cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сүлүктү
Кыскача тарыхы
Сүлүктү тургун жай катары байыркы доордо эле негизделген. 1940-жылы шаар макамын алган. 1918-жылы Совет бийлиги орнотулган. 1999-жылдан тартып Кыргызстандын Баткен облусуна карайт, ага чейин Кыргызстандын Ош облусуна карап келген.
Боордун циррозу
Боордун циррозу — боор клеткалары өлүп, анын ордуна бара-бара туташтырма ткань жайылып өсүп, боордун түзүлүшү жана функциясынын бузулушу менен мүнөздөлгөн өнөкөт оору.
Дартын себептери
Вирустуу гепатит менен ооруганда, айрыкча догдурга өз убагында кайрылбай, дарылоо кеч башталса, догдурдун көрсөтмөсүн бузганда, туура эмес тамактанууда болушу мүмкүн. Көбүнчө боордун цирриозу менен алкоголь ичкиликтерин ичкен кишилер көп ооруйт (к. Өнөкөт аракечтик). Боорго зыян келтирүүчү уу заттардын (хлороформ, мышьяк, фосфор жана башка) организмге таасир этиши, кээ бир дарыларды (антибиотиктер, сульфаниламиддер) контролсуз ичүү, өт жолдорунун бүтөлүп калуусу, алардын сезгениши да боор циррозуна алып келет.
Саясаттагы биополярдуулук
Эки лагердин ортосундагы мамилелер конфронтация, конкуренция жана идеологиялык күрөш менен мүнөздөлөт. Теория катары Б. теоретиктердин аң-сезиминде өз чагылышын тапты, эң башкысы Батыштагы саясий реализм мектептеринен, «кансыз согуш» мезгилинде СССР менен АКШ башкарган эки коомдук-саясий тутумунун чыныгы карама-каршылыгынан көрүндү. Б. экинчи дүйнөлүк согуш бүткөндөн кийинки негизги күч борборлору союздаштары жана сателиттер тарабынан курчалган эки улуу держава болуп калган мамлекетгер аралык мамилелердин тутумунун сапаты катары каралган. Башкача сөз менен айтканда, XIX к. жана XX к. биринчи жарымынын үлгүлөрүнүн күч балансын функциялаштыруунун салттуу механикасы сыяктуу эле бул мектептин, аталган тутумунун эл аралык теоретиктеринин ийкемдүүлүгүн талкалай турган «күчтөрдүн биполярдык балансы» түзүлгөн.
Эки улуу держава менен бардык калган мамлекеттердин мүмкүнчүлүктөрүнүн ортосундагы болуп көрбөгөндөй ажырымдын аркасында мамлекеттер мурдатан күчтүк жагынан тигил же бул деңгээлде тең болгон баланстын башка катышуучуларынын иш-аракети менен гана чектеле турган сырткы саясий кыймылдык эркиндиктерин жоготгу. Жаңы шартта алар идеологиялык жактан өздөрү үчүн көбүрөөк жакын делген улуу державалардын баланстарынан коргоо издөөгө мажбур болушту. Союздаштар катары бул мамлекеттер бири-бирине карты турган эки негизги аскердик-саясий блокко - Түндүк атлантикалык келишим уюмуна (НАТО) жана Варшава келишиминин уюмуна (ОВД) биригүү менен, алардын айланасына топтолушту. Мындай шарттагы күч балансынын ийкемдүүлүгү эң башкысы блокторго карата арсарсып, эч бирине кошулбай, нейтралдуу турган өлкөлөр аркылуу камсыздалды.
Күч балансынын мындай туру бирдиктуу балансирдин жоктугу менен мүнөздөлөт. Тутумдук изилдөөнүн борбордук куч мамилелери аркылуу гана чектелиши (бул шартта мамлекетгер аралык тутумдардын бардык аракети СССР менен АКШга карты чыгууга багытгалган) баарыдан мурда батыштын теориялык ойлорундагы структуралык-функциялык ыкмага таандык. Анын үстүнө эгерде бул көз караштын жактоочуларына согуш буткөн алгачкы жылдары дүйнөнү дал ушундай биполярдык көрүү, эки гана полюсту таануу мүнөздүү болсо, убакыттын өтүшү менен алар акырындап «мультиполярдуулукка», же күч борборлорунун көптүгү позициясына өтүп башташты. Алардын ою боюнча, деидеологиялаштыруу, идеологиялык жактан жакын мамлекетгерди ез «борборлору» менен байланыштырып турган катаал жипти жок кылуу процесси, экономикалык өнүгүүнүн текши эместиги үч, терт, ал тургай беш (АКШ, Кытай, Жапония жана Батыш Европа) «куч полюстарынын», ошондой эле көп сандаган аймактык жана суб-аймактык борборлордун пайда болушуна алып келди.
Кошой
Томолонуп калганы.
Белгилүү Кошой абакең
Пир туткан жери ал болду.
Оён Манас көк жалга
Кундуздай кара ат байлаган.
Кашкарагаиха дарыясы
Кашкарагаиха (Кошкар) — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чумыш дарыясынын сол жээгинен 53 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 84 км.
Писмянка (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Орск шаарынан Сакмара дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Саясат таануунун функциялары
Методологиялык функция - саясат таануунун тыянактары, бүтүндөй өзүнчө бир окуяны, коомдук кубулушту изилдөөдө керек болуучу саясий теориянын негизи болуп бере алат. Себеби теориясын иштеп чыкпай туруп, саясий изилдөө жүргүзүү таптакыр мүмкүн эместиги баарыбызга белгилүү.
Саясий социалдаштыруу функциясы - жарандардын демократтык саясий маданиятын калыптандырууга, саясий аң-сезиминин өсүшүнө, саясий жүрүм-турумдун жалпы кабыл алынган эрежелери менен стандарттарынын негизинде жарандардын саясий уюмга биригүүсүнө жардам берет.
Түштүк-Африка Республикасы
Калкы
Этно-расалык курамы (2010 жылдын каттоосу боюнча):
This Is The Night
This Is The Night - мальталык ырчы Kurt Callejaнын ыры. Мальта мамлекетин Еврокөрүнүү 2012 ыр сынагында көрсөтүү үчүн тандалып алынган.
Контрафакттык нускалар
Контрафакттык нускалар – даярдалышы же таратылышы автордук жана чектеш укуктардын бузулушуна алып келүүчү чыгармалардын жана фонограммалардын нускалары. Ошондой эле КРде корголгон чыгармалардын, фонограммалардын, автордук жана аралаш укуктардын ээлеринин макулдугусуз КРге мамлекеттен импорттолгон, эч качан корголбогон же корголбой калган чыгармалардын жана фонограммалардын нускалары да контрафакттык болуп саналат.
Буйга
Буйга — Кыргызстандын Ош облусунун Кара-Кулжа районундагы айыл. Чалма айыл аймагына кирет.
Буйга суусунун боюнда, деңиз деңгээлинен 1820 м бийиктикте жайгашкан. Райондун административдик борбору ― Кара-Кулжа айылынан 34 км түштүк-чыгыш тарапта. Кара-Суу темир жол бекетинен 115 км.
Саясат таануунун предмети
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Сирия чөлү
Жылдык жаан-чачыны 100 мм. Өсумдүктөрү (бадал, эңилчек жана эфемерлер, эфемероиддер) сейрек. Калкы негизинен көчмөн келип, мал чарбасына (кой, эчки, төө) кесиптенишкен.
Төлгө
Төлгөсү төп түшүү - айтлыган тилек менен тартылган төлгөнүн туура, ачык чыгышы.
Колдонулган адабияттар
Waarsêery عرافة Spådom Fortune-telling Aŭgurado fa:فال Penilikan nasib Гадания Fal
Уильям Шекспир
Өмүр таржымалы
Жергиликтүү грамматикалык мектепте билим алган соң, Стратфордду таштап, Лондондогу лорд Стрэндждин театр труппасына кирип, адегенде аткана тазалагыч, андан соң театр жумушчусу, кийин ушул театрдын драматургу, режиссеру жана артисти болуп эмгектенген.
Чүкө атмай
Шарты
Оюнда чүкөлөр колдонулат.
Оюндун баяны
Ар ким кезеги келгенде, бирден сакалары менен тизилген чүкөлөрдү уруп тегеректен чыгарууга аракеттенишет. Тегеректен чүкөнү уруп чыгарган оюнчу, ал чүкөнү утуп алып кайрадан жаңылгыча оюнду кезексиз улантат. Качан жанылса оюндун кезеги, кезектеги адамга өтөт. Тегеректеги чүкөлөр калса, оюнчулар оюнду кайрадан башташат, Оюн каалаган убакытка чейин уланат.
Чек, Ноокен районунун айылы
Чек (Чек) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Ноокен районундагы айыл. Момбеков айыл округу составына кирет.
Саясат таанунун усулдары
Ар бирине токтоло кетели: Юридикалык илимдерде үстөмдүк кылган институционалдык усулдун жардамы менен саясий турмуш саясий институттардын (укук, мамлекет, партиялар, бирикмелер, кысым көрсөтүү топтору д.у.с.) иши аркылуу анализденип келген.
Мамбеталиева, Гүлмира Сулаймановна
Кыскача өмүр таржымакалы
2008–жылдан Кыргызстандын тышкы иштер министрлигинин алдындагы Мамлекеттик Дипломатиялык Академиянын профессору.
Учурашуу ырлары
Учурашуу ырлары — кыргыз акындарынын салтына байланыштуу төкмө ырчылардын жолугушкан мезгилдеги алгачкы ырдашуулары. Мында эл-жерди суроо, салам айтуу, бири-биринин акындык шыгын сыноо, жана башка максаттар коюлат, көбүнчө келген мейман ырчы аттан түшпөй ырдаган. Токтогул Сибирден келгенде, Эшмамбет ырчы менен учурашканы — бул жанрдын эң мыкты үлгүсүнөн.
Кудайым чындап берген бейм?
Мамбеталиева, Гүлмира Сулаймановна
Илимий-педагогдук чыгармачылыгы
100дөн ашуун илимий эмгектердин, анын ичинде – 5тен ашуун монографиянын жана жогорку окуу жайлар үчүн окуу китептердин автору болгон. Ал жарыялаган эмгектердин ичинде “Глобалдаштыруу контекстиндеги оптималдаштыруунун феномени”, “Улуттар Шериктештиги мүчө-өлкөлөрдүн саясий процесстеринин фактору катары: Азиялык өлчөм”, ошондой эле Индия, Египет, Кувейт, Монголия, Орусия, Казакстан ж.б. мамлекеттердин илимий жана саясий журналдарында басылып чыгарылган илимий макалалар бар. Ал калемдеш болгон “Саясат таануу” окуу китеби Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги тарабынан ЖОЖдордун студенттери үчүн “Саясат таануу” предмети боюнча окуу китеби катары сунушталган. Андан тышкары ал калемдешип жазган “Адам укуктары. Демократия. Бийлик” окуу куралы - оригиналдуу энциклопедиялык сөздүк катары кызмат кылууда.
Эстутум
Маркум Гүлмира Мамбеталиеванын ысымы Кыргызстандын Чүй облусундагы Аламүдүн районуна караштуу Кой-Таш айылынын түштүк-чыгышындагы "Кой-Таш" эс алуу жайына берилээрин анын күйөөсү, ишкер Аскар Салымбеков 2017-жылы 27-апрелде калайыкка жарыя кылды.
Учурашуу ырлары
Баскан Током келген бейм?
Азыраак айткан сөзүңө,
Алсырап кетип барамын.
Эки беттен кулаган.
Асангүл Абдыгулова
Үй-бүлөсү
2009-жылы 21-майда С.Касмамбет уулу “Айат пресс” гезитине мындайча маек курган:
Колбиха дарыясы (Урапа куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Поперечка дарыясы (Балахтон куймасы)
Тышкы шилтемелер
]
Бхимрао Рамжи Амбедкар
1990-жылы Индиянын эң жогорку жарандык сыйлыгы болгон Бхарат Ратнага көзү өткөндөн кийин Амбедкар ыйгарылган. Амбедкардын мурасы популярдуу маданиятта көптөгөн эстеликтерди жана сүрөттөрдү камтыйт. Коомдук-саясий реформатор катары Амбедкардын мурасы азыркы Индияга терең таасирин тийгизген.
Love Unlimited
Ырдын сөзү
Болгарча эмес, ырдагы, башка сөздөр: يا حَبيبي /йа хабиби/ ("Менин сүйүктүүм") - арапча, жана mon chéri ("Кымбатым менин") - французча.
Манастын Кайып даңды жеңип, кызы Карабөрктү алганы
Манастын Кайып даңды жеңип, кызы Карабөрктү алганы — бөлүмдөгү корутунду окуя, эпосто кеңири жолуккан туруктуу сюжеттердин бири.
Ачы, Кара-Суу району
Калкы
Калкы - 1 416 киши.
Чүкө чертмей
Педагогикалык мааниси
Кол жана манжалар менен кыймылдарды так аткарууга, тартипти сактоого, чындыкка үйрөтөт.
Рахманжан, Ноокен району
Рахманжан (Рахманжан) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Ноокен районундагы айыл. Ноокен айыл округуна  кирет.
Балта ыргытмай
Шарты
Оюнчулардын саны 2—5 киши.
Оюн талаада өткөрүлөт.
Синхрондоштуруу
Синхрондоштуруу (гр. synchro- nos - бир мезгилдүү) - аки же бир нече процессти бирдей фазада же бир убакта болуп өткөндөй абалга келтирүү.
Комарчиха дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Апеннин жарым аралы
Апеннин жарым аралы - Түштүк Европада. Анда негизинен (аймагынын 1/2ин) Италия, ошондой эле Ватикан жана Сан-Марино мамлекеттери жайгашкан. Аянты 149 миң км2. Жер Ортолук деңизге 1100 км кирип, Тиррен, Иония, Лигурия жана Адрия деңиздери менен чулганат. Жээктеринде булуң-буйтка аз, түштүк бөлүгүндө гана Калабрия, Салентина, Гаргано жарым аралы, Таранто булуңу жана башка бар. Апеннин жарым аралын дээрлик Апеннин тоолору (эң бийик жери 2914 м, Корно чокусу) ээлейт, түндүгүндө Падан түздүгүнүн бир бөлүгү, чыгыш жана батыш жээктеринде анча чоң эмес дөбөлүү түздүк тилкеси жайгашкан. Түштүк-батышында жанар тоолор (Везувий, Флегрей талаасы жана башка) бар. Климаты субтропиктик Жер Ортолук деңиздик; жайы ысык, кышы мелүүн. Дарыялары (негизгилери - Тибр, По, Арно) кыска, жайында суусу өтө азаят. Жер Ортолук деңиздик бадал (маквис, гарига) жана токой өсөт. Түздүктөр менен тоо этектеринде маданий ландшафт басымдуу.
Синузия
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Полковушка (Вязовка куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Орск шаарынан Сакмара дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Борбордук нерв системасы
V. Чычаң нервдери.
-/-
10. Жүлүн.
Негизги белгилери түзүлүшү жана функциялары
Борбордук нерв системасынын кызматынын бузулушуна байланыштуу ооруларда (к. Неврастения) оорулуунун алы кетет, бат чарчайт, эске тутуусу начарлайт, урушчаак болуп кетет. Борбордук нерв системасынын ооруларынын өзгөчө тобун психикалык оорулар түзөт.
Жарандык лирика
Майдандан кайтып келген миң-миңдерди
Көктү, Жерди карагыла,
Саясат таануунун пайда болушу
СССР мамлекетинде саясат таануу узак убакыттар бою буржуазиялык теория катары саналып, баштапкы абалда сакталып келген. Айрым саясат таануу маселелери тарыхый материализм, илимий коммунизм, КПССтин тарыхы ж.б. коомдук илимдердин чегинде каралып келген. 1962-ж. саясий илимдердин Советтик ассоциациясы түзүлүп, 70-жж. ортосунан тартып, жогорку окуу жайларында саясат таануу проблемалары боюнча өзүнчө лекциялар жана атайын курстар окутула баштаган. Бүгүнкү күндө Кыргызстанда саясат таануунун илими расмий түрдө таанылган. Азыркы саясат таануу объектилери катары коомдун саясий чөйрөсү, анда болуп жаткан процесстер жана кубулуштар эсептелет. Коом жана саясат жөнүндөгү башка илимдерден айырмаланып, саясат таануунун предмети болуп саясий бийликтин калыптанышынын жана өнүгүүсүнүн мыйзам ченемдүүлүктөрү, функцияларынын формалары жана ыкмалары эсептелет.
Партеногенез
Көбөйүү мезгил
Канаттуулардын күрптүн кайсы бир асыл тукумунун партонегенез жолу менен көбөйүүсү байкалган, алардын жумурткадан чегилип чыккан балапандары жалаң эркек болгон.
Шырдакбек, чеп (Ак-Талаа)
Шырдакбек чебинин урандысынын тарыхый маанисинен башка да, мунун жанында ачылган бүткүл комплекс да өзгөчө кызыгууну туудурат. Бул комплекс 1945-ж. экспедиция тарабынан ачылып, изилденген отурукташкан типтеги бир катар конуш- тардан турат, атап айтканда, алар төмөнкүдөй: 1) «Шырдакбектин чеби», 2) чептин түштүк жагындагы ага жакын жаткан төрткүл, 3) төрткүлдүн түштүгүндөгү дөбө, 4) төрткүл тибиндеги анча чоң эмес конуш, жарым-жартылай бузулган, чептен 1 км четте жатат.
Бул комплекстин конуштарынын негизги тибин мүнөздөй турган маалыматтарды келтиребиз.
Дөбөлөр менен төрткүлдөрдөн айырмаланып, чептин ичинде маданий калың катмардын изи жок. Чептин ички таманы тегиз, түз, мында байыркы курулуштардын изи дээрлик жок, жер айдалганына карабастан анын үстүнө чыгып калган материал да жокко эсе. Мында монументалдуу курулуш болгон эмес, адамдар чептин ичинде чатырлар менен боз үйлөрдө жашаган. Бул чеп атактуу көчмөндөр үчүн, мүмкүн Тянь- Шандын түрк кагандары үчүн тургузулса керек. Аз сандагы, үстүнөн табылган карапалар мезгили боюнча дөбөлөр жана төрткүлдөр менен байланышы бар экенин көрсөттү. Курулуштардын конструкциялык ыктары даушунун эле өзүн айтып турат. Биз жогоруда Шырдакбек чебинен чыгыш тарапта, 1 км ыраак ченде анча чоң эмес, жарым-жартылай бузулган конуш жөнүндө эскерткен элек. Бул жерден кушан тибиндеги карапа жана көп сандагы чала фабрикаттар менен шлактар табылды (шлактар дөбөлөр менен төрткүлдөрдүн аймагынан да жолукту).
Шырдакбек оазиси кербен жолдордун тоомунда пайда болгон. Бул жактан жол Жаман-Даван ашуусу аркылуу Жаман-Тоосуна, андан Арпа өрөөнүнө барат, ошондой эле, Байбиче-Тоо жана Калкабар тоосу аркылуу Атбашы өрөөнүнө түшүп, андан Кочкор өрөөнү аркылуу Ысык-Көлгө же Чүй өрөөнүнө чыгат.
Mitsubishi
Mitsubishi ...
Тарыхы
38 жылдан бери өкүм сүрүп келаткан “Mitsubishi” империясы бүт дүйнөгө кеңири белгилүү. Күнүмдүк турмушта “Мицубиси Ойл”, “Мицубиси Электрик” жана “Мицубиси Моторс” компанияларынын продукцияларына туш болуп эле келебиз. Өз кезегинде автоунаа сүйүүчү­лөрүнө атал­ган концерндин автоунаалары кызык болоору талашсыз.
«ММС»
Бүгүнкү күндө “ММС” дүйнөнүн 32 өлкөсүндө орто эсеп менен жылына 1 миллион 600 миң машина иштеп чыгарат. Анын ири заводдору Францияда, Нидерландыда, Тайландда жана Орусияда ийгиликтүү иш алып барууда. Учурда “Мицубиси” дегенде авто­сүйүүчүгө 1-кезекте “Pajero” (“Жип”) унаасы жана анын “биртууганы”, “Жип” менен чакан автобусту айкалыштырган “Delica” эске келет. Капчыгы калың, салабаттуулар үчүн “Diamant” жана “Debonair” бар. Ал эми жаштарга “Eclipse”, “GTO” жана “Lancer Evolution” абдан ылайык болоору талашсыз. Ошондой эле “Мицубисинин” үй тиричилигине ыңгайлашкан “Colt”, “Galant”, “Lancer”, “Mirage”, “Chariot”, “RVR-Space Star” жана “L200” бар. Жүк ташуучу машина жана автобустардан “Canter”, “Fuso” жана “Jupiter” баарына белгилүү. Айтор, баары бар.
Доуэрти (Оклахома)
Доуэрти (Оклахома) (Dougherty) — Оклахома штатынын Murray округуна караган АКШ шаары.
Саясат таанунун изилдөө объектиси
Саясат таанунун изилдөө объектиси - саясат дүйнөсүнүн чегин, анын бөтөнчөлүгүн аныктоочу бийлик болуп саналат.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Биотин
Дан өсүмдүктөрү, тоют ачыткылары, шроттор, жмых, беде уну, кургак сүт жана башка көп. Бул витаминдин гиповитаминозунда тери кызарат, куудурайт, жүн түшөт, себорея оорусу пайда болот.
Айтбаева, Айым Айтбаевна
Маданиятка кошкон салымдары
Айтбаева, маданият жаатында 1936-жылдан баштап аралаша баштайт. Анын биринчи макалалары, очерктери жана фельетондору балдарга арналат. 1960-жылы Айым Айтбаевнанын «Турмуш чакырат» деген аталыштагы повести китеп түрүндө жарыкка чыгат. Жазуучунун маданий ишмердүүлүгүндөгү ири кадамдарынын бири болуп 1966-жылы чыккан «Тамчы кап» романы саналат. Бул роман 1969-жылы орус тилине которулуп басылмага берилген, ошол эле учурда «Атанын жакоосу» деп аталган чыгармалар жыйнагында «Тамчы кап» романы эстон тилине которулуп, чыгарылган. Республикадагы басма жаатында иштеп жүрүп, Айым Айтбаевна, очерктерди, публицистикалык макалаларды, мамлекеттин маданий жана коомдук турмушун чагылдырган макалалардын чыгышына көп кучүн жана убактысын жумшаган
Була бөлгүч
Була бөлгүч – пахта буласынан чигит бөлүүчү машина. Анын үбөлүктүү (валиктүү) жана араалуу түрү бар. Үбөлүктүү Б. б. машинанын негизги бөлүгү тери оролгон жумуру үбөлүктөн; араалуу була бөлгүч тасма оролгон тиштүү үбөлүктөн турат. Араалуу була бөлгүч иштетилбеген орто булалуу пахтаны араанын тишинде кармап чигитинен ажыратат. Үбөлүктүүсү үбөлүктөрдүн ортосунда кысуу ыкмасы менен бөлөт.
Бек-Жар, Кара-Суу району
Калкы
Калкы - 1 126 киши.
Зыбкыланъель
Зыбкыланъёль — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Косью дарыясынын оң жээгинен 206 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Поперечка дарыясы (Чернавка куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Кыргызстандагы карлуктар
Башка бир кабарга караганда титулу Тибан Барскана аталган. Бул шаардын 6 миң аскерге күчү келген. X кылымдагы Персиянын жаографигинин сөзү: Барскандагы Манахтын насили карлуктан болгон. Бирок эли кийин Тогуз угузга өткөн. Күн чыгыш, Күн батыш Түркестандын арасында болгон соода тууралу борбор шаары болгондуктан, бул шаар өтө барктуу болгон. Түрктөрдүн чежирелеринде түрктүн бир баласынын аты Барскан болгон, Барсканга Ферганадан, Өзгөн шаарынан жазы ашып, Арпа, Каракоюн, Атбашы, Нарын басып, түз жол келген. Каракоюндун куйганы Атбашынын дөбөсүндө Атбашы шаары болгон. Азыркы Кошой Коргондун чалдыбарынын орду. Азыркы турган Коргон бул айтылгандан көп кийин салынган. Атбашы шаары Ферганадан, Барскандан Күн Чыгыш Түркестандагы Тибет мамлекетинин четинен келген жолдордун түйүнү болуп, бул шаардан аР кимиси алты күндүк жерлери (кербен жүрүшү болсо керек) болгон. Атбашы менен Барскандын арасында бир кыштак болбогон. Жети-Суунун күн жүрүшү Тогуз угуздун алдыңкы тармактарынан саналган Ягма элине тиешелүү болгон. Кашкар шаары дагы булардыкы болгон. Карлук менен Кашкардын чек арасы Нарын болгон.
Суяб шаары
Суябдан Барсканга кербен 15 күн жол жүргө Түрк почтосу үч күндө барган. Балким жол Каттащып, Алма Атага барып, Иле Ала-Тоосунун түбү жак этегин бойлоп жүрүп, Кызыл Кыя, Сан-Таш, Караколго барса керек. Арабдардын көрсөтүүсүн Суябдан чыгып, Ысык Көлдүн түн жагын бойло Караколго барган жолдун күнү артыкча кем, Ысык-Көлдүн түн жаккы жээгинде, карлуктун четинде ж килейге караган Сикул деген шаар болгон. Балким Ысык Көл чыгар, Биз кийин Темирдин заманында көрөбүз
Кант диабети
Кант диабетинин белгилери
Кант диабетинин алгачкы белгилерине – суусоо, бат-бат заара ушатуу, шалдыроо, тамакка аппетит ачылганы менен арыктоо мүнөздүү. Адам суусайт, канчалык суу ичсе дагы суусуну канбайт. Кээде 5-10 литрге чейин ичет, оозу кургайт. Сууну көп ичкендиктен түнкүсүн ажатканага тынбай чуркайт. Ушул үч белгини байкабай жүрө берсе, адамдагы кандын составындагы кант 20- 25ге чыгып кетет. Негизги кандын составындагы канттын нормасы 4 - 4.5м.моль\литр болушу керек.
Кант диабети менен ооругандар диета кармашы керек
Кант диабет оорусу менен ооругандар диета кармаш керек. Сүт азыктары кант диабетинин алдын алат жана ооруп калгандар үчүн да эң зарыл.
Кант диабети боюнча статистикада
Кыргызстанда 33 миң адам кант диабети менен жабыркайт. Саламаттыкты сактоо министрлигинин маалыматы боюнча, 2009-жылы инсулинге 63 миллион сом, ал эми бул жылы 65 миллион сом сарпталган. Ага карабастан инсулин дагы деле жетишсиз.
Синтетикалык каучук
Синтетикалык каучук - табигый каучук сыяктуу резинага айландырууга мүмкүн болгон синтетикалык полимерлер.
Шаршекеев, Өзгөрүш
Шаршекеев Өзгөрүш (1935-ж. т., Ак-Суу району, Кереге-Таш айлы) — физик-математик, физика-математика илимдеринин доктору (1984), профессор (1986). Кыргыз Республикасынын илимге эмгек сиңирген ишмери (1993).
1959-ж. КМУнун физика-математика факультетин бүткөн. 1959—60-ж. Бишкек политехника институтунда, 1960— 62-ж. КМУда окутуучу, 1966—90-ж. теориялык физика кафедрасынын улук окутуучусу, доцент, кафедра башчысы (1979-жылдан). Шаршекеевдин негизги эмгектери салыштырмалуулук теориясы, гравитация жана космологияга арналган. 100дөн ашык илимий эмгек (анын ичинде 3 монография) орто мектептгер үчүн «Физика» жана «Астрономия» окуу китептеринин жана жогорку окуу жайдын студенттери үчүн кыргыз тилиндеги 4 окуу китептин автору.
Тейиш кандын тою, Манастын кыз Сайкал менен беттешкени
Манас менен Сайкалдын беттешүүсү башка манасчылардан Молдобасан Мусулманкуловдун вариантында «Көзкамандар окуясынан» кийин берилип, мазмуну негизинен Саякбай Каралаевдин  вариантына жакын.
Дрюмонд (Оклахома)
Дрюмонд (Оклахома) (Drummond) — Оклахома штатынын Garfield округуна караган АКШ шаары.
Синтезделген азыктар
Аны көптөгөн илимий изилдөө институттар жүргүзөт. Соя, арахис, казеин белогунан жасалма эт жана этке окшош азык- тарды өндүрүү боюнча АКШда 1-патент 1956-63-ж. алынган.
Сакалды, Ноокен району
Калкы
Калкы - 4 378 киши.
Сасык (Кукпыкта куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Коомдук жумуштар
Коомдук жумуштар – соттолгон адам негизги ишинен же окуусунан бош убактарында коомдун пайдасы үчүн аткаруучу, түрү өкүмдүн аткарылышын көзөмөлдөөчү орган тарабынан аныкталуучу акысыз эмгек кылуудан көрүнгөн, жазалоо түрлөрүнүн бири. К. ж. 40тан 240 саатка чейинки убакытка белгиленет. Соттолуучу негизги ишинен жана окуусунан бош убактысында, күнүнө төрт сааттан көп эмес, ал эми иштебегендер – күнүнө 8 сааттан көп эмес убакыт бекер иштөө менен өтөшөт. Соттолгондор иштеген убакыт жоопкерчиликти жеңилдетүүчү жагдай катары эсепке алынат. К. ж.: аскер кызматкерлерине; 55 жаштан жогорку аялдарга, 60 жаштан жогорку эркектерге; кош бойлуу аялдарга; бала багуу боюнча эс алуудагы аялдарга; I жана II топтогу майыптарга; жашы жетелектерге белгиленүүсү мүмкүн эмес.
Аполлон (планета)
Аполлон (планета) — кичине планета. Диаметри болжол менен 1 кмге жакын. 1932-жылы немец астроному К. Рейнмут ачкан. Айлануу мезгили 1,81 жыл, Күнгө чейинки аралыгы 0,65тен 2,33 а. бке чейин өзгөрөт, орбитасы эллипс түрүндө өтө созулган.
Крутая дарыясы (Уксуная куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Эстроген
Эстроген – аялдын жыныс гормондору (эстрадиол, эстриол, эстрон). Энелик безинин фолликуласы, плацента (баланын тону), бир аз бөйрөк үстүндөгү бездин кыртышы бөлүп чыгарат. Э-де 18 углероддун атому бар. Э. сүт эмүүчүлөрдүн ургаачыларынын жыныс системасынын структурасын жана жыныстык белгилерин өнүктүрүүгө керек. Э-дин эң активдүү гормон – эстрадиол. Бул ургаачылардын гормондору организмде дезокси рибонуклеаза ферментинин активдүүлүгүн жогорулатат жана углеводдун, белоктун, пурин негиздеринин организмде алмашуусуна таасирин тийгизет.
Сүннөт
а) Муаккад сүннөт: Пайгамбарыбыздын (САВ) ар дайым аткарып, чанда гана бир калтырган парз же важиб болбогон иштерин көрсөтөт. Бул түргө багымдат, бешим жана шам намаздарынын сүннөттөрү ж.б.у.с. кирет. Мындай сүннөттөрдү аткарган адам сооп табат, аткарбаган адамга жаза берилбесе да, айыпталат.
Прогестерон
Прогестерон – аялдын жыныстык стеррондик гормону, энелик бездин сары денечеси, плацента (баланын тону), ошондой эле бөйрөк үстүндөгү бездин кыртышы жана уруктук бези (бир аз санда) иштеп чыгарат. Эстрогенди толуктап, сүт бездерин өөрчүтүп, жатынды уруктануу процессине даярдайт, майга окшогон зат холестеринден синтезделип алынат.
Фольклористика же фольклор таануу
Фольклорристика же фольклор таануу — бул же тигил улуттун элдик оозеки чыгармачылыгын үйрөнүүчү, узак убакыттан бери өнүгүп келе жаткан илим.
50-жылдары кыргыз фольклористикасынын айрым жанрларына, бөтөнчө эпосторуна арналган илимий конференциялар көп өткөрүлгөн. Элдик поэтикалык чыгармаларды ар тараптан кеңири иликтөө боюнча илимий талкуулар өткөрүлүп турган. Кыргыз фольклористикасы илиминде баяндама мүнөзүндөгү эмгектерден тышкары конкреттүү чыгармаларга арналган проблемаларды көтөргөн изилдөөлөр жарык көргөн. Фольклористика илимин өнүктүрүүдө жана анын идеологиялык-теориялык табылгалар менен байытууда кыргыз окумуштуулары К. Рысалиев, Б. Керимжанова жана башкалар салымы зор. Алар поэтиканын эң татаал бөлүгү болгон кыргыз ыр түзүлүшүнө кайрылып, бул кубулуштун мүнөздүү өзгөчөлүктөрүнө кеңири токтолуп, бөтөнчө элдик, акындык поэзиянын эстетикалык, көркөмдүк касиеттерин терең иликтешкен. Шарттуу түрдө кенже эпостор аталган “Кожожаш”, “Эр Төштүк”, “Жаныш, Байыш”, “Курманбек”, “Эр Табылды”, “Саринжи-Бөкөй”, “Эр Солтоной”, “Жаңыл Мырза”, “Олжобай менен Кишимжан”, “Жоодар Бешим”, “Кедейкан” 20-жылдардан бери бир нече ирет кыргыз, орус тилдеринде басылып, айрымдары чет элдерге да таанылды. Мисалы, түрк тилдүү элдердин көбүнө таандык “Эр Төштүк” эпосунун варианттарынын, версияларынын ичинен кыргыз тилиндегиси эң мыкты чыгарма катары эсептелип, Париж шаарында француз тилинде которулуп басылган. Мурдагы ар түрдүү басылыштарын айтпаганда да соңку 70–80-жылдардын ичинде элдик оозеки чыгармачылыктын жанрлары боюнча нечендеген жыйнактар Б. Кебекова, А. Токомбаева, С. Закирова, Ж. Төлөев, П. Ирисов, Ж. Мусаева, С. Кайыпов, К. Ибраимов, Т. Абдыракунов жана башкалар тарабынан түзүлүп, удаама – удаа жарык көрдү: “Айтыштар” (1–2 т. 1972), “Балдар фольклору” (1972), “Кыргыз элинин санат-насыят жана терме ырлары” (1973), “Кыргыз элинин сүйүү ырлары” (1974), “Улуу Ата Мекендик согуш мезгилиндеги кыргыз эл ырлары” (1975), “Кыргыз эл жомоктору” (1975), “Эл ырчылары” (1981), “Табышмактар” (1984).
Коомдук коопсуздук
Коомдук коопсуздук – чогулуштардын, митингдердин, нааразылык көрсөтүүлөрдүн маалында жарандардын укугу, эркиндиги, денсоолугу жана коомчулуктун калыптанып калган каада-салттары ар кандай коркутуп-үркүтүүлөр менен колсалуулардан корголуп турган абал.
Парз
Парздын түрлөрү
Парз өз ичинде парз айн жана парз кифая болуп экиге бөлүнөт:
Гүлсарат (повести)
Жазуучунун ою
Ошентип “Гүлсарат” повестинин идеялык-тематикалык өзөгүн автородун өз сөзү менен айтканда “улуттук турмуштун олуттуу проблемаларын чагылдыруу, социалдык конфликттердин түпкү маңызын иликтөө” түзгөн. Бул повесть искусстводо соцреализм методу өкүм сүрүп турган учурда авторитардык бийликтин советтик системада орун алган терс жактарын сынга алууга батынган, жаңыча ойлонуунун добулбасын алгачкылардан болуп калып, элди айдамачылыктын, маңкуртчулуктун сазынан бошонууга чакырган чыгарма. Ошол мезгилдеги саясий-пропагандалык чакырык максатында жазылган көпчүлүк чыгармалардан айырмаланып “Гүлсарат” ачык декларативдүүлүктүн, алдын-ала белгилүү схематизмдин изи көрүнбөйт. Андагы “чакырык” бүтүндөй чыгарманын көркөм тканына – сюжеттик өзөккө, образдар системасына терең сиңдирилген.
Бийиктикке ыргытылган таякты, таяк менен уруп түшүрүү
Оюндун педагогикалык мааниси
Оюнда күч тарбияланат, кол менен кыймылдарды так аткарууга, ыргытуунун ыкмаларын, тездикти, аралыкты аныктоого үйрөтөт.
Панусту жеңүү, Көкөтөйдүн Ташкенге кан шайланышы
Манас анча көп эмес адамы менен ууда жүрүп Алооке чалгынга жиберген Кыйтууча деген баатырдын колуна кезигип, аны качырат. Акунбешимдин, Панустун качкан-бозгон аскерлери Арагент шаарына чогулуп, Ташкенге аттанганы жатканын уккан Манас утурлай барып согушуп, жеңилген калмак-кытайларды туш-тушка таратат. Арагенттин чоңу Ашарсуу тартуу тартып, жарашып, туугандашат. Тартууга келген кырк бир кыздын бирин Көкөтөй алат. Көкөтөй кары адам экен, кыздын атасын ыраазы кылыш үчүн көп мал берет. Ушундан тартып кыз алса калыңга мал берүү салты калат. Ташкенге Көкөтөйдү кан көтөрүп, Алоокеден коркпогула, кайра келем деп Манас Алтайга кайтат.
Николай Пастухов
Николай Пастухов (Николай Исакович Пастухов; 13 май 1923, Сураж, Советтик Социалисттик Республикалaр Союзу—23 май 2014, Мөскөө) — Советтик актёр. РСФСР эл артисти (1977).
Корженевский Николай Леопольдович
Корженевский Николай Леопольдович [6 (18). 2. 1879, Россия империясы, Витебск губерниясы, Завережье кыштагы — 31. 10. 1958, СССР, Ташкент] — физик-географ жана гляциолог, география илимдеринин доктору (1937), Өзбек Илимдер академиясынын корреспондент мүчөсү (1947), Украин ССРинин илимге эмгек сиңирген ишмери (1939). Орто Азия университетинин физика-география кафедрасынын башчысы, профессор (1937), СССР география коомунун ардактуу мүчөсү (1955). Илимий изилдөөлөрү Орто Азиянын физикалык-географиясына арналган. Ал Орто Азия мөңгүлөрүн кеңири изилдеп, алардын каталогун түзгөн (1930), 70тен ашык мөңгүнү жана бир нече чокуну алгачкы жолу изилдеген. Н. Л. Корженевскийдин ысмы менен 3 мөңгү (Иле, Чоң Алай, Какшаал кырка тоолорунда) жана Чоң Алай кырка тоосундагы чоку аталган.
Манастын Акунбешимди жеңгени
Манастын Акунбешимди жеңгени — мекенди бошотуу темасына бириккен окуялардын орчундуусу, бөлүмдөгү күрөштүн кульминациялык чеги.
Башкарууну автоматташтыруу
Башкарууну автоматташтыруу - эл чарбасынын түрдүү тармактарында башкаруу маселелерин чечүүдө математикалык ыкмаларды, автоматтык түзүлмөлөрдү жана эсептөө техникасын колдонуу. Ал өндүрүштү пландоону, аны оперативдүү башкаруу менен башкаруунун бардык органдарынын аракетин бири бирине шайкеш жүргүзүүнү камсыз кылат. Анын илимий негизи эл чарбасын башкаруунун өзгөчөлүктөрүн, башкаруунун оптималдуу системаларын синтездөө ыкмаларын изилдөөчү жана экономикалык милдеттерди чечүүдө математикалык ыкмаларды колдонуу маселелерин үйрөнүүчү экономикалык кибернетика. Эл чарбасын жана анын ар бир бөлүгүн автоматташтырылган башкаруунун бирдиктүү системасында адам менен кибернетикалык машинанын өз ара аракеттеринин методологиясы жана ачык-айкын маселелерин чечүү анын негизги проблемасы болуп саналат. Башкарууну автоматташтыруунун негизги техникалык каражаттары компьютерлер. Алар берилген чоңдуктарды иштетүүнүн борборлоштурулган системасын түзүү, пландоо, статистика, эмгек акыны эсептөө, запастын эсебин алуу, жабдуу ишинин графиктерин түзүү жана жумушчу күчүн пайдалануу боюнча маалыматтарды иштетүү үчүн колдонулат. Процессти технология жактан гана эмес, экономика жактан да оптималдуу жөндөө үчүн электрондук башкаруучу машиналар менен бирге, түрдүү атайылаштырылган, мисалы, информацияларды белгилеп каттоочу, иштетүүчү, өзгөртүүчү, сактоочу, издөөчү ж. б. байланыш каражаттары колдонулат. Көптөгөн абоненттер менен түздөн-түз байланыш каналдары аркылуу кошулган кубаттуу эсептөө борборлору түзүлгөн.
Буттун манжасы менен жерден чымчып алган ташты алыстыкка ыргытуу
Оюнга даярдануу
Оюнчулар чогулушкан чакан таштарын алышып, бир катар болуп турушуп, таш* тарын буттарынын жанына жайып коюшуп, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Синдактилия
Дарылоодо хирургиялык жол колдонулат
Сопу-Коргон
Сопу-Коргон - географиялык аталыш. "Сопу" (суфий) жана "коргон" (чыңдалган жай) деген сөздөрдөн турат.
Жомоктогудай Кыргызстан
Чуй облусу
Сингенез кендери
Алар көбүнчө кабат же кабат сымал формада болуп, үстүндө жана астында жаткан тоо тектер менен бирдей багытта жайгашат. Сингенез кендери негизинен чекмо жол менен пайда болгон (кумдук, чопо, аки таш теги, таш көмүр, күйүүчү сланец, туз, фосфорит, боксит, Темир жана марганец, айрым учурда жез, уран, ванадий) кендер кирет. Магма кендеринин сингенез түрүндөгүсү аз.
Сина-Тибет тоолору
Метаморфизмделген жана гранит тоо тектеринен түзүлгөн. Салуин, Меконг, Янцзы ж. б. дарыялардын жогорку агымындагы кууш, терец өрөөндөрү (капчыгайлар) менен бөлүнгөн кырка тоолордон турат. Капчыгайлардын теренд. 3000 мге чейин. Капталдары тик, корум таштар кеп.
Кыргыз тилинин азыркы абалы
Алгы сөз
Сөз баккан, сөздү урматтаган байыркы элбиз дейбиз. Каадаланып улуу сөздөн кеп кылып калабыз. «Өнөр алды - кызыл тил» деп өрөпкүйбүз. Ушунубуз бүгүн чындыкка туура келеби? Туура болсо, анда кыргыз тили азыркысындай адам ыйлагыдай абалда болбойт элего.
Балдар бакчасында, башталгыч, орто жана жогорку мектепте окутуу кыргыз тилинде жүргүзүлмөк. Окуу жана усулдук китептер, окуучулар жана мугалимдер үчүн ар кандай колдонмолор, кошумча окуу үчүн адабияттар, ар кандай курактагы (эмгектеген баладан эңкейген карыга чейинки) окурмандар үчүн адабияттар жетиштүү санда, сапаттуу кагазга, кооздолуп, түркүн түс берилип басылып чыкмак.
Кыргыз тилинде терминдерди түзүү, калыптандыруу жана ырааттуу байытып туруу иши дайыма көңүлдүн чордонунда болмок.
Кыргыз тилинин тарыхына кайрылуу
Кылымдарды карыткан, мамлекет куруп жашап келе жатканына бир нече миң жыл болгон байыркы кыргыз элинин тили дүйнөдөгү бай тилдердин бири экендиги анын өз жазуусу болгондугунан эле көрүнүп турбайбы. Демек, кыргыз тили азыркыдай 4 миллиончо адамдын үйүндө өз ара пикир алмашуунун гана тили болбостон, илгери көөнө кыргыз мамлекетинин кызыкчылыгына кызмат кылып келген, эл аралык деңгээлдеги тил болгондугуна ой чабыты кеңири ар бир адам түшүнөт. Ушул маселеге кыскача кайрылып коёлу..
Адренокортиктроптук гормон (АКТГ)
б. бөйрөк үстүндөгү бездер циклдүү АМФ пайда болуусун күчөтөт, ушунун негизинде прогестерондун гидроксилденүүсүнө алып келет;
Кыргыз тилинин азыркы абалы
Расмий жазылыштар жана айтылыштар
Тейлөө кызматы жагында мурда көрнөк, жарнамалардын баары орус тилинде болгондугун билебиз. Ошолордун кыргызча котормолорунун көбү аман эле болсун. Мисалы, "компьютерный развал-схождения" дегендин маанисин түшүнбөй туруп,"компьютердик бүлүнүүнү оңдоо" деп тантырайбыз. Ал "компьютердин жардамында дөңгөлөк түздөө" эле болот. Азапка тушуккан байкуш сөздөрдүн бири - "автомойка" сөзүнүн кыргызчасы. Бул сөз "унаажу", "унаажууч", "унаажуу" кебетелерде көп кезигет. "Жууйбуз" дегендин ордуна "Бат жуйбуз, таза жуйбуз" деп дагы кууратып жатпайбы. Муну кыргызчалатууда "автомойка" ишканасын аткаруучу катары карасак, анда "унаажуугуч" деп, ал эми бул ишканадагы аткарылуучу процесс жагынан карасак, "унаажуумай" деп алсак ылайык.
Кечиримсиз каталыктар
Ал эми "Уюлдук телефон" эмес, "уюк телефон" деген туура. Сөздүн маанисин унутпайлы жана туура колдонолу.
Юдахинден бери чубалган ката
К.Юдахиндин эмгегин эч ким жокко чыгарбайт, бирок бул жерде ката кетиргенин моюнга алышыбыз керек. Өзүңөр калыс болгулачы. Гимнибизди баарыбыз ырдаганда эл-жерибизге куту жок, кутсуз жашоону тилеп жатпайбызбы.
Кыргыз тилинин байлыгын пайдалануу керек!
Ундагы клейковина тууралуу айтканда, "ун же камыр чарымдуу" деш керек. Тилибиздеги ушуга уйкаш сөздөрдөн мисал келтирип коёлучу: Чарым, сындырым, ынаным, чабым, көтөрүм, ыйгарым, келим, кетим ж.у.с. Продукцияны “өндүрүм”, продуктуну “азык” десек ылайык болчудай. Порошокту "тоскок" деген ылайык.
Макул, бул көрүнүштү «эми мурда орун алып калыптыр, атааңдын көрү, өзгөртө албай жатпайбызбы» - деп коёлу.
Жер-суу аталыштарынын бурмаланышы
2-бир орун алган көрүнүш: жер-суу аттарын бурмалап туура эмес колдонуу. Мисалы, Боом капчыгайынан бери чыга бериштеги кыштактын туура аты Жел-Арык эмес, Жел-Аргы. Себеби, бул кыштактын жанындагы чоң колоттун аты Жел-Аргы. Колоттон дайыма шамал согуп, б.а. жел аргып турат. Эл кыштагына Жел-Аргы деп ошол жердин атын коюп алган.
Кыргыздардын өз кебине орусча сөздөрдү шыкап сүйлөгөнүнө жол болсун. Алсак, "үй-бүлө" дебей "семья" дейбиз, "мектеп" дебей "үшкөл" дейбиз, "жарык" дебей, "свет" дейбиз, "басым" дебей "давление" дейбиз. Ушундай отоо сөздөр биздин оозеки кебибизде толтура. "Дажы", "ужу", "тожу", "сапсем", "астанөпкө", "ладна", "дабай", "канешна", "какрас" сыяктуу отоо сөздөрдү айтпай эле, эне тилибизде так, туура жана мазмундуу кеп сүйлөшкө аракет кылсак болбойбу?
Бирок, өздөштүрүлгөн сөздөр төл сөздөрүбүздү сүрүп чыгарбашын байкаш керек. Мисалы, "дос" сөзү "тамыр" созүн, "душман" сөзү "кас" сөзүн, "тажрыйба" "магды" сөзүн сүрүп салган.
Салк, Гундула
Өмүр баяны
2008-жылы Д. Прайор (D. Prior) жазган айтылуу кыргыз манасчысы Кенже Карадан ХХ кылымдын башында жазылып алынган фонограмма (үн) тууралуу илимий эмгек жөнүндө сын макаласы жарык көргөн.
Жаз-Ооз, Кара-Суу району
Джар-Ооз — ближайшие аэропорты
= Ассоциация водопользователей -"Жар-Ооз" = Данные об организации Ассоциация водопользователей -"Жар-Ооз" ИНН 00706200210193 в базе Министерства Юстиции КР на 13 февраля 2020 г. 12:03
Кеңеш Жусупов
Кыскача өмүр жолу
Чоң эненин тагдыры
Иманаалы менен Уулбала 1916-жылы Үркүндө Кытайга качканда, Жусуп 14тө, Сыдыкбек 12де болгон экен.
Иманаалы Кытайга жетпей, Бедел ашуусунда каза табат.
Кеңеш баштапкы класстарды (жети жылдык мектепти) өз айылында окуган.
Жаңычылдыгы. Темалары
Академик В.Бартольд, этнограф С.Абрамзон, археолог Юлий Худяков, хакас окумуштуусу Астай (Виктор) Бутанаев жазган эмгектердин орчун бөлүктөрүнүн кыргызча котормосу, чыгыш таануучу Өмүркул Караев, манас таануучу Имел Молдобаев, ошондой эле Мурат Кожобеков, Кыяс Молдокасымов, Арслан Койчиев сыяктуу жаш тарыхчылар жазган нечендеген макалалар “Ала-Тоого” ырааттуу жарыяланды.
Саякаттары
1981-жылы Эне-Сайга досу Кубатбек Жусубалиев (Кердегей) менен чогуу барган. Ал жерден хакас этнографы Астай (Виктор) Бутанаев менен Хакасия жана Тываны чогуу кыдырган.
Үй-бүлөсү
Үй-бүлөсү жазуучунун чыгармачыл ишмердигине ар тараптан огожо болуп келет.
Сыйлыктары жана наамдары
1975-жылы Алыкул Осмонов тууралуу "Ыр сабындагы өмүр" китеби үчүн Кыргызстан Ленин комсомолунун сыйлыгын алган.
«Эмгектеги каармандыгы үчүн» медалы, Кыргыз ССР Жогорку Советинин Ардак грамотасы менен сыйланган.
1999-жылы «Кыргыз Эл жазуучусу» деген наам алган.
Салык
Өнүмдүн өздүк наркына кошулуучу төлөмдөр өз кезегинде төмөндөгүдөй топчолорго бөлүнөт: эмгек акы фондусунан кармалуучу Салыктар жана чегерүүлөр — чукул салык, калкты социалдык жактан коргоо фондусуна чегерүүлөр ж.б.; жол фондусуна чегерүүлөр — транзиттик салык, автожолду жана автотранспортгу пайдалануу боюнча кирешелерден түшкөн каражаттарды жол фондусуна чегерүүлөр; калган дагы башка Салыктар жана чегерүүлөр — жерге салык, табигат ресурстарын пайдалангандыгына салык, мамлекеттик өрт өчүрүү мекемелерин кармап турууга жыйым; ведомстволук фондуларга чегерүү - борборлоштурулган инвестициялык фонду, илимий-изилдөө, тажрыйба-конструктордук иш, тармактык жана тармак аралык фондулары жана илимди арбын талап кылуучу продукциялардын жаңы түрлөрүн өздөштүрүү фондуларына. Өзүнүн ишин юридикалык тарапсыз эле ишке ашырып жүргөн жеке ишкерлер бардык Салыктар жана чегерүүлөрдүн ичинен төмөндөгүлөргө төлөйт: акциздерге, кошумчаланган наркка, отунга, кыймылсыз мүлккө, эмгек акыга (жеке инсандардын айлыгына) салык, экологиялык, транзиттик салык, мамлекеттик бажылык акы (төлөм), жерге толомдор, калкты социалдык жактан коргоо фондусуна жана жумуш оруну менен камсыз кылуу фондусуна чегерүүлөр. Тийиштүү бир эле мезгилде бир объектиге салынган салыктын бир эле түрүнөн бир гана жолу алынары иш-аракеттеги мыйзамда алдын-ала каралган. Ошону менен бирге бир эле объектке ар кандай Салыктар жана жыйымдар салынышы мүмкүн. Мис., эмгек акы фондусу - ишканалар үчүн үч төлөмдүн (мектепке чейинки мекемелерди кармап турууга, социалдык жактан коргоо жана жумушчу орунун камсыз кылуу фондуларына) объектиси болуп саналат. Социалдык жактан иш коргоо жана жумушчу орунун камсыз кылуу фондусуна чегерүүлөрдүн өлчөмү салыктык төлөмдөрдүн ар кандай түрү катары саналуу менен бирге, өз кезегинде кошумчаланган нарктын курамына киргизилет да, дагы бир жолу салык кармалат.
Лютеиндешкен гормон (ЛГ)
Лютеиндешкен гормон (ЛГ) – гликопротеид, молекулалык салмагы 32000. Бул гормон дагы жыныс гормондорунун бөлүнүп чыгуу процессин тездетет.
Кенжекул, Кара-Суу району
Калкы
Калкы - 2 069 киши (2009).
Сингалдар
Жалпы саны 9,8 млн (1975) адам. Антропогиялык жактан европеоид расасына кирет. Түндүк Индия элдери менен тектеш. Сингал тилинде сүйлөшөт. Көпчүлүгү будда, азы христиан дининде.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Изъяю (Косью куймасы)
Изъяю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Косью дарыясынын сол жээгинен 133 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 63 км.
Синатроп
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Рябиновка дарыясы (Балахтон куймасы)
Рябиновка — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Балахтон дарыясынын оң жээгинен 18 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Бычак атмай
Шарты
Оюнчулардын саны 2—5 киши.
Оюнга даярдануу
Оюнчулар бутаны тургузушкандан кийин, бычак атчу аралык, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюнга методикалык көрсөтмө
Оюн өткөрүлүүчү жер адамдар жашашкан жана алар чогулган жерден сырткары болушу керек.
Сейтынбет (дарыя)
Сейтынбет — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Буртя дарыясынын сол жээгинен 46 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жаңы Мушта (Краснокам району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Чосон
Адабияты
Корея адабияты б. з. башындагы байыркы корей фольклорунан башталат. 19-кылымга чейин расмий ханмун тилинде (кытай тилинин корейлешкен формасында) жана корей тилинде жаралган. Корей тилиндеги адабияттын байыркы үлгүсү — чакан ырлар — хянга (7—11-кылымдар). Бул мезгилдеги чыгармалардын көпчүлүгү сакталган эмес. Корей акындары ырларын кытай ыр түзүлүшүнүн эрежелерине ылайык жазышкан. Поэзияга Чхве Чхи Вон (9-кылым) чоң салым кошкон. Корё мамлекети мезгилинде кытай тилиндеги проза жана поэзия биринчи планга чыккан. Ким Бу Сектин «Үч мамлекеттин тарыхый баяны» (1145) деген конфуцийчил хроникасы, пхэсоль жанрында Ли Ин Нонун, Ли Гю Бонун жана Ли Же Хёндун лирикалары маанилүү роль ойногон. Чосон мезгилинде улуттук маданиятка басым жасалып, поэзия менен проза улуттук тилде өнүккөн. Поэзияда сижо (үч сап ырлар; Юн Сон До) жа каса (поэмалар Чон Чхол) жанрлары өнүккөн. 19-кылымдын акыры — 20-кылымдын башында кытай тилинен баш тарткан жана агартуучулук идеясын даңазалаган «жаңы адабият» пайда болгон. Корей тилиндеги проза поэзиядан кийин пайда болгон (Ман Жундун романдары, 17-кылым). 20-жылдары адабияттын мааниси тууралуу талаш-тартыш келип чыккан: агартуучу, прозачы Ли Гван Су адабиятты үгүт-насыят каражаты катары эсептесе, кыска аңгеменин чебери Ким Дон Ин адабияты, «Таза искусство» деп түшүнгөн. Адабиятта ар кандай багыттар: модернизм (акын, жазуучу Ли Сандын чыгармалары) «жаңы багыт мектеби» (Чхве Со Ханин аңгемелери, Ли Сан Хванын ырлары) пайда болгон. Пролетар жазуучулардын Корея ассоциациясы (Ли Ги Ен, Чо Мен Хи, Сон Енди, акындар Пак Се Ен, Пак Пхар Ян, Лим Хва ж. б.) түзүлгөн.
Сабула дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Тышкы шилтемелер
]
Чынара Исраилова
Кыскача өмүр таржымакалы
19-кылымдын экинчи жарымындагы кыргыз коомундагы салттык көрүнүштөр, уруу-урук системасы тууралуу илимий иликтөө жүргүзгөн.
Артыш
Артыш шаары Теңир-Тоо кыркасынын түштүк тарабында жайгашкан.
Синаи жарым аралы
Аянты 25 мин км2. Рельефиндө бөксө тоолор (бийикт. 1850 минге чейин) жана тоолор (2637 м) басымдуу. Нефть жана марганец кендери бар.
Секинесь (дарыя)
Секинесь — Орусиядагы дарыя. Татарстан Республикасы, Самара облусу, Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шешма дарыясынын сол жээгинен 79 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 31 км.
Манастын сунушу боюнча кыргыздардын өз жерине көчүп келгени
Алтайга кайткандан кийин жыл маалы болгондо Манас туш-тушка кабар айттырып, ата уулу аксакалдарды, билерман мыктыларды чогултуп, ата-бабадан калган жер Анжыян менен Алайга көчөрүн айтып кошо көч деп эч кимди зордобоймун, каалагандар көчсүн, каалабагандар калсын.
Эпизод Радлов жазып алган вариантта, Сагымбай Орозбаковдун вариантында да жок. Бирок, баатырдын кырк чоросу кырк жерден келген, түрдүү элдердин, уруулардын өкүлү деп баяндалуу эпостун бардык варианттары үчүн мүнөздүү белги (к.'' Кырк чоро). ''Башка манасчылардан Багыш Сазановдун вариантында Манас Аккелтени Алайдын Сары-Талаасында алтымыш төрө жер ченчиден тартып алганы айтылат. Буга караганда жандуу мылтык Аккелтенин тарыхы жер ченчи төрөлөр менен байланыштырылышы эпостогу белгилүү сюжеттердин биринен (к. Аккелте).
Дарбыздын уругун баш бармак жана сөөмөй менен сыгып бийиктикке атмай
Шарты
Оюнчулардын саны 2—5 киши.
Оюнга даярдануу
Оюнчулар дарбыздын уруктарын алышып, бир катар болуп турушуп, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюнду эрежеси
Бир бирине тоскоолдук кылууга, чурулдоого болбойт.
Гринфилд (Оклахома)
Гринфилд (Оклахома) (Greenfield) — Оклахома штатынын Blaine округуна караган АКШ шаары.