cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Көрүү
Көрүү системасы
Алыстан начар көргөндөрдүн көзү бат чарчайт, көп окуганда же жазганда каштын үстү ооруйт, көз алмасын кыймылдатканда көздөн чыбырчыктар көрүнөт. Алыстан начар көргөндөр буюмду так көрүү үчүн аны көзүнө абдан жакындатууга аргасыз болот. Көрүү кемчилиги «чачыратуучу» иймек линзалуу көз айнек менен оңдолот. Ал көзгө күч келүүдөн пайда болгон жагымсыз сезимдерди жоготот.
Көздүү сактоо
Адам өзүнүн бүткүл өмүрүн чөйрө менен байланышта өткөрөт. Организм менен чөйрөнү байланыштырууда көптөгөн сезгич органдардын (системалардын) арасынан көз (көрүү) биринчи орунда турат. Жарыкка байланышкан мейкиндиктеги кубулуштар, боёк түстөрү жана башка адамга абдан чоң канааттандырарлык сезим жаратат. Ошондуктан көздү сактоого ар бир киши аракет жасаш керек. Көздүн жакшы көрүүсүн сактоодо туура.
Людвиг Фейербах
фейербах дин тууралуу
Фейербах үчүн Кудайдын образы — бул адам маңызынын адамдын өзүнөн ажыратылышы. Кудай адамдан ажыратылат. Аны өз алдынча жашайт деп табышат, ошондой эле Аны бардык бар болуп жашап тургандардын түпсебебине айландырышат. Бул ажыратуу концепциясы динди фейербахтык сынга алуунун башкы тиреги катарында чыгат. Фейербах жашап турган диндин реакциячылдыгын жана зыяндуулугун, анык адамдын жакшы турмушка жетүүгө карата болгон умтулуусун байлап-матап, аны чыдамкай болууга, кың этпей баш ийүүгө мажбурлай тургандыгын баса белгилейт.
Этика
Фейербахтын этикалык окуусу анын философиясында олуттуу орунду ээлеп турат, ал эвдемонизм мүнөзүнө ээ жана Мен менен Сендин биримдигинен жана өз ара байланыштуулугунан келип чыгат. Ал адамды антропологиялык планда түшүнүүнү биринчи планга коёт. Ал үчүн башкы нерсе — индивиддердин карым-катышы. Бактыга умтулуу Фейербах тарабынан адам эркинин кыймылдаткыч күчү катарында каралат, ал умтулуу адеп-актык парзды түшүнүү зарылдыгын пайда кылат, анткени Мен Сенсиз жашай да, бактылуу да боло албайт. Бул умтулуу — эгоисттик сезим эмес, анткени ал башкалар менен бирликтешкенде гана натыйжага алып келет.
Кыдырназаров Асанбек
Кыдырназаров Асанбек – театр жана кино артисти, комузчу.
Өмүр баяны жана чыгармачылыгы
Булардын ичинен айрыкча "Кыргыздын расмий эмес гимни" аталган "Кыргыз көчү" күүсү улуу күүлөрдүн арасына кирген. Күү жанрынын классикасына айланган.
Селекционное
Калкы
Калкы - 2 327 киши.
Леонид Витальевич Канторович
Өмүр таржымалы
1948-жылдын ортосунда И.В. Сталиндин буйругу менен Канторовичтин расчеттук тобу өзөктүк куралды иштеп чыгууга катыштырылган. 1949-жылы "функционалдык анализ боюнча эмгектери үчүн" Сталин сыйлыгынын лауреаты болгон.
Кызыл баштар
Кызыл баштар - (шииттердин 12 имамынын урматына 12 тилкелүү кызыл тебетей кийгендер дегенден чыккан сөз) — Кичи Азия менен Азербайжандагы көчмөн түрк урууларынын бирикмеси. Кызыл баштар Сефевиддер династиясынын башкы аскер таянычы болуп, алардын шайыктарынын башчылыгы менен Грузия, Трапезунд империясына жана башка коңшу өлкөлөргө кол салышкан. Кызыл баштар Исмаил Сефевинин жетекчилиги менен 16-кылымдын башында Ак-Койлуу мамлекетин талкалап, Исмаилди шах көтөрүп (1502), Сефевиддер мамлекетин негиздешкен. Кызыл баштардын ак сөөктөрү бул мамлекетти 16-кылымдын аягына чейин бийлеген. 16-кылымдын аягында шах Аббас I туруктуу армия түзгөндөн кийин Кызыл баштардын жана алардын кошуундарынын саясий мааниси аябай төмөндөгөн. 16-17-кылымдагы расмий орус документтеринде Сефевиддер мамлекетинин букараларынын баары Кызыл баштар деп аталган.
Башкирская Чумаза (Зианчурин району, Башкыртстан)
Башкорт самаҙаһы — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Абзан айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 518 киши. Почта индекси — 453391, ОКАТО коду — 80226804003.
Северцов кошаягы
Саны
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары). Кыргызстанда кош аяктын биологиясы белгисиз. Адабияттарда берилген маалыматтарга караганда активдүү сезондук мезгили 7-8 айга жакын созулат. Жашоо тиричилигинин күүгүмдө жана түнкүсүн өткөзөт. Анча терең эмес ийиндерди казышат. Жазында ийиндеринен чыккандан кийин көбөйүүсү башталат. 26 күнгө жакын көтөрүп 2-7ни тууйт. Көбөйүү мезгили созулган. Ургаачылары майдын башында тууйт.
Бир клеткалуу организмдер
Бир клеткалуу жаныбар же эң жөнөкөйлор - микроскоп менен көрүүнүчү эн майда, көзгө илээшпеген жаныбарлар. Алардын денеси бир клеткадан турат. Денеси негизин цитоплазма жана бир же бир нече ядролор түзүшөт. Дененин формасы ар түрдүү: уузунча, ийик, жана шар сымал. Кыймылдоо, азыкнуу, дем алуу, бөлүп чыгаруу, көбөйүү өңдүү тиричилик кызматтарын дененин өзгөчө бөлүктөү аткарат. Алар жер бетинде жана суудагы ар кандай чөйрөлөрдө: денизде, тузсуз сууларда, көлмөдө, нымдуу топуракта, өсүмдүктөрдүн, жаныбарлардын жана кишинин организмде жашашат.
Кымиль-Кикя дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Саспаев Аман
Мурат. Аңгеме. – Ф.: Мектеп, 1978.
Шашкедеги кара туман: Афтобиографиялык роман. - Б.: Турар, 2012. - 388 б.
Чудесный птица симург. – Ф.: Мектеп. 1972.
Догдурбек Нургазиев
Каза болушу
Кыргыз Эл сүрөтчүсү, профессор Догдурбек Нургазиев 64 жашында дүйнө салган. Ал 9-августта катуу оорудан улам көз жумган.Маркумду акыркы сапарга узатуу 10-августта саат 11:00дө Бишкек шаарындагы Горький көчөсү менен кесилишкен Оренбург туюк көчөсүндөгү №13 үйдө болгон
Степко-Вож
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Илья Романович Пригожин
Илимий ишмердиги
Эң негизги жетишкендиктеринин бири - тең эмес термодикамикалык системалардын бар экенин көрсөткөнү болуп саналат. Бул системалар белгилүү шарттарда айланасынан энергияны жана заттарды соруп алып, сапаттык жактан татаалдашууга секирик жасашы мүмкүн (диссипативдик структура). Андыктан, мындай секирик статистиканын классикалык мыйзамдарына ылайык, мурдатан билинбейт. Бул системалар кийин анын атынан аталган. Мындай системаларды өлчөө анын 1947-жылкы аракеттеринин аркасында мүмкүн болгон.
Таасир этүү
Колдонулган адабияттар
Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - Б.: 2004
Кызыл гвардия
Кызыл гвардия — Октябрь революциясынын негизги сокку уруучу күчү, жумушчулардын куралдуу отряды. 1917-ж. мартта большевиктердин жетекчилиги менен түзүлгөн. Октябрь революциясы жеңип чыккандан кийин Кызыл гвардия бийликти жеңип алуу куралынан Совет республикасын коргоо жана бекемдөө куралына айланган. Түркстан АССР ЭКСтин 1917-ж. 24-ноябрда кабыл алган токтомунун негизинде Түркстан крайынын шаарларында жана уезддеринде Кызыл гвардия отряддарын уюштуруу башталган. 1917-ж. 31-декабрда Бишкек шаарында Кызыл гвардия отряды уюшулуп, ага 200дөй адам мүчө болгон. Ошондой эле Кызыл-Кыя, Токмок, Каракол шаарында уюшулган. 1918-жылдын орто ченинде Түркстан аймагында 11 миңден ашуун Кызыл гвардиячылар болгон. Элдин оор абалын көрүпбилип туруп, ашык эгинин мамлекетке өткөрбөш үчүн жерге көмгөн, тамак-аштын баасын асмандаткан кулактардын ашык эгинин алып, кедейлерге таратып берүү чаралары көрүлгөн. Кыргында Кызыл гвардиячылардын чечкиндүү аракеттеринин натыйжасында миңдеген пуд эгин даярдалып, дыйкандарга үрөн үчүн берилген. Бара-бара Кызыл гвардиянын коомдук тартипти сактоо боюнча милдеттери милиция органдарына өткөзүлүп, Кызыл гвардия толугу менен Кызыл Армияга кошулган.
Сарбан (айыл)
Калкы
Калкы - 747 киши.
Пазырык маданияты
Пазырык маданияты ар кандай этностук топторду бириктирген көп кырдуу маданият.
Көз оорулары
Көздүн тор кабыкчасынын сыйрылышы
Көздүн тор кабыкчасы хориодея кабыкчасынан ажырап кетиши. Ал көбүнчө алыстан начар көргөн жана улгайган адамдарда кезигет. Мындай оорулуулар оор жумуш жасаганда, урунуудан көздүн тор кабыкчасы бириккен жеринен ажырап кетет. Көздүн ичиндеги суюктук тор кабыкчанын астына куюлат да, тор кабыкча сыйрылат. Оорулуунун көзүнөн от чагылып, бара-бара көрүү абдан начарлайт. Оорунун алгачкы белгилери билинери менен догдурга кайрылуу керек. Алдын алууда алыстан начар көргөн адамдар кара жумуш жасоого, оор нерсе көтөрүүгө, спорттун кээ бир түрү менен (сууга секирүү, бийиктикке жана узундукка секирүү, бокс жана башка) машыгууга болбойт. Көздү түрдүү урунуудан (айрыкча өндүрүштө), түрдүү оорулардан сактоо талапка ылайык.
Юрмаш (Нуриман району, Башкыртстан)
Юрмаш — Башкыртстандын Нуриман районундагы айыл, Николь айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 80 киши. Почта индекси — 452444, ОКАТО коду — 80245820004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Сасыкбаев Саткын
Сасыкбаев Саткын (25.09.1907–04.04.1997) - жазуучу, акын, журналист, котормочу. Кыргыз Республикасынын эл жазуучусу (1995).
Кыргыз тилинде
Ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1938. – 58 б.
Тандалган чыгармалар. – Ф.: Кыргызстан, 1977. – 516 б.
Тандалмалар: Роман, повесть. – Ф.: Кыргызстан, 1987. – 460 б.
Дочь фабрики: Повести и рассказы. – Ф.: Киргизгосиздат, 1958. – 189 с.
Рашидов Ш. Айкыз жана Алимжан: Повесть. – Ф.: Кыргызстан, 1972. – 67 б.
Амин кычкылдыктары (аминокислота)
Аминокислоталар (карбондук кислоталар) — курамында карбоксиль (СООН) жана амин (NН2) топтору бар органикалык кислоталар.
Көз травмалары
Оор травмалар көрүүнү начарлатып, ал тургай сокурлукка алып келет. Кээде көз жарадар болгондо жаш чыгуучу түтүк кошо майып болушу мүмкүн. Мында түтүктүн үзүлүп кеткен жерин таап тигүү керек, болбосо көздөн жаш токтобой дайыма агып калат. Көз алмасынын сырткы кабыгы айрылып кеткен учурда ички кабыкчалары майып болгон жерге тыгылып, көздүн ичиндеги суюктукка кан таркап, темир, жез жана башкалардын учкуну көздүн тунук челин тешип кеткен учурлар да болот.Мындай учурда да хирургиялык жардам берүү зарыл. Операциядан кийин 6—-7 күн тынч жатуу зарыл.
Көз эң эле оор майып болсо (көздүн чечекейи, ички назик кабыкчалары ордунан козголуп калса), тез убакыттын ичинде кылдаттык менен хирургиялык жардам көрсөтүлбөсө, экинчи көзгө да доо кетет. Экинчи көз ооруп калбас үчүн жарадар болгон көздү алып таштоого туура келет.
Кислота, акиташ жана башка түшсө көздүн кабыкчалары күйүп калат. Мындай учурда мүмкүнчүлүк болушунча көпкө чейин муздак суу менен жууп, көз жапкагын аңтарып туруп былжыр кабыкчанын бетине жабышып калган акиташты сууланган кебез менен алып таштап, ар бир саат сайын 20%түү альбуцидди же тазартылган медициналык майды 1 — 2 тамчыдан тамчылатуу керек. Эгерде көзгө кайнак суу же оттун жалыны чачыраса суу менен жуубай туруп эле вазелин же чычырканактын майын тамчылаткан жакшы. Көзү күйгөн адамдарды жогорку айтылган жардамды көрсөткөндөн кийин ооруканага тез жеткирүү керек. Ооруканада көздүн күйгөн деңгээлине жараша кылдаттык менен дарылоо жүргүзүлөт.
Тим (Сосна куймасы)
Тим — Орусиядагы дарыя. Орлов облусу, Липецк облусу, Курск облусу, Воронеж облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сосна дарыясынын оң жээгинен 177 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 120 км.
Ички оорулар
Аныктоо
Ички ооруларды аныктоодо тыңшоо, кармалап көрүү, оорулууну сурап билүү жана башкадан тышкары татаал биохимиялык жана аспаптык диагноздоо ыкмалары (мисалы, эндоскопия) колдонулат. Дарылоону терапевт-врач жүргүзөт. Дарылоодо негизинен дары-дармек, мүнөздөп тамактануу, айыктыруучу физкультура, санаторий-курорттук дарылоо жана башка пайдаланылат.
Жолоев Нурбек
Жолоев Нурбек 1968-жылы 18-майда Ош шаарында туулган.
Сарала
Мени менен бир күнү
Саякбай Каралаевдин варианты боюнча Алмамбеттин сөөгүн койгондо анын кара ашына С. союлат:
Чеч-Дөбө жонун ойду дейт,
Тауншип оф Пристон (Нү-Жерси)
Калкы - 16265 киши. Болжолдуу аянты - 43.0 км². FIPS коду — 34-60915.
Палман тургун жайы
ПАЛМАН ТУРГУН ЖАЙЫ – палеолит дооруна таандык журт. Кадамжай районундагы Исфайрамсай суусунун боюндагы тектирде. Анда томпогураак келген ийри-муйру, бир же эки миздүү таш куралдар табылган.
Ички органдар
Заара-жыныс системасы болсо заара жана жыныс органдарынан турат. Заара органдарына бөйрөк, заара агуучу түтүктөр, табарсык жана заараны сыртка агызуучу түтүк кирет. Бул органдардын негизги милдети — алгачкы жана акыркы заараны пайда кылып, аны сыртка бөлүп чыгаруу. Жыныс органдары эркектики жана аялдыкы болуп экиге бөлүнөт. Жыныс органдары кишинин тукумун сактап калуу (көбөйүү) милдетин аткарат.
Арбитраждык элдешүү
Арбитраждык элдешүү – арбитраждык териштирүүнүн натыйжасында тараптардын элдешүүсү. == Колдонулган адабияттар ==
Аданов Жыргалбек
Аданов Жыргалбек 1973-жылы 4-майда Жалал-Абад облусундагы Сузакрайонунун Октябрь кыштагындатуулган.
Комсомольская (метро бекети, Сокольническая сызыгы)
Комсомольская — Москва метросунун Сокольническая сызыксындагы станция. Үч темир жол вокзал түйүндөрү Ленинградский, Ярославский жана Казанский. 1935-жылы 15-майда ачылган.
Юлдыба (Зианчурин району, Башкыртстан)
Юлдыба — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Абзан айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 181 киши. Почта индекси — 453391, ОКАТО коду — 80226804008.
Ак ит, урук
Ак ит - солто уруусундагы бөлөкпайдын курамындагы урук.
Кыпа-Ират-Кы дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Көкүрөк
Көкүрөк көңдөйүнүн ичинде жүрөк, өпкө, кекиртек, кызыл өңгөч, кан тамырлар жана нерв талчалары жайгашат. Көкүрөк көңдөйү төмөн жагынан боор эт менен ич көңдөйүнөн бөлүнүп турат: жогору жагы моюнга өтөт. Көкүрөктүн формасы адамдын жынысына, дене түзүлүшүнө жана булчуңдардын өөрчүшүнө жараша ар кандай (жазы жана кыска, узун жана ичке) болушу мүмкүн.
Көкүрөктүн формасы кишинин ден соолугуна да жараша болот. Мисалы, итий менен ооруган баланын төш сөөгү алды жакты карай урчуюп чыгып, канаттуулардын төш сөөгүнө окшошуп кетет. Ал эми дем алууга тескери таасирин тийгизүүчү ооруларда (мисалы, эмфизема) көкүрөк челекке окшоп калышы мүмкүн.
Сарпайы
Жакасы алтын жеңи жес,
Шаабай Азиз уулу
Манастын жазылып алынышы
Шаабайдан 1959-ж. «Манастан» 8368 сап ыр көлөмүндө, 1971-ж. «Сейтек» эпосунан 3842 сап ыр көлөмүндө жазылып алынган. Кийинчерээк 1000 м магнитофондук лентага «Манастан» үзүндү («Тал Чокудагы окуя») түшүрүлгөн, жазылган убактысы көрсөтулгөн эмес. Бардык материалдар Кыргыз ССРинин илимдер академиясынын Кол жазмалар фондусунда (244—3096, 246—5181, 246—4035-инв.) сакталып турат.
Саякбаев Калмак
Носов Н. Витя Малеев үйүндө жана мектепте: Повесть. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1954. – 232 б.
Дервильи. Тарыхка чейинки баланын окуясы: Повесть. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1959. – 106 б.
'''Гончаров И. А.''' Обломов. – Ф.: Кыргызмамбас, 1960. – 624 б.
'''Гончаров И. А.''' Жар: 5 бөлүктөн турган роман. – Ф.: Кыргызмамбас, 1963. – 782 б.
Белов В. Айыл баяндары. – Ф.: Кыргызстан, 1973. – 160 б.
Кызыл-Дыйкан (Өзгөн району)
Кызыл-Дыйкан — Кыргызстандын Ош облусунун Өзгөн районундагы кыштак. Жазы айыл аймагына караштуу. Жазы суусунун оң өйүзүндө, деңиз деңгээли 1050 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Өзгөн шаарынан 11 км түндүк-чыгыш тарапта. Кара-Суу темир жол бекетинен 57 км. Калкы 2862 (2009); негизинен дыйкан жана мал чарбаларында эмгектенет. Орто мектеп, китепкана, клуб, ФАП бар. Турмуштиричилик кызматынын бөлүмдөрү, соода түйүндөрү, тегирмен, мончо иштейт.
Калкы
Калкы ― 2862 киши (2009-жылы).
Сортамак (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гана
Эгемендүүлүк
1960-ж. 1-июнда Гана республика болуп жарыяланды. Алгачкы президенти болуп К. Нкрума шайланган. 1966-ж. 24-февралда армия офицерлери мамлекеттик төңкөрүш жасап, генерал Анкра жетектеген Улуттук Боштондук совет (УБС) түзүлгөн. 1969-ж. апрелде генерал Анкра бийликтен четтетилип, ордуна генерал Африфа келди. 197080-жылдарда өлкөдө бир нече жолу аскердик төңкөрүштөр болуп өткөн. 1992-ж. президенттик шайлоо өткөрүлүп, жыйынтыгында бийликке граждандык өкмөт келген. 2000, 2004-ж. президенттик шайлоолордо Ж. Куфуор ийлигикке жетишкен.
Труды (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Акколу, урук
Ак колу - каңды уруусунун курамындагы урук. Этнонимдин параллели топоним катары белгилүү: Ак-Кол ашуусу, Талас району.
Алексей Алексеевич Абрикосов
Илимий ишмердиги
Улуттук Аргон лабораториясында курпаттын негизинде жогорку температуралуу үстөк өткөргүчтөрдүн көпчүлүк өзгөчөлүктөрүн түшүндүргөн жана 1998-жылы эң алгач 1928-жылы П. Капица тарабынан өлчөнүп, бирок, эч качан өз алдынча эффект деп каралбаган жаңы эффект ачкан (сызыктуу квант магниттик каршылык эффекти).
Арналуу чек
Арналуу чек – башка жакка берилбей турган, белгилүү гана бир жакка тийешелүү чек.
Малиновка (Зианчурин району, Башкыртстан)
Малиновка — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Абуляйыс айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 460 киши. Почта индекси — 453391, ОКАТО коду — 80226805001.
Сейталиев Медетбек
Орус тилинде
Тальтия (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыпа-Каныль-Кы дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сыр-Яга
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сарыбай
Сарыбайдын портреттик мүнөздөмөсү (алп уйкусу, ага эч кимдин алы жетпестиги, денесине курал өтпөстүгү жана башкалар) образдын нукура мифтик-жомоктук белгилерин айгинелейт. Ал Желмогуздун уулу, жашаган жери да жетээр-жетпес, Жет-кайт деген фантастикалуу чөлкөм. Анын ата-тегинен бери келаткан максаты Манастын  тукумун курутуу. Атасы Желмогуз делгени менен эпосто Жезкемпир, жети баштуу желмогуз, ажыдаар өңдүү алгачкы баатырдык эпостордун терс каармандары сыяктуу иш-аракеттери жөнүндө айтылбайт. Болгону Сарыбайдын образына көөнө касиет берип турат. Эпосто анын кебетеси төмөнкүдөй сүрөттөлөт:
Эки көзү капырдын
Сары-Бел
Сары-Бел — «Манас» эпосундагы топоним. Ч. Валиханов жазып алган эпизоддо калмак каны Жолой мекендеген жерлердин бири. С.-Б-де Жолойдун кызы кызыл түлкү болуп кубулуп кыргыз баатырын жазгырып кеткени айтылат.
Ичтин катуу кармоочу оорусу
Эгерде ичтин катуу оорушу аппендицит, карындын жарасы, ичегинин түйүлүшү жана башка оорулардын белгиси болуп, операция кечиксе, оорулуунун абалы кыйындайт. Оорулуу ичи катуу ооруй баштаганын сезери менен врачка кайрылуусу зарыл. А эгер ич туйулуп адам кан заара кылса эмне болот
Кулак чуулдоо
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Паңсат
ПАҢСАТ – Орто Азиядагы Бухара, Кокон хандыктарында беш жүз аскердин башчысы. Тажикче «беш жүз» (панч сод) сөзүнөн алынган.
Сарыбуурул
Сарыбуурул — Керкөкүл, Аксаргыл — «Манас» эпосундагы Тейиш кандын тоюнда Сайкалдын Манас менен сайышканда минип чыккан аты. Сайкал Манасты эңип кетеринде Чубак жете келип С-ду башка чаап үркүтүп, Манасты жөлөп калат. Кайра сайышууга Сайкал чыкпай койгондо, Карачанын сунушу боюнча С-ду Манаска тартуу кылышат. Манас атты Карачага кайрып берет.
Портал:География
ja:Portal:地理
Ишемия
Ишемия киши коркуп кетип артерия рефлекстик спазм болгондо, суук, оору, химиялык заттар (адреналин, эрготин жана башка), биологиялык дүүлүктүргүчтөр (бактериялар, токсиндер) таасир эткенде, артерия тромб же эмбол менен бүтөлүп калганда (к. Тромбоз, Эмболия), артерияны сезгенүү процесси же шишик басып калганда болот. Ал жерде кычкылтек жетишсиздиги (гипоксия) болуп, функциясы бузулат, ооруйт. Артериянын спазмында некроз болушу мүмкүн. Нерв системасы жана жүрөк булчуңу Ишемияны өтө сезгич келет.
Викиказына
Саясаты
Көпчүлүк Викимедиа долбоорлор азырга чейин башка долбоорлорго же тилдерге көрүнбөгөн жергиликтүү жүктөп берүүлөргө уруксат берет. Ал эми бул опция жергиликтүү долбоордун саясаты уруксат берген материал (мазмунду туура колдонуу сыяктуу) үчүн пайдаланылат дегенди билдирет. Бирок ага Викиказынанын автордук укук саясатына ылайык уруксат берилбеши мүмкүн. Викиказына өзү ак ниет пайдаланууга же болбосо эркин эмес лицензияланган жүктөөлөргө уруксат бербейт. Ага материалдарды коммерциялык мүнөздө пайдаланууга чектөө киргизген же бутактама эмгектерге уруксат бербеген лицензиялар дагы кирет. Ушул себептен улам Уикиказына дайыма эркин лицензиялуу медианы кабыл алып, автордук укугу бузулган файлдарды өчүрүп салат. Кабыл алынган лицензияларга GNU эркин документациялык лицензиясы, Creative Commons Attribution жана Attribution/ShareAlike лицензиялары, башка эркин мазмун жана эркин программалык камсыздоо лицензиялары, ошондой эле коомдук домен кирет.
Ош уезди
Тарыхы
Падышалык администрациядан тышкары, ошондой эле жергиликтүү өкүлдөрүнөн турган тузем администрациясы иш жүргүзгөн.
Ош уезди элге билим берүү тармагы
15 январь 1887 жылы Ош шаарынын улук аксакалдары жана миңбашылары Султан Таирбаев жана анын бир тууганы Кудрат Таирбаев Ош уездинин башчысы М.Е. Ионов жана Түркстан өлкөсун бийлиги жардамында Ошто орус-тузем мектеп ачышты. Мектепте ошондо башчысы В.Ф Орлов, эки аял окутуучу, кийин мусулман сабаты мугалими Б.С. Султанов жана бир кызматчы иштешкен. Бул мектеп алгачкы орус-мусулман сабатын көндүмдөрүн гана берген, алар уезд жана волость кенже кызматчыларын даярдоо үчүн зарыл болгон. Ал эми 1915 жылы жергиликтүү орус-тузем окуу жайы өзүнүн класстарын жана мугалимдерин санын көбөйтөт. Эгерде мурда бул бир класска жай болсо, анда январь айынан баштап, Түркстан өлкөсу генерал-губернатору окуу жайы экинчи классты ачууга жана 1 мугалимди ишке алууга уруксат берди. Ошондо эле уезд башкармалыгы окуу жайын имараттын кеңейтүү үчүн окуу жайына 740 руб. 39 коп акча каражатын бөлүп берди. Аны менен бирге Ошто жадид мектеп ачылды, анда Балтыходжа Султанов менен саякатчы жана революционер Фазылбек Касымбеков (тарых мугалими) иштеген.
Таргурсос (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Андрей Константинович Гейм
Илимий жетишкендиктери
Геймдин жетишкендиктеринин бири катары кийин gecko tape деген ат менен белгилүү болгон биомиметикалык адгезивди (жабыштыргыч) айтууга болот.
Ак күп, урук
Ак күп - бугу уруусундагы желдендин курамындагы урук.
К.К. Юдахин бул сөзгө төмөнкүдөй мааниде аныктама берет:
Щигры (Косоржа куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Юридикалык талаштааным
Юридикалык талаштааным – ички (улуттук) же эларалык укук чегинде келип чыгуучу, өнүгүүчү, чечилүүчү талаш-тартыштарды карай турган жалпы талаштаанымдын бир бөлүгү, жаңы илим тармагы. Ю. т. укук таануу, саясат таануу, социология теорияларынын кайчылаш жеринде турат. Эгер алар өлкөнүн конституциясына, аймактык аралык макулдашууларга, бийлик бутактарына, улут жана аз сандуу элдер статусуна тийиштүү болсо, эмгектик, көпчүлүк үйбүлөлүк, өндүрүштүк, турмуш-тиричиликтик, улуттар аралык талаш-тартыштар табияты боюнча юридикалык болуп саналат. Мамлекеттер аралык талаш-тартыштардын баардыгы юридикалык болуп эсептелет.
Абдыразаков Бактыбек
Абдыразаков Бактыбек 1967-жылы 3-февралда Сузак районунун Октябрь кыштагында туулган.
Сыр-Яга-Вож
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Аванс
Аванс (фр. avance) — материалдык баалуулук, аткарылган иш жана көрсөтүлгөн кызмат үчүн алдыда боло турган төлөм эсебинен берилүүчү акча суммасы. Аванс кредиттин өзгөчө түрү болуу менен жеткирүүчүнүн, иш аткаруучунун жана кызмат көрсөтүүчүнүн жугуртуу каражатынын көлөмүн көбөйтөт. Тышкы соода операцияларында аванс контракттын жалпы суммасынын 10-15%ин түзөт. Контракт аткарылбаса, аванс сөзсүз кайтарылып берилет.
Текст
Текст ( — кездеме, бирикме) — басылган, жазылган же оозеки формадагы сөз (чыгарма); адабият, фольклор жана жазуунун бардык түрү;
Сүйлөмдө сөздөр менен интонациялар Тексттеги ролуна жараша жайгашат. Текст куруунун тилдик нормаларын 20-кылымдын 60–70-жылдарынан тартып өнүккөн тил илиминин «металингвистика», транслингвистика, Текст лингвистикасы же сөз анализи деген тармактарды изилдейт. Кең мааниде Текст – тил илиминде ар бир тилдин өз өзгөчөлүктөрүнө ылайык курулган бардык эле сүйлөмдүн иреттүү катары;
Авансцена
Авансцена (аван... жана сцена) - сахнанын алдыңкы бөлүгү. Порталдык арканын кеңдигине барабар жерди (көшөгө менен рампага чейин) ээлейт.
Комета
Кометанын куйругу
Кометанын куйругу – Күн нурунун таасири астында ядродон учуп чыккан газдардын молекулалары (иондор) менен чаңдын бөлүкчөлөрүнөн түзүлүп, узундугу ондогон млн. кмге жетет. Кометанын куйругу Күнгө жакындаган сайын өсүү менен ага карама-каршы жакка багытталат. Айрым учурда кометанын куйругу Жерден Күнгө чейинки аралыкка жетет. Ф. А. Бредихин Кометанын куйругунун ийрилиги бонча анын бөлүкчөлөрүнө таасир эткен күчтү жана классификациясын түздү. Кометанын куйругунун курамында азоттун бирикмеси, көмүртек, суутек жана кычкылтек болот. Кээ бир кометалар түрдүү типтеги бир нече куйрукка ээ.
Пенчул
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Яченка (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сары-Кол
Сары-Кол, Саркол— «Манас» эпосундагы топоним. Манас төрөлгөндөгү тойго С.-К-догу кыпчактар чакырылат. С.-К-ду Манастын  чоң атасы Ногой, кийин Шыгайдын уулу Жапак да жайлаган. Көкөтөйдү койгондо С.-К-ду ашып жедигер уруусунун мыктысы Багыш да эки жарым миң колу менен келет (Сагымбай Орозбак уулу, 3. 53). Саякбай Каралаевдин варианты боюнча Нойгут эли жайлаган жер деп сүрөттөлөт. Кыргыздар Манасты кан көтөрүп, Алтайдан Таласка көчкөндө Акбалта:
Калайынан күмүш көп.
Индикатор микроорганизмдер
Индикатор микроорганизмдер (лат. "indicator–көрсөткүч) -сырткы чөйрөнүн тигил же бул шартына мүнөздүү болгон, анын абалын, ар кандай таасирлерин көрсөтүп турган микроорганизмдер. И. м-ди изилдөө топурактын микробиол-сынын өнүгүшү менен коштолуп, алардын жардамы менен топурактын тибин, анын агротехникалык, агрохимиялык ыкмаларынын топуракка таасиринин шарттарын аныктаганга жардам берет. Ошондой эле микроорганизмдер аба, суу, топурак жана башка жаратылыш объектилеринин ар түрдүү химиялык (оор металлдар, пестициддер, радиоактивдүү) заттар менен булганышынын эң сонун көрсөткүчтөрү болуп эсептелет. Топуракта кээ бир биогендик элементтердин бар экендигин көрсөткөн микроорганизмдердин түрлөрү кездешет. Мисалы: азотобактер, кальций, магний, азот, ошондой эле оор металлдардын: Hg, Pb, Cd, Zn, Mo жана башка элементтеринин топуракта аз сандагы концентрациясына да өтө сезгич болушат. Өсүмдүктөр үчүн уулуу деп эсептелген жогорку концентрациядагы цинк элементин аныкташ үчүн Serratia marcescens - тест микроорганизм катары колдонулат. Ал эми ар кандай типтеги топурактын санитардык абалын баалоодо ичеги таякчасы (Escherichia coli) жана ''Bac. perbringens'' деген микроорагнизмдер колдонулат. Топуракта азоттун санын эсептоо учун - Scenedesmus guadricoula деген балыры колдонулат. Илимий топурак миробиол-сынын өнүгүшү менен келечекте дагы көптөгөн жаны индикатор микроорагнизмдер табылууда.
Архитектуралык чыгарманын автору
Архитектуралык чыгарманын автору – чыгармачылык эмгегинин натыйжасында архитектура долбоорун жасаган адам. Ошондой эле, архитектуралык долбоор иштелип чыккан эскиз долбоору да автордук укуктун белгиси болуп саналат. Аны андан ары долбоорлоо жана курулуш иштерине пайдаланууда, эскиздик долбоордо кабыл алынган архитектуралык чечимдерди автордун макулдугусуз өзгөртүүгө жол берилбейт. Ошондой эле, бул долбоор боюнча курулуш жана архитектуралык объект үчүн иштелип чыккан документацияга карата автордук укук да авторго таандык. == Колдонулган адабияттар ==
Кызыл-Баржау (Нуриман району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Тенис (Ишим куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Смышляев Юрий Михайлович
Смышляев Юрий Михайлович Урум районунун Петровск кыштагында 1937-жылы 16-апрелде туулган. 1959-жылы Москвадагы СССР Жазуучулар Союзунун алдындагы M.Горький атындагы Адабият институтун бүтүргөн. Эмгек жолун 1954-жылы жумушчу болуп иштөөдөн баштаган. Киров облусунун Буйский районунда чыгуучу «Призыв» гезити менен кызматташып, Москвадагы Лужники стадионун курууда жер казгыч болуп иштеген. 1959-жылдан өмүрүнүн аягына чейин Кыргызстанда Фрунзе шаарында жашап эмгектенген. Ыр жазганды эрте баштап, 1953-жылдан чыгармаларын басып чыгара баштаган. Алгачкы басылмасы болуп 1964-жылы жарык көргөн «У стен Пишпека» аттуу драмалык поэмасы эсептелет. Бир катар ырлар жана поэмалар жыйнактарынын автору. Акын кыргыз поэзиясын орус тилине которууда мыкты салым кошкон. Ал О.Бөлөбалаевдин, Т.Үмөталиевдин, С.Жусуевдин, Р.Рыскуловдун, М.Абылкасымованын ж.б. чыгармаларын орус тилине которгон. 1967-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү. 1970-жылы республикалык Ленин комсомолу сыйлыгына татыктуу болгон.
Орус тилинде
Карасартов А. Песня лягушки: Стихи. – Ф.: Мектеп, 1982. – 11 с.
MegaCom
Корпоративдик Жоопкерчилик
«Улуу Жеңиш» «Жакшылык жана сый-урмат» күндөрүн белгилөө менен MegaCom компаниясы Улуу Ата Мекендик согуштун ардагерлерине, оорук эмгекчилерине, Ленинград блокадасынын катышуучуларына жана концлагердин туткундарына байма-бай колдоо көрсөтүп келет. Улуттук мобилдик оператор, майрамдарды утурлай жеке иш -чараларын өткөрөт жана Жеңиш күнүнө карата республикадагы 1000 ардагерге 2000 сом өлчөмүндөгү бир жолку акчалай жардамын тапшырат. Бул максаттарга жыл сайын 4 миллиондон ашык акча каражаты бөлүнөт.
Улуттук мобилдик оператору «Mega Билим» билим берүү долбоорун ишке ашыруу менен, өлкөдөгү билим берүү тармагына маалымат технологияларын жайылтууга өз салымын кошуп келет. Бул болсо, коомчулуктун көйгөйлөрүн чечүүгө, алыскы аймактардагы айылдардын, шаарчалардын тургундарын санарип технологиясынан толук кандуу пайдалануусуна көмөктөшүп, ар тараптуу өнүгүүсүн колдоого даяр экендигинен кабар берип турат
Кыргызстандын дары суулары
Кыргызстандын дары суулары — Кыргыз жергесиндеги минералдык жана арашан суулар эзелтеден эле дарылык үчүн кеңири пайдаланылып келген. Ал эмес кээ бир булактарга эзелки эл ыйык катары сыйынып, кээ бир булактарга киринип, котур жана кулгуна оорусунан айыгыш үчүн кеңири пайдаланышкан. Суу атайын көөкөр идиштерге куюлуп, көз оорулуу кишиге көзүн жууш үчүн колдонулган. Кээ бир минералдык же арашан булактарга өзгөчө маани берилип, касиеттүү “мүрөк суу” – деген сыйкырлуу наам даберилген. Минералдык жана аршан суулардын санын эсепке алып, алардын сапатын, запасын жана жаратылышта пайда болуу закон ченемделүүктөрүн чечмелеп берүүдөө биздин геологдордун салымы зор. Гидрогеологдор минералдык жана кайнар булак суулар чыккан жерлерди суулардын түрлөрү жана сапаты боюнча ажыратып, алардын пайда болуу дооруна ылайык ар кандай геологияык жана экономикалык райондорго бөлүшөт. Негизинен жер астынан булак болуп чыккан минералдык жана арашан суулар төмөнкү алты топко бөлүнөт:
6.	Заралды – Кызыл-Суу минералдык жана арашан суулары: бул дары суулар Туркестан-Алай тоо кыркасынын түштүк аягында жайгашкан. Алар: Сүлүктү, Раут, Гаумыш, Арча-Башы, Жылуу-Суу, Кара-Кабак, Чоң Алай. Бул дары суулар азырынча алыскы тоо арасында болгондуктан, элдин керектөөсүнө кайнар булактар жай мезгилинде малчылар тарабынан ар кандай оорудан айыгыш үчүн анда-санда пайдаланылат.
MegaCom
2011-жыл
Бештин айы 2011 Жетинин айы 2011 Тогуздун айы 2011 Аяк оона 2011 Баш оона 2011 Кулжа 2011 Бугу 2011 Чын куран 2011 Жалган куран 2011 Бирдин айы 2011
Асылтукум жаныбар
Асылтукум жаныбар – тукумду андан ары өндүрүүгө эсептелген жаныбар. == Колдонулган адабияттар ==
Гвинея-Бисау
Экономикасы
Гвинея-Бисау экономикалык жактан начар өнүккөн агрардык өлкө. ИДПнин өлчөмү 1,2 млрд доллар (андан ичкери айыл жана токой чарбалары, балык улоо 62%, өнөржайы 12%, тейлөө кызматы 26%); киши башына 800 доллар. Экспорт көлөмү 54 млн доллар, импорт -104 млн доллар (2003). Гвинея-Бисаунун айыл чарбасы ИДПнин жарымынан көбүн өндүрөт (өлкөгө валютанын агып келишинин 80%ин түзөт). Шалы менен жаңгак (негизги экспорттук товарлар), жержаңгак, жүгөрү, пахта, чанактуу дан өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Айыл чарбасы менен балык улоо калктын экономикалык негизги багыты болгонуна карабастан, өлкө азык-түлүк менен толук камсыз болбойт. Өндүрүшү негизинен айыл чарба продукциясын кайра иштетүү менен алек. Ошондой эле электр энергиясы (жылына 56 кВт с) өндүрүлүп, жеңил жана жыгач иштетүү, автомобиль оңдоо өнөржай тармактары иштөөдө. Темиржолу жок, автомобиль жолу 4,4 миң км (453 кмине таш төшөлгөн). 28 аэропорт (эл-аралык аэропорт Бисау шаарында) бар. Негизги порттору Бисау, Болама, Кашеу жана башка Негизги соода шериктештери: Индия, АКШ, Нигерия, Португалия, Сенегал, Кытай.
Тентис (Ишим куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — РФ менен Казакстан Республикасы чек арасынын аягына чейин Чоң Уват көлүн кошпогондо Чоң Уват Суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Ишим (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү), дарыя бассейни — Иртыш.
Тенафлай (Нү-Жерси)
Калкы - 14 488 киши. Болжолдуу аянты - 13.5 км². FIPS коду — 34-72420.
Акнайза, урук
Ак найза - найман уруусунун курамындагы урук. Этнонимдин келип чыгышы кыргыздардын байыркы жоокерчилик доорлору менен байланышкан.
Сатлык (Нуриман району, Башкыртстан)
Сатлык — Башкыртстандын Нуриман районундагы айыл, Жаңы кулев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 85 киши. Почта индекси — 452436, ОКАТО коду — 80245835002.
Кыпа-Кыке дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Асыл тукум иши
Асыл тукум иши - мал чарбасында малдын тукум куума касиетин, тукумун жакшыртуу, кунардуулугун арттыруу иш чаралары. Бул иш пландуу өнүккөнгө чейин узак убакыт бою өтө жөнөкөй тандоо ыкмалары ж-а элдик селекциянын негизинде малдын баалуу породалары чыгарылган. Табигый илимдердин өнүгүшү м-н анын теориясы иштелип чыгып, ыкмалары жакшыртылып, азыркы биологиялык илимдин жетишкендиктери колдонулууда. Бул иштер асыл тукум мал өстүрүү чарбасында ж-а колдон уруктандыруу станциясында ж-а инкубатор-үйкуш станциясында жүргүзүлөт. Илимий-изилдөө институттары м-н тажрыйба станциялары, ЖОЖдун атайын кафедралары асыл тукум ишинин теориялык проблемаларын ж-а ыкмаларын иштеп чыгат. Анын негизги элементтери - туура тандоо, төлдү туура багуу. Колдон уруктандыруунун кеңири колдонулушуна байланыштуу тукумдук эркек малдын генотибин (к. Генотип) аныктап, аны тукум сапаты б-ча баалоо (керек касиеттери тукумуна туруктуу өтүүчү тукумдук мал генотиби мыкты деп эсептелет) ишке ашырылууда. Анын негизги ыкмасы - таза тукум мал өстүрүү. Жаңы порода чыгарууда аргындаштыруу ж-а гибриддештирүү колдонулат. Асыл тукум ишин туура алып баруу үчүн малды тоюттандыруу ж-а багууда талапка ылайык шарт түзүү, каттоолорду так жүргүзүү керек. Аны өнүктүрүүдө породаны райондоштуруу, мал аукциондорун өткөрүү иштери жүргүзүлөт.
Солтобаев Акматбек
Жерде эрдик түгөнбөйт: Повесть жана аңгемелер. (Мектеп жашындагы тестиер балдар үчүн). – Ф.: Мектеп, 1966. – 117 б.
باغ پهلوان‌پور
Пахлаван Пурдун бакчасы
Хасан Абад суу түтүкчѳсү ошол тарапта ѳскѳн чынар дарактарын суугарат. Бул бакчага, жогоруда айтылган суу түтүкчѳсүнѳн сырткары, Шах Хусейни жана Мазвир Абад деп аталган эки суу агымынан суу агып келет. Бакчанын 16 суу укугу (суунун сарпталышы жергилүктүү Йезддиктердин сѳзүндѳ хакабе же суу укугу деп аталат) 12 күндѳ бир гана жолу берилет. Суу укугунун мѳѳнѳтү 10 дон 11 мүнѳткѳ чейин созулуп, аны сабу деп аташат.
Ызы-чуу
Азыркы мезгилде
Азыркы илимий-техникалык прогресстин учурунда Ызы-чуу чөйрөнүн тескери таасиринин бири болуп калды. Шаарлардын, өнөр жайдын, транспорттун өнүгүшү, өндүрүшкө жана тиричиликке жаңы техниканын киргизилиши (күчтүү мотор, компрессорлор, радио, телекөрсөтүү, тиричилик приборлору жана башкалар) Ызы-чуунун көбөйүшүнө алып келди. Шаарда транспорттун дүрүлдөшү, башка жагымсыз факторлор, дирилдөө, чаң, зыяндуу газ менен бирге таасир эткенде анын терс таасири күчөйт. Ызы-чууга жана анын ден соолукка тийгизген тескери таасирине каршы күрөш эл аралык маселе болуп эсептелет. Шаарда жашагандардын жана айрым кесиптегилердин арасында нерв, жүрөк-кан тамыр ооруларынын, жара оорусунун көп болушун жана угуунун начарлашын окумуштуулар Ызы-чууга байланыштырат.
Кунан чабыш
Кунан чабыш - кыргыз элинин байыркы улуттук оюндарынын бири.
Сары-Учук
Саадагын асып мойнуна,
Атамекендик инвестор
Атамекендик инвестор – КР резиденти деген статусу бар жана КР аймагында инвестициялык ишмердүүлүктү жүргүзгөн КРдин юридикалык же жеке жактары, ошондой эле чет өлкө жарандары менен жарандыгы жок адамдар.
Мазков Павел Павлович
Мазков Павел Павлович - 1949-жылы 10-февралда Сузак районунун Октябрь кыштагында туулган.
Сэха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Актерек, урук
Этнонимдин параллели “бай терек” - (сарыбагыш), “беш терек” (баргы), казактарда да “бай терек” формаларында кездешет. Мындан сырткары, казактын улуу жөзүндөгү канлы уруусунун аскердик урааны “байтерек” аталары маалым.
Ыктытуу
Ыктытуу — боор эттин рефлекстик жыйрылышы.
Күн тартиби
Физиологдор менен гигиенисттердин изилдөөлөрү
Физиологдор менен гигиенисттердин изилдөөлөрүнөн баланын организми эртең менен жумушка абдан ишкердүүлүгү байкалган. Ошондуктан мектеп жашына чейинки балдарга татаал иштерди (сүрөт тартуу, пластилинден сомдоо, кайчы менен кесип иштөөнү жана башка) эртең менен үйрөтүү керек. Сабак учурунда баланын отуруусуна көз салуу зарыл, стол менен көздүн аралыгы 30—35 см болууга тийиш. 3—4 жаштагы балдарга 1 сабак, андан улуураактарына тыныгуу менен 2 сабак өткөрүлөт. Түштөн кийин сабактын убактысын азайтып, көбүрөөк ойнотуу оң.
Астероид
Астероид - диаметри 1–1000 км чейин келген кичине планета, Күндүн тегерегинде эллипс орбитасы боюнча айланган космостук телолор.
Аукциончу
Аукциончу – аукцион аянтында аукцион таризиндеги тоорук жүргүзүүчү адис. == Колдонулган адабияттар ==
Нуфтидин Букардинов
Букардинов Нуфтидин Зергер. 1959-ж. Кочкор районундагы Арзы айылында төрөлгөн. Бишкектеги № 19 элдик көркөм кол өнөрчүлүк кесипчилик-техникалых окуу жайын бүтүрүп, анын зергер бөлүмүндө башкы чебер болуп иштеген. КМУнун Караколдогу филиалын бүтүргөн. Атасынан ат жабдыктарын кармоо нускасын, Чүй районундагы Маданият айылында жашаган таежездеси Хунушаалыдаи зергерчиликти, мугалими Мырзабаев Шамандын үлгүлөрүн алган. Нуфтидин ат жабдыктарын аруу колдон чыгарат. Буюмдагы бөтөнчөлүк - андагы зергерчилик. Зергерчилик-күмүштү, жезди, мисти ич ара айкалыштыра кармай билгени. Нуфтидин ээрге, жүгөнгө, көмөлдүрүккө, басмайылга, куюшканга, үзөңгүгө жезди жогорку чеберчиликте чабат. Алсак, үзөңгүнү кызыл жезден куюп, ага илгерки кыз үзөңгүсүнүн түспөлүндө кооздук берет. Ал ээрдин кашына, чарасынын жээгине, алдыңкы-үстүңкү актасына жезди кылдай ичке кылып чоюп, аны эшип чаап, төгөрөгүн жээктейт. Чебердин ээр токумундагы «купа», «сүзмө», «того», «сагалдырык», «кошунду», «чагалдырык», «солондор» сыяктуу куйма шөкөттөрүнүн нускасы кайышка майда жаяа сыйда, так жана таза, чыныгы чыгармачылыкта чабылат. Кыз-келиндердин аруу буюмдары: сөйкө, желбирөөч, шакек, билерик, оймок, топчу, төөнөгүч, бой тумар, эр кемер өңдүүлөрдү зергерчиликтин жана жекече чыгармачылыктын күчүнө салып, бир тутумда айкалыштыра жүзөгө ашырат. Буюмдун жердигин дүкөңдөн алат. Күмүштү чач учтуктардан эритет. Өзү жасап алган аспап-куралдары бар. Көркөм куйма калыптарынын ондон ашык түрлөрүн алмаксалмак пайдаланат. Көрүк катары компрессорлорду (жел үйлөткүчтү) колдонот. Буюмдун бетине көркөм оюм түшүрө турган чийим шибегени да өзү жасаган. Нуфтидин ээрди курама кылып чабат. Мында негизинен кыргыз ээрикин эң эски, өтө сыйда, нукура үлгүлөрүнөн болуп саналган «анжиян ээринин» түспөлүн сактайт. Аны өзү жасап алган керкинин түрлөрү аркылуу кебине келтирет. Эни тегерек миздүү аспаптары менен ээр чабат. Ал эр ээри он эки бөлүктөн турат да, тарамыш ордуна капрон жиптин артына желим (эпоксид чайырын) ичирип, анан булгаары каптайт. Ээр жеңил да, бекем да, бышык да келет. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык кароо-сынагы». Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Биринчи даражадагы диплому.
Филатов луг (метро бекети)
Филатов луг — Москва метросунун Сокольническая сызыксындагы станция. 2019-жылы 20-июньда ачылган.
Ош Технологиялык Университети
Студенттердин университетте окуу учурундагы мүмкүнчүлүктөрү:
• Унаа тоннелдеринин жана көпүрөлөрдүн, темир жолдордун курулушу (квалификациясы — инженер);  (негиз. тест, физ. же математика)
• Агроинженерия (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, физика же химия)
• Экономика (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, матем)
Кесипке багыттоо жана даярдоо борбору
• мектеп окуучуларын жалпы республикалык тестирлөөгө даярдайт;
• шаарларда жана региондордо базалык мектептерди түзөт жана аларда ОшТУнун олимпиадасын өткөрөт;
• ОшТУда  жана базалык мектептерде кесипке багыт берүү иш-чараларын, «ачык эшик» күндөрүн өткөрөт;
9-жана 11-класстардын базасында күндүзгү бөлүмдүн төмөнкү адистиктерине абитуриенттерди кабыл алат:
• Байланыш тармактары жана коммутация системалары 9-кл. – 15 (11-кл. — 215)(квалификациясы — техник);
• Менеджмент 9-кл. – 15 (11-кл. — 135) (квалификациясы — менеджер).
• Экономика жана бухгалтердик эсеп.
Биздин дарегибиз: Алай району, Гүлчө шаарынын Ленин көчөсү 36
Парк культуры (метро бекети, Сокольническая сызыгы)
Парк культуры (1935-1980 — Парк культуры имени Горького) — Москва метросунун Сокольническая сызыксындагы станция. 1935-жылы 15-майда ачылган.
Генеалогиялык паспорт
Генеалогиялык паспорт "Жети ата" автору Саткеев Осмон – 28 май 2009 жылы, Кыргыз Республикасынын автордук укук объектилеринин Мамлекеттик реестринде катталган, Күбөлүк № 1262. Каттоо органы: Кыргыз Республикасы, Мамлекеттик Патент Кызматы.
Тосемья (Лозьва куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Бажы жолжоболору
Бажы жолжоболору – товар менен мүлктөрдүн кирип-чыгуу тартибинин сакталышын көзөмөлдөө, буюмзаттарды карап чыгуу, бажы документтерин жол-жоболоштуруу, бажы камсыз кылуусу, жүктүн бажы жарнагынын туура толтурулушун текшерүү, төлөө каражаттарын чегерүү, КР бажы мыйзамдарынын аткарылышы боюнча бажы органдары тарабынан жасалган башка иш-аракеттер. == Колдонулган адабияттар ==
«Манас» эпосундагы параллелизм
Калкта мендей чунак жок (Сагымбай Орозбаков, 1. 17). Эпикалык ыр түзүлүшүндө ритмикалыккомпозициялык курулуштун формасына кирген параллелдүүлүк сөздөрдүн же фразалардын, ыр жолдорунун, ыр топторунун өз ара маани жактан окшошуп, бир эле мазмунду эки ирет кайталоо менен угуучуга жеткирет. Аны «Манас» эпосунун ыр түзүлүшүнөн көп учуратабыз:
Мунарык күйгөн чокту көр,
Айың менен күнүңдүн
Университет (метро бекети, Москва)
Университет — Москва метросунун Сокольническая сызыксындагы станция. 1959-жылы 12-январьда ачылган.
Сооронбаева, Зуура
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Достук: Ырлар. поэмалар. – Кыргызстан, 1966. – 99 б.
Жетимдер: Повесть. – Ф.: Кыргызстан, 1970. – 124 б.
ПЬЕСАЛАРЫ
Сынган мазар (трагедия). К.Жантөшев атындагы Ысык-Көл драмтеатры. 1989.
Бөрүбаева Токуш
Бөрүбаева Токуш Оймочу. 1918-ж. Талас районундагы кушчулардын айылы Көпүрө-Базарда төрөлгөн. 1937-жылга чейин Кетмен-Төбөдө болушкан. Таластагы № 113-жылкы заводунда малчылыкта, талаачылыкта эмгектенген. Узчулукта апасы Кенженин нускасын алган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Токуш кийим-кечектерди бычып тигет. Тери ашатуу, өңдөө, ышкын түпкө боёо, кийиз өтүк уюгуу, түймө түйүү, таар согуу сыяктуу жердигин колдон даярдап кармалган буюм-тайымдарды жасоо түйшүктөрүн аркалайт. Кийин боз үй көтөрүү демилгесинде анын ички сырткы жасалгаларын кооздоо ышкысы артылат. Ал өрмөк үстүндө терме чалат. Ага 18 жуп жип аркылуу «жолборс тырмак оюмун» көчөт кылып берет. Тегирич үчүн 60 жуп жип түгөйлүү «үч тырмак» болуп түшөт. Ал эми 53 жуп жипке ал «эки тырмак» түшүрөг. Мында деле термеде ортолук көчөтү көк-кызылдан, четине карадан кийин «тоок көз», «чычкан изи» аламыч болуп көрүнөт. Токуш уздун оймочулугу шырдак буюмдарында билинет. Ал кийизди катуу уютат да, буюмдун четтик оюмуна (бир үйү үчүн) «жагалмай канат оюмунун» алдынан «кочкор мүйүз оюму» чыгат. Мында кара-актан «ит куйрук оюму» аламыч катары такай түшөт. Башында «карга тырмак оюму» бар «мүйүз оюмун», андан соң «кочкор мүйүз оюмун» (оир үйдү түзүп), төрт табакчадан буюмду жалпы оюм аркылуу берет. Же анын шырдактары менен апа кийиздеринин четтик (жээк) оюмдарында «куш оюмунун» алдынан «карга тырмак оюму» чыгып, «ортолук оюмда» (борбордук оюм) үч табакчада бир үйү «карга тырмак оюму» менен «кочкор мүйүз оюму» беттей оюлуп, ичи-сыртындагы көркөмдүк бирдей билинет. Мындай кооздуктардан кайра кооздук жаралат. Уз жекече кылдаттыгын аркалал, беш боз үй көтөргөн. Анын бири ичи-сырты талаптагыдай жасалгаланып, жердеши, кыргыз эл жазуучусу Чыңгыз Айтматовдун 60 жылдык торколуу тоюна уздук белек катары берилген. Ак өргөөнүн сыртында баш-аяккы кылдыроочу (таластыктар аны «төтөгө» дешет. Түндүк Кыргызстандын көпчүлүк жеринде кылдырооч деп уук учтукту айтышат), жабык башы, тегиричи «кыял оюм-көчөттөн» турат. Боолоруна «жолборс тырмак оюму», тизгичине «тумарча оюму» (бычак учу) терилген. Ак өргөөсүнө үч шырдак, үч ала кийиз, төрт төшөк төшөп, кереге көздөрүн кур калтырбай илме сайма аркылуу сарысапталган көркөм сайма баштыктарды илип, төрт туш кийиз тартып жасалгалаган. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык II кароо-сынагы». Боз үй жасалгалап келгендиги үчүн ЭЧЖРКнүн Биринчи даражадагы диплому; 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Боз үй жасалгалап келгендиги үчүн ЭЧЖРКнүн Биринчи даражадагы диплому; 1989-ж. Элдик чеберлер союзун уюштуруу курултайына карата уюштурулган «Элдик чеберлердин республикалык көргөзмөсү». Боз үйдүн ички-сырткы жасалгалары үчүн ЭЧЖРКнүн диплому, медалы; 1990-ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү. Кийиз буюмдары коюлган.
Кызыл бөрү жатыш
Диск сымал кызыл бөрү жатыш
Диск сымал кызыл бөрү жатышта теринин кээ бир жери кызарып, агыш-бозомук түрпүчөлөр менен капталып, акырындык менен чоңоюп, кийинчерээк алардын ортосундагы тери жукарып, тырык атрофиясы пайда болот. Көбүнчө беттин териси, чачтын арасы, кулак жабыркайт. Кызыл бөрү жатыш симметрия менен көпөлөккө окшош болуп мурундун үстүнөн бетке тарайт. Бул оору көп жыл бою созулуп, жаз, жай айларында күчөйт.