cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Социалдык тармак
Odnoklassniki.ru
Бул тармак 2006-жылы Альберт Михайлович Попков тарабынан түзүлүп, 4-мартта ишке кирген. Ошол эле жылдын ноябрь айында сайттын колдонуучуларынын саны 1,5 миллион болсо, 2013-жылы 205 миллиондон ашкан. Ал эми күн сайын колдонгондордун саны 44 миллионго жеткен. Бул тармакта ар түрдүү жаш курактагы колдонуучулар болгону менен, көпчүлүк аудиторияны 25-44 жаштагылар түзөт. Кыргызстанда дагы интернет илдети менен ооругандарды бул тармактан таба аласыз. 2015-жылы Кыргызстанда Одноклассники социалдык тармагын колдонгондордун эсеби 2 миллиондон ашкан.
Соцтармактардын кооптуулугу
С. В. Бондаренко Орусиянын түштүгүндө виртуалдуу тармактардагы топтор жөнүндөгү жүргүзгөн изилдөөсүндө девианттык (оолукма) жүрүм-турумдун төмөнкүдөй формалары бар деген жыйынтыкка келген: хакерлик (башка бирөөнүн компьютердик тармагына кирүү менен, андан маалыматтарды алуу, программалык өнүм коргоосун мыйзамсыз алып салып, аны көчүрүп алуу, компьютердик вирустарды жасоо жана аны таратуу жана башка), жашыруун түзүлүштү бузуу, диффамация (бирөөнү шылдыңдаган маалыматтарды жарыялоо), кибертерроризм, компьютердик педофилия.
Жануучу бет
Жануучу бет(Тouchpad -Сенсорная поверхность) же көрсөткүч жаздыкчасы деп аталып, ал тик бурчтуу тегиздик түрүндө болот жана тегиздикке манжаларды жанып кыймылдатуу менен чычкан көрсөткүчү жылдырылат. Көп-чүлүк жануу жаздыкчаларында манжанын кыймылын жана ордун билиш үчүн жануучу тегиздиктин астына электрондук торчолор орнотулат. Кээ бир жануу жаздыкчалар чычкандыкы сыяктуу баскычтар менен кошумчаланат, айрымдарында баскычтар аткарган аракет жануу жаздыкчасынын бетин манжа менен ургулап аткартылат. Көбүнчө жануу жаздыкчалар колдо алып жүрүүчү компьютерлерде орнотулат.
Сооронов Омор (О. Соорон-Сопу)
Ыр жазууга алектенип жүргөнүнө карабастан, О.Соороновдун сүйгөн сабактары: математика, физика  болот, бирок Базар-Коргон №1 орто мектебине баргандан кийин негизги көңүлү ыр жазууга бурулуп кетет, алгачкы ыры “Кичинекей теримчи” деген ат менен 1957-жылы Базар-Коргон райондук “Коммунизм үчүн” газетасына басылат. Республикалык басмаларга 1958-жылы “Ала-Тоо” журналынын №12 санына чыккан “Эски адат” деген ыры менен аралашат.
1. “Манас” трилогиясындагы эпикалык окуялардын сүрөттөлүш өзгөчөлүктөрү. Ф., “Илим”, 1981. 6,1 б.т.
14. Казыбек менен Е.Д.Поливановдун кол жазмаларынын илимий сыпаттамасы. (Атайын фонду – 4). Б., Манастаануу жана көркөм маданияттын улуттук борбору, 2006.
б) Которгон китептери.
2. Магзуни (Зиябидин Максым). Фаргана хандарынын тарыхы. Б., “Турар” басмасы, 2007. (Молдо Сабыр менен бирге).
5. К.Досу уулу. Коргол. (Азыркы тамгадан. Ондош Корголов менен бирдикте түзүлгөн). Б., “Адабият”, 1993, 18,45 б.т.
7. Насаб-наама (1855-жылы Кудаяр хан жаздырган адамзаттын санжырасы. Молдо Сабыр менен бирдикте). Б., Мамлекеттик тил фонду, 2003, 4,5 б.т.
11. Касым Тыныстанов. Капастан чыккан ырлар. Б., АК “Учкун”, 2004, 9,0 б.т.
12. Молдо Ашир.Азирети эшен пирибиз. (Авторлош). Б., “Бийиктик”, 2005, 9,5 б.т.
17. “Залкар акындар” сериясы. Молдо Кылыч. Казалдар. Китепте: Млдо Кылыч. Абдираим Шама. 9-том. Б., “Принт-экспресс”, 2016-ж., 31 б.т., 3-382-беттерде.
26. Молдо Кылыч. Б., “Турар”, 2017-ж. Китептин “Казалдар” бөлүмүн түзгөн жана Баш сөзүн, түшүндүрмөлөрүн жазган О.Сооронов.
27. Классикалык изилдөөлөр жана тексттер. (Актан Тыныбеков). Араб арибинен көчүрүп, китеп кылып түзгөн жана Баш сөүн, түшүндүрмөлөрүн жазган. Б., “Принт-экспресс”, 2018-ж., 33 б.т., нускасы, 524б.
8. “Эл адабияты” сериясы. 11-том. Кедейкан, Шырдакбек, Тайлак баатыр, Эмгек ырлары. (Түзүүчүлөрдүн тобу). Б., “Принт-экспрес” – 2016-ж. 34,5 б.т., 549 бет, 600 даана.
1 Тоолорумдун зыйнаты. Ф. “Мектеп”, 1971.
7. Кайрылуу. Ф., “Адабият”, 1990.
11. Азыркы кыргыз адабияты. Китепте: КСАТ, 1-том. Ф,. “Илим”, 1987.
18.Кубанычбек Маликов. Китепте: Антология педагогической мысли Кирг. ССР. М., “Педагогика”, 1988.
28. Кулуев Кайсын Шуваевич. КСЭ, 3-том, 484-бет.
37. Одесса университети. И.И.Мечников атында. КСЭ, 4-том, 451-бет.
42. Светлов М.А. КСЭ, 5-том, 269-бет.
58. Молдо Нияздын кол китептери жөнүндө маалымат. Жогорку китепте.
81. Жоомарт өзүнүн кол жазма мурастарында. Китепте: Өрнөктүү өмүр, өчпөс талант. Б., “Бийиктик”, 2003, 14-24-беттер.
88. Молдо Нияз (1823-1898) Жогорку китепте, 4-том, 182-195-беттер.
100. Дооран Ырысдөөлөт уулу. Жогорку китепте. 236-бет.
128. Жазма варианттын жарыкка чыгышы. Китепте: Тоголок Молдо. Манас. Баатырдык эпос. 1-бөлүк. Б., “Турар”, 2013-ж., 3-18-бб. Көлөмү 85 б.т. Нускасы 1000.
131. Токтогулдун тагдыры – кыргыз журтунун тагдыры (Жамгырбек Бөкөшев менен бирге). Китепте: Токтогулду билген барбы? (Эскермелер, илимий макалалар жана Токтогулдун 125 жылдык юбилейине арналган сөз менен макала). Б., “Турар”, 2014-ж., 3-6-бб.
17. Ыр жазуу – ар кимдин эрмеги эмес. – “КМ”, 31.01.1974.
28. Мезгил жана талап. – “Ала-Тоо”, №!!, 1976.
39. Кенжелер поэзиясына көз салып... “КМ”, 21.02.1980.
48. Сөзгө маани берүү зарыл. – “КМ”, 31.01.1985.
50. Кичүүлөр улуулардан көмөк күтөт. – “КМ”, 18.04.1985.
57. Мукайдын мурастарына саякат. – “Ала-Тоо”, №8, 1986.
64. Темир сандыктын сыры. – “Советтик Кыргызстан”, 6.08.1988.
77. Аруу жашап, ак сүйүүгө чакырам. – “Ленинчил жаш”, 3.03.1990.
78. “Катарга калкың кошуп анан мактан”. – Советтик Кыргызстан”, 25.03.1990.
92. Жүрөктөн чыккан үзүм ой. – “КМ”, 15.08.1991.
101. Атына жараша заты болсо. – “КМ”, 6.08.1992.
125. Култегин эстелигинин жаңы котормосун окуп. – “Заман Кыргызстан”, 10.06.1994.
147. Абдырахмановдун адилетсиз талабы, Каптагаевдин компотентсиз жообу. – “Кыргыз руху”, 10-16.12.1997.
154. Адамды тазарткан жалгыз гана проэзия. – “Кыргыз Туусу”, 22-24.02. 2000.
180. Чүйдөн чыккан чоң акын. – “Адабий  Алатоо”, №1, Январь, 2006.
186. Туяк ырчы жана ичкиликтерге байланыштуу айрым сөздөр. – “Адабий Алатоо”, №10, Июнь, 2006.
192. Кокон ордосун колдон алдыргандай болбойлу. – “Адабий Алатоо”, №19, Декабрь, 2006.
198. Мурас менен таанышаар алдындагы сөз.- “Кыргыз адабияты”, №5, сентябрь, 2007.
199. Мурас менен таанышуу. – “Кыргыз адабияты”, №6, 9-22.10.2007-ж.
237. Менин күндөлүктөрүмдөгү Салижан Жигитовдун бейнеси (Ушундай аталыштагы китептен бир парча).- “Жаңы ордо”,№7, 6.03.2015-ж. (4,13-беттерде).
239. Ала мышыктын жүнү же профессор Топчуке менен Өзбек ажынын талашы.- “Жаңы ордо”, №13, 14.04.2015-ж. (10-бетте), №14,17.04.2015-ж. (10-бетте).
242. Молдо Нияз. Даткайым сулуу. Башталыш сөзү жана басмага даярдаган. – “Кыргыз адабияты”, №2,19.06.2015-ж.
251. Тоголок Молдонун акындык, манасчылык – жалпы эле чыгармачылык жүзү “Семетейде” көрүнөт. – Жаңы ордо”, №12, №13, №14, №15. 7-,14-, 21-,28- апрель, 2017-ж.
255. Житкен окту аткан ок табат же алдакачан айтылган акылман сөз туурасында. – “Жаңы ордо”, №14, 27.04.2018-ж.
257. Көп кырдуу талант. Элдик мурастарды жыйнап, ийине жеткире иштегендердин чыгааны. – “Ачык сөз”, №20,№21, №22. 26.07, 2.08, 9.08. 2018-ж.
Сайф ад-дин ибин Дамулло Шах Аббас Аксикенти жана анын уулу Нурмухаммед. Тарыхтардын жыйнагы (Мажму атут таворих). (Молдо Са-быр менен бирге) – Б.: Акыл, 1996.
Пржевальский, Николай Михайлович
Пржевальский Николай Михайлович (1839-1888) 1839-жылы Смоленск губерниясындагы Кимборов кыштагында туулган.
Кыргыз Республикасынын президенти
Президенттин белгиси
Кыргыз Республикасынын Президентинин белгиси Кыргыз Республикасындагы Президенттик бийликтин айырма белгиси жана символу болуп саналат. Кыргыз Республикасынын Президентинин белгиси Кыргыз Республикасынын Президенти кызматка киришкенде тапшырылат. Кыргыз Республикасынын Президентинин белгисинин турган жери Кыргыз Республикасынын борбор шаары - Бишкек шаарындагы Кыргыз Республикасынын Президентинин резиденциясындагы кызматтык кабинет болуп саналат.
Бугазов
Кыргыз Улуттук университетинде окутуучу, доцент, кафедра башчысы, декан, профессор. Социология жана культурология тармагы боюнча төмөндөгүдөй чыгармаларды жараткан. Социально-психологические аспекты деятельности масса Бишкек, “Илим” 1993-жылы Бишкек, КГНУ, 2002 жана башка 1980-жылы Алматы шаарындагы Казакстан мамлекетик университетин бүтүргөн.
Египет пирамидалары
Ал эми Хеопстун уулу жана мураскору Хафре (Хефрен)болсо Гиза ороонуно жакыныраак пирамидасынын жанына сфинкс (башын которуп жаткан арстандын тулкусу чегилип, бирок арстандын башынын ордуна кишинин, т.а. фараондун озунун узун чачтуу башы чегилген ири бедиз) да курдуруп жаны салтты баштаган. Байыркы падышалыктын сонку доорлорунда Нилдин тартылышы сыяктуу табигый жагдайлар фараондордун олкосуно жакырчылыкты алып келген. Мамлекет жакыр болгондо кудай–падышанын байлыгы боксоруп, бийлиги ыдырай баштаган. Мурдагыдай ири курулушту курууга кудурети жетпей, чаканыраак салдыра баштаган, акыры булл салттын тамыры бошондогон. Бирок ири ибадатканаларды, ак сарайларды курдуруу аркылуу кийинки фараондор өздорунун кубаттуу бийлигин даназалоого умтула беришкен.
Ghost
Ghost тобу адаттагыдай эмес сахнадагы кылык-жоруктары менен таанымал. Топтун беш мүчөсү – "Аты жок кубулма кишилер", бири-бирине окшош, беттерин жашырган сырт кийимчен сахнага чыгат. Топтун айырмаланган мүчөсү – башкы вокалист "'Papa Emeritus", ал бетине баш сөөк сымал тартылган маскасы менен сахнага "demonic anti-Pope" (кырг. "шайтан антипоп") образы менен чыгат. Альбомдорунун цикли топтун тышкы көрүнүшүн өзгөрүүлөрүнө алып келет. Башкы вокалисттин образы баштапкы образынан өзгөрүлгөн жок бирок кандай болсо дагы мүнөзүндө, кылык-жоруктарында майда өзгөрүүлөр байкалган.
Кырк-Каракчы тоосу
Кырк-Каракчы тоосу — Исфана өрөөнүнүн түндүгүндө кеңдик багытта 22 кмге созулуп жатат. Туурасы 5 км. Деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги 1800—1900 м, эң бийик жери 2272 м. Тоонун кыры тайпаң, анда-санда тик чокулар кездешет. Капталдары жантайыңкы, кокту-колоттору аз. Палеогендин чопо, алевролит, кумдук, акиташ теги, доломит жана гипс тектеринен турат. Көмүр кени бар. Тоонун ландшафттары негизинен кургакчыл келип, чөл, жарым чөл, кургак талаа жана талаадан турат. Каптал-жондору чөп-чабынды, жайыт катары пайдаланылат; кайрак эгин айдалат.
Арстанбекова Мистекан
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Арсен (Зианчурин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Байыркы Египеттеги жасалма суугат системасы
Дал ушундай «тепшилик» суугат системасы Эки Дарыя аралыгындагыга караганда жерди терен казууну анча коп талап кылган эмес. Нил дарыясынын ырааттуу турдо жана жагымдуу муноздо ташкындап жана тайыздап турушу суугат жайларын кармап туру иштеринин женил болгонун туюнтат. Бул жагдай кантип мисирдик дыйкандар пирамидал арды куру учун убакыт менен киши кучун таба алганын тушундуруп бере алат, анткени Мисирдеги эрте доорлордогу жерди иштетуунун мындай шарттарында ар жылы тушум жыйналгандан кийин жана Нил кайрадан ташкындай баштаганга чейинки мезгилде жерди таптакыр иштетпей, колу-жолу бош калуучулук менен байланыштуу бир нече айлык убакыт болоор эле. Нилдин ташкыны канчалык коркунучтуу болсо (сел каптап келип, анча-мынча уйлорду омуроолотуп кулатчу, качып улгурбогон жандыктын баарын ээ-жаа бербеген суу агызып кетчу), ал аяктагандан кийинки турмуш ошончолук ынгайлуу болчу. Тек гана учурунда мээнеттенип эгин эгип улгуруу керек эле.Байыркы мисирдиктер Нилдин ташкыны тууралуу уламыштарды калтырышкан. Алардын бири мындай: илгери-илгери бир ташкын журуп, жердин баарын каптап калыптыр. Жандуунун бары суу астында калып, азап чегиптир. Суудан башка эч нерсе жок жерди карангылык каптайт. Ошондо суу теренинен коколой, улам боюн тузоп, лотос гулу осо бериптир. Анын сабагы узарып, акыры лотостун башы суунун бетине жетиптирда, буру ачылып татынакай гулу пайда болот. Бул гулдон жер жузуно жарык ыроологон кун туулуптур. Лотостун бучурунон алтын куш сыяктуу учуп чыккан кун жер жузун каптаган суну кайра дарыянын нугуна чейин чегиндирип, жер бетине жашоону ыроологон экен.
Өзбекстан
Тарыхы
1991-жылдын 31-августунда Президент Ислам Каримовдун демилгеси менен Өзбекстандын көз карансыздыгы жарыяланган. Ошол эле күнү Өзбекстандын Жогорку Кеңеши “Өзбекстан Республикасынын мамлекеттик эгемендүүлүгү жөнүндөгү” токтомун жана "Өзбекстан Республикасынын мамлекеттик эгемендүүлүгүнүн негиздери жөнүндөгү" Мыйзамын кабыл алган. Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы Өзбекстан Республикасы деп аты алмаштырылган.
Мадемилова Күлбүбү
Күлбүбү (Гүлбүбү)  (Эркин) Мадемилова (тж. 27-февраль, 1929 Фрунзе, Кыргыз ССРи - 27-июль 2018, Бишкек, Кыргызстан) — Кыргыз опера бийчиси, балетмейстер. Кыргыз ССРнин маданиятына эмгек сиңирген ишмери (1963).
Сыйлыктары
1964-жылы Күлбүбү Мадемиловага Кыргыз ССРнин маданиятына эмгек сиңирген ишмери наамы ыйгарылган.
Өлүмү
2018-жылы 3 айдан ашык оору менен алышып, 27-июлда эртең мененки саат 6:00дө каза болгон.
Өзбекстан
Тили
Өзбекстан Республикасынын Мамлекеттик тили - өзбек тили. Маанилүүлүгү боюнча орус тили экинчи орунда турат. Орус тилин калктын чоң бөлүгү колдонот. Англис тилин үйрөнүү мамлекет үчүн абдан маанилүү. 2013/2014-окуу жылынан баштап мектепте 1-класстан баштап англис тилин сөзсүз үйрөнүү киргизилген.
Медициналык биринчи жардам
Медициналык бирикомплекси; анынчи жардам — кырсыкка дуушар болгон адамдын өмүрүн сактап калууга, оор кабылдоолорду алдын алууга жана жабыркатуучу факторлордун таасирин азайтууга же токтотууга багытталган жөнөкөй, бирок тез жүргүзүлүүчү чаралар комплекси; аны жабыркаган адам өзү же жанындагылар (өссанитарлавеаара жардам), санитарлар, медициналык кызматкерлер жана башкалар жүргүзөт. Медициналык биринчи жардам берүү бардык медициналык мекемелердин, анын ичинде аптеканын, кырсык болгон жердеги медициналык кызматкерлердин милдети. Өнөр жай ишканаларында, айыл чарбасында, транспорттордо, коомдук жайларда медициналык биринчи жардам берүү пункттары, санитария посттору уюшулуп, анда жардамга керектүү замбил, шакшак, дары-дармек, таңгыч материалдар болуу керек. Окуучулардан тартып чоң кишилерге чейин өзүнө жана өз ара жардам берүү ыкмаларын үйрөтүү чоң мааниге ээ.
Краснопресненская (метро бекети)
Краснопресненская — Москва метросунун Кольцевая сызыксындагы станция. 1954-жылы 14-мартда ачылган.
Дүйнөлүк университеттердин академиялык рейтинги
Рейтингтин объективдүү методологиясы жогору бааланат, бирок иштелбеген изилдөө күчүнө ашыкча маани берип, гуманитардык илимдерди жана билим берүү сапатын көмүскөдө калтырганы менен сынга алынат.
Аракс
Араз (Aras, Արաքս (Arakʿs), Araz,, Эрес ) - Закавказье менен Түркиядагы (башталышы) дарыя, Куранын оң куймасы. Узундугу 1072 км, алабынын аянты 102 миң км2. Башталышында кууш терең өрөөн аркылуу агат, ортоңку агымында (Арарат түздүгү) өрөөн кеңейип, салааларга бөлүнүп кетет. Төмөнкү агымы Кура-Аракс түздүгү аркылуу өтөт. Орточо чыгымы төмөнкү агымында 285 м3/секунда. Аракс жылына 16 млн о агынды алып келет. Аракста СССР менен Иран курган гидротехникалык комплекс иштейт.
Сулайманов Дүйшөн
Жолборс терисин жамынган музоо. – Ф.: Мектеп, 1970. – 16 б.
Сыйкырдуу сандык. (Он китеп) – Ф.: Мектеп, 1973. – 120 б.
Абышка менен түлкү: Жомок. – Ф.: Мектеп, 1973. – 12 б.
Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1975. – 164 б.
Сырдуу сандык: Аңгемелер жана жомоктор. – Ф.: Адабият, 1988. – 304 б.
Как охотились лиса и старик: Сказки. – Ф.: Мектеп, 1981. – 16 с.
Ага-ини Гримм. Жомоктор. – Ф.: Мектеп, 1969. – 215 б.
Арап жазмасы
Кыргыздардын арап жазмасы
Кыргыздардын Теңир-Тоодогу бөлүгү 10-кылымдан тартып арап жазмасын өздөштүргөн.
Харбей-Ты-Вис
Харбей-Ты-Вис — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сейда дарыясынын оң жээгинен 67 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Витализм
Табият илимдеринин жетишкендиги Витализмдин жалган экенин айкын кылды
Ага-Хан IV
Ага Хан IV Кыргызстанга биринчи жолу иш сапары менен 1995-ж. келген. 2001-ж. КР менен Исмаилиттер имаматынын ортосунда Кызматташуу тууралуу келишим түзүлгөн. Натыйжада «Ага Хан өнүктүрүү уюмунун» Кыргызстандагы өкүлчүлүгү 2005-жылдан Бишкекте иш жүргүзө баштаган. Ага Хандын колдоосу менен 2000-ж. дүйнөдөгү биринчи эл аралык артыкча укугу бар Борбордук Азия Университети (БАУ) уюшулган. БАУнун университет шаарчалары Нарында (Кыргызстан), Хорогдо (Тажикстан), Текелиде (Казакстан), ошондой эле Ош шаарында Ага Хан орто мектеби (2002) ачылган.
Бэкпэкинг
Бэкпэкинг (backpacking, backpack — «рюкзак» деген сөздөн келип чыккан) — саякатчылардын аз өлчөмдөгү каражат менен туристтик операторлордун жардамысыз жүргүзүлгөн саякаты. Бэкпэкерлер туристтик операторлордун кызматын колдонбой, саякат маршрутун өзүлөрү түзүп чыгышат. Алардын максаты ашыкча каражат коротпой, дүйнө жүзүн көрүү болуп саналат. Арзан баадагы хостел, мейманканаларда жашап, кымбат баалуу тамак-аш менен тамактанууну ойлонушпайт. Бэкпэкерди жонундагы саякатка керектелүүчү бардык буюмдарды батырган чоң сумкасы менен таанууга болот. Коомдо мындай саякатчыларды "калыптанган системдерди бузуучу", "жаңычылдык киргизгендер" деп айтышат.
Баабек датка
Өмүрү жана чыгармачылыгы
Баабек-көп жылдар  Ходжентте «Датка» деген  даражаны  кармап  турган. Өзү Ак-Булак айылынан. Азыр да анын Ленинабадда ордосу бар дешет. Исфанада да эки мончонун орду төгөрөгү курчалган бийик мунаралуу ордосу болгон экен. Бул киши жөнүндө Баба Саттаркуловдун китебинде да учкай айтылат. Өзбек, Тажик аялдарынан  балдары  али да  Ак-Булактык  туугандары менен  катташып журөт. Баабаек Датканын адилет эл  башчысы экенин төмөнкү  окуядан далил болот. Илгери кыз берсе дайыма себине «кул, күн» кошуп берген экен, же ар бир бектин  үйүндө кул, күнү  болгон. Элдин салты боюнча эгер кул өзүнүн эркиндигин талап кылса, кожоюну тараптан  бир канча шарттарды атткаргандан кийин ишеничке кирип, чон жыйын чакырып той берип   Ак-Төөгө мингизип , өзүнчө ак кийим кийгизип, жерге ак кийиз салып , ошол кийиздин үстүнөн төөнү минип өтөт экен. Буга бүт журт чогулуп көрүп «Акталдын» деп бата беришкенден кийин,  ал адам кулдуктан кутулат. Акталган адамды ким «кул» деп кайталап, акаарат кылса, кудай тарабынан эӊ оор жаза менен жазаланат деп каттуу тыйуу салышкан. Эгерде «кул» акталам деп шарттарды аткара албаса, кара кийгизип, кара төөгө мингизип кайрадан « кул» деген  атты тагышкан. Акталган адамга өтө этият, сый мамиле кылышкан. Баабек датка өзүнүн кулдарынын бирине «Акталдын» деп, элдик жөрөлгөнү кылып эркиндике чыгарат. Ал адам Мурзамурататтуу жигит экен. Күндөрдүн биринде Ак-Булакка Баабабек датканын тойун кабарлап Ходженттен чабарманы келет. Бектер, байлар аттанып жөнөп кетишет. Датткага өзүн милдетүү сезип, анын жакшылыгын унута албаган Мурзамурат  минейин десе аты, кийейин десе кийими алып баратурган адиясы жок болсо да,  ойлонуп отуруп айылдын  жогорку жагынжагы калын өскөн арчаны аралап барып,  өзүнүн боюна ченеп, жоондугу да өзүнүн белиндей болгон арчаны кесип алып жөнөп калат. Күндөп-түндөп (канча убакыт экени белгисиз) жөө басып арчаны көтөрүп ХодженткеБаабабектин ордосуна жетет. Датканын сакчылары жакын жолотбой, маскаралап кубалайт. Ошондо ал бечара : -эч болбосо Ак-Булактан бир бечара алып келиптир деп ушул арчаны  даткага бир көрсөтүп койгула-деп дарбазадан обочо барып олтуруп калыптыр. Сакчылар датканы жигиттерине айтып, алар өтө этияттанып (маскара кылдынар деп каарына калабыз деп ойлоп ) жатып даткага арчаны көрсөтүп анын жөнүн айтышат. Ошондо датка –Тез киргизгиле ! –деп буйрук берип өзү күтүп турат, ары пачкан, тытылган кийим, жыртык чарыкчан Мурзамуратты  көргөндө  аны жайында токтотуп казынадан жибек паяндаз  алып келип жолуна төшөтүп, үстүнөн бастырат. Жаман чарык менен жибектен басууга корунуп турган Мурзамуратка датка өзү келип, кучактап көрүшүп, зарбарак чепкен кийгизип, сыйлуу төрүнө отургузуп,  коноктоп, кетеринде ат мингизип,  көп белек- бечектер менен жөнөткөн экен.
Харвэй Кэдарс (Нү-Жерси)
Харвэй Кэдарс (Нү-Жерси) (Harvey Cedars) — Нү-Жерси штатынын Оушен округуна караган АКШ шаары.
Алимжанова Дамира
Алимжанова Дамира 1970-жылы 14-июлда Ош облусунун Өзгөн районуна караштуу Куршаб айылында кызматкердин уй-булосундо туулган.
Улуттук компьютердик гимназия
Революцияга чейинки Кыргызстандын территориясында 107 мектеп болгон, ал мектептерде 7 миӊден  ашык окуучулар  окушкан. Ал эми 1925-1926-окуу  жылында  мектептердин саны  484тү түзүп, анда 35 миӊ окуучу окуган. Республикада улуттук мектептердин  алгачкыларынан  болуп 1926-жылы сентябрь айында  Фрунзе шаарында кыргыз башталгыч  мектеби бар болгону 67 окуучу жана 6 педагог болгон. Бул башталгыч мектептин  биринчи  директору Б.Койчуманов, ал эми мугалимдери К.Каримов, Д.Көкүмөв, А.Ровнягина, О.Жүндүбаев, Н.Шамгунова жана башкалар болушкан. Мектеп Москва жана Герцен көчөлөрүнүн кесилишинде кичине имаратта жайгашкан. Класстык эки бөлмөсү болгон. Ал эми 1932-1933-окуу жылында кыргыз  башталгыч мектеби № 5 кыргыз жети жылдык болуп кайра уюшулган. 1936-жылы №5 кыргыз мектебинде биринчи жолу 8-класс  ачылып, жети жылдык мектептерди  бүтүрүшкөн 30 окуучу, анын ичинен Кыргызстандын   ар түрдүү районунан  келген  окуучулар кабыл алынган. 1936-1937-окуу жылында мектеп алдында республикада биринчи болуп интернат уюштурулган, интернатта жашагандар  мамлекет тарабынан толук камсыз кылынган. 1938-жылы Токтогул көчөсүндөгү эки кабаттуу жаӊы имарат интернат үчүн берилген. Интернаттын башчысы болуп Акзамов Нажим Шингазович дайындалат. 1936-жылы №5 кыргыз орто  мектебин  10-класстын 17 окуучу  бүтүрүп чыгышкан. Булар кыргыз советтик орто мектебин биринчи жолу бүтүрүп күбөлүк алган кыргыз уландары менен кыздары эле. Согуштан кийинки мезгилде №5 кыргыз орто мектебинин коллективи элге билим берүү кызматкерлеринин  алдында өкмөт менен партиянын тарабынан коюлган жаӊы милдеттерди жүзөгө ашыруу боюнча иштей башташат. 10-классты бүтүрүүчүлөрдүн саны республиканын ар кандай райондорунан  келип киргенине  байлыныштуу окуучулардын саны, арта берген. Эгерде 1945-жылы мектепти 25 окуучу бүтүргөн болсо, 1964-1965 окуу жылында 119 окуучу бүтүрүп чыгат, ал эми 1975-1976-окуу жылында бүтүрүчүүлөрдүн саны 149 жетет. 2010-2011-окуу жылында бүтүрүүчүлөрдүн саны 123 жеткен. 1966-жылы №5 кыргыз орто мектебинин 40 жылдык юбилейи салтанаттуу белгиленди. 2006-жылы Улуттук компьютердик гимназияга 80 жыл толгон. Заманыбыздын залкар жазуучусу Айтматов Чыӊгыз Төрөкулович мектептин ардактуу мейманы болуп кеткен. Азыркы учурда мектеп Токтогул жана Шопоков көчөлөрүнүн кесилишинде жайгашкан.
Мектеп 2009-жылдан бери көптөгөн долбоорлор менен иштеп келе жатат. Мисалы: Flex, Irex, PashNet жана башкалар. PashNet долбоору боюнча ондогон окуучулар Германияда болуп кайтышты. Flex долбоору боюнча Бактыбек уулу Бакай АКШдан билим алып келди. IREX боюнча мектепте көптөгөн алгылыктуу иштер жүрүп жатат. Мектеп жетекчилери жөнүндө маалымат №5 мектеп түзүлгөндөн бери иштеген директорлор 1.Койчуманов Бектурган. Мектептин негиздөөчүлөрүнүн бири. 1925-жылы Москвадагы бүткүл союздук мугалимдердин съездине катышып, Н.К.Крупская менен жолугушкан. 1926-32-жылдарда директор болгон. 2.Каримов Кадыр''' 1932-38-жылдар. Ленин ордени, бир нече өкмөттүк сыйлыктар менен сыйланган «Эмгек сиңирген мугалим» деген наамдын ээси. 3.Михаил А.Рудаков эл агартуунун отличниги, Кыргыз ССРнин эмгек сиңирген мугалими, Ленин орденинин, ардак белгиси орденинин бир нече жолку кавалери. 1938-жылы директор болуп иштеген. 4.Токторов Газиз 1938-39-жылдар. Педагогика илимдеринин кандидаты. 5.Термечиков Карим 1940-41-жылдар. 1941-жылы согушка кетип, Панфилов дивизиясында согушуп, Москванын алдында курман болгон. 6.Нанаев Касымкул 1942-48-жылдар. 1942-жылы согушка кетип, 1946-жылы кайра келген. Согуштук сыйлыктары бар. 7.Кудаймендиев Убайдылда 1948-50-жылдар. Улуу Ата Мекендик согуштун ветераны. Эки жолу Кызыл Жылдыз ордени, Ата Мекендик согуштун II даражадагы ордендери менен сыйланган. 8.Юсупов Сүйүндүк 1950-51-жылдар. Тарых илимдеринин кандидаты. 9.Алжаңбаев Мырзакмат 1951-52-жылдар. Ардак белгиси ордени жана бир канча медалдардын ээси. Кыргыз ССРнин эмгек сиңирген мугалими. 10.Өзбеков Сатар 1952-56-жылдар. Тарых илимдеринин кандидаты. 11.Мүсүралиев Турсунбек 1956-57-жылдар. Илимдин кандидаты, доцент. Кыргыз ССРнин эмгек сиңирген мугалими. 12.Чечейбаев Суракмат 1957-61-жылдар. Илимдин кондидаты,доцент. 13.Козубаева Бүбүкан 1961-63-жылдар. 14.Иманкулова Качкын 1963-69-жылдар. 15.Кутманалиева Сагын 1969-73-жылдар. 16.Ниязов Абзалбек 1973-80-жылдар. КР эмгек сиңирген отличниги, Ардак белгиси ордени, бир нече медалдар, грамоталар менен сыйланган. 17.Раимкулов Асан 1981-83-жылдар. 18.Арымкулова Нагима 1983-88-жылдар. Ардак Белгиси ордени, Эмгек Кызыл Туу ордендери жана медалдар менен сыйланган. Кыргыз ССРнин Эл агартуу отличниги. 19.Токтогулов Асылбек 1988-90-жылдар. Илимдин кандидаты. 20.Кубаталиев Турдубек 1990-2006-жылдар. КР Эл агартуусунун отличниги. 21.Музаева Эльнура 2006-2011-жылдан. Эл агартуунун отличниги. 22.Байсеркеев Аскар 2011-2012-жылдары. 23. Жумалиев Мурат Сражидинович 2012-жылдан бери мектеп директору.
Сулайманов Исраил
Сулайманов Исраил (1919 –1989) - акын, жазуучу.
Мүнөздөр: Повесть, аңгемелер. – Ф., 1974. – 204 б.
Кудайлар тууралуу мифтер
Б.з.ч. V-IV кылымдарда гректердин мадияты байыркы дуйнодогу эн онуккон маданияттардын бирине айланган. Ал кезде грек маданиятынын ажырагыз болугу ьолгон жана ага кыйла таасир эткен. Эзелки заманда эле калыптанган грек мифтери, кудайлардын,баатырлардын оз ара жана адамдар менен мамилелери тууралуу уламыш-баяндар арбын эле Байыркы грек академиясы-маданияттын очогу болчу.Андан Платон,Сократ,Аристотелдер окуп билим алышкан. Грекияда улуу окумуштуу Архимеддин окуусу кенири тараган. Гректер кудайлар менен баатырларды келбеттуу, сулуу адамдардын кейипкери сыяктуу элестетишчу. Андыктан алар баатырсымал жарандардын скульптуралык айкелин келиштире коркомдоп жасашчу.Гректердин тушунугу боюнча,кудайга жакан жарандар зангыраган, эн кооз турак жайларда жашамак.Ошондуктан грек архитекторлору ото кооз храмдарды, уйлорду курууга аракеттенишкен. Байыркы гректер табияттан тышкары аркандай сыйкырдуу кучтордун аларга жанаша жашаарына ишенишчу. Атыгул, ар бир суунун оз периси (нимфа) бар деп эсептешкен Жада калса, ар бир токойдун,тоонун жана булактын да колдоочусу бар деген чон ишеним болгон.Гректердин ою боюнча , башкы кудайлар Олимп тоосунда жашашчу.Ошол себептен аларды олимпиялык кудайлар деп аташкан.Туболук олбос кудайлар Олимптеги аземдуу аксарайларында той-тамашалар менен жыргап-куунап жашашчу. Ал жактан алар жерге тушуп келишип, адамдардын жашоо-турмуштарына кийлигишчу, аларга буйруктарды беришчу. Гректер олимпиялыктардан мурда да болок кудайлардын болгонуна ишенишкен. Адегенде дуйнону Гея (Жер) менен Уран (Асман) башкарган.Алардын титандар деп аталган балдары кийин аталарынын ордун ээлешкен.Алардын арасынан эн башкысы Крон эле. Крондун Зевс Баштаган балдары титандарды женип, бийликти болуп алышат. Зевс жер бетинде бийлик жургузо баштайт, анын бир тууганы Посейдонго дениздер тийет.Башка бир тууганы – Аид – козу откон маркумдардын жер астындагы падышалыгына окумдар болот.
Люмбаго
Дарылоо
Дарылоону врач жүргүзөт. Өз алдынча дарылануу кабылдоолорго дуушар кылат. Оору байкалары менен түз жана катуу төшөккө жатуу сунуш кылынат. Люмбаго менен ооругандар оор жумуш жасабай, кескин кыймылдоодон, сууктан сактанышы керек.
Jay-Z
Артист катары рэппердин альбомдору ар дайым АКШнын Billboard 200 чарттарынын эң жогорку орундарын ээлейт, алардын ичине рэппердин 14 альбомдору кирет. Ошондой эле анын төрт альбому Billboard Hot 100 чарттарынын биринчи орундарын ээлеген, алардын ичинде Empire State of Mind (кырг. Акыл империясы) синглин камтыган альбому. 2009-жылы Jay-Z Billboard чартынын 2000-жылдардын эң ийгиликтүү артисттердин тизмесинде онунчу орунга жайгашкан, "Эң мыкты соло эркек артисти" тизмесинде 5-орунду ээлеген, ал эми "Эң мыкты рэппер" чартында Jay-Z Эминем, Nelly жана 50 Cent рэпперлерден кийин болуп төртүнчү орунга жайгашкан. Ошондой эле Rolling Stone журналы боюнча рэппер баардык мезгилдеги эң мыкты артисттери тизмесинде 88-орунду ээлеген.
Татар Кичи яз (Салауат району, Башкыртстан)
Татар Кичи яз — Башкыртстандын Салауат районундагы айыл, Кичи яз айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 642 киши. Почта индекси — 452490, ОКАТО коду — 80247835001.
Семетейдин балалык чагы. Каныкейдин Тайторуну чабышы.
Келгендерден кеп уктум,
Жерге гана кирди деп уктум!
Бузулган жолду жөтөлөп,
Тирүү жүрбөй өлөлүк (Саякбай Каралаев, «Семетей», 1. 91), — деп аты чыкса «Манастап» ураан чакырып сүрөп кел, артта калса Каныкейди курмандыкка чалып кел деп жетимиш балбан кошуп жиберди. Каныкейдин ийниндеги жылаңач бала Ысмайылдын көкүтүүсү менен Семетейдин келе жатканын айтты. Ошондо Каныкейдин көзүнүн жашы төгүлүп, көңүлү жаман бөлүнүп, эсилден калган жан ботом, эбин таап көйнөк кие элек, жолуман кармап алып, жалынсам болбой курмандыкка чалат, ээ! — деп кайгыга батты. Кайра туруп: — көп эле болсо, ажалым жетсе өлөрмүн. Мен эмес, бу дүйнөдөн кимдер өтпөгөн — деп бел байлап, кайраттанды. Акборчук оозун бурду эми, чыгырыгын имерип, чын көзүнө жиберип, Манастан калган дүрбүнү салып аттардан кабар алды. Оргуп-оргуп чаң чыгат, оргуган чаңды көргөндө Каныкейден жан чыгат. Алды жагында атасынын Актулпар, андан удаа Чоңкашка, Чоңкүрөң, Каракашка — төрт тулпар келе жатат алардан башка аттардан дайын жок. Тайторуну көрө албай кайгыга батып, чыдай албаган Каныкей кайра дүрбү салганда Кең-Мойноктун жонунда, Кең Кырымдын жолунда, башын жерге сала албай, аркардай арыш ала албай Тайтору үч жүз аттын соңунда келе жатат. Каныкей Тайторунун чыкпасына ишене баштап: — Ай караңгы түн экен, бүгүн ажалым жетер күн экен, көөдөндөн чыккан баладан, — деп арман кыла баштады. Өз жанын өзү кыймак болуп, дагы бир сапар чабылган күлүктөрдү дүрбү салып көрдү. Ит-Торпунун жонунда. Кезең кырдын боюнда алтымыш аттын соңунда келе жаткан Тайтору:
Нураков Исак
Сыйлыктары
Социялистик Эмгектин Баатыры, «Ардак Белгиси» ордени менен сыйланган.
Дадабаев Мурат Хасанович
Дадабаев Мурат Хасанович - медицина илимдеринин доктору(1986). Ал 1957-жылы Баткен облусуна караштуу Кадамжай районундагы Тажик-Кыштак айылында төрөлгөн. Кыргыз Республикасынын илим жана техника боюнча мамлекеттик сыйлыктын лауреаты(2002). КММИни бүтүргөн(1980). Шаардык клиникалык ооруканада(№2) врач, ЦКТБде жүрөк жана кан тамыр рентген-хирург, илимий бөлүмүнүн башчысы, 2002-жылдан ошол эле жерде директордун орун басары. Жүрөк кан-тамыр жана рентген эндоваскулалык хирургия боюнча адис. 70тен ашык илимий эмгеги, анын ичинде 1 монографиясы бар. Эмгектери: Современный подход к хирургическому лечению единственного желудочка сердца. Ф., 1988; Способ выбора анатомической коррекции единственного желудочка сердца. Ф., 1990; Эндоваскулярная и минимально инвазивная хирургия сердца и сосудов у детей. Б., 1999.
Атала (Аталабек)
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440 б. ISBN -5-89750-013-4
Казуарлар
Казуарлар (лат. Casuariidae) - Австралияда жана ага жакын аралдарда жашоочу куштардын бир түркүмү, тоо куштарга окшош, буларга казуар сымалдуулар тукуму, бир нече түрү: казуар-мурук кадимки казуар (Casuanus casuarius) кирет.
Антурец (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сушанло, Мухамед Ясызович
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамалекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Кайман сымалдуу балыктар
Кайман сымалдуу балыктар (лат. Lepisosteidae) — Америка континентинин өзөндөрүндө, көлдөрүндө жашоочу балыктардын бир тукуму.
Сулайманов Орозбай
Шүдүрүм: Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызстан, 1981. – 100 б.
Медициналык кароо
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Максим Аммосов
Өмүрүнүн кыскача таржымакалы
Сибирде Кеңеш өкмөтүн орнотууга чоң салым кошкон.
1938-жылы 28-июлда Москва шаарында атууга дуушарланган.
Сия
2014-жылы Сия 1000 Forms of Fear (кырг. Коркуунун 1000 калыбы) аталышындагы алтынчы студиялык альбомун жаздырган, ал АКШнын Billboard 200 чартында биринчи орунду алгып, чарттын биринчи ондугуна "Chandelier" (кырг. "Канделябр") сингли менен башкы кыз-бийчиси катары Медди Зиглер тартылган үч музыкалык видеосу кирген. 2016-жылы жыздырылып чыгарылган This Is Acting (кырг. Бул таасирин берет) жетинчи студиялык альбомунун "Cheap Thrills" (кырг. "Арзан оюн-зооктор") синглин Hot 100 чартында биринчи орунга ээ болгон. Ошол эле жылы Сия искусство аткарууларын камтыган Nostalgic for the Present Tour турун өткөргөн. Сия көптөгөн музыкалык сыйлыктарга ээ болгон, алардын ичинде: ARIA Awards жана MTV музыкалык видео сыйлыгы.
Асылдык
Мунун себеби, биринчиден, чачылган элди баш коштуруп бириктире турган, душманга намыс алдырбаган эр-азаматтардын туулушун эңсеген элдин тилегинин ишке ашкандыгында.
Сол Янг-Яха дарыясы
Cол Янг-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Янг-Яха дарыясынын сол жээгинен 33 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 32 км.
Бычковка (Салауат району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Медициналык сүлүк
Ареал
Бүтүндөй Европада Уралга чейин, Закавказьеде таралган. Түндүктө Скандинавия жерлерине чейин, түштүктө Азербайджан жана Алжирге чейин. Ар бир түрү өзүнүн ареалында жашайт деп эсептелинет. Мисалы, дарылоочу формасы түндүк жакта, чыгыш формасы-түштүктө, Закавказьеде, Азербайджанда, аптекалык формадагылар Россиянын Краснодар, Ставрополь өлкөлөрүндө жана Ростов облусунда.
Дүйнөлүк университеттердин Times рейтинги
Дүйнөлүк университеттердин Times рейтинги (англ. Times Higher Education World University Rankings) – Times Higher Education журналынын университеттер рейтингинин жылдык жарыялоосу. Басып чыгаруучу Quacquarelli Symonds (QS) компаниясы менен биргелешип, жаңы методология үчүн Томсон Рейтер компаниясына өткөндөн мурун, 2004-2009-жылдар арасы, THE–QS Дүйнөлүк университеттердин рейтингин чыгарган. Учурда рейтингтин ичине жалпы дүйнөлүк, тематикалык жана репутация рейтингтери кирет жана мунун жанында үч аймактардын, Азия, Латын Америка, БОИКТ жана өнүгүп келе жаткан өлкөлөр тизмектери ырааттуу методологиясы менен чыгарылат. Times Дүйнөлүк университеттердин академиялык рейтинги менен QS рейтинги катарына кирип, эң көп окулган университеттер рейтингтеринин бири болуп саналат. Жаңы жакшырылган методологияга өтүүсү жогору бааланган рейтингтин жалпы билим берүүсү англис тилинде болгон окуу жайларды кароосу жана коммерциялаштырылгандыгы сынга алынган.
Методология
2010-2011-жылкы биринчи методологиясына беш категорияга бөлүнгөн 13 айрым көрсөткүчтөр кирген: окутуу (жыйынтык упайдан 30%), изилдөө (30$), шилтемелер (изилдөөлөрдүн жыйынтыгында) (32,5 пайызга), эл аралык аралашма (5%), сектордук кирешеси (2,5%). Көрсөткүчтөрдүн саны Times-QS рейтингтердин 2004-2009-жылдар арасында жарыялаган тизмелеринен улам өскөн, анын ичине алты көрсөткүчтөр кирген. Биринчи методологиянын долбоору 2010-жылдын 3-июнунда чыккан. Долбоордо болочокто 16 көрсөтмөгө чыга турган 13 көрсөтмөлөрдүн пайдалануусу көрсөтүлгөн жана көрсөткүчтөрдүн категориялары “изилдөө көрсөткүчтөрү” (55%), “институционалдык көрсөткүчтөрү” (25%), “экономикалык иш-чаралар/жаңылык” (10%) жана “эл аралык ар түрдүүлүк” (10%) катары жазылган. Категориялардын аталышы жана ар бирөөнүн коэффициенттери 2010-жылдын 16-сентябрында жарыкка чыккан акыркы методологиясында өзгөрүлтүлгөн. Акыркы методологияга 13 көрсөткүчтүн коэффициенттери да кошулган, мисалы:
Египеттиктердин кесипчиликтери
Дыйканчылык,[малчылык]],колонорчулук,соoда. Нил боюндагы калктын байыркы башкы кесиби дыйканчылык болгон. Калк озунун башкы азыгын буудай ,сыяктуу дан эгиндеринен тапкан. Ташкын чегинип, жер анча-мынча тоборсуп,бирок ката элек кезинде кетмен менен жумшартылып, урон себилген. Кээ бир жерде урукту чымчыктар чукуп жеп кетпеши учун,урон себилген талаага кой эчкини жыйнашкан, алардын туягы басылган кыртыштан чымчыктар эч кандай урукту чокуп жей албай калышкан.Суу жеегинен кыйла алысыраак ,жери катуурак талааларда огузду же малай кишини чегип,жерди буурсун менен айдашкан.
Өзбекстан 2020 жайкы Олимпиада оюндарында
Олимпиада 23-июлдан 8-августка 2021-жылы чейин Жапониянын Токио шаарында өтөт.
Аглопорит
Колдонулган адабияттар
[[Категория:Курулуш материалдары]
Мегатой 2: Калың
Мегатой 2: Калың — Кыргыз көркөм тасмасы, режиссёру Сүйүн Откеев.
Автордук мүнөздөмө
Адабият:
Шериев Ж.. Муратов А. Адабият .Терминдердин түшүндүрмө сөздүгү. Кыргыз энциклопедиясынын башкы редакциясы. Бишкек, 1994 - ISBN 5-89750-084-3
Атан
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440 б. ISBN -5-89750-013-4
Курманбаев, Эмилбек
Сыйлыктары
Социялистик Эмгектин Баатыры,Ленин ордени менен сыйланган.
Жеңишбек Эдигеев
Өмүр таржымалы
21-кылымдагы Кыргызстандагы кирил жазмасындагы эркин басылмалардын бири болгон бул “Де Факто” (De Facto) гезитинин туңгуч саны 2007-жылы жалган куран (март) айынын 1инде жарык көргөн.
Чыгармачылыгы
Жеңишбек Эдигеев жүздөгөн журналисттик иликтөөлөр, публицистикалык макалалар жарыялаган.
Bon Jovi
1986-жылы Bon Jovi Slippery When Wet ''' (кырг. Нымдуулуктан тайгалак) үчүнчү альбому менен кеңири таанымал болгон. Топтун New Jersey (кырг. Нү-Жерси) аталыштагы төртүнчү альбому бирдей деңгээлдеги ийгиликке 1988-жылы жеткен. 1980-жылдардын аягындагы тынымсыз гастролдордон жана жаздыруулардан улам топ, 1990-жылы New Jersey Tour (кырг. Нү-Жерси туру) турундан кийин тыныгуу алган, ошол учурда Жон Бон Жови жана Ричи Самбора ийгиликтүү соло альбомдорун жаздырышкан. 1992-жылы Keep the Faith (кырг. Ишенимди сактап калуу) альбому менен сахнага кайрадан кайткан. Экинчи тыныгуудан кийин 2000-жылы жаздырылган "It's My Life" (кырг. "Менин жашоом") сингли топко жаш угармандардын көңүлүн бурган. Bon Jovi ар кандай музыкалык стилдерди колдонгону менен таанымал, ошону менен алар 2007-жылы кантри стилинеги Lost Highway (кырг. Жок богон кан жол) альбомун жаздырышат.
Сол Русская дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жети-Шаар
Жети-Шаар
Якуб-бек бир катар прогрессивдуу реформаларды жургузду. Ал өзүнүн 45 миң аскерин модернизациялады, бюрократиялык системаны жөнөкөйлөттү, штатты кыскартты, калктан алынуучу салыктарды, жыйымдарды жана жыйымдарды кескин кыскартты, ички милдеттерди жойду, каржыны тартипке келтирди. Йетишардын башкаруучусу сооданы кубаттап, кербен сарайларды куруп, жаңы каналдарды жана башка сугат системаларын салган. Ошого карабастан ал түзгөн режим катаал, кээде катаал болгон. Цин күчтөрү 1873-жылы Шинжаңда согуштук аракеттерди баштаганда, Йетишарада көптөгөн оң демилгелер аскердик чыгымдардын кескин көбөйүшүнө байланыштуу жокко чыгарылган.
Жөөттөр
Жөөттөр- дүйнөнүн көптөгөн мамлекеттеринде таралган семит тектүү калк. Теги байыркы Ысрайыл жана Жөөт кандыктарына барып такалат. 1948 жылы жөөттөрдүн Жакынкы Чыгышта Асрайыл мамлекети түзүлгөн. 2006 жылкы саноолорго ылайык дүйнө жүзүндө 12 миллиондон 14 миллионго чейин жөөттөр жашайт. Алардын негизги бөлүгү АКШда жана Асрайылда турушат.
Алымкулов Абилмажин
Алымкулов Абилмажин Уста. 1937-ж. Тогуз-Торо районундагы Казарман (Алтын-Чөйчөк) айылында төрөлгөн. Уругу өөдө-чекти. Орто билимдүү. Устачылыкка агасы Желден уулу Абдыбек үндөктөгөн. 1978-жылдан аваздык аспаптарды кармайт. Темир комуздун жаагына таш калайдан, жезден, мистен, жер алды менен тартылуучу электр зымдарынан тандайт. Комуздун тилин тросс көтөргүчтөн (кээде болоттон) алат. Комузунун жаагы 5-6-7 см келет (5 смден кемибейт). Комуздун жаагы канчалык узун болсо, үн толкуну ошончолук алыс тарайт. Тили орточо алынат (учу сынып калса жашытып кайра ийүүгө ылайыкташтырат). Өзү да темир комузда күү кага билет. Анын Ашырбаев Таалай, Ашырбаева Жыпаркүл өңдүү үйрөнчүктөрү бар.
Ат кара тил болгондо
Ат кара тил болгондо — жай келип, жылкы көккө тоё баштаган мезгил. «Манаста»: «Кечээ эл өөдөгө тартарда, Ат кара тил мезгилде» (Саякбай Каралаев, «Семетей», 2.72). «Ат кара тил болгондо, Тогуз айга толгондо, Бээжинден чалгын чаларбыз» (Сагымбай Орозбаков, 4.109),— деп сүрөттөлгөндөй көп кездешет.
Жаратылыш
Жаратылыш — ааламдын материалдык дүйнөсү, маңызы боюнча табигый илимдерди изилдөөчү объект. Турмушта "жаратылыш" сөзү көп учурда табигый жашоо чөйрө деп аталып жүрөт. (адамдын колунан жасалбаган баардык нерселер)
Экосисистемасы
Көлөмү кичи элемент микросистема деп аталат. Микросистеманын мисалы болуп таш жана анын астындагы аркандай жашоо саналат. Макросистема өзүнө чоң экоаймакты анын бассейни менен камтышы мүмкүн.
Эволюция
Азыркы учурда Жердеги жашоонун бар болгондугу гана так белгилүүкара.: Астробилогия). Жашоонун пайда болушу азыркы күнү деле толук изилденбеген процесс, бирок окумуштуулар эсептегендей, жашоо 3,9-3,5 млрд жыл мурун катархея же архея убагында пайда болгон, бирок жашоо шарт азыркы учурга салыштырмалуу такыр башкача болгон. Баштапкы жашоо калыртарында тукум аркылуу берилген негизги өзүн-өзү репликациялоо механизми болгон. Жашоо пайда болоору менен, эволюция процесси табигый тандоо менен ар кандай толтура жашоо калыптарын жараткан. Айлана чөйрөнүн кескин өзгөрүлүшүнө ыөгайлаша ала албагандар жана башка жашоо калыптары тарабынан жараткан атаандаштыкка туруштук бере албагандар тукум курут болуп кетишкен. Бирок таш бетине катып калган калдыктардан эң байыркы организмдер туралуу маалымат таба алабыз.
Дирижёр
Дирижёр (француз тилинен diriger – багыттоо, башкаруу) – музыкалык чыгарма аткарып жаткан коллективди (оркестр, хор, ансамбль, опера жана балет группасы) башкаруучу киши. Дирижёр репетицияларда даярдоо жумуштарын жүргүзүп. Спектакль менен концерттерде музыканын нота боюнча аткарылышын камсыз кылат. XVIII кылымда вокалдык же аспаптык капелланын дирижёру капельмейстер, орустун чиркөо хорунун дирижёру регент деп аталган. Хорду башкаруучу хор хор дирижёру же хормейстер деп аталат, кызматы дирижёрлук кылуу.
Аралаш токой
Аралаш токой - ар түрдүү тукумдагы, көбүнчө ийне жана жазы жалбырактуу дарактар өсүүчү аймак. Ал мелүүн алкактардагы ийне, жазы жалбырактуу, тропиктердеги дайыма жашыл жана жалбырагы күбүлмө, субтропиктердеги лавр жана ийне жалбырактуу жана башка болуп бөлүнөт. Анда кайсынысы басымдуу болсо, ал негизгиси болуп, ал эми калганы аралаш дарактарды түзөт. Табигый аралаш токой көп кездешет, атайы өстүрүлгөн токойлор да бар.
Жогорку-Ичке-Суу
Жогорку-Ичке-Суу (Жогорку-Ичке-Суу) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Ысык-Ата районундагы айыл. Ысык-Ата айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 298 киши.
Токтогул мектеби
1939- жылы мектептин жаны имарати курулуп, ошол эле жылы он жыдык билим беруу багыты киргизилген.
Харута (Лемва куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жаңы Михайловка (Салауат району, Башкыртстан)
Жаңы Михайловка — Башкыртстандын Салауат районундагы айыл, Кичи яз айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 15 киши. Почта индекси — 452490, ОКАТО коду — 80247835004.
Абдрашев, Акунжан Баказович
ЖАМУ тууралуу кыска сөз
Университеттин мезгил талабына ылайык адистерди даярдоо мүмкүнчүлүгү артып, профессордук-окутуучулук курамдын илимий потенциалы, окутуунун техникалык каражаттары жана жабдуулары менен камсыз болушу кескин жогорулап, республикабызда алдыңкы жогорку окуу жайлардын катарына кошулду.
Бүгүнкү күндө ЖАМУда 11 факультетте 37 кафедра иштеп, 46 адистик боюнча 14 миңден ашык студентке 900дөн ашык профессор-окутуучулар билим беришет.
Үй-бүлөсү
Үй-бүлөлүү, 3 баланын атасы.
Наполеон
Өмүрү таржымалы
Шарль Луи Наполеон Бонапарт 1769-жылы 15-августта Корсика аралынын  Аяччо шаарында жакырданган жергилиетүү дворяндан чыккан көп балалуу адвокат Карло Мария Бонапарттын үй-бүлөөсүндө туулган.Атасы турмуш шартынын кыйынчылыгына карабастан балдарына билим берүүгө аракеттенип аларды окуткан.Наполеон Отена колледжинин,андан кийин Бриен аскер мектебинен 1784-жылы Париж аскер мектебинен окуган.1785-жылы кенже лейтенант деген наам алып,Валанса полкуна иштөөгө жиберилген.
Мектеп курагы
Балдардын зат алмашуусу
Балдардын зат алмашуусунун өзгөчөлүгү бар. Өнүгүп-өсүп жаткан организм сарптаган энергия үзгүлтүксүз толукталып турушун жана орган менен ткандардын калыптануусуна керектүү заттардын келип туруусун талап кылат. Баланын организми (ач карын 20° температурада) нормалдуу зат алмашууну камсыз кылуу үчүн чоң кишилерге караганда көбүрөөк калория керектейт: баланын 1 кг салмагына 44 ккал. талап кылынса, чоң кишиге 23 ккал. гана керек. Баланын ден соолугун сактоо жана чыңдоодо аны гигиеналык көнүмдөргө үйрөтүүнүн мааниси чоң. Бала эртең менен, жатарда жуунуп, тишин тазалаганга, эшиктен келгенде, тамактанарда колун жууганга үйрөнүүсү зарыл. Баланын бөлмөсүн күнүгө жууп, андагы буюмдарды ным чүпүрөк менен сүртүп, желдетип, шейшебин тез-тез алмаштырып туруу керек.
Хайтмат Сабиров мектеби
Хайтмат Сабиров Халмион айылында колхозчунун уй-булосундо туулган.1942-жылы фронтко чакырылып,1943-жылы Орел-Курск босогосундагы тарыхый салгылашууга катышат.Халмион айылындагы жайгашкан Темир Малик атындагы толук эмес орто мектеби 2010-жылдан баштап Х.Сабиров атын алган.Алгач мектепке М.Холматов директор болуп дайындалган.Мектеп жамаатында 13 мугалим эмгектенип, 149 окуучу билим алган.
Агра
Агра - (Agra) (санскритче Арья Грах «арьялар шаары») Индиянын түндүгүндөгү шаар. Уттар-Прадеш штатында. Калкы 1,26 млн (2001). Жамна дарыясынын боюнда, Дели шаарынан 200 км түштүк чыгышта. Жолдор тоому.
15-16-кылымда негизделген. 1504-жылдан Дели султандыгынын резиденцияларынын бири болгон. 1526-ж. Бабур басып алып, Улуу Моголдор мамлекетинин (Дели менен кошо) борбору атаган. Агра — Улуу Могол архитектура стилинин башкы борбору. Архитектуралык эстеликтери: «Агра-форт («Кызыл форт», 16-к.), Бермет мечит, 17-к., Таж-Махал мавзолейи (Бүткүл Дүйнөлүк мурастын тизмесине кирген). Зоология академиясы (1954-ж. негизделген), университет (1927-жылдан), булгаары-бут кийим, текстиль, тамак-аш, айнек, электртехникалык өнөржай ишканалары бар. 16-кылымдан килем токуу, ташты оймо-чиймелеп кооздоо, инкрустация, зергерчилик өнүккөн.
Аралаш тоют
Аралаш тоют — сиңимдүү заттарга бай кургак тоют аралашмасы. Концентраттык тоют жана кошумча тоют аралашмасынан атайын рецепт боюнча жасалат. Аралаш тоют түрдүү биологиялык активдүү заттар кошулуп жасалса, жагымдуу жана даамдуу болуп, аш болумдуулугу 20—30 %ке жогорулайт. Малды керек азык зат менен камсыз кылып, түрдүү ылаңдан сактайт. Ал жасалышы боюнча үч түргө бөлүнөт: толук рациондуу, аралаш жем жана белоктуу-витаминдүү кошунду. Аралаш тоюттун курамында 5—8 компонент: арпа, буудай, күнжара, жүгөрү, саман-топон, витаминдүү чөп уну, антибиотик, туз жана башка бар. Ал майда, орточо жана кесек түрүндө болот. Аралаш тоют ун, акшак, бүртүк жана брикет түрүндө даярдалат. Бул тоют малдын түрүнө, жашына, чарбалык маанисине, кунардуулугуна жараша өлчөм менен берилет.