cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Стиви Уандер
Стивленд Хардевей Моррис (төрөлгөндөгү аты: Стивленд Хардевей Жадкинс; 1950-жылы 13-майда туулган) - Стиви Уандер сахна аты менен белгилүү америкалык музыкант, ырчы, ыр жазуучу, үн жазуу боюнча продюсер жана бир нече аспапта аткаруучу. Бала кезинен абдан зээндүү болгондуктан, 20-кылымдын сын-пикир жагынан да коммерциялык жактан да эң чоң ийгилик жараткан ырчылардын бири катары эсептелинет. Ал Motown Тамла менен 11 жашында келишим түзгөн. Уандер 2010-жылга чейин Motown менен биргеликте иштешүүнү улантып, аткаруу жана үн жаздыруу иштери үчүн кызматташып келген. Анын көздөрү туулгандан кийин аз өтпөй көрбөй калган.
Трушино (Зианчурин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жалгасынова, Дарыйка
Жалгасынова Дарыйка Артыкбаевна-(1941-жылы 20-мартта Талас облусунун Кара-Буура районундагы Чолпонбай айылында туулган) - опера ырчысы (лирикалык-драмалык сопрано), Кыргыз ССРинин Эл артисти (1983).
Билими
Туулуп-өскөн айылында мектепти аяктагандан кийин Фрунзе шаарындагы Муратаалы Күрөңкеев атындагы музыкалык окуу жайына тапшырган. П.И.Чайковский атындагы Москва консерваториясына сынак аркылуу өтүп, аны 1966-жылы “Опера жана камералык ырчылыктын солисти” адистиги боюнча бүтүргөн.
Desireless
Кыскача өмүр таржымакалы
1970-жылдардын башында модельер болуп калган.
Ырдын орусча варинаты да чыккан. Анын автору жана аткаруучусу – Сергей Минаев.
Виктор Цой
Унаа кырсыгынан каза табуу
В. Р. Цойдун өлүмү тез болгон, автобстун айдоочусу жабыр таркан жок. …В. Цой өлүм алдында алкоголь ичкен эмес. Мээ клеткасынын анализи, ал чарчоодон улам уктап калгандыгын божомолдойт.
Толук эмес уйкаш
Бушаймандуу чындык ушул: чиркин ай,
Fifth Harmony
Х Фактор бүткөндөн кийин алар дебюттук "Алдыга умтулган Мисс" (англ. Miss Movin' On) ырын чыгарып, андан соң "Биргеликте жакшы" (англ. Better Together) ырын сунуштап АКШда алтын медалга ээ болгон. Алардын музыкалык видеосу "MTV Video Music Award" сыйлыгынын "Көрүлө турган артист" наамын жеңип алган. 2015-жылы алар дебюттук "Чагылыш" (англ. Reflection) аттуу альбомун чыгарышкан жана ошону менен катар өлкөдө алтын сертификатка ээ болушкан. Бул альбомдун ичинде "Босс" (англ. Boss), "Барскан" (англ. Sledgehammer) жана "Татыктуу" (англ.Worth It) ырлары бар. Кийинчерээк алар АКШда үч жолу платинум сертификатына ээ болуп, он үч өлкөдө эң алдынкы он ырдын катарына кирген. Кийинки жылы алардын 7/27 аттуу экинчи альбомундагы "Үйдөн иште" (англ. Work from Home) ыры Биллборд 100 тизмесинде эң алдыдагы он ырдын катарына кирип, бул чарттагы алгачкы бешилтикке кирген кыздар тобу болгон.
Банктык аманат келишими
Банктык аманат келишими – аманат салуучудан же ал үчүн келип түшкөн акча кошундусунан (салымды) кабыл алган банк же башка кредит мекемеси (мындан ары – банк) келишимде белгиленген шартта жана тартипте аманат салуучуга ошондой эле кошундуну (аманат салымын) жана анын пайыздарын же башкача түрдөгү кирешесин төлөп берүүгө милдеттенетген келишим. Б. а. к. салым кошундусу банкка келип түшкөн күндөн баштап түзүлдү деп эсептелет. Аманат салуучу жаран болуп эсептелген Б. а. к. ачык келишим деп таанылат. == Колдонулган адабияттар ==
Тулсидас
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Паллада
Паллада (Pallas) – күн системасындагы кичине планета. Ал өтө жаркырак жана ири 4 кичине планетанын бири. Аны Г. Ольберс 1802-ж. аныктаган. Диаметри 490 км, Күндөн орточо аралыгы 2,77 астрономиялык бирдик, орточо жылдыз чоңдугу (жаркырактыгы 8,0).
Тальбей-Яга-Коче
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Австралия альпысы
Австралия альпысы — Австралиянын түштүк чыгышындагы тоолор. Чоң-Суу-Бөлгүч кырка тоосунун бийик бөлүгү. Узундугу 450 кмдей. Эң бийик жери 2230 м (Косцюшко чокусу). Эквалипт токою, 1000 1200 мден жогору бадал жана шалбаа өсүмдүктөрү өсөт.
Бегила (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы Курган шаарынан Есет дарыясынын куймасына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Сапар, сапар
1986-жылы Риват француз тилинде “Сапар, сапар” («Voyage Voyage») деген ырын жазат.
Ырдын кыргызча котормосу
Ганга же Амазондун үстү менен Кара, сары, Сикх элдеринде Сапар, сапар, Аалам падышаларын кезип, Сахара кум дөбөлөрүн карап, Фиджи, Фудзияма аралдарында Сапар, сапар, Сен бүтпө да, токтобо!
Тулемышев Мелс Шамыралиевич
Тулемышев Мелс Шамыралиевич (15. 6. 1939, Фрунзе - 24. 6. 2009, Бишкек) - техника илимдин доктору (1995), проф. (1992), Кыргыз ССР Инж. академиясынын академиги (1996), Эл аралык инж. академиянын корр. мучөсү (1999).
Австралия депрессиясы
Австралия депрессиясы - Түндүк Австралиянын, Жаңы Гвинеянын жана Малайя архипелагынын үстүндөгү атмосфералык төмөнкү басымдуу облус. Негизинен жайында жер бетинин өтө ысышынан пайда болот.
Жорж Майкл
Майкл көзү өткөнгө чейин 115 миллиондон ашуун ыр көчүрмөлөрүн сатуу менен эң көп жаздыруу саткан ырчылардын бири аталган. Ал эми Wham! дуэти 1982-1986-жылдардын аралыгында 28 миллион жаздыруу сатып, анын дебюттук "Ишенич" альбому дүйнө жүзү боюнча 20 миллиондон ашуун көчүрмөдө сатылган. Майклдын жети ыры Улуу Британиядагы башкы хитке айланса, сегиз ыры анын ичинде "Байкоосуз шыбыр" (англ. Careless Whisper) жана "Убакыт үчүн сыйынуу" (англ. Praying for Time) АКШдагы Билборд 100 тизмесинде биринчиликти ээлеген. Ал Улуу Британияда ырлары көп санда сатылган ырчылардын тизмесин толуктайт. Ал эми 2008-жылы Билборд эң мыкты 100 ырчы тимесинде 40-орунду ээлеген. Майкл өзүнүн 30-жылдык ырчылык карьерасында көп сандаган сыйлыктарга ээ болгон. Алардын катарында үч "Брит" сыйлыгы, эки жолу "Эң мыкты британиялык мырза ырчы", төрт "MTV Видео музыка сыйлыгы", төрт "Ивор Новелла" сыйлыгы, үч "Америка музыка сыйлыгы" жана "Грэмми" сыйлыгына сегиз жолу көрсөтүлүп эки жолу жеңип алган. Майкл 1998-жылы гей болгондугун ачыкка жарыялап, ЛГБТ укук коргоо жүрүштөрүнүн активдүү катышуучусу жана ВИЧ/СПИД кайрымдуулук фондуна каржылык жактан көмөк көрсөтүүчү болгон.
Жаманкулова, Гүлбүбү
Жаманкулова Гүлбүбү (1927-ж. т., Талас району, Кеңкол өрөөнү) - экономист, экономика илимдеринин доктору (1973), профессор (1974). Кыргызстан ИАнын корреспондент мүчөсү (1984). 1949—51-ж. ВЛКСМ БКнын алдындагы комсомолдун Борбордук мектебин, 1954-ж. Кыргызстан мамлекеттик педагогикалык институттун сырттан окуу бөлүмүн, 1961-ж. КПСС БКга караштуу Жогорку партиялык мектепти, 1963-ж. КПСС БКга караштуу Коомдук ИАсын бүтүргөн. 1948—49-ж. комсомолдун Киров райкомунун, 1951 комсомолдун Талас шааркомунун биринчи, 1952—53-ж. комсомолдун Талас обкомунун, 1955-ж. Кыргызстан ЛКЖС БКнын катчысы, 1955—58-жылдары биринчи катчысы, 1958—59-ж. Кыргыз ССР элге билим берүү министринин орун басары. 1963-жылдан Бишкек политехника институтунун (Кыргыз техникалык университети) саясий экономика кафедрасынын башчысы. Жаманкулова азыркы кездеги илимий-техникалык революциянын социалдык-экономикалык аспектери, өндүргүч күчтөрдүн өнүгүү закон ченемдүүлүгү, артта калган элдердин өнүгүү жолдору жөнүндөгү экономикалык теорияларга, арналган 100дөн ашык (анын ичинде 5 монография) илимий эмгектин автору. Кыргыз Республикасынын эмгек сиңтрген мугалими (1983). Кыргыз ССР Жогорку Кеңешинин депутаты (1955—59). Ленин ордени менен сыйланган.
Электр менен дарылоо
Таасири
Аз чыңалуудагы ток организмдин ткандарына өткөндө (гальванизация) дененин электроддордун ортосундагы бөлүгүндө иондор кыймылдап, клеткаларда физикалык-химиялык процесстер өзгөрөт. Анын негизинде кан айлануу, уйку жакшырып, ооруган жер басаңдайт, сезгенүү айыга баштап, жабыркаган ткандын калыбына келиши тездейт. Бул процесстер импульстук ток менен дарылоодо даана байкалат. Ошондуктан ал ооруган жерди басаңдатууда, уйку бузулганда (электр менен уктатуу), начарлап кеткен булчуңдарды чыңдоодо жана башкалар колдонулат. Эгер электроддун астындагы төшөм дары-дармек заттардын эритмеси менен нымдалса аз чыңалуудагы туруктуу токтун таасири күчөйт. Ал эритме тканга тери аркылуу ток менен киргизилет жана организмге тийиштүү таасирин тийгизет.
Тулекеев Токтогазы Молдалиевич
Тулекеев Токтогазы Молдалиевич (1931-ж. т., Нарын обл., Кочкор району, Чолпон айылы) - медицина илимдин доктору (1995), проф. (1997). КММИни (1974), ошол эле жерде доктарантураны (1994) бүтүргөн.
Кызыл-Үңкүр өрөөнү
Климаты мелүүн континенттик, жаан-чачындын таралуу режими боюнча жер ортолук деңиздик климатка окшош. Январдын орточо температурасы -4...-8°С, июлдуку 15-20°С. Жылдык жаан-чачыны 700-900мм, андан бийигирээк жерлеринде 1200 ммге чейин. Кышында кар калың түшөт. Өрөөндөгү суулардын башаттарында чакан мөңгүлөр (Ак-Коргон жана башка) бар. Суулары (Кара-Үңкүр, Күрөбөс, Күмүш, Шайдан жана башка) КараДарыянын алабына кирет. 1840 м бийикте жайгашкан Кеңкол көлү (аянты 0,1 км2) — Түштүк Кыргызстандагы кооз көлдөрдүн бири. Кооз ландшафттын мындай жыш өскөн жаңгак-жемиш токою — неоген мезгилинде жылуу субтропиктик климаттык шартта өсүп, ыңгайлуу орогр. жана климаттык шартка байланыштуу сакталып калган жазы жалбырактуу токой флорасынын өкүлү. Арстанбап, Кара-Алма, Сары-Челектеги токойлордон Кызыл-Үңкүр өрөөнү кооздугу менен өзгөчөлөнүп турат. Бул жер жаңгак-жемиш токоюнун өтө жыштыгы жана кеңири аянтты ээлегендиги менен айырмаланат. Анда жаңгактан башка алма, ал-мурут, бадам, өрүк, алча, карагат, айвансары, изирик, саскайың сыяктуу жапайы жемиш дарактары жана долоно, шилби, ит мурун, аса-муса, тал сыяктуу дарактар, бадалдар өсөт. Бийиктеген сайын жаңгак токою суюла баштап, 2100 мден өйдө жолукпайт. Андан жогору шалбаалуу карагай токою, субальп жана альп зоналары мүнөздүү. Кеңкол суусунун боюнда карагай токою бар. Кызыл-Үңкүр өрөөнү эс алууга жана туризмге ыңгайлуу. Кызыл-Үңкүр токой чарбасынан жаңгак, алма, алча жана башка мөмө жемиштер жыйналат. Өрөөндө Кызыл-Үңкүр, Ак-Булак, КатарЖаңгак кыштагы жайгашкан.
Австралия (континент)
Табияты
Австралия дүйнө жүзүндөгү эң жапыз материк; деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги 215 м. Аймагынын 95%ке жакын аянтынын бийиктиги 600 мден ашпайт. Материктин чыгыш бөлүгүн жалпак чокулуу, бири биринен обочо жайгашкан тоолордон турган Чоң суу бөлгүч кырка тоосу ээлейт. Анын чыгыш капталы тик, батышы жантайыңкы дөбө-дөңсөөлүү (даунстуу). Эң бийик жери Австралия Альп тоолорундагы Косцюшко чокусу (2228 м). Материктин орто бөлүгүндөгү Борбордук ойдуңундагы Эйр-Норт көлүнүн бети деңиз деңгээлинен 12 м төмөн жайгашкан (Австралиянын эң чуңкур жери). Батышы бөксө тоолуу (400-500 м); көптөгөн кырка жана супа сымал тоолордон турат: Хамерсли (бийиктиги 1251 м), түштүк-батышында Дарлинг (571 м), Стерлинг (1096 м), чыгышында Мак-Донелл (1511 м), Масгрейв (1440 м) кырка тоолору, түндүгүндө Кимберли платосу (937 м) жайгашкан. Материктин түштүк-батыш чет жакасында орто, бийик жана жапыз тоолор Флиндерс (1180 м) жана Маунт-Лофти (932 м) ээлейт.
Лейкоз
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Электроэнцефалография
Электроэнцефалография — мээнин функциясын изилдөө ыкмасы.
«Аппле»
«Аппле» (Эпл) (англисче Apple Computer corporation) - микропроцессор, жеке компьютер, серверлерди өндүргөн жана бул багыт боюнча алдыңкы орунда туруп, компьютер үчүн иштетүү системаларын, программалык жабдыктардын кеңири номенклатурасын иштеп чыккан корпорация. АКШда түзүлгөн. «Аппле» компьютери жогорку мүмкүнчүлүктөргө ээ, тейлөөсү жөнөкөй. «Аппле» компьютерин иштетүү системаларынын кеңири белгилүүлөрү UNIX, Copland жана MacOS. «Apple кызматташтыгынын ачык чөйрөсү» колдонмо процесстердин АОСЕ аттуу интерфейс тобун жарыялаган, ал кеп (речь) почта жана электрон почтасын, электрон таблицасын, факс байланышын, радио чакыруу түзүлүшүнүн пштешпн колдойт, ошондой эле тармак компьютерлерин сунуш кылат.
Элирме
Элирме (сомнамбулизм) — уйку бузулуунун сейрек учуроочу түрү.
Kiss
1983-жылы, мейкапты таштоо убактысы келди деген ойдо, Kiss тобу мейкапсыз жана костюмсуз аткара баштаган. Мунун себеби менен топ кайрадан жанданып, алардын музыкалык видеолору MTV каналында көрсөтүлө баштаган. 1980-жылы Крисстин ордуна келген барабанчы Эрик Карр сейрек кездешүүчү жүрөк рагынан улам 1991-жылы каза болгондон кийин анын ордуна Эрик Сиңер келген. 1990-жылдардын ортосунда Kiss тобун эскерүүлөрдөн улам, 1996-жылы топ баштапкы тобун кайрадан түзө тургандыгын билдирген. Бул алардын мурункудай мейкап жана сахна костюмдары менен сахнага чыга тургандыгын билдирген. Мунун натыйжасында "Тирүү" аттуу дүйнөлүк туру ийгиликтүү өткөн. Бул турдан кийин Крисс менен Фрели топтон кайрадан кетишкен жана алардын ордуна Сиңер менен Томми Тейер келишкен. Топто Сиңер менен Тайер Мышык адам жана Космонавт мейкаптарын боенуу менен, топ баштапкы мейкап менен сахна аткарууларын уланткан
Тебеняк (дарыя)
Тебеняк — Орусиядагы дарыя. Курган облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нияп дарыясынын оң жээгинен 51 км алыстыкта (№677 Тебеняк көлмөсү) орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Шайык Жамансариев
Ш.Жамансариевдин чыгармачылыгы Улуу Ата Мекендик согуш мезгилинде башталып, алгачкы «Ушул жыл», «Мекенди сүйүү» деген ырлары «Ысык-Көл правдасы» гезитине 1942-жылы жарыяланган. 1934–1935-жж. А.П.Чеховдун «Мальчики», А.А.Фадеевдин «Метелица», В.В.Тихоновдун «Черт», В.М.Гаршиндин «Лягушка путешественница» деген чыгармаларын которгон. 1943-жылы «Маданият майданы» журналына «Кутман чал» аттуу ыр менен жазылган поэмасы басылып чыккан. Жазуучунун макалалары, очерктери, ырлары, фельетондору басма сөз беттеринде жарыяланган. Ал «Ардак белгиси» ордени, 7 эмгек жана юбилейлик медалдар, Кыргыз ССРнин Жогорку Советинин 3 Ардак грамоталары менен сыйланган. Ага «Кыргызстандын Эл агартуу ишине эмгек сиңирген ишмер» жана «СССР эл агартуу отличниги» деген наамдар берилген. Ш.Жамансариев Ысык-Көл облустук кеңешине эки жолу депутат, партиянын облустук комитетине эки жолу мүчө жана бюро мүчө болуп шайланган. 1986-жылы Кыргыз Республикасына өзгөчө сиңирген эмгеги үчүн персоналдык пенсияга чыккан. Жазуучулар жана журналисттер союзунун мүчөсү.
Тула
Упа дарыянын боюнда. Калкы 499,5 миң (2012; Тула-Новомосковск агломерациясы менен 1 млндой). Темир жол түйүнү. Kapa металлургия, машина куруу жана металл иштетүү (комбайн, тоо-кен жана трансформаторлор, курал-жарак, ок-дары ж. б. механика. «шталеп»- атайын техника), хим., жеңил, тамак-аш, курулуш материал ж. б. өнөр жай ишканалары жана Россиядагы самоор чыгаруучу бирден-бир заводу иштейт.
«Сейтектин» сюжети
Жакыпкандын баласы — (Жакшылык Сарыковдун варианты, Кол жазмалар фондусу, 53- инв.).
Кирпиги жалын, көзү чок
Эмболия
Эмболияны көбүнчө тромб пайда кылат (тромбоэмболия). Андан башка кан же лимфа тамырлары аба, газ, май жана башкалар менен да бүтөлүшү мүмкүн. Аба Э-сы кан тамырга дары куюуда, моюн венасы жабыркаганда кан тамырга абанын киришинен болот. Газ Эмболиясы атмосфера басымы жогору чөйрөдөн төмөн чөйрөгө кескин өткөндө кандын өзүнөн газ бөлүнүп чыгышынан, май Эмболиясы жилик сынганда, операция учурунда кан тамырга май таамп кетүүдөн болушу ыктымал. Эмболиянын белгилери тромбдун пайда болушуна, кан тамырга жараша болот. Вена Эмболиясы көп кезикпейт. Кол же бут артериясынын Эмболиясында органга кан жетпей, ооруйт, кубарат, муздайт, ал жердин сезгичтиги жоголуп, ткань жана орган некрозго чалдыгат.
Кан таламай
Оюндун баяны
Утуп алган чүкөлөрдү (3 же 5) черткен колунда чогултат, аларды «канды» утуп алгандан кийин гана бош колуна өткөрсө болот, андан кийин дагы утуп алган чүкөлөрдү бир колунан экинчи колуна үчтөн өткөрүүгө болот.
Улукбек Кочкоров
Ишмердүүлүгү
1995-жылы октябрь айында Бишкек шаарынын Свердлов районунун финансы бөлүмүнүн бюджет боюнча жетектөөчү адиси болуп өзүнүн эмгек жолун баштаган.
Эмбриология
Демек Эмбриология аталык жана энелик жыныс клеткалары уруктангандан баштап, органдар калыптанып бүткөнгө чейин изилдейт. Аталык жана энелик жыныс клеткалары жатын түтүгүндө кошулуп уруктанган жумуртка клетка жатын түтүгү аркылуу бир жумача жылып, жатынга жетет. Ал жатын капталына жабышып, өөрчүй баштайт. Эмбриологиянын жетишкендиктери түрдүү тубаса кемтиктердин пайда болушун түшүнүүгө мүмкүндүк берди. Түйүлдүк түрдүү таасирлерге өтө сезгич келип, органдар, дене бөлүктөр калыптанууда ар кандай бузулууларга учурашы ыктымал. Түйүлдүктө кемтиктердин калыптануусу зыяндуу агенттердин кайсы убакта таасир этишине, анын мөөнөтүнө жараша болот.
Кубанычбек Асек уулу
Кубанычбек Асек уулу Ат жабдыктарынын чебери. 1960-ж. Түп районундагы Сары-Булак айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Устакерчиликти 1989-жылдан баштаган. Ага атасы Асек уста таалим-тарбия берет. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Кубанычбектин чеберчилигинде ээр чабууда ат жабдыктарынын шөкөттөрүн (ооздук, чагармак, сүзмө, купа, жүрөкчө, тогоо, кошунду, солондор) жезден, мистен, таш калайдан, датчалбастан, нейзильберден, мельхиордон ж. б. түстүү (жалтырак) металлдардан өзүнчө түр түшүрүп, кооздук жаратат. Булгаарыга чабууда кынаптала турган жарашык ыйгарат. Жалпысынан алганда атасы Асектин көркөмдүктү табуу ыкмаларынан анча айырмаланбай нускалары устатына аябай үндөшүп турат. Мындай көрүнүш бирге узануунун зор таасири, үйрөнчүктүн өзүнө сиңирүү, анын устакерчилигин алып калуу касиети болуп саналат. Ээр чабууга жергиликтүү көк теректи колдонот. Аны кыюу, кургатуу, сомдоо, чаап, ага чылгый тери каптоодо улуулардын ыкмаларын пайдаланат да, көбүнчө атасынын үндөктөөсү аркылуу узанат. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1990 ж. Кыргыз Эл чеберлер союзунун I уюштуруу көргөзмөсү. Ат жабдыктарынын толук жасалгасы менен катышкан; 1991 ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун сатуу көргөзмөсү. Ат жабдыктарынын толук жасалгасы АКШга, Турцияга экспонатталган.
Ногоева Саадат атындагы №2 орто мектеп
1995-жылы биздин мектеп «Кыргызстан-Сорос» фондуна пилоттук мектеп катарында кошулду. «Кыргызстан-Сорос» фонду тарабынан компьютерлер, магнитофондор, телевизор жана ар түркүн китептер берилди. Мугалимдер семинарларга барып, өз билимдерин өркүндөтүштү. Окуучулар үчүн шайлоо системасы киргизилип, депутаттарды, президентти өздөрү шайлашты. Окуучулар өз мамлекетин СУВИН деп аташкан. Мектепте англис тили, орус тили, өзбек тили, математика тереңдетип окутулган. «Кыргызстан-Сорос» фонду жана «Тынчтык» корпусунун жардамы менен Шамаматова Г. Д. - Шотландияга, Жумалиева А. К. - Венгрияга, Турдумбетова Р. С., Арзиева Г. К. - Америка Кошмо Штаттарына барып, өз билимдерин өркүндөтүүгө мүмкүнчүлүк алышты. Азыркы мезгилде Айрекс администрациялык кылган Америка мамлекттик департаменти каржылаган “Билим берүүдөгү заманбап технологиялар” программасы менен иштеп, мугалимдер жана окуучулар үчүн акысыз интернет менен иштөө мүмкүнчүлүгү түзүлгөн.
Пишпектеги большевиктик топтор
ПИШПЕКТЕГИ БОЛЬШЕВИКТИК ТОПТОР – революциячыл маанайдагы уюмдар. 1917-жылы октябрда Чүй сугат тармагынын курулушунда А. И. Иваницын жетектеген большевиктик топ, шаардын өзүндө И. С. Меркун жетектеген аскерден бошоп келген солдаттар менен кол өнөрчүлөрдүн тобу түзүлгөн. Ноябрда бул топтор бир уюмга бириккен. Ошол эле жылы декабрда мусулман большевиктеринин Х. Хасанов жетектеген тобу да түзүлгөн. Алар уездде Совет бийлигин орнотуу жана чыңдоо үчүн күрөшкө эмгекчилерди тартууда зор роль ойногон. 1918-жылы февралда Пишпекте партиялык уюм түзүлө баштаган. 2-апрелде большевиктердин шаардык чогулушу өтүп, анда А. И. Иваницын башында турган шаардык партиялык комитет шайланган. 1918-жылы 18-апрелде шаардык уюмга мурдагы аскер кызматчыларынан турган чет элдик коммунисттер тобу, 25-апрелде мусулман большевиктер тобу кошулган.
Төрт-Күл, Тоң району
Калкы
Калкы - 4 825 киши (2021).
Пишпектеги революциячыл комитеттер
ПИШПЕКТЕГИ РЕВОЛЮЦИЯЧЫЛ КОМИТЕТТЕР – Пишпек уездиндеги Совет бийлигинин атайын органдары. 1919-жылы 2-декабрдан 1923-жылы 20-мартына чейин Пишпек уезддик-шаардык ревкому иштеген. Уездде 10 болуштук жана 92 айылдык ревком болгон. Советтин 2-съездинде (1928-жылы, 15–20-март) Пишпек уезддик-шаардык ревкомунун ордуна Пишпек уезддик-шаардык аткому кайра калыбына келтирилип шайланган.
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Каширская (метро бекети)
Каширская — Москва метросунун Замоскворецкая жана Чоң айлампа сызыгысындагы станция. 1969-жылы 11-августда ачылган.
Тукубай
Орто мектеп, китепкана, музей, бала бакча, ФАП бар. Соода жайлары иштейт. Кыштак Советтик Союз. Баатыры Тукубай Тайгараевдин ысмынан аталган.
Кассандра
Ваза беттериндеги сүрөттөрдө Троя талкаланаар түнү Кассандра Афинынын ибадатканасынан жай табууга далбастап, бирок Аякс тарабынан туткунга түшкөн учуру арбын кездешет.
Алыкул Осмонов
Өмүр таржымалы
Алыкул Осмонов 1935-1950-жылдар аралыгында ондон ашык ыр китептердин ээси болду. "Таңдагы ырлар", "Жылдыздуу жаштык", "Чолпонстан", "Махабат", "Жаңы ырлар", "Менин жерим — ырдын жери" деген жыйнактары жарык көрдү. "Мой дом" аттуу ырлар жыйнагы 1950-жылы Москвадан орус тилинде басылды. Бул китеп жалпы союздук окурмандар тарабынан жылуу кабыл алынып, акындын атагын алыска таратты.
Байлык, үй-жай, ден соолуктан ардактуу,
Ошондой эле, анын чыгармалары орто мектептерде, жогорку окуу жайларда кеңири окутулат. Өмүрү, чыгармачылыгы боюнча көптөгөн адабий, публицистикалык жана илимий эмгектер, китептер жазылуу менен кыргыз адабият тарыхында Алыкул таануу багыты улам кеңири кулач жайган.
Кыш да катуу бороон улуп, кар уруп…
Сен ооруба, мен ооруюн, Ата Журт!
Кыргыз тилинде
Балдар үчүн: Ырлар.  Ф.: Кыргызмамбас, 1947.  28 б.
1-т. - Ф.: Кыргызстан, 1964.  64 б.
Орус тилинде
Мой дом: Стихи.  М.: Сов. писатель, 1950.  156 с.
Избранное: Стихотворения.  М.: Сов. писатель, 1955.  184 с.
Котормолору
Ошол эле. - 1951. - 332 б.
Басма келишими
Басма келишими – бир тарабы ( автор ) жараткан чыгарманы экинчи тарабы (басмакер) басып чыгаруу (кайра басуу) милдеттенмесин ала турган жарандык-укук келишими. Чыгарманы басып чыгаруу мөөнөтү (автор чыгармасын басуучуга бере турган мөөнөт дагы) келишим аркылуу аныкталат. Адабий чыгармага карата өз укугун берүүнүн (жарыялоонун жана/же таркатуунун) эң кеңири тараган түрлөрүнүн бири. Ал автордук келишим жөнүндөгү жалпы жобого баш ийет.
Түлөберди баатыр
Түлөберди баатырдын үчүнчү жолку элчилиги
Экинчи жолку элчиликтен кайтып келгенден кийин Түлөбердинин бул ишине ыраазы болгон Эсенкул баатыр: «Абылайдын сөзүн жактырдым. Садыр тил албай, бейбаштык кылганы ырас. Казактар койсун, казак-кыргыз эсептешээр, моюнга түшсө, көптөп төлөөрбүз. Садыр койсун» деп Кебек бийди Садырга жиберген. Бирок Садыр баатыр Кебектин сөзүн укпай, Жайыл, Момокон болуп, Көшөгөнүн Көкжото деген жерди жердеген ботбай уругунун айылын чабат. Бул чабышта ботбайдын Кудайкул тукумунан чыккан Абылайдын кол башчыларынын бири каза болгон. Мындай жагдай 1780-жылдары Абылайдын Олуя-Ата – Түгүшкөн тараптан кыргыздарга кол салышына себеп болгон. Түлөбердинин Садырды качыра туралы дегенин Момокон укпай койгон. Орус архивинин маалыматтарында 1779-ж. Абылай Түркстан менен жапайы кыргыздар турган жердин орто ченине көчүп келип, же кыргыздар менен келишип, же күчкө салып багындырып келүү үчүн баласы Чынгыз султан, жакын тууганы Абулфейиз султанды аларга аттандырган. Бирок алардын жолу болбой келген. Натыйжада, Абылай өзү көп сандагы колу менен барып, кыргыздарды капысынан басып, атактуу бийлеринин балдарынан 15 үй-бүлөнү колго түшүрүп, бешөөнү өзүнө калтырып, калгандарын туугандарына бөлүштүрүп берген. «Саны алда канча көп жана жоокерчилик жөндөмү жагынан казактардан артыкчылык кылган кыргыздардын бул жеңилишинин башкы себептерин» орус бийлигине талдап берип жаткан орус тилмечи Я. Усманов биринчиден, бул чабуулдун капысынан болуп, башында эле атактуу бийлеринин балдарынын колго түшүшү; экинчиден, Абылайдын кыргыздарды амал кылып, орус жана цин империясынын бийлигинин атынан коркутуп (мисалы, Абылай өз колундагы Яков деген орус аскер качкынын согуштук аммунициясы менен кыргыздарга көрсөткөн жана Иле дарыясынын боюнда убактылуу жайгашкан циндик 500 аскерди мага жардамга келе жатат деп алдаган), жеңишке жетишкенин көргөзгөн. Кыргыздардан көп киши курман болуп, далайлары туткунга түшкөн. Үч-Алматыдан шашылыш келген Эсенкул баатыр калган кыргызды Сокулукка чогултуп, жыйын кылган. Жыйын казактар менен тынч турууну чечип, элчиликке кайрадан Түлөберди баатыр шайланган. Санжыраларда Абылайдын алдына акыркы жолу барышында жанына бир гана жолдош алып барганы айтылат. Бул жолку барышында дагы кыргыздын бийлеринин тапшырмасын так аткарып, мындан ары тынч турууга макулдашып, туткунга кеткен кыргыздардын бир тобун куткарып, кайтып келген.
Берди Кербабаев
Сыйлыктары жана наамдары
Түркмөн адабиятына сиңирген эмгеги үчүн Берди Кербабаевге Социалисттик Эмгектин Баатыры деген наам ыйгарылып,республикалык Махтумкули атындагы сыйлыктын жана бир нече орден,медалдардын ээси болгон.
Тузсуз көл
Мындай көлдөрдүн суусу атм. жаан-чачындын, ага куйган, кыртыш жана көлдөн агып чыккан суулардын эсебинен дайыма алмашып турат. Агып чыкма жана агып өтмө көлдөрдүн суусу тузсуз болот. Мис., Кыргызстанда Соңкөл, Сары-Челек ж. б.
Ишмурат (Нуриман району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Испания футбол лигасы
Испания футбол лигасы (La Liga) - Испаниядагы профессионалдык футбол клубдарынын арасында 1922-жылы түзүлгөн. Буга чейин футбол профессионалдык эмес деңгээлде болучу.
Шин, Роман
ШИН Роман - коомдук ишмер «Ата-Журт» депутаттык фракциясынын депутаты.
Ишмердүүлүгү
Эмгек жолун 1970-жылы республикалык транспорт-экспедиция башкармалыгында транспорт бөлүмүнүн диспетчер-механиги болуп баштаган. 1976-1981-жылдары Кыргыз ССРинин 50 жылдыгы атындагы Прибор куруу заводунда лаборант, улук лаборант, лаборатория жетекчиси болуп иштеген, 1981-1987-жылдары Репсубликанын илимий-методикалык борборунун чарба башчысы, 1988-жылы Казак ССРинин Ак-Төбө областындагы кой өстүрүү бригадасынын жумушчусу болуп иштеген. 1988-1992-жылдары жеке ишкерлик иши менен алектенген. 1992-1994-жылдары “Сеул” менчик ишканасынын директору, 1994-2005-жылдары – “Эльдорадо” бизнес-борборунун, “КОРТ ЛТД” ЖЧКнын президенти, 2005-2010-жылдары 3 жана 4-чакырылтагы Жогорку Кеңеш]]тин депутаты.
Ибн ал-Хэйсам
Оптика
Профессор И.Х.Измирлинин айтымына караганда Ибни Хейсем Жердин тартылуу күчүн табуусу жана буга байланыштуу изилдөө иштери менен Ньютонго жол баштаган. Ал эми заттардын түшүүсүнө тиешелүү иштери менен Галилеого жол башчы болгон.
Ошондой эле Ибни Хейсем чагылдыруунун экинчи законун, башкача айтканда түшкөн нур, нормаль жана чагылган нур бир тегиздикте жатышарын тапкан. Анын нурдун сынышына байланыштуу ачылыштары да абдан оригиналдуу. Алардын эң маанилүүсү нурдун ылдамдыгынын ачылышы. Француз математиги Ферматтын (1601–1665) принцибине анын окшогону көңүл бурарлык.
Чыгармалары
2. «Китаб-үл Азлал» – «Көлөкөлөр китеби» Ай жана Күн тутулуусу жөнүндө жазылган.
Шор-Булак
Калк
Калкы — 1083 киши (2009-жылы).
Ибраимов, Анатай
Ибраимов Анатай (1948, Манас району, Чеч-Дөбө айылы —1989, ошол эле жер) — спортчу, жөө күлүк, СССР спортунун чебери (1969). Кыргыз Республикасынын 15 жолку чемпиону. 1972-ж. Кыргызстан мамлекеттик дене тарбия институтун бүтүргөн. 1982-ж. Талас облустук спорт комитетинин төрагасынын орун басары, 1983-жылдан Токтогул районунун спорт комитетинин, 1986-жылдан Манас районунун спорт комитетинин төрагасы болуп иштеген. Жеңил атлетика менен мектепте окуп жүргөндө эле машыга баштаган. 1966-ж. «Правда» гезитинин байгесине арналган жеңил атлетикалык союздук масштабдагы мелдеште байгелүү орунду ээлеген. Ал негизинен 1500, 3000, 5000 м аралыктарга чуркоого катышкан. 1973-ж. Индиядагы Жеңил атлетика боюнча эл аралык мелдеште 1-орунга чыгып, алтын медалга, 1979-ж. СССР элдеринин 6-спартакиадасында 5000 мге чуркоодо 3-орунга чыгып, коло медалга ээ болгон.
Метеорит
Планеталардын гравитациялык тартылуу күчүнүн таасиринде кичине планеталардын орбиталары өзгөрүп, бири-бири менен кесилишкен абалга чейин барат. Натыйжасында алар өз ара кагылышып, андан соң быркыроого дуушарланышат. Жер бетине түшкөн темир жана таш метеориттер кичине планеталардын майдаланган сыныктары болуп эсептелет.
Лондон
Лондон римдиктер тарабынан биздин заманга чейин 50-жылдары чеп катары (Темза дарыясынын боюнда) негизделип, кийин дарыя жана деңиз соода порту, 1-кылымдын 2- жарымынан Римдин Британ провинциясынын борбору. 5–6-кылымда англ-сакстар басып алган, 7- кылымдан порт жана соода борбору катары кайра калыбына келе баштаган. 604-жылдан епископчулуктун борбору. 9–11-кылымда бир нече жолу викингдердин кол салуусуна дуушар болгон. Англияны норманндар караткандан (1066) кийин соода байланышы күчөп, 11-кылымдын аягы – 12- кылымдын башында Англиянын расмий борбору. 1265-ж. шаарда 1-жолу парламент чакырылган. 16-кылымда Лондондо ири соода кампаниялары (Москва кампаниясы, 1554 же 1555; Британиялык ОстИндия кампаниясы, 1600 ж. б.) түзүлгөн. 18- кылымдын башында Лондон дүйнөлүк финансы борборуна айланып, Лондон Ситиге эбегейсиз капитал топтолгон. 1800-ж. Лондондун калкы 1 млндон ашкан. 1829-ж. Лондондо омнибус пайда болгон, 1860– 63-ж. дүйнөдөгү биринчи метрополитен курулган. 19-кылымда Лондон жумушчу кыймылынын ири борбору жана чартисттик кыймылдын (к. Чартизм) очогу болгон. 1847-ж. Лондондо коммунисттер союзунун 1-, 2-конгресстери өтүп, 1864-ж. 1-Интернационал негизделген. 1900-ж. Лондондо Лейбористтер партиясы түзүлгөн. 19-кылымдын аягы – 20-кылымдын башында анда революциячыл эмигранттар К. Маркс (1849–83), Ф. Энгельс (1870–95), Париж коммунасынын (1871) көп мүчөлөрү, А. И. Герцен жана башка иш жүргүзгөн. «Искра» гезити чыгарылган. Лондондо Лениндин жетекчилиги менен 1903–07-ж. РСДРПнин 2-, 3-, 5-съезддери өткөрүлгөн. 1920-ж. 31-июль – 1-августта Лондондо Улуу Британия компартиясынын уюштуруу съезди болгон. Экинчи дүйнөлүк согушта германиялык авиациянын бомбалоосуна дуушар болуп, шаарды калыбына келтирүү 1950-жылдардын биринчи жарымына чейин созулган. Лондондун бүткүл шаардык агломерациясы 1965-жылдан Чоң Лондон деп аталат. Лондондо 1949-жылдан тынчтыкты коргоо боюнча улуттук конгресстер жана конференциялар өткөрүлөт. Лондондо көптөгөн дипломатиялык жолугушуулар, кеңешмелер жана эл аралык конференциялар болуп турат. Өнөр жайынын негизги тармактары: машина (негизинен авиа) жана прибор куруу, металл иштетүү, кеме ремонттоо, электр-техника, радиоэлектроника, тамак-аш – татымал, кагаз, полиграфия, химия, тигүү жана башка. Өлкөнүн илимий жана маданий очогу. Университет (1836), Лондон королдук коому (1660), Британия (1901) жана Королдук искусство академиялары, Лондон географиялык коому, техникалык ЖОЖ, Улуу Британия королдук институту жана башка илимий мекемелер жана илимий коомдор бар. Үч жүздөн ашык музей (анын ичинде Британия музейи, Виктория жана Альберта музейи жана башка), улуттук жана Тейт галереялары, Уоллес жыйнагы, 80ге жакын театр (анын ичинде «Олд Вик», королдук Шекспир театрынын филиалы, «Ковент-Гарден», «Ройял-Корт», «Друри-Лейн») жана башка иштейт. IV, XIV, ХХХ олимпиялык оюндар (1908, 1948, 2012) өткөрүлгөн. Лондондогу Хайгет бейитине К. Маркстын сөөгү коюлган.
Итигулов, Төлөбек, музыкант
Кыскача өмүр таржымакалы
Төлөбек Итигулов 1947-жылы Кыргызстандын Чүй облусуна караштуу Аламүдүн районундагы Арчалуу кыштагында туулган. Айылындагы орто мектепте окуган.
Анын бир тууган эжесин атасы Кыргыз филармонияга жибербей койгонун Төлөбек "караңгылык" деп күйүнө эскерет:
Музыкалык чыгармачылыгы
Акккордеондон тышкары комузда мыкты ойнойт.
Атактуу устаттары, кесиптештери жана достору
Төлөбек Итигулов бир катар жылдары Эстебес Турсуналиевдин үйүндө жатып иштеген. Анын шакирти катары филармонияда кыйла жылдар таалим алган.
Кыйла жылдар Төлөбек өзүнөн кичүү акын Шайлообек Дүйшеев менен да филармонияда иштешип, аны менен да дос жана сырдаш болуп келгени маалым.
Мумия (сөөк)
Мумия (араб тилинде مومياء), ар кыл себептер менен (маселен, диний, саясий ж.б.) жана ар башка усулдар аркылуу өлгөн кишинин же башка жаныбардын чирүүдөн сакталып коюлган сөөгү.
Кыргызстандагы мумия чатагы (2017)
Окумуштуулардын маалыматы боюнча, белгисиз кыздын мумиясы 1959-жылы Баткен аймагынан табылган. Кийинчерээк көмүлгөн жеринен казылып алынып, музейге алынып келинген. Айрым маалыматтар боюнча ал 4-5-кылымдарга таандык.
Төмөнкү Утяк (дарыя)
Төмөнкү Утяк — Орусиядагы дарыя. Курган облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тобыл дарыясынын оң жээгинен 671 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 34 км.
Каармандык өрнөктөрү (китеп)
Китептин кыскача таржымакалы
АКШнын 35-президенти Жон Фицжералд Кеннеди сенатор кезинде, 1956-жылы, ооруканада жаткан учурунда “Каармандык өрнөктөрү” аттуу даректүү публицистикалык китепти жазган. Анда АКШнын чыгаан 8 сенаторунун айрыкча коомдук саамалыктары эр жүрөктүүлүктүн мисалы катары баяндалат. Бул китеп 1957-жылы Пулитцер сыйлыгына татыган. “Роза Отунбаеванын демилгеси” коомдук фонду тарабынан анын кыргызча котормосу 2020-жылдын январында Бишкектеги "Аркус" басмасында жарыяланды. Аны Т. Чоротегин англисчеден кыргызчага которгон.
Биринчи Май (Сокулук району, Крупская айыл аймагы)
Калкы
Калкы - 1 240 киши.
Карадөө Сейтекке талаадан издеп келип кезигип, ата-тегин айтышы
Айчүрөк жылкыдагы балаңа барып келейин деп, Тооторуну сураганда, Кыяс кыйылып туруп тулпарын берет. Ошондо Тооторуга тил бүтүп, Кыяска нааразыланып Айчүрөктү тоо-ташка уруп өлтүрө турган болгондо Айчүрөк сыйкырлык касиети менен аттын учкаяктыгын жоготуп, койго жеткис кой күрөңгө айландырат. Жылкыга келип Кызылсарт, Күлчоро, Сейтекке жолугуп өткөнкеткен армандар айтылып, Сейтек акыры Айчүрөктүн өз оозунан ата-тегинин дайнын толук угат. «Жеткилең бабаң зор Манас, Жердегени кең Талас, — деп Семетейдин дайынсыз жоголгонун, Күлчоро экөөнүн Кыяска олжо болгонун айтып, даярдап келген кийимкечек, ок өтпөстү, кандагайды Күлчорого тапшырат. Калыбына келген Күлчоро Кыястан өч алууга бел байлайт. Жакшылык Сарык уулунда Айчүрөк Кыясты алдап, мас кылып, Тооторуну алып чыгат. Мында да касиеттүү Тоотору ээсинен мурун душманчылыкты сезет. Ошентип, башка күч келгенде тил сүйлөп, канат байлап уча турган тулпарды Айчүрөктүн адамдан артык сыйкырдуу касиети каалагандай өзгөртө алат. Эми Кыястын баяны башталат. Айчүрөк Тооторуну минип жылкыга кеткендин эртеси Кыяс элин чогултуп, Айчүрөк, Сейтектерден шектенгендигин билдирет. Түндө көргөн түшүн айтат: Тооторусу аргын, кыргыздын колуна түшүп, алтын боолуу Акшумкары айды көздөй сызыптыр, болот калканын дат басып, үстүндөгү көк күпөсүн Сейтек кийип алыптыр, Сырнайзасы сыныптыр. Бул жаман түштү жоруй албай, эл кыйналып тунжурайт. Башка вариантта эч жолукпаган каарман Кыястын энесинин түшүнө Манастын  арбагы кирип, элди бөөдө кырдырбай, Кыяс жөн гана багынып берсин деген кеңеш берет. Бирок Кыяс бекер багынып бергиси келбей кызыл кыргын жүрүп, Күлчоро менен Кыяс жекеме-жеке беттешет. Кыяс жеңилип баратканда Сейтекке кайрылып, Сейтек боору ооруп бошоттуруп жиберип, бирок кийин өзү жекеме-жекеде жеңет. Бозбаланы жедигерге кан көтөрүп, Таласка көчүшөт. Мында да Айчүрөктү Күлчорого алып берүү аракети бар (Мамбет Чокмор уулунда). Саякбай Карала уулунда Кыяс кол курап барып Күлчоро, Сейтектер менен алты күнү кармашат. Алсыраган Кыяс «Балалыгын билгизсең, Тооторуну тийгизсең» деп Сейтектен жардам сураганда, Айчүрөк жыкпай туруп, Тооторуну Манастын арбагына атап мууздап жиберет. Сейтек Кыястын башын алат. Кутубийдин баласы Карадөө жедигерге кан шайланат. Мамбет Чокмор уулунун «Сейтегинде» Тооторунун жардамы менен Кыяс жаш Сейтекти жеңе турган болгондо Бакай барып, балалык кылып атам деп аяп, алдатып койбосун деген ойдо Сейтектин оң бутунун тарамышын жара саят. Чочуп кеткен Сейтек Кыясты атынан тоголото коёт. Жакшылык Сарык уулунда Кыясты Күлчоро өлтүрөт. Кыяс менен Күлчоро найзалашып, балталашып көпкө жеңише албайт. Акыры Күлчоро күч менен жеңип, бирок Кыястын башын алууга Манастан калган Наркескен өтпөйт. Кыяс Күлчородон кыйнабай өлтүрүүсүн суранып, денесине өзүнүн гана албарсы өтөөрүн айтат. Ушул эпизоддо жалгыз гана Жакшылык Сарык уулунун вариантына таандык өзгөчөлүү жөө жомоктук мотив: Кыяс Күлчорого «Ичимди жарып, өтүмдү ал, жүрөгүмдү алып, жүрөгүңө бас, ичегимди алып, белиңе тез курчан, мындан да эр жүрөк болуп каласың» — дегени айтылат. Күлчоро Кыястын албарсы менен башын кыя чаап, ичиндеги ичегисин алып терекке орой салса, терек кыйылып түшөт.
Авто...
Авто... (гр. autos өзү) татаал сөздөрдүн: 1) «өзү», «өз колу менен иштелген» (мисалы, автограф, автопортрет); 2) «автоматтык түрдө» (автоколлиматор, автокад); 3) «өзү кыймылга келүүчү», «өзү жүрүүчү» (мисалы, автомобиль, автодрезина) деген маанилерди туюндуруучу биринчи бөлүгү.
Планеталардын жандоочулары
Колдонулган адабияттар
Спутники в Солнечной системе
Кара-Шаар (айыл)
Калкы
Калкы - 942 киши.
Идрис (Салауат району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кыргыз-Ата
Калкы
Калкы ― 5377 киши (2009-жылы).
Аламанов, Саламат Күлөмбекович
Кыскача өмүр таржымакалы
1970-71-жылдары “КыргызЖолУнааДолбоор” институтунда инженер болуп иштеди.
1973-1976-жылдары кайрадан Москвага келип, МГУнун аспирантурасында таалим алган.
Илимий-педагогдук чыгармачылыгы
70тен ашуун илимий эмгектин автору.
Ара-чолодо КУУда, Бишкек гуманитардык университетинде, КР ТИМине караштуу Дипломатиялык академияда дарстар окуп келди.
Үй-бүлөсү
Өмүрлүк жары – Калбүбү.
Сыйлыктары. Наамдары
Кыргызстандын “Даңк” медалы (1999);
Рюноске Акутагава
Чыгармачылыгы
Акутагаванын чыгармалары анын дүйнөгө таанымал жердеши Нобель сыйлыгынын лауреаты Я.Кавабатанын чыгармаларындай эле дүйнө элдеринин көптөгөн тилдерине которулган.
Ал 1927-жылы 24-июлда өз жанын өзү кыюу менен бул дүйнө менен кош айтышкан.
Маданияттын диалектикасы
Маданияттын диалектикасы – маданий чөйрөдөгү өткөндөн учур чакка, учурдан келечекке карай тынымсыз өтүү процесси. Күнүмдүк коомдук тажрыйба өткөн муундар тарабынан түзүлгөн тажрыйбага туруктуу түрдө кайрылууну, аны учурга ылайыкташтырууну, андагы пайдалуу жана зарыл элементтерди ылгап алууну, ошондой эле аларды келечектеги керектөөлөргө жараша байытууну талап кылат.
Медербеков Малик
Медербеков Малик 2003 - жылы Бишкек шаарында же башка жерде туулган болушу мүмкүн. Ал мектепте окууда (№69 ОТКГ). Ал 1- класстан бери үчкө окуп, көп жетишкендиктерге жеткени айтылууда. Жана азыркы учурда Clash Royale жана Clash of Clans оюнун тытып ойноп жаткан кези экен.
Түндүк Кыргызстандагы уруулар аралык чыр-чатактар
Эки уруунун чоң манаптарынын ичара таарынычы, менменсинип, бири-бирин басмырлоолору, шылдыңдоолору буга себеп болгон. Ортого атайылап от жаккан ниети бузук адамдар да белгилүү роль ойногон. Эрегиште эр өлүп, бейкүнөө эл азап чеккен. Сарыбагыштын чоң манабы Ныязбектин тууганы Айдаке баатырды саяктын чоро уругунан чыккан Жанболот бийдин жылкычылары шылдыңдап, намысына тийишкен. Ал Ниязбекке даттанып барат. Ниязбек чоро, курманкожо уруктарынын чоң манаптары Качыке баатыр менен Медет даткага жигиттерин жиберип, Жанболот бийди айыпка жыгууну талап кылат, антпесе, анын айылын чаап алам деп коркутат.
Курмангазы (айыл)
Калкы
2010 - жылдын 1-октябрындагы маалыматтары боюнча Ганюшкинде 12830 адам   турат. Алардын көпчүлүгү (94%) — казактар.
Күн энергиясы
Күн энергиясы — Күн миллиарддаган жылдан бери ар бир секунда сайын өтө чоң энергияны нурлантып чыгарат. Бардык физикалык процесстер сыяктуу эле Күндүн нурлануусу да жаратылыштын негизги закону болгон энергиянын сакталуу жана айлануу законуна баш ийет.
Маданияттын убактысы
Маданияттын убактысы– маданияттын философиясында жана культурологияда колдонулуучу термин. Маданияттын убактысы – өткөндөгү, учурдагы, келечектеги адамзаттын маданий, жаратуучу ишкердүүлүгүн алга умтулган жана циклдүү мүнөздөрүнүн тыгыз байланышы; ушуну менен бирге бул адат-салт менен чыгармачылык жаңылыктардын ортосундагы карама-каршылыктар, келишпестиктердин негизинде пайда болгон жана жүзөгө ашкан адамзаттын маданий мурасынын ар түрдүүлүгү жана молдугу.
Кыпа-Чурчибыль-Кы дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тиня-Силова-Шор
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Манай (Кизака куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы Курган шаарынан Есет дарыясынын куймасына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Сокулук (Сокулук району, Крупская айыл аймагы)
Калкы
Калкы - 12 449 киши. (2009)
Арабдардын жеңип алуулары
Арабдардын жеңип алуулары - Араб жарым аралындагы уруулар көтөрүлүшүн (632-633) басып, Халифатты түзгөн соң, Медина өкмөтү баштаган жортуулдар. Бул арабдардын Жакынкы жана Орто Чыгышты, Түндүк Африканы жана Түш.Батыш Европаны багындыруу менен аяктаган. Арабдардын жеңип алуулары ислам дининин урааны астында жүргүзүлгөн жана анын 1-этабы 7-кылымдын 30-50-жылдарда халифтер Абу Бекр (632-634), Омар (634-644) жана Осмондун (644-656) учурунда болгон. Алардын башчылыгы менен араб аскерлери жортуул жасап, Аравия жарым аралынан Аму-Дарыяга чейинки жерлерди багындырган. Мисалы, 633-640-жылы Палестина жана Сирияны, 633-652-жылдарда бүткүл Сасаниддер мамлекетин (Аму-Дарыяга чейин) каратышкан. Арабдар 640-654-жылдарда Армения менен Грузияны, 639-646-жылдарда Түндүк Африканын көп жерлерин, 648-жылы Кипрди басып алышкан. Арабдардын жеңип алууларынын 2-этабы 7-кылымдын аягында башталган. Алар 709-жылга чейин бүткүл Түндүк Африканы ээлеп, андан ары Танжерге жана Атлантика океанынын жээктерине чейин барышат. 711-жылы Тарик жетектеген арабдардын жана берберлердин аскерлери Пиреней жарым аралына жетип, узак кармашуулардан кийин Кордова, Толедо жана башка шаарларын басып алып, 718-жылы Пиреней жарым аралы толук арабдардын колуна өткөн. Алар 720-жылы Галлияны басып кирип, Септиманияны жана Нарбоннду баш пйдиришет. Арабдардын Европага жапырыгын жана жортуулдарын франктардын атчан аскерлери жана Карл Мартеллдин жөө аскерлери Пуатьенин алдындагы салгылашуудан кийин токтоткон. 759-жылы Кодоо Пипиндин аскери Нарбонн менен Септиманияны ээлеп алгандан кийин арабдардын жеңип алуулары биротоло токтойт. Чыгышта арабдар 706-712-жылдарда Согд менен Хорезмди, 711-713-жылдарда прандык Мекран провинциясын баш ийдиришет. 8-кылымдын 1-жарымында Закавказьени, 9-кылымдын 1-жарымында Крит, Мальта, Сицилияны каратышат. 9-кылымдын 2-жарымынан арабдардын жеңип алуулары негизинен токтойт. Арабдардын жеңип алууларынын натыйжасында бир катар каратылган өлкөлөрдүн калкы арабдаштырылган. Араб тили, дини, материалдык жана рухий маданиятынын көп элементтери аларга баш ийген өлкөлөрдүн элдерине чоң таасир тпйгпзген. Ошону менен катар арабдар өзү басып алган элдердин маданиятынын көп жактарын сиңирип алышып, араб маданиятынын өзгөчө бир тармагын түзүшкөн. Орто Азия, Иранда, Закавказьеде жана Пиреней жарым аралында арабдардын үстөмдүгү ошол өлкөлөрдөгү элдердин боштондук күрөшүнүн натыйжасында жоюлган.
Hardwell
Ал 2009-жылы "Show Me Love vs. Be" (кырг. "Сүйүүнү түшүндүрбөй өзүң сүйүү бол") бутлеги менен өзүнө көңүл бурган. 2010-жылы Revealed Recordings үндү жазуучу фирма белгисин, радио-шоу жана 2011-жылы Hardwell On Air (кырг. Hardwell ачык эфирде) подкастын негиздеген. Ушундан соң Hardwell өзүнүн белгиси аркылуу жети альбом жыйнагын жана документалдык тасма чыгарган. 2015-жылдын 23-январда анын алгач "United We Are" (кырг. "Биз бириктик") студиялык альбому жарыкка чыккан.
Балтабай уулу Айдыраалы
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Башкы консул
Башкы консул өзалдынча башкы консулдукту жетектейт. Анын укуктук абалы жана ишинин мүнөзү дегеле консулдукуна окшош. Алардын ортосундагы өзү өкүлү болгон жана кабыл алган өлкөлөрдүн консулдук мамилелеринин деңгээлин чагылдырган айырмачылыктары шарттуу гана. Б. к-га айрым учурларда, өзгөчө эларалык уюмдардын алдында саясий же өкүлчүлүк милдеттер тагылуусу мүмкүн. КР Б. к-у КР тышкы иштер министринин сунушу боюнча КР Президенти тарабынан дайындалат жана кызматтан бошотулат. == Колдонулган адабияттар ==
Харрингтон Парк (Нү-Жерси)
Харрингтон Парк (Нү-Жерси) (Harrington Park) — Нү-Жерси штатынын Берген округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4664 киши. Болжолдуу аянты - 5.4 км². FIPS коду — 34-30150.
Тоо арасында (роман)
Арийне, “Тоо арасында” романында көркөмдүк мүчүлүштөр да бар. Маселен, чыгарманын сюжеттик курулуш айрым учурларда чаржайыт, айрыкча экинчи китепте мазмунга эч кандай кошумча киргизбеген артыкбаш эпизоддор бар. Ошондой эле башкы каарман Сапарбайдын иш-аракетин көрсөтүүдө белгилүү даражада бир беткейдик орун алган. Чыгармада негизинен анын коомдук иштери көрсөтүлгөн, ал эми жеке турмушу, адамдык касиеттери, кулк-мүнөзү купулга толоорун ачып бере алган эмес. Бирок, ушул сыяктуу айрым мүчүлүштөрүнө карабастан “Тоо арасында” романы кыргыз адабиятынын тарыхында маанилүү орун ээлеген этаптык чыгарма. Ал. улуттук жаш жазма адабият кыска мөөнөттүн ичинде өнүгүүнүн татаал жолун басып өтүп, профессионалдык деңгээлге жеткендигин айгинелеген.
Мажирөө же мажес реализм
Мажирөө же реалистик позициянын жакындыгынан эмпириокритицизм, неореализм, лингвистик философия, феноменологиянын түркүмдөрү тарабынан айтылган идеалисттик жалган чечмелөөдөн объективдүү реализм келип чыгат (Беркли, Мах жана башка). Махисттер, мисалы, мажирөө же реализм бул адам өзүнүн сезип билгендери менен гана иши болот жана материалдуу дүйнөнүн болушу эч кандай мааниге ээ эмес деген көз караштагылар.
Кулпунай жыты
Мазмуну
Баш каармандардын бири Аслы келечекте аты алыска тараган кондитер болууну самайт. Ал өзү иштеген кондитердик дүкөндүн кардары Волкан аттуу жигитке тымызын ашык болот. Бирок тагдыр жолу Аслыны капыстан Бурак менен жолуктурат. Аслы кардардын тапшырмасы менен торт жеткирүү үчүн жолдо баратканда кырсыкка кабылат. Буга себепкер Бурак кечирим сурабастан оройлук көрсөтүп, экөө уруша кетишет. Тапшырыкты убагында жеткирбегени үчүн Аслы жумушунан айдалып, курбу кызы экөө жумуш издеп Бодрумга жол тартышат. Бурак менен Аслынын кийинки жолугушуусу учакта болот. Андан кийин түнкү клубда, мейманканада, көл жээкте, айтор, кайда барышпасын "бул кайра эле сенсиңби?" деген сөздү айтууга аргасыз болушат. Ал эми Стамбулга кайтышканда экөө бир үйдө жашап жатышканын бир нече күндөн кийин гана билишет.
Акбар шах, Биринчи
Кыскача өмүр таржымакалы
Тимурийлердин урпагы болгон Акбар шах Бабурдун уулу Хумаюндун баласы.
Анын вазири Абу-л-Фазл ар тараптуу билим алган, көп тилдерде сүйлөгөн инсан болгон жана Акбар шах тууралуу чыгарма жазган.
Диний реформасы
Бул жаңы синкреттик диний агым исламдын жоболоруна тарса (христиан), жайнизм, зороастризм сыяктуу башка диндердин элементтерин жуурулуштурууга багытталган.
“Дин-и илахи” агымын жайылтуу далаалаттары доорунда мусулмандар дүйнөсү үчүн көркөм адабият байытылган. Анткени ошол доордо “Рамайана”, “Махабхарата” дастандарынын жана “Инжилдин” тексттери мусулман калайыгы үчүн которулган.
Жаныбарларды өлтүрүү жана диний ишенимден улам өмүр бою никесиз өтүү анты (“целибат”, лат. coelibatus или caelibatus) сыяктуу көрүнүштөргө “дин-и илахи” агымы тарабынан тыйуу салынган.
“Дин-и илахи” агымында, бирок, өз алдынча диний китеп жана диниятчылардын иерархиясы сунушталган эмес.
Туруктуу сүрөттөөлөр
Үзөңгүдөн бут тайып.
Портал:География/Мыкты сүрөт/Архив
23 — 28 июня 2009
Водопад Деттифосс на реке Йёкульсау-ау-Фьёдлум, Исландия
18 — 23 июня 2009
Извержение вулкана Кливленд на Аляске 23 мая 2006 года
16 — 23 мая 2009
Горы в области Ладакх (Индия)
18-24 апреля 2007
Башня Фукуока на побережье Японии
Турунесьтывис
Турунесьтывис — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Колвавис дарыясынын сол жээгинен 135 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.