cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зордуктоо
Зордуктоого каршы мыйзамдар
Кыргызстандын Кылмыш-жаза кодексине ылайык, зордуктоо кылмышына 5 жылдан 8 жылга чейин эркинен ажыратуу жазасы каралган. Зордуктоо адамдар тобу тарабынан жасалса, коркутуу менен жасалса, жабырлануучуга жыныстык жол менен жугуучу ооруну жуктурса 8 жылдан 15 жылга эркинен ажыратуу жазасы иштейт. Жашы жете электерди зордуктагандар 15 жылдан 20 жылга чейин эркинен ажыратылат. Ушул эле кылмыш жаш балдарга жасалса, 20 жылга же өмүр бою эркинен ажыратылышы ыктымал.
Алдын алуу
– аялдарга карата бардык гендердик зомбулук кылмыш катары каралышы керек;
Миха́йловка (Уфим району, Башкыртстан)
Миха́йловка — Башкыртстандын Уфим районундагы айыл, Михайл айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 3605 киши. Почта индекси — 450511, ОКАТО коду — 80252840001.
Соот
Соот – жоокердин согуш кийими. Ал ок, найза, кылыч жана башка согуш куралдарынан сактануу максатында болот шакекчелери бири-бирине чиркелиштирип, көйнөк формасында согулган.
Боспиек
Боспиек, ошондой эле Бозбубиек катары белгилүү — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. Жерге-Тал айыл аймагына кирет.
Климат
Астрономиялык факторлор
Күн жаркыроосу (Күн радиациясы) атмосфера процесстеринин энергия булагы.
Айдын гравитациялык таасири убакыттын өзгөрүшү менен, планетабыздын орбиталык кыймылынын мүнөздөмөлөрүнүн термелүүлөрүн, суу массивтердин ташкынынын жана тартылышын жаратат, натыйжада Күндөн атмосферанын жогорку чегине келген энергиянын олку-солку болушуна алып келет. Тышкы магнит талаасы дагы белгилүү ролду ойнойт.
Кёппен боюнча
Дүйнөдө Кёппен Владимир Петровичтин (1846—1940) классификациясы кеңири жайылган. Анын негизи катары температура менен нымдылууктун деңгээли алынган. Классификация көп жолу өркүндөтүлгөн. Г. Т. Треварттын редакциясы боюнча климат беш классына бөлүнөт. Ар бир климаттын температурасынын, кышкы жана жайкы жаан-чачын көлөмүнүн көрсөткүчтөрү так көрсөтүлгөн. Бул белгилүү бир аймактын климатын белгилүү бир климаттын типине бөлүштүрүүнү жеңилдетет, ошондуктан Кёппендин классификациясы кеңири жайылган.
Искандер Гайпкулов
Өмүр баяны
Гайпкулов Искандер Төрөбаевич 1966-жылдын 25-мартында Ош облусунун  Араван районунун Мангыт айылында  туулган.
Эмгек ишмердигин 1984 –жылы Ош облусунун Араван райондук каржы бөлүмүнүн  инспектору болуп баштаган.
1990-жылдан 1999-жылга чейин Кыргыз Республикасынын мамлекеттик салык кызматынын системасында түрдүү жетекчи кызматтарын аркалаган.
1999-жылдын август айынан тартып декабрь айына чейин-Кыргыз Республикасынын Президентинин Аппаратынын жетекчисинин орун басары.1999-жылдын декабрь айынан 2002-жылга чейин Баткен районунун мамлекеттик администрациясынын башчысы-Акими.
2007-2010 жылдары- Кыргыз Республикасынын Эсептөө палатасынын төрагасы.
2011-жылдан 2013-жылга чейин - "РСК Банк" ААКнын Башкармасынын төрагасы.
Тозок
Тозок, дозок (иранча дузек — кыйноочу жай) — диний ишенимде тиги дүйнөдө өлгөн адамдардын күнөөлүүлөрүнүн жанын түбөлүк кыйноого алуучу жай. Сагымбай Орозбаковдун варианты боюнча Т. төмөнкүчө сүрөттөлөт:
Дозок деген оруну
Скрипттик тил
Сценарийлик тил же скри́пттик тил (scripting language, орус адабиятында сценарийлер тили - деп аталат) — өйдөкүдеңгээлдеги сценарийлерди жазуу үчүн програмаалоо тили, системага кыска түшүндүрмө берип аткартат.
Ямвлих, Халкидалык
Ямвлих, Халкидалык (280-ж.ченде — 330-ж.ченде) — неоплатонизмдин өкүлү, анын сириялык мектебинин башчысы. Ага төмөнкү чыгармалар таандык: «Пифагордун өмүрү», «Пифагорейлик окуулардын жыйнагы»., «Мистерия жөнүндө» ж.б.
Ямвлихтин пикири боюнча, башкы нерсе — кудайларга ишенүү. Ал кудайлар менен карым-катнашка чоң маани берген, ошондуктан ал теургия (кудайлардын эркине таасир берүү жана алардын ырайымына ээ болуу үчүн иштелүүчү сыйынт жөрөлгүсү), мантика (төлгө ачуунун ар түрдүү ыктары), курмандык чалуу, сыйынуу менен көп алектенген.
Прага метросу
Кыскача таржымакалы
Анын алгачкы бекеттери 1974-жылы 9-майда ачылган.
Учурда бул метронун үч багыты бар (латынча A,B,C). А багытын жашыл түс менен, Б (B) багытын сары түс менен, Ц (C) багытын кызыл түс менен белгилешет.
А «жашыл» багыты
Прага метросунун А багытын куруу иши 1973-жылы башталган. Бул «жашыл» багыттын алгачкы тилкеси 1978-жылы 12-августта ишке киргизилген. 2014-жылга чейин А багыты Дейвицка бекетинен (бул бекет коммунисттик доордо Лениново деп аталган) түштүккө карай узартылып, Червены Вырх, Велеславин, Петржины, Мотол деген жаңы бекеттер ачылмакчы. 2012-жылга карата А багыты 13 бекеттен турат жана 10,9 чакырымды кучагына алат.
Ашурга
Тышкы шилтемелер
]
Эпикур
Этика
Жаңылыштык жана каталык биз өзүбүздүн кабылдоолорубузга бир немелерди кошконубузда, өзүбүздүн элестерибизди башка чындыкка таандык кылганыбызда пайда болот, башкача айткандаакыл-эс каталардын булагы болуп чыгат экен. Өзүнүн этикасын негиздөө үчүн Эпикур Демокриттин атомистикасын пайдаланат. Ал өзү аныктамалаган үч өбөлгөгө таянат:
Көркөм өнөр жана дизайн
Көркөм өнөрлөр - живопись, скульптура жана графиканы бириктирген пластикалык өнөрлөрдүн бөлүмү. К.ө. болмуштуу көркөм образдар аркылуу элестүү чагылдырат. Жалпылоо, типтештирүү ыкмалары жана сүрөтчүнүн кыялы аркылуу к.ө. окуяларды, рух, ой, сезим, мамилелерди эстетикалык түрдө ачуу, коомдук идеяларды ишке ашыруу мүмкүнчүлүгүнө ээ.
Слово Кыргызстана
«Слово Кыргызстана» — Кыргызстандагы орус тилинде чыгуучу жалпы улуттук гезит. Жумасына эки жолу чыгат. 1925-жылы 23-мартта негизделген. Адегенде «Батрацкая правда», кийин «Крестьянский путь», 1927-жылдан «Советская Киргизия», 1991-жылдан «Слово Кыргызстана» аталган. Коомдогу саясий, экономикалык, маданий, социалдык жаш эл аралык абалдарды жана башка орчундуу маселелерди чагылдырат. 1961-жылы Эмгек-Кызыл Туу ордени менен сыйланган.
Вуди Аллен
1950-жылдары Аллен күлкүлүү аңгемелерди жана телеберүүлөргө сценарийлерди жазып, бир канча кыска күлкүлүү окуялардын китебин жарыкка чыгарган. 1960-жылдардын башында Аллен салтуу эмес монолог түрүндөгү тамашалардын куудул чордону болгон. Куудул кезинде Аллен өзүнүн жеке жашоосуна дал келбеген ишенимсиз, акыл эмгеги менен иштеген кежир байкуш кишинин образын жандандырган. 2004-жылы Comedy Central телеканалы Алленди "100 эң мыкты стэнд-ап куудулу" тизмесинде төртүнчү орунга жайгаштырган, ошол эле учурда актер Улуу Британиянын "Эң мыкты куудулдар" сурамжылоосу боюнча үчүнчү орунду ээлеген.
1960-жылдардын орто жылдарына карай Аллен жазуучулук жана тасма тартуу менен алектенген. Эң башында режиссер тамашалуу күлкүлүү окуялуу жанрдагы тасмаларды тарткан, кийин, 1970-жылдардагы Европанын көркөм тасмаларынан таасирленип драма жанрына өтөт, ошентип Аллен азыркыга чейин кезек менен күлкүлүү окуялуу жана драма жанрындагы тасмаларды тартып келет. Аллен 1960-жылдардын ортосундагы жана 1970-жылдардын аягындагы Голливуд режиссерлордун жаңы толкунунун парчасы катары каралат. Көптөгөн учурларда Аллен өзүнүн тасмаларында философ-баяндоочулардын ролун аткарат. Режиссердун 40тан ашык тасмаларынын эң белгилүүлөрү: "Энни Холл" (англ. Annie Hall, 1977), "Манхэттен" (англ. Manhattan, 1979), "Ханна жана сиңдилери" (англ. Hannah and Her Sisters, 1986) жана "Кылмыштар менен жоруктар" (англ. Crimes and Misdemeanors, 1989) тасмалары кирет. 2007-жылы Аллен өзүнүн эң мыкты тасмалары катары "Жылдыз чаңын эстөө" (англ. Stardust Memories, 1980), "Каирдин пурпур түстү роза гүлү" (англ. The Purple Rose of Cairo, 1985) жана "Жеңиш упайы" (англ. Match Point, 2005) тасмаларды белгилеген. Киносынчы Рожер Эберт Алленди "тасма казынасы" деп атаган.
Медеткан Шеримкулов
Өмүр таржымакалы
1976–80-ж. партиянын Ысык-Көл обкомунун катчысы.
Празеодим
Празеодим (лат. Praseodymium) – Д. И. Менделеев мезгилдик системасы 6-мезгилинин 8-катарынын IIIB группа элементи. К.н. 59, ат. м. 140,907. П. массалык саны 121Pr, 129Pr, 130Pr,133Pr -154Pr болгон 22 изотобу белгилүү. П. жаратылышта 141Pr болгон бир гана изотобу бар. П. 1885-ж. австр. химик Ауэр Фон Вельсбах тарабынан ачылган. П. - күмүш түстүү ак металл, балкып эрүү температурасы 935оС; кайноо температурасы 3127оС; жер кыртышынын (массасы б-ча) 7×10-4 % түзөт. Ал жаратылышта монацит, бастнезит, лопарит минералдары курамында болот. П. бирикмелеринде +3 жана +4 окистенүү даражаларын көрсөтөт. П. окистенүү -калыбына келүү потенциалы –2,46 барабар. П. активдүү металл. Галогендер менен аракеттенип туздар пайда кылат. Ал эми азот, күкүрт, көмүртек, кремний, фосфор, суутек менен ысытканда аракеттенип, тиешелүү бирикмелер пайда кылат. К-талар менен аракеттенет, бирок щелочтор менен аракеттенбейт. П. түстүү металлдар куймаларына бир аз кошуудан, алардын касиеттери жакшырат. П. кошулган айнектен нурдан сактоочу көз айнектер жасалат.
Уси метросу
Уси метросу – Уси шаарынын метросу. Метросу 1-июль 2014-жылы ачылат.
Кыргыз Республикасы — укуктук мамлекет
Азыркы таптагы жүргүзүлүп жаткан укуктук реформалар Кыргызстанда демократиянын укуктук негиздерин, эркин экономиканы түзүүгө жана түпкүлүгүндө укуктук мамлекетти түзүүгө багытталып жатат. Укуктук мамлекеттин башкы өзгөчөлүктөрүболуп, биринчиден, адамдардын жалпыга таанымал укуктарын жана эркиндиктерин мыйзам аркылуу бекемдөө, экинчиден мамлекетти башкарууда граждандардын түздөн-түз жана өздөрү шайлаган өкүлдөрү аркылуу катышуусун камсыз кылуу, үчүнчүдөн, мамлекеттин жана коомдун турмушунда мыйзамга артыкчылык берүү, төртүнчүдөн, коомдук мамилелерди жөнгө салуу жагдайында соттордун ролун жогорулатуу болуп саналат. Өзүн "Социалисттик" деп аталган Совет мамлекетинде "социалисттик система" жана "социализмди куруу" идеясы кыйроого учурагандыгы маалым. Тарыхта буга окшогон идеялар чыныгы укукту артка түртүп салып, тоталитардык режимге, диктатурага, элге жасалган зордук-зомбулукка алып келип, алардын жашоосунан жалпы цивилизация жана маданият берген баалуулуктарды четтетүүгө алып келээри белгилүү. Советтик коомдо укук "социалисттик укук" деп аталып, баштан аяк идеологиялаштырылган болчу.
Стенокардия
Биринчи жардам
Стенокардия кармаганда оорулуу тынч жатып, дароо нитроглицерин же валидолду колдонуу жакшы жардам берет. Кээде жүрөктүн тушуна горчичник коюу ооруну басаңдатат. Дарыдан кийин — 5 минутада оору басылбаса, нитроглицеринди дагы ичүү керек, ага да болбосо токтоосуз врач чакыруу зарыл. Оорулуу дайыма нитроглицерин менен валидолду жанына ала жүрүүгө тийиш.
Пресс-порошоктор
Пресс-порошоктор — күкүм түрүндөгү, ысытып пресстөө аркылуу материалдарга айлануучу, чайыр жана материал физ. сапатын жогорулатуучу катуу заттар бирикмеси. Алынган материал (фенопласт) касиети, сапаты чайыр санына жана кошумча заттар түрүнө жараша болот. Кошумча заттар порошок түрүндө же була түрүндө болушат. Аралашмага кирүүчү кошулма-ларды бириктирүү, байланыштыруу үчүн негизинен фенол альдегид чайыры колдонулат. Мисалы, техниканын жалпы түрүнө кирүүчү, көп колдонулуучу материалдар (розетка, рукоятка жана башка) алыш үчүн жыгач уну жана фенол альдегид чайыры пайдалынылат. Жогорку температурада иштетилүүчү радиотетиктери асбест же слюданын чайыры кошулган күкүмүнөн алынат. Сууга, к-тага чыдамдуу материалды алууда фенол альдегид чайыры, графит, кокс күкүм түрүндөгү аралашмасы колдонулат жана башка П. п. алуу үчүн чайырды, кошумча заттарды майдалап туруп аралаштырат. Аралашмада чайыр саны 40-50% түзөт. Мындай аралашма 90-120°С ысытып престөө аркылуу таблеткага айландырылат. Таблеткадан буюмдар жасоо ысытып пресстөөнүн ар түрдүү методдору аркылуу жүргүзүлөт.
Вэло-Яха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Ойсул Ата
Ойсул Ата (ар. Вайс ал-Карани) - төөнүн пири, колдоочу ээси. Бул адамдын чын аты - олуя Султан Вайс Харани. Адегенде бул адам төө баккан экен. Анын төөгө пир болуп калышынын себеби, кербенчилердин туягы сынган төөсүн заматта дарылап, кербен катарына кошкондугу айтылат. Бул олуянын мазары көп жерде учурайт. Анын мазарлары Кулжада, Белужстанда, Сейстанда бар имиш жана ага адамдар сыйынышары айтылат. Орто Азия элдеринин, ошондой эле кыргыздардын элдик оозеки чыгармаларында кездешкен диний же мифологиялык түшүнүк.
Стерилдөө
Стерилдөө — оорулууга керектүү түрдүү буюмдардан, тамак-аштан, дары эритмелеринен, медициналык аспаптардан, таңгычтардан жана башкалардан микробдорду жок кылуу.
Чыпкалоо
Айрым суюктуктар бактериялык чыпкалардан өткөрүлөт. Ысыктан бузулуучу аспаптарды, буюмдарды стерилдөөдө түрдүү химиялык заттар (спирт, этилен кычкылы, формалин жана башкалар) колдонулат.
Шерстобитов Виктор Павлович
Ишмердуүлугу
1971-жылдан СССР ИАнын СССР тарыхы институтунда бөлүм башчы, 1974-жылдан директордун орун басары.
200дөн ашык илимий эмгектин автору.
Даррен Аронофски
Даррен Аронофски (англ. Darren Aronofsky; 1969-жылы 12-февраль) – америкалык кинорежиссер жана эколог. Режиссердун сюрреалдык жана коопту тасмалары талаш-тартыштарды туудуруп аны көпчүлүккө тааныткан.
Урям мөңгүсү
Урям, мөңгү — Түркстан кырка тоосунун түн. капталындагы татаал өрөөн тибиндеги мөңгү. Уз. 5,9 км, аянты 5,5 км2. Лейлек суусунун алабында. Башы 4900 м,этеги 3370 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 3950 м. Абляция облусунунаянты 2,0 км2. Куралуу облусу жазы цирктен орун алып, чыгышка карай жылып чы-гып, түндүккө чукул бурулат да, этеги далысымал жайылып аяктайт. Мөңгүдөн Лейлек суусунун оң куймасы Урям суусу башталат.
Айрыбаз
Калк
Калкы — 5310 киши (2009-жылы).
Хостинг
Хостинг тандоо
Хостинг тандоо критерийлеринин бири колдонулган операциондук систем болуп саналат. Анткени, тигил же бул кызматтардын иштөөсүн колдогон программалык камсыздоо ушундан көз каранды. Хостингди сыпаттоонун маанилүү өңүтү тигил же бул кызматтардын жана мүмкүндүктөрдүн бардыгы болуп саналат. Ошондой эле мүмкүнчүлүктөрдүн ар бири үчүн орнотулган модулдар жана фреймворктор. Хостингди кызмат катары сандык чектөөлөрүнө карап салыштырышат, сыпатташат жана баалашат: Сапаттык чектөөлөр: Кээ бир акы алуучу хостинг компаниялар кызматтарын белгилүү мөөнөт ичинде акысыз сынап көрүүнү сунушташат. Мөөнөт бүткөндө колдонуучу бул хостинг компания өзүнө туура келеби жана узак мөөнөткө акы төлөө туура болобу чечиши керек. Адатта мындай сыноолор тесттик эсептердин чайкоочулугунан оолак болуу максатында экинчи деңгээлдеги домендердин ээлерине гана берилет. Акы алуучу хостерлерден тышкары акысыз хостинг-компаниялар да бар. Булар сыпатталган веб-технологияларды колдошот. Ошентсе да, алар кээ бир мамлекеттерде жайылбагандыктан, адамдар төлөмдүү хостинг кызматтарды пайдаланышат. Хостинг акы төлөнүүчү жана акысыз болот. Алар төмөнкүдөй түрлөргө да бөлүнөт:
Бияз (Карайыдель району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Дастан Жумабеков
Өмүр баяны
Жогорку билимдүү. 2001 – жылы Кыргыз Мамлекеттик Улуттук университетин “Юриспруденция” адистиги боюнча аяктаган.
Эмгек жолун 2002 – жылы Кыргыз Республикасындагы түрк компаниясынын "Баямташ ЛТД" өкүлчүлүгүндө коммерциялык мүдүрү болуп баштаган.
2017-жылдын 25-октябрында жашыруун добуш берүүнүн негизинде Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Төрагасы болуп дайындалган
Кыргызстандагы адам укуктары
Аталган китепти жазууда теориядан тышкары практикалык жактан фактылардын негизинде элге түшүнүктүү кылып жазууда кыйынчылыктар болду, дейт автордук топтун мүчөсү Гүльниза Кожомова:
''-Азыркы учурдагы сот системасы, адвокаттар, прокуратуранын иштери тууралуу толук маалымат бердик. Атуулдардын укук коргоо органдарына күнү түшсө кандай болуусу керек? Укугун кандайча коргоосу керек? Ушул тууралуу да ачык чагылдырдык. Өлкөнүн карапайым калкы бул китепти окуганда эле түшүнүктүү болсун үчүн жөнөкөй тил менен жаздык.''
Гавaнь
Гавaнь— океан, деңиз же көл жээктеринин кеметоктотууга, аны оңдоого жана кыштоого ылайыктуу, шамалдан, агымдан жана толкундан ыктоо жайгашкан, табигый же жасалма жол менен тосулган бөлүгү. Порттун жүргүнчү менен жүк кабыл алып, жөнөтүп туруучу бөлүгү да гавань деп аталат.
Гагара-Ты-Вис
Гагара-Ты-Вис — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хальмер-Ю дарыясынын оң жээгинен 41 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Дольф Лундгрен
1995-жылдан баштап түзмө-түз тартылган тасмаларда роль аткарган соң, Лундгрен 2010-жылы Голливудка кайтып, Сильвестр Сталлоне жана башка жылдыздар менен бирге "Ээ бербегендер" (англ. The Expendables) тасмада Гуннар Женсендин ролун аткарган. Лундгрен ушул эле ролду "Ээ бербегендер 2" (англ. The Expendables 2, 2012) жана "Ээ бербегендер 3" (англ. The Expendables 3, 2014) тасмаларда аткарган. Ошол эле 2014-жылы Лундгрен адамдарды мыйзамсыз жолу менен ооштуруу жөнүндөгү "Адам сатуу" (англ. Skin Trade) триллерде тартылган, ошол эле заматта тасманын продюсери жана сценарийинин кош-жазуучусу болгон. Бул тасма Кэри-Хироүки Тагава менен бирге тарткан үчүнчү тасма болгон, мындан мурун алар "Кичинекей Токиодо орун алган чыр-чатак" (англ. Showdown in Little Tokyo, 1991) жана "Ажыдаарлардын көпүрөсү" (англ. Bridge of Dragons, 1999) тасмалрдын үстүндө чогу иштешкен. Лундгрен Гуннар Женсендин ролун 2018-жылы "Ээ бербегендер 4" (англ. The Expendables 4, 2018) тасмасында кайта аткаруусу күтүлүүдө.
Шириязданов Шайхразы Хасанович
Шириязданов Шайхразы Хасанович (1917, Татарстан, Бишмунча айылы – 1988) – тарых илиминин доктору (1980).
Жайнычылыктын этикасы жана дини
Жайнычылыктын этикалык концепциясы жайнычылыктын жүрүм-турум эрежелерине “кыңк” этпестен баш ийүүнү талап кылган. Бул окууда инсанды этикалык тарбиялоо – аны болмуштун төмөнкү (материалдуу) сферасынан жогорку (рухий) сферасына өткөрүүнүн негизги фактору. Өзгөчө чымыркануунун натыйжасында гана кармадан кутулууга болот. Карманы жок кылуу узакка орозо кармоо, денедеги кумар азгырыктарын өлтүрүү, ыйык тексттерди окуп-үйрөнүү, жүрүм-турумдун өтө катуу тартиби, башкача айтканда кечилдик жашоо өткөрүү менен гана ишке ашат. Кечилдер тирүү жандыкты өлтүрүүгө, мүлк уурдоого, калп сүйлөөгө, уят иштерди жасоого жана мүлккө ээ болууга тыюу салган беш ант беришет.
Жайнычылыктын негизги этикалык принциби болуп ахимса – тирүү жандыктарга зыян келтирбөө, алардын убалына калбоо эсептелет. Ошондуктан, Жайнычылыктын табынгандарга тамакка этти пайдаланууга тыюу салынган. Ал тургай курт-кумурскалардын өмүрү да кол тийгис болуп эсептелет – жайнычылык кечилдери араң эле байкалган куртту же чымын-чиркейди жутуп албоо үчүн ооздорун даки менен таңып жүрүшөт. Ошондой эле максаттар үчүн ичүүчү сууну чыпкалашат.
Сёмпер Йоханнес
Семпер - Эстон ССР мамлекеттик гимнинин автору (Сов. Эстония сыйл., 1947). Ленин ордени, башка 2 орден жана медалдар менен сыйланган.
Арпа-Сай
Арпа-Сай — Кыргызстандын Баткен облусунун Кадамжай районундагы айыл. Айрыбаз айыл аймагына кирет.
Гнеть-Ю
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Динамометр
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Эркин экономикалык аймактар
Кыргндагы экономиканын түзүмүн өзгөртүү шартында эркин экономикалык аймактарды түзүү жана өнүктүрүү чет элдик инвестицияларды тикелей тартуунун негизги багыттарынын бири. Учурда республиканын аймагында «Нарын» (Нарын облусу), «Каракол» (Ысык-Көл облусу), «Бишкек» (Бишкек шаары жана Чүй облусу), «Маймак» (Талас облусу), эркин экономикалык аймактары түзүлгөн.
Саламатов Тимур Сагынбаевич
Саламатов Тимур Сагынбаевич (1952-ж. т., Аксуу району) – музыка таануучу, композитор, музыка сынчысы. Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер(1999). 1999-жылдан Караколдогу Ы. Туманов атындагы музыкалык окуу жайынын директору. 80-жылдан тартып педагогдук иш менен бирге илимий изилдөө иштерине жандуу киришет. Кыргыздын элдик жана профессионалдык музыкаларынын тарыхына, аркандай маселелерине арналган жаңыча көз караштардагы ондогон макалаларды жазды, телерадиоберүүлөрдү даярдады. Кыргыздын туңгуч композитору, СССР эл артисти А. Малдыбаевдин өмүрүнө, чыгармачылыгына арналган «А. Малдыбаев» аттуу монографиясы орус тилинде 1988-ж. жарык көргөн. Фортепьяно үчүн пьесаларциклдерин, балдар үчүн «Аяз ата», «Эне, мага көйнөк тигип бер», «Кулунум» ж. б. эстрада ырларын, хорлорду жазган. Кыргызстан жаштар жумалыгынын лауреаты.
Элдик педагогика
Ал эми аял затынын идеалын таамай, так туюнтуп турган «Ак жоолук делбир», «Ак көрпө жайыл», «Жабуулуу кара инген» деген түшүнүктөр да кездешет. «Ак жоолук делбир» түшүнүгү төмөнкүчө чечмеленет: «Мындай аял сымбаттуу келет. Күйөөсүнүн кенедей да көңүлүн калтырбайт. Жоро-жолдоштору дайыма келип турат. Аларды сүйлөгөн сөзү, кылган кылыгы менен ыраазы кылат. Үйүн таза кармайт. Балдарын куурчактай кылып кийиндирет. Маңдайы жарык болот». «Ак көрпө жайыл ургаачы» түшүнүгү акылга дыйкан, мээримдүү, адамгерчиликтүү, жүрүм-туруму менен өзгөлөргө өрнөк боло алган аялды сыпаттоо иретинде колдонулат. Ал эми «Жабуулуу кара инген» үй турмушунда бардык түйшүктү мойнуна алган, уздугу, чеберчилиги менен айырмаланган, ушак-айыңга кошулбаган, ашыкча кеп-сөзү жок, көтөрүмдүү, көпчүлүктүн ишине активдүү катышкан аял.
Элдик педагогикалык негизги түшүнүктөр. Кыргыз элинин салттуу тарбия маданиятына таандык терминдерди жана түшүнүктөрдү талдоо төмөнкүдөй тыянак чыгарууга негиз берет. Биринчиден, азыр элдик педагогика лексикондо активдүү колдонуп келе жаткан түшүнүктөр, терминдердин айрымдары бардык түрк тилдерине ислам дини менен кошо кирип, орток терминге айланып кеткен. Алсак «Тарбия» дээрлик бардык түрк тилдерине арабдардын «тарбият» деген сөзүнөн кирген. Семантикалык мааниси бардык түрк элдеринде бирдей, б. а., инсанды өнүктүрүү, өстүрүүгө байланышкан пед. кубулуштарды жалпылоо маанисинде колдонулуучу түшүнүк.
Байыркы кыргыздардын педагогика лексиконунда «телчиктирүү» түшүнүгү кеңири колдонулган. Бул түшүнүктөн кыргыздардын аңчылык өнөрүнө байланышкан адат-салттарынын изи ачык байкалат. Анткени, бул сөз куш, ителги, бүркүт таптоодо да, баланы жетилтүүдө да кеңири колдонулуп келген. Тарбиялоо маселесине байланышкан элдик түшүнүктөрдү таанып-билип, тактоодо «үйрөтүү», «үйрөнүү» деген сөздөр өзгөчө мааниге ээ. Түз маанисинде «үйрөтүү» тарбиячы, насаатчынын, ал эми «үйрөнүү» деген сөз тарбиялануучунун ишмердигин сыпаттайт. Сөздүн тегине келсек, анын тамыры байыркы мезгилдерге барып такалат. «Үйрөн» деген уңгу сөз байыркы түрк тилинде «ө» – ой жүгүртүү, ойлонуу, «ег» – ой, акыл-эс деген эки сөздүн курамынан турган. Түп маанисин түзмө-түз чечмелегенде башкалардын акылына, кеңешине канык, өз алдыңча ойлон, акылыңы өстүр деген мазмунга ээ. Семантикалык мааниси жагынан кыргыз тилиндеги «кемелине келтирүү», «баралына келтирүү», «эрезеге жеткирүү» сыяктуу сөздөр да негизги педагогика терминдердин катарына кирет. Булар бир караганда тектеш терминдер катары туюнтулат. Бирок, элдин тарбия практикасында алардын ар бири өз алдынча түшүнүк, өз алдынча өзгөчө педагогика иштемди аткарат. «Баралына келтирүү», «баралга жеткирүү» деген түшүнүктөр, төгөрөгү төп, жигит катары жетилдирүү деген маанини билдирип, көбүнчө уул балдарды тарбиялоо, өстүрүү жараянын мүнөздөйт. Ал эми «кемелине келтирүү» деген түшүнүктө адамдын жыныстык өзгөчөлүгү эске алынбайт. Башкача рухий маданият, өнөр жагынан өнүгүп-өсүп калыптангандыгынын чен өлчөмү катары мүнөздөлөт.
Элдик педагогикалык салттардын турмушта жандуу жашоосун камсыз кылган шарттардын бири – коомдук пикир. Баарыга маалым, тигил же бул элдин этикалык эрежелеринин аткарылышын түгөл мыйзамга жазууга болбойт. Алар көбүнесе коомдук пикирлердин таасири менен көзөмөлгө алынат. Элдин салтын, этикалык эрежелерин бузган адам ошол элдин өкүлдөрү тарабынан сынга алынат, өзү жашаган чөйрөдө адамгерчилик нарктан чыгып калат. Муну «салтты билбес, санда жок» деген кыргыз макалы таасын туюнтуп турат.
Гурей-Ты-Вис
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Саясий элита
Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Азербайжандагы отпараздар
АЗЕРБАЙЖАНДАГЫ ОТПАРАЗДАР
Кордоо ырлары
Булак: http://kyrgyzinfo.ru
Көркөм сүрөт өнөрү жана «Манас».
Табигый педагигикалык факультет
Студент:Бакытбек кызы Асылкан
Тойшниц
Тойшниц - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Кронах (район)|Кронах районуна карайт. Жогорку Франкония административдик округуна тиешелүү. Калкы – 2057 (2013-ж.). Аянты – 34.26 км2.
Жейк Жилленхол
Жейкоб Бенжамин "Жейк" Жилленхол (англ. Jacob Benjamin "Jake" Gyllenhaal, айтылышы: [/ˈdʒɪlənhɑːl/ jil-ən-hahl]; 1980-жылы 19-декабрь) – америкалык актер. Режиссер Стивен Жилленхол менен сценарист Наоми Фонердин уулу. Актер бала кезинен бери "Шаардык мактанчаактар" (англ. City Slickers, 1991), "Коркунучтуу аял" (англ. A Dangerous Woman, 1993) жана "Колдо туума" (англ. Homegrown, 1998) сыяктуу тасмаларда тартылган. Актер "Октябрь асманы" (англ. October Sky, 1999) тасмада Хомер Хикэмдин ролун аткарып атактуулукка жеткен. "Донни Дарко" (англ. Donnie Darko, 2001) тасмасында эжеси Мэгги Жилленхол менен бирге тартылып, психологиялык жактан оорулуу өспүрүм баланын ролун аткарганы үчүн Independent Spirit Award сыйлыгынын "Эң мыкты башкы актер" номинациясына татыган. Кийин "Тартиптүү" (англ. The Good Girl, 2002) аталышындагы инди жанрындагы тасмада тартылган. "Бүрсүгүнү" (англ. The Day After Tomorrow, 2004) тасмасында климаттын катастрофалык өзгөрүлүшүнө курчалган студенттин ролун аткарган.
Круш (Карайыдель району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Көтмалды
Кетилтпей айдап көп малды,
Темир Усуп уулу
Темир Усуп уулу, Темир Молдо (туулган жылы белгисиз, азыркы Ысык-Көл району, Корумду айылы – 1916, Жети-Өгүздүн сыртындагы Тарагай деген жер) – алгачкы кыргыз агартуучусу (орусча окуган), саякатчы, улама. Күнгөйдө элди отурукташтырууга активдүү катышкан, дыйканчылыкка өтүүнү уюштурган. Алматыдагы (Верный) орустузем мектебин бүтүргөн сон, Ысык-Көл уездинде котормочу болуп иштеген. 20-кылымдын башында энтомолог Е. С. Рюкбейл, караколдук мугалим A. А. Куценколорду коштоп, Тескей Ала-Тоо, Ички жана Борбордук Теңир-Тоо, кийинчерээк орус жана чет элдик экспедициялар менен Кашкар, Чыгыш Тенир-Тоо аймактарын кыдырган. 1900-ж. Д. Алмаши жетектеген мажар (венгр) экспедициясына Каракол, Жыргалаң, Каркыра өрөөндөрүн көргөзүп, аларга кыргыз тилин үйрөткөн.
2022 кышкы Олимпиада оюндары
2022 кышкы Олимпиада оюндары (2022 Winter Olympics, Jeux Olympiques d’hiver de 2022, расмий аталышы XXIV кышкы Олимпиада оюндары) — 24-чү Кышкы Олимпиада оюндары, 2022-жылы 4 — 20 февраль аралыгында Кытайдын Пекин шаарында өтөт.
Сагынбаев Шейшенбай Туйтебаевич
Сагынбаев Шейшенбай Туйтебаевич (1943-ж. т., Нарын району) - тром-бончу, педагог. Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (2000). 1971-ж. Кыргыз мамлекеттик М. Күрөңкеев атындагы музыкалык-хореографиялык окуу жайын,
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Безымянка дарыясы (Кия куймасы)
Безымянка — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кия дарыясынын оң жээгинен 499 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Көркөм котормо
Көркөм котормо — бир тилден экинчи тилге которулган адабий чыгармалар жалпысынан көркөм котормо деп аталат да, ал бир элдин окурманын башка улуттардын көркөм туундулары менеп тааныштырып турат. Кыргыз маданиятында көркөм котормонун тарыхы 20-жылдардан башталат. Көркөм котормо жаатында иштеген кишилерди котормочу деп атайбыз. У. Абдукаимов, С. Бектурсунов, А. Осмонов, С. Эралиев, С. Жититов, О. Орозбаев, К. Саякбаев оңдүү котормочулар бизге дүйнөлүк көп классиктердин чыгармаларын кыргызча сүйлөтүп берди.Корком котормо адабияттын маңызы
Дарка-Рузь-Шор
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тамак-ашты сактоо
Тамак-ашты сактоо. Тамак-ашты туура сактоо анын азыктык жана биологиялык баалуулугунун сакталышына өбөлгө түзөт, бузулуп кетүүдөн алдын алат, ошондой эле тамак-аштан ууланууну алдын алууда маанилүү.
Погреб тууралуу
Айыл жеринде температура жана нымдуулук туруктуу атайын жайда жашылча, мөмөлөр узакка сакталат. Короого жакын огороддон жыйналган жашылча погребге (жер төлөгө) салынат. Жашылчаны кыш бою жакшы сактоо үчүн алар сакталган жердеги температура 0—2°С болушу керек. 5°Сде айрым жашылчалар өнүп же бузула баштайт. Картошканын сакталышына өзгөчө көңүл буруу керек; ал караңгы, салкын, көлөкө жерге сакталат. Алма, алмурут жана башкалар мөмөлөр температурасы 0—2°С, салыштырма нымдуулугу 85 — 95%, таза аба кирип турган жайда жакшы сакталат. Ошондой эле аларды жашылчадан бөлүп өзүнчө сактоо керек, анткени алар башка жытты өзүнө сиңирип алып, даамы бузулат. Жашылча, мөмө-жемиштерди узакка жана ишеничтүү сактоонун бирден бир жолу аларды консервалоо (туздоо, маринаддоо, ачытуу, кургатуу, кант менен консервалоо, стерилдөө жана башкалар) эсептелет.
Тамак-ашты ыштоо
Мааниси
Ышталган эт азыктарынын, ошондой эле балыктын өзгөчө жагымдуу жыты, даамы, өңү болуп, көпкө бузулбай сакталат. Ыштала турган азык эскирбеген, сапаттуу болушу керек. Аны адегенде туздап алып, анан ыштайт, чийки ышталуучу азык өткүр туздалат. Туз азыкты бузулуудан сактайт. Ыштоо мөөнөтү азыктын түрүнө жана түтүндүн температурасына жараша болот.
Ысытып ыштоо
Ысытып ыштоо 80°тан 140°ка чейинки температурада жүргүзүлүп бир нече саатта даяр болот. Ысытып ышталган азык тез бузулгандыктан муздаткычта сакталат.
Наполеон (Огайо)
Калкы - 8749 киши. Болжолдуу аянты - 15.5 км². FIPS коду — 39-53550.
Акмолдоева Шайлообүбү Бородоевна
Акмолдоева Шайлообүбү Бородоевна - (11. 3. 1950-ж. туулган, Ысык-Көл облусу, Ак-Суу району, Маман айылы) - философия илимдеринин доктору (1998). 1973-ж. Казак мамлекеттик унивеситетинин философия факультетин бүтүргөн. 1973-78-ж. КМДТИда, 1979-91-ж. КМУУда философия кафедрасында улук окутуучу, доцент, 1991-ж. культурология боюнча кафедра башчысы, 1992-93-ж. философия факультетинин деканы, 1994-96-ж. улук илимий кызматкер, социология жана культурология кафедрасында доцент болуп иштеген. Философия тарыхы, маданияттаануу, манастаануу тармактары боюнча адис. Эмгектери: Древнекыргызская модель мира (по материалам эпоса «Манас») Б.,1996; Духовный мир древних кыргызов. Б., 1998.
Куплет
Куплет (фр.— түрмөк) — бир түрмөк ыр. Адабият таануу илиминде куплетти строфа деп атайт. Ал ритмдик, интонациялык жана уйкаштык жагынан бириктирилген ыр түрмөгүн билдирет. Кыргыз поэзиясында ыр түрмөгүн — куплетти эки саптан тартып, 16 сапка чейинки түрмөктөр түзөт.
Тилекмат Жылкыайдар уулу
Тилекмат Жылкыайдар уулу (азыркы Жети-Өгүз району, туулган-өлгөн жылдары так эмес) — элчи, Сарыбаргы уруусунан чыккан манап. Ишмердиги 19-кылымдын орто ченине туура келет. Бир катар жазма даректерде, фольклордук маалыматтарда Тилекматтын ысмы чечен, татаал жагдайдан жол таба билген билгир, өз уруусунун тагдыры үчүн аракеттенген дипломат, калыс, элге таасирдүү адам катары көп айтылат. Ормон хан өлгөндө сарыбагыш, бугу урууларынын ортосундагы кун төлөө тууралуу сүйлөшүүлөргө бугу уруусунун өкүлдөрүнүн бири катары катышкан. Ошондой эле бул эки уруунун чабышын казак султаны Тезек төрө аркылуу басууга аракеттенген. Бугу уруусу Россиянын бийлигине өткөндөн кийин бул уруунун төбөлдөрү өз ара эки топко бөлүнгөн. Тилекмат орустарга каршы турган топто болгон. Ошондуктан Кокон хандыгы аларды өз тарабына тартууга аракет жасаган. Тилекмат кокондуктардын аскер чептеринин башчыларына элчи катары барып турган. Мындан сырткары, Чыгыш Түркстанда Жакупбектин бийлиги орногондо аны менен байланыш башталып, Тилекмат 19-кылымдын 70-жылдары Жети-Шаар мамлекетинин башчысы Жакупбекке өз ара карым-катнаштарды чыңдоо үчүн сүйлөшүүгө жиберилген. Ошол себептен Тилекмат орустар тарабынан камакка да алынган. Тилекмат өмүрүнүн акырында уулу Чыныбайдын орустардын бийлигине аралашуусуна жетишкен. Тилекматтын ысмы менен Жети-Өгүз районундагы Шалбаа айылы аталган.
Меркит
Меркит – дөөлөс (төөлөс) уруусунун курамындагы урук. Этноним оболу, кытай жылнаамасы «юань-шиде» «мэ-ли-цзи» (меркит) формасында чагылдырылган. Марко Поло бул урууну Түндүк деңизге жакын жашайт деген божомолун айткан. Меркиттер 13-кылымда моңгол тилдеринин бир бутагында сүйлөгөн уруу (эл) болгон. Рашид ад-Дин Меркиттерди «көп сандаган, моңгол тилдүү эл, Чыңгыз хан жана анын тукумдарынын душмандары» – деп жазган.
Хасанов, Анварбек
Илимий мурасы
“19-кылымдагы Кыргызстандын тарыхынан” (1960), “19-кылымдын 50-70-жылдарындагы кыргыздардын Кокон хандыгы жана Россия менен өз ара мамилелери” (1961), “Кокон хандыгынын тушундагы Кыргызстандагы элдик кыймылдар” (1977) деген эмгектери бар.
А. Хасановдун таалимин алган профессорлор Токторбек Өмүрбеков, Жокен Саркеев, Табылды Мурзабеков, Жаныбек Жакыпбеков жана башка шакирттери элге дурус маалым.
Замандаштары А.Хасанов тууралуу
КУУнун кыргыз филологиясы фаукультетинин деканынын орун басары Садык Тиллебаев китептин жазылышын баланын төрөлүшү менен, ал эми бет ачаар аземин жентек той менен салыштырды. Андан ары ал китептин автору менен 5 жыл чогуу окуп, квартирада чогуу жашаганын айтып, Мундузбек Тентимишевдин “Алтын калем” сыйлыгын ээси болгон “дыйкан”, мээнеткеч журналист экендигин, китептин жандуу, элестүү, көркөм жазылганын белгилеп, китепке байсалдуу сапар каалады.
Эс тутум
А.Хасановдун 100 жылдык мааракесине арналган эл аралык илимий-тажрыйбалык жыйын 2014-жылдын 22-апрелинде Кыргызстандын борбору Бишкек шаарындагы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинде өткөрүлдү. Ага Кыргызстандан, Казакстандан жана Орусиядан келген коноктор катышышты.
Женнифер Энистон
2012-жылы Энистонго Голливуд атак-даңк аллеясынан жылдыз берилген. Энистон Голливудтагы иш акыны көп ала турган актрисалардын бири болуп саналат, 2017-жылдын маалыматтары боюнча актрисанын болжолдуу финансылык барбайлыгы 200 миллион АКШ долларга бааланган. Энистон журналдардын "Дүйнөдөгү эң сулуу аял" тизмелерине киргизилген. People журналы, 2004чү жана 2016-жылдары актрисаны "Эң сулуу аял" деп тапкан, ал эми 2011-жылы Men's Health журналы Энистонду "Эч бир заманда болуп көрбөгөн эң жагымдуу аял" деп тандаган. Беш жыл бирге өмүр сүргөн Брэд Питт менен ажырашкан соң, 2015-жылдан бери Энистон актер Жастин Теро менен жашап келет.
“Худуд ал-аалам”
"Худуд ал-аалам мин ал-машрык ила-л-магриб" «Ааламдын чыгыштан батышка чейинки аймактары» («Пределы мира с Востока до Запада») - 982-ж-дын тегерегинде фарсы тилинде жазылган тарыхый-географиялык чыгарма. Автору белгисиз.
Саясий социалдаштыруу
Саясий социалдаштыруу - индивиддин белгилүү саясий системадагы керектүү сапаттарды жана билимдерди, нормаларды жана саясий-маданий баалуулуктары өздөштүрүү процесстери. «Социалдаштыруу» терминин 19-кылымдын аягында амер. социолог Ф. Гвидингс илимий колдонууга киргизген. Алгачкы саясий социалдаштыруу саясий билим жаш көз караш менен түз байланышкан. Кийинкиси өз алдынча өздөштүрүлгөн саясий баалуулуктар жана багыттар. Саясий социалдаштыруу татаал институттар (мамлекет, партиялар, мектептер, чиркөөлөр); агенттер (саясий лидерлер, журналисттер, окутуучулар, туугандар) системасын түзөт. Саясий социалдаштыруу бир нече моделдерге бөлүнөт: системалык (гармониялык) модель бир калыптагы саясий системаны өнүккөн жарандык коомдун бийликке болгон түз көз карашын, укуктук тартипти, салттуу өзгөчө институттарды, мектеп жана үй-бүлө, социалдаштыруунун агенти адам чөйрөсүн өзүнө камтып турат. Ага өзгөчө англ-амер. саясий маданият мүнөздүү. Плюралисттик модель жарандардын саясатка жогорку активдүүлүктө катышуусун билдирет. Бул моделдеги өзгөчө социалдашкан институттарга мектеп, ММК, партиялар, коомдук уюмдар жана европ. континенттик саясий маданият кирет. Конфликттүү модель тигил же бул социалдык топко гана баш ийүүнү көздөйт. Мындагы социалдаштыруу институттары үй-бүлө жана чиркөө, көп учурда батыштык эмес цивилизациялуу өлкөлөр болот. Буларда индивид ар кандай шарттагы маданияттын, белгилүү бир үй-бүлөнүн же уруунун башка саясий туунду маданияттар менен болгон күрөшүндө саясий баалуулуктарды жана анын түрлөрүн үйрөнөт. Гегемониялык моделге, өзүнүкүнөн башка ар кандай социалдык жана саясий системага каршы чыгуу мүнөздүү. Адам саясатка аралашууда өзгөчө социалдык топтордун, диндин жана идеологиянын баалуулуктарына таянат. Бул моделде социалдаштыруунун агенттери болуп үгүттөөчүлөр жана жайылтуучулар эсептелет. Саясий социалдаштыруудагы бул модель айрыкча автократиялык режими бар өлкөлөргө тиешелүү, к. Саясий маданият, Саясий плюрализм, Саясий конфликт, Саясий баалуулуктар.
Рубоб
Рубоб, рубаб - Жакынкы, Орто Чыгыш өлкөлөрүндө, Түштүк жана Борбордук Азияда тараган кылдуу чертме музыкалык аспаптардын жалпы аталышы. Алар кашгар Рубоб, афган Рубоб, бу-хара Рубоб, тажик Рубоб. болуп бөлүнөт. Адатта алардын беренелүү жана беренеси жок эки түрү колдонулат (мис., кашгар Рубоб беренелүү, ал эми памир Рубоб беренелери жок).
Натурфилософия
18-кылымдын аягы 20-кылымдын башында идеалисттик негизде болсо да, натурфилософия Шеллингдин жаратылыш күчтөрүнүн биримдиги идеясын айтып, өз доорунун табигый илимий бир катар жаңылыктарын жалпылаганы чоң роль ойноду. Анын идеясын колдогон Л. Окен органикалык дүйнөнүн өнүгүүдө болорун айтат.
Толоно-Булак
Толоно-Булак — "Манас" эпосундагы топоним. Радлов жазып алган вариантта "Көзкамандардын окуясына" байланыштуу төмөнкүчө эскерилет:
Акмоло облусу
Ак Молдо облусу - Казакстан Республикасынын түндүгүндө. 1939-ж. уюшулган. Аянты 121,7 миң км2. Калкы 602,2 миң (1997). Облуста 14 адм. район, 8 шаар, 12 шаарча бар. Борбору - Астана шаары. Аймагынын басымдуу бөлүгүн Казак Сараркасынын (бийиктиги 899 мге чейин) түндүк-батышы ээлейт. Экономикасынын негизин дан чарбасы (негизинен буудай) жана эт-сүт багытындагы мал чарбасы түзөт. Айыл чарбасынын маанилүү тармагы - кайрак дан эгин эгүү дыйканчылыгы. Кой, эчки, уй, жылкы асыралат. Балык кармалат. Энергетикасы Караганды жана Экибастуз көмүр бассейндерине негизделип, 2 ЖЭС (жылуулук электр станциясы) иштейт. Кара металлургия, тоокен, химия, машина куруу, тамак-аш, жеңил, курулуш материалдары, фарфор-фаянс, карапа өнөр жай тармактары бар. Негизги өнөр жай борборлору: Астана, Макинск, Атбасар, Алексеевка.
Байбуура уулу Токтосун
Токтосун саяпкерлике да кызыккан адам болгон дешет, анын тору жоргосу убагында чөлкөмдөгү алдыңкы жорголордон болгон экен.
Сыйлыктары:
- 1970-жылы 31-мартта «Владимир Ильич Лениндин туулган күнүнүн 100-жылдыгынын урматына карата» каарман эмгеги үчүн СССР Жогорку Советинин Президиумунун атынан юбилейлик медаль менен сыйланган;
Токтосун Байбураев Исраилова Жумакан апабыз менен баш кошуп, алты эркек, эки кыздуу болушкан.Токтосун Байбураевдин урпактарынан 38 небереси, 162 чөбөрөсү, 15 кыбырасы бар.
Еврокөрүнүү 2011 ыр сынагы
«Еврокөрүнүү 2011» ыр сынагы - «Еврокөрүнүүнүн» 56-чы сынагы болчу, ал Ослодо өткөн «Еврокөрүнүү 2010» сынагынын жеңүүчү өлкөсүндө, 2011-чи жылдын 10-чу майынан 14-чү майга чейин Германияда өттү. Азербайжанга жеңишти «Running Scared» деген ыры менен Ell/Nikki дуэти алып келген, добуштардын жыйынтыгынан соң 221 упай менен 1-орунду ээлешкен.
Орегон (Огайо)
Орегон (Огайо) (Oregon) — Огайо штатынын Lucas округуна караган АКШ шаары.
Траунройт
Траунройт - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Траунштайн (район)|Траунштайн районуна карайт. Жогорку Бавария административдик округуна тиешелүү. Калкы – 20.300 (2013-ж.). Аянты – 45.05 км2.
Киев метросу
Киев метросу – Киев шаарынын метросу. 1960-жылы 6-ноябрьда ачылган.
Саясий плюрализм
Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Эмгекке окутуу
Эмгекке тарбиялап окутуу байыркы болуп эсептелет. Анын тарбия берүү тармагындагы орду, мүнөзү тарыхый шарттарга байланыштуу белгиленет. Акыл эмгеги менен күч эмгеги болуп бөлүнгөндөн баштап акыл эмгеги башкаруучу таптардыкы, ал эми күч эмгеги эзилүүчү таптардыкы болуп калган.
Илимий-техникалык ишмердүүлүк
Илимий-техникалык ишмердүүлүк – жаңы билимдерди алууга, бирдиктүү тармак катары илим, техника менен өндүрүштүн иштөөсүн камсыз кылууга, технологиялык, инженердик, экономикалык, социалдык, гуманитардык жана башка маселелерди чечүүгө жаңы билимдерди пайдаланууга багытталган ишмердүүлүк.
Тамак сиңирүү
Тамак сиңирүү процесси.
Тамак сиңирүү татаал процесс, ал зат алмашуунун баштапкы этабы (Зат жана энергия алмашуу). Тамак сиңирүүдө боор менен уйку бези активдүү катышат.
Атлетика
Атлетика - (гр.aJlhticоV - жарыш, мелдеш) 1) цирк искусствосунун бир түрү. 19-кылымдын башталышында цирк оюндары адаттан тыш дене күчүн ж-а шамдагайлыкты көрсөтүүчү номерлерди аткара баштаган. Белгилүү атлеттердин ичинде: И. М. Поддубный, И. М. Заикин, Е. Сандов, И. Графль, В. Моор-Знаменский, Н. Вахтуров, ага-ини И. И. ж-а А. И. Нелипович, Г. И. Новак, В. И. Дикуль бар; 2) күчтүүлүккө, чыдамкайлыкка, тездикке, шамдагайлыкка тарбиялоочу түрдүү дене күч көнүгүүлөрүнүн топтому. Түрлөрү: жеңил атлетика - чуркоо, жөө жүрүш, секирүү ж-а ыргытуу; оор атлетика - оордукту (штангалар) мелдешип көтөрүүчү спорт түрү.
Кулаккайчы
Кулаккайчы буруттур,
Аура (талма)
Сенсордук аура көп кездешет, мисалы, сезүү аурасында адам денесинин айрым жерлеринде өзгөчө сезим (ооруксунуу, чымыроо, муздоо) туят.
Жыт аурусында бөтөнчө түтүндүн, жыпар заттын, чирик жыттанат.
Дерентей-Шор
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Газгольдер
Газгольдер - (газ жана англ. holder кармагыч) газды кабыл алып, сактап, иштетүү же колдонуу үчүн бөлүштүрүп берүүчү туруктуу же көчмө курулма. Газольдер өзгөрүлмөлүү (нымдуу) жана туруктуу (кургак) көлөмдүү болот. Нымдуу газольдердин көлөмү 10дон 50 миң м3га чейин жетет. Нымдуу газольдерде металл көп сарп болот, газ нымдалышат жана кышында пайдалануу кыйындайт. Бул кемчилик кургак же поршендик газольдерде болбойт. Ал поршендүү кыймылсыз корпустан турат. Кургак газольдердин сыйымдуулугу 100 миң м3га чейин жетет. Кемчилиги орнотуунун жана корпус менен поршендин тыгыздыгын камсыз кылуунун татаалдыгы. Шаарда негизинен цилиндр формасында (узундугу 17 мжана диаметри 3 м), түбү сфера же шар түрүндө (диаметри 10 м) болгон 1,8 МПа басымга эсептелген туруктуу көлөмдөгү резервуар колдонулат.
Саясий модернизация
Саясий модернизация - коомдун коомдук саясий системанын институттарынын жана саясий мамилелеринин заманбап жайлануусу, өзгөрүүсү менен байланышкан трансформациялануу процесси. Саясий модернизация теориясы 20-кылымдын 50-жылдары калыптанган. Анын өнүгүшүнө Г. Алмонд, Д. Пауэлл, Л. Пай, С. Хантингтон ж. б. амер. окумуштуулар чоң салым кошушкан. «Саясий модернизация» термини салттык (агрардык) коомдон индустриялык коомго өтүп жаткан өлкөлөргө карата колдонулат. Көпчүлүк өнүккөн өлкөлөрдө саясий модернизация 17-кылымдын аягынан 20-кылымдын башына чейин жүргөн. Модернизация негизги 2 типке бөлүнөт: Биринчи модернизация АКШ жана Багыш Европа өлкөлөрүндө коомдук жашоо чөйрөлөрүнүн эволюциялык өсүшү аркылуу ишке ашып, жарандык коомдун түзүлүшүнө жана саясий системанын жаңы тибинин пайда болушуна алып келген. Экинчилик модернизация биринчи этапты басып өткөн өнүккөн өлкөлөрдүн (Россия, Бразилия,Түркия ж. б.) тажрыйбасын өздөштүрүү, үйрөнүү менен жүргүзүлгөн; 20-кылымдын 70-90-жылдарында саясий модернизация теориясын кайра башкача түшүнүү, салттык саясий системаларды реформалоодо тарыхый жана улуттук шарттардын өзгөчөлүгүн эске алуу талабы келип чыккан. Модернизация теориясында толук эмес модернизация концепциясы (салттык институттар менен баалуулуктардын жаңы саясий структураларга кошулуу мүмкүнчүлүгү), кризистүү (регрессиялануучу) модернизация, рецидивдүү жана туюкка камалган модернизацияда концепциялары пайда болгон. Кыргызстандын саясий модернизация толук эмес, кризистик концепциялардын четинде жүргүзүлүүдө.
Республикалык «Манас-мурас» коомдук фонду
Республикалык «Манас-мурас» коомдук фонду – жаш манасчыларды окута, үйрөтө турган коомдук уюм 2004-ж. 1-январында уюшулган. Негиздөөчүсү ишкер Баткен Шер-Нияз.
Буудайбек Сабыр уулу
Кыргыз эл өнөрпоздору жөнүндөгү «Унутулгус кездешүүлөр», «Эл шайырлары», «Эл куудулдары» деген китептердин автору. “Эл шайырлары” жана “Жомокчулар жана жомоктор” китептери 2008 ж. Турар басмаканасынын жарык көргөн.
Бехустун аскасы
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамалекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Чоң корумду мөңгүсү
Чоң корумду мөңгүсү Борбру Теңир-Тоодогу өрөөн тибиндеги мөңгү. Сары-Жаз кырка тоосунун түндүк. капталында, Сарыжаз суусунун жогорку сол куймасы Чоң Корумду суусунун төрүнөн орун ал-ган. Уз. 3,8 км, аянты 5,8 км2. Башы деңиз деңгели. 4430 м, этеги 3540 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4000 м. Абляция облусунун аянты 2,2 км2. Мөңгүдөн Чоң Корумду суусу башталып, Сарыжазга сол жактан куят.
Машаякчы
Кыргыз басмасөзүндө "машаякчы", машаякчылар", "машаякчылык" деген терминдердин толук кандуу киргенине мынакей 15 жылдан ашса дагы, алигүнчө мындай түшүнүктү натуура кабылдап жатышкандар жок эмес. Христиан, Христианство деген сөздүн түпкү мааниси – гректин: Христос сөзүнөн алынып, орусчасына:  Помазанник, Мессия манисинде, ал эми кыргызчасына: майланган, машайак дегенди түшүндүрөөрүн айтып кетсек ашыкча болбос.
Кула Тай
Эпос боюнча К. т. кезинде сынчы сынайт да «күтүп жүргөн ээси бар» экен, өз менчигине тиешелүү мүлктү асырай билген ээсин таап берүүнү Карача канга эскерет. Чынында эле К. т-дын ээси — Манас болот, ал ага тиешелүү. Анткени, болочокто сымбатына сыпаты тѳіі келишкен тулпар болчу К. т. «Олуяттан бата алат, Аккула болуп аталат» (Саякбай Каралаев, 1. 175),— деп эскерилет.
Диоксин
Диоксин – чөйрөгө терс таасир этүүчү химиялык уулуу зат; полихлордошкон дибензодиоксин тобуна кирет. Диоксин химиялык, целлюлоза-кагаз, металлургия жана башка өнөр жай тармактарынан чыккан булгоочу зат болуп эсептелинет, ошондой эле өнөр жай жана тиричилик калдыктарын, коргошун кошулмалары бар бензинди, дизель отунун жана башкаларды жакканда, токой өртүндө да пайда болот. Диоксин өтө туруктуу бирикме болгондуктан, топуракта (ажыроо мезгили 10–20 жылдай), өсүмдүктө жана адам организминде (бир нече ай) топтолот. Бүгүнкү күндө диоксиндин канцерогендик жана мутагендик касиетке ээ экендиги аныкталууда. Айрым чет өлкөдө (АКШ, Швеция , Германия жана башка) диоксиндин адам организмине тийгизген таасири изилденип, төмөнкү терс кесепеттери аныкталган: балдардын аз жана тубаса кемтик төрөлүшү, өсүүсүнүн жана акыл-эсинин начарлашы, өлүмүнүн көбөйүшү жана башка. Ошондой эле диоксиндин концентрациясынын жогорулашы ички органдардын өзгөрүүсүнө жана теринин ириңдөөсүнө алып келет. Мындай тери оорулары Германиядагы жана Уфа шаарындагы химиялык ишканалардын жумушчуларында, ошондой эле Севезе шаарындагы (Италия) авариядан кийин шаар калкында байкалган. Диоксиндин өтө күчтүү таасири АКШдагы Миссури штатында катталган. Диоксиндер чөйрөгө көбүнчө экономикасы өнүккөн өлкөлөрдө (Мисалы, Канада атмосферага жылына 1,5 т) бөлүнүп чыгарылат. Ошондуктан АКШ, Япония , Швеция , Италия , Германия , Голландия жана башка мамлекеттерде 1980-жылдардан баштап диоксин проблемасы мамлекеттик деңгээлде каралууда.
Бокс
Бокс — (от англ. box- куту,ящик,ринг ) спорттун түрү, спортсмендердин жекеме-жеке чыгып, атайын эреже боюнча мушташуусу. Оюн тегереги аркан менен курчалган (6 х 6 м) аянтта (ринг) өткөрүлөт.
Өргө көтөрүү (үйлөнүү салтында)
Өргө көтөрүү (үйлөнүү салтында) - колуктунун айылында үйлөнүп жаткандарга арналган боз үйдү тигүү. Күйөө бала алып келген кой союлуп, кайын атасынын туугандарын сыйлашат. Үйдүн жанында союлган койдун башын аксакалдардын бири үйдүн ичинен түндүк аркылуу сыртка ыргытат. Ыргытылган башты да бышырып жешет. Кайындарын сыйлагандан кийин боз үй күйөө балага өтөт жана тойго келген анын туугандары жайгашат.