cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Досалиева, Бүбүкан Акматжановна
Бүбүкан Акматжан кызы Досалиева (Bübükan Dosalieva; орусча Бюбюкан Акматжановна Досалиева; 01.11.1958 -- 05.7.2020) – Кыргызстандагы белгилүү журналист айым, саясат таануучу, педагог, саясат таануу илимдеринин кандидаты, "Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмери” ардак наамынын ээси (2005); Эл аралык Айтматовдук Коомдук Академиянын журналистика боюнча академиги (1994). Азыркы тапта – «Азаттык» үналгысынын журналисти.
Кыскача өмүр таржымакалы
Бүбүкан Акматжан кызы Досалиева 1958-ж. 1-ноябрда Кыргызстандын Ысык-Көл облусундагы Жети-Өгүз районунун Саруу айылында туулуп, ошол эле кыштакта орто мектепти ийгиликтүү аяктаган. Атасы - Акматжан Досалиев (1930-жылы туулган), апасы - Бейшекан Досалиева (1934-ж. туулган). Алар өмүр бою айылдап иштеп, ардагер болгон (апасы Ак-Суу районуна караштуу Кереге-Таш айылында туулган).
Чоң атасы Досалы Күрөңкөй уулу өз доорундагы билим-таалимдүү киши болгон, ошондуктан аны кадырлап Молдоке дешчү. Ал Маргалаңдан Кашкарга мата ташыган эл аралык соода кербендерине нечен ирет Ысык-Көлдүн чек ара аймагында жол көрсөткөн деп да айтышат. Совет бийлигинин башында Досалы ата айылда артел башчысы болгон. Сталиндик куугунтук учурунда "9 торпок жоготту" деген кине менен 1939-жылы Ыраакы Чыгышка айдалган. Улуу согуш башталаарда андан "карагай кыйып жатабыз" деген кат келген. Досалы атанын качан жана кайсы жерде өлгөнү так эмес.
Кожокелең көмүр кени
Кожокелең көмүр кени - Ош облусунун Кара-Суу районунда. Автомобиль жолу боюнча Папан кышаарынан 43 км, Жиптик-Суу (Кожокелең) суусунун төмөнкү агымында. Кен 1936-жылдан бери белгилүү. 1989-ж. Кожокелең-ll участкасы чалгындалган. Көмүр юра катмарынын төмөн жагы менен байланышкан. Көмүр кабатынын калыңдыгы 0,35 мден 9,40 мге чейин өзгөрөт. Көмүрдүн сапаты начар изилденген. орточо күлдүүлүгү 10,3%. Кожокелең-ll участкасынын запасы 60 миң т.
Өт жолдорунун таш оорусу
Өт жолунда таш пайда болушу
Өт жолдорунун таш оорусу — зат алмашуу бузулуудан же өттүн акпай токтоп калышынан кишинин өт баштыгында же өт жолдорунда таш пайда болуу оорусу. Бул оору акырындап өөрчүйт. Көп жылдар бою оорулуунун оң жак кабыргаларынын алды оор тартып, ачышып ооруйт.
Ахтамар
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Пальпация
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Кепер-Арык
Калкы
Калкы - 549 киши.
Free as a Bird
"Free as a Bird" (кырг. Куштай эркин) - британиялык "The Beatles" рок-тобунун ыры, Жон Леннон тарабынын 1977-жылы The Beatles тарагандан кийин жазылган. 1995-жылы 4-декабрда чыккан. "Куштай эркин" биринчи жолу "Битлз Антологиясы" даректүү теле тасмалар сариясында пайда болгон. 1995-жылдын декабрында сингл катары чыккан. Анын артынан 1996-жылы март айында "Real Love" (кырг. Анык сүйүү) чыккан.
Маматова, Үрүниса
1968-жылы Жалал-Абаддагы педагогикалык окуу жайын бүтүрүп, эки жыл өз айылында башталгыч класстын мугалими болуп иштеп, 1972–1977-жж. «СССРдин 50 жылдыгы» атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетинде окуган.
Университетти аяктагандан кийин Кыргыз совет энциклопедиясынын физика, математика, техника редакциясында кенже редактор, 1985–1990-жж. Кыргыз Жазуучулар союзунда машинистка болуп иштеген. Андан кийин 2007-жылга чейин соода менен алектенип келген.
Кыргыз тилинде
Медер: Ырлар. – Ф.: Адабият, 1989. – 69 б.
Каса Колорада (Нү-Мексико)
Калкы - 56 киши. Болжолдуу аянты - 0.9 км². FIPS коду — 35-12786.
Быжы (топоним)
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Дезинформация
Дезинформация – саясий, үгүт-насыят жана башка максаттарга жетүү үчүн ыплас ыкмаларды колдонуп, кайсы бир маселелер, нерселер, окуялар жөнүндө туура эмес, бузуку маалыматтарды атайылап таратуучу, жалган көз караштарды таңуулоо менен ишти чаташтыруучу, туура жолдон чыгаруучу аракет. Бул максатта ММКнын айрым түрү да колдонулары белгилүү.
Араб тили
Араб тили (арабча 'اللغة العربية‎‎, al-luġa al-ʿarabiyya''') Азия-Африка тилдеринин семит тобуна кирет.
Богемия айнеги
Богемия айнеги, чех айнеги Чехияда (Богемияда) өнүккөн көркөм промысел; ошол промыселдин буюмдары. 14-15-кылымдан белгилүү. Аны жасоо 16-кылымдын аягынан император Рудольф 2 нин тушунда айнекке кесип сүрөт түшүрүү техникасы иштелип чыккандан баштап жакшы өөрчүгөн. Богемия айнеги 17кылымдын экинчи жарымында барокко мезгилинен кеңири белгилүү, ал учурда кыр чыгарылган чех хрусталы жасала баштаган. Азыркы богема айнегине салт болуп калган кыр чыгаруу ыкмалары менен катар, түс, тунуктук жана фактуралык натыйжа бере турган башка пластикалык айкын формалар мүнөздүү.
Коминформ
Коминформ - 1947-жылы советтик Коммунисттик партиянын жол башчылыгы менен Белградда негизделген Коммунисттик маалымат бюросу. Бул бюро Советтик төңкөрүштөн кийин негизделген III Коминтерн уюмун кайрадан жандандырууга багытталган. Максаты Россия, Югославия, Италия, Польша, Венгрия, Чехословакия, Болгария, Чыгыш Германия, Румыния жана Франциядагы Коммунисттик партиялардын ишкердиктерин координациялоо жана башка өлкөлөрдөгү эл аралык коммунизм аракеттеринин пропагандасын уюштуруу болчу. 1948-жылы Югославия менен Россиянын мамилеси бузулгандан кийин Югославия бул уюмдан чыгарылган жана бул уюмдун борбору да жылдырылган. 1956-жылы эки өлкө кайрадан жакындашкан. Ошентсе да ушул жылы Россиянын Чыгыш Европа өлкөлөрүнүн партияларын көзөмөлдөгөн Коминформу таркатылган. Кемп девид келишими - 1978-жылы АКШнын министри Картердин аракети жана демилгеси менен жарышкан Египеттин өкмөт башчысы Енвер Садат менен Израилдин премьер-министри М.Бегиндин ортосунда түзүлгөн тынчтык келишим. Алар 1978-жылы АКШ дагы Кемп Девидде келишимге кол койгондуктан, бул келишим Кемп Девид Келишими деп аталган. Эки өлкөнүн ортосундагы согушту 30 жылдан кийин токтоткон жана алардын ортосундагы мамилелерди оңдогон бул келишимдин түзүлүшү менен Египет кээ бир басып алынган аймактарды кайра кайтарып алган. Бирок бул бир тараптуу макулдашуу Жакынкы Чыгыштагы башка арап мамлекеттерин жана палестиналыктарды ыраазы кылган эмес жана алар проблемаларды чечүүнү максат кылбаган келишим деп баалашкан. Ушул себептен Арап дүйнөсү экиге бөлүнгөн жана Кызылдардын Фронту (Арап Чечкиндүүлөрүнүн Фронту) уюштурулуп, бул чечимди тааныган эмес жана буга каршы күрөшкө чыккан. БУУда бул келишимди өтүмсүз деген келишим чыгарган.
Shandong Gold Group
Алтынга тиешеси жок, бизнес
Компанияда алтынга тиешеси жок бир нече ишканалар бар, анын ичинде жылтырак металл, туризм жана курулуш. Анын Кытайда жана Гонконгдо финансылык кызмат көрсөткөн туумдуу компаниялары бар (SD Gold Financial Holdings Group и SDG Asset Management (HK) Limited).
Адвайта-веданта
Адвайта-веданта (санскр. अद्वैत वेदान्त)(кош эместик ведантасы) – индиялык диний-философиялык окуу, ведантанын Шанкара (8–9-к.) тарабынан өнүктүрүлгөн негизги түрлөрүнүн бири.
Дейвис, Уильям Моррис
Дейвис, Д э в и с (Davis) Уильям Моррис (12. 2. 1850, Филадельфия – 5.2.1934, Пасадена) – америкалык геолог жана географ. Гарвард университетин бүткөн (1870). 1876-жылдан анда иштеген (1890-жылдан проф.). Америкалык географтар ассоциациясын негиздеген (1904) жана Америкалык геологдор коомунун президенти (1911), бир нече геология жана география коомдорунун (анын ичинде Россия) ардактуу мүчөсү. 1890–1915-ж. АКШда геология кызматында эмгектенген. Батыш Европа, Түштүк Америка өлкөлөрүндө жана АКШнын ар кайсы аймактарында изилдөө иштерин жүргүзгөн. 1903-ж. Түркстандын чөлдүү аймагында болгон. 1890-ж. география цикл жөнүндө окууну иштеп чыгып, рельефтин өөрчүү баскычтарына түшүнүк берген жана циклдерге бөлгөн. Дейвистин бул окуусу тез тарап, геоморфологиянын өнүгүшүндө чоң роль ойногон. Анын окуусунун кемчилиги рельефтин өөрчүү циклин жалпы геологиянын тарыхы жана ички, тышкы күчтөр менен байланыштырбаганы болгон. Дейвис геоморфология мектебин түзгөн. Физикалык географияны окутууга зор көңүл бөлгөн. Рельефти сүрөттөөнүн жаңы типтерин – блок-диограмманы, рельефтин моделин киргизген. Эмгектери: Геоморфологические очерки. М., 1962.
Ктенохеттер
Ктенохеттер (лат. Ctenochaetus) – аштарбалыктардын бир уруусу.
Кыргыз Эл Комиссарлар чокусу
Бийиктиги 5125 м. Палеозойдун сланец, мрамор, акиташ, гранит тоо тектеринен турат. Үстүн муз текши каптап, капталдарынан түндүк-батышка Сары-Төр, Борду, батышка Түндүк Карасай өрөөн мөңгүлөрү түшөт. Чокуга биринчи болуп 1932-ж. А. А. Летаве жетекчилик кылган Москва илимпоздор үйүнүн альпинисттери чыккан.
«Варианты Эпос « Манас» »
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Сыдыгалиев, Качкыналы
Качкыналы Сыдыгалиев (Чүй районунун Кара-Ой айылында 1934-жылы 2-февралда туулган) - жазуучу, кесиби боюнча врач, медициналык кызматтын подполковниги, СССР саламаттык сактоонун отличниги.
Китептери:
= Шилтеме: = Кыргыз Республикасынын жазуучулары. 1-том.
Мамбетакунов, Кадырбай
Кыргыз тилинде
Омор Хайамдын махабаты: Драмалар. – Ф.: Кыргызстан 1986. – 280 б.
Владимир Васильев
Васильев Владимир Яковлевич [15(28).6.1907, Киев — 3.4.1977, Фрунзе] — режиссёр, Кыргыз ССР эл артисти (1958). Москвадагы театр студиясын (1924—27), ГИТИСти (1930—35) бүтүргөн. Васильевдин өмүрү жана чыгармачылыгы кыргыз театр өнөрү менен байланышкан. Ал улуттук музыкалык театр менен опера искусствосунун өнүгүшүнө режиссёр жана педагог катары салым кошкон. Васильев дүйнөлүк, орус жана кыргыз авторлорунун 30дан ашык спектаклин койгон. Алар: «Алтын кыз» (1936), «Айчүрөк» (1939), «Манас» (А. Куттубаев менен бирге, 1946), «Карганын маткеси» (1950), «Риголетто» (1953), «Аида» (1960), «Оптимисттик трагедия» (1965), «Белгисиз солдат» (1967) жана башка Эки Эмгек Кызыл Туу, 2 «Ардак Белгиси» ордендери менен сыйланган.
Кыргызстан сымап кендери
Кыргызстандын аймагында булардан башка терриген тоотектеринде-алевролит, кумдук, гравелит жана конгломераттарда пайда болгон кварцит-диккит-киноварь тиби да жолугат (Молдотоо).
Латвия Советтик Социалисттик Республикасы
Латвия ССР (Советтик Социалистик Республикасы) — КСРБнын курамында болгон мамлекет. Башкалаасы жана ири экономикалык маданий борбору - Рига шаары.
Параметрит
Дарылоо
Оорулуу төшөккө жатып, врачтын көрсөтмөлөрүн так аткарууга тийиш. Дарылоодо антибиотик, сезгенүүгө каршы дарылар, физиотерапия жана башка лар колдонулат. Алдын алуу үчүн төрөт жана аборт учурунда инфекциянын жугушуна, абортту үйдө жасатууга жол бербөө керек. Эгер бойдон түшүрүүгө туура келсе аялдар консультациясына кайрылуу керек.
Катуулук
Катуулук – материалдын бекемдигин жана ийилгичтигин мүнөздөөчү механикалык касиет. 1) катуулук изилденүүчү материал бетине шарикти матыруу же учтуу призма аркылуу из калтыруу жолу менен аныкталат. Катуулукту аныктоодо бир канча ыкмалар белгилүү. Виккерс (англисче аскер-өндүрүш концерни «Виккерс») ыкмасында стандарт өлчөмдө жасалган алмаз пирамидасынын учтуу учун бети жылмаланган нерсеге матырып басуу күчүнүн 1 мм2 аянтка из (так) калтырышы аркылуу катуулук аныкталат. Швед инженери Ю. А. Бринеллдин ыкмасы боюнча катуулук шариктин басуу күчүнүн, шарик калтырган издин аянтына болгон катышы аркылуу, америкалык металлург С. П. Роквеллдин ыкмасы боюнча катуулук шариктин же призманын басуу күчүнүн пайда болгон издин тереңдигинин бийиктигине болгон катышы аркылуу аныкталат. Минералогияда катуулук Моос шкаласы боюнча эсептелет; 2) конструкциялык элементтин деформацияга (созуу, ийүү, толгоо жана башка) каршылык көрсөтүүсү, ал материалдын кесилишинин геометриялык мүнөздөмөсүнө жана физикалык касиетине (серпилгичтүүлүк модулуна) көз каранды.
Аддитивдик
Аддитивдик (лат. additivus – кошулуучу) – бүтүн объектиге туура келген чоңдуктун мааниси, ошол объектинин тиешелүү бөлүктөрүнүн чоңдуктарынын маанилеринин суммасына барабар болушун туюнтуучу касиет.
Мамеев, Төлөгөн
Анын алгачкы ыры 1954-жылы Совет райондук «Коммунизм үчүн» гезитине, 1958-жылы «Ала-Too» журналында жарык көргөн. Ошондон тартып республикалык басма сөздөрдө «Дүбүрт», «Жаштык сапар» аттуу коллективдүү жыйнактарына ырлары кирген. Кийин «Темир канат», «Күн чубак» жыйнактарында ырлары жарыяланган. «Ажайып дүйнө» аттуу алгачкы ырлар жыйнагы 1975-жылы жарык көргөн.
Залесская Лала
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Кочкор-Ата минералдуу суусу
Кочкор-Ата минералдуу суусу – дарылык касиетке ээ суу булагы. Жалал-Абад облусунун Ноокен районунда, Кочкор-Ата шаарынан 8 км түндүк-батыш тарапта, Түндүк Фергана өрөөндөрүндө, Кочкор-Ата сайында, деңиз деңгээлинен 2100 м бийиктикте жайгашкан. 1954-ж. табылып, 1961–62-ж. химиялык курамы изилденген. Суу палеоген мезгилиндеги чөкмө тоотектерде топтолгон. Бургулоо көзөнөктөрүнөн чыгат. Бургулоо көзөнөктөрүндөгү суунун дебити суткада 13,7–1728,0 м3, температурасы 25–49°С. Суунун жалпы минералданышы 69,2 г/л, курамы хлорид-натрий-кальцийлүү. Сууда кремний кислотасы 37,7 мг/л. Органикалык заттар арбын. Суудан бөлүнгөн газда метан, көмүр кычкыл газы, суутек, көмүр кислотасы жана азот бар. Ашказан жана муун органдарына шыбаа болот. Мында жылуу сууга түшүү жолу менен дарылоочу мекеме иштеген (1976).
Кыргызстан сурьма кендери
Кыргызстандын аймагында сурьманын 17 кени жана 32 кенчеси табылган.
Алардын 2%тейи жалаң сурманын калгандары сурьма-сымаптын жана алтын-полиметаллдын комплекстүү рудалары болуп эсептелет. Алардын кээ бирлери байыркы убактан берки сурьманын казып алынуучу обьектилери болуп келген. Өнөр жайлык маанидеги кендери (Кадамжай менен Терек) жаспериоддик типке кирип, үзгүлтүксүз созулган брекчия катмарларында топтолушу менен мүнөздөлөт. Руданын минералдык курамы жөнөкөй келип, анда антимонит басымдуулук кылат. Экинчи даражадагы кошунду минералдардан пирит менен марказит кезигет. Руда массивдүү, брекчиялуу, сепкилдүү, тарамчалуу текстура мүнөздүү. Сурьма, ошондой эле палезойдун бир түрдүү кумдук-сланецтин калың катмарларында жана гранитоидин-интрузияларында тик кесип өткөн тарамдар жана түз сызыктуу түрүндө жаткан минералдашкан зоналарда кезигет (Актөбө-Карагай, Чоң Кымыздыктуу-Куурчанды, Ничкесуу ж. б.) Мында зоналардын узундугу жүз метрден бир нече кмге созулат. Руда эреже катары комплекстүү: алтын-сурьма-полиметаллдуу, көп компоненттүү (коргошун, күмүш, цинк, мышьяк, висмут, вольфрам ж. б. ).
Ачка болуу
Ачка болуу - организмдин тамак жоктугунан же агын жетишсиз өлчөмдө сиңирүусүнөн болгон абалы. Бул абал организмдин каршылык көрсөтүүсүнө жана нерв системасынын абалына жараша болот. Тамактын эң керектүү бөлүктөрүнүн жоктугуна байланыштуу белоксуз, майсыз, углеводсуз, витаминсиз жана суусуз Ачка болуулар болот. Ачка болуунун толук түрү 3 мезгилден турат: 1-мезгилинде организмдеги ашык белок менен углеводдор азая баштаса, 2-синде алар көп сарп болот, 3-сүндө органдар 60-70% ке кичирейип, салмагы азайып, газ алмашуу, жылуулук иштеп чыгаруу начарлап, дененин температурасы көтөрүлөт.
Паранефрит
Дарылоо
Дарылоону дарыгер жүргүзөт. Өз алдынча, дарыгердин кеңешисиз дарылануу өмүр үчүн коркунучтуу. Паранефритти алдын алууда ириңдүү дарттарды өз убагында дарылоо керек.
Кутумедузалар
Кутумедузалар (лат. Cubomedusae) — көңгөл жандыктардын бир түркүмү.
Кочкор-Ата полиметалл кени
Кочкор-Ата полиметалл кени Жалал-Абад облусунун Ала-Бука районунда, Чаткал кырка тоосунун түштүк капталында, Касан суусунун сол куймасы – Кочкор-Ата суусунун ортоңку агымында жайгашкан. 1956-ж. табылган. Кен аймагын Таш-Көмүр мезгилинде жиреп чыккан гранит жана гранит-диорит тоотектери түзөт. Аларды түндүк-чыгышка созулган тектоникалык жарака зонасы кесип өтөт. Бул зонада тоотектер талкаланып, серициттешип, хлориттешип өзгөрүүлөргө дуушарланган. Руда тулкулары майда тарамча, уя, линза сымал тектоникалык жараканы бойлой жайгашкан. Калыңдыгы 1–2 смден 0,5 мге чейин. Руда курамы боюнча галенит-сфалериттүү, пирит-арсенопириттүү жана гематит-магнититтүү болуп бөлүнөт.
Ишенбай Мансуров
Кыргыз тилинде
Кош бүчүр. – Ф.: Кыргызстан, 1971. – 35 б.
Мекендин саябанында. – Ф.: Кыргызстан, 1972. – 75 б.
Паранойя
Паранойя (байыркы грек тилинен παράνοια — акылдан адашуу) — негизсиз, жаңылыш идеянын адамдын аң-сезимине бекем сиңип, аны ал идеядан эч айнытууга мүмкүн болбогон психикалык оору.
«В. В. Радловдун жыйнаган материалдарындагы кыргыз тилинин лексикалык жана граматикалык өзгөчөлүктөрү»
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Космонавт
Космонавт, обочул, жазычы – космоско учууда космостук техниканы сыноочу жана иштетүүчү атайын даярдыгы бар адам.
Лоймья (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ашанттар
Ашанттар, ашанти федерациясы - 17-кылымдын аягы - 19-кылымда Алтын Жээк (азыркы Гана) жеринде болгон феодализмдин башталыш тибиндеги мамлекет. 1697-1701-ж. түзүлгөн. Ашанттар көбүнчө дыйканчылык, кол өнөрчүлүк менен кесип кылган. Алтын жана кул сатып соода кылышкан. Мамлекетти башкы көсөмдөр (ашантихене), областтарды жергиликтүү көсөмдөр (оманхене) башкарган. 1896-ж. Англия-Ашанттардын 7-согушунда Англия Ашанттарды жеңип алып, анын айрым уруулары менен протекторат жөнүндө келишим түзгөн. Ушундан баштап Ашанттар мамлекет болбой калган. 1900-ж. Англия Ашанттардын көтөрүлүшүн басып, анын жерин Алтын Жээк колониясына кошуп жиберген. 1935-ж. Ашанттар федерациясы формалдуу түрдө калыбына келтирилген.
Катыш идиштер
Катыш идиштер – түп жагы (негиздери) өз ара байланышкан идиштер. Капилляр түтүкчөсүнүн диаметринен чоң диаметрлүү катыш идиштерге бир тектүү суюктук куюлса, анын формасына карабай суюктуктун деңгээли бирдей болот. Суюктук манометри, буу казандарынын суу өлчөгүч айнек түтүкчөлөрү катыш идиштерге негизделген. Эгерде катыш идиштерге бир тектүү эмес, тез аралашып кетпеген суюктуктар куюлса, анда ал суюктуктардын деңгээли тыгыздыгына жараша ар түрдүү болот, башкача айтканда – суюктуктардын тийишип турган бетинен жогору жагы –  байланышы аркылуу бир суюктуктун тыгыздыгын аныктоого болот.
Жумгал району
Айыл чарбасы
Колхоз-совхоздор 1990-95-жылы толук бойдон реформа болгон. Райондо бардыгы 6564 чарбалык субъект (анын ичинен үй-бүлөлүк фермер чарбалары), 134 ирилешкен дыйкан чарбасы, ортолук менчикте иштөөчү 11 үрөн чарбасы (техсервис жайы), жеке менчик негизиндеги 24 чакан мал чарба ишканалары иштеген. Булардан сырткары МиңКуш шаарчасында, Чаек, Чоң-Арал кыштагында 3087 өздүк чарба бар. Райондо 110,1 миң кой, эчки, 21,5 миң уй, 617 топоз, 18,6 миң жылкы, 31,1 миң үй кушу бар. 2006-жылы райондун чарбалары 9,1 миң т эт (тирүүлөй салмагы), 21,1 миң т сүт, 363 т жүн, 1,5 млн даана жумуртка өндүргөн.
Амит (Иглин району, Башкыртстан)
Амит — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Турбаслин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 50 киши. Почта индекси — 452414, ОКАТО коду — 80228860003.
Brand New Day
Brand New Day (англ. Жапжаңы күн) - 1999-жылы 24-сентябрда чыккан британиялык рок-музыкант Стингдин алтынчы студиялык альбому. Эки Грэмми сыйлыгына татыган, Billboard чартында 9-орунга жеткен. АКШда 3,5 миллион нускасы сатылган. "Desert Rose" композициясын жаздырууга алжирлик раи музыка стилиндеги аткаруучу Шеб Мами чакырылган. Стинг башында туруктуу продюсери Хү Педхамды чакырууну пландаган, бирок кийин продюсерлик жумуштарын жактыргандыктан Марк Элдрижди чакырган.
Матисаков, Абдиламит Мурзаевич
Кыргыз тилинде
Кыргыз өңү Чокморовдун өңүндөй...: Очерк. – Ф.: Кыргызстан, 1989. – 40 б.
Орус тилинде
Сказание о Суйменкуле. – Б.: Кыргызстан. – 45 б.
Көнөчөк сымалдуулар
Көнөчөк сымалдуулар (лат. Ostraciontoidei) — балыктардын бир түркүмчөсү, булардын кыйла тукуму жана түрү бар: мүйүзсүз көнөчөк (Ostracion lentiginosum), бүдүрлүү көнөчөк (O. tuberculatus), бүкүр көнөчөк (Tetrosomus gibbosus), төрт мүйүздүү көнөчөк (Acanthostracion quadricornis), көнөчөктөр (тукум) (Ostracointidae).
АКШ доллары
АКШ доллары — Америка Кошмо Штаттарынын акча бирдиги.
Жогорку кесиптик билим берүү
– мазмундун инсанды өнүктүрүү потенциалы;
– чыг-лык жөндөмдүүлүктү жана кесиптик-чыгармачыл сапатты калыптандырууга багыттуулугу;
– натыйжаларды интенсификациялоонун методологиясын өздөштүрүүгө багыттуулугу;
Кочкор чопо кени
Кочкор чопо кени Нарын облусунун Кочкор районунда, Көк-Жар кыштагынан 4 км түштүк-батыш тарапта, деңиз деңгээлинен 1840 м бийиктикте. 1955-ж. геол. чалгындоо жүргүзүлгөн. Кен Үкөк суусун бойлой жайгашып, антропогендин аллювий чөгүндүсүнөн пайда болгон кумайлуу чоподон турат. Арасында линза сымал кум-шагыл кездешет. Кумайлуу чопо катмарынын калындыгы 4,5 – 4,9 м. Гранулометриялык курамы: 0,001 мм – 7,4%, 0,001–0,005 мм – 26,78%, 0,005–0,001 мм – 18,96%, 0,01–0,05 мм – 34,6%, 0,05–0,25 мм – 7,31%, 0,25–1,0 мм – 1,28%, 1 ммден кесеги – 1%ке чейин. Ийилгичтиги 8,7–15,4%. Ным сиңиримдүүлүгү 16,6 – 1,78%. "100" маркасындагы кирпич жана курулуш черепицасын алууга болот. Запасы А категориясы боюнча 358 миң м3. 1996-жылга карата запасы А категориясы боюнча 277 миң м3.
Жашыл данчыл коңуз
Жашыл данчыл коңуз (лат. Anomala dubia) – дан жечү коңуздардын бир майда түрү.
Ашкабактар тукуму
Ашкабактар тукуму (Cucurbitaceae) - бир же көп жылдык, эки үлүштүү, бир же эки үйлүү өсүмдүктөр. Гүлдөрү айрым же эки жыныстуу; сары, ак кызгылт. Сабагы түктүү, төшөлүп, жармашып же чырмалып өсөт. Жалбырактары жөнөкөй. Мөмөсү ширелүү, көп уруктуу. Ашкабактар тукуму жылууда жакшы өсөт. Жер бетинде 90 уруусу, 800 түрү белгилүү, негизинен тропикте таралган.
Кочкор району
Географиясы
Кочкор шаары Нарын облусунун түндүк-чыгыш тарабында жайгашкан. Түндүгүндө Кыргыз республикасынын Чуй, чыгышында — Ысык-Көл облустары менен чектешет. Түштүгүндө Жумгал району менен чектешип турат. Аянты 6300 км2.
Советтер Союзунун баатырлары
Советтер Союзунун баатырлары – мамлекет алдында эрдиги үчүн берилчү жогорку даражадагы ардактуу наам.
Саат
Жасалма сааттар көп кездешет, анткени аларды чыгаруу кирешелүү бизнес.
Асылбек Медетбеков
Алгачкы «Анда да жаз болчу» аттуу повесттер жана аңгемелер жыйнагы 1968-жылы басылып чыккан. Бир нече поэтикалык жыйнактардын, кыргыз поэзиясына, прозасына жана фольклоруна тиешелүү адабий сын жана адабият таануу боюнча макалалардын автору.
Бакен Кыдыкеева
Кыскача өмүрбаяны
Бакен Кыдыкеева бир гана Кыргызстанда эмес, аны кошуна өзбек, казак киностудиялары байма-бай чакырып турушкан. Кыргыз ССР кинематографистер Бирикмесинин мүчөсү. Үч жолу турмушка чыккан. 33 жашында кызы кырсыктан каза болгон, эки уулу бар. Алардын бири апасынын жолуна түшүп музыка жаатында эмгектенет. Расмий документтер боюнча, Бакен Кыдзыкеева 1994-жылдын 15-январында көз жумган.
Кыргызстан уран кендери
Аллювий чөкмөлөрүндөгү урандын чачынды (россыпь) кендеринин өнөр жайлык мааниси бар. Мындай кендердин ирирээги Ысык-Көл облусундагы Кызыломпол чачындылар тобу болуп саналат. Ал Ташбулак, Баке, Узунсай, Оттук жана Түндүк аталган беш участкадан турат. Уран-торий кендерине Котуртөбө ж.б. кендер кирет. Мында руда сиенит интрузиясы менен акиташ тегинин контактысында кездешет. Уран-торий минералдашуусу титанаттардан туруп, сиениттеги майда жаракалардагы ичке тарамчалар түрүндө жатат.
Алиппе
Алиппеге чейинки мезгил
Мектепке чейинки курактагы балдарга эне тилиндеги тыбыштарды таанытып, аларды өз алдынча жана сөздөрдө, кыска сүйлөмдөрдө туура айттыруу, оюнчук, сүрөттөрдү, көрсөтмө башка каражаттарды пайдаланып, артикуляциялык көнүгүүлөрдү уюштуруу. Бул мезгилде тарбиячылар китептеги сүрөттөрдү, көрсөтмө буюмдарды, сөз үлгүлөрүн пайдаланып, сүйлөм, сөз, муун, тыбыш, тамга деген түшүнүктөрдү балдардын туура өздөштүрүшүнө, эне тилинин жана ой-жүгүртүүсүнүн өнүгүшүнө таасир этүүчү көнүгүүлөрдү уюштурушат.
Лохнья (дарыя)
Лохнья — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Түндүк Тошемка дарыясынын сол жээгинен 28 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Шумиха (Том куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гомеомерия
Гомеомерия – Анаксагордук философиянын термини. Анаксагор бүткүл болмушту ар түрдүү сапаттан турган бөлүктүн бөлүгү катары баамдаган. Геометрияны Анаксагор өзүнө майда бөлүктөрдү камтыган оригиналдуу бөлүкчө деп эсептеген.
Астрономиялык саат
Астрономиялык саат Жердин титиреши жана башка термелүүлөрдүн таасири тийбесин үчүн атайын тереңдетилген жайда сакталат. Азыркы астрономиялык сааттарга суткалык жүрүшү 5•10­4секга чейин болгон маятниктүү саат, суткалык жүрүшү 10­8секдай болгон квант сааты жана кварц сааты кирет.
Чер үрпөк тааны
Чер үрпөк тааны (лат. Cractes infaustus, syn. Perisoreus infaustus) — үрпөк таандар уруусундагы, токой чытырмандарында жашоочу бир түрү.
Пошталь-Кы дарыясы
Пошталь-Кы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Худосей дарыясынын оң жээгинен 349 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 50 км.
Делафондиоз
Делафондиоз (Delaаondiosis) – сыңар туяктуу малдын гельминтоз ылаңы. Нематода (Delaаondia vulgaris) пайда кылат. Анын курту агыш-саргыч келип, эркегинин узундугу 14–16 мм, ургаачысы 20–24 мм. Көбүнчө жылкы ылаңдайт. Курт жоон ичегинин чычыркай майындагы кан тамырларда мителейт. Жоон ичегиде ургаачысы жумуртка таштап, ал эки баскычтан өтүп чоңоёт. Личинкалары малдын заңы менен кошо сыртка чыгат. Айрым курттары боор, өпкө, лимфа түйүнүнө өтүп, канды уютат. Делафондиоз бардык жерде кездешет. Ылаң оор жана жеңил түрдө өтөт. Чоң жылкынын чычыркай майындагы кан тамырды личинка бөгөп, жылкы тынчсызданып, жаталактайт. Ичи көөп, денеси калтырап, карышып, өлүмгө учурайт. Ылаңдатпоо үчүн малды бир жылда эки жолу (апрель, октябрь) дегельминттөө, ошондой эле короо-сарайды, урунган куралдарды таза кармоо, жылкы асыроодо жайытты алмаштырып туруу керек.
Кафирниган
Кафирниган – Тажик Республикасындагы дарыя, Аму-Дарыянын оң куймасы. Узундугу 387 км, алабынын аянты 11,6 миң км2.
Орточо чыгымы 156 м3/сек. Сугатка пайдаланылат. Боюнда Вахдат (мурдагы Жаңы-Базар, Орджоникидзе-Абад) шаары жайгашкан.
Медетов, Жакып (Фуйтко)
1999-жылдан баштап республикалык радиоуктуруу комитетинде «Казына» чыгармачылык бирикмесинде жетекчилик кызматын өтөдү.
Кыргыз тилинде
Чакпаган жылаан: Жомок. – Б.: Адабият,1991.– 16 б.
Таянган тоом – абийирим. – Б.: 200 б.
Амстердам
Амстердам (Amsterdam, алгач Amstellebamme «Амстел дарыясындагы плотина») – Нидерланд Королдугунун борбор шаары. Өлкөнүн маанилүү маданий очогу жана экономикалык борбору. Калкы 745 миң (2005; шаар айланасы менен 1,1 млн); калкынын саны боюнча өлкөдөгү ири шаар. Амстел дарыянын чатында, Эйсселмер булуңунун жээгинде жайгашкан. Түндүк деңизи менен кеме жүрүүчү эки канал аркылуу байланышат. Деңиз порту (жылына 25 млн тонна жүк ташылат). Рейн дарыясы менен дагы канал аркылуу туташат. Ири жолдор тоому. Темир жолдор түйүнү. Схипхол эл аралык аэропорту (Европадагы эң ири) бар. Метрополитен иштейт.
Ыйман
Ыймандын алты түркүгү
Жакшылык бир гана жүздөрүңөрдү чыгыш менен батышка каратууңарда эмес, бирок (нагыз) жакшылык – ким Аллахка, Акырет күнүнө, периштелерге, китепке жана пайгамбарларга ыйман келтирсе... (Куран, Бакара 2:177)
Паротит
Оорунун алдын алуу үчүн балдарга 15—18 айлык кезинде ага каршы эмдөө жүргүзүлөт, к. Балдардын жугуштуу оорулары.
Кыргызстандагы COVID-19 пандемиясы
Covid-19дун башталышы
Бул дүйнө жүзү боюнча глобалдык карантиндин башталышы болгон. Ал эми 17-мартта Кыргызстан чек араны толугу менен жаап, чет элдиктердин киришине тыюу салган. Өкмөт 50дөн ашык орундуу ресторандар менен кафелердин иштешине тыюу салып, муфтият өлкөдөгү жума намазын токтоткон.
Хронология
Кыргызстанда 24-мартка карата жалпысынан COVID-19 оорусу боюнча 42 тастыкталган учур катталды. Өзгөчө кырдаал учурунда негизинен, дүкөндөр, дарыканалар, негизги тамак-аш азыктарын өндүрүүчүлөр (нан, сүт) ишин улантып, май куюучу жайлар, тигүү цехтери, техникалык тейлөө станциялары, турак жай-коммуналдык чарба тармактары гана иштеген.
Макроэкономикалык таасир
4) эл аралык базар баалары жана пандемиянын башкаларга тийгизген таасири. Бардыгы Кыргыз Республикасы менен коңшу мамлекеттердин ортосунда жабык болгон.
Каюм Мифтаков
Кыскача өмүр таржымакалы
1948-жылы Башкортостанга үй-бүлөсү менен көчүп кеткендиги айтылат.
1949-жылы 5-октябрда каза болгон.
Just the Way You Are
"Just the Way You Are" - Бруно Марстын Doo-Wops & Hooligans дебюттук студиялык альбомундагы биринчи соло синглы. Сингл 2010-жылы 20-июлда АКШда, 19-сентябрда Улуу Британияда чыккан. Ырдын авторлору Бруно Марс, The Smeezingtons, Халил Уолтон жана Needlz. Режиссер Итан Лейден актриса Натали Келлинин катыштырып тарткан видеоклип 2010-жылы 8-сентябрда чыккан. Ыр 2011-жылы "Мыкты эркек вокалдык поп аткаруусу" категориясында "Грэмми" сыйлыгын жеңген.
Али Тегин
Булак
[http://kyrgyzinfo.ru Кыргыз Инфо. Эстебесов Дастан]
Делиб Клеман Филибер Лео
Делиб Клеман Филибер Лео (21. 2. 1836, Сен-Жермен-дю-Валь – 16. 1. 1891, Париж) – француз композитору, Париж консерваториясынын профессору (1881). Франция институтунун мүчөсү (1884). Париж консерваториясында окуган. 1853–72-жылдары опера театрында аккомпаниатор, чиркөөдө органист, 1865–72-ж. «Гранд-Опера» театрында экинчи хормейстер. «Булак» (Л. Минкус менен бирдикте, 1866) жана Адандын «Корсар» балетиндеги (1867) дивертисменттин музыкасы менен белгилүү болгон. Делибдин «Коппелия» (1870), «Сильвия» (1876) жана башка балеттери коомчулукка кеңири таанымал. Композитордун опералык чыгармаларынын эң көрүнүктүүсү – «Лакме» (1883). Делибдин Кыргыз улуттук опера жана балет театрында «Корсар», «Коппелия» балеттери, «Лакме» операсы коюлган.
Таш Мияшев
Т.Мияшевдин «Махабат менен коштошуу» аттуу повести экинчи жолу басылып, бул повестин Ош кыргыз драма театры сахналаштырган. Айрым чыгармалары орус тилине которулуп басыл-ган.
Т.Мияшев 1959-жылы Кыргызстан Жазуучулар союзунун мүчөсү болгон.
Кыргыз тилинде
Аталар жолу: Даректүү повесть. – Б., 1987. – 199 б.
Кацев Александр Самуилович
Кацев Александр Самуилович (24. 03. 1946-жылы туулган, Фрунзе) – адабиятчы, филология илимдеринин доктору (1992). КМУнун филология факультетин (1969), ошол эле жерден аспирантураны (1976) бүтүргөн. 1969–73-жылдары Пржевальск педагогикалык институтунда окутуучу, 1973–76-жылдары М. В. Маяковский атындагы Кыргыз мамлекеттик кыз-келиндер педагогикалык институтунда кафедра башчысы, доцент, профессор (1978), 1997-жылдан КРСУнун журналистика кафедрасында окутуучу, Еврей маданиятын окутуу борборунун директору. 260тан ашык илимий эмгектин, анын ичинде 7 методикалык колдонмонун, 3 сөздүктүн, адабият боюнча 3 программанын автору. Эмгектери: Человек и природа. Охрана окружающей среды и ее отражение в литературе. Ф., 1984; Реальный факт, прототип, образ в советской литературе 20-х годов. Ф., 1986; Возвращенные имена: Из истории современной русской литературы. Б., 2002.
Тановеевка (Стерлитамак району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Терминасов Юрий Степанович
1955-60-жж - Кыргыз ССР Илимдер академиясында физика-математика бөлүмүнүн башчысы;
Эмгектери
КРда физикалык-математикалык илимдердин 12 кандидатын даярдаган.
Молдокматов, Абдыкалый Кожомшүкүрович
Биринчи поэтикалык жыйнагы «Too кызы» деген ат менен 1959-жылы басылып чыккан.
Калыс добуш
Калыс добуш - Парламенттерде же болбосо конференция менен жыйындарда кандайдыр бир чечимди чыгаруу үчүн добуш берилгенде позитивдүү да, негативдүү да болбогон добуш. Калыс добуш жыйынтыкка таасир бере албайт жана добуш берүүчүнүн эки анжы ойдо экендигин билдирет. Улуттук Кеңешмеде купуя добуш берүү жүргүзүлгөндө депутаттарга ак, жашыл жана кызыл түстөгү тегерекчелер бир- бирден берилет. Бул тегерекчелердин добуш берүү үчүн колдонулган бирөөсү атайын белгиленген жерге ташталат. Калган экөө өзүнчө көрсөтүлгөн жерге ташталат. Парламенттерде жашыл тегерекче «калыс добушту» билдирүү үчүн колдонулат жана чечимдин чыгышына таасир бербейт. БУУда да калыс добуш берүү мүмкүнчүлүгү бар. Коопсуздук Кеңешинин чечимдери үчүн 5 туруктуу мүчө өлкөлөр негативдүү болбогон добуштарды бериши керек. Эгер алардын бири каршы добуш берсе анда чечимдин чыгышына «вето» коюлган болот. Ошондуктан алар каршы добуш бербей калыс добуш беришет. Бул учурда чечимдерге «вето» коюлбайт жана калыс добуш чечимдин чыгышына жолтоо болбойт.
Кубанычбек Жумалиев
Сыйлыгы
"Кыргызстан Ленин комсомолу" сыйлыгынын лауреаты (1984-жылы) Ондогон илимий кандидаттардын илимий жетекчиси. "Адилет" республикалык партиясынын негиздөөчүлөрүнүн бири.
Кыргызстан тантал-ниобий рудалары
Кыргызстандын аймагында тантал-ниобий рудалары бар экендиги жөнүндөгү алгачкы маалымат 1931–37-жылдары Тажик-Памир экспедициясынын Түркстан кырка тоосундагы пегматит кендеринде геологиялык изилдөөлөрдү жүргүзүүнүн натыйжасында алынган.
Кыргызстанда тантал-ниобийдин 8 кен жана 4 кенчеси белгилүү. Алар негизинен карбонатиттер (Сарсаний, Делбек, Түтөк), пегматиттер (Чекенди, Батанчал, Каравшин, Бактиек) жана гранитоиддер (Куттуусай-2, Коргон, Актүз, Кызылташ, Каражылга) менен байланышкан. Түркстан-Алай тоо кыркасында (Чекенди, Түтөк, Делбек, Жылусуу, Кундайлык-2, Талдык), Какшаал тоо кыркасында (Сарысай), Кыргыз Алатоосунун батыш жак учунда (Каражылга, Кызылташ, Батамчал), Талас Алатоосунда (Коргон), Кичи Кемин суусунун алабында (Куттусай), Нарын дарыясынын төмөнкү агымында (Чумалы) табылган. Алардын ичинен Чекенди, Каражылга, Кызылташ, Чумалы, Кундайлык-2, Батамчал кенчелеринде ниобий, ал эми Сарысай, Жылусуу кендеринде тантал артыкчылык кылат. Танталдын запасы ири деп болжолдонгон кендери: Түтөк, Делбек; орточолору: Куттусай-2, Чумалы, Жылуусуу, Сарысай; калганы майда кенчелер.
Аэропоника
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Качыбек
Калкы
Калкы ― 877 киши (2009-жылы).
Кенигут үңкүрү
Кокон хандыгынын мезгилинде жергиликтүү кыргыздар үңкүрдөн коргошун казып алып тургандыгы жөнүндө маалымат бар. 1850-жылы кокондук корбашы бир нече жигити менен үңкүрдүн оозунан белгисиз тилде жазылган жазууну көргөн. Кийинчерээк үңкүрдүн оозу урап түшүп, жазуу жоголгон. «Кенигут» («Ажал кени») аталышы Кокон ханы Кудаяр менен байланыштуу, ал өлүм жазасына тартылгандарды күмүш казып алуу үчүн үңкүргө түшүргөн. Үңкүрдүн жанында таштан салынган турак жайдын урандылары жатат.
Тимашев Николай Сергеевич
АКШ да Тимашев Калифорнияда Гарвард жана Фордемск университеттеринде  сабак берген. Тимашев социология жана укук илимдеринин түзүүчүлөрүнүн бири. Анын "социологиялык теория" деген китеби классикалык чыгармалардын катарына кирип, бир канча тилдерге которулган. Америкада Тимашев эң бир көрүнүктүү заманбап социолог катары эсептелген.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - Б.: 2004
Алай району
Калкы
Райондо облустун калкынын 6,9%и жашайт (2003). Төрөлүүнүн деңгээли 20,3ү, өлүм-житим - 41,1ү, табигый өсүш - 16,2ү түзөт. Калкынын 44,7%и эмгек жашына чейинкилер, 47,5%и эмгек жашындагылар, 7,8%и - эмгек жашынан өткөндөр. Калктын орточо жыштыгы 1 км жерге 9,0 киши.
Административдик-аймактык түзүлүшү
Райондо 14 айыл аймагы жана алардын курамына кирген 65 айыл бар :
Ак-Сөөк
Калкы
Калкы - 256 киши.
Акчелбак
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Люльва (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Полиптер
Сүрөттөмөсү жана пайда болушу
Полиптер ар түрдүү формада, чоңдукта, түбү жазы же ичке болот, алардын үстү жылмакай же бодуракай болушу мүмкүн. Полиптер чыныгы эпителийлүү шишик- аденомалар түрүндө сезгенүүдөн пайда болот. Дарттын белгилери ар түрдүү келип, көбүнчө полиптердин өскөн жерине, анын түзүлүшүнө, чоңдугуна, жайылышына жана кабылданышына жараша болот. Кээде полиптер органдардын (мисалы, мурун көңдөйүн, ичегини жана башкалар) ичин кичирейтип же бүтөп калат. Кээ бир учурда жараланып, канашы ыктымал. Айрымдары (ичеги-карын, табарсыктын полиптери жана башкалар) коркунучтуу шишикке айланышы мүмкүн.
Кеңарал шаар чалдыбары
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Бишкек, 2003 ''Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. И. Арабаев ат. Кыргыз Мамлекеттик Педагогикалык Университети'' ''Башкы ред. Ү.А. Асанов, Жооптуу ред. А. А. Асанканов'' ''Ред. кеңеш: Ө.Ж. Осмонов (төрага), Т.Н. Өмүрбеков (жооптуу катчысы), А.Ж. Жуманалиев, ж.б. ''
Кунджа
Кунджа (лат. Salvelinus leucomaenis) – сом балыктардын бир түрү.
Даарат
Үзүрлүү (себептүү) адамдын даараты
Тигил же бул намаз убагынын аралыгында дааратты бузуучу нерселерден бири үзгүлтүксүз келип турса, анда ал адам үзүрлүү болуп эсептелет. Маселен, буга зааранын тез-тезден келиши, жаранын тез-тез канап турушу, аял кишиден аиыз (этек кири) жана нифас (төрөттөн кииин келе турган кан) абалдарынан сырткаркы учурларда токтобои келген суюктугу сыяктуу абалдарды мисал келтирүүгө болот. Мына ушундаи үзүрлүү адам тигил же бул намаздын убагы киргенде даарат алса, ошол намаздын убагы чыкканга чеиин даараттуу болуп эсептелет. Бул жерде эскерте кетчү жагдаи, ал адамдан үзүрүнөн (м: заарадан) сырткары дааратты буза турган нерселер чыга турган болсо, даарат бузулган болот.
Өкүм өңүтүнөн даараттын түрлөрү
Намаз окуй турган адам даараты жок болсо даарат алышы парз. Ошондой эле тилават саждасына жыгыла турган адам үчүн даарат талап кылынат. Ыйык Куранды колго алып кармаи турган адам үчүн да даарат алуу парз болуп эсептелет.: Каабаны таваф кылуу үчүн даарат алуу Имам Азам агымы боюнча, важип болуп эсептелет.: Даиыма даарат менен жүрүү, Ошондой эле азан жана коомат аитуу үчүн да даарат алуу даараты болсо да, ар бир намаз үчүн өзүнчө даарат алуу мандуп болуп эсептелет.
What Goes Around... Comes Around
"What Goes Around... Comes Around" - америкалык поп-ырчы Жастин Тимберлейк аткарган ыр. Трек Тимбаленд менен Нейт Хиллстин кызматташтыгынын жыйынтыгында жазылган. Алар ырды Тимберлейктин FutureSex/LoveSounds (2006) деп аталган экинчи студиялык альбому үчүн продюсерлешкен. Ырдын угулушу Cry Me a River'ге жакын. Тимберлейк ыр кимге арналганын айтуудан баш тартса да, көпчүлүктүн бул тууралуу өз божомолу бар.
Правая Янг-Яха дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
«Генезис Эпоса "Манас"»
Р. Кыдырбаева Манас эпосунун эволюциялык өнүгүүсүндөгү маанилүү этапты — «Эпостогу кийинки эпикалык формалар» деген бапта ар тараптан талдаган. Ал этап эпосту жаңы тарыхый окуялар менен толуктайт. Натыйжада өз тобун, өз уруусун коргоп келген башкы каарман Манас бүтүндөй бир элдин — кыргыз элинин баатырына айланат. Эпостун темасы жаңы мотивдер менен байып, анын негизги каармандары жалпы улуттук мүнөзгө ээ. Сырттан келген баскынчылар менен болгон күрөш Манас эпосунун идеялык-тематикалык мейкинин кеңейтет. Ал ошентип отуруп, Манас эпосун түзүүчү элдин өлбөс-өчпөс талантын, улуулугун жаркырата көрсөткөн классикалык эпос катары калыптанат.
Алзас (Тайдон куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Иоганн Готфрид Гердер
1762–64-жылы Кенигсбергде окуп, Кантты уккан. Канттын акылды сындоо эмгегин четке кагып, ага тааным, билим жөндөмүнүн «физиологиясын» жана акылга караганда тилдин биринчилигин карама-каршы койгон. Мейкиндик жана убакыт жөнүндө түшүнүктү Гердер тажрыйбадан алып чыгарган, материя менен тааным формасынын биримдигин жактаган. Ал ар кыл элдердин рухий маданиятынын өзүнчөлүк касиетин баса көрсөткөн. Коомдун өнүгүшүндө өндүрүш менен илимдин ролу жөнүндө ой болжоо айткан.
Толуктоочтук
Толуктоочтук – метафизиканын салттуу принциптеринен чыгуу үчүн, айрыкча, башталуу, булак, алгачкы себеп принциптери менен чектелбөө үчүн Деррида тарабынан киргизилген түшүнүк башталуунун бир эле мезгилде мүмкүн экендигин жана мүмкүн эмес экендигин түшүндүрөт: башталууну конструкциялоо алгач башка бир башталууну алмаштырууга көз каранды – башталуу дайыма бир нерседен башталып, экинчилик мүнөзгө ээ – бул айырмалоочу операция болуу менен бирге бир эле убакта жаңынын кошулушун үзгүлтүккө учуратып, токтотуп, аны бөлүнүүгө, күтө турууга мажбурлайт. Баарынан мурда кошумча толуктоо милдетин аткарып, ал терминдердин, түшүнүктөрдүн же кубулуштардын баштапкы жетишсиздиги, толук эместиги менен шартталган. “Өзүнө өзү жетиштүү” түшүнүктөргө карата айрым бир айырмачылыктарды толуктоонун структуралык зарылчылыгын туюнтуп, ошол түшүнүктөрдүн өзүндөгү жетишсиздикти, боштукту толуктайт. Х. Мейнерс бул түшүнүк аркылуу тигил же бул замандагы ой жүгүртүүлөрдүн образы менен маданияттын жалпы абалынын ортосундагы байланышты түшүндүрсө, Д. Тидеман ал түшүнүк менен философияны саясат, укуктар менен башкача айтканда коом турмушунун ар кыл жагдайлары менен байланыштырган.
Губий-Шаму
Губий-Шаму — топоним. Манас эпосунда кыргыз менен калмак-кытайлардын аралыгында жаткан чөл. Калмак-моңголчо — «Гоби», кытайча «Шамо» кумдуу чөл дегенди билгизет. Географиялык реалияда Гоби Ички Моңголияда жана Кытайдын Түн. батышында жайгашкан чөл жана жарым чөл.
1989 (Тейлор Свифттин альбому)
1989 - америкалык кантри-ырчы Тейлор Свифттин 2014-жылы 27-октябрда Big Machine үн жаздыруучу лейблинде чыккан бешинчи студялык альбому.
Гүлсайра Момунова
1961–1969-жж. «Советтик Кыргызстан» гезитинде кызматкер, 1971-жылдан «Кыргызстан» басмасында редактор, 1973–1993-жж. «Кыр-гызстан аялдары» журналында жооптуу катчы, башкы редактордун орунбасары, 1993-жылдан республикалык маанидеги персоналдык пенсияда.
1996-жылы Туркияда өткөн Ата Мекенди даңктоо ырларынын эларалык конкурсунда «Боз үй» поэмасы «Куттуу апта» медалын жеңип алган.
Кыргыз тилинде
Тилек: Ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1963. – 31 б.
Котормолору
Мухамед Икбал. Ырлар. – Б.: 2003. – 100 б.
Металл эмес кен байлыктар
Металл эмес кен байлыктардын көп түрү бир эле учурда жогоруда көрсөтүлгөн топтордун бир нечесине кириши мүмкүн, анткени алардын практикалык колдонулушу кеңири жана көп кырдуу. Металл эмес сырьёнун кендерин иштетүү республиканын экономикалык-социалдык өнүгүшүндө өтө маанилүү орунду ээлейт. Алар жарандык жана өнөр жай курулушунда, айыл чарбада, өнөр жайдын көптөгөн тармактарында, зергер ишинде ургаал колдонулат.
Араван району
Араван району - Ош облусундагы админ.-аймактык бирдик. Ал облустун түндүк батышында жайгашып, түндүгүнөн жана түндүк- батышынан Өзбекстан, түштүгүнөн Ноокат, чыгышынан Карасуу райондору менен чектешет. Аянты 1259 км. Калкы - 137 721 киши (2021). Район 8 айыл өкмөтүнө бөлүнөт. Борбору- Араван кыштагы. Район 1935-жылы уюштурулган.
Скриптонит
2018 — азыркы учурда. Gruppa Skryptonite, Musica36
2018-жылдын 24-октябрында T-Fest, 104 жана Niman менен биргеликте жаздырылган «Мультибрендовый» рэп-ырынын премьерасы болгон. Ошол эле күнү «GazLive» шоусунун экинчи сезонунун биринчи чыгарылышы чыккан, анда Адиль конок катары келген. Бул чыгарылышта рэпке кайрадан кайтып келгенин жана азыркы убакта жаңы мини-альбомдун үстүнөн иштеп жатканын билдирген. Ошондой эле ушул эле интервьюда Скриптонит Бишкектеги милиция кызматкерлеринин жагымсыз иштеринен кийин Кыргызстанга башка келбей тургандыгын билдирген.
21-мартта Gruppa Skryptonite YouTube-каналында «Podruga» ырынын лайв-аткаруусу чыккан, ал эми 31-мартта жана 1-апрельде — «Priton» жана «Suka tashit nas na dno» («Дом с нормальными явлениями» альбомунундагы ырлардын башка версиясы).
Суусар сымалдуулар
Суусар сымалдуулар (лат. Mustelidae) — териси эң баалуу жырткыч, желиндүү айбандардын бир тукуму, буларга накта суусарлар уруусу (лат. Martes), мунун кыйла түрү кирет: Америка суусары (М. americana), кадимки суусар (М. foina), Индистан ала суусары, Малайя чаар суусары, балыкчы суусар (М. pennanti) жана башкалар.
Көкөмерен флюорит кени
Көкөмерен флюорит кени – Нарын облусунун Жумгал районунда, Чаек кыштагынан 30 км батышта, деңиз деңгээлинен 2100–2200 м бийикте. 1943жана 1952-ж. коргошун кенин чалгындоодо флюорит кошо каралган. Жумгал тоосунун түштүк капталындагы граниттердин арасында узундугу 200– 600 м, калыңдыгы 0,1 мден 6 мге жеткен флюорит — галениттин 10 тарамы байкалган. Калыңдыгы 0,2–4 м болгон № 6 тарамы чалгындалган. Флюорит майда кристаллдуу, ачыкжашыл түстө, өзүнчө масса же чачынды түрдө кездешет. Фторлуу кальцийдин өлчөмү 4,58%тен 34,52%ке чейин өзгөрөт. Запасы В+С1+С2 категориясы боюнча 22 миң т. Башка тарамдарды таап, терең чалгындоодон запасын көбөйтүүгө болот.
Молдобасан Мусулманкулов
Мусулманкулов, Молдобасан (1883–1961) - төкмө акын, манасчы. Ак-Талаа районундагы Терек айылында 1883-жылы туулган. Он жети жашынан уйкаштырып ыр чыгарып, өзүнүн ырларын аткара баштаган. Жетилген курагында кенже эпостордун айтып, кийин манасчы катарында таанымал болгон.
Кыргыз тилинде
Ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1962. – 55 б.
Кангүй
Кангүй же Каңгүй — (кыт. 康居 – канцзюй) – Борбордук Азиядагы байыркы эл же мамлекеттик бирикменин аталышы. Этникалык тарыхы жана алардын кайсы тилде сүйлөгөнү азырынча белгисиз.
Тарыхы
Кытай тарыхынын маалыматтарына караганда б. з. ч. II-кылымдан — б. з. IV-кылымдарга чейин алар түндүк-батышынан Арал деңизи, Аму-Дарыя, Сыр-Дарыянын аралыгындагы бир катар жерлерди ээлеп, кээ бир учурда ээлиги Фергана, Согду (Согдиана) менен чектешип турган. Ангрен суусунун төмөнкү агымы, Сыр-Дарыянын оң жээгиндеги (Өзбекстан) Ак-Коргон шаар калдыгынын орду азыркыга чейин Канга (Канка) деп аталат. В. Томашек (Centralasiatisehe Studied. G. Sogdiana, 1877) жана Ф. Хирттин (Nachworte zur Inschrift des Tonjukuk. Strassburg, 1900.) ою боюнча Кангүй байыркы иран тилинде “Канг” (“Согдунун түшүмдүү түздүгү”) деген маани берип, ал алгач Заравшан ойдуңуна тиешелүү болгон. В. Радлов Кангүйдү байыркы түрк урууларынын бири – каңдыга (каңлы) байланыштырат (Баласагуни Ю. Кутадгу билиг. СПб., 1890). Батыштагы коңшусу сармат-алан уруулары, чыгышында усундар турган. Б. з. ч. 42-ж. хунндар менен бирдикте усундарга каршы жортуулга катышып, Ысык-Көл өрөөнүндө жайгашкан байыркы шаар – Кызыл-Суу (Чи-гу-чен) кыйратылган. Б. з. ч. II-кылымда грек-бактрия падышалыгынын талкаланышына салым кошуп, б. з. ч. I-кылымда кытайлыктарга каршы хунндар менен союз түзгөн. Хунндар массалык түрдө батышка жылышы кангүйлөр мамлекетинин жок болушуна себеп болгон.
Ажыбекова, Гүлсара
Өмүр жолу жана чыгармачылыгы
Ал кыргыз улуттук, орус жана чет элдик   драмаларындагы  көптөгөн  негизги  ролдорду   жогорку  чеберчиликте  аткарган.
“Өлөрман эне” спектаклиндеги Катриндин ролу үчүн актриса СССРде Брехттин чыгармалары боюнча өткөрүлгөн бүткүлсоюздук кароо-сынакта байгелүү орунду жеңип алган.
Гулиан, Константин Йонеску
Гулиан, Константин Йонеску – румыниянын философу, 1949–70-жылкы СССР ИАнын философия институтунун директору. Румыниянын жана дүйнөлүк философиянын тарыхчысы; маданият жана баалуулук проблемасынын тарыхчысы, теоретиги; румыниянын философиясынын биринчи марксчыл тарыхын түзүүдө румын окумуштуулар коллективин жетектеген. Ал марксизмде философиялык антропологияны, маданият философиясын иштеп чыгууну өз алдынча дицсиплина катары караган.