cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кичи Алтурай (дарыя)
Кичи Алтурай — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Алтурай дарыясынын оң жээгинен 8 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Орок тумшук чулдук
Орок тумшук чулдук (Ibidorhyncha struthersii), (Vigors, 1832):
Сейитказиев Алмаз
Кыргыз тилинде
Быкшыган саптарга ыкшыган саптар: Пародиялык ырлар. – Кант, Кант басмаканасы, 1998. – 84 б.
Орок тумшук чулдук
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары)
Май-июнң айларында көбөйүү мезгили, суу аралчаларына майда таштардан уя салат. Уясында 4, же 3 жумуртка, эркеги менен ургаачысы алмак-салмак басып чыгарат. Түр канаттуулардын, ийнеликтердин, капталдап сүзгүчтөрдүн личинкасы жана башка суудагы омурткасыздар менен азыктанат. Отуруктуу куш, кышында уялоочу жеринде же суунун ылдый жагында кездешет.
Деомистер
Деомистер (лат. Deomyinae) —  Африкадагы кемиргич айбандардын бир тукумчасы, булардын түрү, мисалы, деомис (лат. Deomys ferrugineus).
Интернет радио
Эми кадамдап кантип радио угууга шарт түүзүнү төмөндө көрүңүздөр:
Солтобаев Асылбек
1964-жылы Кара-Балта шаарындагы А.С.Макаренко атындагы мектеп-интернатты аяктап, 1965-1971-жж. Фрунзедеги политехникалык институттан билим алып, архитектор адистигине ээ болгон. 1971-1976-жж. Кыргыз суу чарба, өнөр жай курулуш, Фрунзе шаар долбоорлоо институттарында эмгектенип, 1977-1980-жж. Талас шаарынын, 1981-1988-жж. Талас облусунун башкы архитектору, 1989-1992-жж. Кыргыз техникалык университетинде жана Кыргыз мамлекеттик курулуш, транспорт жана архитектура университеттеринде окутуучу болуп иштеген. Учурда Талас мамлекеттик университетинин доценти.
Эпос
Эпостордо элдин тарыхый турмушу, маданий-социалдык абалы, карым-катнашы, үрп-адаты, келечектен күткөн тилеги кеңири чагылдырылат. Байыркы эпостордо мифологиялык белгилер күчтүү болсо, улам мезгил өткөн сайын эпостор адам турмушунун реалдуу көрүнүштөрүнө жакындап олтурганын байкоого болот. Эпос дүйнөнүн көптөгөн элдерине мүнөздүү болсо да, кыргыз элинде алардын өзгөчө залкар үлгүлөрү бар. Кыргыз эпосторун көлөмүнө, андагы окуялардын камтылышына карап шарттуу түрдө улуу (чоң) эпос (Манас эпосу) жана кенже (кичине) эпостор («Манаска» салыштырмалуу башка эпостор) деп экиге бөлөбүз. Ал эми идеясына, окуялардын мүнөзүнө жараша баатырдык жана турмуштук-социалдык деп эки жикке ажыратылат. Баатырдык эпостордун мазмунун башкы каармандардын сырттан келген баскынчыларга жана ички душмандарга каршы күрөшү түзөт да, элдик баатырдын айланасына элдик идеалдагы бүтүндөй оң сапаттардын баары топтолот. Мындай посторго "Манас",  "Эр Тоштук",  «Жаныш-Байыш», «Курманбек», «Шырдакбек», «Эр Табылды», «Жаңыл Мырза» ж. б. кирет. Турмуштук-социалдык эпостордо эл турмушунун ар кандай жактары – эркин сүйүүгө умтулуусу, эски салтка каршы күрөшү, бийлик талашуулары ж. б. ар түрдүү кырдаалдардагы жашоо-тиричиликке байланышкан окуялары сүрөттөлөт. Кыргыздардын ата-бабалары урпактарына социалдык-турмуштук мазмундагы: “Саринжи-Бөкөй”, “Кедейкан”, “Кожожаш”, “Олжобай менен Кишимжан” ж. б. эпосторун калтырды. Эпостор төкмө акындар же атайын айтуучулар тарабынан искусствонун башка түрлөрүнүн (комуз, ооз комуз, ар кандай обондор, синкретизм) жардамы менен элге жетип турган.
Эпос тууралуу
Э. элдердин коомдук турмушунда бөтөнчө олуттуу көркөм мааниге ээ кеңири тараган эпикалык чыгармалардын бири. Коомдук турмуштун өнүгүшү менен бирге социалдык карама-каршылыктардын күч алышы «Манас», «Илиада» өңдүү чыгармалардын жаралышына объективдүү шарттар түзүлө баштайт. Кийин улуттук-боштондук согуштарды, пролетариаттын боштондук кыймылдарынын таасири менен эпостун жаңы үлгүлөрү пайда болот. Ошентип, эпостун эң негизги белгиси — анда сүрөттөлгөн окуя мекендин, элдин, улуттун тагдырын чечет, анын башкы каарманы өзүнүн бүт өмүрүн, күч-кубатын патриоттук идеяны ишке ашырууга жумшайт (к. Патриоттуулук). Башкы каармандын бүт кызыкчылыгы эл-жердин кызыкчылыгы менен дал келет. Ошондуктан, образ жеке мүнөзгө ээ болуу менен бирге элдин мүнөзүндөгү бардык жакшы сапаттарды өзүнө кап, чыныгы типтүү образ болуп калат (к. Тип, Типтүүлүк).
Болотная (Васюган куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Васюган. Дарыянын айрыгы — Кеттен Васюганга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Проспект Парк (Нү-Жерси)
Проспект Парк (Нү-Жерси) (Prospect Park) — Нү-Жерси штатынын Пассеик округуна караган АКШ шаары.
Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университети
Герби
а) төмөнкү бөлүмүндө: ачык китеп – университеттин фундаментинин символу.
Гимни
Өмүрдүн соолбос гүлүсүң.
Ж. Баласагын атындагы КУУнун белгилүү бүтүрүүчүлөрү
·      Абдраманов Шабданбай (1930 - 1998) – Кыргызстандын эл жазуучусу.
·      Акматов Казат (1941) – Кыргызстандын эл жазуучусу.
·      Табышалиев С.Т. – КРдин УИАсынын мүчө-корреспонденти, т.и.д., профессор.
2016-2017-окуу жылындагы маалыматтар боюнча КУУда окутуучулук-профессордук курамдын штаттагы кызматкерлеринин саны 2654. Анын ичинен 1908 кызматкердин окумуштуулук даражасы бар, бул штаттагы кызматкерлердин  71,9% түзөт. Ошондой эле Университетте көмөкчү орунда 271 кызматкер бар, алардын ичинен 183 адам окумуштуулук даражага ээ, бул көмөкчү орундагылардын жалпы санынын 67,5% түзөт. Жалпысынан  КУУда 2837 адам иштейт, алардын ичинен 2091 (73,7%) окумуштуулук даражага ээ, алардын ичинен 103 илимдин доктору даражасына ээ, 469 илимдин кандидаты, 67 профессор, 339 доцент.
Ж.Баласагын атындагы КУУнун азыркы кездеги белгилүү окумуштуулары
·      Токтомушев С.Ш. - КРдин УИАсынын академиги, тех.ил.док. профессор.
·      Иманалиев Т.М. – физ-мат. ил. док., профессор.
·      Салморбекова Р.Б. – соц. ил. док., профессор.
Дипсомания
Дипсомания — аракечтиктин өзгөчө түрү; көңүлдүн чөгүшүнө (депрессия, дисфория) байланыштуу мезгили менен ичип кетүү. Анда баш ооруйт, уйку качат, адам бир нече күн же эки-үч жума бою күнүнө 1 л ден ичкилик ичет. Дипсомания капилеттен токтойт, анткени ичкиликтен көңүлү кала түшөт. Андан соң кыйла мезгилге ичпей коюшу мүмкүн. Дипсомания көбүнчө психопатия, талма, шизофрения ооруларында, мания-депрессиялык психоздордо болот.
Дерманистер
Дерманистер (лат. Dermanyssidae) —  кан соргуч кенелердин бир тукуму.
...логия
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 5-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2014. ISBN 978—9967—14-111-7
Левая Ажарма (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Көкөнов Шарип
Колдонулган адабияттар
Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - Б.: 2004
Иманкулов Чалагыз
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Кыргыз тилинде
Момунбаев Сүйүнаалы
Момунбаев Сүйүнаалы Зергер. 1958-ж. Тогуз-Торо районундагы Казарман айылында устанын үй-бүлөсүндө туулган. МСОдо кыш кыноочу, жыгаччы болуп иштеген. Бишкектеги № 19 элдик көркөм кол өнөрчүлүк кесипчилик-техникалык окуу жайынын зергерчилик бөлүмүн бүтүргөн. Азыр «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн узануучу чебери. Ага Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлиги «Биринчи сынаптагы чебер-сүрөтчү» деген наам берген. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Сүйүнаалы ат жабдыктарын жасайт жана түстүү металлдардан зер буюмдарын кармайт. Ага атасы Сүйүнаалынын зор таасири тийген. Уста зер жасалгаларга өзүнчө, кара темирчиликке өзүнчө көмүр өчүрүп, көөрүк басат, көмүркөй кармайт, күжү күйгүзөт. Аспап куралдарын бүтүндөй өзү жасайт. Кара темирдин сугатын мыкты билет. Темирдин курчун иштетүүдө, чарыкка тартууда, ширетүүдө курч темирлердики шырылдап тоголок тартаарын, муңайым темирлерди ширетүүдө жалын чыгаарын узануу учурунда туюндурат. Ошого жараша жасалуучу буюм-тайымына жараша темир тандайт. Анын ээрге чапкан шөкөттөрүнүн көркөм түспөлү өзүнчө айыр маланып, ал эркектер токунууга шартташат. Шөкөт жазыраак алыпып, ал сары жезден турат да, кайыкка кынаптала түшөт. Шөкөттөрүнүн көркөм калыңтарын өзүнүн чыгармачыл туюму менен жасап алган. Ат жабдыктарын көбүнчө кайып кармайт. Сүрөтү жана эмгеги түстүү баттамада. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1983 ж. «Кол өнөрчүлөрдүн борбор шаардык көргөзмөсү». Табак, кумура идиштерин түстүү металлдан чеккендиги үчүн диплом; 1984 ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык кароо-сынагы». Ат жабдыктары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун II даражадагы диплому; 1984-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин кароо-сынагы». Аялдардын зер буюмдары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун диплому, «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Ардак грамотасы; 1990-ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Ат жабдыктары жана зер буюмдары менен катышкан.
Төмөнкү аташ (Дюртюлин району, Башкыртстан)
Төмөнкү аташ — Башкыртстандын Дюртюлин районундагы айыл, Семилет айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 473 киши. Почта индекси — 452313, ОКАТО коду — 80224830002.
Чоң Хадыта-Яха дарыясы
Чоң Хадыта-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лимбя-Яха дарыясынын оң жээгинен 13 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 66 км.
Дирилдөө
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Кадыров Сатыбалды
Кадыров Сатыбалды (1940–1995) - сатирачы, акын.
Сатыбалды Кадыров Өзгөн районунун Зергер айыл өкмөтүндөгү Ничке-Сай кыштагында туулган. 1961-жылы Жалал-Абаддагы А.С.Пушкин атындагы педагогикалык окуу жайын аяктаган. Эмгек жолун Аксы районундагы Ленин атындагы орто мектептин башталгыч классында мугалим болуп иштөө менен баштаган. 1967-жылы Өзгөн районундагы «Совет» орто мектебине мугалим болуп которулуп, андан кийин Өзгөн райондук «Октябрь Туусу» гезитинде адабий кызматкер, Ош облустук телерадиокомитетинде редактор, Ош мамлекеттик пединститутунда окутуучу болуп иштеген.
Он канаттар
Он канаттар (лат. Decapterus) —  ставрида балыктарынын бир уруусу, буларга төмөнкү түрлөр кирет: узун бойлуу он канат (лат. D. quinquarius), Индистан он канаты (D. russelii), жапон он канаты (D. maruadsi).
Мухаме Имазов
Имазов Мухаме Хусезович - кыргызстандык теги дунган жазуучу.
Орфография дунганского языка. – Ф.: Илим, 1977. – 168 с.
Янжир: Рассказы для детей. – Ф.: Мектеп, 1976. – 47 с.
Дунганский язык: Учебное пособие для 9–10 класса. – Ф.: Мектеп, 1981. – 148 с.
Дунган тилинде
Дунганский язык: Учебное пособие для 9–10 класса. – Ф.: Мектеп, 1978. – 148 с.
Игрок: Рассказы. – Б., 2005. – 84 с.
Башка элдердин тилдеринде
Ясыр Шиваза (страницы жизни и творчества).(Главный редактор). Иньчуан, 2001 – 264 с. – кытай.
Раритан (Нү-Жерси)
Калкы - 6881 киши. Болжолдуу аянты - 5.3 км². FIPS коду — 34-61980.
Газ
Жанар тоо Г. жердин терең катмарынан бөлүнөт: Н2, O2, N2. СО, СО2, Н2S, SО2, СН4, Сl2, НСl. Метаморфтук Г. — казып алынуучу көмүртек жана тоо кендеринде пайда болот (басым, жылуулуктун таасири менен): СН4, СО2, Н2, Н2S, СО терең катмарына чейин таралган. Аба газы — жер атм-сында жана терең катмарына таралган: О2, N2 жана ''инерттүү газдар (а-гон, криптон жана ксенон). ''Хим. Г. (угле-водород, азот, көмүртек оксиди) хим. реакциянын негизинде пайда болот (t°, Р — таасири асгында жердин ар кан-дай тереңдигинде): Н2, СО2, СО, Н2S, N2, СН4 ж. б. Радиоактивдүү жана термояд-ролук реакциянын негизинде пайда бол-гон Г. — Не, Аr, Хе ж. б. Нефть менен кошо чыккан Г. —СН4, С2Н6, С3, H8, С4Н10, H2, N2, СО2, Не, Аr, оор углеводороддор. Күйүүчү жаратылыш Г. негизикен чектүү углеводороддон турат. Алардын курамында ароматтык углеводороддор, Н2S СО2, Не, Аг аз санда кездешет. Г. көлөмү басым жана темп-рага көз ка-ранды. Басым м-и темп-ранын маанисин белгилүү бир чоңдукка өзгөртүү менен ар кандай заттар газ абалына келтирүүгө болот. Тескерисинче, газды белгилүү t°, Р, башка агрегаттык абалга—суюктукка же катуу затка айландырууга мүмкүн. Эгерде газ бирикмелерин өз ара аракеттенүү күчү дээрлик жок болсо, анда ал идеалдуу Г. деп аталат.
Молдокабыл кызы Ырысбүбү
Молдокабыл кызы Ырысбүбү (1905-1976) Өрмөкчү, оймочу. Ат-Башы районундагы Кара-Коюн деген жерде төрөлгөн. Саймачы, термечи аталган энеси Уулбүбүнүн таасиринде Ырысбүбү 8-9 жаштарында өрмөккө отуруп, терме таарларга көркөм түр түшүрүүнү үйрөнгөн. Ал үзүк боого 41 тал жип аркылуу «чымын канат көчөтүн» берүүдөн өз өнөрүн баштаган. «Чагармак көчөтү», «тумарча көчөтү», «сыңар мүйүз көчөтү» түшүрүлгөн таар буюмдары сакталган. Ырысбүбү уз шырдакчылыкта көк-кызыл түстү арбын беттеп, шырыкты ширете алган. Анда Ат-Башы өрөөнүнө мүнөздүү «Салбай оюмду» арбын пайдаланган. Аяк каптын көркөм үлгүсүнө ортолук оюму үчүн бир табакчага төрт «кочкор мүйүз оюмун», төрт «карга тырмак оюмун» алып, анын астынан ошол кооздуктар кайрадан кайталанып, анын чети «жарым кыял оюмдалып», жээк оюмуна ак-кара «бычак учу» түшкөн. Буюм чети колдо чачыланган. Уздун Абдыкеримова Анипа, Калбаева Мария, Бейшенбаева Мөөркан, Какиналиева Бүбүрайым, Аалиева Райка, кыздары - Уулкан, Тынымкан сыяктуу үйрөнчүктөрү бар. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1974-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 50 жылдыгына карата «Кол өнөрчүлөрдүн республикалык көргөзмөсү». Таар жана шырдак буюмдары үчүн ЭЧЖРКнүн I даражадагы диплому.
Пальник-Ю (Юн-Яга куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Яковлевка (Шудельки куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кызыл карагай
Кызыл карагай (Larix) – карагайлар тукумундагы ийне жалбырактуу дарак уруусу. Бийиктиги 50 м, диаметри 175 см дей. Ийне жалбырагы жумшак, кышкысын күбүлүп түшөт. Жаш өркүндөрүндө бирден, бутактарында боочо болуп жайгашат. Гүлү бир жыныстуу тобурчак, эрте жазда жалбырагы менен тең ачылат. Уругу канатчалуу. Европа жана Азияда 20 түрү өсөт. КМШда жапайы 11 түрү бар. Кыргызстанда парк, көчөдө өстүрүлөт. Эң маанилүү түрү: Сибирь, даур, европа, Сукачев К. к-ры. Шагы сейрек конус сымал. Күнөстүү, чопо, бор, борпоң топурактуу, нымдуу жерде жакшы өсөт. 15-25 жылдык дарагы мөмөлөйт. 300-500 жыл өсөт. Жыгачы машина жана кеме курууда, суу астындагы курулушка, кагаз, целлюлоза, спирт жасоодо жана башка колдонулат. Кабыгынан кездеме боёгуч, өңдөгүч заттар, жалбырагынан эфир майы алынат.
Лозанна конференциясы
Лозанна конференциясы (1922–23) – Түркиядагы чет элдик ишмер интервенциянын кыйрашы жана «Кемал революциясынын» жеңишинен кийин Жакынкы Чыгыштагы абалды жөнгө салуу үчүн чакырылган эл аралык жыйын. Ал 1922-ж. 20-ноябрдан 1923-ж. 24-июлга чейин Лозанна шаарында (Швейцария) өткөн. Улуу Британия, Франция жана Италиянын демилгеси менен чакырылган. Лозанна конференциясына Грекия, Япония, Сербдер, хорваттар, словендер королдугу, Румыния, АКШ (байкоочу катары), Түркия катышкан. Конференцияда советтик жана Болгария делегациялары Кара деңиз кысыктары боюнча маселелерди талкуулоо менен гана чектелген. Албания, Бельгия, Испания, Португалия, Нидерланд, Норвегия жана Швеция өкүлдөрү экон. айрым маселелерди талкуулашкан. Лозанна конференциясынын негизги максаты – Түркия менен тынчтык келишимди даярдоо жана Кара деңиз кысыгынан кеме жүрүү тартибин аныктоо болгон. Бул маселе боюнча советтик делегация Түркиянын талабын канааттандыруу, согуш жана тынчтык мезгилдерде аскер кемелеринин жүрүшүнө тыюу салуу, соода кемелеринин эркин сүзүшүн камсыз кылуу зарылчылыгын жактаган. Бирок Антанта державаларынын колдоосуна таянган Улуу Британия ага каршы болуп, Кара деңиз кысыгын демилитарлаштырып, анын үстүнөн эл аралык контроль жүргүзүп турууну талап кылган. Лозанна конференциясы 1923-ж. 24-июлда Лозанна тынчтык келишимине (1923) кысыктардын тартиби жана башка жөнүндө конвенцияга жана 17 документке кол коюу менен аяктаган. 1923-ж. 24-июлда конвенцияга Улуу Британия, Франция, Италия, Япония, Грекия, Румыния, Болгария, Сербдер, хорваттар, словендер королдугу, Түркия, 1923-ж. 1-августта СССР өкүлү кол койгон. Конвенция боюнча Босфор жана Дарданелл кысыктары бардык мезгилде соода жана аскер кемелери үчүн ачык деп жарыяланган. СССР бул конвенцияны ратификациялаган эмес. Лозанна конференциясы 1936-ж. Монтрё конференциясы (1936) иштеп чыккан конвенция менен алмаштырылган.
Баланы бешикке бөлөө
Илгертен эле бешик тою берилүүчү күнү нан бышырылып, мал союлуп, айыл-апа, куда-сөөк, тууган-уруктар, тааныштар чыкырылган. Жентек делип сары май омурулуп, досторконго жер-жемиштер, боорсоктор, таттуулар төгүлгөн. Кур кол келбей белек- бечкектерин ала келишкен коноктор наристени алкашып, бешигине боорсок, таттуу, мөмө-чөмөлөрдү чачышкан. Ошол салт бүгүнкү күнгө чейин сакталып келет. Баланы бешикке көптү көрүп, көп жашаган, көп төрөгөн, дөөлөттүү байбичеге салдырышат. Эгер ымыркай кыз болсо – бешикке кайчы, сөйкө, шуру, эркек болсо – чүкө, камчы салынат. Оң-сол чүкөлөрдү бешикке салып, аны баш жагынан көтөрүп «бар бол», «оң бол» деп эңкейткенде чүкөлөр күлтүккө түшүп кетет. Баланы бөлөөрдүн алдында алгач бешикке ар кандай оорулар, жин-шайтандар жашынып калбасын деп арча менен бешиктин ичи-сыртын аласташат. Анан: «Шайтандар кач, кач, кач, ээси келди!»-деп алып барып жаткырышып, «Бешик апа, бек карма! Умай эне, уйку бер!» деп таңат. Бөлөп жаткан учурда ыйлаак болбосун деп оозуна боорсок тиштеп алат. Жуурканы, куржуну, кабы, баштыгы болуп жети нерсени бешикке жаап, төрөгөн энесине карматат. Ал көтөрүп алып төрдөн эшикке, эшиктен төрдү көздөй жүгүнөт. Байбичелер алкап, баталарын беришет. Анан байбичелердин эң улуусу бешикти минип алып, камчылана теминет. «Ой, кайда жөнөдүң? Кайда барасың?»-деп сураганда: «Мекеге баратам»,-деп жооп берет.
Бешикке байланыштуу ырым-жырымдар
— Бөлөп жаткан энеге чарчы формадагы боорсок тиштетип коюшкан. Ал сүйлөбөй, ичинен тилектерин айтып бөлөйт. Ошондо бала жоош болот. Ал эми боорсоктун мындай формасы көбөйүүнү түшүндүрөт.
Родович, Марыля
Марыля Родо́вич (полякча Maryla Rodowicz, өз аты  — Марья «Марыля» Антонина Родович – заманбап поляк поп-ырчы айымы.
Молдокабыл уулу Абдыжапар
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Иосиф Сталин
Сыйлыктары жана наамдары
Иосиф Сталинге Соцалисттик Эмгектин Баатыры (1930), Советтер Союзунун Маршалы (1943 ), Советтер Союзунун Генералиссуму деген наам берилген. 1-даражадагы Суворов ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Калчабаева Бурул
Аян. – Кыргыз Улуттук драма театры (2001).
Жейрен
Көбөйтүү (колдо багуу)
Зоопарктарда жана питомниктерде жакшы төлдөшөт.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Браконңерлер менен күрөш жүргүзүү, жейрендин жашаган жерлерине малды жайууга тыйуу салуу. Мурунку жайылган жерлерине коө берүү максатына ылайык жаныбарды колго багып көбөйтүүсүн уюштуруу. Бул жерлерге катуу тартип коюп, заказниктерди уюштуруу. Кийин жейрендин биологиясын, колдо көбөйүшүн өзгөчөлүктөрүн жана чектелүү жерлерге, ал тургай антропогендик ландшафтка анын ыңгайланышын изилдөө. Ача туяктуулар сымалдар (Artiodactyla).
Токой
Токой – жер бетиндеги өсүмдүк дүйнөсүнүн негизги типтеринин бири; негизинен бир же бир нече түрдөгү дарак, бадал өсүмдүктөрүнөн туруп, белгилүү аймакты ээлейт. Т-до дарак, бадалдан башка түрдүү чөп, мамык чөп, эңилчек жана башка да өсөт. Ийне жалбырактуу, жазы жалбырактуу (бир тектүү же аралаш) күбүлмө, жалбырактуу жана дайыма жашыл Т-го бөлүнөт. Т. көптөгөн куштар менен жапайы айбанаттардын жашоо чөйрөсү; жыгач, химия, тамак-аш; фармацевтика өнөр жайда жана башка тармактарга сырьё берет. Жер бетиндеги биомассанын 90 % Т-до топтолгон. Топурак жана ным сактоодо мааниси зор, биосферанын туруктуу болушунун негизги факторлорунун бири. Ошондуктан Т-ду коргоо, жаңыртуу жана башка камкордуктар чоң мааниге ээ. Туташ өскөн Т. дүйнөдө 3000 млндой га жерди же жер шарындагы кургактыктын 24 %ин ээлейт. Т-гу жыгачтын дүйнөлүк запасы 360 млрд. м3. Дүйнөдө Т-дон жылына 2 млрд. м3 жыгач даярдалып, 20 миң түрдүү буюм жасалат. Кыргызстанда жалпы Т. аянттары биригип мамлекеттик Т. фондусун түзөт; анда дарактын 433, бадалдын 950 түрү өсөт. Кыргызстандын Т. фондусу 2730,4 миң га жерди ээлеп, анын ичинен 729,2 миң га жер Т. менен капталган. Т. табиятта суу балансы менен климатты жөнгө салат, кычкылтек иштеп чыгарат, атмосфераны зыяндуу заттардан тазалайт жана жер кыртышын ар кандай эрозиядан бузулушуна жол бербейт. Т-до ар түрдүү айбанаттарга аңчылык кылынат.
2001-жылдын 11-сентябрындагы террордук чабуулдар
9/11 Commission
Томас Кин жана Ли Хамильтон төрагалыгы астында жасалган террордук чабуулдун кийин Америка Кошмо Штаттарынын (9/11 комиссиясы), боюнча Улуттук комиссия, жылдын аягында 2002-жыл, анын ичинде даярдык кол айланасындагы жагдайлар кылдат эсебин даярдоо үчүн түзүлгөн жана токтоосуз кол салууларга жооп. 22-июлда, 2004, комиссия 9/11 комиссиясынын баяндамасын чыгарды. отчет 9/11 окуялар чагылдырды, Ал-Каида мүчөлөрү тарабынан кол салуулар ишке ашырылган таап, коопсуздук жана атайын кызматтар жакшы чабуулдарды алдын алуу үчүн макулдашылган кандай каралат. негизинен мурдагы эки сенатордун, өкүлдөр жана башкаруучулар өз алдынча тапты топ түзүлгөн, эл аралык уюмдардын, деп түшүндүрдү: "Биз 9/11 бузулуулардын төрт түрүн ачып ишенип: кыялдануу, саясат, мүмкүнчүлүктөрүнө жана башкаруу". Комиссия өз сунуштарын бир нече болочок кол салууларды алдын алуу үчүн кандай, ал эми 2011-жылы талкаланышат деп боюнча көп сунуш кылып, бирок ишке ашырылышы керек болчу
Архитектуралык эстеликтер
Архитектуралык эстеликтер, Таш-Рабатты — Кыргызстанда орто кылымдардагы куру- эстеликтеринен сакталып калгандары анча көп эмес. Алар бизге келип жеткендерине Караганда бир кыйла көп болчу. Буга ар түрдүү шаарлардагы мунаралардын, мечиттердин, күмбөздөрдүн бар болгондугу жөнүндөгүү жазуу булактары (маалыматтар) да, ошондой эле бир кездерде эн сонун архитектуралык имараттардын калдыгын ачкан археологиялык табылгалар да далил болот. Бат-бат болгон согуштар, табигый кырсыктар, закымдай учкан мезгил кеп архитектура эстеликтеринин кыйрап калышына негизги себептерден болгон.
Бул тарыхый курулушту толук иликтее советтик доорго туура келет. Тенир-Тоонун башка байыркы эстеликтери менен катар 1937-ж. Б. М. Зиманын жетекчилиги астындагы экспеди¬ция Таш-Рабатты да изилдеп чыгат. Таш-Рабатты 1944-ж. А. Бернштамдын жетекчилиги астында «Тянь-Шанъ-Алай археологиялык экспедициясы» иликтейт. 1950-ж. анын «Архитектурные памятники Киргизстана» аттуу китеби жарыкка чыгып, анын бир главасы Таш-Рабатка арнал- ган. Ал эстеликти кербен сарай деп эсептее менен бирге имараттын архитектурасына кечмендердун кучтуу таасири тийгендигин айткан. «Таш Рабаттын жабуусун карап турганда, - деп жазган ал, - өзүнчө бир жасалгалуу чоң боз үйдү тегеректеген, кечмендердун таш болуп катып калган айылы сыяктанган элес кез алдындан кетпей калат».
Дөө шер чымыны
Түрдүн жетилген стадиясынын сырткы түзүлүшү
Өлкөнүн фаунасындагы эң чоң чымын, денесинин узундугу 38–50 мм, алдынкы канатынын узундугу 26 мм. Денеси ичке, боз; көкүрөгү чың, ортонку аркасы өтө дөмпөйгөн чоң. Көздөрү абдан чоң, бири-биринен бөлүнүп алдыга чыгып турат. Тумшугу тикирейип, узунураак өтө склеротивдешкен. Буттары узун кылдуу. Тез кыймылдоочу тунук жуп канаттары учпаганда аркасына бүктөлүп жатат. Жыныстык диморфизм начар өнүккөн.
Жалпы жана өлкөдө тара лышы
Түндүк Африкада, Иранда, Россиянын Европа бөлүгүнүн түштүгүндө, Украинада, Молдовияда, Закавказңеде, Орто Азия, Казакстанда, Монголия жана Түндүк Кытайда кездешет. Кыргызстанда: Талас, Чаткал, Узунакмат дарыяларынын жээктеринде, Атойнок тоо кыркалары (Күрпсай капчыгайы ), Кыргыз кырка тоолорунун түндүк бети жана Чүй өрөөнү (Петровка айылы ), Чоңарык, Кашкасуу, Ысыккөл өрөөнүнүн Батышы. Ички Тянңшанң (Жамандаван суусунун жээктери, Сарыбулуң айылы), Фергана алдында.
Локарно конференциясы
Локарно конференциясы (1925) – Рейн пактысы жана башка бир катар келишимдердин түзүлүшүнө байланыштуу Бельгия, Улуу Британия, Германия, Италия, Польша, Франция, Чехословакия өкүлдөрүнүн Локарно шаарында (Швейцария) өткөн эл аралык конференциясы. Локарно конференциясынын демилгечилери антисов. максатты көздөп, СССРге каршы Германияны катыштырууга мүмкүн болгон үч жол: түздөн-түз катышуу, өз жери аркылуу аскерлерди өткөрүүгө уруксат берүү, экономикалык санкцияларды колдонуу белгиленген. Бирок Германия өкүлдөрү антисоветтик иштерге катышууга ачык милдеттенишкен эмес. Анткени алар тышкы саясатын өз алдынча жүргүзүү мүмкүндүгүн камсыз кылууну, башкача айтканда Раппаль келишиминин (1922) негизинде Советтик Союзу менен түзүлгөн мамилени бузбоону ойлошкон. Кол салбоо жана бейтараптуулук жөнүндө совет-герман келишиминин түзүлүшү (1926) Локарно конференциясында сунушталган саясаттын антисоветтик багытын кыйла бошоңдоткон.
Мойдунов Тургун
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Кыргыз оюм чийимдери
''Кутмандуу элибиз  түрдүү   кол  өнөрчүлүккө  бай  экендиги, алардын колдорунан жасалган  буюм-теримдери   бардык  элдерге  маалым. Кереметтүү элибиздин  кол  өнөрчүлүгү, кыргыз оюулары аркылуу  асем – буюмдар  дүйнөсүнүн  ички  маңызын   ачып,   жыргал   турмушубуздун  салтанатын  көркөмдөп  элестетип  турат. ''
Жердиги катуу буюмдарга узануучу чеберди уста дейбиз. Буга кара уста (темирчи), зергер (күмүш уста), ат жабдыктарынын чебери (өрүмчү, кайыкчы), жыгаччы (ээрчи, түндүкчү, уук-кереге матоочу) мүйүз уста (мүйүзчү), тери (көн, шири) буюмдарынын чебери (көөкөр, көнөк, көнөчөк, көңдөөл, жагдан, чыны кап жасоочу) өңдүүлөр кирет. Демек, узануу деген зергерчилик, темирчилик, жыгаччылык, мүйүзчүлүк, терини иштетүүчүлүк. Көбүнчө эркектердин темирден, жыгачтан, мүйүздөн, сөөктөн, таштан жана башкалардан кооз буюмдарды жасоо аракеттери экенин билебиз. Ошентип, устачылык — темир, күмүш жыгач, тери, кайыш, таш жана башка жердикти кармоочулук, элдик кооз кол өнөрчүлүктүн мерчемдүү бөлүгү.
Ысакбек Монуев
1949-жылы Чыгыш Туркестандын өкмөтү КСРБге сүйлөшүүлөргө жөнөгөн. Бирок учак Алма-Ата шаарынын жанында кырсыкка учураган. (П.Судоплатовдун эскерүүлөрү боюнча кырсык советтик атайын кызматтары тарабынан уюштурулган, себеп дегенде Сталин Мао Цзэдун менен Кытайдын территориалдык бүтүндүгү тууралуу сүйлөшүп койгон, ошондуктан көз карандысыз Чыгыш Туркестандын түзүлүүсү экөөнүн тен кызыкчылыгына дал келбеген).
Лосинка (Дунаева куймасы)
Лосинка — Орусиядагы дарыя. Томск облусу, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Дунай дарыясынын оң жээгинен 25 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Камалов Абдимитал
Азиреттин көздөрү: Аңгемелер. – Ф., 1979. – 202 б.
Чынчыл сындын сырттаны: Адабий сын. – Б.: Бийиктик, 2007.
Субакожоева Чолпон Темирбековна
Кыскача өмүр таржымакалы
2005-2006-жж. “Кыргыз-Туусу” газетасында бөлүм башчы болуп эмгектенген.
2007-2010-жж. КР Жогорку Кеңешинде Кыргыз Республикасынын Жогорку Кенешинин депутатынын консультанты болуп иштеген.
Илимий чыгармачылыгы
Учурда Чолпон Субакожоева Кытайдагы кыргыздардын "Манас" дастанын айтуу салтынын тарыхын иликтеп келет.
Кужело Эрнест Францевич
Кужело Эрнест Францевиц (1890-1934) - Орто Азияда Совет бийлигин орнотуу үчүн күрөшүүчүсү.
Ал (1890, Австрия-Венгрия, Кутенберг шаары — 1934, Николаев шаары) — Түркстан АССРиндеги Граждандык согуштун баатыры, СССРде социалисттик курулушка активдүү катышкан. Улуту чех. 1918-жылдан КПСС мүчөсү. 1914-ж. орус армиясына өз ыктыяры менен өтүп, чех-словак корпусунда революциячыл иштерди жүргүзгөн. Бобруйск жумушчу жана солдат депутаттар советинин председатели, ошол эле мезгилде Советтик аскер секциясынын председатели (1917). 1918-жылы августта Кокондогу чет өлкөлүк коммунисттер камитетинин председатели, З-Интернационал атындагы бириккен отряддын командири. 1919-жылы сентябрда Анжиян-Ош согуш районунун командачысы, декабрдан Фергана өзүн чө атчандар бригадасынын командири 1920—21-жылдар М. В. Фрунзенин буйругу боюнча корпусунун командачылыгы менен Фергана атчандар бригадасы басмачыларды, Бухара эмирдигинин аскерлерин жана контрреволюциячыларды талкалоого катышкан. 1921—23-жылдары 1-Фергана ай- мактык атчандар полкуна, Ош уездинин Өзгөн-Алай тоолуу районунда тапшырма менен жүргөн өзгөчө бөлүктөргө командалык кылган. 1924-жылдан СССР революциячыл аскер советинде, Бүткүл россиялык эл чарба советинде жооптуу кызматтарда иштеген. Николаев кеме куруу заводунун директору. Ленин ордени, эки Кызыл Туу ордени менен сыйланган. 1914-ж орус армиясына өз ыктыяры менен туткунга түшүп,чех-словак корпусунда революциячыл  иштерди жүргүзгөн. Бобруйск жумушчу жана солдат депутаттар советинин төрагасы, 1918-ж августтан Кокондогу чет өлкөлүк коммунисттер комитетенин төрагасы, 1919-ж декабрдан Ферганага өзүнчө атчандар бригадасынын командири болгон.
Дидакна
Дидакна (лат. Didacna) — жүрөксымак кош капкалуу моллюскалардын бир уруусу.
Арчачыл мүйүз куйрук
Арчачыл мүйүз куйрук (Urocerus sah), (Mocsary, 1881) - Зоогеографиялык изилдөөлөр үчүн жаныбар жана бул тукумдун республикадагы фаунасынын төрт өкүлүнүн бири катары аймактык генефондду сактоо аспектисинде мааниге ээ. Айрым адистер тарабынан U. sah тын статусун U. augur (Klug, 1803) түрчөсүнүн рангасына төмөндөтүлүшү биологиялык жактан негизделбегендик катары бааланууда.
Бештентек
Сценардык топ: Анарбаев Нурлан Джумагулов Султан Кролевич Сергей Сарыгулов Баян
Билим берүүчү топ: Никифоров Максим Шишкараева Эльмира Мурзалиева Асема Нарбекова Жумагуль Султанбекова Жылдыз Фаттахутдинова Румия «БЕШТЕНТЕК» КУУРЧАК ТЕАТРЫ Жетекчиси: Тойчубаев Кубан
Актерлор: Азизова Мадина Асакеев Алтынбек Карымшаков Жаныбек Осмоналиева Айнура
«БЕШТЕНТЕК» АНИМАЦИАЛЫК СЕРИАЛЫ: Тасманын директору: Ли Андрей
ТВ жана Радио топ: Айтимбетова Лира Арипова Гуля Клинчаева Оксана Миловацкий Роман Ольховская Татьяна
Аккарагай
Аккарагай  (Abies alba) - мырза карагайлар тукумундагы дайыма жашыл дарак өсүмдүк. Дарактын бийикт. 30-65 м, сөңгөгүнүн диаметри 2 мге чейин жетет. Кабыгы ачыгыраак боз, жылмакай. Ийнесинин уз. 2-3 см, туурасы 0,2-0,3 см. Бир үйлүү өсүмдүк, айрым жыныстуу. Мөмө берүүчү жаш тобурчагы – жашыл, бышканы – күрөң, уз. 10-16 см. Уругу чоң, уз. 1 смге чейин. Тобурчагы эрте күздө бышып жетилип, уруктары түшөт. Тамыр системасы терең; сөңгөктүү тамыр система жана бир нече күчтүү каптал тамырлары бар. Европанын тоолорунда жапайы түр таралган. Украина менен Белоруссияда өстүрүлөт.
Кофенин зыяндары
Кофе курсакта жаткан балага терс таасирин тийгизет. Күндө кош бойлуу аял 300 мг ичсе, жетиштүү болот.
Кофенин пайдалары
Концентрация
Мейманалиев Ыйманбек
Мейманалиев Ыйманбек (Казакбай) Уста. 1940-ж. Сокулук районундагы КашкаСуу айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Чарбада жумушчу, Ак-Суудагы жемиш бактарынын көчөттөрүн өстүрүүчү совхоздо суу техник, кийин мектепте кол эмгек сабагынын мугалими болуп иштеген. 1984-жылдан «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн уздануучу чебери. Ал көбүнчө ат жабдыктарына узанат. Ээр чабат. Ээр чабуу үчүн тарамыштуу, катуу болгондуктан жердикке бакты тандайт. Аны күздө кыйып, ылайыктап ченеп, балта менен сомдойт. Анан керки менен майдалап чаап, ээр жаралгандан кийин жарылып кетпесин үчүн чоң казанга салып тузга кайнатат. Бул учурда ичиндеги заттар сууга чыгып, бактын тарамыштары бири бирине жабышып биригет. Жыгач тузду өзүнө сиңирет. Анан малдын майы же вазелин сыйпаса ээр өмүрү жарылбайт. Тузга кайнап бүтөөрү менен күн көргөзбөй дароо каптайт. Ошондо ат оонаса да, оңко турса да ээр жарылбайт. Улак тартууда жампага басууга оңтойлуу болсун үчүн устанын үзөңгү боосуң өйдө тагууга ылайык ээрлери бар. Ал жылып турат. Ыйманбек ээрди туюк чабат. Аны уй териси менен каптайт. Терини сыйрып алары менен жылуу кезинде түгүн сыртына чыгара ороп коёт. Ичине жел кирбей жылуу жерде турса, төрт күндө жыдыйт. Ички челин, тери этин кырып салып, ээрге каптайт. Кооздоо үчүн бөрктүү мыктарды пайдаланат. Ыйманбектин экинчи өнөрү - өрүмчүлүк. Ал жүгөндү, көмөлдүрүктү, басмайылды, куюшканды, камчыны өрүм ыкмалары аркылуу кармайт. Анын өрүмчүлүгү көк даярдоодон башталат. Ага эчкинин терисин пайдаланат. Тери сыйрылары менен бодонун терисиндей жылуулай ороп койгондо үч күндө жыдыйт. Аны челдейт. Челин, этин чалгы менен кырып таштайт. Бучкактарын алып, түз жерге керип кургатат. Чоң эчкинин териси он беш камчыга жердик болот. Камчы өрүмү 8 талдан 30 тал өрүмгө чейин тилинет. Өрүм үчүн тилинген талдар сыдыргыга салынат. Ал көктү жылмалайт. Мына ушундай жекече ыкмаларды аркалап, Ыйманбек камчынын «жылан боор өрүмүн», «терме өрүмүн» өрөт. Аңы саптап, белек-бечкек катары сатууга дүкөнгө чыгарат. Уста 8-16 тал аркылуу пайда болгон өрүмдү жөнөкөй өрүм, 16-36 тал менен пайда болгон өрүмдү татаал өрүм деп эсептейт. Уста ат жабдыктарынын калган бөлүктөрүн да өз алдынча кармайт. Аларды айыл ичиндеги кардарлар колго токтотушпайт.
Чоң Порог дарыясы
Чоң Порог — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Ширта дарыясынын сол жээгинен 265 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Сага (Куяра куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Арншванг
Арншванг - Бавариядагы Чам районуна караштуу муниципалитет. Шаар туризмге ыңгайлаштырылып курулган. 2010-ж. калкынын саны 2004кө жеткен. Акыркы жылдарда биомасса менен суудан экологиялык таза энергия өндүрүүгө көңүл бурууда. Арншванг муниципалитетинин эки жагынан Бавар токою менен Шумава токою курчап турат.
Суванбердиев Тургунбек
Котормолору
М.Ауэзов. Абай жолу: I, II тому.. - Ф.: Адабият, 1989. - 816 б. (казак тилинен).
Ломидзе Георгий Иосифович
Ломидзе Георгий Иосифович (28. 7(10. 8). 1914,Тбилиси – 27. 2. 1999, Москва) – адабиятчы жана адабият теоретиги. Филология илимдеринин доктору (1960), СССР ИАнын корреспондент мүчөсү (1972). 1947-ж. М. Горький атындагы Дүйнөлүк адабият институтун бүтүргөн. 1955-жылдан ушул эле институтта сектор башчысы болуп иштеген. Чыгармачылыгы 1935-ж. башталган. КПСС БКнын коомдук ИАсынын профессору (1965). «Адабияттагы социалисттик реализм жөнүндө» (1952), «Биримдик жана көп түрдүүлүк» (1957), «Жаңыны издөө жолунда» (1963), «Совет адабиятынын өнүгүшүндөгү теориялык проблемалар» (1964) деген олуттуу илимий эмгектери бар. «Совет адабиятынын интернационалдык пафосу. Ой жүгүртүүлөр, баалар, талаш-тартыштар» (1970) аттуу китебинде СССР элдеринин адабиятынын өнүгүшү жана улуттук өзгөчөлүгү жөнүндөгү түйүндүү маселелерди илимий жактан ачып берген. Ломидзенин эмгектеринде кыргыз адабиятынын айрым маселелери да камтылган.
Якутия
Якутия (Саха Сирэ), расмий түрдө Саха Республикасы (Якутия) (Саха Өрөспүүбүлүкэтэ, Саха Сирэ) ― Орусиянын Ыраакы Чыгышындагы, Орусия Федерацияясынын курамындагы автономдуу республика.
Ильдус (Дюртюлин району, Башкыртстан)
Ильдус — Башкыртстандын Дюртюлин районундагы айыл, Эски байышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 43 киши. Почта индекси — 452307, ОКАТО коду — 80224831003.
Дезоксирибонуклеин кислотасы
ДНК молекуласынын бир бөлугүнүн түзүлүш схемасы. Азоттуу негиздер:
Карагулова Роза
Карагулова Роза - акын.
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Капчыгай: Ырлар жана поэма. – Б.: Адабият, 1991. – 128 б.
Уилям Голдиң
Голдиң 1988-жылы рыцардык макамын алган. Ал Падыша адабият коомунун мүчөсү болгон. 2008-жылы Times гезити Голдиңди "1945-жылдан берки 50 улуу британ жазуучусу" тизмесинде 3-орунга жайгаштырган.
Сулайманкулов Дардайыл
Кыргыз тилинде
А.М.Бойченко. Жаштык: Повесть. – Ф.: Мектеп, 1982. - 230 б.
Кыргыз мамлекети
Тарыхы
Орто кылымдардагы мусулман маалыматтарында жуз миндеген киши кырылган отуздай учур белгиленет. Иш жузунде мындай окуялар Борбордук Азиянын талааларынан Чыгыш Европага чейинки басып алган аралыкта андан да кеп болгон. Бул орто кылымдардын чон трагедиясы эле.
Россмор (Нү-Жерси)
Россмор (Нү-Жерси) (Rossmoor) — Нү-Жерси штатынын Мидлсекс округуна караган АКШ шаары.
Түштүк Азия
Түштүк Азия - Азиядагы табигый аймак.
Муратбек Рысбеков
1977-жылы Фрунзе шаарындагы Политехникалык институтунун Архитектура курулуш факультетин аяктап, Совет (Кара-Кулжа), Жаңы-Жол (Аксы), Сокулук райондорунда курулуш жана архитектура бөлүмүндө өз кесиби боюнча эмгектенген.
1985-жылдан бери ырлары басма сөз беттеринде жарыялана баштаган.
Кыргыз тилинде
Сүйүү өлкөсү: Ырлар. – Б.: Учкун, 1994. – 88 б.
Ыр канатындагы симфония: Ырлар жана поэма. – Кант, 2001. – 88 б.
Түштүк-батыш Теңир-тоо
Бийик кырка тоолор жылдын жылуу мезгилинде Орто Азия менен Борбордук Азиянын ысык чөлдөрүнүн табиятка тийгизген зыяндуу таасирин азайтат. Бирок, Ысар-Алай жана Чаткал-Курама тоолорунун тосуп турушуна карабастан батыштан соккон нымдуу аба массалары Чыгыш жана Түндүк Ферганага (түштүк-батыш менен түндүк-батыштан) жетип турат. Ошондуктан мында ландшафт зоналарынын ар түрдүү болушуна ыңгайлуу шарт түзүлөт. Жердин бийиктигине, тоо капталдарынын экспозициясына, рельефтин өзгөчөлүгүнө жараша жайы ысык, жылуу, салкын же суук болушу мүмкүн. Июлдун орт. температурасы тоо этектеринде 25-22°С, жапыз тоолордо 22-15°С, орто бийик тоолордо 15-10°С, бийик тоолордо 10-5°С. Жайдын 1-жарымы жана күз айлары кургакчыл келет. Кышы негизинен мелүүн суук; январдын орт. температурасы -3°Сден -15°Сге чейин. Эң төмөнкү температура муздак аба көпкө туруп калган бийик тоо өрөөндөрүндө (Tap өрөөнүндөгү Кызыл-Жарда -40,9°С, Чаткалда -39,8°С, ал эми Ошто -25,9°С, Кербенде 1280 ж бийиктикте -26,1°С) байкалат. Температуралык инверциянын (абанын тоолордо өрөөндөргө караганда жылуураак болушу) негизинде ушундай эле кубулуш кышкысын Фергана өрөөнүндө да байкалат. Атм. жаан-чачындын таралышы бийиктик алкактуулукка жана капталдардын экспозициясына (нымдуу абанын багытына карата болгон абалына) байланыштуу. Жаан-чачындын эң көбү Орто Азиянын башка аймактарындагыдай эле тоолордун айдарым беттерине туура келет. Фергана, Ат-Ойнок кырка тоолорунун жана Талас Ала-Тоосунун түштүкбатыш капталдарында жаан-чачын жылына 500-900 мм жана андан да көп түшөт. Мелүүн жана нымдуу жер ортолук деңиздик типтеги климат мүнөздүү болгон токой-шалбаалуу талаа алкагынын жылдык жаан-чачыны 500-1000 мм. Анын 50% и вегетация мезгилине туура келет. Орогр. «көлөкөдө» турган Чаткал тоо системасынын жаан-чачыны аз (400-500 мм), ал эми Чаткал кырка тоосунун түштүк-батыш капталдарында тоо арасындагы өрөөндөрдөгүдөй эле жаан-чачын андан да аз (300-400 мм) түшөт. Жылдык жаан-чачындын эң көбү, б. а. 60% и кыш-жаз мезгилине, эн азы август-сентябрь айларына туура келет. Көбүнчө жамгыр түрүндө жаайт.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Шарлотта Бронте
Шарлотта Бронте (англ. Charlotte Brontë; 1816-жыл 21-апрель — 1855-жыл 31-март) — англиялык жазуучу жана акын болгон. Чоң жашка чейин жеткен үч Бронте эже-сиңдинин улуусу. Анын романдары англис адабиятынын классикасы болуп калган. Ал өзүнүн чыгармаларын (анын ичинде белгилүү "Жейн Эйр" (англ. Jane Eyre) романын) Каррер Белл каймана аты менен жазган.
Полохрум сары аарысы
Саны
Көлөмүнүн чоңдугуна карабастан өтө сейрек жалгыздан кездешүүчү сары аары.
Аккуланын мамысы
Аккуланын мамысы — Соң-Көлдүн тескейинде «Жылдыз-Көл» аталган майда көлдөрдүн батыш тарабындагы мамы таш. Ал жерде, ошондой эле таш тулгалар да бар. Аккуланын мамысы алардан 500—600 лдей обочороок жерде, көлгө жакын жатат. Аккуланын мамысынын өңү чаар, көгүш тартып, төрт кырдуу. Жерден 1,45 мдей чыгып, саал батышка жантайып турат. Жер астындагы бөлүгү канча экендиги белгисиз. Ал аймакта дегеле мындай таштар жок, жайык келген көк шиберлүү жер, тоо алыс. Атайын алып келип коюлган эстелик таш болуу керек. Уламыш боюнча Манас кырк чоросу менен Соң-Көлгө келип, Аккуланы мамыга байлап өздөрү ал жерге эс алып жатып, тамак бышырып, түнөп кеткен дешет.
Вангомадэ-Яха дарыясы
Вангомадэ-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Таз дарыясынын оң жээгинен 234 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Сулайманов Токтобай
Кыргыз Республикасынын Кинематографисттер союзунун мультфильм тасмаларынын сценарийи боюнча сынагынын лауреаты, «Сорос-Кыргызстан» фондунун 1996–1997-жж. журналисттер арасында уюштурган сынактарынын жеңүүчүсү болгон.
Рүстөм Анарботоев
Рүстөм Анарботоев - коомдук ишмер.
Google
Кызматтарынын тизмеси
калганын плей стордон көрсө болот
Динго
Динго (лат. Canis dingo) — Австралия жапайы ити.
Диспепсия
Диспепсия — тамак сиңирүүнүн бузулушу.
Пайда болушу
Тамактандыруу режими бузулуудан болгон Диспепсияда балага убактысынча тамак бербей (12 саат же андан көп), кайнак суу, таттуусуз мала чайды аздан бат-бат ичирип туруу зарыл (суткасына 3—4 стакандан кем эмес). Андан кийин эмчек сүтүн же сүт-айранды (тежемел багылса) кичинеден бере баштап, күнүгө көбөйтүү керек.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Жайыл, Жайыл району
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Саккасунна-Кенвил (Нү-Жерси)
Саккасунна-Кенвил (Нү-Жерси) (Succasunna-Kenvil) — Нү-Жерси штатынын Моррис округуна караган АКШ шаары.
Персоналдык компьютер
[[File:Personal computer, exploded 6.svg|thumb|upright=1.35|Персоналдык компьютердин тетиктери: 1. Сканер
5. Кубаттык блок
7. Сактагыч (катуу диск же SSD)
16. Принтер]]
Мамытова Айым
Мамытова Айым Оймочу. 1915-ж. Аксы районундагы Таш-Дөбө айылында төрөлгөн. Сабатсыздыгын жойгон. Айыл ичиндеги ар кандай өнөктүктөргө арбын катышкан. Аксыдагы көрүнүктүү оймочу-шырдакчы катары анын көркөм үлгүлөрүн алыс-жакындан алып кетип турушат. Уз кара, ак түстөрдү арбын пайдалануусу анын кылчык күзгү жүндөн кийиз уютуусуна шартташат. Ал көркөм оюмдарды так, төп, түстөрдү даана тандагандыктан «жүрөкчө оюму» «Айым оюму» катары таанылат. Ошондо жиксиз ичинен табакчаланган «кочкор мүйүз оюмунун» башындагы «карга тырмак оюму» оюмдарынын табакчаларынын сыртынан төрт бурчунан төрт «ачкыч оюму» чыгат. Андан төрт табакча пайда болот. «Аламычы» берилип, «жагалмай канаттанган» «жарым кыяп оюму» жээк оюму болуп көрүнөт. Уз «кош кайкалак көчөтүн» жээкке түшүрүп, үч табакчанын ар бирин ичинен «ачкыч оюмун», «карга тырмак оюмун», «куш оюмун», «мүйүз оюмун» беттештире оюп, «бычак учу» аркылуу короолоп, бул табакчанын жарымын колтук оюм кылат. Албетте, мыяда уз кылдаттыкта төптөштүрөт.
Большие Каркалы (Миякин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Суранов Жантөрө
1973-жылдан бери карай Кыргыз Республикасынын маданият министрлигинин тармагында, республикалык балдар китепканасында улук редактор, Республикалык эл чыгармачылык үйүнүн басма бөлүмүнүн улук редактору, Маданият министрлигинин инспектору, Репертуардык-редакциялык коллегиясынын редактору, китепкана бөлүмүнүн начальниги, 1989–1994 жж. Сокулук районунун депутаттар кеңешинин аткаруу комитетинде райондук маданият бөлүмүнүн башчысы, В.В.Маяковский атындагы Кыргыз мамлекеттик кыз-келиндер институтунда окутуучу, 1989–1997-жж. Республикалык балдар китепканасында директор, 1997-жылдан Бишкек шаардык маданият башкармалыгында башкы адис болуп иштеп келет.
“Миллениум – 2000”, “Бишкек – Ыр кесе – 2005” майрамдык сценарийлеринин авторлошу жана автору.
Инсектициддер
Инсектициддер (лат.  insectum – курт-кумурска жана caedo – өлтүрүү, жок кылуу) - айыл чарба өсүмдүктөрүнө зыянкеч курт-кумурскаларды жок кылууда колдонулуучу химиялык зат. И. зыянкеч курт-кумурсканын организимине кирүү жолдоруна жараша 4 топко бөлүнөт: ичеги-карын И-рине (оозу аркылуу кирет) мышьяктын орг. эмес бирикмелери, кремний фториди жана металл фториди, тиодифениламин жана атайын каражаттардан (эйлан, митин, ирган жана башка) кирет; териси аркылуу өтүүчү И-ге фосфор, хлор, азот жана күкүрттүн орг. бирикмелери, пиретрин жана пиретроиддер кирет; системалуу же ичте өсүүчү И-ди (метилмеркаптофос, фосамид жана башка) курт-кумурскалар азыктанганда өсүмдүктүн тамыры жана жалбырагы менен кошо жутат; фумиганттар же дем алуу И-ри (гексахлорбутадиен, дихлофос жана башка) курт-кумурсканын организмине буу же газ абалында дем алуу учурунда кекиртек аркылуу кирет. И. эмульсия, дуст, аэрозоль, суюктук, карандаш, таблетка, нымдалышма күкүм жана башка түрүндө чыгарылат. И-дин адамга жана малга зыяндуу таасиринен сак болуу үчүн аларды колдонууда коопсуздук эрежелерин так сактоо зарыл.
Субанбеков Жүрсүн
Эмгектери
Газета журналдарга чыккан макалалар:
9                Кыргыз  Совет  адабиятынын  калыпташуу  учурунун  кээ  бир маселери   “Мугалимдер газетасы”. 1960 ж. 29 июль.
Акыреттик жар
Кыз Сайкалдын Манастан жеңилип, ага акыреттик жар болушу, Сайкалдын күйөөсү бар экени айтылбагандыгы, Манас өлгөндөн кийин берген анты боюнча кайып болуп кеткендиги баатырдык эпосторго таандык салттык баатырдык үйлөнүү сюжетинин «Манас» эпосунда аталык-феодалдык коомдун бүлөлүк мамилелеринин жана түшүнүктөрүнүн нормаларына ылайыкталып өзгөртүлгөн түрдө да сакталгандыгын көрсөтүп турат.
Субанбеков Жүрсүн
Эмгектери
Абдиев Ш., Жантакова З., Суванбеков Ж.
Ильчук (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Каримов Мажит
Кыргыз тилинде
Жашыл көпүрө: Повесттер жана аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1985. – 158 б.
Мазарис сары аарысы
Мазарис сары аарысы (Masaris longicornis), (N. Kuznetzov, 1923) - Тукум жана түркүм эң байыркы жаргак канаттулар группасынын бири, бор доорунун экинчи жармынан бери белгилүү (100 млн жыл мурда) олиготроф чаңдаткычтар катары эволюциялык калыптанган. Кыргызстанда көрсөтүлгөн (40 жыл мурда) M asaris (M. carli) түркүмүнүн өкүлү азыркы мезгилде бириндеген биотоптордун деградацияланышына байланыштуу өлүп жок болгондой.
Чектөөчү факторлор
Популяциялардын санына жайыттардын тапталышы, айдоо, сугаруу, инсектициддерди пайдалануу таасир кылат, бирок көпчүлүк жердеген жерлери азыркы мезгилде түздөн-түз антропогендик коркунучта эмес. Табигый душмандардын басымы да алардын санына терс таасирин тийгизет (айрыкча уя инквилиндери) жана бактериалдык, микоздук оруулардын натыйжасында өлүмү өнүгүүсүнүн бардык стадиясында байкалат. Байыркы түрдүн чачыранды, обочолонгон, белгилүү бир жерге таандык популяциялары инбридингдин натыйжасында тукумдун бузулуш коркунучун туудурат.
Верхоценко (Миякин району, Башкыртстан)
Верхоценко — Башкыртстандын Миякин районундагы айыл, Большекаркалин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 2 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Ак таяк
Ак таяк — кандардын, бектердин эшик сакчысы. Эпосто Алмамбет баатырдын Көкчөдөн кетишине байланыштуу окуяда төмөнкүчө эскерилет:
Кыргыз Республикасынын экономикасы
2006-жылдын май айында Кыргыз Республикасынын чет мамлекеттер менен кызматташуусу боюнча биргелешкен өкмөттөр аралык комиссиянын кыргыз тарабынын жаңы жобосу кабыл алынды.