cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кичи кураз (Калтасин району, Башкыртстан)
Кичи кураз — Башкыртстандын Калтасин районундагы айыл, Краснохолм айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 203  киши. Почта индекси — 452852, ОКАТО коду — 80233847006.
Natco Pharma
Natco Pharma Ltd - жигердүү фармацевтикалык ингредиенттерди чыгаруучу индиялык фармацевтикалык компания.
Компаниянын баяндамасы
Natco Pharma Индияда, АКШда, Европада жана Азияда иштейт. Филиалдар Түндүк жана Латын Америкасында, Азия-Тынч океан регионунда, Жакынкы Чыгышта жана Түштүк-Чыгыш Азияда жайгашкан.
NPL Ранбакси жана Парк Дэвис дары-дармектерин өндүрүүчү болуп саналат жана экспортту өнүктүрүүгө мүмкүндүк берген ISO 9002 сертификатталган компания болуп саналат. Natco Pharma Ltd 20дан ашык өлкөдө өз фирмалык аталыштарын каттоо жараянын баштады.
Кытай философиясы
Алдап койдум эчтеке билбейм
Natco Pharma
Компаниянын тарыхы
Natco Pharma Limited Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму тарабынан тастыкталган жана Ranbaxy Laboratories Ltd., Eskayef Ltd., Parke Davis (I) Ltd., Фулфорд Индия Лимитед, Cadila Ltd., John Wyeth India Ltd., ICI Ltd. жана SOL Pharmaceuticals Ltd.
Хронология
Citalopram Hydrobromide (тазалоо үчүн антидепрессант катарында колдонулат) экспорттолгонуна байланыштуу 35 фр-ге буйрутма бериңиз.
2011 - Natco америкалык Levomed LLS компаниясы менен биргеликте Бразилияда дары-дармектерди таратуу боюнча Natcofarma Do Brasil аттуу башка компанияны түзгөн.
Граммема
Колдонулган адабияттар
Кыргыз тилинин лингвистикалык маалымдамасы. Б.:2015.-256 б. ISBN 978-9967-464-70-4
Жогорку Казыр Су
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь бастауынан Кондома дарыясын кошпогондо, Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Өсүмдүктөрдүн физиологиясы
Өсүмдүктөрдүн физиологиясынын өнүгүү тарыхы
XX кылымда өсүмдүктөрдүн физиологиясынын негизги изилдөөлөрүнүн бири болуп фотосинтез жана дем алуу эсептелинет. Муну менен катар фитоэнзимология, өсүмдүк клеткасынын физиологиясы, эксперименталдык морфология жана экологиялык өсүмдүктөр физиологиясы өнүгүп келген. Өсүмдүктөрдүн физиологиясы микробиология жана агрохимия илимдеринин өнүгүшүнө түрткү берет.
Подольск
Подо́льск — шаары Орусия Федерациясынын (Орусия, Россия, расмий аты Орусия Федерациясы, Российская Федерация), Москва облусунун Подольск районунун административдик борбору болуп саналат. Подольск шаары Москва-дарыясынын куймасы болгон Пахра дарыясында жайгашкан. Москва шаарынан 36 км аралыкта, ал эми МКАДдан 15 км алыстыкта. Түндүк жагынан Щербин, түштүгүнөн Климовск менен чектешип турат. Шаардын жалпы аянты — 40,04 км², калктын жыштыгы — 183,1 миң адам (2010-жылы). Москва облусунун ири өнөр жай жана маданият борбору болуп саналат.
Учурдагы Подольск
XXI кылымдын башында Подольск — Москва облусунун ири өнөр жай борбору болуп саналат. Территориясында ондогон көп кырдуу ири өнөр жайлар болгон. Ошону менен бирге эле, Подольск илимий жогоркутехнологиялык шаар: анда атомдук изилдөөлөр боюнча, жалпы Орусияга таандык көптөгөн илимий мекемелер жайгашкан. 1992-жылдан баштап Подольскто чакан бизнести өнүктүрүү боюнча соода-өнөр жай палатасы уюшулган.
2001-жылдын 1-майында шаарда троллейбус каттамы ачылган. Учурда Подольскто төрт шаардык каттам бар.
Мыкаачы мөңгүсү
Мыкаачы мөңгүсү — Сары-Жаз кырка тоосунун түндүк капталындагы өрөөн тибиндеги мөңгү. Уз. 3,2 км, аянты 3,2 км2. Сарыжаздын сол куймасы Мыкаачы суусунун төрүнөн орун алган. Башы деңиз деңгели. 4540 м, этеги 3500 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 3920 м. Абляция облусунун аянты 1,2 км2. Мөңгүнүн «тилинин» жарымы мореналар менен текши кап-талган. Мындай көрүнүш Сарыжаз кырка тоосунун батыш бөлүгүнө өтө мүнөздүү. Мөңгүдөн Мыкаачы суусу башталат.
Чоро
Чоро (иранча чухра — жан жигит, жолдош) — эпикалык баатырдын жакын жолдошу. Ойрот-калмак мифологиясында көптүк түрдө Чорос, цорос деген дербет жана жунгар княздарынын байыркы ата-бабалары катары айтылат. Ойротчо — ңор, ортоңку кыпчак тилинде — чора, шора. Чоро — баатыр деген маанини билдирген. Чыгыш теги боюнча байыркы түрктөрдөн титул болуп эсептелген чур (чор), (чура) чора деген сөзүнө барып такалат. Чур (чор), (чура) чора сөзү байыркы убактарда байыркы перс тилинен түрк тилине кабыл алынганы, алгач байыркы перс тилинде "жоокер", "баатыр" деген түшүнүккө ээ экендиги, бирок кийин байыркы түрк тилинде титул катары (кан менен бектин ортосундагы) мансаптык даражаны билдиргени маалым. Чур (чор), (чура) чора титулунун негизинде ошол байыркы түрк доорунан баштап эле көптөгөн адам аттары пайда болуп колдонулуп келген. Буга байыркы түрк руникалык жазмаларында учураган Агуш Чур, Бег чур, Ил чур, Чур өңдүү ысымдар күбө.
Чоро термини кыргыз элинин оозеки поэтикалык чыгармаларынын ичинен "Манаста" гана салттуу түрдө туруктуу айтылат. Бул термин эпикалык чыгармалар үчүн гана мүнөздүү. Кыргыздын башка баатырдык кенже эпосторунда Ч термини салттык түрдө учурабастан, негизинен ага синонимдик маанидеги "жигит", "жоро", "жөкөр" деген термин аркылуу берилет. Ошону менен бирге Чоро кыргыз элинин тарыхында социалдык термин катарында да колдонулгандыгын белгилөө зарыл.
Наадан Чоро дагы бар.
Тюмыль-Лягаль-Кыке дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Гваңжудагы көтөрүлүш
Гуаңжу Көтөрүлүшү (광주민주화항쟁), Түштүк Корейа'нын Гуаңжу шаарында 1980 Бугунун 18-28 болгон элдик көтөрүлүш, анда болжол менен 2,000 адам курман болгон. Ушул мезгилде аскердик бийликке каршы демонстрасиага чыгышкан жергиликтүү Чоннам Үниверситетинин студенттери өкмөттүк аскерлер тарабынан атылып, өлтүрүлүп, зордукталып, токмоктолгондон кийин Гуаңжу жарандары курал-жарак алышкан (жергиликтүү курал-жарак жана полисиа бекеттерин тоноп). Окуйа кээде кыймыл башталган датага карата 5•18 (Бугу 18; Корейче: 오일팔; Ганжа: 五一八; ЖР: Oilpal) деп аталат. Көтөрүлүш Гуаңжу Демакратиалаштыруу Күрөшү (Корейче: 광주 민주화 항쟁; Ганжа: 光州民主化抗爭), Бугу 18 Демакратиалык Көтөрүлүш, же Бугу 18 Гуаңжу Демократиа Кыймылы (Корейче: 5·18 광주 민주화 운동; Ганжа: 五一八光州民主化運動) деп да аталат.
Декарбоксилдөө
Декарбоксилдөө — карбон кислоталарынын (RCOOH) карбоксил тобунан С02ни бөлүү реакциясы. Органикалык кислоталарга натрон акиташын кошуп ысытканда, RH жана С02 пайда болот. Декарбоксилдөө түрдүү органикалык заттарды изилдөөдө жана синтездөөдө колдонулат. Зат алмашуу процессинде чоң роль ойнойт.
Конфуций
Жень - адамдардын социалдык жана этикалык өз ара мамилелерин аныктай турган мыйзам. Бул мыйзамды Куңзы мындайча аныктамалайт: "Өзүнө эмнени каалабасаң, аны башкаларга жасаба". Ошондой эле анын философиясында ли түшүнугү чоң роль ойнойт, бул түшүнүк коомдук жашоо- турмуш нормалары дегенди билдирет жана жэнь этикалык мыйзамынын практикалык ишке ашырылышын көрсөтөт.
Ли түшүнүгү коомдун бүткүл социалдык турмушун өзүнө камтыйт, бирок бул түшүнүктүн таасир-аракети адамдардын социалдык абалына байланыштуу ар түрдүү келет.
Барскан (машина)
Барскан (машина) - техникада согуучу бөлүгү менен металл сомдомону формага келтирүүчү урма машина. Ал ийлөөчү, калың жана жука такталар үчүн мөөрлөөчү болуп айырмаланат. Кыймылга келтиргичтери боюнча: буу-аба барскан буу же кысылган абанын жардамы менен; жел барскан жумушчу жана көөрүктүк (компрессордук) бышкектер (поршендер) ортосундагы боштуктун жана кысылган абанын жардамы менен кыймылдоочу; механикалык кыймылдуу бөлүктөрү кыймылдаткыч менен механикалык байланышкан; гидравликалык кыймылдуу бөлүктөрү жогорку басымдагы суюктук аркылуу кыймылга келүүчү ж. б. болуп бөлүнөт. Иштөө ыкмасы боюнча жөнөкөй жана кош аракеттүү болуп айырмаланат. кинематикалык байланыштагы 2 токмогу (баба) бар дөшүсүз барскан да болот, алар бири бирин көздөй бирдей ылдамдыкта кыймылга келгендиктен, урунушуудан пайда болгон энергия пайдубалга берилбейт. Кийинки мезгилде жогорку ылдамдыктагы барскан (токмогунун ылдамдыгы 3-6 м/сек дан 25 м/сек га жетет) кеңири колдонулууда.
Живопистүүлүк
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Ким учту
«Ким учту» - тестиер жана өспүрүм балдардын тамаша оюуну. Топтошуп отургандардан башчылык кылган бала топтун четине чыгат да, көзүнө көрүнгөн, кулагына угулган нерсенин баарын жарыя айта берет. Мисалы, ким учту, карга учту; ким учту, дарак учту; ким учту, үстөл учту жана башкалар. Олтургандардан учпай турган нерсеге кол көтөрүп, канаттуулар аталса, кол көтөрбөй калуучулар да болот. Жаңылгандар ортого топтошуп, жалпы ырдап, бийлеп элди күлдүрүү, кызыктуу окуяны айтып беришип жаза тартышат. Бул оюн кыш мезгилинин узун түндөрүндө ойнолот.
Педагогикалык такт
Мугалим окуучулар менен алака-катышта аларга акыл-эстүү талаптарды коюп, ошону менен катар сылык-сыпаа болуп, өзүн аяр кармай билиши керек. Ар бир окуучунун, тарбиялануучунун жекече кыял-жоругун, индивидуалдуу өзгөчөлүгүн, жашоо шартын эсепке алуу менен жасалган кылдат, мээримдүү, камкор, жапакеч мамиле, конфликттүү кырдаалдарда сезим ченемин сактап, сабырдуу туруп, өзүн окуучунун ордуна коюп, маселеге баланын көзү менен карай билүү жана карама-каршылыкты ийкемдүү айла-амалдар менен чече билүү искусствосу – ийгиликтин ачкычы. Авторитардык-буйрукчул мамиле бала менен педагогдун ортосунда гармонияны эмес, дисгармонияны жаратат.
Дэлфос (Огайо)
Калкы - 6 944 киши. Болжолдуу аянты - 7.5 км². FIPS коду — 39-21602.
Тюмяй-Шиндий-Кикя дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Музыкалык добуш
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Гипонимия
Колдонулган адабияттар
Кыргыз тилинин лингвистикалык маалымдамасы. Б.:2015.-256 б. ISBN 978-9967-464-70-4
Тавта
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Кагаз
Кагаз — (пахта сөзүнөн улам келип чыккан) — Өсүмдүк целлюлозасынан алынуучу терсек. Кагаз, кат жазууда, гезит, журнал чыгарууда, сүрөт тартууда колдонулат.
Жидда
Жидда – Сауд Арабиясындагы порт шаар. Кызыл деңиздин жээгинде жайгашкан. Калкы 3,0 млн (2007). Эл аралык аэропорту бар. Жол тоому. Ири порт (жылына 39,5 млн т жүк жана 2,8 млн контейнер ташылат). Мусулман-зыяратчылар ыйык шаарларга (Мекке, Мединага) табынууга жөнөөчү жай. Нефть ажыратуу, нефть-химиялык, болот эритүүчү, металл иштетүү, курулуш материалдар (мрамор иштетүү, цемент), эмерек, жеңил (булгаары – бут-кийим, текстиль) өнөр жай ишканалары жана деңиз суусун тазалоочу ири завод иштейт. Кеме ремонттолот. Диний буюмдар чыгарылат. Университет, авиация академиясы, медициналык институт, бир нече колледж, музейлер (анын ичинде этнография) бар.
Барскоон шаркыратмасы
Барскоон шаркыратмасы ― Ысык-Көл өрөөнүндө. Барскоон суусунун алабында. Барскоон капчыгайынын батыш капталынан агып түшкөн Шаркырак суусунун ортоңку агымындагы карбон мезгилинин сланец тоотегинен түзүлгөн тик кашаттан агып түшүп, диаметри 10-15 м ге чейин фонтан сымал чачырайт. Айланасында карагай токою, чытырман бадалдар (четин, тал, итмурун, шилби, сары жыгач ж. б.), жапалак арча өсөт. Бийикт. 24 м. Чоң шаркыратмадан 150 м төмөн, бийикт. 12 м келген кашатта экинчи шаркыратма пайда болгон. Барскоон шаркыратмасы туристтер эс алуучу жай. Анда 1962-ж. дүйнөнүн туңгуч космонавты Ю. А. Гагарин болгон.
Детройт
Детройт - АКШнын түндүгүндөгү шаар. Мичиган штатында, Гурон жана Эри көлдөрүнүн аралыгында. Улуу Көлдөрдөгү порт. Калкы 858,8 миң (2007; шаар айланасы менен 4,6 млн, 1990). Автомобиль өнөр жайынын дүйнөдөгү ири борбору. Детройтто жана анын айланасында «Форд», «Крайслер», «Женерал моторс» автомобиль монополияларынын башкы өнөр жай ишканалары, башкармасы, илимий-изилдөө лаборатория иштейт. Кара металлургия, машина куруу, металл иштетүү, химия, аскер өнөр жай өнүккөн. Эки университет бар. Музейлери: Башкача айтканда институту, Г. Форддун жана Гринфилд-виллиж. Детройтту 1701-жылы француздар негиздеген.
Идеалдаштыруу
Ок өтпөй турган бек күрмө.
Очогор атса ок өтпөйт,
Отко салса күйбөйсүң,
Катылгандын баарысын
Ургачынын паашасы (Саякбай Каралаев, Кол жазмалар фондусу, 539-инв., 217-б.).
Балбандыгы башкача
Өлчөөң кеткен бул Жолой,
Өлтүрүп канга тойбогон,
Жан кыйгычтын бирөө ошол,
Ай, жаныбар Аккула
Аккуланын артыкча сапаттары, өзгөчө касиеттери Сагымбай Орозбаковдун вариантында:
Маалыматты иштетүү циклы
Түздөн-түз компьютерди же андан алынган маалыматты пайдаланган адамдарды компьютер колдонуучулары же колдонуучулар (user) деп атап коюшат. Компьютерге берилиштерди киргизүү, иштетүү, чыгаруу жана сактоо аракеттери өтө эле жөнөкөй болуп көрүнгөнү менен компьютердин кубаттуулугу ушул аракеттерден көз каранды болот. Анын так, ишенимдүү иштеши, берилиштерди жана маалыматтарды сактоо мүмкүнчүлүгү ушул аракеттер менен аныкталат. Компьютерди тармакка туташтырып киргизүү, иштетүү, чыгаруу жана сактоо аракеттеринин айрымдарын тармактын башка компьютерине бөлүштүрүү менен анын өндүрүмдүүлүгү жогорулатылат.
Идеалдаштыруу
Ай караңгы түн болсо
Жетим кырка, тоо
Тоо тизмегиндеги нефелиндүү сиенит массивдери менен алюминий кени байланыштуу (к. Сандык кени). Ж. т. к. чыгыштан батышты карай бийиктейт. Тоолордун капталдары бирдей эмес: Жумгал, Ойкайың тоолорунун тескей беттери тик жана кыска, күнгөй жагы жазы жана жантайынкы. Киндик, Карамойнок, Сандык тоолорунуку, тескерисинче, капталдары айдөөш. Тоодон Батыш жана Чыгыш Каракол сууларынын куймалары агып түшөт. Карамойнок, Ойкайың тоолорунда майда мөңгүлөр бар (жалпы аянты 7,3 км2 ). Климаттык шарты бийиктикке карай өзгөрөт; жалпысынан континенттик; абанын орт. темп-расы январда– 11,9°С, июлда 12,5°С; жылдык жаан-чачыны 300–400 мм. Тоонун ландшафты бийиктик алкактуулук боюнча өзгөрөт. Тоо этектеринде айрыкча күнгөй беттеринде 2200–2300 мге чейин талаа (бетеге, шыбак); 2200–2800 мде шалбаалуу талаа (бетеге дүйүм чөптөр), бир аз жерин токой; 2800–3300 мде альп шалбаасы, шалбаалуу талаа; 3300 мден жогору шагыл  таштуу, аска-зоокалуу субнивалдык нивалдык-гляциалдык зона жатат. Жайыт.
Мореска
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Тюнамбель-Кы дарыясы (Печаль-Кы куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Бышыктооч
Колдонулган адабияттар
Кыргыз тилинин лингвистикалык маалымдамасы. Б.:2015.-256 б. ISBN 978-9967-464-70-4
Жижка Ян
Жижка Ян (1360-ж. ченде – 11. 10. 1424) – чех элинин улуттук баатыры. 1410-жылдагы Грюнвальд салгылашына катышкан жана табор түзүлгөндөн кийин Жижка төрт гетмандын бири болгон. Прага үчүн болгон салгылашта жеңишке жетүүдө зор роль ойногон (1420-ж. 14-июль). Виткова тоосундагы коргонууну билгичтик менен башкарган (1950-ж. бул жерде Жижканын эстелиги коюлган). 1420-ж. декабрдан Жижка таборчулардын 1-гетманы. Гусчулар (1422) оң жана сол тарапка бөлүнгөндөн кийин Жижка таборчулардын сол тарабын башкарган. 1423-ж. Жижка түндүк-чыгыш Чехияда борбору Градец-Кралове болгон солчул гусчулардын «Оребит боордоштугу» деген уюмун түзгөн. Ж. өлгөндөн кийин бул уюмдун мүчөлөрү өзүлөрүн «жетимдер» деп аташкан. Жижка сапаты жана темирдей тартиби жагынан айырмаланган аскер уюштурган. Аскер жол-жобосун иштеп чыккан, жөө жана атчан аскердин түрлөрү менен катар замбирекчи аскерлерди түзгөн. Жижканын стратегиясы талаа салгылашында душманга чечкиндүү сокку урууга багытталган. Бул рыцардык аскерди жеңүүгө шарт түзгөн.
Тихла
Тихла — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Түштүк дарыясынын сол жээгинен 30 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Чычкан (дарыя)
Чычкан — Талас Ала-Тоосунун түштүк капталындагы Түз ашуусу чендеги майда булактардан башталган суу, башы Туюктөр аталат. Жогорку агымында жайык, ортоңку жана төмөнкү бөлүгүндө кууш өрөөн аркылуу агып, Токтогул суу сактагычына куят. Узундугу 78 км, алабынын аянты 1290 км2. Чычкан өрөөнү токойлуу келип, Кыргызстандагы кооз жерлердин бири. Өрөөнүндө гидрометеорологиялык жана көчкүнү изилдөөчү станциялар болгон. Жылдык орточо чыгымы 19 м3/сек. Эң көп чыгымы июнда (72,7 м3/сек), азы мартта (0,80 м3/сек) байкалат. Апрелде кирип, сентябрда тартылат.
Идиллия
Эркин ойноп жатышып,
Сары түзгө салышып,
Коштоп кийип суусар бөрк
Диафрагма (оптикада)
Диафрагма (оптикада) - (грекче diaphragma тосмо), оптикада, оптикалык системаларда (телескоп, микроскоп, фотоаппарат жана ушул сыяктуу) жарык агымынын туурасынан кесилишин чектөөчү (ичкертүүчү) күңүрт тосмо. Көпчүлүк учурда, күзгү, призма, линза жана башка оптикалык нерселердин алкагы диафрагманын кызматын аткарат. Башка учурларда диафрагма атайын жасалган өзүнчө түзүлүш. Оптикалык системага түшкөн жарык агымын өтө күчтүү чектөөчү диафрагма апертуралык деп аталат. Фотографиялык объективде алардын жарыктанышты жылма өзгөртүү үчүн иристик диафрагма колдонулат. Диафрагманын өлчөмү, анын абалы сүрөттөлүштүн жарыктанышын жана сапатын, ачыктык тереңдигин, оптикалык системанын чечмелөө жөндөмдүүлүгүн, көрүү аймагын аныктайт. Диафрагманы кичирейтип, нурлардын агымынан аберрацияга алып келүүчү четки нурларды жоготууга болот. Мында, сүрөттөлүштүн сапаты жогорулайт. Электрондук жана иондук оптикада диафрагма заряддалган бөлүкчөлөрдүн агымынын туурасынан кесилишин өзгөртүү үчүн колдонулган тешикчелүү өткөргүч пластинка болот. Электр талаасына жайгаштырылган жана потенциалга ээ болгон тегерек диафрагма окко симметриялуу жөнөкөй электр-статикалык линзанын ролун аткарат.
Магнитохимия
Магнитохимия - Зат хим. түзүлүшү менен анын магниттик касиетинин ортосундагы байланышты жана магнит талаасынын хим. бирикмелер реакцияга катышуу жөндөмдүүлүгүнө тийгизген таасирин изилдөөчү бөлүгү. Заттын магниттик жана хим. касиеттери ортосундагы закон ченемдүү байланышты изилдөөнү алгач 1851-ж. Ю. Плюккер баштаган. М. диамагниттик орг. бирикмелер кеңири изилденген. Аны 1910-ж. фр. химиги П. Паскаль жүргүзгөн жана М. терминин киргизген. Бул бирикмелер молекулалык магниттик кабылдоочулугу (cм) мол-ны түзгөн атомдун магниттик кабылдоочулугу (cа) суммасына барабар: cм =h а.а+l мында l — атомдор ортолук байланыштын жаратылышына көз каранды болгон түзөтүү. Бул жобону диамагниттик орг. эмес иондук кристаллдар үчүн Я. Г. Дорфман 1961 -ж. иштеп чыккан. Өлчөнүп алынган магниттик кабыддоочулукту кошуучулук жобосу б-ча эсептелген кабылдоочулукка салыштыруу менен мол-нын хим. түзүлүшүн, атомдор өз ара байланышын, комплекс түзүүнү жана башка аныктоого болот. М. парамагнитиктер изилдөөдө алардын эксперименттен алынган магниттик моментин (mэкс) теориялык жактан эсептелген магниттик моментине (mтеор) салыштырып молекуланын хим. түзүлүшү аныкталат: mэкс =( m пара .T) 1/2 мында mпара — парамагниттик зат магниттик кабылдоочулугу, Т — абсолюттук темп-ра. хтеор чоңдугу жалпы учурда молекуланын 8-факторуна жана кванттык сандарына көз каранды. Парамагнитиктер азыркы М. X. Бете (1929) жана Дж. Ван Флек магнетизм теориясына таянат. Бул теория б-ча, мис., координаттык бирикмелер мол-ларынын парамагнеттик касиети алардын жупталбаган электрондору, кристаллдык (лигандык) талаанын чыңалышы жана симметриясы менен аныкталат. mэкс чоңдугунун темп-ралык көз карандылыгы б-ча металл окистенүү өлчөмүн, комплекстер ичиндеги жана иондор аралык өз ара байланыштын жаратылышын, мейкиндиктеги түзүлүшүн жана координаттык сфералары симметриясын билүүгө болот. Парамагниттик кабылдоочулук диамагне-тике караганда алда канча чоң болгондуктан М. ыкмалары ферромагнетиктер кошундусун табуу үчүн колдонулат. М. зат хим. теңдештигине, андагы ар кандай кубулуштар кинетикасына, хим. реакциялар механизмине магнит талаасынын тийгизген таасирин изилдөө чоң мааниге ээ.
Баш мүчө
Баш мүчө - сүйлөмдүн грамматикалык негизин, борборун түзүүчү структуралык-семантикалык компонент (компоненттер). Баш мүчө сүйлөмдүн формалдык-грамматикалык түзүлүшүн аныктап, эки тутумдуу сүйлөмдө ээ жана баяндоочко, ал эми бир тутумдуу сүйлөмдө бир Баш мүчөгө ажырайт. Ээ менен баяндооч өз ара предикативдик катышта турат. Жалпысынан, ээ ой жүгүртүүнүн субъектиси жана айтылуучу ойдун темасы болот, ал эми баяндооч ой жүгүртүүнүн предикаты жана айтылуучу ойдун ремасы болот да, Баш мүчө сүйлөмдө логикалык функцияны аткарат. Баш мүчөнүн айланасына сүйлөмдүн калган мүчөлөрү багынуу принциби боюнча топтоштурулат. Баш мүчөлөр ошол багынычтуу топтору (бөлүктөрү) менен бирге сүйлөмдө ээнин зонасын жана баяндоочтун зонасын түзөт. Баш мүчөлөрдүн орун тартиби алардын спецификалык бөтөнчөлүгү болуп саналат: ээ препозицияда, баяндооч постпозицияда турат да, ички катышы, грамматикалык табияты жагынан бири бирин шарттоочу мүнөзгө ээ.
Риторика.Риторика илими.
Байыркы Греция чечендик өнөрдүн эң тунгуч уюшулган мекени катары таанылган. Биздин эрага чейин эле эле байыркы гректерде чечендик искусство деген эмне экендиги, анын кандай ыкмалары, түрлөрү болору, жалпы эле маани-маңызы аныкталган. “Ал үч өзгөчөлүктөн, т. а. багыттаган оюн — козгоодон, анын маанисин — чечмелөөдөн жана ой корутундусун элге далилдүү жеткире билүүдөн турган. Алгачкы риториктер катары Динарх, Гиперид, Горгий, Исократ, Эсхил, Филократ жана айрыкча Демосфен ж.б. саналган.». Булар риториканын ыкмаларынын негизинде чечмелөө, далилдөө сыяктуу логиканын мыйзамдарын жакшы пайдаланып, көбүнчө оозеки сүйлөөгө устат болушкан. “Тил чеберлеринин ийгиликтерге жетиши -сөздөрүн фактылар менен бекемдеп сүйлөгөн кылдаттыгы, талуу жерден кармап, сын кое билген тапкычтыгы менен айырмаланган”. Алардын көрүнүктүү өкүлдөрүнө Протагор, Горгий, Сократ, Платон, Аристотель ж. б. кирет. Протагор ар дайым сөз айтышына түшкөн, пикир талашууну баштаган чечен, риторика өнөрүнүн негиз салуучуларынын бири катары эсептелет. Платон чечендикти акылмандык менен тең катары карап, «элдик туура чечимдин, билимдин жана калыстыктын башаты — риторикада жатат» деген.
Байыркы Греция чечендик өнөрдүн эң тунгуч уюшулган мекени катары таанылган. Биздин эрага чейин эле эле байыркы гректерде чечендик искусство деген эмне экендиги, анын кандай ыкмалары, түрлөрү болору, жалпы эле маани-маңызы аныкталган. “Ал үч өзгөчөлүктөн, так айтканда багыттаган оюн — козгоодон, анын маанисин — чечмелөөдөн жана ой корутундусун элге далилдүү жеткире билүүдөн турган. Алгачкы риториктер катары Динарх, Гиперид, Горгий, Исократ, Эсхил, Филократ жана айрыкча Демосфен ж.б. саналган.». Булар риториканын ыкмаларынын негизинде чечмелөө, далилдөө сыяктуу логиканын мыйзамдарын жакшы пайдаланып, көбүнчө оозеки сүйлөөгө устат болушкан. “Тил чеберлеринин ийгиликтерге жетиши -сөздөрүн фактылар менен бекемдеп сүйлөгөн кылдаттыгы, талуу жерден кармап, сын кое билген тапкычтыгы менен айырмаланган”. Алардын көрүнүктүү өкүлдөрүнө Протагор, Горгий, Сократ, Платон, Аристотель ж. б. кирет. Протагор ар дайым сөз айтышына түшкөн, пикир талашууну баштаган чечен, риторика өнөрүнүн негиз салуучуларынын бири катары эсептелет. Платон чечендикти акылмандык менен тең катары карап, «элдик туура чечимдин, билимдин жана калыстыктын башаты — риторикада жатат» деген.
Субъективдүү Идеализм
Колдонулган адабияттар
Жарандык жоопкер
Жарандык жоопкер – кылмыш жасоонун же кылмыш-жаза мыйзамдары тарабынан тыюу салынган жорук-жосундардын натыйжасында келтирилген зыян үчүн мыйзамдуу мүлктүк жоопкерчилик тартуучу жеке же юридикалык жак. Тергөөчү же судья ал жакты Ж. ж. катары таануу тууралуу токтом чыгарат.
Жан-Поль Сартр
«Бытие жана жок нерсе» чыгармасы
Сартр эң алгачкы ирет койгон маселе төмөнкүчө: «Адамдын жашоо-турмушу эмнеге окшош?» Ал «адамдык реалдуулук» деп аталган нерсени эң жалпы терминдер аркылуу сүрөттөп жазгысы келет. Анын жообу эмгектин «Бытие жана жок нерсе» деп аталышынын өзүндө камтылып турат, анткени адамдык реалдуулук, дейт ал, жашоонун эки жолунан: бытиеден жана жок нерседен, бытиеден жана бытие эместен турат. Адам бытиеси «өзүндөгү нерсе» катарында, обьект же нерсе катарында, ошондой эле «өзү-үчүн нерсе» катарында, аңдалып-билине турган нерсе болуп эсептелбеген аң-сезим катарында жашап турат. Ал «өзүндө» жашоону кубулуштун же нерсенин жашоосун «өзү менен өзү толуп-болуп турган» нерсе катарында сүрөттөп жазат. Нерселерде ички жана тышкы сапаттар болбойт, анда өзү жөнүндө түшүнүк да болбойт, алар жөн гана жашап, бар болуп турат. Ал мындай дейт: «Жашоодо кенедей боштук, жана бир нерсе сызылып өтүп кете ала турган кенедей жылчык да болбойт». Буга карама-каршы, «өзүм-үчүн», же аң-сезим мындай толук жашоого ээ эмес, анткени ал нерсе эмес.
Начар ишеним
Сартр мындай мисал келтирет: «Кафедеги официантты алып көрөлү,— деп жазат ал,— Ал тез жана чечкиндүү кыймылдайт, бир аз ашкере тез кыймылдайт, бир аз ашкере так кыймылдайт... анын үнү, анын көз карашы келген адам жөнүндө камкордук көрүп жатканын билдирип турат. Ал өзүн тездикке мажбурлайт жана нерселерге да аяосуз тездикти таңуулайт. Официант кафеде ушунун барын ишке ашыруу үчүн өзүнүн ролун ойноп жатат». Начар ишенимдин башка бир көрүнүшү катарында адамдын өзүндөгү болгон бардык сапаттарды тангандыгын мисалга келтирүүгө болот, мүмкүн ал өзүнүн начар кыял-жоругун өзгөртүүгө же аракечтиктен жана бекерчиликтен баш тартууга убада берип, жана өзүнүн чечимин сөзсүз аткарарына ар бир жолу ишенгени менен ал эч качан муну аткарбайт. Начар ишеним аркылуу биз өзүбүздү өзүбүз алдайбыз. Бул спецификалык түрдө татаалданган формадагы алдоо болуп саналат. Жалпысынан алдоо үчүн акыйкатты билүү зарыл, ал эми тескерисинче болгондо, чындыгында болуп жаткан нерселер алдоо эмес: ал жаңылыштык же түркөйлүктөн улам иштелген бирдеме.
Ильина Лидия Александровна
Ильина Лидия Александровна (1915, азыркы Рязань облусунун, Михайлов шаары) — кыргыз совет графикачысы, Кыргыз ССРинин эл сүрөтчүсү (1963).
Кол кесер
Кол кесер - атайын чакырылып мал сойгон адамга же касапчыга берилген бир салым эт. Кой сойгон киши көбүнчө моюнун, моюн эти менен эки боконосун кол кесерге алган.
Шпет, Густав Густавович
Шпет Густав Густавович (1879–1940) – орус философу, Э. Гуссерлдин феноменологиясын улантуучу; Москва университетинин профессору (1918-жылдан). Анын илимий кызыгуусунун багыты: илим тарыхы менен методологиясынан тартып эстетика менен психологияга чейин болгон. Азыркы европалык 17 тилде билүү менен философия, психология, логика жана эстетика боюнча көптөгөн эмгектерди которгон. Шпет Илимий философия институтунун, чыгармачыл жана жогорку окуу жайларында эмгектенген интеллигенциянын эркин философиялык ассоциациясын (1919, Петроград), Этникалык психология кабинетин, Г. Челпанов менен бирдикте Москва психологиялык институтун түзгөн. Ал батыш европа философиясынын тарыхы боюнча бир катар маанилүү изилдөөлөрдү жарыялаган; П. Д. Юркевич, П. Л. Лавров, А. И. Герцендин дүйнөгө болгон көз карашы тууралуу тарыхый-философиялык очерктер да анын калемине таандык. Шпет «түпбашатты» жана «турмуштун принциптерин» табууга аракеттенип, аларды «маңыз», «эйдос», «идея» деп атаган. Тажрыйба жүзүндө алардын маңызын айкындоого Декарт, Спиноза жана Лейбництин рационализминин нугунда чечмеленүүчү адам акыл-эсинин интуициялык көрүнүштөрүн ачуу аркылуу жетишүүгө болот. Гегелдин «рухтун феноменологиясы» деген чыгармасын орус тилине которгон (1959-жылы басылып чыккан) Шпет тилдин философиясы маданият философиясынын негизи деп эсептеген.
Кымыз
Кымыздын түрлөрү
Уютку кымыз - көп уюткунун үстүнө күн сайын сүт куюп, бир нече күн жыйнаган кымыз.
Басаңдаткыч
Басаңдаткыч, амортизатор машина конструкциясында, курулушта чоң күчтөн жана титирөөдөн коргоочу, урулуп-согулууларды жумшартып, жеңилдетүүчү түзүлмө. Басаңдаткыч урунуучу бөлүк менен урунуудан сакталуучу бөлүктүн (транспортто дөңгөлөктүн огу менен тулкусунун) ортосуна орнотулат. Басаңдаткыч автомобиль өңгүл-дөңгүл жол менен жүргөн учурда термелүүнү басаңдатуу, самолёт конордо жерге урунууну жумшартып жеңилдетүү үчүн ж. б. учурларда колдонулат. Басаңдаткычтын конструкциясында тептирче (рессор), торсион, резина элементтери, ошондой эле суюктуктар, газдар ж. б. колдонулат.
Имангазы Исагул уулу
Имангазы Исагул уулу (1934, Токтогул району, Толук айылы) — [[семетейчи]]. “Семетейди” 6—7 жашында айта баштаган. Анын жалпы мазмунун атасынан үйрөнгөн. Сюжеттик мазмунун ыр аралаш айтат. 1952-ж. Жалал-Абад шаарындагы орто мектептин 8-классында окуп жүргөн кезинде “Семетей” дастанынан 822 сап ыр көлөмүндө жазылып алынган (Кол жазмалар фондусу, 274-инв.). Сюжети көп жактан салттык нукта айтылып, өзгөчө Саякбай Каралаевдин варианты на өтө жакын.
Аткаруу документтери
Аткаруу документтери – алар: а) соттордун чечиминин, өкүмүнүн, аныктамасы менен токтомдорунун сот тарабынан бекитилген тынчтык макулдашууларынын, Эл-аралык жана чет өлкө сотторунун жана арбитраждарынын чечимдеринин негизинде сот тарабынан берилген аткаруу баракчалары; сот буйруктары; б) доону камсыз кылуу тартибиндеги сот аныктамалары; в) нотариалдык органдардын аткаруу жайгаруусу; г) төлөм эсебинде акча каражатынын жок экендиги тууралуу банк жана башка кредит мекемелеринин белгиси коюлган инкассо тапшырмасы; д) эрезеге жете электердин иштери боюнча комиссия тарабынан берилүүчү акча төлөтүп алуу чарасы жөнүндөгү токтом; е) административдик тартип бузуу иштерин кароого ыйгарым укук берилген органдар (кызмат адамдары) тарабынан чыгарылган токтом; эмгек талаштары боюнча комиссиянын жана кесипкөйлөр бирлик органдарынын чечиминин негизинде берилген күбөлүк; з) турак-жайды өз алдынча ээлеп алган же урап түшчү абалдагы үйдө жашаган жарандарды административдик тартипте көчүрүү жөнүндөгү прокурордун токтому; и) башка органдардын мыйзамда каралган учурлардагы актылары.
Кыргыз Республикасынын Билим Берүү Министрлиги
Билим берүү жаатындагы негизги максаттары:
- ар бир адамдын жөндөмүнө жараша толук орто, башталгыч, орто жана жогорку профессионалдык, билим алуусуна мүмкүнчүлүктү камсыз кылуу;
- билим берүү жаатындагы саясатты калыптандыруу;
Министрликти Өкмөт, Жогорку Кеңеш тарабынан макулдашылып, Кыргыз Республикасынын Президенти дайындаган министр жетектейт. Министрликтин ишмердүүлүгүнүн негизги маселелерин кароо, чечимдердин аткарылышын, билим берүү органдарынын жетекчилеринин отчетун угуу максатында коллегия түзүлөт. Министрлик коллегиясынын мүчөлөрү министрдин сунушу боюнча КР Премъер-министри тарабынан бекитилет.
Аткаруу жайгаруусу
Аткаруу жайгаруусу – карыздоо документинин түпнускасында карызкордон карыз берүүчүнүн пайдасына алынуучу акча өлчөмү же мүлк жөнүндө жазыла турган нотариустун же консулдук мекеменин ыйгарым укуктуу кызмат адамынын тескемеси. Ал боюнча карыздар талашсыз, б. а. А. ж-нун негизинде өндүрүлүп алына турган документтердин тизмеси КР Өкмөтү тарабынан аныкталат. А. ж. аркылуу өндүрүү сот чечимин аткаруу тартибинде жүргүзүлөт. А. ж. аткаруу документтерине кирет.
Мох
Мох, же Чыныгы мохтор, же Бриофиттер (лат. Bryophyta) — Жогорку түзүлүштөгү өсүмдүктөр, болжол менен 10 000 биологиялык түрлөрү, 700 тукумга жана 110—120 урууга бириктирилген.
Тар суу
Тар – Сырдарыянын алабындагы суу. Узундугу 192 км, куралуу аянты 4420 км2. Кара-Кулжа районунун аймагы аркылуу агат. Фергана тоо кыркасынын түштүк-батыш жана Алайкуу кырка тоосунун түндүк капталдарынан башталат. Алайкуу жана Карабел сууларынын кошулушунан пайда болот. Каракулжа менен кошулуп, Кара дарыяны түзөт. Ортоңку агымында майда өрөөнд өр жана терең (1–2 км), кууш капчыгайлар, төмөнкү бөлүгү Алайкуу өрөөнү менен агат. Негизинен кар, мөңгү жана булак сууларынан куралат. Алабында жалпы аянты 175 км2 болгон 10 көл бар. Эң ириси Чоң Кулун көлү (узундугу 4,6км, туурасы 0,7 км, аянты 1,58 км2). Жылдык орточо чыгымы 45,7 м3/сек,эң чоң чыгымы июнь–июлда (214 м3/сек), азы январь–февралда (8,9 м3/сек) байкалат. Апрелде кире баштап, октябрда тартылат. Негизинен сугатка  пайдаланылат. Жээгинде Сидоров, Алай куу, Кызылжар, Кара кулжа кыштагы жайгашкан.
Молдобаев Дүйшөнбек Мамытович
Молдобаев Дүйшөнбек Мамытович (1959-ж. т., Көкжаңгак ш.) - дирижер. Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (2002). Ош шаарындагы музыкалык окуу жайын (1980), Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы искусство институтун (1985) бүткөн.
1985-98-ж. Жалалабат шаарындагы маданият техникумунда мугалим, обл. Т. Тыныбеков атындагы филармониянын дирижёру жана көркөм жетекчиси, 1995-жылдан аталган филармониянын директору
Багынычтуу (багыныңкы байланыштагы) татаал сүйлөм
Багынычтуу татаал сүйлөмдүн спецификалык формасын, белгисин багыныңкы сүйлөмдөрдүн баяндооч мүчөлөрү түзөт. Багыныңкы сүйлөмдөрдүн баяндоочтору
Аткаруу өндүрүшү
Аткаруу өндүрүшү – бузулган же талашка түшкөн укукту же мыйзам тарабынан корголуучу укуктарды реалдуу коргоону камсыз кылуу максатында сот актыларын жана бейтарап соттордун чечимдерин мажбурлап ишке ашыруунун мыйзамда белгиленген тартиби. А. ө. – жарандык процесстин корутунду баскычы, анын чегинде жарандарга, уюмдарга же баардык деңгээлдеги бюджеттерге акча каражаттарын жана башка мүлктү башка жарандарга, уюмдарга берүү боюнча милдеттерди жүктөөгө же алардын пайдасына белгилүү аракетти жасоого же ушул аракеттерди жасоодон баш тартууга укугу бар орган тарабынан чыгарылган юрисдикциялык акт жүзөгө ашырылат.
Вавилов Сергей Иванович
Вавилов Сергей Иванович [12(24).3.1891, Москва 25.1.1951, ошол эле жер] орус физиги, мамлекеттик жана коомдук ишмер, СССР ИАнын академиги (1932; корреспондент мүчө, 1931). 1914-жылы Москва Университетин бүткөн. 1914-18-жылы аскер кызматында. 1918-32-жылдарда ММУда иштеген (1929жылдан Физика жана биофизика институтунун физикалык оптика бөлүмүнүн башчысы. 1932-жылдан СССР ИАнын Физика институтунун директору. 1932-45-жылы Мамлекеттик оптика институтунун илимий жетекчиси. 1945-51-жылы СССР ИАнын президенти. Вавилов физикалык оптиканы, айрыкча люминесценциянын табиятын изилдеп, люминесценциялоочу эритмелердин теориясын түзгөн жана анын кээ бир закондорун ачкан. Бүткүл союздун илимий билимдерди таратуу коомунун алгачкы жетекчиси (1947-жылдан) жана БСЭнин (Большая Советская Энциклопедия) 2-басылышынын башкы редактору (1949-51). СССР Жогорку Советинин (2-3-шайланышы) депутаты. СССР мамлекеттик сыйлыгынынлауреаты (1943, 1946, 1951, 1952; акыркы экөө өлгөндөн кийин ыйгарылган). Эки Ленин, Кызыл Туу ордендери менен сыйланган. Вавиловдун ысмы Санкт-Петербургдагы мамлекеттик Оптика институтуна коюлган. 1951-жылы Вавилов атындагы алтын медаль белгиленген. Эмгеги: Собрание сочинений Т. 1-4. М., 1952-1954.
Деңиз теминелери
Деңиз теминелери — (лат. Syngnathus, L. 1758) деңиз өсүмдүктөрүнүн арасында жашоочу ичке балыктардын бир уруусу.
Мааткеримов, Асыранбек
Мааткеримов Асыранбек, Кыргыз ССРинин мектептерине эмгек сиңирген мугалим, педагог.
Лукьянивська
Лукьянивська — Киев метросунун Сырецко-Печерская сызыгындагы бекет. 1996-жылы 30-декабрда ачылган.
Сол Сунзас
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Дорогожичи
Дорогожичи — Киев метросунун Сырецко-Печерская сызыгындагы бекет. 2000-жылы 30-мартта ачылган.
Тюнмяль-Кы дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Аткаруучунун эксцесси
Аткаруучунун эксцесси (лат. excessus – чыгуу, чегинүү) – аткаруучу тарабынан башка кошо катышуучулардын ниетинде болбогон жана алардын макулдашуусунун чегинен чыккан аракеттердин жасалышы.
Интонация
Айбаты арыстан, жолборстой,
Айгүл-Таш
Айгүл-Таш — Кыргызстандын Баткен облусунун Баткен районундагы айыл. Суу-Башы айыл аймагына кирет.
Иронтон (Огайо)
Калкы - 11129 киши. Болжолдуу аянты - 11.4 км². FIPS коду — 39-37464.
Ала-Бука, заказник
Аянты 25 миң га. Азайып бараткан донуз, элик, тоо эчки, улар, чүткөр жана башка коргоо жана көбөйтүү максатында 1973-ж. уюшулган.
Деңиз чалгындары
Деңиз чалгындары — (лат. Pennatularia) шуру полиптеринин бир түркүмү, булардын өкүлү: деңиз чалгыны (лат. Pennatula).
Магаза (Кабырза куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь бастауынан Кондома дарыясын кошпогондо, Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Исхаков, Мелис
Ташкендеги Островский атындагы көркөм-театр институтун бүтүргөн (1970). Кыргыз драма театрында эмгектенип, элүүдөн ашык драмалык спектаклдердин көркөм жасалгалоочу-сүрөтчүсү катары өзүн көрсөтө алды. Ж. Садыковдун “Айкөл Манас”, “Манастын уулу Семетей”, “Сейтек” драмаларын жасалгалаган. И. спектаклдердеги окуялардын идеялык маанисин, мазмунун толуктоо максатында кийимдердин эскизин, сахнадагы көрүнүштөрдү (М. Сыдыкбаев менен бирге) көркөмдөгөн. И. негизинен үчилтикти драмага өзүнүн сүрөтчү-коюучу жөндөмдүүлүгү менен көрүүчүлөргө жылуу сезим калтырат.
Дискурсивдүү
Чындыкты тикеден-тике (интуитивдүү) жана кыйыр (далилдердин негизинде кабыл алынган) деп бөлүштүрүү Платон менен Аристотелден бери келе жатат, ал эми Дискурсивдуу термини Фома Аквинскийден кездешет. Философиянын тарыхында Дискурсивдүү ой-жүгүртүүнүн маанисин танган да (Якоби ж. б.) жана аны ашыра баалаган да (Вольф ж. б.) мисалдар кездешет.
Зэйнсвилл (Огайо)
Калкы - 25586 киши. Болжолдуу аянты - 29.8 км². FIPS коду — 39-88084.
Төмөнкү троит (Туймазин району, Башкыртстан)
Төмөнкү троит — Башкыртстандын Туймазин районундагы айыл, Төмөнкү троит айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 3817 киши. Почта индекси — 452784, ОКАТО коду — 80251839000.
Тюняй-Кы дарыясы
Тюняй-Кы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ратта дарыясынын оң жээгинен 107 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
5-май
5-май — Григорий календары боюнча 125-күнү (толук жылда 126), жылдын аягына чейин 240 күн бар.
Доңузделфиндер
Доңузделфиндер (лат. Phocoena) — делфиндер тукумундагы бир уруу, булардын 4 түрү бар: кадимки доңузделфин (лат. Phocoena phocoena), Калифорния доңузделфини (Ph. sinus), алкаккөз доңузделфин (Ph. dioptria), кара доңузделфин (Ph. spinipinnus).
Майларды регенерациялоо
Майларды регенерациялоо – иштетилген майларды калыбына келтирүү жана колдонуу. М. р. физ., физ.-хим. жана хим. метод жардамы менен ишке ашырылат. Хим. метод щелочтор, к-талар таасири; физ. метод-чыпкалоо, тундуруу, жеңил фракцияларын буулантып бөлүү; физ.-хим. регенерациялоо-коагуляция, эриткичте эритип тазалоо, силикогел, алюминий оксидин колдонуу. Көпчүлүк учурда аталган методдор комплекстүү түрдө колдонулат.
Көз таңмай -
Көз таңмай - балдар оюну. Чогулган балдар тутук (чүчү кулак) кармашып, аны эң аягында кармап калган баланын көзүн таңып, ортого коё беришет. Тегеректеп турган башка балдар көзү таңылуу баладан качышат, бирок белгиленген чектен (айлана-чиймеден) чыкпашы керек болгон. Көзү таңылуу бала балдардын турган абалын басканы, күлгөнү, дем алганы боюнча боолголоп билип, алардын бирин кубалап кармоого аракет кылат. Ким кармалса, ошонун көзү таңылат да, оюн андан ары уланат. Бул оюн балдарды баамчыл, шамдагай, сергек болууга үйрөтөт. Көз таңмай оюнунун үлгүсү боюнча жаңы оюндар жарала баштады.
Атташе
Атташе (фр. attaché, сөзмө-сөз – бирөөгө бекитилген) – 1) дипломатиялык кичи кызмат орундарынын бири. КР ж. б. бир катар мамлекеттердеги дипломатиялык кичи даража; 2) кайсы бир тармак боюнча адис катарында дипломатиялык өкүлчүлүккө кирген ырасмий адам (м.: аскер аташеси, басма сөз-атташе).
Канатсыз доңузделфиндер
Канатсыз доңузделфиндер (лат. Neomeris) — делфиндердин бир уруусу, мунун жалгыз гана түрү бар: канатсыз доңузделфин (лат. N. phocaenoides).
Аутизм
Тарыхы жана хронологиясы
1938-жылы  Луиза Десперт, америкалык психолог, балдардын шизофрения ооруларынын 29 учурун, алардын айрымдарынын бүгүнкү күндөгү аутизмдин классификациясындагы белгилерин толук сүрөттөп берет.
Диагностика жана дарылоо
Чоңдордогу аутизм диагнозун квалификациялуу дарыгер анамнез маалыматтарына, сурамжылоого жана инструменталдык текшерүүнүн жыйынтыгына таянып аныктайт. Инструменталдык изилдөө (электроэнцефалография) коштолгон патологиянын ыктымалдуулугун жокко чыгарууга жана дифференциалдык диагностиканы жүргүзүүгө мүмкүндүк берет. Аутизмдин дифференциалдык диагнозу бойго жеткен мезгилде шизофрения же депрессиялык бузулууларга шектелген учурда жүргүзүлөт.
Жарандык укук объектилери
Жарандык укук объектилери – жарандык укук мамилелери пайда болгон материалдык жана материалдык эмес (байлыктар)жыргалчылыктар. КР жарандык мыйзамдарына ылайык Ж. у. о. буюмдар, акча жана баалуу кагаздар, анын ичинде мүлктүк укуктар; жумуштар жана көрсөтүлгөн кызматтар; коргоодогу маалыматтар жана акыл эмгегинин жемиштери, фирмалык аталыштар, товар белгилери ж. б. буюмдарды айырмалоочу каражаттар, ошондой эле материалдык жана материалдык эмес байлыктар кирет. Жарандык укуктун объектери эркин ажыратыла берүүсү же баарына тийиштүү (мурастоо, юридикалык жакты кайра уюштуруу) укук мураскерлиги иретинде же болбосо, эгер алар мыйзам аркылуу жарандык жүгүртүмдөн алынып салынбаса же жарандык жүгүртүмдө чектелген болбосо, башка ыкмалар менен бир кишиден экинчисине өтө берүүсү керек.
Песталоцци Иоганн Генрих
Песталоцци, Иоганн Генрих (1746–1827) – Швейцариялык атактуу педагог жана агартуучу.
Басмакана
Басмакана, типография (гр. tepos калтырган так (опечатка), калып (форма) жана grаphо жазам) китеп, гезит, журнал жана ар түрдүү басма продукцияларын (өндүрүмдөрүн) даярдап чыгаруучу полиграфия ишканасы. Басуунун ар кандай ыкмалары колдонулган ишкана полиграфиялык комбинат, чыгарылуучу өндүрүмдүн бир эле түрүнө адистештирилген ишкана китеп фкасы деп аталат. Иштеп чыгаруучу продукциянын түрүнө карата ал гезит-журнал, китеп, бланка чыгаруучу басмакана болуп айырмаланат. Басмаканага колжазма түшкөндө компьютерде терилет же көчүрүлөт, калыпка салынат (версткаланат), калькага чыгарылат, монтаждалат, форма (пластина) жасалат, басылат. Андан кийин бүктөө (фальцовкалоо), дептерлеп чогултуу, тигүү, кесүү, мукабалоо, пресстөө, кургатуу иштери аткарылып, даяр өндүрүм кампага жөнөтүлөт. Аз тираждуу өндүрүм үчүн «Ромайор» (А3 формат менен), көп тираждуу өндүрүм үчүн «Гейдельберг» ж. б. басуу (печаттоо) машиналары колдонулат. Азыркы кезде технологиялык процесстердин күн санап өсүшүнөн улам полиграфия техникалары жана технологиясы жаңыланууда. Түстүү көркөм сүрөттөр санариптик эсептөө машинасында жана көбүнчө плёнкага чыгарып (фотовывод), басууга даярдоо жабдыгы менен ишке ашырылат. Басмаканы компьютерлештирүүдө компьютерден түздөн-түз басуу формасы жасалып (аз тираждуу өндүрүмдөр үчүн), ризографка кетет. Мында иш процесси кыскарып, өндүрүмдүн сапаты жогорулайт. Кыргызстанда биринчи басмакана 1925-ж. уюштурулган. Жаңы технология менен жабдылган «Учкун» кагаз түрмөгүнөн (рулондон) 1 же 2, же 3, же 4 түстө баскан, америкалык «Фирподонхоус» кагаз түрмөгүнөн дароо 4 түс менен баскан типографиялары, ошондой эле 50дөн ашык ар кандай басмаканалар иштейт (2007).
Колдонуучунун интерфейси
Түшүндүрмө
Колдонуучунун интерфейси иштетүү системинин элементи болуп колдонуучу менен компьютер ортосундагы өз ара аракетти аныктайт. Иштетүү системи жана програмдык жабдыктар колдонуучу менен компьютер ортосундагы аракеттерди уюштурууга багытталып түзүлөт. Колдонуучунун интерфейси маалыматтарды компьютерде көрсөтүү жана аракеттерди аткартуу жолдорун програмдык жабдык аркылуу компьютерге кабарлап турат. Иштетүү системинин элементи болгон колдонуучунун интерфейси компьютер менен болгон өз ара аракетти аныктайт. Буйруктар сабы, меню жана графиктик башкаруу болуп, интерфейс үч типке бөлүнөт.Меню бул интерфейсти уюштуруунун негизги формасы, ал колдонуучу өзүнө керектүү элементти тандап алуу үчүн экранда чыгарылып туруучу тизме. Графиктик интерфейс колдонуучунун жалпы интерфейси болуп эсептелет. Графиктик интерфейс текст жана графикти бириктирүү менен програмдык жабдыктарды пайдаланууну жеңилдетет. Колдонуучунун графиктик интерфейси икон, терезе, меню жана баскычтардын жардамы менен аткарылат. Иштетүү системдеринин көпчүлүгү бул типтердин комбинациясын пайдаланышат.
Кырма
Жыгаччылыкка узануунун бир түрү. Түркүн жыгачтан ар кандай идиш-аяктарды жана башка ашкана буюмдарын жасоо жана кооздоо ыкмасы.
8-май
8-май — Григорий календары боюнча 128-күнү (толук жылда 129), жылдын аягына чейин 237 күн бар.
Канфилд (Огайо)
Калкы - 7374 киши. Болжолдуу аянты - 12.0 км². FIPS коду — 39-11360.
Ыбырайым Абдыракман уулу
Манасты жаздыруу иштери
Көз салбастан дурустап
Жүздөрүн үйрүп карады.
Герцена
Герцена — Киев метросунун Сырецко-Печерская сызыгсындагы станциясы.
Маалымат жабдуусу
Маалымат жабдуусу (Dataware - Информационное обеспечение). Маалыматтарды классташтыруу жана коддоштуруу системинин бирдиктүү жыйындысы, документтештирүүнүн өзгөчөлөштүрүлгөн системи, мекемеде кыймылда болгон маалыматтар агымынын схеми, ошондой эле берилиштер базасын түзүү жолдору катары маалымат системинин структурдук компоненти. Маалымат менен жабдууну камтыган системдин милдети башкаруу чечимдерди кабыл алуу үчүн туура маалыматтарды берүү жана өз учурунда калыптандыруу болуп эсептелет. Өзгөчөлөштүрүлгөн документтештирүү системи мамлекеттик, тармактык, аймактык жана корпоративдик деңгээлде түзүлөт. Өзгөчөлөштүрүү максаты болуп мекеме менен өндүрүш иш аракеттеринин ар башка чөйрөсүнүн көрсөткүчтөрүнүн салыштырууну камсыз кылуу саналат.
Вади
Вади - Араб жарым аралынын жана Түндүк Африканын чөлдөрүндөгү кургак өрөөндөр, сайлар. Вади жүздөгөн кмге созулуп, аларда нөшөрлөгөн жаандан кийин гана суу агымы пайда болот. Вади нымдуу климат үстөмдүк кылган мезгилде пайда болгон реликт дарыя өрөөнү катары каралат. Вади сымал кургак нуктар Африкада - уэд, Австралияда - крик, Орто Азияда - узбой деп аталат.
Ит-Ичпестин Ала-Көл
“Манастын” кийинки жазылган варианттарында бирде Ала-Көл, бирде Ит-Ичпестин көлү деп берилсе, революцияга чейинки Радлов жазып алган вариант менен Валиханов жазып алган эпизоддо Ит-Ичпестин Ала-Көл деген толук формасы берилет. Валиханов жазып алган эпизоддо төмөнкүдөй айтылат:
Ит-Ичпестин Ала-Көл
Алып чыгып бергемин (Валиханов жазып алган эпизод, Кол жазмалар фондусу, 5187инв 64-б.). Ала-Көл аттуу көл “Мажму ат-таварихте” Жолой менен Манас урушкан эпизоддо эскерилип кетет (“Мажму ат-таварих”, В. Ромодиндин котормосу. Кол жазмалар фондусу, 5154-инв., 68-б.). “Манастан” тышкары кыргыз эпикалык чыгармаларында Ит-Ичпестин Ала-Көл, аттуу көл Жаныш-Байыш, “Эр-Төштүк”, “Жоодарбешим” эпосторунда да кездешет.
Босния жана Герцеговина
Босния жана Герцеговина Республикасы ( жана Босна и Херцеговина) Түштүк-Чыгыш Европадагы мамлекет. Балкан жаңы аймагынан орун алган. Түндүгүнөн, батышынан жана чыгышынан Хорватия, чыгышы менен түштүк-чыгышынан Сербия жана Черногория (Жаңы Югославия) менен чектешет. Аянты 51,1 миң км2. Калкы 4,4 млн (2005). Расмий тилдери босан, серб, хорват тилдери.
Көмөч
Көмөч - ачыган же ачыбаган камырдан коломтого, очокко жагылган оттун чогуна көмүлүп бышырылган нан.
СПИД
Алдын алуу
КИВ инфекциясын алдын алуучу вакцина жок жана КИЖСга да даба жок, бирок өзүңүздү жана башкаларды инфекциядан коргой аласыз.
Вирус кайдан пайда болгон?
КИВдин келип чыгышынын биринчи божомолу маймылдар менен байланышкан. Аны 20 жылдай мурда америкалык изилдөөчү Б.Корбетт айткан. Аталган илимпоздун пикиринче, КИВ адамдын канына өткөн кылымдын 30-жылдарында шимпанзелерден кирген. Балким, жаныбар тиштегенде же адамдын өлүгүн сойгондо жуккан. Бул версияны жактаган олуттуу далилдер бар. Чындыгында шимпанзенин канынан сейрек кездешүүчү вирус табылган, ал адам организмине киргенде КИЖС сыяктуу абалга алып келиши мүмкүн.
Дүйнөлүк КИЖС менен күрөшүү күнү
БУУ агенттиктери, мамлекеттер жана жарандык коом жыл сайын КИВ менен байланышкан кайсы бир маселелерге арналган өнөктүктөрдү өткөрүү үчүн күч-аракетин бириктирет.
Малон эфири
О                                     О
Массалык ыр
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.