкча жегенден болот. Мындай үй-бүлөдө баланы кичине кезинен эле ашыкча тамактандыруудан анын зат алмашуусу бузулуп, семирип кетет. Бул бузулуу барган сайын өсө берет: май тканы организмдин бардык ткандары сыяктуу эле азык талап кылат, ошондуктан тамакты көп жеп, семирүү күчөйт. Кээде Семирүү ички секреция органдарынын оорулары менен байланыштуу.
Көчүрмөлөр саны жана барактар
Көчүрмөлөр саны жана барактар (Number of Copies and Page - Число копий и страницы). Документти басып чыгаруудагы ар кандай мүмкүнчүлүктөр каралган, атап айтканда, документтин учурдагы (көрүнүп турган) айрым барагын, бир нече баракты (баракттардын номурларын атоо менен), анын маркерленген бөлүгүн же ал документти бүтүндөй басып чыгарса болот. Мындан сырткары басып чыгарылуучу документтен канча сандагы көчүрмө чыгаруу керектиги орнотулат.
Хорватия
Интернеттеги домени -.hr
Каратоко
Каратоко – Чаткал кырка тоосунун түндүк-чыгышында, Чаткал суусунун баш жагында жайгашкан бийик тоолуу аймак,кооз жер. Каратоко (Чаткалдын куймасы) суусунун алабын бүт ээлейт. Эң жапыз жери Чаткал суусунун бою, Каратоко суусунун чаты (Жеркөпүрө 2380 м),эң бийик жери 4200–4367м (Чаткал кырка тоосунун кыры). Аймагына капчыгай,тепши сымал өрөөн,төр,ар түрдүү багыттагы тоо, аска, эшилме корум таштар, кар мөңгүлүү чокулар ж.б. мүнөздүү. Аймактын алгачкы турпаты палеозой заманында,өзгөчө герцинде пайда болгон. Акиташ тектери басымдуу. Фергана–Атойнок тектондук зонасына кирет. 1946-ж. катуу жер титирөө болгон.
Каратоко суусунун узундугу 24км; куймалары Ишенкул, Чарыксалды, Көктумшук, Өгүз жайлоо ж.б.(алардын эң узуну 11км). Мында мөңгү аракетинен пайда болгон 20дай майда, бийик тоолуу көл бар.Айрымдары агымы жок туюк көрүнөт. Алар суу байламтасынын арасы менен сарыгып агат. Эң ириси Каратоко (Дубана) көлү, анын аянты 1,1км2, көлөмү 49млн м3 2876 м бийикте жайгашкан. Түркүн чөптүү талаа, шалбаалуу талааларда бетеге, аккылкан, шыбак дүйүм чөптөр ж.б. өсөт. Каратоко суусунун өрөөнүндө,капчыгайларда көк карагай, арча (тоо боорунда жапалак арча), кайың, ар түрдүү бадалдар басымдуу. Бийик тоолуу бөлүгүндө субальп, альп шалбаасы, нивалдык-гляциалдык ландшафттар мүнөздүү.
Сима (Нү-Мексико)
Калкы - 333 киши. Болжолдуу аянты - 13.8 км². FIPS коду — 35-71440.
Афакия
Афакия (а... жана грекче phakos - оптикалык айнек) - көз чечекейинин жоктугу. Афакия көз оор майып болгондо, кээде операциядан кийин, ошондой эле чанда тубаса болушу да мүмкүн. Анын натыйжасында көздүн жарык нурун сындыруу кубаты (рефракция) кескин өзгөрүлүп, көрүү начарлайт жана аккомадация жоголот. Афакия да томпок көз айнек же линза кийип көздүн көрүүсүн жакшыртууга болот.
Төмөнкү ярке (Илишев району, Башкыртстан)
Төмөнкү ярке — Башкыртстандын Илишев районундагы айыл, Юнн айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 850 киши. Почта индекси — 452260, ОКАТО коду — 80230878004.
Эризипелоид
Негизинен бул ооруну чочколор жана тайыз сууда жашоочу балыктар таратышат. Эризипелоид чочкону сойгондо же балыкты тазалаганда колдогу ачык жараат, тилинген, кесилген же чийилген жер аркылуу, ошондой эле кылкандар менен колду сайыл алганда жугат. Эризипелоид менен көбүнчө эт жана балык комбинаттарында иштеген жумушчулар, үй кызматкерлери оорушат. Оорулуу адамдан соо кишиге бактерия жукпайт. Эки-үч күн өткөндөн кийин бактерия кирген жер кочкул көк тартып шиший баштайт. Кээде шишикке жакын жайгашкан бездер чочуп чоңоюп, колдун муундары ооруп, эти ысыйт. Оору 2—3 жумага созулуп, анан айыгат, кээде кайра кармашы ыктымал. Балыкты тазалоодо кокусунан кесилген жер кийин шишип, кызарып ооруса тезинен врачка кайрылуу керек.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Союмъя (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Владислав Бугера
Өмүр баяны
1988-1993-жылдары Киев мамлекеттик университетинин философия факультетинде окуган.
Кеңеш (Манас району)
Кеңеш ― Кыргызстандын Талас облусунун Манас районундагы айыл. Үч-Коргон айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 762 киши (2009-жылы).
Диний таалим-тарбия
Диний таалим-тарбия – узак кылымдар бою максаты, мазмуну, иш формалары методдору жагынан ойдогудай уюштурулган педагогика система. Ар кандай дин өз үмөттөрүнүн турмушун бекем эреже тартиптердин чегинде уюштурууга умтулат. Алсак, ислам дини беш убак намаз окуу, мечитке баруу диний ырым-жырымдарды так сактоо, ыйык социалдык жана ишеним сыяктуу аткаруу ар бир мусулмандын ыйык парзы деп эсептейт. Диний таалим-тарбия дүйнө, аалам, адам жана анын ариети тууралуу маселелерди мифтик канондорунун негизинде чечмелейт. Ошондой эле ар бир дин инсанга жеке жана коллективдүү таасир этүү, анын рухун агартуунун боорукерлик кайрымдуулукка ыймандык-этикалык маданиятын калыптандыруунун өтө таасирдүү ийкемдүү ыкмаларын иштеп чыгууга жетишкен. Диний таалим-тарбия аркылуу адам психологиясынын законченемдүүлүктөрүн, көмүскө аң-сезимдин табиятын кылдат өздөштүрүү, адамдын эмоциясын, эркин алдыртан бийлеп алуу бардык диний системаларга таандык башкы өзгөчөлүгү болуп саналат.
Жайнакова, Айнек
Кыскача таржымакалы
1969-жылдан Кыргыз ССР Илимдер акдемиясынын Тил жана адабият институтунун “Манас” бөлүмүндө эмгектенет.
Кичи Тайдон
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тул калуу
Тул калуу, кара кийгизүү - кыргыздарда эзелтеден келе жаткан аялдын өлгөн күйөөсүнө аза күтүү салты. Жесир калган аял (өлгөн эркектин энеси, эже-карындаштары да) эри өлгөн күндөн сырга, билерик, шакектерин чыгарып, кара же көк көйнөк кийген. Жесирге караны төркүндөрү салган. Эгер караны аялдын кайындары салса, ал аталып салынган кара делип, жесирдин «башы байланганын» билдирет. Демек, күйөөсүнүн ашы берилген соң кайнагасына же кайнисине нике кыйылган. Бул салт байыркы экзогамиялык никени чагылдырган.
Юнны (Илишев району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Дубана
Дубана – кыргыздардагы сопулуктун (суфизмдин) бир көрүнүшү. Аны колдогондор ислам дининин кечилдик багытын тутуп, өз алдынча же топ болуп айылдан айылга, элден-элге көчүп-конуп жүрүшкөн. Кийиминде кечилдиктин белгиси катары өзгөчө элементтер (терисинин жүндөрү сыртына карата тигилген шоңшогой топу, үстүндө жүндөн жасалган чапан) болгон. Жандарына үн чыгаруучу түрдүү аспаптарды, шалдыркандуу аса таякты алып жүрүшкөн. Өзгөчө кыймыл аракеттердин натыйжасында кудай менен түздөн түз байланыш түзүү кудуретине жетүү Дубаначылыктын негизги максаты болгон. Ага жетиш үчүн бул агымды колдогон ар бир адам шариатты, тарикатты (чындык жолу), марафатты (зикир аркылуу мааниге сүңгүп кирүү) жана акыйкатты (алла-тааланы толук таануу) иш жүзүнө толугу менен аткарышы зарыл болгон. Дубаналар эмчилик касиетке ээ адамдар катары оорулуу адамдарга дем салышкан.
Биоэлектрдик потенциалдар
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Сепсис
Сепсисти дарылоо
Сепсисти дарылоо ооруканада гана жүргүзүлөт.
Танаптуулар
Танаптуулар (лат. Radiolaria) — жалгыз клеткалуу жандыктардын бир классчасы.
Кыргыз-Ата Корукчасы
Кыргыз-Ата Корукчасы — Ноокат районунун аймагындагы ботаникалык корук жер (заказник). Кичи Алай кырка тоосундагы Кыргыз-Ата капчыгайында. Аянты 30 га. Эталон катары алынган көк гүл, колхикум, крокус, түркстан жана тоо кызгалдактуу аймакты коргоо максатында 1975-ж. уюшулган.
Көп чекиттүү сызыктар
Көп чекиттүү линиялар (Multipoints line - Многоточечные линии). Мисалы, учакка белет сатуучу адам терминалды колдонуп, учактардын учуу графиктери жөнүндөгү маалыматтарды башкы компьютерде сакталган берилиштер базасынан сурап алат. Мында башкы компьютерге суроо талап жиберилет жана жооп кайра терминалга кайтарылып жаткан учурда линиядагы башка терминалдар берилиштерди жибере алышпай калышат. Ошол себептен, ар бир терминалга убакыттын секундадан аз болгон бирдей убакыт үлүшү ыйгарылып турат. Бул учурда терминалдар жалгыз өзү башкы компьютер менен байланышып жаткандай сезишет. Эгерде линияга көп сандагы терминалдар кошулса, анда терминалдар менен башкы компьютердин кабар алмашуусу жайлап калат. Көп чекиттүү бир линияда орнотулган компьютер жана терминалдар саны системдин долбоорлоочулары тарабынан аныкталат. Атайын бөлүнгөн каналдар дээрлик көп чекиттүү конфигурациялык линияларда колдонулат. Көп чекиттүү линияларды колдонуу чыгымдарды кыйла азайтат, себеби бир линияны көп компьютерлер бөлүнүшөт.
Данакер ордени
Ордендин статуту
«Данакер» ордени төштүн сол тарабына, «Курманжан Датка» орденинен кийин тагылат.
Аныктама
Семантикалык Аныктамаларда аныкталгыч тилдеги кандайдыр бир сөз айтымы, ал эми аныктагыч кандайдыр бир нерсе болуп саналат (Мисалы: «беш бурчтук» деген сөз беш жагы бар көп бурчтукту билдирет). Ошол себептен аныктагыч менен аныкталуучуну өз ара алмаштырууга тыюу салынган. Мындай алмаштыруу синтаксисттик Аныктамаларга карата гана колдонулат. Анткени, синтаксисттик Аныктамаларда аныкталгыч жана аныктагыч бир эле мезгилде объект же белги болуп саналышат. Генетикалык Аныктамаларда аныкталгыч предмет аны пайда кылуунун, жаратуунун, түзүүнүн ыкмаларын көрсөтүү аркылуу пайда болот (Мисалы: «айлана кандайдыр бир тегиздиктеги кыймылсыз чекиттин тегерегинде айлануу жолу менен пайда болгон туюк ийри сызык болуп саналат»). Аныктамалар аныкталгыч менен аныктагычтын өз ара дал келүү эрежеси, жарабаган айлампага тыюу салуу эрежеси ж. б. белгилүү бир эрежелерге баш иет.
Каныбек
“Каныбек” романынын азыркы редакциясынын көркөмдүк доминантасы – адам мүнөзүн сүрөттөөдөгү бир пландуулук – өзүнүн генезиси боюнча фольклордук поэтика менен байланышкан. Адамды сүрөттөөдөгү бир пландуулук дегенибиз – анын жеке санаттарын алдын-ала аныктап, белгилеп коюу. Бала Каныбектин (он үч жаштагы) ары акылдуу, баатыр, күрөшчүл, жайы келсе, өнөрпоз адам болору күн мурунтан эле билинип турат. “Каныбек” романынын көтөргөн тарыхый-адабияттык жүгү бар. Ал жазуучунун көркөм ой-жүгүртүүсүнүн тарыхый деңгээли менен шартталган. Бул романдын күчү фольклордук эстетикага таянганында. Китептин биринчи басылышы өз учурунда эл арасына кеңири таралышы да бекеринен эмес. Мындай деп айтууда “Каныбекти” жомоктун ирегесине биротоло байлап коюучулук жок. Ал дал ошол поэтикалык мааниси менен улуттук сөз искусствосунун дүйнөсүн байытып, социалисттик реализмдин дүйнөсүнө кирген. Бул баарынан мурда көп түйшүктүү Каныбектин образына байланыштуу. Анын көргөн күнүн, тарткан азабын, мындай акын караганда, бир адамдын биографиясы сыйдырар беле да ушунчалык кайчы келген тоскоолдуктардын баарын жеңип чыгууга бир күчү жетет беле деп ойлойсуң. Ушунун баары жазуучунун учкул ой жорутуусунан жаралып, ушунун баары бир гана максатка багытталган: социалдык адилетсиздикке каршы кулдун стихиялык протестинен баштап, аң-сезимдүү күрөшчүлдүк деңгээлине чейинки жолду көрсөткөн.
Петропавловка (Татышлин району, Башкыртстан)
Петропавловка — Башкыртстандын Татышлин районундагы айыл, Кальмияр айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 285 киши. Почта индекси — 452837, ОКАТО коду — 80250830004.
Устачылык
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Жайташ
Кур дегизе салды эле.
Жетан Кельменди
Жетан Кельменди - академик, профессор, философия илимдеринин доктору Акын, драматург, публицист, котормочу, университеттинпрофессору жана академиги.
Азыркы мезгилде ал Бельгиянын Брюссель жана КосовонунПриштина шаарларында
Ашыралы Боталиев
Кинодо аткарган ролдору
Боталиев театр студиясында окуп жүргөндө эле “Кайгылуу Какейде” (1927) Күйөө жолдоштун, “Козголоңдо” (1929) Чеусовдун, “Тобурчакта” (1931) Элчибектин ролун аткарган. Ал Искендердин образын (“Ажал ордуна”, 1935 ) түзүү менен кеңири таанылган.
Бирдейлик
Бирдейлик - предметтин, кубулуштун өзүнө өзү тең барабар экенин же бир топ предметтердин бирдейлигин туюндуруучу философиялык категория. Бирдейлик предметтердин, кубулуштардын салыштырмалуу туруктуулугуна, алардын касиеттеринин объективдүү барабарлыгына негизделген. Метафизика предметтердин Бирдейлигин түбөлүктүү, өзгөрбөс абсолюттук нерсе деп, ал эми аларда сапаттык өсүү процесси болбойт дейт. Маркстик философия Бирдейлик убактылуу, салыштырмалуу нерсе экенин, ал эми кыймыл (предметтердин өзгөрүүсү) чексиз экенин белгилейт. Предметтин сапаты өзгөргөнгө чейинки олуттуу касиеттери Бирдейликке шарт түзөт. Бирдейлик абстракттуу түшүнүк эмес, ички айырмасы, карама-каршылыгы бар, белгилүү шартка жараша өзгөрүп турган конкреттүү нерсе. Предметтердин, кубулуштардын Бирдейлик адамдын дүйнөнү таанып-билүүсү үчүн объективдүү өбөлгөлөр түзөт.
Элтебер
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Кичи Княжая
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Яков Бочкарев
Өмүр таржымалы
1954-жылы К. И. Скрябин атындагы Кыргызстан айыл чарба институтун бүтүп, ушул эле институтта окутуучу, улуу окутуучу, доцент. 1962-жылдары гидравлика жана автоматика кафедрасынын жетектеген. 1978-жылдан мелиорация системасын комплектүү автоматташтыруу боюнча лаборатория башчысы. 1966-87-жылдары гидромелиорация факультетинин деканы. 1987-жылдан гидравлика жана автоматика кафедрасынын башчысы. Эмгектери сугат иштери автоматташтырууга жана башка арналган. 3 китеби (анын ичинде окуу куралдары) 350дөн ашык илимий эмгек (анын ичинде 25 ойлоп чыгаруусу) бар.
Ефремов, Филипп Сергеевич
Кийинчирээк Кокон хандыгына качып өткөн. Андан Кыргызстандагы Ош шаары, Тегерек-Даван ашуусу, Кашкар ж-а Тибет аркылуу Индияга барган. Калькуттадан англичандардын кемесине түшүп, Улуу Британияга жетип, 1782-ж. мекени Орусияга кайтып келген.
Кичи Лехта
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Гатино
Гатино ...
Сүлүктү кварцтуу кум кени
Сүлүктү кварцтуу кум кени Баткен облусунун Лейлек районунда, Сүлүктү шаарынан 3  км түндүк-чыгышта, Туркстан кырка тоосунун түндүк этегинде, деңиз деңгээлинен 1200–1365 м бийиктикте. 1936-ж. табылып, 1941–47-ж. геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлгөн. Кен аймагын мезозой менен кайнозойдун чөкмө тектери түзөт. Пайдалуу катмар бор мезгилинин аягында пайда болгон кварц кумунан турат. Анын 2 катмары бар. Алар бири биринен 3,2 м калындыктагы чопо катмары менен бөлүнүп турат. Үстүнкү катмардын куму майда бүртүкчөлүү, чополуу, калыңдыгы 12,5 м. Астынкы катмардыкы майда жана орточо бүртүкчөлүү, таза, калыңдыгы 15–20,5 м. Жалпы кумдун өңү агыш, бозомтук агыш түстө. Химиялык технологиялык касиети боюнча кум металлургия жана айнек өнөр жайында, ошондой эле жол курулушуна, бетонго жана курулуш ылайына пайдаланса болот. Запасы А+В категориясы боюнча 521 миң м3, С1– 42 миң м3. Ачык карьерден казып алынат.
Жоон-Дөбө
Жоон-Дөбө (Жоон-Дөбө) — Кыргызстандын Талас облусунун Кара-Буура районундагы айыл. Ак-Чий айыл аймагына кирет.
Дипломат
Дипломат (diplomate) – тышкы байланыштар мекемесинин (борбордук же четөлкөлүк аппараттын) өз кызмат милдетине байланыштуу ошол мекеменин чет мамлекеттер жана эларалык уюмдар менен ырасмий катташуулар тармагындагы милдетин түздөнтүз аткаруучу кызматкери. Эреже катары, дипломаттык колтийгистикке ээ болот. Кеңири маанисинде Д. – ырасмий түрдө тигил же бул тышкы саясий ишмилдеттерди (такай же убактылуу негизде) ишке ашыруу жүктөлгөн киши.
Сырпар дарыясы
Сырпар — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичи Парусовая дарыясынын сол жээгинен 16 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 29 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Келтебек ашуусу
Келтебек ашуусу — Ат-Башы кырка тоосунда. Кара-Коюн менен Ак-Сай өрөөндөрүн байланыштырат. Баш-Келтебек суусунун башында. Бийиктиги 3969 м, түштүк бети ашууга жакын тик, кумайлуу; түндүк бети жантайыңкы, бир аз корумдуу. Палеозойдун кумдук жана акиташ тектеринен түзүлгөн. Ашуу май — сентябрь айларында ачылат. Ак-Сай жана Чатыр-Көл өрөөндөрүнө мал ашырылат.
Шейх Сефи ад Дин Ардабили күмбөзү
тарых, маданият
Кичи Лоха
Кичи Лоха — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Лоха дарыясынын оң жээгинен 41 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Симбиоз
Адам менен жаныбардагы симбиоз
Мындан тышкары адам жана жаныбарлар менен микроорганизмдердин ортосундагы симбиоз кеңири таралган. Айрым бактериялар адамдын ичегисинде жашап, адамдын жашоосуна керектүү витаминдерди бөлүп чыгарат. Жаныбарлар менен өсүмдүктүн симбиозна курт-кумурскалар менен ачыткы козу карындын бирге жашоосу мисал болот.
Жаа тартуу
Жаа тартуу — согушта, уучулукта, мелдештерге жаа менен жебе атуу өнөрү. Ж. т. өтө зор чеберчиликти, кайраттуулукту, күчтүүлүктү талап кылган. Жааны тизелеп олтуруп, жөө да, атчан да, басып баратып, чаап баратып тартышкан. Ж. т. чеберчилигинин мыкты үлгүлөрү "Манас" эпосунда өтө таасын сүрөттөлгөн. Көкөтөйдүн ашында Манастын чоролору төрткө бөлүнүп жоокердик түрдүү оюндарды көрсөтөт (Сагымбай Орозбаков, 3. 166— 174). Бири-бирине бет маңдай турушуп жаа да тартышат:
Өнөрү журттан артылды.
Интернет
Кыргызстанда
Бүткүл дүйнөнү кучагына алган интернет тармагына кошулууну оңойлоткон технологиялардын катарына уюлдук телефондор да кирет. «Промотанк» компаниясы жана «Интернет саясатынын жарандык демилгеси» коомдук фондунун интернет тармагын талдоо максатында жүргүзгөн изилдөөлөрүнүн жыйынтыгында Кыргызстандагы интернет колдонуучулардын 51% иш жеринен гана интернетке кошулат. Ал эми 21% так ушул уюлдук телефондордун жардамы менен интернетке киришет. Изилдөөнүн жыйынтын карасак, өлкөдөгү интернет колдонуучулардын 8% интернет кафелерден интернетти пайдаланышат.
Дүйнө жүзүнүн ар башка өлкөлөрүндөгүдөй эле Кыргызстанда да маалымат порталдарынын ичинен эң көп колдонулганы GOOGLE порталы болуп саналат. Сурамжылоо жүргүзүлгөн дээрлик бардык интернет кафелердин администраторлору жана интернет колдонуучулар белгилегендей, google.com, google.kg сайттары аркылуу алар өздөрүнө керектүү нерселерди интернеттен таап алышат. Мындан сырткары Бишкекте маалымат издөө булагы катары yandex.ru, yahoo.com, rambler.ru сайты дагы көп кодонулуп келет. Ал эми интернет аркылуу маалымат алган кээ бир замандаштар «дүйнөлүк желедеги» эң негизги маалыматтын булагы катары Wikipedia.org сайтын эсептешет.
Кыргызстандык интернет колдонуучулар да интернет үчүн бир кыйла акчаны коротушат экен. Жогоруда айтылган изилдөөлөрдүн жыйынтыгы көрсөткөндөй бир айда өлкөдөгү 760 664 колдонуучунун 45% интернет үчүн 101 сомдон 500 сомго чейин, 25% 501 сомдон 1000 сомго чейин, 15% 1001 сомдон 3000 сомго чейин акча сарпташат. Ал эми өлкө боюнча колдонуучулардын 15% гана иш жерлеринде бекер интернет колдонушары аныкталган. Ошондой эле Кыргызстандык интернет колдонуучулардын 32% жумасына 3-4 саат интернете отурушса, 22% бир жумада 5-6 саат, 8% бир күндө 6 сааттан ашык убакытты интернет баракчаларын «барактоо» менен өткөрүшөт.
Сергей Бирюзов
1942 ж. Брянск, Сталинград, Түштүк жана 3-4-Украина фронтторунда штабдын начальниги, 1944-ж. Яссы - Кишинёв операциясына жана 37-армия менен Югославияны бошотууга катышкан. Согуштан кийин Болгарияда аскердик жетекчи кызматтарда иштеди. 1947-жылдан Приморск аскердик округунда командачы, 1955-жылдш коргоо министринин орун басары, 1962-жылдан Ракеталык аскерлердин башкы командачысы, 1963-жылдын апрелинен Ген штабдын начальниги. КПСС БКнын мүчөсү (1961), СССР Жогорку Советинин (2, 4-6-шайл. ) депутаты, 5 Ленин ордени, 3 Кызыл Туу ордени ж. б. жогорку сыйлыктар менен сыйланган.
Сүттүбулак гранит-диорит кени
Сүттүбулак гранит-диорит кени  Талас облусунун Талас районунда, Талас шаарынан 33 км чыгыш тарапта, Сүттүбулак суусунун төмөн агымында жайгашкан. Кен аймагын кембрий, ордовик мезгилинде жиреп чыккан интрузия комплекси түзөт. Пайдалуу тоо тек гранит-диориттен турат. Алар орто, көбүнчө ири кристаллдуу, порфилдүү; өңү боз, бозомтук кызгылт, арасында текши таралган каралжын роговой обманка менен биотиттин ири кристаллдары кездешет. Таш жакшы сайкалданып, жылмаланган беттин өңү чыгып, кооз көрүнөт. 3 м3ге чейинки көлөмдөгү блокторду алууга болот. Имараттын дубалдарын кооздоп каттоого жарактуу. Болжол запасы 5 млн м3ге чейин.
Куюшкан
Азыркы куюшкандын алты сүзмөсү эки чагармак аркылуу бекийт. Чагармак — айлана түрүндөгү шөкөт. Анын бат жешилип кетпөөчүдөй болгон быдыр жолдору бар. Куюшканды өрүүдө  жана анын бөлүктөрүн бири-бирине кошууда татаал аракеттер жүргүзүлөт. Аны айрым эле өрүмчүлөр жүзөгө ашыра бербейт. Мында 16 тал (тилим) 32 тал (тилим) болуп түшсө, «калмак өрүм» (айрым жерлерде моңолдор өрүм) өңдөнүп кетет. Антип айтканыбыз, өрүм «кош  өрүм» болуп көрүнөт. Мында адегенде биринчи оң колдон солду карай имерилет. Солдон экөө оңду карай имерилет. Оңдон үчөө  солду көздөй бири «жээк» болуп түшөт. Ошондо өрүм бөлүктөрү кошулуп келе жатканда анын эки чети «суйсал өрүм», ортосу «жээк өрүм» болуп түшөт.
Элдердин улуу көчү
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Сырыль-Кикя дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Сталбек Бактыгулов
Өмүр баяны
Анын «Балдар альбому», фортепианолук сонатасы, сонатинасы, фантастикалык бийи, экспромту, скерцосу Москвада, Бакуда, СанктПетербургда, Израилде, Голландияда, Индияда, Казакстанда Өзбекстанда, Азербайжанда, Арменияда, Литвада жана Латвияда аткарылган. 1982-жылы II республикалык жаштар чыгармачылыгынын жумалыгында И.Исаковдун сөзүнө жазылган «Октябрь таңы» аттуу ыры III сыйлыкты, ошол эле жылы автордун өзүнүн сөзүнө жазылган «Гүлдөгөн Кыргызстаным» аттуу ыры республикалык сынакта II сыйлыкты, 1984-жылкы сынакта автордун сөзүнө жазылган «Ленин ата» аттуу ыры жана Б.Абакировдун сөзүнө жазылган «Туулган жерим мекеним» аттуу кантатасы II  жана III сыйлыктарды, 1986-жылы чыгармачыл жаштардын III жумалыгында «Түбөлүк оттун жанында» аттуу симфониялык поэмасы Гран-прини, ошол эле жылы эстрадалык ырлардын республикалык сынагында Ш.Дүйшеевдин сөзүнө жазылган «Жаштыгым менин» аттуу ыры II сыйлыкты, 2002-жылы республикалык симфониялык жана камералык-аспаптык чыгармалардын сынагында «Валторна жана фортепиано» үчүн 3 бөлүмдүү сонатасы, чоң симфониялык оркерстр үчүн жазылган «Элегия» жана «Вальсы» III сыйлыкты жеңип алган. 2005-жылы «Ала-Тоо симфониясы» коомдук музыкалык фонду кыргыз композиторлорунун бир катар симфониялык чыгармаларын АКШ өлкөсүнө сынакка жөнөткөн. Көптөгөн чыгармалардын арасынан С.Бактыгуловдун «Үркүн» аттуу № 2-симфониясы андан ары академиялык концерттерде аткаруу мүмкүнчүлүгүнө ээ болуп Эл аралык комиссия тарабынан тандалып алынган.
ДРАМАЛЫК СПЕКТАКЛДЕР ҮЧҮН МУЗЫКА:
1. 	К. Баялинов "Ажар". К. Жантөшев атындагы Ысык-Көл драмалык театрында коюлган (1986-ж.) 2. 	Ч. Айтматов "Кыямат". М.Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу драма театрында коюлган (1988-ж.). 3. 	Т. Актанов "Эр Табылды". М.Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу драма театрында коюлган (1988-ж.) 4. 	М. Тойбаев "Сыйкырчы кыз". М.Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу драма театрында коюлган (1989-ж.). 5. 	Ч. Айтматов "Кыямат". К. Жантөшев атындагы Ысык-Көл драмалык театрында коюлган (1988-ж.) 6. 	К. Акматов, Ж.. Кулманбетов "Мунабия" Кыргыз Академиялуу драма театрында коюлган (1989-ж.) 7. 	Н. Байтемиров. "Өмүр булагы". М.Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу драма театрында коюлган (1989-ж.). 8. 	М. Сейталиев "Алыкулга гүлдесте" К. Жантөшев атындагы Ысык-Көл драмалык театрында коюлган (1989-ж.) 9. 	Ж. Өзүбекова "Карагыз" Кыргыз Академиялуу драма театрында коюлган (1989-ж.) 10. 	С. Раев "Күн кармаган бала" М.Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу драма театрында коюлган (1991-ж.). 11. 	Б. Мукаев "Эңсеген түн" М.Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу драма театрында коюлган (1991-ж.). 12. 	О. Айдаров "Кайрылуу" К. Жантөшев атындагы ЫсыкКөл драмалык театрында коюлган (1991-ж.) 13. 	К. Баялинов "Үркүн" М.Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу драма театрында коюлган (1991-ж.). 14. 	Б. Калчабаева "Кыз-күйөө". К. Жантөшев атындагы Ысык-Көл драмалык театрында коюлган (1991-ж.) 15. 	М. Гапаров, Г.Гапарова "Бар үмүтүм сенде Сафия Булан" Кыргыз Академиялуу драма театрында коюлган (1992-ж.) 16. 	С. Раев "мен да, сен да, баарыбыз..." Жаш көрүүчүлөр театры (ТЮЗ) (1993-ж.) 17. 	О. Айдаров "Кайрылуу" Жаш көрүүчүлөр театры (ТЮЗ) (1993-ж.) 18. 	М. Булгаков "Зоянын квартирасы". Жаш көрүүчүлөр театры (ТЮЗ) (1994-ж.) 19. 	С. Раев "Дубал" Искусство институту (1993-ж.) 20. 	К. Ажимудинов "Эксперимент". М.Рыскулов атындагы Нарын музыкалуу драма театрында коюлган (1991-ж.). 21. 	Т. Осмонов Айкөлдүн арсар ойлору". Шаршен Термечиков атындагы Чүй драма театры (1995-ж.) 22. 	Б. Жакиев Улуу үркүн" Жаш көрүүчүлөр театры (ТЮЗ) (2001-ж.) 23. 	Б. Калчабаева "Аян" Т. Абдымомунов атындагы кырг. улуттук акад. драма театры (2002-ж.)
ЖАРЫЯЛАНГАН ЧЫГАРМАЛАРЫ:
На кирг.яз:
Мирная (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Новокузнецк шаарынан Кемерово шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Симпаталгия
Пайда болушу
Симпаталгия ар кандай жугуштуу оорулардын. уулануунун, остеохондроздун жана башкалар натыйжасында пайда болот. Симпаталгия көбүнчө эмоция менен байланыштуу болуп, бет, ийин, далы жана бут нервдери ооруга чалдыкканда болот.
Остеохондроздун симпаталгиясы
Остеохондрозго чалдыкканда да Симпаталгия болуп, буттун арты жана каптал жагы аябай ачышып, күйгүзүп, чыдатпай ооруйт. Буттун өңү өзгөрүлүп, муздап, тердеп, сезгичтиги күчөйт. Өз убагында врачка кайрылуу зарыл. Симпаталгияда ооруну токтотуучу тиешелүү дарылар колдонулат жана физиотерапия. ийне менен дарылоо жүргүзүлөт. Симпаталгияны алдын алууда аны пайда кылган себептерине каршы аракет жүргүзүлөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнө 10 жыл медалы
«Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнө 10 жыл» медалы — Кыргыз Республикасынын коргоо министрилигинин ведомстволук медалы.
Бир аль-Абедтеги террордук чабуул
Теракттын жыйынтыктары
Al-Ahram жергиликтүү гезитинин берген маалыматы боюнча. Египетте катталган террордук актынын кесепетинен 305 адам каза болуп, дагы 128 адам жаракат алган.
Жаба ( жабай)
Сүргөн чороң мен бармын (Сагымбай Орозбаков, 4. 68).
Кара-Суу (Кара-Буура району)
Калкы
Калкы - 2 133 киши ; негизинен мал чарбасы менен алектенип, дыйканчылыкта эмгектенет.
Кадмий нитраты
Кадмий нитраты, Cd(NO3)2 - сууда жана спиртте эриген өтө уулуу кристаллдык зат, балкып эрүү t 353оС. К. н. CdO жана CdCO3 азот к-тасы менен өз ара аракеттенишүүсүнөн алынат. Айнек, фарфор өндүрүшүндө, пигмент сүрөт чыгарууда ар түрдүү курамдар компоненти катары колдонулат.
Жажуж-Мажуж
Жажуж-Мажуж — этноним. Сагымбай Орозбаковдун варианты боюнча Ж.-м. пери элинен болот. Көкөтөйдүн ашына ал элдин Киеңкис менен Кишидаш деген дөөлөрү чакырылат. Диний жомокто Искендер Зулкарнайн оттуу чокмор менен айдап, Кап тоосунун нары жагына бекитип салган жандар (кыямат-кайым болгондо чыгат имиш. Кыргыздар аны "ит жээр, бит жээр" деп да айтат).
Алхимия
Алхимия — (араб. аль-химия, alchemia) табигый заттарды (айрыкча металлдарды) асылдандыруу, өркүндөтүү, адамдын денесин жандандыруу жөнүндөгү окуу. Орто кылымда Батыш Европада кеңири таралган маданияттын өзгөчө бир көрүнүшү. Алхимиктер кереметтүү «философиялык таштын» таасири менен жөнөкөй металлдарды (Fe, Cu, Pb) асыл металлдарга (Au, Ag ж. б.) айлантуу жолун изилдеп, адам ооруларын айыктыруучу, өмүрүн узартуучу, жашартуучу эликсирди изилдөө иштерин жүргүзүшкөн. Бул максаттарды ишке ашырууда HNO3, H2SO4 жана алардын туздарын алуунун ыкмаларын, жөнөкөй химиялык технологияны, заттарды тазалоонун жолдорун ж. б. иштерди аткарышкан. Кенден металлдарды эритип алуу, айнек, керамика, фарфор чыгаруу бир кыйла жолго коюлган. Алхимия күч алып турган мезгилде (11-16-к.) баалуу бирикмелер менен аралашмалар (боёктор, эмаль, металл куймалары, дары-дармектер) ачылып, аларды алуу жолдору өздөштүрүлгөн. Алхимиктер «философиялык ташты» таппаганы менен кыйла химиялык процесстерди, реакцияларды ишке ашырып, азыркы химиянын пайдубалын курган. Араб алхимиктери (7-кылымда) дары-дармек жасоо ыкмаларын, буулантып айдоону, дары химиялык бирикмелерди алуу жолдорун, тери оорусун дарылоочу киноварь, сулема, көз оорусун айыктыруучу жез, цинк сульфаттарын ж. б. ачкан. Грекия, Египет алхимиясы кенден металлдарды алуу, куймаларын даярдоо ж. б. иштерде ийгиликтерге жетишип, металлургиянын өркүндөшүнө салым кошкон. Химиялык эксперименттердин айрым методдору (ысытуу, буулантуу, кристаллдаштыруу, чыпкалоо ж. б.) иштелип чыккан. Ошентип Алхимиктер жыйнаган маалыматтар хим. кубулуштар жөнүндөгү илимий окууну жолго коюуга мүмкүндүк берген. Алхимиктер орто кылымдагы табигый илимдерди системага салууга аракет жасашкан. Бирок алхимиянын мифтик көз карашын четке каккандан кийин гана илим катары өнүгө баштаган.
Саманчынын жолу (роман)
Мазмуну
Бул романда Чыңгыз Айтматов Экинчи Дуйнолук Согуштагы кыргыз элинин жашоосун ар тараптуу чагылдырган. Анда куйоосун,уч баласын фронтко жоноткон Толгонай апанын башынан откоргон окуялары ж-а Жер Эне м-н болгон маектери берилет.
Хунну
Түштүк Х. Кытайда бир катар чакан мамлекетти негиздешкен; 6-к-га чейин жужан, табгач (тоба), кыргыз, түрк, кытай сыяктуу элдерге аралашып, алардын арасына сиңип кеткен.
Административдик камак
Административдик камак – административдик укук бузгандыгы үчүн эркинен кыска мөөнөткө ажыратуу жана коомдон бөлүү менен коомдук пайдалуу кара жумуштарда эмгек акы төлөөсүз пайдалануу. Административдик камак боюнда бар аялдарга, 14 жашка чыга элек балдары бар аялдарга, 18 жашка толо электерге, ошондой эле, I жана II топтогу майыптарга карата колдонулушу мүмкүн эмес.
Кыргызстандын эстелик монеталары
«Кыргыз Республикасынын Эгемендүүлүгүнө — 20 жыл» катарындагы тыйындар
10 сом номиналындагы тыйындар 925 катарындагы күмүштөн жасалган, салмагы 38,60 г жана туурасы 28,28 мм
Безымянка
Безымянка — Самара метросунун Биринчи сызыксындагы станция. 1987-жылы 26-декабрьда ачылган.
Казеин
Казеин – фосфосеринге бай фосфопротеид, сүттүн негизги белоктук компоненти. Бир нече түрлөрү белгилүү a-К., b-К., жана К. ж.б. К. жаңы төрөлгөн сүт эмүүчүлөр тамактануусунун негизги булагы. Ө. ж –К. химозин ферментинин катышуусунда 169-амин к-талык калдыктан турган (С- аяктык) макрогликопептид бөлүнүп чыгышы – сүттүн быштакка айлануусунун биринчи стадиясы болуп саналат (реакция быштак жасоодо колдонулат).Техникалык К. желим, пластмасса жана боёк алууда кеңири пайдаланылат.
Бластомикоз
Бластомикоз менен ички органдар ооруса, муун жана борбордук нерв системасынын ооруларына мүнөздүү клиникалык белгилер байкалат. Ал эми дарт теридей башталса, дененин ар кайсы жеринде каканак, чыйканга окшош шишик пайда болуп, жарылган соң, мал айыгып кетет. Дарылоо чаралары иштелип чыга элек.
Административдик жоопкерчилик
Административдик жоопкерчилик — административдик укук бузууларды жасагандыгы үчүн жеке жана юридикалык жактардын жоопкерчилиги; кылмыш-жаза жоопкерчилигине караганда кыйла жеңил юридикалык жоопкерчиликтин бир түрү.
Сэккэль-Мачиль-Кыкаля дарыясы
Сэккэль-Мачиль-Кыкаля — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Толька дарыясынын сол жээгинен 138 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Жайнаке
Жайнаке — "Манас" эпосунун  эпизоддук кейипкери, Кыястын аялы, Жанаалынын кызы. Кыяс аялдары Ж. менен Каракөздүн төрөбөгөнүн Айчүрөккө айтат (Курама варианты, "Сейтек", 81).