cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сотко өткөрүү
Сотко өткөрүү – кээбир постсоветтик өлкөлөрдүн кылмыш-жаза процесстериндеги ишти соттук тергөөгө өткөрүү үчүн фактылык маалыматтардын жана юридикалык негиздердин жетиштүүлүгү текшерилүүчү баскычы. КР мыйзамдары боюнча прокурор ишти сотко жөнөтөт, ошондо бир эле убакта ал жөнүндө айыпталуучуга, коргоочуга, жабырлануучуга жана анын өкүлүнө, жарандык доочуга, жарандык жоопкерге жана алардын өкүлдөрүнө кабарлайт.
Денсборн
Денсборн (Densborn) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Суук Төр мөңгүсү
Какшаал тоо тизмегинин түн. капталында, Сарыжаз д-нын оң куймасы–Акшыйрактын алабында жайгашкан. Уз. 4,6 км, жалпы аянты 10,1 км2. Башы деңиз деңг. 5057 м, этеги 3960 м бийиктикте жатат. Мурда батышында жанаша жаткан ири (уз. 5,2 км, аянты 7,6 км2) мөңгү м-н биригип, бутактаган чоң тата ал өрөөн м өңгүсүн түзгөн. Кийин чегинип экиге ажырап кеткен. Мөңгүдөн башталган суу Жаңартка оң тараптан куят.
Тисбури (Массачусетс)
Калкы - 3 805 киши. Болжолдуу аянты - 49.6 км². FIPS коду — 25-69940.
Элайжа Вуд
Элайжа Жордан Вуд (Elijah Wood;1981-жылы 28-мартта туулган) - америкалык актер, үн коштоочу актер, ди-жей, жана продюсер. Ал "Келечекке кайтуу" (англ. Future Part II, 1989) тасмасында эпизоддук ролду ойноп, актердук чыгармачылыгы башталган. Тогуз жашына чейин бир нече тасмаларда роль жаратып, коомчулуктун кызыгуусун ойготкон жана "Young Artist Awards" сыйлыгына бир нече ирет талапкер болгон. Бала кезинде,"Учуучу радио" (англ. Radio Flyer, 1992), "Жакшы уул" (англ. The Good Son, 1993), "Норт" (англ. North, 1994), жана "Дельфин Флиппер" (англ. Flipper, 1996) тасмаларында роль аткарган.
Соттолгондорду түзөтүү
Соттолгондорду түзөтүү – соттолгондорду адамга, коомго, эмгекке, адам жашоосунун ченемдерине, эреже менен каада-салтка сый мамиле жасоого үйрөтүү, жүрүм-турумун оңдоо жолуна салуу; кылмыш-жаза-аткаруу мыйзамдарынын негизги максаттарынын бири. С. т-нүн негизги каражаттары: жаза мөөнөтүн аткаруу жана өтөө тартиби, тарбия иштери, коомдук пайдалуу эмгек, жалпы билим алуу, кесиптик даярдык, коомдук таасир.
UTC+5
UTC+5 — төмөнкү мамлекеттерде жана аймактарда колдонулуучу убакыт аралыгы:
Толланд (Массачусетс)
Калкы - 426 киши. Болжолдуу аянты - 84.9 км². FIPS коду — 25-70045.
Кассополис
Кассополис (Cassopolis) — Мичиган штатынын Cass округуна караган АКШ шаары.
Бура (эл)
Негизги тамак-аш — өсүмдүк тамагы жана сүт азыктары.
Нике патрилокалдык. Патрилинейлик уруктар, көп балалуу үй-бүлөлөр, жаштар бирикмелери (эркек жана аялдар союздары) сакталган.
Маданият
Стив Бүшеми
2010-жылдан 2014-жылга чейин, ал "Жашыруун империя" (англ. Boardwalk Empire) сериалында Енохтун ролун ойноп, АКШ киноактерлер Гильдиясынын эки сыйлыгын жана "Алтын глобус" сыйлыгын жеңип алган. Ушул эле ролу үчүн "Эмми" сыйлыгына эки номинацияда талапкер болгон. Актер 1996-жылы ""Дарак" бары" (англ. Trees Lounge) деген фильмде режиссердук дебютун ачып, роль дагы ойногон. С. Бүшеми "Айбанаттар фабрикасы" (англ. Animal Factory, 2000), "Жалгызсыраган Жим" (англ. Lonesome Jim, 2005) жана "Маектешүү" (Interview, 2007) деген тасмаларда катышкан. Актер "Көчөдөгү жашоо" (англ. Homicide: Life on the Street), "Сопрано мафиясы"(англ. The Sopranos), "Оз өлкөсү" (англ. Oz), "30 студия" (англ.30 Rock) жана "Жеки эже" (англ. Nurse Jackie) телевизиондук сериалдарда режисеер болгон. Азыркы учурда С. Бүшеми "Парк-бенч"комедиялык шоусун алып барат.
UTC+5:45
UTC+5:45 — Непал убактысы, 1986-жылдан бери Непалда колдонулуп келе жаткан убакыт аралыгы.
Мантачи (Миссисипи)
Мантачи (Миссисипи) (Mantachie) — Миссисипи штатынын Itawamba округуна караган АКШ шаары.
Сэмюэл Л. Жексон
Сэмүэл Лерой Жексон (Samuel L. Jackson;1948-жылдын 21-декабрында туулган) - америкалык актер жана продюсер. Актер 1990-жылдардын башында тартылган тасмалар "Тропикалык махабат" (англ. Jungle Fever, 1991), "Патриоттор оюну" (англ. Patriot Games, 1992), " Эмос жана Эндрю" (англ. Amos & Andrew, 1993), "Чыныгы романс" (англ. True Romance, 1993), "Юра доорундагы парк" (англ. Jurassic Park, 1993) тасмаларындаги ролдору менен белгилүүлүү болгон. Ошондой эле актер режиссерт Квентин Тарантино менен кызматташып, "Кылмыш окуясы" (англ. Pulp Fiction, 1994), "Жеки Браун" (Jackie Brown, 1997), Кишенден бошотулган Жанго (англ. Django Unchained, 2012) жана "Жексур сегиз" (англ. The Hateful Eight, 2015) тасмаларында ойногон. Ал абдан үзүрлүү эмгектенген актерлордун катарында жүздөн ашуун тасмага тартылган, "Майтарылбас 3: өч алуу" (англ. Die Hard with a Vengeance, 1995), "Күчтүү" (англ. Unbreakable, 2000), "Шафт" (англ. Shaft, 2000), "51-штат" (англ. The 51st State, 2001), "Кара чаар жыландын онтошу" (англ. Black Snake Moan, 2006), "Жыландардын учушу" (англ. Snakes on a Plane, 2006), "Жылдыздуу согуштар" трилогисяында (англ. the Star Wars prequel trilogy, 1999–2005), жана Marvel Cinematic Universe кинокомпаниясы тарабынан тартылган тасмаларда роль жараткан.
Төкөлдөшев Касымалы
Жубайы Төкөлдөшева Зуура Баатыр эне.
Туюк булак мөңгүсү
Туюк булак мөңгүсү — Ички Теңир-Тоодогу өрөөн тибиндеги мөңгү.
Хорнбург (Айслебен)
Калкы - 384 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 11,35 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 230. Муниципалитеттин башчысы — Лотар Ройле.
Дэниэл Рэдклифф
Дэниэл Жакоб Рэдклифф (Daniel Jacob Radcliffe; 1989-жылдын 23-июлунда туулган) - англиялык актер. Ал Гарри Поттердин ролу менен таанылган. Ал он жашында Би-би-си биринчинин “Давид Коперфильд” (англ. David Copperfield, 1999) телевизиондук сериалында өзүнүн алгачкы ролун ойногон. Андан кийин 2001-жылы тартылган “Панамалык тигүүчү” ( англ.The Tailor of Panama) тасмасынде катышып, кино жанрында алгачкы тушоосу кесилген. Он бир жашынан тарта “Гарри Поттер” (англ. Harry Potter) тасмасынде Гарри Поттердин ролун он жыл аралыгында тасманын сегизинчи жана акыркы сериясы 2011-жылы тартылганча ойногон.
Хэмптон (Миннесота)
Хэмптон (Миннесота) (Hampton) — Миннесота штатынын Dakota округуна караган АКШ шаары.
Курама тоо кыркасы
Курама кырка тоосу - Батыш Теңир-Тоодо. Тажикстан, Өзбекстан жана Кыргызстандын чек арасында жайгашкан. Түштүк-чыгышынан Фергана ойдуңу менен чектешет. Сыр-Дарыянын жана Ангрен дарыясынынын суу бөлгүчү. Түштүк-батыштан түндүк-чыгышка 120 кмге созулуп, Чаткал кырка тоосуна барып такалат. Эң жазы жери 25 км. орточо бийиктиги 2700 м, эң бийик жери 3769 м. Ангрен дарыясына караган түндүк-батыш бети тик жана кокту-колоттуу, Фергана ойдуңу тарабы жантайыңкы. Курама кырка тоосунда негизинен палеозойдун метаморфизмделген сланецтери жана карбонат, эффузив тоо тектери жатат.
Мой мир@Mail.Ru
Мой мир (Менин дүйнөм) — Социалдык тармак Mail.ru порталынын бир бөлүгү."орусияда Социалдык тармак боюнча «Мой мир» 3 орунда турат,жана ошондой эле көп колдонуучу өлкөлөрдүн алдыңкы катарында Украина, Өзбекстан жана Казакстан кирет. ВКонтакте жана Одноклассники Баардык 3 Социалдык тармак Mail.ru group серверине таандык.«Мой мирге» 40 миллиондон ашык колдонуучу катталган. Бир күндө жок дегенде 300 миңге жакын адам сайттан колдонот.1 айда 32,5 миллион адам жаңы дос табат.(2010 жылдын статистикасы боюунча)
Флөгельн
Флөгельн (Flögeln) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Куксхафен районуна кирет.
Гастроль
18-кылымда, айрыкча 19-кылымдын 2-жарымынан белгилүү актёрлор жекече Гастроль менн чыгышкан. Артисттер тобунун оюнга керектүү жасалгалар менен кошо Гастрольго чыгышы 19-кылымдын аяк ченинен башталган.
Мус Ривэ (Мэн)
Калкы - 219 киши. Болжолдуу аянты - 106.5 км². FIPS коду — 23-47140.
Кургактагы аскерлер
Кургактагы аскерлер — согуш аракетин көбүнчө кургакта жүргүзүүчү куралдуу күчтүн бир түрү. Кургактагы аскерлер ар кандай кубаттагы ядролук дүрмөтү бар ракета, танк, зооттуу танкага каршы башкарылма реактивдүү снаряддар, жаңы реактивдүү артиллериялык жана автоматтуу түрдө атылма куралдар менен жабдылат. Кургактагы аскерлерге душмандын күчүн, ядролук соккудан кийин аман калган аскердик топторун талкалоо жүктөлөт. Согушуп жаткан өлкөнүн терең тылына өтө тездик менен чабуул коюп, ээлеген маанилүү стратегиялык аймактарды колдон чыгарбастан, ага бекем орношууга жана өз аймагына душмандын аскерлерин өткөзбөй, аба жана деңиз десанттарын жок кылууга тийиш. ошондой эле согуш убагында пайда болгон ар кандай татаал милдеттерди да чечет. Кургактагы аскерлердин душманды талкалоодогу негизги күчү — оперативдүү-тактикалык милдеттерди аткаруучу ракеталык аскерлер. Душмандын киши күчүн, согуш техникасын кыйратып, стратегиялык жана тактикалык маанилүү милдеттерди орундатууда кургактагы аскерлер башка аскер бөлүктөрү менен бирге аракеттенет. Аскер техникасынын, илимдин жана объектилердин өнүгүшү менен кургактагы аскерлердин операция жүргүзүү ийкемдүүлүгү, ылдамдыгы, сокку уруу, атып талкалоо кубаты күчөп, ракета-ядролук арсеналы, оперативдүү-тактикалык максаттагы бардык курал-жабдыктары жакшыртылууда. Чалгын жүргүзүү жана байланыш, автоматташтыруу, аскерлерди башкаруу каражаттары өркүндөтүлүп, жаңы куралдар жасалууда.
Тилебалиев Казыбек
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Само (эл)
Само тили Нигер-конго макро-үйбүлөсүнүн манде уясына кирет.
Турак жай
Соттук жүрүм мөөнөтү
Соттук жүрүм мөөнөтү – мыйзамда каралган же сот (судья) тарабынан белгиленип, айрым жүрүм иштери жасала же иштердин жыйындысы жыйынтыктала турган кандайдыр бир мезгил аралыгы. С. ж. м. багышталган субъектиге жараша аларды 3 түргө бөлүүгө болот: соттун өзү жасай турган аракет үчүн мөөнөт; жүрүм катышуучулары үчүн мөөнөт; сот тапшырмаларын аткарууга милдеттүү жактар үчүн мөөнөт.
UTC-5
UTC−5 — төмөнкү мамлекеттерде жана аймактарда колдонулуучу убакыт аралыгы:
Тсаанги (эл)
Дин
Кол менен иштетилген тропикалык жер чарбасы (ямс, батат, маниок  ж.б.) жана жыйноочулук (кола жаңгактары) менен алектенишет. Эркектер май пальмаларында, жер жаңгак, жана кофе плантацияларында иштешет. Тамак-аш өсүмдүктөрүн негизинен аялдар бакчаларда жана талааларда өстүрүшөт.
Чоң Исток
Чоң Исток — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нижа дарыясынын сол жээгинен 20 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Тешкен тoo
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Тилебалиев Алмасбек
«Индия элестери» (1993) деген ыр китеби бар. Жолуке уруусунан.
Томми Ли Жонс
Актердук чыгармачылыктын башатында “Алты жылдык жалгыз өмүр” (англ. One Life to Live for six years) сериалында доктор Марк Толанддын ролу ага атак алып келген.
Mail.Ru
Mail.Ru — Орус тилдүү интернет-портал, технологиялык эсси Mail.Ru Group  компаниясы. Иштей баштаган убактысы – 2001-жыл, 18-октябрь.Кожоюну – “Mail.ru Group” компаниясы Генералдык директору – Дмитрий Гришин
Соттук коргоо
Соттук коргоо – жарандардын укугу, ошондой эле ар-намысын жана кадыр-баркын, өмүрүн жана саламаттыгын, жеке эркиндигин жана мүлктөрүн кылмыштуу кол салуудан коргоого багытталган процесстик аракеттердин жыйындысы; айыптоону четке кагуу же жоопкерчиликти жумшартуу. Бул укук жарандык же кылмыш иштери боюнча сот өндүрүшүнө коргоочунун (жактоочунун) катышуусу менен камсыз кылынат.
Нью Шарон (Мэн)
Нью Шарон (Мэн) (New Sharon) — Мэн штатынын Фрэнклин округуна караган АКШ шаары.
Менденхолл (Миссисипи)
Менденхолл (Миссисипи) (Mendenhall) — Миссисипи штатынын Симпсон (Simpson) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2555 киши. Болжолдуу аянты - 13.8 км². FIPS коду — 28-46600.
Гайнхофен
Калкы - 3238 киши(2013-ж.). . Аянты - 12,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 35 025. Мэр — Уве Айш.
Проекциялык геометрия
Проекциялык геометрия – геометриянын проекциялык өзгөртүп түзүүдө, башкача айтканда проекциялоодо өзгөрбөс фигуралардын касиетин үйрөтүүчү бөлүмү. Проекциялык геометрияда окулуучу негизги объектилер – проекциялык мейкиндиктеги чекит, түз сызык жана тегиздиктер. проекциялык геометриянын түшүнүктөрүнүн мисалдары – 3 чекиттин колинеардуулугу, чекит жана түз сызыктын, чекит жана тегиздиктин, түз сызык жана тегиздиктин инциденттүүлүгү. Түгөйлөштүк принциби проекциялык геометрияда чоң мааниге ээ. Проекциялык геометрияны 17-кылымда франциялык математик Ж. Дезарг, Б. Паскалъ негиздеген. 19-кылымдын башында франциялык математик Ж. Понселе проекциялык геометрияны өзүнчө илим катары түзгөн. Проекциялык геометрияда франциялык математиктер Ж. Брианшон, М. Шаль, Я. Штейнер жана немис математиги К. Штаудттун салымдары да бар. Проекциялык геометриянын аналиталык багыты немис математиги А. Мёбиустун эмгектеринде каралган. Бул геометриянын өнүгүшүнө Н. И. Лобачевскийдин евклиддик эмес геометрия боюнча эмгектеринин маанилүү таасири тийген. Проекциялык геометрияга советтик илимпоздор A. Н. Колмогоров менен Л. С. Понтрягиндин эмгектери да арналган.
Гауптман, Герхарт
«Арабакеч Геишель» (1898), «Роза Бернд» (1903) драмалары кайзердик Германия адебин сындоо жана оокаттан кур жалак калгандарга боор ачуу сезими менен жазылган. Ал «Токуучулар» (1892) драмасында Силезия токуучуларынын 1844-жылдагы көтөрүлүшүн, «Кемчет ичик» (1893) комедиясында ошо кездеги Германиянын социалдык-тарыхый абалын чагылдырган. Гауптман— мындан башка да кеңири белгилүү бир нече роман, пьесалардын ав­тору. Гауптмандын пьесалары Европа, Американын театрларында коюлган. Гауптман «Улуу түш» поэмасында өзүн нацизмдин душманы экенин ачьш билдирген.
Куриа (эл)
Ботколор, сорполор, жүгөрү токочтору, ачуу татымалдар, куурулган жүгөрү жана жержаңгак, мөмө-жемиштер, балыктар.
Гилмантон (Нү-Гэмпшир)
Калкы - 3777 киши. Болжолдуу аянты - 152.8 км². FIPS коду — 33-28980.
Гваделупа коммунистик партиясы
Гваделупа коммунистик партиясы (ГКП) 1958-ж. ГКПнин 1-съездинде Капстер шаарында түзүлгөн (1944-жылдын апрелинен 1958-жылдын мартына чейин Франция компартиясынын составындагы коммунисттик федерация болгон).
Уюмдашуу принциби — демокр. централизм. Жог. органы — съезд, съезд аралыгында — БК жана БКнын Саясий бюросу. Борб. орга­ны — «Этенсель» жумалыгы.
Прокофьев Александр Андреевич
Прокофьев Александр Андреевич [19. 11 (2. 12). 1900, азыркы Ленинград областы, Волхов району, Кобона кыштагы – 18. 9. 1971, Ленинград] – орус совет акыны, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1970). Алгачкы ыр жыйнактары – «Чак түш », «Кызыл кыраакылар көчөсү» (экөө тең – 1931), «Жеңиш» (1931). Совет-Финляндия согушу (1939-40) жана Улуу Ата Мекендик (1941–45) согуш мезгилинде Прокофьев аскер журналисти, Ленинград фронтундагы жазуучулар тобуна мүчө болгон, жоокерлерге арнап агитациялык ырлар, частушкалар, ураандар жазган. Прокофьевге совет элинин патриотизми, орус жергесинин сулуулугу сүрөттөлгөн «Россия» поэмасы (1944) үчүн СССР мамлекеттик сыйлыктын (1946) ыйгарылган. Анда «Өйүздө» (1955), «Саякатка чакыруу» (1960; Лениндик сыйлыктын, 1961) аттуу жыйнактары жогорку көркөмдүүлүгү, идеясынын тереңдиги менен өзгөчөлөнөт. Прокофьев – элдик оозеки чыгармачылыкты чебер пайдалана билген сүрөткер, поэзиясы эмоциялуу, көп кырдуу. Балдарга арналган бир нече жыйнактын да автору. Айрым чыгармалары кыргыз тилине которулган (А. Ашыров, К. Артыкбаев, Ж. Абдыкалыков, А. Кыдыров). 4 Ленин, Кызыл Жылдыз, «Ардак Белгиси» ордендери менен сыйланган.
Бобо (эл)
Чарбалык иштер
Сергей Прокофьев
Прокофьев Сергей Сергеевич [11(23). 4. 1891, Сонцовка, азыркы Дон областы, Красноармейский району, Красный кыштагы – 5. 3. 1953, Москва] – советтик композитор, пианист жана дирижёр, РСФСР эл артисти (1947). Музыкага 5 жашынан энеси Р. М. Глиэр үйрөткөн. Петербург консерваториясында окуганга чейин (1904) 4 опера, симфония, 2 соната жана фортепиано үчүн пьесалар жазган. 1909-жылы консерваториянын композиция (A. К. Лядов, Н. А. Римский-Корсаков, Я. Витолдон), 1914-жылы дирижёрлук жана фортепиано класстарын бүткөн. Эң көрүнүктүү художник-новатор, Прокофьев орус советтик, дүйнөлүк музыка искусствосун терең мазмундагы, образдуу чыгармалары жаңы жана оригиналдуу каражаттар менен байыткан. «Кумарпоз» (1916), «Үч апельсинге кумарлануу» (1919), «Семён Котко» (1939), «Монастрдагы никелешүү» (1940), «Согуш жана тынчтык» (2-редакциясы, 1952) опералары; «Ромео менен Жульетта» (1936), «Золушка» (1944), «Таш гүл» (1950) балеттери, «Тынчтыктын сакчылыгында» ораториясы, «Александр Невский» кантатасы, «Петя менен карышкыр» симфониялык жомогу бар. Лениндик (өлгөндөн кийин – 1957) жана Сталиндик сыйлыктын [1943, 1946 (3 жолу), 1947, 1951] лауреаты. Кызыл Жылдыз ордени жана медалдар менен сыйланган.
Гендердик теңсиздиктин индекси
Репродуктивидик ден соолук
Репродуктивдик ден соолук эки көрсөткүч менен өлчөнөт: энелик өлүм коэффициенти жана өспүрүмдөрдүн арасында төрөт коэффициенти. Энелик өлүм коэфицентинин төмөн болушу кош бойлуу аялдардын ден соолук керектөөлөрүнө жеткиликтүүлүгү бар экенин билдирет жана аялдардын медициналык кызматтарга жетүүсүнүн жакшы көрсөткүчү болуп саналат. БУУӨП аялдардын кош бойлуу жана төрөт мезгилиндеги ден соолугу алардын коомдогу абалынын көрсөткүчү экенин билдирет.
Күчтөндүрүү
Күчтөндүрүү ченеми эки көрсөткүч менен өлчөнөт: ар бир жыныстагы депутаттык орундардын үлүшү жана жогорку билим деңгээли. Жогорку билим индекси аялдардын орто жана андан жогорку билимге ээ болушун өлчөйт. Жогорку билим алуу мүмкүнчүлүгү аялдардын коомчулукка катышуусун кеңейтүүгө керек болгон суроо берүү жөндөмдүүлүгүн жана маалыматка жетүү мүмкүнчүлүгүн жогорулатуу аркылуу эркиндигин кеңейтет. Аялдардын билимге жеткиликтүүлүгү өлкөдөгү эрте жаштагы кош бойлуулуктун жана балдардын өлүмүнүн деңгээлин төмөндөтүшү мүмкүн.
Курил аралдары
Курил аралдары — Камчатка жарым аралынан Хоккайдо аралына чейин созулуп жаткан жанар тоолуу аралдар архипелагы. Сахалин облусунда. Охот деңизин Тынч океандан бөлүп турат. 30дан ашык ири (Итуруп, Кунашир, Парамушир, Уруп ж. б.) жана көптөгөн майда аралдардан, аскалардан турат.
Чоң Летопола
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Пролетарийлер
Пролетарийлер (латынча proles – укум-тукум дегенден) – 1) Байыркы Римде Сервий Туллийдин реформасы боюнча рим жамаатындагы беш тапка кирбеген жарандар. Пролетарийлер зарыл учурда аскерге чакырылган. Республика жана империя мезгилинде пролетарийлер таптык маанисин жоготкон коомдук катмар – люмпен-пролетарлар катары мамлекет менен байлардын эсебинен жашаган; 2) капиталисттик коомдо жалданма жумушчулар. СССРде жана башка социалисттик мамлекеттерде гегемон – коомдун жетекчи күчү катары жарыяланган.
Хэннинг (Миннесота)
Хэннинг (Миннесота) (Henning) — Миннесота штатынын Otter Tail округуна караган АКШ шаары.
Гейгер- мюллер санагычы
Гейгер- мюллер санагычы — заряддуу бөлүкчөлөрдү (электрондорду, протондорду ж. б.), нурларды каттоого жанa изилдөөгө ылайыкталган при­бор.
Курлиенко Анна Акимовна
Курлиенко Анна Акимовна (1910, азыркы Казакстан, Көкчө-Тоо облусу, Зерендик району, Ермоловка айылы — өлгөн жылы белгисиз, Кыргызстан, Чүй облусу, Сокулук району, Сарбан айылы) — саанчы, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1950). 1944-жылдан Кыргызстан мал чарба жана ветеринария Илим изилдөө институтунда тажрыйба чарбасынын саанчысы болуп иштеген. Мал чарбасын өнүктүрүүдө чоң ийгиликтерге жетишкен. Ленин ордени менен сыйланган.
Соттук-психиатриялык экспертиза
Соттук-психиатриялык экспертиза(серептеме) – соттук-медициналык экспертизанын бир түрү. Акыл-эси акыбалы жагынан тергөөнүн же соттун шек саноосун туудурган шек саналуучунун, айыпталуучунун, соттолуучунун акыл-эси жайында экендиги жөнүндөгү корутундусун, ошондой эле кылмыш жасагандан кийин акыл-эси жайында эмес деп табылган же жин оорусу менен ооруган жактарга карата медициналык чара колдонуу зарылчылыгы жөнүндөгү корутундусун жана психикалык абалын аныктоо анын негизги милдетине кирет.
Канада
Калкы
1901–2001-жылы Канаданын калкы дээрлик 6 эсеге (5,4 млндон 31,0 млнго чейин) өскөн. Ошого жараша жана иммигранттардын көбөйүшүнө (20-кылымда 50%ке өскөн) байланыштуу төрөлүүнүн саны да өскөн (1950-жылдардын 1-жарымында 1000 адамга 28,0 бала). 1970-жылы төрөлүүнүн азайышынан (1971-жылы 1000 адамдан 16,8 бала төрөлсө, 2007-ж. 1000 адамдан 10,8 бала төрөлгөн) калктын табигый өсүүсү да төмөндөгөн (1971-жылы 1000 тургунга 9,5 адам туура келсе, 2007-жылы 1000 тургунга 3,0 адам гана туура келген). Өлүм-житим 1000 тургунга 7,8 адам туура келген. Канаданын калкынын курактык структурасында өнүккөн башка өлкөлөргө салыштырмалуу 14 жашка чейинки балдардын саны кыйла көбөйгөндүгү (17,3%) жана 65 жаштан өткөндөрдүн саны азайгандыгы (13,4%) байкалат; эмгекке жарамдуу курактагы (15–64 жаштагы) калктын үлүшү 69,2%. Калкынын орточо жашы 39,1 жыл. Орто эсеп менен 100 аялга 98 эркек туура келет (1970-жылдарга чейин аялдарга караганда эркектер көп болгон). Адам өмүрүнүн күтүлгөн орточо узактыгы 80,3 жыл (эркектердики 76,9, аялдардыкы 83,8 жыл); бул дүйнөдөгү эң жогорку көрсөткүчтөрдүн бири. 21-кылымдын башында Канаданын калкынын жалпы санынын өсүшүндө иммиграциянын мааниси зор болгон. 1991–2001-жылы Канаданын калкынын саны 3 млнго (анын 1,6 млну иммигранттар), 2006-жылдын июлунан 2007жылдын июнуна чейин 311,7 миңге (238,1 миңи иммигранттар) өскөн. 20-кылымдын 2-жарымынан иммигранттардын улуттук курамы да кыйла өзгөргөн: 1950-жылы чейин Канадага келгендердин ичинен европалыктар басымдуулук кылган (анын 25%тейи Улуу Британиялыктар болгон); 21-кылымдын башында Канадага келгендердин 60%ин азиялыктар (анын 25%тейи кытайлар), 20%тейин европалыктар, 8%тейин африкалыктар, 6%тен ашыгын Борбордук америкалыктар түзгөн. Иммигранттардын басымдуу бөлүгү – атайын адистиги бар, эмгекке жарамдуу адамдар. Ал эми калктын эмиграциясы төмөн (жылына 40–50 миң адам). Калкынын орточо жыштыгы төмөн, 1 км2 жерге 3 адам туура келет. Алар аймак боюнча өтө ар түрдүү отурукташкан: 90%и АКШ менен чектешкен тилкеде (жазылыгы 160 кмдей) топтолгон. Канадалыктардын 2/3 синен ашыгы өлкөнүн 5% аянтында, анын түштүк-чыгышында (Онтария провинциясынын түштүк-чыгышында, Квебек провинциясынын түштүк-батышында; жыштыгы 1 км2 жерге 100 адам) жашайт; анда ири шаарлардын басымдуу бөлүгү (Торонто – Оттава – Монреаль урбанизацияланган тилкеси) жайгашкан. Түндүк аймакта (өлкөнүн аянтынын 70%тейи) жашагандар (негизинен аборигендер, ошондой эле рудниктерде вахтада иштегендер) калктын 1,5%ин түзөт. Шаар калкы 80%тен ашык; айылда жашагандардын 3/4ү айыл чарба өндүрүшүндө иштебейт. Ири шаар агломерациялары: Торонто (2007-жылы калкы 6324,5 миң), Монреаль (3763,7 миң), Ванкувер (2254,4 миң), Оттава (1152,7 миң), Калгари (1140,9 миң), Эдмонтон (1031,9 миң). Канаданын калкынын 77%и христиандар, анын ичинде 43,6%и католиктер, 29,2%и протестанттык түрдүү деноминациялардын өкүлдөрү, 1,6%и православныйлар; ошондой эле 2%и мусулмандар, 1,1%и иудейлер, 1%и буддисттер, 1%и индустар жана башка.
Өнөр жайы
Өнөр-жайынын эң өнүккөн тармактары: казып алуу, энергетика, түстүү металлургия, машина куруу (негизинен транспорттук), химиялык жана нефть-химиялык, токой, жыгач иштетүү жана кебез-кездеме өнөр-жайы. Казып алуу өнөр-жай – өлкөнүн негизги тармактарынын бири, негизинен экспортко багытталган (казып алынган сырьёнун 80%и сыртка сатылат) минералдык сырьёнун 60ка жакын түрүн чыгарат. Канада энергия ресурстарына болгон ички муктаждыгын толук камсыз кылат. Энергия пайдалануу структурасында нефтинин үлүшү 30,6%, табигый газдыкы 27,0%, гидроэнергияныкы 24,6%, таш көмүрдүкү 10,8%, атом энергиясыныкы 7,0% (2006). 2006-жылы 151,3 млн т нефть (дүйнөдө 8-орунда), 190 млрд м3 газ казылып алынган (дүйнөдө Россия, АКШдан кийинки 3-орунда). Нефть менен газ казып алынуучу негизги региону – Альберта провинциясы. 2006-жылы 62,9 млн т таш көмүр казылып алынган; казылып алынуучу негизги аймактары: Альберта (50%и), Британия Колумбиясы (30%и), Саскачеван (15%и) провинциялары. Канада уран рудасын казып алуу (12,6 миң т ) жана анын концентратын өндүрүү боюнча дүйнөдө алдыңкы орунда. Дүйнөлүк урандын 30%ке жакыны Саскачеван провинциясынан казылып алынат; башка ири кендери: Мак-Артур-Ривер, Раббит-Лейк, Мак-Клин-Лейк, Сигар-Лейк (запасы боюнча дүйнөдөгү ири кендердин бири). Электр энергиясын өндүрүү боюнча (616 млрд кВт.с; 2006) Канада дүйнөлүк алдыңкы 10 өлкөнүн катарына кирет. Электр энергиясынын 62%и ГЭСтен, 20%и ЖЭСтен, 15,6%и АЭСтен, калган бөлүгү башка энергия булактарынан өндүрүлөт. Канада – электр энергияны ГЭСтен өндүрүү боюнча дүйнөлүк лидер (ГЭСтердин жалпы кубаттуулугу 67 млн кВттан ашык). Дүйнөдөгү эң ири гидрокурулуш – 8 ГЭСтен турган каскад (кубаттуулугу 16 миң МВттан ашык) Ла-Гранд дарыясында жана анын куймаларында (Квебек провинциясында) курулган. Ири ЖЭСтер жайгашкан шаарлар: Нантикок (кубаттуулугу 4000 мВттан ашык; Түндүк Америкадагы эң ири ЖЭС, көмүрдө иштейт; Онтарио провинциясында), Ламбтон (2000 МВт чамасында; көмүрдө иштейт; Квебек провинциясында), Леннокс (2140 МВт; газда иштейт; Онтарио провинциясында). Атомдук энергетика өлкөнүн өзүнүн сырьёсунда иштейт. Эң ири АЭСтери Онтарио провинциясында жайгашкан.
Маданияты
Канада театр өнөрү 17-кылымдан өнүгө баштаган. 1б06-жылы Пор-Руаяль кышаарындагы «Нептун» театрында М. Лескарбонун ыр түрүндөгү «Деңиз маскасы» пьесасы коюлган. 1788-жылы Галифакс гарнизонунда өткөрүлгөн Р. Шеридандын «Ушакчылар мектеби» спектаклинде офицерлер аялдардын ролун аткарышкан. 1789-жылы Галифакста, 1820-жылы Торонтодо, 1825-ж. Монреалда, Квебекте, 1862-жылы Виктория жана Гамильтон шаарында театр курулган. Театр труппаларынын репертуарына канадалык драматургдардын (Ж. Кенель, Ч. Хевисиж, Ч. Мейр) чыгармалары кирген. 1-дүйнөлүк согушка чейин өлкөдө профессионал театрлардын көчүп жүрмө системасы кеңири тараган. 1940-жылдардын аягында ири шаарларда (Монреаль, Торонто, Оттава) профессионал театрлар иштей баштаган. Театр фестивалдары өткөрүлүп турат.
Табалдиев Акмат
Иштеген мектептерин кабинеттик системага өткөрүп, окутууда жаңы методдор менен окутуунун ыкмаларын колдонуп, райондогу начар мектептерди алдыңкы орундарга алып чыгып, коомдук иштерге да активдүү катышкан. Райондук партиялык комиссиянын, райОНОнун Советинин туруктуу мүчөсү болуп келген. Москвада өткөн Бүткүл Союздук мугалимдердин съездинин 2 жолку, РСФСРдин мугалимдеринин съездинин 1 жолку, Кыргызстан мугалимдеринин съездинин 2 жолку делегаты.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Тишсиздер
Тишсиздер (Anodonta) – тузсуз сууда жашоочу кош капкалуу моллюскалар уруусу. Раковинасы жука. Узундугу 20 см ге чейин, ичинде седеп бар. Тиши жок (аты ошондон). Айрым жыныстуу, гермафродит популяциясы да кезигет. Уруктанган жумурткасын бакалоорунда алып жүрүп, андан глохидия (личинкасы) чыгат. Энесинин денесинен чыккан глохидиялар бир аз убакыт сууда калкып жүрүп, андан кийин балыктын сыртына же бакалооруна жармашып, чоңойгонго чейин мите тиричилигин өткөрөт. Евразияда, Сибирде 15тен, КМШ өлкөлөрүндө 10 түрү кезигет. Көлмөлөрдө же жай аккан сууларда же кумдуу топуракта жөргөлөп жашайт. Личинкалары балыктарга жем, эти менен раковинасы малга тоют.
Улы-Аряма (Благовар району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Горхам (Нү-Гэмпшир)
Горхам (Нү-Гэмпшир) (Gorham) — Нү-Гэмпшир штатынын Кус округуна караган АКШ шаары.
Уэллфлит (Массачусетс)
Калкы - 2 749 киши. Болжолдуу аянты - 91.6 км². FIPS коду — 25-74385.
Сырдыбаев Мадылбек
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Гайслинген-ан-дер-Штайге
Калкы - 257 314 киши(2013-ж.). . Аянты - 75,83 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 17 024. Мэр — Вольфганг Аман.
Гей-Люссак мыйзамдары
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Курманалиев Карыбек Төлөгөнович
Курманалиев Карыбек Төлөгөнович (17. 1. 1923, азыркы Чүй облусу, Москва району, Чоң-Арык кыштагы — 1984, Фрунзе) — милициянын генерал-майору (1965). Кыргызстан КП БКга караштуу респ. партиялык мектепти (1949), КПСС БКга караштуу Жогорку партиялык мектепти (1956) бүткөн. 1942-жылы Советтик Армияга чакырылып, Улуу Ата Мекендик согушка (1941—45) катышкан. 1946—50-жылы жана 1952—56-жылдары Кыргызстан КП(б) БКнын партиялык органдар бөлүмүнүн инструктору, 1951—52-жылдары партиянын Жалал-Абад шааркомунун 2-секретары, 1956—61-жылдары партиянын Кара-Балта райкомунун 2-, 1-секретары, 1961—72-жылдары Кыргыз ССР ички иштер министринин орун басары-кадрлар бөлүмүнүн начальниги болуп иштеген. Эмгек Кызыл Туу, Кызыл Жылдыз, «Ардак Белгиси» ордендери менен сыйланган. Чоң-Арык айлындагы бир көчөгө ысмы ыйгарылган.
Чоң Рубиха
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тиш чыгаргыч станок
Тиш чыгаргыч станок – тиштүү дөнгөлөк, тиштүү рейкаларды жасоочу металл кескич станок. Кесүүчү аспабына жараша тиш фрезалагыч, тишти оюп чыгаргыч, тишти жонуп чыгаргыч, тишти таза иштеткич ж. б. станоктор деп айырмаланат. Тиш чыгаргыч станокто айланма жана көчүрмө ыкмалар менен тиш чыгарылат. Айланма ыкмада тиш чыгаргыч аспаптын кескич тиштеринин туура кесилиши түз сызыктуу (червяктуу, фреза, рейка) же аспап тиштүү дөңгөлөктүн өзүндөй эле болот (тегерек ойгуч). Тиш чыгаруу процессинде рейка менен тиштүү дөңгөлөк же эки тиштүү дөңгөлөктөр илинишет. Көчүрмө ыкмада кескич аспаптын тишинин туура кесилиш формасы тиштүү дөнгөлөктүн эки тишинин ортосундагы сайдын формасындай болот. Өндүрүштө айланма ыкма көбүрөөк тараган, анын иштетүү тактыгы да жогору. Тиш фрезалагыч станокто цилиндр формасында түз же буралган тиштүү, шеврон тиштүү, червяктуу дөнгөлөктөр жасалат. Кескич аспабы – червяктуу фреза. Тишти оюп чыгаргыч станокто цилиндр формасындагы түз жана бурама тиштүү (тышкы жана ички) дөңгөлөктөр, шлицтүү валдар даярдалат. Кескич аспабы – тегерек ойгуч. Бул ыкманын тиш фрезалагычка караганда үнөмдүүлүгү эки эсеге аз. Тишти жонуп чыгаргыч станокто түз тиштүү жана ийри тиштүү конус дөнгөлөктөр жасалат. Тишти таза иштеткич станокко шевингалагыч, жылмалагыч, хонингдегич, эгештегич, тишти кырып мокоткуч станоктор кирет.
Мака (эл)
Мака (өз аталыштар: макаа, нзем, со, нгумбо, квелег, мбиму, мвали, пол, кака) — банту эли. Жашаган өлкөлөр: Камерун (600 миң адам), Борбордук Африка Республикасы (130 миң), Габон (35 миң), Конго Республикасы (35 миң), Экватордук Гвинея (10 миң). Жалпы саны 810 миң адам.
Тил
Кол өнөрчүлүк
Сыйданов Кубанычбек
Сыйданов Кубанычбек (9. 2. 1947-ж. туулган, Чүй облусу, Москва району, Чоң-Арык кыштагы) - мамлекеттик коомдук ишмер.
Фордорф
Фордорф (Vordorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Гифхорн районуна кирет.
Пфорцен
Пфорцен (Pforzen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Восточный Альгой Швабия районуна кирет.
Гаммельсхаузен
Гаммельсхаузен (Gammelshausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Гёппинген районуна кирет.
«Эр Солтоной»
«Эр Солтоной» - кыргыздардын калмак баскынчыларына каршы күрөшүн баяндаган баатырдык дастан. Мазмунуна караганда дастан 18-кылымда жаралган. Баш каармандар Темиркан менен Болоткандын төрөлүшү жана алардын баскынчыларды кыргыз жеринен сүрүп чыгышы, буга өчөшкөн калмак ханы Уюлдун киши жиберип, алдап эки баатырды колго түшүрүшү жана алардын бошонуп элине келиши «Эр Солтонойдун» жалпы мазмунун түзөт. «Эр Солтоной» дастаны көркөмдүк жактан жеткилең иштелип, каармандын бардыгына мүнөздөмө берүүгө аракет жасалып, кара сөз менен ыр тенме-тен берилет; көпчүлүк бөлүгүн согуш окуялары ээлейт. Дастандын бир гана варианты бар. Ал Сүйөркул Абдырахмановдун айтуусу боюнча 1959-ж. өзүнчө китеп болуп чыккан.
Озгоргучтук
2) Хромосомдук
Геликоид
Геликоид (гр. helikos — спираль жанa eidos — тур) — бурама түрүндөгү беттин бир формасы.
Камбари (эл)
Негизги кесиптери кол менен иштетилген жер чарба (жүгөрү, сорго, таруу), малчылык (ири мүйүздүү мал) жана балык уулоо болуп эсептелет.
Салттуу кийим
Эркектердин кийими шым жана кыска кепка, аялдардын — жалбырактан тигилген юбка.
Хэнска (Миннесота)
Калкы - 402 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 27-27008.
Просцениум
Просцениум (латынча proscenium) – сахнанын көрүүчүлөргө жакын, алдынкы бөлүгү.
Чоң Турья
Чоң Турья — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сояна дарыясынын оң жээгинен 125 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 33 км.
Миттельпөльниц
Калкы - 290 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 5,01 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 75 066. Муниципалитеттин башчысы — Эдгар Позер.
Гелиобордук координаталар
Дагы кара
Асман координаталары
Гелиогравюра
Гелиогравюра (гелио... жана гра­вюра) — фотографиялык жанa хим. процесстер аркылуу даярдалуучу оюнку басуу ыкмаларынын бири.
Пфофельд
Калкы - 1502 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 23,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 77 159. Муниципалитеттин башчысы — Вилли Реннер.
Хэрман (Миннесота)
Калкы - 437 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 27-28646.
Гаммертинген
Гаммертинген (Gammertingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Тюбинген административдик округуна карайт. Зигмаринген районуна кирет.
Эр Солтоной Байсейит уулу
Өмүр баяны
18-кылымдын ортолорунда Кошой бий, Каработо бий, Мааматкул бий, Арзымат бий, Түлкү бий, Сансыз сынчы ж.б. кыргыз аксакалдары менен кошо Солтоной бий да боштондук күрөшүн башташып, ата-журтту кайра алуу үчүн күч бириктирүүгө макулдашышкан. Алар кыргыз мамлекетин кайра калыптандырууга бел байлашып, бирдиктүү аскердик кошуун уюштура алышкан. Ошондо эң тажрыйбалуу баатыр катары Солтоной өзү жалпы аскерлердин кол башчысы болуп дайындалып, курултайда ага «Эр» деген наам берилген.
Курт Рассел
Рассел "Алтын глобус" сыйлыгынын "Көркөм фильм жанрындагы экинчи пландагы эң мыкты актер" номинациясына "Силквуд" (Silkwood, 1983) тасмасындагы ролу үчүн талапкер болгон. 1980-жылдарда режиссер Жон Карпентердин бир нече тасмаларында терс каармандын ролун ойногон. Жылан Плискиндин ролун "Нү-Йорктон качуу" (Escape from New York, 1981), жана анын уландысы "Лос Анжелестен качуу" (Escape from L.A., 1996) тасмаларында ойногон. "Бир нерсе" (The Thing, 1982) фантастикалык коркунучтуу тасмасында тик учактын башкарган Ар Жей Макридинин, "Кичинекей Кытайдагы чоң ызы-чуу" (Big Trouble in Little China, 1986) көркөм тасмасынде айдоочу Жек Бертондун ролдору азыркыга чейин көрүүчүлөрдүн эсинде калып, ал тасмалар мыкты тасмалардын катарын толуктап турат. К. Рассел Жон Карпентер тарткан "Элвис" (Elvis, 1979) теле тасмасы үчүн "Эмми" сыйлыгына көрсөтүлгөн.
Протерозой заманы
Протерозой заманы, протерозой (грекче proteros – эң алгачкы zoe – тиричилик) – кембрийге чейинки мезгилдин үстүнкү бөлүгү; ар түрдүү даражада метаморфизмделген байыркы тоо тектер комплекси.
Чоң Хопа
Чоң Хопа — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сояна дарыясынын оң жээгинен 105 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Гишов
Калкы - 278 киши(2013-ж.). . Аянты - 16,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 60 021. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Поппе.
Филлипстоун (Массачусетс)
Филлипстоун (Массачусетс) (Phillipston) — Массачусетс штатынын Уорчестер (Worcester) округуна караган АКШ шаары.
Гельвеция республикасы
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Нагима Айтматова
Акыркы сапарга узатуу, эскерүү
''“Акыркы сапарга узатуу күнү Киев көчөсүнүн боюндагы үйдөн Ала-Арча мемориалдык көрүстөнүнө чейинки бардык көчөлөр тосулуп, милиция кызматкерлери курчоого алышкан. Үйүбүзгө келип көңүл айтууга үлгүрбөй калгандар жолдун жээгинде туруп, Нагиманы акыркы сапарга узатышты. Көбү акырын жылып бараткан машинеге басып келип, парапетке гүлчамбарларын, гүлдөрүн коюп жатышты. Буга чейин мындайды көргөн эмесмин. Адамдарды чакырып, уюштура тургандай расмий иш-чара, митинг-реквием болгон жок. Нагима Айтматованы акыркы сапарга узатууга карапайым эл, мекендештерибиз келишти. Албетте, бул анын уулу Чыңгыздын күйөрмандарынын чын жүрөктөн жасаган колдоосу болду. Мен болсо апабыз оор, бирок татыктуу өмүр сүрүп, өзү да коомубуздун сый-урматына татыктуу болгон деп ойлойм”.''
Хэрмантаун (Миннесота)
Калкы - 9414 киши. Болжолдуу аянты - 89.0 км². FIPS коду — 27-28682.
Социалдык колдоо
Социалдык колдоо – турмуштук кыйын кырдаалда калган адамдарга берилүүчү социалдык-экономикалык, укуктук жана башка мүнөздөгү социалдык кызмат көрсөтүүлөрдүн топтому.
Гемминген
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 Шаардык районго бөлүнөт.
Харрисон Форд
1997-жылы "Эмпайр" журналынын аныктоосу боюнча “Бардык мезгилдердин эң мыкты 100 тасма жылдызы” тизмесинде Харрисон Форд биринчи орунда турган. [колдонулуучу булакты көрсөтүү керек].2016-жылга карата АКШнын ички прокатындагы Х.Форд катышкан тасмалардин кирешеси АКШда $ 4, 7 миллиард түзсө, дүйнөлүк деңгээлде $ 6 миллиард долларды түзүп, ал АКШнын кирешеси эң көп актеру катары таанылган.. Х. Форд Калиста Флокхартга үйлөнгөн.
Чоң Ширша (Чоң Ширша куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
Гротон (Нү-Гэмпшир)
Гротон (Нү-Гэмпшир) (Groton) — Нү-Гэмпшир штатынын Графтон округуна караган АКШ шаары.
Туюк Суу мөңгүлөрү
Туюксуунун төрүндө. Мөңгүлөрдөн Кызылсуунун сол куймасы – Туюксуу суусу башталат.
Эркимбаев Токтоналы
Эркимбаев Токтоналы (1885, азыркы Нарын облусу, Нарын району, Куланак кыш. - 1976, ошол эле жер) - жылкычы, Социалисттик Эмгекке Баатыры (1948). 1930 жылдан Нарын облустунун Тянь-Шань районундагы Куланак колхозунда колхозчу, 1940-60-ж. жылкычы. 1947-ж. өзүнө бекитилип берилген 50 бээден 50 кулун алып, аман асыраган. Ленин ордени менен сыйланган.
Түз мөңгүсү
Түз мөңгүсү — Борбордук Теңир-Тоодогу артылма өрөөн тибиндеги мөңгү.
Уз. 5,3 км, аянты 6,2 км2. Сарыжаздын сол куймасы Түз суусунун төрүндө жайгашкан. Башы деңиз деңг. 4580 м, этеги 3550 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 3920 м, абляция облусунун аянты 2,1 км2. Мөңгүдөн Түз суусу башталат.
Глазевиц
Калкы - 439 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 53 021. Муниципалитеттин башчысы — Харальд Берндт.
Старые Санны (Благовар району, Башкыртстан)
Старые Санны — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Первомай айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 428 киши. Почта индекси — 452738, ОКАТО коду — 80214824002.
Дилль
Калкы - 192 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 40 029. Муниципалитеттин башчысы — Дитмар Хайдеккер.
Чоң Ширша (Сова куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Аялдарды колдоо борборунун гендердик мектеби
Гендердик мектептердин форматы
Окууну жарандык билим берүү, гендердик маселелер, адам укуктары, демократия жаатындагы тажрыйбалуу тренерлери өткөргөн. Биринчи мектепте Эларалык жазык сотунун жана Рим статутунун маселелери боюнча маалымат берилгендиктен, "Гендердик акыйкаттык үчүн аялдардын кокусу (жыйналышы)" деп аталган эларалык БӨУдун өкүлү нидерландиялык Леки Дрозен айым тренер катарында чакырылган. Ошондой эле бир катар сессияларды өткөрүү үчүн башка БӨУдын тренерлери менен Кыргызстандын эксперттери да чакырылды, алардын катарында: профессор, Жогорку Кеңештин депутаты Р.А. Ачылова, Жогорку Кенештин депутаты Т.Ж. Боронбаева, философия илимдеринин доктору, профессор М.М. Эдилова, юридикалык илимдердин кандидаты, Борбордук Азиядагы Америкалык университеттин укук кафедрасынын доценти Г.Т. Искакова ж.б.
Машрик
Машрик (арабча эль-Машрик – Чыгыш) – Египеттен Чыгышка (Магрибден айырмаланып) жана Араб жарым аралынан түндүккө карай орун алган араб өлкөлөрүн камтыган аймак. «Маршик» термини орто кылымда араб басып алууларынын алгачкы мезгилинде пайда болгон. Азыркы учурда Машрикке Сирия, Ирак, Иордания, Израиль, Кувейт, Ливан, Сирия жана Палестина кирет. Машрик менен Магрибдин ортосунда Египет туруп, эки тараптын тең маданиятынын белгилерин бириктирип турат. Калкы, тили боюнча Магрибге жакын.
Суусамыр участкалык ооруканасы
Суусамыр участкалык ооруканасы - Суусамыр кыштагында жайгашкан. Оорукана алгач 1955-жылы жыгач үйдүн базасында уюштурулуп, 5 койкалуу болгон. Калкты бир врач, 2 орто билимдүү медициналык кызматкер тейлеген. Автоунаа болбогон. Чакыруулар ат менен тейленген. Элдин санынын өсүшүнө байланыштуу оорукана кеңейе баштаган.
Курсант
Курсант (аскер) — аскер окуу жайынын, мектептин жана курстун окуучусу.
Пруссия
Пруссия — согушчул-колониячыл, милитаристтик жана реакциячыл немец мамлекети. Ал немец феодалдарынын 12–17-кылымда Борбордук, Чыгыш жана Түштүк-Чыгыш Европаны каратууларынын натыйжасында Бранденбург курфюрсттугу (12-кылым) менен Тевтон орденинин (13-кылым) базасында пайда болгон. 1618-жылы Бранденбург-Пруссия мамлекети түзүлгөн. Пруссия 1701-жылы Гогенцоллерндер династиясы бийлеген королдукка айланган. Пруссияда юнкерлердин мүдөөсүн көздөгөн милитаристтик полициялык-бюрократиялык режим орногон. Фридрих Инин тушунда (1740–86) Пруссия армиясы Европадагы эң чоң армияга айланган. 18-кылымдын 40-жылдарында Силезияны караткан. Полыпаны үч жолу бөлүштүрүүгө (1772, 1793, 1795) катышып, Гданьск, Познань ж. б. жерлерди кошуп алган. 18-кылымдын аягы – 19-кылымдын башында революциячыл, кийин наполеондук Францияга каршы коалицияга катышкан. 1806-жылы Наполеон I тарабынан талкаланган. Вена трактаты боюнча 1815-жылы Пруссияга Саксониянын бир бөлүгү, Рейндин райондору өткөн. 1848–49-жылдары буржуазиялык-демократиялык революция монархия менен реакцияны жоё алган эмес. 1850-жылкы антидемократиялык конституция юнкерлердин мүдөөсүн канааттандырган. Австрия-Пруссия (1866) жана Франция-Пруссия (1870–71) согуштарынан кийин Пруссия Германияны пруссиялык милитаризм негизинде бириктирүүнү аяктаган. Пруссиялык жана германиялык милитаристтер Биринчи дүйнөлүк согуштун (1914–18) демилгечилеринен болгон. Германиядагы Ноябрь революциясынын (1918) натыйжасында Пруссияда монархия кулатылган, бирок сакталып калган реакциянын үстөмдүгү Германияда фашисттик диктатуранын орношу менен (1933) өтө күчөгөн. Экинчи дүйнөлүк согушта (1939–45) фашисттик Германия жеңилип, Потсдам конференциянын (1945) чечими боюнча мурда Пруссия тартып алган поляк жерлери Польшага, Кёнигсберг жана ага чектеш райондор СССРге кайтарылып, Пруссиянын калган аймагы Германиянын курамына кошулган. Германиядагы контролдук кеңештин 1947-жылы 15-февралдагы кабыл алган мыйзамы боюнча Пруссия мамлекети жоюлган.
Хюго (Миннесота)
Калкы - 13332 киши. Болжолдуу аянты - 93.3 км². FIPS коду — 27-30392.
Генгенбах
Калкы - 11023 киши(2013-ж.). . Аянты - 61,91 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 17 034. Мэр — Михель Рошах.
Periscope
Перископ деген эмне?
Бул суу астында жүрүүчү кеменин ичинен кургактыкка, суу үстүндөгү башка кемелерге көз салчу дүрбү. Перископ 2014-жылдын февраль айында америкалык Кейвон Бейпкур жана анын бир нече жардамчылары тарабынан иштелип чыккан. 2015-жылдын мартында аны Твиттер социалдык тармагы сатып алган. Перископ жер жүзүнүн булуӊ-бурчунда болуп жаткан түрдүү окуяларды түз алып берүү мүмкүнчүлүгүнө ээ. Бир карасаӊ Инстаграмдын бир түрүндөй туюлат. Мында деле колдонуучулар жеке жашоосундагы жаӊылыктары, окуялары менен бөлүшөт. Болгону түз байланыш аркылуу. Мисалы, сиз телефонуӊузга Перископту жүктөп, ага катталдыӊыз дейли. Эми сиз кызыктуу инсандардын баракчасына жазыласыз да, алардын Перископтон байланышка чыгышын күтөсүз. Элестетиӊиз, сиз дүйнөнүн бир бурчунда туруп алып эле канадалык ырчы Жастин Бибердин эмне кылып жатканын онлайн режимде көрө аласыз. Ал эле эмес түз байланыш учурунда ага өз сурооӊузду узатып, жооп алсаӊыз да болот. Эми андагы функциялар менен тааныштырабыз.
Лоуренс Жон Фишборн
Фишборн "Терең максат менен" (англ. Deep Cover) жана "Нү-Йорк падышасы" (англ. King of New York) деген классикалык- культтук тасмаларында ойногон. 2008-жылдан 2011-жылга чейин "C.S.I.: Кылмыш жайы" (англ. CSI: Crime Scene Investigation) тасмасында доктор Рэймонд Лэңстондун, 2013-жылдан 2015-жылга чейин "Ганнибал (Киши жегич)" (англ. Hannibal) триллеринде Жек Кроуфорддун ролун аткарган. 2013-жылы "Болот адам" (англ. Man of Steel) деген режиссер Зак Снайдердин фантастикалык боевик тасмасында Перри Уайттын ролун аткарса, 2016-жылы "Бэтмен суперменге каршы: Адилеттүүлүк таңында" (англ. Batman v Superman: Dawn of Justice) тасмасында дагы катышкан.
Эсептөө тутуму
Киришүү:
Экилик эсептөө системаларындагы арифметикалык амалдар
0– нөл,
10 – эки,
11 – үч,
Биринчи эсептөө системасынан башка эсептөө системасына которуу
Сегиздик системадагы маанини ондук системага которуу үчүн, аны көп мүчө түрүндө жазып алып, анын тиешелүү разрядын сегиздинберилген даражасына көтөрүп арифметикалып амалдар менен таап алабыз:
Ондук эсептөө системасынан экилик эсептөөсистемасына которуу
Ондук системадагы сан маанисин экилик системага которуу үчүн ал сандын калдыгы 1 ге барабар болгонго чейин 2 ге бөлүү керектелет. Жыйынтыгында бөлгөндөн ашып калган калдыктарды аягынан башына карай жазып чыгабыз.
Информацияны компьютерде бинардык коддоосу
Бит – бул маалыматтын эң кичинекей өлчөө бирдиги. Биттен кийин  байт келет(8 биттен турган), кийин килобайт(1024байт),мегабайт(1024кбайт), гигабайт(1024гбайт).
Сандардын компьютерде көрүнүшү
Компьютерде бүтүн сандар эс уячасында сакталат, мындай учурда ар  бир эс уячасынын разрядына дайыма бир гана сандын разряды дал келет. Терс маанидеги эмес бүтүн санды сактоо үчүн 8 биттик  эс уячасы берилет.
Джэфферсон (Нү-Гэмпшир)
Калкы - 1107 киши. Болжолдуу аянты - 130.5 км². FIPS коду — 33-38820.
Эсептөө тутуму
Бөлгүчтөрү менен бирдей эмес коддоо
ki – L символунун кодунда болгон элементардык сигналдардын (бит) саны.
Алфавиттик бирдей эмес бинардык коддоо. Префикстик код
2. Коддук сөздү коддук таблица менен салыштырып; эгер окшоштук жок болсо, 1.ге жөнөтүү;
Бирдей алфавиттик бинардык коддоо. Байттык код
Мисал:
Жыйынтыктоо
”Эсептөө системалары”темасын изилдөөдө биз тарыхый анализ жүргүзгөнгө мүмкүнчүлүк алып, ар кандай сандын жазылыш формаларын карап, материалды систематизациялаштырып, өзүбүзгө ар түрдүү колдонуу спектирлерин чыгардык.
Колдонулган адабияттар
2. Бендукидзе А.Д. О системах счисления // Квант - 1975 - №8 - с 59-61.
Камерон Диас
К. Диаска “Алтын глобус” сыйлыгынын төрт номинациясы “Жон Малкович болуу” (англ. Being John Malkovich, 1999), “Ванилдүү асман” (англ. Vanilla Sky, 2001), “Нү-Йорк_бандалары” (англ. Gangs of New York, 2002), “Мэри тууралуу бир нерсе” (англ. There's Something About Mary, 1998) деген тасмалардаги ролдору үчүн ыйгарылган. Актриса “Мэри тууралуу бир нерсе” ( англ. There's Something About Mary, 1998) тасмасы үчүн Америка Кино сынчылар коомунун сыйлыгынын “Эң мыкты актриса” номинациясын утуп алган. 2013-жылы К. Диас Голливуддагы жашы 40тан жогору кирешеси эң көп актриса деп таанылган. 2015-жылы америкалык кино прокатта актрисанын тасмалари үч миллиард АКШ долларынан ашык киреше алып келген, ал эми дүйнөлүк масштабда бул сандык көрсөткүч жети миллиардды түзгөн жана К.Диас АКШдагы Скарлетт Йохансон (Scarlett Johansson) жана Эмма Уотсондон (Emma Watson) кийинки кирешеси эң көп үчүнчү актриса деп аталган.
Хоэнтурм
Хоэнтурм (Hohenthurm) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале районуна кирет.
Фрезенбург
Фрезенбург (Fresenburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эмсланд районуна кирет.
Мэдкалф (Миссисипи)
Мэдкалф (Миссисипи) (Metcalfe) — Миссисипи штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Пассадумкиг (Мэн)
Пассадумкиг (Мэн) (Passadumkeag) — Мэн штатынын Пенобскот округуна караган АКШ шаары.
Эралиева Каныкей
Эралиева Каныкей (9. 1. 1956-ж. т., азыркы Нарын обл., Ак-Талаа району, Дөрбөлжүн (Баетов) айылы) - композитор, аткаруучу. Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (1988),  Кыргыз Республикасынын эл артисти  (2009).