cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бөкөнбай Боркеев
Котормолору
Гринвунд Джеймс. Кичинекей самтырак: Повесть. – Ф.: Мектеп, 1981.
Пришвин М.М. Досума кеткен жол. – Ф.: Мектеп, 1983.
Афанасьева Т.М. Үй-бүлө (Жогорку класстар үчүн окуу куралы) – Ф.: Мектеп, 1986.
Верищагин Д. Аруулануу. – Б., 2007.
Мигаель
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Анатолий Борцов
Орус тилинде
Улица революции: Стихи и поэма. – Ф.: Кыргызстан. 1970. – 74 с.
Водгать (дарыя)
Водгать (Язвица) — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Унжа дарыясынын оң жээгинен 1,5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 33 км.
Маматибраим Бостонкулов
2013-жылы Кыргыз Республикасынын Театрлар Союзунун академиги.
Кондук
Кондук суусунун боюнда, деңиз деңгээлинен 1360 м бийикте жайгашкан. Райондун административдик борбору ― Кара-Кулжа айылынан 33 км чыгыш тарапта. Кызыл-Кыя темир жол бекетинен 158 км. Калкы негизинен мал менен жана бир аз дыйканчылык менен алектенет.
Динофит балырлары
Түзүлүшү жана функциясы боюнча эки кыл шапалакчалардын болушу -монаддык динофиттердин үчүнчү өзгөчө белгиси. Буларга амеба сыяктуу, коккоиддик, пальмеллоиддик жана жип түрүндөгү түрлөр киришип, өсүмдүктөрдүн да, жаныбарлардын да белгилерин алып жүрүшөт.
Бейтаптын укугу
Кыргыз Республикасында
- Мамлекет ар бир адамды медициналык жактан тейлөө үчүн шарт түзөт жана саламаттыкты сактоонун мамлекеттик, муниципалдык жана жеке секторлорун өнүктүрүү боюнча чараларды көрөт.
Бул укуктар Кыргыз Республикасынын “Жарандардын саламаттыгын сактоо жөнүндө” мыйзамында да бекитилген. (Ушул Мыйзам мамлекеттик бийлик органдары жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, жеке жана юридикалык жактардын аткарышы үчүн милдеттүү болгон Кыргыз Республикасынын жарандарынын саламаттыгын сактоонун укуктук, экономикалык жана социалдык негиздерин аныктайт).
72-берене. Бейтаптын укуктары
Бейтап медициналык жардам үчүн кайрылганда жана аны алууда төмөндөгүдөй укуктарга ээ:
- Кыргыз Республикасынын Өкмөтү белгилеген тартипте саламаттык сактоо уюмдарынан жеңилдик берилген медициналык, дары-дармек, ортопедикалык жана башка кызматтарды алуу;
- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган башка укуктар.
73-берене. Ден соолугунун абалы жөнүндө бейтаптын маалымат алуу укугу
Бейтаптын ден соолугунун абалы жөнүндө маалымат анын өзүнө берилет, ал эми 16 жашка чыга элек өспүрүмдөргө жана мыйзамда белгиленген тартипте аракетке жөндөмсүз деп табылган бейтаптарга - алардын мыйзамдуу өкүлдөрүнө дарылоочу врач, саламаттык сактоо уюмунун бөлүм башчысы же жүргүзүлгөн текшерүүгө жана дарылоого түздөн-түз катышкан башка адистер тарабынан берилет. Бейтаптын талап кылуусу боюнча, эгерде анда үчүнчү жактын кызыкчылыгы камтылбаса, ага анын ден соолугунун абалы чагылдырылган медициналык документтердин көчүрмөсү берилет.
- эмгектенүү жана тамактануу режими, дене тарбиясы жана спорт менен машыгуу, анын дартына байланыштуу реабилитациялык иш-чаралар жөнүндө;
74-берене. Медициналык кийлигишүүгө макулдук берүү
Хирургиялык кийлигишүүгө, кан куюуга жана диагностиканын татаал инвазивдүү усулдарын колдонууга жарандын жазуу жүзүндөгү макулдугу зарыл.
75-берене. Кызматкерлердин жумушу жана саламаттык сактоо уюмунун иши жөнүндө сунуш киргизүүгө бейтаптын укугу
Бейтап оозеки же жазуу жүзүндө кызматкерлердин жумушун жана саламаттык сактоо уюмунун ишин өркүндөтүү жөнүндө сунуш киргизүү укугуна ээ.
Мича Козаель
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бөлөкбаева Рысбүбү
Орус тилинде
Безнравственная: Легенда и рассказы: – Б.: Бийиктик, 2009. – 82 с.
Муратбеков С. Жалбыз жыты: Аңгеме. – Ф.: Кыргызстан, 1985. – 274–298 с. (коллект.сборник)
Жашыл балырлар
Жашыл балырлар (Chlorophyta) - балырлардын ичинен эң кеңири таркалган, 20 миңден ашык түрлөрдү кармайт. Алардын жашыл түстүү болушу хлорофиллге байланыштуу, ал башка пигменттерге (каротин, лютеин жана ксантофилл) басымдуулук кылат. Айрым өкүлдөрдө же алардын өөрчүү стадиясында жашыл, кызыл түс берүүчү гематохром менен боёлот. Ж. б-дын клеткалары бир жана көп ядролуу. Айрымдары жылыңач, көпчүлүгү целлюлоза жана пектин заттарынан турган чел кабыктуу. Запас азык заттары, негизинен крахмал, аз сандаган майлар да бар.
Молотовей-Ямбо-Ты-Вис
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мустанг (Оклахома)
Калкы - 13156 киши. Болжолдуу аянты - 31.1 км². FIPS коду — 40-50100.
Ябта-Яха
Ябта-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Байдарата-Яха дарыясынын оң жээгинен 43 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Дооров Абдилаат (Эпохин)
Кыргыз мамлекеттик университетинин журналистика факультетин 1988-жылы сырттан окуп бүтүргөн.
Лейлек райондук, Баткен облустук мамлекеттик администрацияларынын Ардак грамоталары, 2006-жылы Кыргыз Республикасынын Ардак грамотасы менен сыйланган.
Антителолор
Коронавируска антителолор
Антителолор же иммуноглобулиндер – иммундук системанын кайсы инфекциялык агент болбосун, анын ичинде CoV-2нин атүгүл анык белгилери болбосо да, анын адам организмине келип түшүүсүнө жооп катары иштеп чыккан атайын белоктор. Антителолор коронавирусту тааныйт, инфекция тууралуу маалыматты анын жаңы инфекция менен кезигүү кырдаалына карата зыянсыздандырат жана ал тууралуу маалыматты сактайт.
Жыйынтыктын чечмелениши
Эгерде IgM (-) табылган жок, IgG (+) табылды: Эгерде пациенттин канында lgG түрүндөгү антитело гана табылса, анда бул мурда баштан өткөн инфекцияны көргөзөт.
Янка Купала
Бала чагы. Жаш кези.
1908-жылы жарык көргөн “Сыбызгыча” (Жалейка) аттуу туңгуч поэмалар жыйнагы падышалык цензурачылар тарабынан өкмөткө каршы чыгарма катары конфискацияланып, сатыктан жыйнап алынган. Акындын экинчи китеби да 1909-жылы (Вилнюста, ошол таптагы Вильнодо) цензурачылар тарабынан тартып алынган.
Биринчи дүйнөлүк согуш маалында, 1916-жылы, падышалык Орусиянын аскерине чмакырылып, жолчулар кошуунунда кызмат өтөйт.
Ук дарыясы (Сима куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Молюд-МУсаюр-Ю
Молюд-МУсаюр-Ю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кок-пел дарыясынын сол жээгинен 20 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 41 км.
Садык Гавай
Алай районунда 1967-жылы 12-декабрда туулган. 1983-жылга чейин Дароот-Коргон айылындагы “Коммунист” орто мектебинен, 1983–1986-жж. №44 кесиптик техникалык окуу жайынан билим алган.
Кан айлануунун бузулушу
Шок
Шок – ткандардын метаболистикалык талаптарына жараша кычкылтек жеткирүүнү төмөндөткөн кан айлануу функциясынын бузулушунун тездик менен өнүгүшү. Шок болгондо жүрөк-кан тамыр тутуму органдар менен ткандарды кан менен адекваттуу түрдө камсыздоого жарай албайт, бул жагдай адамды полиоргандык жетишсиздик синдромуна (ПОЖС/СПОН) жана өлүмгө алып келет.
Шилтемелер
https://scicenter.online/patologicheskaya-anatomiya-scicenter/obshee-hronicheskoe-malokrovie-158257.html
Воймас (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Якуб Колас
Якуб Колас (өзүнүн чыныгы аты Константин Михайлович Мицкевич (беларусча: Канстанцін Міхайлавіч Міцкевіч); 1882-жыл—1956-жыл) — беларус акыны, прозачы жазуучусу жана публицисти.
Кыскача өмүр таржымакалы
Ошол эле жылы падышалык Орусиянын аскерине алынат. 1918-жылы аскерден кайтып, Курск губерниясында Обоянь шаарында байырлайт.
Чыгармачылыгы
Октябр төңкөрүшүнө чейин «Эрксиз маалдын ырлары» (1908-жыл), «Кайгы-муң ырлары» (1910-жыл) жыйнактарын, бир катар аңгемелерди жарыялаган.
Балдар үчүн чыгармалар
Жарык көргөн окуу китепртери:
Кысхыштубек дарыясы
Кысхыштубек — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Кубадру дарыясынын сол жээгинен 12 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Булак-Башы (Ала-Бука району)
Булак-Башы — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Ала-Бука районундагы айыл. Көк-Таш айыл аймагына кирет.
Ябто-Юмбыды-Яха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Гейгер-Мyллер эсептегичи
Гейгер-Мyллер эсептегичи — заряддуу бөлүкчөлөрдү, нурларды каттоого жана изилдөөгө ылайыкталган прибор. Немис физиктери X. Гейгер менен В. Мюллердин ысымынан аталган. Ал ичинен абасы сордурулган узун айнек баллондон турат. Баллондун ички бети металл менен капталып, ал катоддун, баллондун узуну боюнча тартылган ичке зым аноддун милдетин аткарат. Баллон басымы 100-150 сым. мам. мм аргон же неон газы менен толтурулган. Катод менен аноддун ортосуна жетишерлик чоң чыңалуу берилгенден кийин баллонго кирген бөлүкчө өзүнүн зарядына, массасына жана ылдамдыгына жараша газды иондоштуруп, чынжырда ток импульсун пайда кылат. Ал импульс күчөтүү менен атайын санагычка берилет. Пайда болгон ток импульсуна жараша бөлүкчөнүн бир катар мүнөздөмөлөрүн да аныктоого болот. Гейгер-Мюллер эсептегичи ядролук изилдөөдө, радиоактивдүү минералдар кенин чалгындоодо, рентген нурларынын ургаалдуулугун өлчөөдө, биология, медицина, химия, металлография жана башка кеңири колдонулат.
Гезит
Тарыхы
Гезиттин келип чыгышы 16-кылымга таандык. Ошол кезде Венеция шаарында ар түрдүү кабарлар жазылган барактарды «gazzetta» деген майда тыйынга сатып алышкан. Ал шаарда «Газеттино» деген жергиликтүү басылма чыккан. Бул басылма азыр да бар. «Гезит» термини француз Теофраст Ренадо Парижде «Ла газетте» аттуу жумалык басылмасын чыгара баштаган мезгилден кийин кеңири тараган. Бирок гезит 16-кылымдан мурун эле башталган (1631) деген пикирлер да бар. Анын байыркы үлгүлөрүнө Рим императору Юлий Цезардын буйругу менен биздин заманга чейинки 1-кылымда чыгарылган бюллетендер кирет. Ал бети гипс менен жабылган такталардан даярдалган. Ага сенаттын токтомдорунун кыскача мазмуну, Римдеги күндөлүк окуялар жана башка жазылып, алар коомдук жайларда илинип турган. Кийинчерээк папирус жана пергаментти колдоно башташкан. Байыркы Чыгыш гезиттеринде да хандардын буйруктары, ордо жаңылыктары, жарнама маалыматтары илинген. Гезит чыгаруу кагаз ойлонуп табылгандан кийин өнүккөн. Россиядагы алгачкы гезит Пётр 1нин жарлыгы менен 1703-ж. 2-январда «Ведомости» деген ат менен жарык көргөн. Кыргызстанда кыргыз тилиндеги биринчи гезит 1924-ж. 7-ноябрда «Эркинстититутоо» аталышында араб ариби менен Ташкент шаарында жарыкка чыккан. Учурда респда 200дөн ашык гезит чыгат (мисалы, «Кыргыз Туусу», «Эркин-Тоо», «Агым», «Кыргыз руху», «Вечерний Бишкек», «Слово Кыргызстана» жана башка). Багыты, саясий көз карашы, мазмуну боюнча шарттуу түрдө: расмий жана эркин; ээлик кылуусуна жараша мамлекеттик (өкмөттүк), партиялык, коомдук, менчик, биргелешкен; чыгуу мезгилине карата күнсайын чыгуучу жана апталык; аймактык белгиси боюнча борбордук (республика), облусу, шаардык, райондук, ведомстволук болуп бөлүнөт. Басма маалыматынын бул түрүн радиоуктуруу, телекөрсөтүү программаларынан айырмаланткан атрибуттук өзгөчөлүгү анын жаңылыктарды кагаз басылмасы түрүндө бергендиги. Гезитте журналистикада кезигүүчү бардык жанрлар жана формалар кеңири колдонулуп, өзгөчө тез таркатылуучу маалымат менен публицистикага арбын орун берилет. Гезиттин эмгек коллективи редактор башында турган редколлегиядан, бөлүмдүн редакторлорунан (бөлүм башчыларынан, түрдүү маселелерге кесиптеш адабий кызматкерлерден, репортёр, баяндамачы, очеркист, фельетончу, фотожурналист, корректор жана башка) түзүлөт. Мындан тышкары, ири Гезиттердин өлкөнүн ичинде жана чет мамлекеттерде иштей турган өз кабарчылары, ошондой эле штаттан тышкаркы кабарчылары да болушу мүмкүн. Гезиттер тийиштүү (андан ичкери тез берилүүчү) кабарларды өзүнүн кызматкерлеринен, басма сөз маалымат агентчиликтеринен, ошондой эле телефон, телефакс, электрондук почта, интернет аркылуу алып турат.
Мусюр-Шор
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Кюндундук-Су дарыясы
Кюндундук-Су — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Эри-коль көлү орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Ынтымак (Кара-Кулжа району)
Калкы
Калкы - 388 киши.
Мар Байжиев
Өмүр баяны
Драмалары КСРБнин 200дөн ашык театрларында: Москва, Ленинград, Киев, Ташкент, Рига, Тблиси, Баку, Алма-Ата шаарларынын, Польша, Венгрия, Австрия, Канада, Монголия, Румыния, Болгария, Финландия ж.б. өлкөлөрүнүн сахналарында коюлган.
Көкжашыл балырлар
Клеткадагы запас азык заттар-гликопротеид (гликогенге жакын), волютин жана белок бүртүкчөлөрү - цианофицендер.
Эски баскак (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Дядюченко Леонид Борисович
1957-жылдан республикалык гезит-журналдарда ыр түрмөктөрү, очерктери менен чыгып келүүдө. 1962-жылы алгачкы “Жажда” поэтикалык жыйнагы жарык көргөн. Бир топ документалдык повесттердин, аңгемелердин, документалдуу жана көркөм сценарийлердин автору.
Сары-Камыш (Кара-Кулжа району)
Калкы
Калкы - 888 киши.
Вонюх (дарыя)
Вонюх — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Унжа дарыясынын оң жээгинен 270 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 33 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Исиркек
Теридеги исиркек, дээрлик дайым ыңгайсыздык, кычышуу, кызаруу, түлөп түшүү, кээде менен коштолот. Оорунун диагнозун аныктоодо исиркектин морфологиялык элементтерин аныктоо олуттуу мааниге ээ. Муну квалификациялуу врач-дерматолог гана ишке ашыра алат.
Терапия
Атайын диетага да көп кайрылышат. Кан тамырлар менен кан ооруларында ошондой эле атайын дарыларды дайындашат. Бейтаптарга кан куюу же башка процедураларды жүргүзүүлөрү мүмкүн.
Гектограф
Гектограф - (гекто... жана ...граф) кол жазма, текст жана сүрөттөрдү көбөйтүп чыгаруу үчүн колдонулуучу эң жөнөкөй аспап. Ал өзгөчө желатиндик (даам-жыты жок тунук желим) катмардын түп нускасынын боёгун кабыл алып, аны кайра кыстырылып турган кагаз барактарына түшүрүү касиетине негизделген. Гектографтан түп нусканын 100гө чейинки көчүрмөсүн алууга болот. 1869-ж. Россияда М. И. Алисов ойлоп тапкан. Бүгүнкү күндө гектограф бир канча өндүрүмдүү ротатор, ротапринтер жана башка менен алмаштырылды.
Кадыров Жумадин
Кыргыз тилинде
Бүбү Мариям: Баян. – Б.: Бийиктик, 2007. – 336 б.
Ворваж (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Кадыров Акжол
Кыргыз тилинде
Ала-Бука району: Энциклопедия. - Б., 2005. - 328 б.
Бий-Мырза
Бий-Мырза (Бий-Мырза) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Кара-Кулжа айыл округу составына кирет.
Перистом
Перистом (гр. peri – айлана, жанаша, stoma - ооз) – жашыл мохтордун спораларынын тез жана текши таркалуусуна жардамдашуучу кутучанын (спарогоний) тишчелери.
Кизникей дарыясы
Кизникей — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Курган облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарынан агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Yй дарыясынын оң жээгинен 438 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы башатынан Увелька дарыясын кошпогондо, Yй дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Советбек Байгазиев
Советбек Байгазиев  — Советтик жана Кыргызстандык публицист-жазуучу, адабият изилдөөчү, педагог-окумуштуу, профессор (1995), филология илимдеринин доктору (1984). Кыргыз Улуттук илимдер академиясынын мүчө-корреспонденти.Кыргыз Республикасынын билим берүүгө эмгек сиңирген кызматкери (1998).
Кичи Кокури дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Ям (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Ям — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Матвеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 93 киши. Почта индекси — 452236, ОКАТО коду — 80240840005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Нерцета (Лемва куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Спорангий
Спорангий – споралуу өсүмдүктөрдөгү (балыр, козу карын, мохтор, папоротник сымалдар) жыныссыз көбөйүүнүн кызматын аткаруучу спораларды кармаган кутуча.
Явголото-Се
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Базаркул Данияров
Кыскача өмүр таржымакалы
Кыргыз агартуучусу Базаркул Данияров Байбото небереси 1897-жылы Кыргызстандагы Кемин өрөөнүндөгү Чоң-Кайыңды айылында оокаттуу кишинин үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Атасы Данияр Байбото уулу өз уруусундагы таасирдүү төбөлдөрдөн болгон. 1916-жылкы Үркүндө Базаркул ата-энесинен, Иман деген инисинен ажырап, Батыш Кытайдан туулган жерине кайтып келет.
Сценедесмус
Орг. заттарга өтө бай, тузсуз, көбүнчө токтоп турган сууларда, көлмөлөрдө көп учурайт. Кыргызстанда балык өстүрүлүүчү көлмөлөрүндө жана биологиялык көлчүктөрдө көп кездешет.
Улица Новаторов
Улица Новаторов — Москва метросунун Троицкая сызыксындагы станция. Бекети 2023-жылы ачылат.
Кадырова Асипа
Кыргыз тилинде
Ырларым менен сырларым: Ырлар. – Б.: Бийиктик, 2009. – 48 б.
Купа (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Купа — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Расмекеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 166 киши. Почта индекси — 452243, ОКАТО коду — 80240865002.
Гелиоэнергетика
Гелиоэнергетика - (гелио... Күн жана энергетика) гелиотехниканын жардамы менен күн радиациясынан энергия алуу. Анда электр энергиясын жана жогорку температурадагы жылуулукту өндүрүү үчүн күнэлектр станциялары, күн элементтери жана батареялар, ошондой эле имараттарды жана күнөсканаларды (теплицаларды) жылытуу үчүн төмөнкү температуралуу жылуулук өндүрүүчү күн коллекторлору колдонулат. Мында энергияны керектөө жана атменены булгоочу заттардын өлчөмү 10-20%ке төмөндөйт. Айрым өлкөлөрдө күн энергиясы калыбына келүүчү энергия булагы катары ийгиликтүү пайдаланылууда. Мисалы, Израилде гелиоэнергетика аркылуу ысык суу менен турак-жайлардын 65%и камсыз кылынат. Күн батареясында иштеген дүйнөдөгү 1-электр станциясы Калифорнияда (кубаттуулугу 6,5 МВт) курулган. Ал 2,5 миңге жакын турак-жайды жылытат. 1983-ж. Калифорниянын түштүгүндө «энергия мунаралары» курулган. Алар айлана-чөйрөгө булгоочу заттарды бөлүп чыгарбай, энергия өндүрүмдүүлүгү боюнча АЭСке теңдешкен. Азыр дүйнөдө 20га жакын курулма бар, алардын 9у Калифорнияда, калгандары Израиль, Франция, Испания, Японияда жана КМШ өлкөлөрүндө. Бирок гелиоэнергетика энергияга болгон муктаждыкты толук чече албайт; анткени бул энергияны чогултуп сактоо кыйын, алыскы аралыкка жоготуусуз берүү мүмкүн эмес. Ошого байланыштуу жаңы ыкма күн энергиясын химиялык энергияга айлантуу жолу табылууда. Мисалы, Сауд Арабиясында күн энергиясынан отунду (суутек) алуучу жана АКШда фотоэлектрдик курулмалар колдонулууда.
Жаңы-Кыштак (Ноокен району)
Жаңы-Кыштак (Жаңы-Кыштак) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Ноокен районундагы айыл. Момбеков айыл округу составына кирет.
Фитопланктон
=> Планктон
Карбалас Бакиров
Карбалас Бакиров 1954-жылы 8-январда Токтогул районуна караштуу Кызыл-Өзгөрүш айылында туулган.
Бизгинды дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Жогорку Урал суу тармагы Магнитогорск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Миллертог (Оклахома)
Калкы - 359 киши. Болжолдуу аянты - 4.6 км². FIPS коду — 40-48600.
Ялипи-Яха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сары-Күңгөй
Калкы
Калкы - 857 киши.
Гематит
Гематит - (гр. hеima кан), темир жаркырагы, кровавик темирдин кеңири тараган минералы. Химиялык формуласы Fe2O3. Курамында титан (11%), алюминий (14%) жана марганец (17%ке чейин) кездешет. Тригон сингониясында кристаллданат. Өңү кара, боз, кээси кызыл. Катуулугу Моос шкаласы боюнча 66,5; тыгыздыгы 5,3 г/см3. Гематит окистенүү шартында пайда болуп, түрдүү типтеги кендерде жана ар кандай тоотектерде кездешет. Гематит темирдин негизги кенташтарынын бири. Боёк жана майда кооз зер буюмдарды жасоодо колдонулат.
Кирса дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Жогорку Урал суу тармагы Магнитогорск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Жыныстык жол менен жугуучу инфекциялар
ЖЖБИни диагноздоо
Жыныстык жол менен жугуучу инфекциялардын скрининги (текшерилиши) Кыргызстандагы көптөгөн медициналык лабораториялардын белгилүү анализдер топтомуна киргизилген.
ЖЖБИ дарылоо
Азыркы мезгилде айрым ЖЖБИ натыйжалуу дарылоо ыкмалары бар.
Тегерек-Саз
Тегерек-Саз (Тегерек-Саз) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Сары-Булак айыл округу составына кирет.
Кадыров Ысмайыл
1979–2008-жылдары ырлары, аңгемелери, жомоктору, макалалары мезгилдүү басма сөз беттерине, «Учкун» альманахына жарыяланып, «Адеп», «Мекен таануу», «Эне тил», «Кыргыз тили», «Адабий окуу» жана башка китептерде пайдаланылган.
2004-жылы Эл аралык «Түгөлбай Ата» коомунун «Көк асаба» диплому жана лауреаттык диплому менен сыйланган. 2008-жылы Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиясынын «Кыргыз тили», 2020-жылы «Кыргыз тили» коомунун «Ыйык тил»  төш белгилерине татыктуу болгон. 2011-жылы А.Токомбаев атындагы адабий сыйлыктын, 2021-жылы Г. Момунова атындагы эл аралык сыйлыктын лауреаты болгон.
Жарык көргөн китептери
Кыргыз тилинде
Түймө: Кесиптик-техникалык окуу жайлары үчүн окуу куралы. – Б.: «Кесип» басмасы, 1996. – 68 бет.
Көк-Таш (Ноокен району)
Көк-Таш — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Ноокен районундагы айыл. Момбеков айыл аймагына кирет.
Кадыров Ысмайыл
Кыргыз тилинде
Кыргызстандын рекорддор (Гиннес) китеби.– Б.: ОсОО «Камилла принт» басмасы, 2019, 288 бет.
Кыргыз Гиннесс китеби. Толукталып, оңдолуп 3-басылышы.– Б.: ОсОО «Камилла принт» басмасы, 2021, 323 бет.
Ат-Башы району. Энциклопедия.– Б.: «Махспринт» басмасы, 2021, 392 бет.
«Тамга сандык, сөз куржун» деген китеби 2018-жылы OKUMA.KG электрондук китепканасына жүктөлгөн.
Котормолору
Күмүш жомоктор (Европа жана орус элдеринин айбанаттар жөнүндө жомоктору ) .– Б.:«Кутаалам» ЖЧК, 2009. – 142 бет.
Моффетт (Оклахома)
Моффетт (Оклахома) (Moffett) — Оклахома штатынын Sequoyah округуна караган АКШ шаары.
Кара-Булак (Ноокен району)
Кара-Булак, Ноокен району – Ош облусунун Ноокен районундагы кыштак. Ноокен айыл округуна караштуу. Деңиз деңгээлинен 920 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Масы кыштагынан 7 км батыш тарапта. Тентек-Сай темир жол бекетинен 25 км. Калкы 1291 (2007); негизинен дыйкан чарбаларында эмгектенет. Орто мектеп, китепкана бар.
Нидзъель
Нидзъёль — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Адзьва дарыясынын сол жээгинен 5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Эвглена балырлары
Э. б. эң көп таркалган организмдердин группасына кирип, көбүнчө орг. заттарга бай тузсуз сууларда жана азыраак туздуу сууларда кездешет. Э. б-дын суудагы миксотрофтук азыктануусу суунун өз алдынча тазалануусуна (биринчи учурда) катышат. Бирок да эвгленалардын суудагы көп кездешүүсү суунун булгангандыгынын көрсөтүүчү (индикатору) болуп саналат.
Вьюнчища (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Төмөнкү Кулаш дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Найман (Ноокат району)
Найман, Ноокат району - Кыргыз Республикасынын Ош облусунун Ноокат районундагы кыштак (1962-жылдан 2012-жылга чейин шаарча статусунда болгон). Найман айыл аймагына караштуу. Деңиз деңгээлинен 1200 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Ноокат шаарынан 30 км батыш тарапта. Кызыл-Кыя темир жол бекетинен 30 км. 1965-жылы негизделген. Өнөр жай ишканаларынан «Найман» галош заводу, «Толкун» АК жана «Улуу-Тоо» ЖЧК иштейт. Эки орто мектеп, китепканалар, 3 бала бакча, 2 медпункт, амбулатория, даарыкана бар. Турмуш-тиричилик кызматынын бөлүмдөрү, соода жана тамактануу жайлары, базарчалар иштейт.
COVID-19 пандемиясы менен байланышкан конспирологиялык (кутум) теориялар
Билл Гейтс, «чиптөө» жана калктын санын көзөмөлдөө
2019-жылдын октябрь айында Билл жана Мелинда Гейтс Фонду эпидемиялык вирусту изилдөөгө арналган «Окуя -201» иш-чарасына демөөрчүлүк кылды. Бул белгилүү бир COVID-19 вирусуна байланыштуу болбогон жана келечекте курман болгондордун конкреттүү бир санын божомолдогон эмес.
Маалыматтын чыгып кетиш болжолу
Taiwan News гезитиндеги макалага ылайык, Tencent Epidemic Situation Tracker кырдаал борбору кыска убакыт ичинде таажы вирусу жуккан жана андан өлүмгө дуушар болгондордун расмий маалыматтарына караганда бир нече эсе жогору санынын диаграммамасы бар скриншотту көрсөттү. Бул тууралуу маалымат 38 жаштагы тайвандык Хироки Лонун Фейсбуктагы билдирүүсүнөн жана тайвандык белгисиз интернет колдонуучудан алынган.
Taiwan Newsтун макаласына Daily Mail сыяктуу башка да маалымат каражаттары шилтеме жасап, ал Твиттерде, Фейсбукта, 4chanда кеңири тараган жана кутум маалыматтардын эпкинин пайда кылган. Джонс Хопкинс университетинин Коомдук саламаттыкты сактоо мектебинин адүюнкт-профессору Джастин Лесслер бул «чыгып кетти» делген сандар чындыкка дал келбейт деп ырастайт. Tencentдин өкүлү Taiwan News постундагы сүрөт жасалма экендигин жана анда «биз эч качан жарыялабаган жалган маалыматтар камтылгандыгын» айтты.
Маалыматтын бурмаланышына каршы күрөшүү чаралары
Facebook, Твиттер жана Googleв сыяктуу ири желелер жалган маалыматтарга каршы күрөшүү максатында кызматташууда ДСУга кол кабыш кылышты. Facebook өз блогунда «тулку-бойлук зыянга» алып келген маалыматты бурмалоого байланыштуу саламаттыкты сактоо уюмунун жана жергиликтүү бийликтин саясатын бузган материалдарды алып салабыз деп билдирген. Facebook ошондой эле ДСУ үчүн акысыз жарнама кызматын көрсөтөт.
Кайыпов Сулайман
Түрк тилинде
Орус тилинде Илимий мaкaлaлaры (фольклор, этногрaфия)
Калыбеков Нурлан
1988-жылы Аркыт 8 жылдык орто мектебин, 1990-жылы Таш-Көмүр шаарына караштуу №6 И.В.Панфилов атындагы орто мектебин бүтүргөн.
1990–1992-жж. “Бишкек почтампта” слесарь оңдоочу, “Кыргызсоодакурулушмонтаж” башкармасында, Кыргызавтомаш заводунда жумушчу болуп эмгектенген. 1996-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин Журналистика факультетин, 1998-жылы “философия” багыты боюнча магистратурасын бүтүргөн соң, Кыргыз мамлекеттик университетинин Дин таануу кафедрасында окутуучу, ага окутуучу болуп эмгектенген.
Ырлары орус, казак, азербайжан тилдерине которулган.
Кыргыз тилинде
Нур дүйнө: Ырлар. – Б.: ПКО Салам, 1995. – 48 б.
Adobe Photoshop
Adobe Photoshop'тун өзгөчөлүктөрү
Программа башында сүрөттөрдүн полиграфиялык редактору катары иштелип чыкса да, учурда веб-дизайнда да кеңири колдонулат. Photoshop'тун алгачкы версияларында ушул максатта колдонулган Adobe ImageReady (gif-файлдарды анимациялоо үчүн) программасы кошо чыгып турган. Бул программа тапшыруудан Photoshop CS3'тө четтеген. Анткени, анын функциялары графикалык редакторго кошулган. Анын үстүнө программалык продукттардын катарына Macromedia компаниясын алгандан кийин Adobe'нин карамагына өткөн Adobe Fireworks кошулган эле.
Эл оозунда
Адатта бул программаны жөн эле Photoshop деп аташат. Адис эместердин оозеки кебинде Фотошоп - жадпы аталыш болуп, адатта бардык фоторедакторлор же сүрөттө колдонулган монтаж/эффект/сүзгүч (фильтр) же кайсы бир графикалык редактордо иштетилген сүрөт үчүн айтылып калган. 2004 7-школа 9а класс красава
Гиоргиевица (дарыя)
Гиоргиевица (Чоң Георгиевица) — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Межа дарыясынын сол жээгинен 107 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Көк чай чөп
Көк чай чөп (Origanum, L. 1753) – өсүмдүктүн эрин гүлдүүлөр тукумундагы уруу. Сабакка тушташ жайгашкан жөнөкөй жалбырактуу бийикт. 20-50 см болгон көп жылдык чөп. Гүлү майда, мала же көгүш кызыл. Топ гүлү шыпыргыдай же калканчадай. Евразияда 20 ашуун түрү өсөт. Кыргызстанда 2 түрү кездешет. Алар токойдун ачык жеринде, өзөн боюнда, нымдуу боздоңдо, жапыс тоолордон субальпы алкагына чейин таралган. Курамында эфир майы, боёк заттар, аскорбин кислоталары бар. Кургатылган гүлү менен жалбырагы медицинада, ликер-арак өндүрүү ишканасында, ошондой эле тамакка жакшы жыт берүү үчүн колдонулат (к. Балдуу өсүмдүк).
Төмөнкү Тар-Тагай дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Япта-Нарото-Яха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Огозо дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Комаров лепидолофасы
Өстүрүү
Азыркыга чейин маданиятташтырылып, изилденген эмес.
Октябрь (Сузак району)
Октябрь — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Сузак районундагы айыл. Багыш айыл аймагына кирет.
Урды дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Жогорку Урал суу тармагы Магнитогорск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Нишиваки, Такао
Кыскача өмүр таржымакалы
Такао Нишиваки 1943-жылдын 19-сентябрында Жапониянын борбору Токио шаарында туулган. 1967-жылы Токио Борбордук университетинин гуманитардык факультетин аяктаган. 1970-жылы ошол эле университеттин жогорку гуманитардык мектебинде магистратурасын окуп бүтүргөн. Симане университетинин юридика жана адабият факультетинде 1978-жылы доцент, 1986-жылы профессор болгон. 1995-жылы Нагоя университетинин чет тилдер факультетинде профессор болуп эмгектенген. 2014-жылы ошол университеттен ардагерликке чыккан. Көбүнесе Кытайдагы аз сандуу этностордун адабиятын изилдеп келет. Симанэ университетинин профессору кезинде Нишиваки Такао: “Эгерде башка улуттар өздөрүнүн маданиятын жана тарыхын архитектура, скульптура, бок сүрөт (живопись) аркылуу таанышса, кыргыз эли эркиндик үчүн күрөшүн, тарыхын, элдин жашоосун оозеки түрдө “Манас” эпосу аркылуу чагылдырып келген”, – деп жазган.
Касымалы Баялинов
Жарык көргөн китептери
Кыргыз тилинде
Ажар: Повесттер жана аңгемелер. - Ф.: Мектеп, 1972. - 354 б.
Боордоштор: Роман. - Ф.: Кыргызстан, 1977. - 567 б.
Орус тилинде
Братство: Роман. - М.: Сов. писатель, 1972. - 518 с.
На берегах Иссык-Куля: Повесть и рассказы. - Алма-Ата: Казахгиз, 1961. - 270 с. - каз.
Горький М. Макар Чудра: Аңгеме. Ф.: Кыргызмамбас, 1935. 19 б.
Пушкин А.С. Кавказ туткуну. Ф.: Кыргызмамбас, 1948. 48 б.
Калыбекова Чынар
Драмалары орус, тажик, казак, ж.б. тилдерге которулуп, «Үмүт» драмасы Таджикстан Республикасынын С.Вали - Зааде атындагы Куляб облустук театрында коюлган.
Яптоко-Ненз-Яха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
COVID-19 оорусунун кесепеттери
COVID-19 оорусунун кесепеттери – ооругандан кийин пайда болгон кошумча кыйналуулар. COVID-19 адамдын жүрөк, өпкө, мээ, бөйрөк, кан тамырлары сыяктуу органдарында жана анын жашоосу үчүн маанилүү милдет аткарган системаларында оор кабылдап кетүүлөрдү алып келүүгө жөндөмдүү. Коронавирус инфекциясынан кийин пайда болгон кесепеттер анын өзүнөн кем эмес коркунучтуу болуп саналат.
Субфебрилдик ысытма
Субфебрилдик ысытма — дене табынын 37,1-38,0 ° С чегинде узак убакытка көтөрүлүшү. Ал көптөгөн ооруларда байкалып, анча билинбеген сезгенүү жараяны тууралуу кабар бериши мүмкүн.
Балдардын субфебрилдик ысытмасы
Бул ошондой эле атропин, заара айдоочу, калтыроого каршы, антипсихотикалык жана бактерияга каршы айрым дары-дармектерди узак мөөнөттө колдонуунун кыйыр таасири да болушу мүмкүн. Ошентип, антибиотиктер үчүн субфебрилдик ысытма аларды колдонуу айрым оорулардын белгилерин жоготуп салуусу менен шартталат жана андан кийин бир гана жышаан – термометрдин көрсөткүчүнүн жогорулашы калат.
Өспүрүмдөрүн субфебрилдик ысытмасынын себептери
Кээ бир жугуштуу оорулар (мисалы, чечек, кызамык) баланын ымыркай кезинде дээрлик ысытмалатпайт же бир аз ысытмалатат, ал эми өспүрүм курагында бул илдеттер кыйла татаалыраак өтөт, денесинин табы да жогору болот.
Субфебрилдик ысытма цистит, уретрит, пиелонефрит сыяктуу заара чыгаруучу жолдордун жугуштуу-сезгенүү ооруларынан жана ушул тутумга таасир этүүчү башка оорулардан жана өспүрүмдүн жыныс органдарын жабыркатуучу сезгенүү ооруларынан да келип чыгышы мүмкүн:
Аз кандуулуктагы субфебрилдик ысытма
Аз кандуулук жана субфебрилдик ысытма биохимиялык деңгээлде өз ара байланышкан. Темир жетишсиздиги аз кандуулугу гемоглобиндин иштелип чыгышынын бузулушуна жана анын эритроциттердеги курамынын азайышына алып келет. Дененин баардык клеткаларында, биринчи кезекте мээде кычкылтек жетишпей, зат алмашуу бузулат.
Гумбейка дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Пожа дарыясы (Ачелман куймасы)
Пожа (Божа) — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Ачелман дарыясынын сол жээгинен 2 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Кызыл-Булак (Ноокат району)
Калкы
Калкы - 2 932 киши.
Covid-19 шартындагы кошбойлуулук
Covid-19 жугузган эненин жаңы төрөлгөн ымыркай менен байланышы
Тийиштүү респиратордук гигиенаны сактоо менен ымыркайды эмчек сүтү менен азыктандыруу;
Жаңы төрөлгөн бала менен физикалык байланышта болууга чейин жана андан кийин колду жууш, ошондой эле бардык ачык жерлерди гигиеналык тазалоо керек. COVID-19 белгиси бар энелер ымыркай менен физикалык байланышта болгон учурда дайым медициналык маска тагынуусу керек.
Шилтемер
https://www.who.int/ru/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/question-and-answers-hub/q-a-detail/q-a-on-covid-19-pregnancy-and-childbirth
Ярамакода-Яха (Пяседай-Яха куймасы)
Ярамакода-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пяседай-Яха дарыясынын оң жээгинен 68 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 32 км.
Емна (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кош-Дөбө (Ноокат району)
Калкы
Калкы - 871 киши.
Калыева Өктөм
1979-жылы Совет орто мектебин, 1984-жылы Ош мамлекеттик педагогикалык институтунун филология факультетин бүтүргөн.
Чыгармачылыгы
2017-жылы чыгармачылыктагы ийгиликтери жана эл аралык мамилерге кошкон салымы үчүн М. Шолохов атындагы Эл аралык сыйлыкка татыктуу болгон.
Кыргыз тилинде
Сага: с. А. Акбаров, о. Ө. Калыева. Аткаруучулар: З. Саламатов/Э. Асылбекова; А. Акбаров/Ө.Калыева.
Карасартова Лейла
1991-жылы №58 орто мектебин, 2000-жылы Ж.Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетин жана Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык коргоо министрлигине караштуу Социалдык өнүктүрүү жана ишкердик институтун бүтүрүп, «тарых мугалими», жана «экономист» кесиптерине ээ болгон.
2009-жылы Москва эл аралык китеп жарманкесинин жана КМШ жана чет өлкөлөр жаш жазуучуларынын IX форумунун катышуучусу болгон.
Нойвож
Нойвож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нойю дарыясынын сол жээгинен 15 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Енгиш (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гуровка (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Гуровка — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Эски камышлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 89 киши. Почта индекси — 452252, ОКАТО коду — 80240875006.
Сопкелди
Сопкелди (Megacarpaea) – кайчылаш гүлдөр тукумундагы өсүмдүк уруусу. Көп жылдык чөп. бийикт. 25-200 смге жеткен сабагы бутактуу же жалгыздан, эки, үч ирет манжадай, канаттай тилкелүү, уз. 20-40 см, туурасы 10-20 смге жетет, формасы жүрөкчөдөй, көпчүлүк жалбырагы тамыр моюнчасына топтолгон. Гүлү ак түстө, майда шыпыргыдай топ гүлгө чогулган. Мөмөсү – саадакча, тегерек, диам. 25-30 ммге жетет. Адырдан бөксө тоодогу майда шагылдуу, таштактуу, аскалуу жерде, сай бойлоп, ошондой эле субальпынын түркүн чөптүү шалбаасында өсөт. С-нин жер жүзүндө 7 түрү, Борбордук Азияда, Монголияда, Гималайда, Кыргызстандын түштүк райондогу тоолордо 3 түрү, кездешет. Айрым түрүнүн жоон тамырында көп азык заттар, крахмал бар болгондуктан кээ бир өлкөнүн калкы тамак-аш катары пайдаланышат.
Нойю
Нойю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Колва дарыясынын сол жээгинен 368 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 49 км.
Карасартова Наргиса
2002-2003-жж. №58 орто мектебинде, 2002-жылы №75 лицейде, 2004-2006-жж. Манас айылындагы Ат-Башы гимназиясында окутуучу болуп эмгектенген.
Дексаметазон
Колдонмосу
1960-жылдардан баштап, дексаметазон дүйнө жүзү боюнча аутоиммундук ооруларды дарылоодо колдонулуп келет. Ревматикалык ооруларда, бала ай-күнү жетпей төрөлгөндө, залалдуу шишиктерди дарылоодо адъювант катары колдонулат. Ошондой эле эритематоз тутумунун кызыл жутуусунда, Кавасаки синдромунда, бронхиалдык астмада, гломерулонефритте жана башкаларда натыйжалуу ооруларда дагы колдонулат. Мындан тышкары, дексаметазон башка кортикостероиддер сыяктуу эле жугуштуу ооруларга, бирок анын мындай терапияга карата колдонулушун аныктоо кыйын, анткени иммундук системанын токтотуу таасири организмдин козгогучтан арылышына жол бербейт. Дал ушул себептен дары-дармектердин нускамаларында жугуштуу оор илдеттер жөнүндө жазылбай, антибиотиктер менен бирге колдонулгандыгы көрсөтүлгөн.
Covid-19 пандемиясындагы гидросихлорин
АКШнын Биомедициналык Өркүндөтүлгөн изилдөө жана өнүктүрүү башкармасы (BARDA) COVID-19 дарылоо үчүн "шашылыш пайдалануу" уруксатын жокко чыгарууну демилгеледи. 2020-жылы 15-июнда FDA гидроксихлорохинди COVID-19 дарылоо үчүн алгылыктуу дары-дармектердин тизмесинен чыгарган (ушул эле убакта, хлорохинге да уруксат алынган).
Яра-Яха (Сэрто-Се куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Эски курмаш (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кожо-Арык, Ноокат району
Кожо-Арык (Кожо-Арык) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Кулатов айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 8 122 киши.
Мауд (Оклахома)
Калкы - 1048 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — 40-46900.
Олуяата рапонтикуму
Биологиялык өзгөчөлүктөрү
Май-июнң айларында гүлдөп, июнң-июлда урук байлайт.Уругу менен көбөйөт.
Көкөтөй Өмүрбек уулу
Көкөтөй Өмүрбек уулу (1849, Нарын району, Миң-Булак айылы — 1916, үркүндө жолдо каза болуп, сөөгү Тарагай тараптагы Боз-Жалпак—Май-Дөбө деген жерге коюлган) — чечен, санжырачы. Тынымсейит элинин жаманак уруусунан. Кичинесинен эле баамчыл, сезгич, куйма кулак, кепке ынак болуп өскөн. Барчын буркут кабактуу, бала жолборс жүрөктүү болуп, эл намысын коргогон, кызыл тилдүүдөн алдына киши салбаган. Көкөтөй өз мезгилинде кыргыздын акылман ойчулу, өз оюндагысын тартынбай бетке айткан, чукугандай сөз тапкан, сынчы, сүрөткөр, жармачка жардамдашкан боорукер инсан болгон. Ал алдамчы, ач көз паракор, жемекей зулумдарды, кошоматчы куйту кууларды өзүнүн куйкумдуу курч сөздөрү менен куйкалап, былыгын чукуп турган. Көкөтөгө учурунда айтылуу Арстанбек баа берген, Ысмайыл Борончиев жогору баалаган. А. Тыныбеков, Т. Сыдыкбековдор анын акылман, нуска, насыят, таамай, чечен сөздөрүн көркөм деп чыгарма, Мукаш Найманбай уулу тарыхый радио пьеса жазган.
Касеинова Махабат
Ч.Айтматов атындагы Эл аралык фонду тарабынан уюшулган “Дебют-2008” жайкы мектебинин бүтүрүүчүсү. 2009-жылы “Много языков один мир” конкурсунан поэзия жанры боюнча 1-орунду алган.
Каримов Рахимджан
Рахим Каримов - акын, жазуучу, котормочу 1960-жылы Ош шаарында туулган. Шаардагы Нариманов, Октябрдын 50 жылдыгы атындагы мектептеринен билим алган. 1986-жылы Москвадагы М. Горький атындагы Адабият институтун бүтүргөн. Кыргыз, өзбек, орус тилдеринде жазат.
Өмүрбаяны
Каримов Рахимджан - жазуучу, акын, котормочу. Ош шаарында 1960-жылы 6-июлда туулган.
Мидвэст Сити (Оклахома)
Мидвэст Сити (Оклахома) (Midwest City) — Оклахома штатынын Oklahoma округуна караган АКШ шаары.
Нэлыня-Вож (Кичи Роговая куймасы)
Нэлыня-Вож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичи Роговая дарыясынын оң жээгинен 80 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Касыев Бекташ
1969-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин айыл чарба экономикалык адистигин аяктап, Кара-Кулжа районунун Ленин колхозунда башкы экономист, 1972-жылдан Карл Маркс атындагы колхоздо эмгек боюнча бухгалтер, материалдык бухгалтер, экономист, текшерүү комиссиясынын башчысы болуп иштеген.
Нажийе Ата Йылдыз (Жылдыз)
Кыргызтаануунун башка тармактарына кошкон салымы
Йылдыз кыргыз адабияты жана фольклору боюнча жалпы жонунан отузга жакын доклад окуган. Йылдыз 2018-жылдын 2-3-октябрында Кыргызстандын Каракол шаарында ѳткѳрүлгѳн «Түрк элдеринин жазуу түрүндѳгү алгачкы чыгармалары» деген эл аралык симпозиумга катышып, «Бѳрү символу боюнча «Манас» эпосу жана түрк адабиятындагы окшоштуктар» деген темада доклад окуган. Нажийе Йылдызга «Касым Тыныстанов» атындагы университет Түрк дүйнѳсүнѳ (жана кыргыз таанууга) кылган кызматы үчүн атайын сыйлык тапшырган.
Эмгектеринин кыскаа тизмеси
355 s., ISBN: 9789756674581.
Кара-Жыгач (Сузак району)
Калкы
Калкы - 762 киши.
Кадыракунов Керимбек
Кадыракунов Керимбек – акын. Нарын шаарында 1953-жылы 2З-майда туулган. 1970-жылы Орто-Нура айылындагы А.Жданов атындагы орто мектебин, 1975-жылы Фрунзедеги Политехникалык институтунун механикалык факультетин ийгиликтүү бүтүргөн. Кесиби боюнча инженер-механик.
Эмгек жолун 1975-жылы Нарын шаарындагы жүк ташуучу автобазада механик болуп иштөөдөн баштап, башкы инженерге чейин иштеген. Кийин Республикалык транспорттук эксплуатациялык башкармалыгынын Нарын шаарындагы автобазасынын начальниги болуп дайындалган.
2007-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү.
Еюг (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
КИВ (СПИДдин вирусу)
Эпидемиология
2016-жылдын акырына карата абал боюнча, Кыргызстанда КИВ-инфекциясы менен 84 ~ 100 мин. адам катталган.
Желтушка (Нужная куймасы)
Желтушка — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нужная дарыясынын сол жээгинен 5,2 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.