cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рэй Курцвейл
Кыскача өмүр таржымакалы
Бала чагынан эле Рэй илимий фантастикага кызыккан. 15 жашында (1963-жылы) ал статистикалык маалыматты (билгини) иштеп чыгууга багытталган компүтердик программа ойлоп тапкан. Жогорку класстарда окуп жүргөн чагында ал ар кандай үндүк калыпты тааный ала турган компүтердик программа ойлоп табат, бул программа классик композиторлордун чыгармаларына анализ кылууга мүмкүндүк берген. Ушул эле программа классикалык үлгүлөргө салып жаңы ыр жаратууга кызмат кылган.
Ошол эле 1965-жылы Курцвейл Ойлоп табуучулардын Эл аралык илим жармаңкесинде биринчи даражадагы сыйлыкка ээ болгон.
Жетилген курактагы ишмердиги
1982-жылы ал америкалык айтылуу ырчы, аткаруучу, акын, көп аспапта ойногон өнөрпоз жана коомдук ишмер Стив Моррис (Stevland Hardaway Morris, 1950-жылы туулган) менен жолукту. “Стиви Уандер” (Stevie Wonder) өнөрпоз ысымы менен кеңири таанымал бул инсан туулгандан кийин көп узабай сокур болуп калган.
Стиви Уандер мырза бул жолугушуу маалында Рэй Курцвейлге арызданып, заманбап электрондук синтезаторлор менен салттык улуттук музыкалык аспаптардын мүмкүнчүлүктөрү менен доош чыгаруу касиеттеринде олуттуу айырма бар экенин белгиледи.
Заманбап ойлоп табуучу, ойчул жана ишкер
Андан тышкары Курцвейлдин “Бирдиктүү тектик доору жакын калды: болочок тууралуу чыныгы тарых” деп аталган даректүү тасмасы чыкты. Анда технологиялык бирдиктүү тектик доор адамзатты жакынкы болочокто күтүп жатканы тууралуу илимий жоромол камтылган.
Негизги алдын-ала айткан жоромолдору
Компүтерлер өз алдынча аспап катары колдонулуп чектелбестен, буга чейин болуп көрбөгөндөй түрлөрдө колдонула баштайт. Аларды кийим-кечекке жана демейдеги колдонулчу шаймандарга жана башка заттарга туташтырып же төөнөп койсо болот.
Виртуалдуу чындык эми көрүү жана угуу сезимдери менен чектелбестен, башка сезүү органдарына да тийешелүү боло баштайт.
Дал ушул жаңы технологиялык доордо жалпы Жер планетасы бирдиктүү эбегейсиз залкар компүтерге айланат.
Курцвейлдин сынчылары
“Лотус Дивелопмент Корпорейшн (Lotus Development Corporation) компаниясынын негиздөөчүсү Митч Капор (Mitch Kapor) болсо “технологиялык сингулярдык” түшүнүгүн “140 кишинин интеллектуалдык коэффициент көрсөткүчүн аныктоо үчүн даярдалган интеллекттик усул” деп атады.
Колберт (Оклахома)
Калкы - 1065 киши. Болжолдуу аянты - 2.8 км². FIPS коду — 40-16050.
Абу-л-Гази Бахадур хан
АБУ-Л-ГАЗИ Бахадур  хан  (1603–1663)  –  Хива  ханы  ж-а  көрүнүктүү  тарыхчы. 1643-ж. көчмөн өзбек урууларынын жардамы м-н такка отуруп, өз бийлигин чындоо үчүн түркмөндөргө, калмактарга, Бухара хандыгына каршы күрөшкөн. Өз мезгилинин билимдүү адамдарынан болгон, эски кол жазмаларды көп окуган, түрк элдеринин тарыхын дурус билген инсан болгон. Анын «Шажарай-йи-таракима» ж-а «Шажарай-и-түрк» («Түрк элдеринин санжырасы», «Түркмөндөрдүн санжырасы») аттуу эки эмгеги белгилүү. Эмгектерде Борб. Азиянын элдеринин тарыхы б-ча баалуу тарыхый, этногр. маалыматтар кездешет. А.-л.-Г. бул эмгектерди жазууда Рашид ад-Диндин  «Жами ат-Таварихин» негизги  булак катары пайдалангандыгы байкалат. Анын маалыматтарын кыргыз тарыхчылары Осмоналы Сыдык уулу м-н Б. Солтоноев кыргыздардын тарыхын изилдөөдө пайдаланышкан.
Топ-Терек, Кара-Суу району
Топ-Терек (Топ-Терек) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Суу районундагы айыл. Шарк айыл округу составына кирет.
Чупайка (дарыя)
Чупайка (Кичи Батраска) — Орусиядагы дарыя. Татарстан Республикасы, Самара облусу, Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичуй дарыясынын оң жээгинен 54 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Аяз ата
Себеп болгон Ыйык Николай жана славян мифологиясындагы кудайчалар
1840-жылы В.Ф. Одоевскийдин «Сказки дедушки Иринея» деген жомоктор жыйнагы жарык көрөт. Анын ичиндеги «Мороз Иванович» деген бир жомокто биринчи жолу мурда сууктун кудайчасы болуп келген Мороздун образына адабий трактовка берилген. Бул образ Рождествого же Жаңы жылга байланыштырылбаса да, Мороздун жакшы каарманга айланышы ишке ашкан.
Кыргыз адабиятына ылайыкташтыруу аракети
Демек Аяз атанын балдары кырк чилде кыштын күнү жан-жаныбарлардын майын шымалайт (арыктатат) май чогултат, деген тааным болгон. Ошондон улам ушул сыңары жомоктор айтылып, ошол ишеним боюнча, кыргыздар кыштын күнү чилдеде малды талаага түнөтпөйт. Чилдеде ар кандай мал короосуна түнөп калса, аны айдап чыкпайт. Жогорку «чилде жана аяз ата» жөнүндө айтылган эки баянда, «чилде» мезгилдин ээси, атасы бар экени айтылып, тотемдик (урук-тукумдук) байланыш баяндалып турат. Бул баяндар, жаратылыштын төрт мезгилин баамдап, анын себептерин наристе элестетүү менен түшүндүрүп жаткан мифтик көркөм адабият болуп эсептелет. Мында чилде менен аяз атанын «сууктун ээси, пири» деген элестетме образ жаралган. Аны баштапкы коом адамдары чындык катары кабыл алып, чын бүтүшкөн, ошого, ал бүгүнгө чейин уламадан уланып айтылып жүрөт.
Элечек чечмей
Оюндун баяны
Элечек кийген оюнчу, калгандардан белгиленген жерден чыкпай кача баштайт. Беркилер артынан кубалап жетишип элечегин чечип кетүүгө тийиш. Элечекти чечкени аны өзүнүн башына орогондон кийин оюн кайрадан башталат. Ошентип, оюн каалаган убакытка чейин уланат. Элечекти баарынан кеп  чечүүгө  жетишкен  оюнчу  жеңүүчү,болот.
Максым
Керектелүүчү азыктар:
Азия Микс
Тарыхы
Азия MIX" командасы Голосящий КиВиН 2016 фестивалында "Алтын чоң КиВиН " утуп, 400 миң рубль алышты.
Команданын стили
2013 жылдын январь айындагы маалымат агенттигинде Тамашоу жана Азия Микстин берген интервьюсунда, Азия Микс командасынын капитаны Эльдияр жана команданын директору Камила Абдил эми мындан ары команда миниатюрадан баш тартышканын жарыялашкан.
Бейшенбек Болотбеков
Эл үчүн жасаган эмгеги
Кочкор району боюнча беш мечиттин курулушуна көмөк көрсөтүлдү. Райондун калкын таза суу менен камсыз кылуу долбоорлору аркылуу айылдарга жардам берилди. Ардагерлерге, майыптарга, көп балалуу үй-бүлөлөргө, клубдарга, спорттук командаларга берилген материалдык, акчалай жардамдардын баарын санап отурсак бул тизме дегеле соңуна чыкчудай эмес.
Хачико
Жыл сайын өтчү церемония
Ар жыл сайын Чын Куран айынын 8де, Токиодогу Сибуя темир жол бекетинин алдында Хачикону эскерүү церемониясы болуп турат. Жүздөгөн ит сүйүүчүлөр Хачиконун ишенимдигин эстеп эскерип турушат.
Кызмат орду
Кызмат орду – бул же тигил мамлекеттик же мамлекеттик эмес уюмдардын кызмат орун тизмегиндеги белгилүү бир тартип боюнча белгиленип, анын ыйгарым укук мазмуну менен көлөмүн, аны кармоого чыгымдалуучу акча өлчөмүн, төмөндөн жогору түзүмүндө жайгашкан ордун көрсөтүүчү баштапкы түзүм бирдиги.
Жөө жүрүп тыйын эңмей
Шарты
Оюнда тыйын колдонулат.
Бутара менен кум чайкоо
Бутара менен кум чайкоо – чачынды кендин үстүнө салынган арыкка суу жиберүү менен кумдагы металлды бөлүп алуунун жөнөкөй процесси. Суу акырындап жеңил тектерди жууп кетет. Оор минералдар арыктын түбүндө чөгөт да, анан бутара жана ноочо аркылуу тазаланып алынат. Бул метод 19-кылымдын 30-жылдары Уралда кен иштетүүнүн гидравликалык жолун ойлоп чыгарууга негиз болгон. Кен чачындысын экскватордун, бульдозёрдун, скрепердин жардамы аркылуу механикалаштырылган гидравликалык жол менен алуу ыкмасы бутара менен кум чайкоону сүрүп чыгарууда.
Керме арканда басуу
Оюнга даярдануу
Оюнчулар эки дарактын ортосуна аркан тартышкандан кийин, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун педагогикалык мааниси
Оюн чечкиндүүлүккө, тең салмакты сактоого, кыймылдарды башкарууга үйрөтөт.
Дооронбек Садырбаев
Өмүр таржымалы
Дооронбек Садырбаев ошол айылда 7-класска чейин окуган. 7-классты бүткөндөн кийин райондун борборундагы №1-орто мектебине кирип, 1957-жылы орто мектепти аяктаган.
Эмгек жолу
Ал режиссердук кылган даңазалуу "Махабат дастаны" тасмасы 1983-жылы тартылган жана кыргыз көрөрмандарынын жылуу баасына арзыган.
Депутаттык ишмердиги. Өмүрүнүн акыркы мезгили
Ал депутат кезинде калыс сөзү, оппозициячыл маанайы менен айырмаланган.
21-кылымдын башында Кыргызстанда бир катар оппозициячыл нааразылык жыйындарын уюштурууга катышкан.
Эскерүү
2008-жылы ага (өлгөндөн кийин) Кыргыз Эл Баатыры наамы ыйгарылган.
Ломесь-Вож
Ломесь-Вож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Косью дарыясынын сол жээгинен 259 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Сейдеев Бакай
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Бутан
Мамлекеттик түзүлүшү
Бутан – унитардык мамлекет. Башкаруу формасы чектелген монархия. Мамлекет башчысы король. Аткаруу бийлигин король жана Министрлер Кеңеши ишке ашырат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы Улуттук чогулуш (Ц онгду).
Айыл чарбасы
Бутан – агрардык өлкө. Дүйнөдөгү анча жакшы өнүкпөгөн өлкөлөрдүн катарына кирет. ИДПнин көлөмү 2,9 млрд долларды түзөт. Аны киши башына бөлүштүргөндө 1400 доллардан туура келет. ИДПде Айыл чарбасынын үлүшү – 36%, өнөр жайы менен курулуштуку – 23%. Акиташ, мрамор, доломит, графит, сланец, асыл таштар жана азыраак темир, көмүр өндүрөт. Экономикасындагы эң тез өскөн тармак гидроэнергетика. Жылына 2 млрд кВт∙С электр энергиясын өндүрөт, анын 99%ин ГЭС берет. Энергияга болгон ички керектөөсү анча жогору болбогондуктан, негизинен экспорттолот (Индияга). Кустардык кол өнөрчүлүгү (кездеме, килем, согуш куралдары, металл менен жыгачты кооздоо) өнүккөн. Цемент, тамак-аш, токой өнөр жайы бар. Чакан ишканалары басымдуу. Жеринин 7,7% иштетилет. Негизги өсүмдүгү шалы, жүгөрү, картошка, цитрус өсүмдүктөрү, жемиштер. Жайытта багылган мал чарбачылыгы (жылкы, топоз, кой, эчки) өнүккөн. Автомобиль жолунун узундугу 4007 км. Темир жолу жок. Сыртка электр энергиясын, асыл таштарды, цемент, жыгач, жемиш консерваларын, кардамон, мускус, лак, мом, графит, пил сөөгүн чыгарат. Сырттан оор машина тетиктерин, транспорт жабдууларын, минерал майларын, күрүч алат. Почта маркаларын сатуу жана чет элдик туризм өнүккөн. Негизги соода өнөктөштөрү: Индия, Бангладеш.
Рефлекция
Рефлекция –  адамдын иш-аракетин, ички дүйнөсүн түшүнүүгө багытталган теориялык ишмердүүлүгүнүн бир түрү. Педагогикалык рефлекциянын мазмуну мугалим аткарган иш – аракеттер менен шартталат жана практиканы, методикалык ыкмаларды аңдоо, түшүнүү болуп саналат.
Жусуп Абдрахманов
Өмүр-баяны
Көрүнүктүү мамлекеттик жана коомдук ишмер Жусуп Абдрахман уулу 1901-жылдын 28-декабрында Каракол уездинин Күңгөй-Аксуу болуштугундагы Чиркей айылында төрөлгөн. Атасы - Абдрахман Балапан уулу - манап, бий жана 3 жыл болуш болуп, 1916-жылдагы көтөрүлүшкө катышкан, ошол жылы келтеден өлгөн. Энеси жана 7 бир тууганы Нарында казак-орустар тарабынан көтөрүлүштү басууда өлтүрүлгөн. Жусуп иниси Токо экөө томолой жетим калышкан.
Абдрахман уулудун принциптүү, адамгерчиликтүү позициясы менен 1932-жылы дан өз керектөөлөр үчүн да калтырылып, Кыргызстанда ачарчылык болгон эмес. Ал тургай ачкасынан тентиген көп казактар бул жакка келип, кыргыз элинин арасында аман калганын билебиз. Ушул эрдиги үчүн Абдрахманов кызматтан алынып, партиядан чыгарылат. Досу В.Шубриковдун (РКП(б)нын Средневолжск крайкомунун 1-секретары болгон, мурда Киробкомдун 1-секретары болуп иштеген) чакыруусу менен Урал тарапка кетип, Самарада, Оренбургда крайлык, областтык аткаруу комитеттеринде жооптуу чарбалык кызматтарда 1937-жылга чейин иштеп турат.
Адегенде Троцкий, андан кийин Сталин алып көтөргөн «сверхиндустриализация» идеясын Жусуп жактырган эмес. Кыргызстанда биринчи кезекте өнүктүрүүгө традициялуу шарттары болгон устачылыкты, жеңил тамак-аш жана кайра иштетүү өнөр жайларын, өнөр жай кооперациясын, тоо-кен өндүрүшүн өнүктүрүү керектигин айткан. Кыргызстанды индустриализациялоо үчүн биринчи кезекте, көп сандуу улуттук жумушчу табын окутуп-тарбиялап түзүү, шаар-кыштактарды, жолдорду жана байланышты куруу керектигин дайыма кайталайт жана колунан келишинче ишке ашырууга аракеттенет. Ж.Абдрахман уулудун Кыргызстанда ээлеген кызматтарынан башка аткарган жумуштарын айта кетели: ОКФСР ВЦИКтин мүчөсү, КСРБ ЦИК Президиумунун мүчөлүгүнө кандидат, ЦК ВКП(б)нын Орто-Азия бюросунун мүчөлүгүнө кандидат, ВКП(б)нын борбордук аппаратында жооптуу инструктор.
Ал «Правда», «Известия» жана «Правда Востока» сыяктуу борбордук басылмаларда, республикалык газета-журналдардын беттеринде дайыма элдин жүрөгүнөн орун тапкан актуалдуу эмгектерин жарыялап турган. Абдрахмановдун 1916-жылдагы кыргыздардын көтөрүлүшу тууралуу жазган «Предвестник Октября» (кийин өзү «Восстание 1916 года» деген ат менен брошюра чыгарган) деген макаласы аны бул маселени көтөргөн эң биринчи кыргыз тарыхчысы деп эсептешке негиз берет. Бул макаласы үчүн Жусуп республикалык партиялык органдар тарабынан ошондогу ашмалтай күнөөлөрдү коюу менен тепкиге алынган. Абдрахмановдун тарыхый башка эмгектери дагы бар экени белгилүү.
Интерактивдүү окутуу
Интерактивдүү окутуу - бул мугалим менен окуучунун жана окуучу менен окуучунун мамилелерин активдештирип, максаттуу пикир алышуунун процесси. Окутуу иши коллективдүү түрдөгү (мугалим класстагы окуучулары), группалык (окуучу-окуучулар), жекече түрдө (окуучу-репититор окуучу мугалим жана башка) формаларда болуп, бардык учурда тең окуучу сөзсүз окутуу процессинде окутуучулук милдетти аткарат. Мугалимге окутуунун стратегиясы так аткаруу милдети жүктөлөт. Сабактын дидактикалык структурасын түшүнүү, ой жүгүртүү фазалары түзөт.
Чокан Валиханов
Кыскача өмүр таржымакалы
Эпос жана анын айтуучулары тууралуу маанилүү илимий пикирлер айткан. Кыргыз элинин тарыхына да өзгөчө көңүл буруп, кыргыздар Тенир-Тоодо эзелтен бери жашагандыгын, Енисей жана Тенир-Тоо кыргыздарынын тарыхый тамыры бир экендигин жазган. Кыргыздар Енисейден Тениртоого Чынгыз хандын тушунда же ага чейин эле уйгурлар Орхондон журт которгон тушта бөлүнүп келишкен деп божомолдогон.
Арап жарым аралы
Батышынан Кызыл деңиз, түштүгүнөн Аден булуңу жана Арап деңизи, чыгышынан Инди океанынын Оман жана Перс булуңдары менен чектешет.
Кызматкерлерди жеке жана жамааттык коргоо каражаттары
Кызматкерлерди жеке жана жамааттык коргоо каражаттары – зыяндуу жана кооптуу өндүрүштүк факторлордун кызматкерлерге тийген таасирин жок кылуу же азайтуу, ошондой эле булганып калуудан сактоо максатында колдонулуучу техникалык каражаттар.
Мухаммед пайгамбар
Мухаммед Пайгамбардын осуяттары
Досуңду өтө берилип сүйбөгүн,себеби бирде болбосо бирде ал өзүңө душман болуп калышы мүмкүн. Душманыңа да өтө кастык кылбагын,анткени бирде болбосо бирде ал кайра дос болуп калышы мүмкүн.
Экинчиси - жаназага барып катышуу;
Үч топтогу адамдар бар,алардын кылган дубаларын Кудай кабыл кылбайт:
Каныбек Осмоналиев
Каныбектин спорттогу жетишкендиги
Москва Олимпиадасында (1980) 52 килограммга чейинки салмакта мелдешке катышып, булкуп көтөрүүдө (рывок/snatch) 107,5 кг, ал эми түртүп көтөрүүдө (толчок/clean and jerk) болсо 137,5 кг жүк көтөргөн.
Жалпысынан 245 кг жүк көтөрүп, өз доорунда олимпиадалык рекордду жаңырткан.
(Салыштыра кетсек, 1976-жылы Монреалдагы Олимпиадада орусиялык балбан Александр Воронин (52 кг) жалпысынан 242,5 кг салмактагы жүктү көтөрүп, өз учурунун рекордун жаңырткан болчу).
Сыйлыктары жана наамдары
СССР спортунун эмгек сиңирген устаты (мастери).
Сартов Жанузак
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Нолан Бушнелл
Булак
Кыргыз инфо.
Абдылдаев, Эркинбек Кыянович
Адистиги
Механика жана Математиканын саноо методу жаатындагы адис. Саноо методу боюнча, экономико-математикалык метод боюнча, ЭВМ жаатындагы лекцияларды окуган.
Шартымка (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы башатынан Увелька дарыясын кошпогондо, Уй дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Галдан-Бошокту Хан
Галдан Бошокту (монг Галдан-Бошигт хаан;орус маалыматтарында Голдан, Калдан, Кегень-кутухта; 1644-13.3.1697) - Жуңгар (ойрот) хандыгынын ханы (1671-1697). Эрдене Батур коңтаажынын он уулу болуп, Волга жээгиндеги калмак ханы Өрүлүктүн (Хо-Урюлук) Умагач деген кызынан Сенге менен Галдан Бошокту туулган. Эмчи Габан-Шарабтын маалыматы боюнча тирүү кезинде Батур коңтаажы хандыгын экиге бөлүп, бирин Сенгеге, калганын сегиз уулуна энчилеген. Галдан жаш кезинде Тибеттеги диний монастырга жеткирилгендиктен, хандык мурастан кур калган. Көп өтпөй Далай-Ламанын колунан кутукты (кечилдин бир даражасы) наамын алган. 1670-ж. Чечен (Цецен) тайшы башында турган бир туугандары Сенгени өлтүргөндөн кийин, Далай-Ламанын уруксаты менен кечилдик кызматын таштап, Жуңгарияга кайткан. Агасын өлтүрүүгө катышкан бир туугандарын жазага тартып, 1671-ж. бийликти өз колуна алган. 1676-1677-ж. Чыгыш Жуңгариядагы Сокур (Чохур), Көчүрдү (Очирту Чечен хан) тайшылардын колун талкалап, 1678-1679-ж. Галдандын аскери Чыгыш Түркстан жана Сыр-Дарыянын жээгине чейин жеткен. 1679-ж. Далай Ламанын колунан “Бошокту” (“бейпил”, “берекелүү”) деген наам алып, тарыхта “Галдан Бошокту хан” деген ат менен таанылып калган. “Тарих-и Амнийа”нын автору Молдо Муса бен Молдо Айса – кожо Сайрами боюнча 1680-ж. Галдан Бошоктунун аскери Ташкентти чаап, 1684-ж. Орто Азияга кайрадан жүрүшкө чыккан. Сайрам шаары толук талкаланган жана тирүү калгандын баары туткунга алынып, Жуңгарияга айдалып кеткен. 1688-ж. Галдан Бошокту башында турган калмактар Халхага жетип, Тушету хандын ээлигин өзүнө караткан. 1690-жылдан Цин империясы менен мамилеси курчуп чыккан. 1690-1697-ж. Олокой көлү ж. б. сыяктуу бир нече жолку салгылашуулардан кийин Төрөлжү суусунун боюнда цин аскеринен жеңилип, катуу оорудан (кээ бир маалыматтарда уу ичип) каза болгон.
Керме арканда селкинчек тебүү
Оюндун педагогикалык мааниси
Оюнда күч, шамдагайлыкка тарбияланат, чечкиндүүлүккө, тең салмакты сактоого, кыймылдарды башкарууга үйрөтөт.
Сарногоев Сатар
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Жибек Нукеева
Өмүр баяны
2015-жылы Жибек 7 айлык кош бойлуу кезинде анын рак оорусуна чалдыкканы белгилүү болгон. Балага зыяны тийбеши үчүн дарыгерлер эрте төрөтүп алышкан.
2016-жылдын декабрь айынын акыркы жумасында Жибек социалдык тармактагы баракчасына рак оорусуна чалдыкканын жазып, жалпы калың кыргыз журтчулугунан жардам сурап, жаңы төрөлгөн баласы менен көп убакыт бирге болууну тилеп жатканын жазган.
Токтобай Атабаев
1948-жылдан Кыргыз ССР геология башкармалыгынын Түштүк Кыргызстан геология экспедициясында жумушчу, бургулоочу (1950), геологиялык партияда бургулоо жумуштары б-ча участоктун начальниги (1973), Терекан геология чалгындоо партиясынын башкы инженери, начальниги (1975-80), Чаткал геология экспедициясынын башкы инженери (1980-81), Улуу-Тоо геологиялык партиясынын начальниги (1981-90), Түштүк Кыргызстандын геология экспедициясынын начальнигинин чарбалык иштери б-ча орунбасары (1990-95), 1995-жылдан Жылкы базасынын директору болуп иштеген. Кыргызстандагы сымаптын ири кенин чалгындоо жумуштарында чоң ийгиликке жетишкен. Ленин, Октябрь Революциясы, «Ардак белгиси» ордендери м-н сыйланган.
Мряушлин (Кугарчин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Калык Акиев
Өмүр баяны
Акындын чыгармалары Совет бийлиги орногондон кийин жарык көргөн. Биринчи ырлар жыйнагы «Калыктын ырлары» деген наам менен 1936-жылы китеп болуп басылып чыккан. Анын айтуусу боюнча «Жаныш-Байыш», «Курманбек» өңдүү элдик дастандар 1938-жылы жарыяланган. Өмүр жолун баяндаган «Баскан жол» деген көлөмдүү китепти эскерме катары жазып калтырган.
Пейзаждык сүрөттөр
Мында жаратылыш көрүнүштөрү, табияттын кооз жерлери, же мезгилдик тышкы өзгөзгөрүүлөр жөнүндө мазмун камтылып окуучунун көркөм табити менен кабыл алынышына багыт берилет. Пейзаж- бул сүрөт өнөрүндө жаратылыш көрүнүшүн чагылдырган жанры. Пейзаж белгилүү бир жаратылыш табият көрүнүштөрүнөн, ошондой эле сүрөтчүнүн кыялдануусунан алынат. Бул учурларда сүрөттөө тибиндеги текст түзүлүп, жазуу ишмердүүлүгүнүн түрлөрү аткарылат. Окуучунун кабыл алуусуна ылайык жаратылыштык көрүнүштүн сын-ссыпатын, абалын салыштыруу, байланыштыруу, же окшоштуруу ыкмалары колдонулат. Окуучулардын эстетикалык түшүнүгү артып, жаратылыш боёкторуна көңүл бөлүнүп, байкай билүүгө адегенде, оозеки түрүндө, андан кийин жазуу түрүндө текст даярдалат. Пейзаж жанрында эмгектенген сүрөтчүлөр С. Чуйковдун, Г.Айтиевдин, С.Акылбековдун, Б.Жалиловдун жана башкалардын чыгармаларын пайдалануу менен оозеки жазуу кебин өстүрүүгө ылайык эффективдүү ыкма катары эсептелинип, машыктыруу иш-аракеттери жүргүзүлөт.
Эволюциянын изилдөө усулдары
5.Систематикалык усул – организмдерди классификациялоо жолу менен изилдейт. Б.а. организмдердин филогенетикалык системасын түзөт.
Инклинометрия
Инклинометрия - бургулоо скважинасынын чыныгы координаталарын түзүү максатында инклинометр менен текшерип, анын кыйшаюусун мүнөздөөчү негизги параметрлерди (бурч менен азимутту) аныктоо ыкмасы. Скважинанын кыйшаюу бурчун жана азимутун, ошондой эле ченелген жердеги тереңдикти өлчөөнүн маалыматы боюнча план - скважинанын огунун горизонталь тегиздиктеги проекциясы жана тигинен алганда магнит меридианынын теңдиктин же башка ар кандай тегиздигине түшүрүлгөн вертикаль проекциясы ж. б. түзүлөт. Мындай тегиздик катары кен чыккан жерге ошол изилдене турган скважина аркылуу өтүүчү геологиялык кесилиш түзүлө турган тегиздик алынат. Бургулануучу скважинанын чыныгы кординаталарынын бар болушу ошол скважина менен геологиялык кесилиштин ар кандай участкасынын кесилишүү чекитин так белгилөөгө, б. а. берилген багыт боюнча туура бургулоого мүмкүндүк берет.
Болотбек Шамшиев
Өмүр баяны
1975-жылы чыккан "Ак кеме" фильми кийинки жылы СССР Мамлекеттик сыйлыгына татыган. Бул чыгарма атактуу жазуучу Чыңгыз Айтматовдун повестине негизделген.
1980-жылы "Эрте келген турналар" жана 1984-жылы "Бөрү зындан" көркөм тасмасы тартылган.
Эгемен Кыргызстанда (1990-1994) Жогорку Кеңештин депутаты да болгон.
Тасмаграфиясы
-"Ысык-Көлдүн кызгалдактары",
Лун-Вож (Чоң Саръюга куймасы)
Лун-Вож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Саръюга дарыясынын оң жээгинен 35 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 29 км.
Алымкулов Эмилбек Абдыраимович
1966-жылы Нарын облусунун Нарын районуна караштуу Оттук айылында туулган. 1988-жылы Кыргыз айыл чарба институтун бүткөн. Запастагы лейтенант. 1988-жылы  Тянь-Шань райкомунун Коммунизм колхозунда зоотехник селикционер. 2-январь 1989 – жылдан ошол эле чарбада башкы зоотехник, 5-март 1993-жылдан тартып Нарын районунун “Тянь-Шань мамлекеттик асыл-тукум заводунда” башкы зоотехник болуп иштеген. 1995-1997-жылдары Нарын облусундагы “ТАСИС-3” Эл аралык долбоорунда кеңешчи, 1997-1998-жылдары “Хельветас” Швецариялык доолборунда Нарын облусу боюнча консультант. 1998-2003-жылдары Нарын районунун “Тянь-Шань мамлекеттик асыл-тукум заводунда”, 2003-2007-жылдары Нарын районунун “Улар” фермердик чарбасында башчы, 2007-2009-жылдары Нарын райондук мамлекеттик администрациясынын башчысынын биринчи орун басары. 2009-жылы Ак-Талаа райондук мамлекеттик администрациясынын башчысы-акими болуп иштеген.
Хальмер-Яха (Харасовая куймасы)
Хальмер-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Харасовая дарыясынын оң жээгинен 22 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 47 км.
Петропавловка (Кугарчин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Лун-Вож (Сыни куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Бектурганов, Мамытаалы
Бектурганов, Маамыталы - экономист.
Привес, Михаил Григорьевич
Михаил Григорьевич Привес (1904 - 2000 гг.) — cовет жана орусиялык анатому, эмгек иштен болгон таяныч-кыймылдаткыч жана кан тамырдуу системаларга таасирдин, кан тамырдуу тутумунун космикалык учуштардын шарттарына адаптациянын изилдөөчүсү, лимфа система изилдөөсүнө рентгенография киргизгени менен жана нормалдык анатомия изилдөөсүнө рентгенологиялык ыкмаларды киргизгени менен белгилүү.
Шошка (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Орск шаарынан Сакмара дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Аманкул Молдоалиев
Молдоалиев, Аманкул-экономист. 1941-жылы Нарын районунунКуланак айылында туулган.1965-жылы партиялык мектепти бүткөн.1976-жылы Кыргыз Мамлекеттик Университетин бүткөн.Тянь-Шань районунун  “Куланак” колхозунда экономист, райкомсомолдо, Нарын областтык комсомолдо 2-катчы, облусттук аткаруу комитетинде катчы, партиянын Тянь-Шань райкомунда  2-катчы, обкомунда инспектор, партиянын Жумгал райкомунда 1-катчы, Республиканын эмгек жана социалдык жактан коргоо  боюнча мамлекеттик комитеттин төрагасынын орун басары, Нарын облусттук кеңештин орун басары, облусттук салык  инспекциясынын акими, губернатордун орун   басары, АКБ Кыргызстан банкынын директору, облусттук шайлоо комиссиясында төрага, 2008-жылы Борбордук шайлоо комиссиясында сектор башчы болуп иштеген.Кыргыз Республикасынын Президентинин Ардак грамотасы менен сыйланган.
Козуев, Өсөр
Козуев Өсөр-обончу жана аткаруучу Алай районунун Көлдүк айылында 1966-жылы 14-январда туулган. 1983-жылы Комсомол (азыркы Базарбай Абжапаров) орто мектебин, 1989-жылы Ош мамлекеттик педагогикалык институтунун музыка факультетин аяктаган.
Кызматтык курал
Кызматтык курал – мамлекеттик органдардын кызмат адамдарына, ишканалар менен уюмдардын кызматкерлерине өзүн өзү коргоо, же болбосо жарандардын өмүрүн жана денсоолугун коргоо, менчикти сактоо, табигый жана жаратылыш байлыктарын, баалуу жана кооптуу жүктөрдү, атайын кат-кабарларды кайтаруу боюнча өздөрүнө мыйзам аркылуу жүктөлгөн милдеттерин аткарууда пайдалануу максаттарында алып жүрүүгө, сактоого жана колдонууга КРдин мыйзамдары тарабынан улуксат берилген курал.
Адулюгем дарыясы
Адулюгем — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чулышман дарыясынын сол жээгинен 120 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Кыргызстандагы социология
Жунушова Сайкал Орозовна, социологиялык илимдердин кандидаты, доцент
Эркин Жакшылыков
Эркин Жакшылыков Ысык-Көл областындагы Жети-Өгүз районуна караштуу Желе-Дөбө айылында жарыкка келген. Балалык чагы кереметтүү көл жээгин бойлоп өткөн. Жети-Өгүз айылындагы орто мектепти аяктагандан кийин Каракол (Пржевальск) шаарындагы педагогикалык жогорку окуу жайынын физика-математика факультетин бүтүрүп, мектепте мугалим, мектеп директору, райондук эл агартуу бөлүмүнүн методикалык кабинетинин башчысы болуп иштеген. 1973-1989-жылдары Жети-Өгүз райондук партия комитетинде, райондук аткаруу комитетинде эмгектенген. Кийин Кызыл-Суу айыл өкмөтүндө төраганын орун басары, райондук калкты эмгек менен камсыз кылуу бөлүмүнүн башчысы, калкты социалдык жактан коргоо бөлүмүндө кызмат кылган. Эркин ага кайсы гана жерлерде иш алып барбасын кызматтан тышкары ар түрдүү уюштуруу иштерине жигердүү катышып, Жети-Өгүз райондо шахмат федерациясын жетектеп келген. Көптөгөн жаш шахматчыларды тарбиялап, алар менен бирге бир нече райондук, областтык, республикалык мелдештерге катышып, байгелүү орундарды камсыз кылган. Эл агартуу майданындагы үзүрлүү эмгеги үчүн Кыргыз ССР элге билим берүү министрлигинин Ардак грамотасы, В.И.Лениндин 100 жылдык юбилейлик медалы менен сыйланган. Айылдык кеңешке бир нече жолу депутат болуп шайланган.
Бедярыш дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Бириккен Улуттар Уюмунун Баш Ассамблеясынын 68/262 чечими
Бириккен Улуттар Уюмуна мүчө 193 мамлекеттин ичинен 100 мамлекет документтин кабыл алуусун колдоп «Макул» добушун беришкен, 11-и «Каршы» добушун беришсе.Ал эми 58 мамлекет «Калыс» добуштарын беришкен, Ошондой эле 24 мамлекет анын ичинде Кыргызстан добуш берүүгө катышпаган.
Калыс добуш бергедер
58 мамлекет калыс добушун беришкен :
Бегимай Карыбекова
Өмүр баяны жана карьерасы
Бегимай Карыбекова 1998-жылы 3-сентябрда Нарын облусуна караштуу Ак-Талаа районунун Тоголок Молдо айылында туулган. Элетте чоң ата, чоң апасынын колунда тарбияланган. Мектепте окуп жүргөндө социалдык тармактарга активдүү кирген. Ошондон улам 14 жашында "Кыргызстан сулуусу" сынагына катышууга сунуш түшкөн. Өзүнүн айтымында, уюштуруучулар келбетине карап, конкурска жаш курагынан эрте катышууга уруксат беришкен. Ал сынактан "Мисс гламур" номинациясына татыган. Ошондон кийин сулуулук дүйнөсүндө жолу ачылып, моделдик агенттиктерден сунуштар түшө баштаган. Көп өтпөй Гонконг, Таиланд, Филиппин, Сингапурдун моделдик агенттиктери менен иштешип, эл аралык "КМШ бикини сулуусу", "Мисс Кейт", "Мисс туризм — 2015", Miss Intercontinental 2016 жана Top Model of the World — 2016 сынактарда Кыргызстандын атынан чыгып, акыркы сынакта алдыңкы жетиликке кирген. 2017-жылы "Кыргызстан сулуусу" наамын алгандан кийин "Дүйнө сулуусу " конкурсуна жолдомо алып, бирок Кытайдын Бишкектеги элчилиги виза берүүдөн баш тарткандыгына байланыштуу бара албай калган. 2018-жылы Бегимай Карыбекова "Аалам сулуусу" эл аралык сулуулук сынагына катышкан, муну менен ал сынккка катышкан биринчи кыргызстандык кыз болуп эсептелет.
Окутуунун жаңы технологияларын пайдалануу
Колдонулган адабияттар
“Кыргыз тил сабактарында байланыштуу кепти окутуу методикасы”  Ош 2007
Сонун Акматова
Колдонулган адабият
Нарын энциклопедиясы,-Б., 2009
Акулов Карыбек
Өмүр баяны
Акулов Карыбек 11 февралда 1928-жылы Ак-Талаа районунда, Баетов айылында төрөлгөн.
Хамбэ-Ты-Вис
Хамбэ-Ты-Вис — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичи Хальмер-Ю дарыясынын сол жээгинен 3 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Жоомарт Бөкөнбаев
Өмүр баяны
Уулу Кулубек Бөкөнбаев кыргыздын пост-советтик доордогу мамлекеттик ишмерлеринен (айлана-чөйрөнү коргоо министри) болгон. Ал - окумуштуу (геолгия-минералогия илимдеринин доктору). Кызы Сырга Бөкөнбаева – медицина илимдеринин доктору.
Инвестиция
Инвестиция (лат. investio - кийгизем дегенден) - өлкө ичинде же чет өлкөдө өнөр жай, а. ч., транспорт ж. б. чарба тармактарына узак мөөнөткө капитал сарптоо. Инвестицияны финансылык жана чыныгы деп ажыратат. Финансылык Инвестиция мамлекеттик же корпорация чыгарган акция, облигация ж. б. баалуу кагазды сатып алууга капитал сарптоо. Чыныгы Инвестиция өндүрүштүк негизги капитал (имарат, жабдуу ж. б.), турак жай курулушу, товар-материал запастарга капитал сарптоо. Инвестиция жеке менчик жана мамлекеттик болуп бөлүнөт. Мамлекеттик Инвестицияны финансылоонун башкы булагы - салык, ички жана тышкы заём, мамлекеттик ишкананын кирешеси, жаңы акча чыгаруу.
Сабирдинов Айылчы
Сабирдинов Айылчы Жыгаччы. 1947-ж. Кочкор районувдагы Шамшы айылыңда төрөлгөн. Бишкектеги № 19 элдик көркөм кол өнөрчүлүк кесипчилик-техникалык окуу жайын бүткөн. «Кыял> Бирикмесинин Ысык-Көл шаарындагы филиалында уста, орто мектептерде мугалим болуп иштеген. Айылчы жасаган төр алабакандын, бешиктин, чыгырыктын, телефон койгучтун үлгүлөрү жыгаччылыкка узануунун жаңычылы (новатору) катары жогору бааланып, көп нускаланууга мүмкүндүк алган. Ал жумуру жыгачты, чийди, фанераны бир мезгилде табында кургатып, үчөөнү бир буюмга эриш-аркак пайдаланат. Кооздуктун мыкты үлгүсүн таба билген. Алабаканынын жыгачын күрөң боёкко алат. Мында жыгач кир көтөрүмдүү болот, ага түшкөн көркөм оюмдардын ачык фонун берет. Ала бакандын муунак-муунактарына чебер ак чийден пилдин тишиндей кооздук ыйгарат. Илгичтерин (6-8) фанерадан жумуру жыгачка (тулкусуна) аштайт. Кара сыр аркылуу ага өздүк көркөмдүгүн «жарым кыял» кейпинде так, төп түшүрөт. Мындай үндөштүктөр, узануу стилдери автордун башка буюм-тайымдарында да даана билинет. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык I кароо-сынагы». Салттуу жыгач буюмдары үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССРинин Ардак грамотасы; 1984-ж. Кыргыз ССРинин 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык II кароо-сынагы». Бешиги, ала баканы, чыгырыгы (балдар басуучу) үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардас грамотасы; 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 60 жылдыгына карата “Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы”. Жыгач үлгүлөрү, оюм түшкөн тешиги үчүн «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк бирикмесинин Ардак грамотасы.
Алдаярбек уулу Айсаракун
Эмгек жолу
Ат-Башыдагы интернатта башчы, Жети-Өгүз районундагы Үлгү артелинде темир уста болуп иштеген. Ошол тапта тегирмен иштетип, ал Айсаракундун тегирмени аталган. Уулу Ата Мекендик согушка катышкан. Көңчүлүктү, теричиликти, жыгаччылыкты, мүйүзчүлүктү, таш чегүүчүлүктү бирдей кармаган. Алты сайлуу ак барандан алтыны жасаган. Күмүштү эритип, жатагына куя билген. Жамбы уюткан.
Хамде-Шор
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Якши-Акжар (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Павлюк, Геннадий Георгиевич
Ал Кыргызстанда дагы бир эркин интернет барагын ачуу максатын ишке ашыраарында киши колдуу болду.
Узатуу жөрөлгөсүндөгү сөздөр
- Ал өзү келип бизге “Биздин жашообузга балким 10, 15 жыл калгандыр, келгиле биздин балдарга жакшы жашоо, таза өлкөнү калтыралы" деген эле. Ал акыйкаттык үчүн күрөшүп атып кетти. Ал артына эркин коомду түптөп калтырайын деген. Биз анын аягына чыгабыз, Гена кылмышкер да табылып, өз жазасын алат, биз сени эч качан унутпайбыз!
Тергөө жараяны
Казакстандан келген өкүлдөр Кыргызстандын ички иштер министринин орун басары Сабырбек Курманалиев, Баш прокурордун биринчи орун басары Сумар Насиза менен жолукканын кыргыз тарап да 2010-жылдын январында ырастады.
Филетикалык эволюция
Филетикалык эволюция (гр. phyle – уруу) – кыймылдуу тандалуунун негизинде, ыңгайланышуунун ирээтүү кезеги менен мүнөздөлгөн организм топторунун эволюциясы. Ф.э. термини 1944-ж.. Дж. Г. Симпсон тарабынан сунушталган. Ф. э-да түрдүн генефонду майда топторго бөлүнбөстөн, толугу менен жалпы өзгөрөт. Бул эволюциянын жардамы менен бир бутактанбаган филетикалык линия пайда болот.
Автогенез
Автогенез идеясын зоологдор К. Бэр, А. Кёллинкер, Л. С. Берг, ботаник К. Негели, С. И. Коржинский, палеонтолог Э. Коп жана башкалар өнүктүрүшкөн. Автогенезди Ч. Дарвин, А. Вейсман, К. А. Тимирязев, А. Н. Северцов жана башка дарвинист-биологдор катуу сынга алышкан.
Империя конференциялары
Империя конференциялары - Улуу Британия жана анын доминиондорунун өкүлдөрүнүн (адатта премьер-министрлердин) конференциялары. 1911 жылдан чакырыла баштаган. Империя конференцияларына чейинки 1887, 1894, 1897, 1902, 1907 жылдардагы колониалдык конференцияларга Улуу Британиянын жана өзүн өзү башкаруучу жер которгондор менен айрым корона колонияларынын өкулдөру катышкан. Империя конференциялары 1911, 1917, 1918, 1921, 1923, 1926, 1930, 1932, 1937-жылдарда чакырылып, анда негизинен Британия империясынын тышкы саясаты боюнча маселелер талкууланган. 1917-ж. Империя конференцияларынын чечимине ылайык, анын ишине Индиянын өкүлү катыша тургандыгы белгиленген. 1926-ж. Империя конференцияларыда доминиондордун ички жана тышкы саясатын өз алдынча чечүүгө, алар Улуу Британия менен тең укуктуу экендиги 1-жолу официалдуу билдирилген.
Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин Империя конференциялары кеңешмелер, андан кийин премьер-министрлердин ынтымактык конференциялары менен алмаштырылган.
Бидюльга дарыясы
Бидюльга — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Танкал дарыясынын оң жээгинен 6 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Шейшеканов, Турдубек Бейшенакунович
Турдубек Бейшенакунович Шейшеканов (08.05.1952) – кыргыздын заманбап тарыхчы жана агартуучусу. Ал 1916-жылдагы падышалык Орусияга каршы улуттук боштондук көтөрүлүш тарыхын архивдик маалыматтарга негизденип терең жана калыс изилдеп жаткан заманбап окумуштуу катары таанымал.
Кыскача өмүр таржымакалы
Турдубек Бейшенакунович Шейшеканов 1952-жылы 8-майда Кыргызстандын Ысык-Көл облусундагы Тоң районуна караштуу Улахол (азыркы Шор-Булак) айылында туулган.
1981–ж. баштап ал 1984–ж. чейин КМУда окутуучу, методист (усулчу) болуп иштеген.
1916-жылдагы падышалык Орусияга каршы улуттук боштондук көтөрүлүш тарыхын изилдөө
Т.Шейшеканов 1916-жылкы көтөрүлүш тарыхынын буга чейин белгисиз кала берген айрым барактарын архивдик жаңы булактарга таянып тактап берди.
Маселен, анын жазышынча, Батыркан Раимбеков жана Батыркан Ногоев Ысык-Көлдөгү көтөрүлүштүн жүрүшүндө хан даражасына көтөрүлүшкөн.
Лыза-Ты-Вис
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мусино (Кугарчин району, Башкыртстан)
Мусино — Башкыртстандын Кугарчин районундагы айыл, Жаңы Петр айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 139 киши. Почта индекси — 453342, ОКАТО коду — 80238860003.
Күрзү
Күрзү (иран сөзү - гурс) – чокмор түрүндөгү жоокердик курал. Күрзүнүн чабыла турган бөркүнө тикен тиш металл чөгөрүлөт. Алгач курал ортосу көзөлүп, сырты быдырланып чегилген кой башындай тоголок таштан жасалып, сабы жыгачтан болгон. Кийинчерээк темирден жасала баштаган. Бул курал көбүнчө баатырдык белги катары ээрдин кашына илинген.
Бөдөшов Атайбек
Өмүр баяны
Бир нече басылмалар чыгарган ноталуу ыр китептерде, Бүткүл Союздук «Мелодия» фирмасы чыгарган грампластинкаларда, компакт-дисктерде А. Бөдөшовдун чыгармалары орун алган. Кыргыз радиосунун Алтын казынасына А. Бөдөшовдун 100гө жакын ыр-күүлөрү кабыл алынган.
Ханавэй-Яха (Няба-Яха куймасы)
Ханавэй-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нябы-Яха дарыясынын оң жээгинен 27 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Лызаю (Косью куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Алмамбет Шыкмаматов
Алмамбет Насырканович Шыкмаматов (21-октябрь 1969, Фрунзе, Кыргыз ССР, СССР) — кыргызстандык мамлекеттик, саясий жана коомдук ишмер, КР Жогорку Кеңешинин депутаты, КР адилет министри (2011-2015), мамлекеттик кызматтын III класстагы кеңешчиси
Эмгек жолу
2015-жылдын 4-октябрында «Ата Мекен» партиясынын тизмеси боюнча VI чакырылыштагы КР Жогорку Кеңешинин депутаты болуп шайланган. Жогорку Кеңештин Конституциялык мыйзамдуулук, мамлекеттик курулуш, сот-укуктук маселелер жана Регламент боюнча комитетинин төрагасынын орун басары.
Күү
Күү – жыгачтан жасалган челек. Ичине куюлган майлуу сүттөн бишкек менен бышып отуруп, ак май ажыратылып алынган. Ооз жагы кууш келип, узундугу 60–80 см, түбүнүн айланасы 70–80 см, ооз жагыныкы 50–60 см болгон. Бишкеги жумуру таякчадан жасалган; учуна жазылыгы 2–3 см, узундугу 15–18 см жыгач ашталып, кайчылыш бекитилген.
Ангельбахталь
Ангельбахталь (Angelbachtal) — Германиянын Баден-Вюртемберг Жериндеги шаар. Рейн-Неккар районуна карайт. Карлсруэ административдик округуна тиешелүү. Калкы – 4889 (2013-ж.). Аянты – 17,92 км².
Азимов Розы
Азимов Розу - (22. 9. 1925-ж. туулган, Жалал-Абад облусу, Сузак району, Кызыл-Мехнат кыштагы) Советтик Союзунун Баатыры (1944). Кыргызстан КП БКга караштуу республиканын партиялык мектепти (1951), Жалал-Абад педагогикалык окуу жайын (1965) бүткөн. 1943-ж. Ташкендеги аскер окуу жайынан Беларуссия фронтуна жөнөтүлгөн. 1944-ж. 23-июнда немецтик-фашисттик армиянын Витебск багытындагы коргонуу линиясын түндүк-батышынан бузуп өтүүдө жолдошторун эр жүрөктүүлүк менен чабуулга баштап барган. Ал баштаган жоокерлер 1944-ж. 25-июнда батыш Двина дарыясынан биринчилерден болуп өтүп, Витебскинин түштүгүнөн чабуул коюп бараткан 3-Беларуссия фронтунун жоокерлери менен жолугушкан. Ошондо душман аскерлерин курчоого алып, талкалоодо эрдик көрсөткөндүгү үчүн Азимовго Советтик Союздун Баатыры наамы берилген. Согуштан кийин колхоздун башкармасынын төрагасынын орун басары, майыптар үйүнүн директору жана башка кызматтарда иштеген. Ленин, 1-даражадагы Ата Мекендик согуш ордендери менен сыйланган.
Имерети падышалыгы
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Кыймылсыз мүлктү сатуу келишими
Кыймылсыз мүлктү сатуу келишими – сатуучу жер участогун, үй, туракжайларды же башка кыймылсыз мүлктөрдү сатып алуучунун менчигине өткөрүп берүүгө милдеттенген соода-сатык келишиминин өзгөчө түрү. Кыймылсыз мүлккө карата укуктун өтүшүн мамлекеттик катоо, нотариалдык күбөлөндүрүү, жазуу жүзүндө түзүлүшү К. м. с. к. өзгөчөлүгү болуп саналат.
Буурул түн
Буурул түн – кечки иңир түшүп турган менен эртең мененки таң заары дал келип, түн бою күүгүм түшүп турган жарык Түндүк буурул түн жайдын саратан учурунда (22-июнда) Түндүк Жарым шардын 59°5. кеңдигинен түндүккө карай жана кыш чилдесинде (22-декабрда) Түштүк Жарым шардын ушундай эле градусундагы кеңдиктен түштүктү карай жайгашкан жерлерде байкалат. Буурул түндүн узактыгы ар кандай болот: Санкт-Петербургда 11-июндан 2-июлга, Архангельскиде 13-майдан 30-июлга чейин созулат.
Анвар Байтур
Илимий ишмердиги
Чыгаан тарыхчы, белгилүү инсан, залкар окумуштуу Түркияга атайын чакыруу менен барып, кыргыз, уйгур, түрк элдеринин тарыхы боюнча лекция окуп жүргөн жеринен 1991-жылы дүйнөдөн кайткан. Байтурдун эмгеги менен тааныш ар бир окурман үчүн бул кайгылуу кабарды угуш оңой болгон жок. Өзгөчө, тарыхын жаңыдан иликтеп, изилдеп жаткан кыргыз эли үчүн орду толбос жоготуу болду. Деген менен анын калтырып кеткен колуңуздардагы ушул эмгеги тарыхыбыз үчүн табылгыс казына. Бул казынаны аздектеп, барктап алуу жеке эле тарыхчылардын гана эмес, атпай кыргыз журтчулугунун милдети. Бул эмгек биздин тарыхыбыздын башаты жана ар-намысы.
Кыскача чыгармалар тизмеси
1991-жылы Бээжинде "Улуттар басмасынан" жарык көргөн "Шинжаңдагы улуттардын тарыхы" деген 1316 беттен турган чоң көлөмдүү китеби чыккан. Аны Анвар Байтур жубайы Хайриниса Сыдык менен биргелешип жазган.
Янгелька (дарыя)
Янгелька — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Урал дарыясынын оң жээгинен 2091 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 73 км.
Ханавэй-Яха (Пяседай-Яха куймасы)
Ханавэй-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пяседай-Яха дарыясынын сол жээгинен 54 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 27 км.
Капар Алиев
Таалим алуу, окутуучулук учуру
Агасы Абдыракман Алиев Улуу Ата мекендик согушка катышып, туткунга түшүп, Балкан аймагында югослав партизандарынын катарында нацисттерге каршы согушкан, бирок кийинчерээк Сталиндик сүргүндө (ГУЛАГ) болуп, акыры акталып чыккан.
Борбор шаардагы чыгармачылыгы. Диктордук мектеби
Жаш жигиттин болочоктогу жаркын шыгын сезген жана көрө билген «Ленинчил жаш» гезитинин жетекчилери Капарды 1951-жылы Фрунзеге (азыркы Бишкек) адабий кызматкер болуп иштөөгө чакырышат.
Ал эми 1952-жылдан 1960-жылга чейин Капар Алиев Кыргыз ССР Министрлер Советинин алдындагы Радио комитетинде диктор болуп иштейт.
Кесиптештеринин баасы
1965-жылдан тартып диктор болгон Шариман Нурматова айым “Азаттык үналгысы” үчүн курган маегинде Капар Алиев тууралуу мындайча эскерген:
Лынчаръель
Лынчаръёль — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Косью дарыясынын оң жээгинен 149 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 34 км.
Глобал ЮГРАД программасы (Global UGRAD)
Евразия жана Борбордук Азия мамлекеттерине тийиштүү болгон Эл аралык студенттерди алмашуу Глобал ЮГРАД программасы (Global UGRAD) АКШнын Мамлекеттик Департаментинин Билим Берγγ жана Маданият программаларынын бөлγмγнө таандык болуп, коммерциялык эмес Эл Аралык Изилдөө жана Адистерди Алмаштыруу Кеңеши (АЙРЕКС) аркылуу ишке ашырылып келет. Программа Армения, Азербайджан, Белоруссия, Грузия, Казахстан, Кыргызстан, Молдова, Россия Федерациясы, Таджикистан, Туркменистан, Украина жана Узбекистан өлкөлөрдө жарандыгы бар, 1-4 курстун күндүзгү бөлүмүндө окуган студенттер үчүн даража алуусуз америкалык университетинде же колледжинде бир жылдык окуу программасын окуп келүүгө мүмкүнчүлүк берет. Катышуучулар ачык конкурс түрүндө программага кабыл алынат.
Жакшылыков, Керим
Дисктери
Бир өзүңө – К.Жакшылыков. Кыргыз ырларынын антологиясы, МОНО М 3035847 48 005, Чын сүйүү деп сеземин (Т.Тыныбеков) – А.Жумабаев, Жолугабыз аз күндө – К.Жакшылыков. Кыргыз ырларынын антологиясы, МОНО М 3035855 56 005.
Ханголова-Яха
Ханголова-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Се-Яха дарыясынын сол жээгинен 75 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыйроодон (кырсыктан) сактоо кызматы
Кыйроодон (кырсыктан) сактоо кызматы – өзгөчө кырдаалдарды алдыналуу жана жоюу ишчараларын аткарууга арналган иш-аракети боюнча бир тутумга бириктирилген күч менен каражаттардын жыйындысы. Анын өзөгүн кыйроодон (кырсыктан) сактоо кошуундары түзөт.
Тогуз-Булак (Кара-Суу району)
Калк
Калкы — 375 киши (2009-жылы).
Орозобеков, Султангазы Бакир уулу
Өмүр жолу
1981-жылы медицина илимдеринин кандидаты, 2004-жылы медицина илимдеринин доктору деген илимий даражага ээ болду.
Адамдын жүзүндөгү мүчүлүштүктөрдү калыбына келтирген ондогон операцияларынын негизинде 80ден ашуун илимий эмгек жазып, жаак беттин сөөгүн калыбына келтирүү боюнча илимий монография жаратып, алардын автору катары илимий ачылыштын патентин алган.
Кепташ эстеликтери
Кепташ эстеликтери – Соң-Көлдүн чыгыш тарабында Көкжерти суусунун тектиринде жайгашкан эрте темир дооруна жана орто кылымдарга таандык сегиз мүрзөдөн турган көрүстөн, төрт чарчы, тегерек коргончолор. Изилденген эмес.
Аскар Салымбеков
Коомдук ишмердүүлүгү
2006-жылдан бери Кыргызстандын базарлар, соода ишканалары жана тейлөө тармагынын Ассоциациясынын төрагасы.
Идиоадаптация
Идиоадаптация (лат. idios – өзгөчө, адаптация) – курчап турган чөйрөнүн белгилүү бир шартында тиричиликтин белгилүү бир образына организмдердин жекече ыңгайланышуусу. Ушул сыяктуу эле эволюциянын багыты аллогенез деп аталат. И. терминин биринчи жолу 1925-ж. А. Н. Северцов сунуш кылган. И. бул топтун жалпы уюштурулушуна кесин таасир этпейт. И. адаптациялык радиацияны белгилүү бир организмдердин уюштурулушунда камсыз кылат.
Узакбаев Эмилбек Узакбаевич
Колдонулган адабияттар
Асанов У "Нарын облусуна 70 жыл" Энциклопедия;-Б,2009