cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Иакинф (Бичурин)
Кытайда кызмат кылышы
Бичурин Бээжинде (Пекин) жүрүп кытай булактарын орус тилине которуп баштаган. Мисалы, «Сышу» — Конфуцийдин жана конфуцийчилердин окуусунун жыйнагы, үч томдук географиялык баяндар, Кытайдын 17 томдук жыйнак тарыхы, кытай хронологиясы, «Тибеттин баяны», «Жунгариянын баяны», «Пекиндин баяндалышы», дин, философия, юриспруденция, медицина, экономика, айыл чарба, соода ж.б. боюнча баяндар сыяктуу эмгектерди которгон. Көптомдук кытайча-орусча сөздүк түзүп, 4 томдук манжурча-кытайча сөздүктү орусчага которгон.
Гипотеза
Гипотеза (грек. gypothesis – негиз, жоромол) – ырастыгы тажрыйбада али такталбаган кубулушту түшүндүрүү үчүн илимде пайдаланылуучу ыкма, метод.
Мала кызыл мандалак
Өсүү шарттары
Майда топурактуу жана сейрек чөл өсүмдүктүү төмөнкү тоо алкактарында деңиз деңгээлинен 600 –1200 м бийиктиктеринде кездешет.
Өстүрүү
Кыргызстанда бул түрдү өстүрүү тажрыйбалары оң натыйжа берген эмес. Күзүндө отургузулган пияз түптөрү кийинки жылы жалпысынан гүлдөбөйт, кийинчерээк пияз түбү таптакыр солуп калат.
Солгончик дарыясы
Тышкы шилтемелер
]
Львов
Львив (Львів,, ) – Украинадагы шаар. Львов облусунун административдик борбору. Буг жана Днестр дарыясынын суу бөлгүчүнүн жээгинде жайгашкан. Калкы 734 миң (2010). Темир жана автомобиль жолдор тоому.
Эгембердиева Токтобүбү
Эгембердиева Токтобүбү Өрмөкчү жана оймочу. 1928-ж. Жумгал районундагы Чаек айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Колхоздо механизатор, дүкөнчү болуп иштеген. Уздукту 1950-жылдардан баштаган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Ага чоң энеси Момуке, энеси Сыргатай жол көрсөтүшкөн. Алар термечи, оймочу уздардан болушкан. Жумабүбү тестиер кезинде илме сайма кармаган. Анан боз үй көтөрүүгө байланыштуу чий чырмакчылыкты, куракчылыкты колго алган. Уз өрмөк үстүндө ондон ашуун көркөм көчөттөрдү берүүгө машыккан. Боз үйдүн тегиричи үчүн 63 түгөй жиптен эришин терет. Буюмдун жазылыгы 40-45 смге барабар болот. Үзүк боону 33 түгөй жиптен 20 см жазылыкта, туурдук боо 27-29 түгөй жиптен 18 см жазылыкта, баш чалгыч (кереге чалгыч) 19-21 түгөй жиптен 15 см жазылыкта, тизгич (уук тизгич) 7 түгөй жиптен 3 см жазыпыкта сызмаларды жаратат. Мындан сырткары үйдүн тышкы боочуусуна 15 түгөй жип менен 12 см жазылыкта бел кырчоо, тастар боо (түндүк боо, эшик боо) өңдүүлөрдү чачылайт. Уздун өрмөк аркылуу аткарылган шалча, куржун, кийиз буюмдары сатылууда, «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин кооз экспонаттарына кошулуп Сирия, Багдад, Португалия, Непал, Аргентина, Япония өңдүү өлкөлөрдө уюшулган көргөзмөлөргө коюлган. Шырдактарында черик шырдактарынын (Ат-Башылык чеберлер кармаган шырдак үлгүлөрү) үндөштүктөрү баамдалат. Мында «түр шырдак», «баш катырма шырдак» аттуу үлгүлөрдү арбын кармайт. Мында бир табакчада алты түрдүү боёк түшүп, «аламычтуу» алты түр, «аламычсыз» төрт түрдөгү көркөм оюм элементтери түшөт. Кийиз буюмдары туташ оюмдан турат. Ал жалпы оюмдун бир түрү. Мында үч табакча шырдактын ортолук оюмун түзөт да, төрт «кочкор мүйүз оюму» ичин карай имерилип, анын тегерегинде төрт »карга тырмак оюму» чыгат. Четине «жарым кыял оюмдары» түшүп, анда «аламыч» берилбейт. Туташ «бармак боочу оюму» орун алып, жээгиндеги «жагалмай канат оюмунун» жарымы «бармак боочу оюму» шекилденет. Ал «кыялдана» берилет. Эски көркөм каражаттардын негизинде «жарым кыял оюмун» пайда кылган. Ал өз чөйрөсүндө «Токуштун (Тохтобүбү) кыялы» деп аталат.
Төрт жалбырактуу мандалак
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Популяциясына иликтөө жүргүзүп, түр кеңири таралган жерлерде ботаникалык заказниктерди уюштуруу. Гүлүн үзүп, пияз түбүн чогултуп, мал жаюуга тыюу салуу.
Софисттер
Софисттер - айыркы грек философиясынын агымы. Софистер (биздин заманга чейин V к. биринчи жарымы- биздин заманга чейин IV к.) кызыл тилдүүлүккө, чечендикке, кооз сүйлөгөндү, өз ойлоруңду туура негиздөөгө, эң негизгиси – каршы тараптын негиздөөлөрүн жокко чыгарууну үйрөтүшкөн (Протагор, Горгий, Гиппий, Продик, Критий).
Тай-Маништы (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Магнитогорск суу тармагынан Ириклинск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Налобиха дарыясы (Чумыша куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Нуллисомиктер
Нуллисомиктер (лат. nullus - эч кандай жана soma - дене) - диплоиддик организмдин хромосом fksк жыйнагында эки гомол. хромосомалардын жетишсиздиги, анеуплоидиянын айрым учуру.
Жапа-Салды
Жапа-Салды — Кыргыз Республикасынын Жалал-Абад облусунун Ала-Бука районундагы кыштак. Ак-Там айыл округу составына кирет.
Серпилгичтик теориясы
Серпилгичтик теориясы сейсмология, инженердик курулмалар, чыңалууну, деформацияны эсептөө, машина куруу жана башкаларда колдонулат.
Зинаида мандалагы
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Түрдүн эң жыш өскөн аймактарында ботаникалык заказниктерди уюштуруп, популяциясынын абалына иликтөө жүргүзүү. Мал жайып, массалык түрдө гүлүн чогултуп, пияз түбүн казып алууга тыюу салуу керек.
Кошулуу келишими
Кошулуу келишими – шарттары формулярларда же башка стандарттуу тариздерде тараптардын бири тарабынан аныкталган жана башка тарап сунушталган келишимге негизинен кошулуу менен гана кабыл алуусу мүмкүн болгон келишим.
Долбоор:Археология/Долбоордун катышуучулары
Тилектештер
Эгер сиз биздин долбоорго катышууну каалабасаңыз дагы же убактыңыз болбосо дагы, долбоордун тематикасы боюнча макалаларды кызыгуу менен окусаңыз жана кээде кеңеш берүүгө даяр болсоңуз - өзүңүздү бул тизмеге кошуп, өзүңүздүн жеке барагыңызга — Кызыгуу:Археология калыбын кошуп коюуңузду суранабыз.
Серпентинит
Серпентинит, - метаморфизмделген тoo тек; ультранениздүү тoo тектердин (гипербазиттердин) серпентиниттешүүсүнөн пайда болуп, серпентин тобундагы минералдардан турат.
Мамбетов, Дүрбөлөң
Мамбетов, Дүрбөлөң (1931-1970) - кыргыздын физик окумуштуусу.
Кыскача өмүр баяны
Таланттуу окумуштуу-физик, физика-математика илимдеринин кандидаты кесиптештери  менен биргеликте  70 тен ашык илимий эмгектерди жарыкка чыгарган, алардын ичинде 2 монография  жана жогорку окуу жайлары үчүн окуу куралдары жазылган. Жасалган илимий-изилдөө иштери Союздук республикаларда жана чет мамлекеттерде чоң маани берилген.
Кебыла-Ю
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Канчоро
Манастын чоросу Чубактын уулу
Каныкей Канчоро менен Күлчорого эки эмчегин эмгизип бала кылганда, Канчоро соргон эмчегинен кан чыккан. Каныкей муну жамандыкка жооруган. Бирок, Семетей Каныкейдин айтканына назар салган эмес. Кийин бул жышана туура чыгып, Канчоро Семетейге чыккынчылык кылган.
Серпентин
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Кыргыз Тарых Коому
Кыскача тарыхый баяны
Анда 13 кишиден турган Башкармалык, 3 кишиден турган Текшерүү комиссиясы жана коомдун Президенти шайланды.
Ровно
Ровно (Рівне ) — Украинанын түндүк-батышындагы шаар. Ровно облусунун, Ровно районунун жана Ровно шаардык коомчулугу административдик борбору. Ровно агломерациясынын борбору. Устье дарыясынын боюнда жайгашкан.
Кыргыз Тарых Коому
Кыскача тарыхый баяны
Кыргыз-Түрк Манас университетинин студенти Кыргыйбек Молдожунусов өзүнө шерик студенттердин атынан КТКнын студенттик бөлүмүн түзүү сунушу менен кайрылды.
КЖТЖнын 1989-жылдагы Уюштуруу жыйыны
КЖТЖны уюштуруу жараянына жаш тарыхчылар Кыяс Молдокасымов, Акылбек Кылычев, Арслан Койчиев, Александр Тузов, Кубатбек Табалдиев, Айдарбек Көчкүнов, Дөөлөт Сапаралиев, Токторбек Өмүрбеков, Муратбек Кожобеков, Аалыбек Акунов, Адыл Кожобаев, Венера Койчиева, Динара Иманова, Алмаз Кулматов, Темир Асанов, Тынчтыкбек Чоротегин жана башка ошол кездеги бир катар жаш тарыхчы илимпоздор жандуу катышкан.
КЖТЖнын бул уюштуруу жыйыны Кыргызстандын тарыхында алгачкы жолу бейөкмөт уюм кыргызча жана орусча синхрондуу котормо жүргүзүү шартында өткөргөн уюштуруу жыйыны болуп калды.
Ошол кезде мындай техникалык мүмкүнчүлүк Кыргызстан Жазуучулар Союзунун (Биримдигинин) жыйын залында гана болгон. Бул Биримдиктин төрагасы жазуучу Чыңгыз Айтматов жана анын орун басары Асан Жакшылыков КЖТЖга жыйынды бекер өткөрүүгө уруксат беришкен.
КЖТЖнын илимий жана педагогдук иш-аракети
Аны уюштурууга жергиликтүү жаш илимпоздор Турсунбай Бакир уулу жана башкалар олуттуу көмөк көрсөтүшкөн.
Тарыхчылар Токторбек Өмүрбеков, Ташын Кенесариев, Кыяс Молдокасымов, Өмүркул Караев, Тынчтыкбек Чоротегин, Арслан Койчиев жана башкалар КЖТЖнын колдоосу жана сунушу менен илимий эмгектерин жарыялашкан.
Кыргызстан тарыхчылар жамааты
1995-жылдан бери 2011-жылга чейин уюмду тарыхчы Кыяс Молдокасымов жетектеген.
Оперон
Оперон (лат. operor - иштеп, кыймылдап атам) - транскриптон, скриптон, транскрипциясы белок (репрессордун жөнгө салуусу астында информациялык РНКнын бир молекуласында өтүүчү, генетикалык материалдын бөлүгү. Оператор концепциясы 1961-ж. зат алмашуу процессинде тирүү клеткада жаралган арабөк заттарда, (метаболиттерде) клетканын керектөөсүнө жараша тигил же бул гендердин "кошулуу" жана "чыгарылуу" ку
Араладай юнона
Саны
Аныкталган эмес.
Статусу
VU. Батыш жана Түндүк Тянь-Шандын эндеми.
Кыргызстан улуттук футбол курамасы
Кыргызстандын улуттук футбол курамасы — Кыргызстандын улуттук футбол курамасы, курама Кыргызстан футбол федерациясы аркылуу башкарылат. СССР кулагандан кийин биринчи оюнду Казакстандын курамасына каршы 26-сентябрда 1992-жылы өткөрүп, 1:1 эсебинде тең чыккан. Курама негизинен расмий турнирлерде катышуу үчүн чогулат. Ушул себептен 1995, 1998, 2002, 2005-жж. сезондордо толугу менен кулап калган.2018-жылы Түштүк Кореянын Инчхон шаарында болуп өткөн Мьянма менен болгон беттеште 5:1 эсебинде жеңишке жетишип курама команда 2019-жылы Бириккен Араб Эмираттарында өтө турган Азия биринчилигинин финалына тарыхында биринчи ирээт жолдомо ала алды.Бул триумфтуу жеңиштен соң,курама өзүнүн группасындагы биринчилик үчүн "Спартак" стадионунда болуп өткөн беттеште, Индия курама командасын 2:1 эсебинде талкалап,ФИФАнын жаңыланган рейтингинде "Эң көрүнүктүү курама" аталып,74-позицияга көтөрүлүп,мурунку позициядан 40 орун жогорулаган.Кыргызстан курама командасынын аталган рейтингдеги эң төмөнкү көргөзгүчү 2013-жылы катталган,анда ал 201-орунда эле
Садыр баатыр
Садыр Арзымат уулу (Садыр баатыр, хан Садыр, Эр Садыр, Эр Садыр хан), (т.ж. белгисиз - 1780-ж. өлгөн ) - кыргыз элинин эркиндиги үчүн күрөшүүчү, колбашчы, баатыр, саяк уруусунун Кабанын тункатарынан чыккан. Кетмен-Төбөдө туулган. Каба - Түнкатар - Түмөнбай - Майрыке - Козуке - Чөкө - Сакай - Качканактын Зуура байбичесинен (Сарыбагыштын Көкүл бийдин кызы) Асан, Арзымат, Жорукту, Көкүмбай. Эр Садыр мына ушул Арзыматтын үч уулунун улуусу. Арзыматтын Садыр, Сейит, Бекболот деген 3 уулу болгон. Урпактары Токтогул районунда жашашат.
Таксабай (дарыя)
Таксабай — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Якши-Акжар дарыясынын оң жээгинен 25 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Анакреонтикалык поэзия
Карындаштар, теңтуш, курдаш, курбулар.
Ичели, ичели!
Жашымды алдап, жаш кайыңдай мас болуп,
Балыкооз
Манаптын санжырасынан баштасак - Манаптан Сүтөй менен Жарбаң. Сүтөйдөн Сарысейит, Эшим, Тугур. Тугурдан Олжотай. Аягы өтө чоң болгондуктан ушул киши "чоң чарык" атанат. Олжотайдан Тайлак, Чиркей (дагы бир белгилүү манасчы Шапак Ырысмендеев ушул Чиркейдин тукумунан чыккан). Тайлактан Курманбек. Андан Кумар. Жаш кезинен атасынан ажырап, 20 жашка келгенде болгону жаман алачыгы менен бир төөсү болуптур. Бишкек ш. тургуну Эсенбаев Келдибектин маалыматы боюнча ал Манасты мындан да жаш кезинен айта баштаган.
Анакреонтикалык поэзия
Сүйгүм келет кээде өзүңө багынып.
Балыкооз
Шарият айткан сөздөрдү,
Мангыт-муңгут элинен,
Каркыра менен Кегенден,
Петушиха дарыясы (Талица куймасы)
Петушиха — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Талица дарыясынын оң жээгинен 43 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Каран (Кугарчин району, Башкыртстан)
Каран — Башкыртстандын Кугарчин районундагы айыл, Ижбердин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 136 киши. Почта индекси — 453344, ОКАТО коду — 80238820001.
Калдай
1) моңгол сөзү, штаб офицери. 2) моңгол, калмактардагы административдик мансаптардын бири.
Чубак
С. Каралаевдин айтуусунда Чубак Букарга кол салып Каныкейден коркуп качып келе жатып Манаска жоолугат. Чубак дагы чоң казатта Шыпшайдардын огунан каза болот.
Манастын чоросу
Чубактын образы өзүнө таандык сапаттары, мүнөзү менен башка баатырлардан айырмаланып турат. Манасчылар Чубактын мүнөзүн психологиялык сүрөттөөлөрдө ачык беришет. Ал чапчаң, курч жана алабарман. Бирөөнүн тилине бат кирген ишенчээктиги бардык варианттарда айтылуучу Ч-тын Алмамбеттен чалгындын жолун талашканынан көрүнөт. Өзүнүн алп күчүнө ишенген, жоого биринчи ат коюп көнгөн Чубакты Кыргылчалдын куйту сөзү көкүтүп, чалгынга Алмамбет менен бирге барбай калышы ага катуу тийип, шагын сындырат. «Манас» эпосунда анын чатагы психологиялык жактан негизделген жорук катары бааланат. Кой-айга болбой күүлөнүп алган Чубак «Элге кызмат кылдың деп эрегишиң кай үчүн» деген Алмамбеттин жүйөлүү сөзүнө жыгылып, каталыгын мойнуна алат. Анын бул сапатына башкалар эмес, Алмамбет өзү да ыраазы болот.
Чубактагы негизги сапат — жалтанбас эрдик, түгөнгүс күч. Жалгыз көздүү Макел дөө алыстан көргөн Алмамбетке түз жерден тоо пайда болгондой көрүнөт. Макел дөөнүн сүрүнөн, чоңдугунан чочуп, шашып калган Алмамбет Чубакка, Манаска кабар салалы, эмне болсо да Манас өзү беттешип көрсүн дегенде:
Кеджервмъель
Кеджервмъёль — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичи Сыня дарыясынын сол жээгинен 32 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Колпаковский чекилдеги
Жалпы жана өлкөдө таралышы
Түндүк жана Батыш Тянңшанң (Чыгыш Өзбекстан, Түштүк Казакстан, Түндүк Кыргызстан). Кыргызстанда – Талас жана Кыргыз тоо кыркаларынын этеги; Фергана тоо кыркасында кездешери тактоону талап кылат.
Пещерка дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Баткен окуясы
Баткен окуясы — Диний экстремисттердин тобу 1999-жылы август айынын башында эгемендүү Кыргыз Республикасынын түштүгүнө басып киришип, Баткен районунда өздөрүнүн лагерлерин курган жана аларды чыңдоого аракет кылышкан. Өздөрүн Өзбек Республикасынын мамлекеттик бийлигинин оппозициясыбыз деп эсептеген бандиттик топтор Кыргызстандын аймагын өздөрүнүн базасына айландыруу, тажрыйбасы жок жергиликтүү жаштардын башын айлантып өздөрүнө тартуу, алардан келечектеги баскынчыларды даярдоо максатын көздөшкөн.
Хронология
Бул кабар борборго жетери менен Ички иштер министри Өмүрбек Кутуев, МУКК жетекчисинин орун басары Токон Мамытов, Коргоо министри Мырзакан Субанов Коопсуздук кеңешинин катчысы Эсен Топоев  шашылыш түрдө Баткенге учуп  барышкан.
Минквиц тезиуму
Саны
7ге жакын өсүмдүгү Чаткал коругунан, 20-30дан ашууну Бешарал коругунан табылган.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Бул түрдү Бешарал коругундагы эң негизги корголуучу түр катары карап, бардык популяциясын санынын эсебин алуу боюнча атайын изилдөөлөрдү жүргүзүү керек.
Калера (Оклахома)
Калкы - 1739 киши. Болжолдуу аянты - 6.6 км². FIPS коду — 40-10950.
Кропивницкий
Кропивницкий - Украинадагы шаар.
Серология
Серологиялык реакция түз (эки компоненттүү) - агглютинация, пассивдүү гемагглютинация, преципитация жана кыйыр (үч компоненттүү) - нейтралдоо реакциясы (мисалы, микробду), гемаглютияацияны токтотуу реакциясы болуп айырыаланат.
Поперечный дарыясы (Каменка куймасы)
Поперечный — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Каменка дарыясынын сол жээгинен 13 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Тальбей-Яха (дарыя)
Тальбей-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Торасовей булуңу орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Кыл аркан салмай
Шарты
Оюнда чүкөлөр колдонулат.
Серодиагностика
Серодиагностика илдетти белгилери даана билинген, о. эле байкалбаган учурда да аныктоого мүмкүндүк берип, себүү жана кыйыштыруу үчүн таза материал тандоону жеңилдетет
Качымдай кой тикен
Жалпы жана өлкөдө таралышы
Казакстанда, Өзбекстанда жана Тажикстанда таралган. Кыргызстандын аймагында Чаткал, Талас жана Пскем тоо кыркаларында кездешет.
Уюштурулган коргоо аракеттери
Казак ССРинин Кызыл китебине (1981),СССРдин Кызыл китебине (1984), Өзбек ССРинин Кызыл китебине (1984) киргизилген. Чаткал (Өзбекстан), Бешарал (Кыргызстан) коруктарында коргоого алынган.
Канют (Оклахома)
Канют (Оклахома) (Canute) — Оклахома штатынын Washita округуна караган АКШ шаары.
Тасыбайсай (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Ириклинск суу тармагынан Орск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыйык атуу
Шарты
Оюн аянтчада, талаада, стадиондо өткөрүлөт.
Оюнга даярдануу
Кыйык илингенден кийин, жаа атчу аралык белгиленет. Андан кийин оюнчулар оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун баяны
Оюнчулар кезектери  келгенде, бирден жаа менен кыйыкка атышып тийгизүүгө аракеттенишет. Оюк, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат. Көп жолу жаа атып кайыкка тийгизген оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.
Кургак Сабула дарыясы
Кургак Сабула — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сарала дарыясынын оң жээгинен 17 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Серексия
Бутагы саргыч же бозомук келип, кызгылт темгилдүү. Шара тилик жалбырактуу. Гүлү эки жыныстуу. Шиңгили тарамдама сүйрү, чоң же орточо Мөмөсү кара, суйру, кабыгы жука. Ширелүү, таттуу, даамдуу. Түшүмү жогору. Кеч бышат. Жаңысында желет, шамдан-шарап жасалат. Кыргызстанда Чүй өрөөнүндө өстүрүлөт.
Батыш түрк кагандыгы
Мамлекеттин башында каган турган. 7-кылымдын башында Батыш Түрк кагандыгы абдан гүлдөп, ага Самаркан менен Бухараны ээлеген Согду мамлекети жана Чыгыш Түркстандын эли (дулу жана нушиби уруулук бирикмелеринен турган «он ок эли») кирген. Батыш түрк кагандыгы 704-жылы Түргөш кагандыгынын курамына кошулган.
Тээ алыста жаткан Теңир-Тоо жергесине реалдуу бийлик жүргүзүлүүгө мүмкүнчүлүгү жок болгондуктан Таң императору он ок элинин башына Ашина династиясынын батыш бутактарынын өкүлүн койгон. Марионеткалык кагандар элдин урматтоосуна жетише алышкан эмес. Кагандык улам начарлай берген. Ашина династиясынын 23-каганы акыркысы болгон. Аны 704-ж. Кулан шаарында (азыркы ЬСазакстандын Луговая станциясына жакын) түргөштөр өлтүрүшкөн. Ошентип Жети-Сууда жана Тенир-Тоодо түргөш кагандарынын династиясы бийликке келген.
Сердолик
Сердолик – минерал. Курамында темирдин кычкылы бар халцедондун бир туру.
Полиморфизм
Курт-кумурскалар үчүн алардын уюктарында жана колонияларында (бал аарыларында матка жана жумушчу особдору) особдордун функцияларынын ар түрдүү бөлүнүшү менен байланышкан П. мүнөздүү.
Генет-да П. популяциянын особдорунда эки же андан көп генотиптик класстарынын туруктуу кармалышы. Бул особдор чөйрө шарттарынын гетерогендүүлүгү менен шартталган ачык - айкын фенотиптик айырмачылыктарга ээ жана популяциянын генотиптик түзүлүшүнүн ыңгайлануу жиктелишин (дифференциация) чагылдырат. П. ар кандай генетикалык механизмдердин: бир жыныстагы (жыныстык диморфдүүлүк) особдордун толук гетерогаметалуулугу, гетерозиготалардын (теңсалмактануу П.) ыңгайланышуу артыкчылыгынын эсебинен сакталат.
Мангел менен уруу
Шарты
Оюнчулардын саны 2—4 киши.
Оюнда колдонуучу аспаптар. Орок, аркан.
Оюндун педагогикалык мааниси
Оюнда күч тарбияланат, кол менен кыймылдарды так аткарууга, аралыкты туура чамалап аныктоого үйрөтөт.
ВЛКСМ, Кара-Суу району
Калкы
Калкы - 3 858 киши.
Исак Бекбоев
Бекбоев Исак (10.1.1930-ж. т., Ат-Башы району, Кара-Суу айылы) — педагог, педагогикалык илимдеринин доктору (1994), профессор (1983), КР улуттук илимдер академиясынын корреспондент-мүчөсү (1997), Педагогикалык илиминин эл аралык академиясынын мүчөсү, Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген мугалими (1983), Кыргыз республикасынын эл мугалими (2005).
Бала чагы. Жаштык курагы
1930-жылы үчтүн айынын 10-күнү Кыргызстандын Нарын облусунун Ат-Башы районуна караштуу Кара-Суу айылында төрөлгөн.
Илимий-педагогдук жана агартуучулук ишмердиги
1. К вопросу осуществлении связи обучения математике с жизнью. - Фрунзе: Мектеп, 1964. - 6, 72 п.л. 2.	Задачи с практическим содержанием как средство раскрытия содержательно-прикладного значения математики в восьмилетней школе. -Фрунзе: Мектеп, 1967. - 7, 99 п.л. 3.	Применение принципов программированного обучения на уроках математики (на кыргызском языке ). - Фрунзе: Мектеп, 1970.-6 п.л. 4.	Ориентация на личность. - Бишкек: Педагогика, 2000.- 13 п.л. 5.	Сабактын оптималдуу вариантын даярдап өткөрүүнүн методикасы, Фрунзе, 1988, 12. б.т. 6.	Общий курс высшей математики для не физико-математических специальностей (учебное пособие для студентов вузов на киргизском языке). - Фрунзе: Мектеп, 1984, 2000 г.г. - 15 п.л. 7.	Педагогический процесс: старые привычки и новые взгляды (на кыргызском языке). - Бишкек, 2005.- 10 п.л. 8.	Теоретические и практические вопросы технологии личностно=ориентированного обучения (на кыргызском языке). - Бишкек, 2003, 2004, 2012. - 24 п.л.
Кыргызстандын тарыхында биринчи жолу профессор И.Бекбоев өзүнүн окуучулары менен бирдикте I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, Χ, XI класстар үчүн математика окуу китептерин түзүп чыгарды. Алардын бардыгы ар тараптуу эксперименталдык талдоодон өткөрүлүп министрлик тарабынан стабильдүү окуу китептер болуп бекитилген. Бүгүнкү күндө ал китептер боюнча Кыргыз Республикасынын жалпы билим берүүчү мектептеринин жүздөгөн окуучулары окуп билим алып жатышат.
Анын бул эмгектеринде математиканын мектептик курсунун политехникалык маани-маңызын ачып көрсөтүүнүн жана окуучулардын математикалык даярдыгынын деңгээлин көтөрүүнүн илимий жактан негизделген конкреттүү сунуштары берилген.
Профессор И.Бекбоевдин ишмердүүлүгүнүн өзгөчө аспектиси - бул анын педагогикалык уюштургучтугунда. Өз учурунда ал республикалык педагогикалык илимдин структурасын уюштуруучу жана жаңылоочу болуп иш кылды.
Шаршеев Элчибек
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Исак Бекбоев
Илимий-агартуучулук мектеби
Предметтик билим сфераларынын ар түрдүү экендигине карабастан баардыгы түгөлү менен өздөрүн Исак Бекбоевдин шакирттерибиз деп эсептешет. Муну адабиятты окутуунун методикасы боюнча адис окумуштуу А.Муратов "орустун көптөгөн жазуучулары Гоголдун "шинелинен" өсүп чыкканбыз дегендей, кыргыздын көптөгөн методист окумуштуулары Исак Бекбоевдин мектебинен өсүп чыктык" деп ырастаган.
Үй-бүлөсү
Эки уулу, үч небереси жана бир чөбөрөсү бар.
Айтматов, Төрөкул
Айтматов Төрөкул - (1903, Олуяата уезди, Күркүрөө болушу, азыркы Кара-Буура району, Шекер айылы - 1938, Фрунзе) - саясий жана мамлекеттик ишмер. 1917-ж. орус-жергиликтүү мектебин бүтүргөн. 1920-21-ж. болуштук ревкомдун, Грозный кыштагындагы жарды-жалчылар комитетинин секретары болуп иштеген. 1924-ж. Москвадагы Чыгыш эмгекчилеринин коммунисттик университетин бүтүргөн. 1924-26-ж. ВКП (б)нын Кыргыз обкомунун агитация жана пропаганда бөлүмүнүн башчысынын орун басары жана башчысы, 1926-29-ж. Каракол-Нарын округдук комитетинин, Жалал-Абад кантондук комитетинин секретары, 1929-31-ж. Кыргыз АССРинин өнөр жай-соода эл комиссары жана Эл чарбасынын борбордук советинин председатели, 193133-ж. партиянын Араван-Буура райкомунун 1-секретары, 1934-35-ж. ВКП (б)нын Кыргыз обкомунун 2-секретары болуп иштеген. 1935-37-ж. Москвадагы Кызыл профессура институтунда окуган. Анын демилгеси менен 1926-жылдан кыргыз тилинде «Коммунист» партиялык-саясий журналы чыга баштаган. Айтматов 1927-28-ж. республиканын түштүгүндө жер-суу реформасын жүргүзүү үчүн түзүлгөн комиссияны жетектеген. 1937-ж. 1-декабрда жазыксыз камакка алынып, ага «куралдуу жол менен Совет бийлигин кулатууну жана Англиянын протекторатынын астында буржуазиялык-улутчулдук мамлекетти түзүүчү милдет кылып алган, Кыргызстанда бети ачылып, жок кылынган контрреволюциячыл-улутчул «социал-туран» партиясынын көрүнүктүү ишмери» деген күнөө коюлган жана 1938-ж. 5-ноябрда атылган. 1957-ж. акталып, партиялуулугу калыбына келтирилген. Сөөгү 1991-ж. Чоң-Таш айылындагы Ата-Бейит көрүстөнүнө ариет - аза менен коюлган. Туулуп-өскөн жери - Шекер айылындагы мектепке Айтматовдун ысмы коюлуп, эстелиги орнотулган (1992).
Карегия (Оклахома)
Калкы - 1723 киши. Болжолдуу аянты - 3.552779 км². FIPS коду — 40-12050.
Төлөкө
Телеке (Телеке) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Ала-Бука районундагы айыл. Көк-Серек айыл округу составына кирет.
Иманалиев, Сыдык Садырбаевич
Сыдык Садырбаевич Иманалиев (Sydyk Imanaliev; 15.5.1961) — кыргыздын заманбап философ окумуштууларынын бири, философия илимдеринин кандидаты (2007), доцент (2013). Учурда С.Нааматов атындагы НарынМУнун тарых, философия жана социалдык-экономикалык билим берүү кафедрасынын башчысы болуп иштейт. Кыргыз Тарых Коому эл аралык коомдук бирикмесинин мүчөсү.
Серафимовна свитасы
Чүй, Кочкор, Жумгал жана Кетмен-Төбө өрөөндөрүндө кеңири тараган.
Абдыкерим Сыдыков
Улуттук облус түзүү демилгеси
Ошентип кыргыздар жашаган аймактын бир болугундо бирдиктуу, оз алдынча улуттук автономиялуу мамлекетуулугун тузуу учун реалдуу мункунчулуктор ачылат.
Тоолуу Кыргыз областын түзүү боюнча демилге алгач колдоого алынып, бирок, бийликтеги Р. Кудайкулов, А. Каменскийлер тараптан колдоого алынбай, бул чоң саясий карама-каршылыкка алып келген.
1924-жылы Октябрь айында Кара-Кыргыз автономиялуу областы түзүлүп, А.Сыдыков баш болгон бир топ адамдар мамлекеттик жетекчилик кызматтарга атайын киргизилбей калган.
«Отузчулардын» каты
1925-жылы Кыргызстандагы мамлекеттик кайра тузуу боюнча жургузулгон иш чараларды талдоо менен 30 партиялык жана советтик кызматкерлер жогору жакка кат менен кайрылган. Катта партиялык жетекчиликтин иши, анын советтик жетекчиликтин ишине кийлигишууго аракеттенуусу жонундогу жагдайлар сынга алынган. «Отузчулардын» башчысы А.Сыдыков эле.
А.Сыдыковдун соңку өмүр жылдары
Кыргызстанга кайтканына көп узабай, А.Сыдыков 1933-жылдын 9-майында камакка алынат.
«Ала-Тоо» Эл аралык университети
«Ала-Тоо» Эл аралык университети (АЭУ), толук фирмалык ысымы ― «Ала-Тоо» Эл аралык университети» мекемеси («АЭУ» мекемеси) ― Кыргызстандагы университет.
Александр Серафимович
Биринчи дүйнөлүк согуш мезгилиндеги аңгеме, очерктеринде согушка каршы революциялык маанай сүрөттөлөт. Жарандык согуш мезгилинде «Правда» газетасынын аскер кабарчысы болгон.
Улуу Ата Мекендик согушта фронтто болуп, публ. чыгармалар жазган. Серафимович - СССР жазуучулар союзун уюштургандардын бири.
Акинак
Кыска, түз, кош миздүү металлдан жасалган кылыч. Б. з. ч. 1-миң жылдыгынын ортосунда перс жана сак жоокерлери колдонгон.
Солоновка дарыясы (Чумыша куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Кок-Пела (Пага куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Бир мүчөнүн коэффициенти
Мисалы: 7ху2 жана -b бир мүчөлөрүнүн коэффициенттери 7 жана -1.
Темир-Зингейка (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Магнитогорск суу тармагынан Ириклинск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Профаг
Профаг (гр. pro - ордуна, алдында жана фаг) - бактериялык клеткада жайгашкан жана хромосомалар менен бир эле учурда репликациялануучу орточо бактериофагдын (бактериялардын клеткаларын эритүүчү вирустар) геному, бактериофагдын көмүскө (латенттик) инфекциялык эмес формасы. Орточо фагдардын геному (Мисалы, l фагынын) П. абалына өтүп атканда, фагдын геномунун атайын аймагы менен жөнгө салынуучу бактериялык хромосоманын белгилүү бөлүгүнө тизилет (интеграцияланат). Кээде бактериофаг хромосомага кошулбайт жана бактериялык клеткада ДНКнын обочолонгон шакек молекуласы катарында кармалат. Клетка лизисин (фагдардын, жана өзүнүн ферменттеринин таасири астында эрип бузулушу) жөнгө салуучу П-дын гендери репрессивдүү, ошондуктан анда кармалуучу бактерия үчүн зыянсыз, ага гомол. фагды жугузушунда туруктуулукту берет жана лизогендик клеткада көптөгөн муундар бою сакталат. Бирок, өсүп - өнүгүп жаткан лизогендик бактериялардын бир бөлүгүндө П-дын индукциясы (туюнуу жана токтонуу процесстеринин өз ара аракети) башкача атйканда анын бактериялык клетканын лизисине алып келүүчү, жугуштуу абалга спонтандык өтүшү жүрөт. П-дын индукцияланышынын жыштыгы кээ бир агенттердин (мисалы,УК - нурлары) таасири аркылуу жогорулашы мүмкүн. Бактериянын хромосомасына кирген П-дын сайт - атайын рекомбинациялардын эсебинен индукцияланат жана интеграцияланат жана фагдын геномдору менен коддолгон ферменттер аркылуу катализденишет. П-дын индукцияланышында фагдын геномуна бактериялык хромосоманын жакын жайгашкан бөлүктөрү туташышы мүмкүн (П. хромосома менен кошулбаган учурда). Мындай фагдар атайын жана жалпы трансдукцияларды өткөрүү боюнча тажрыйбаларда колдонулат.
Кеңкол, Ала-Бука району
Кеңкол (Кеңкол) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Ала-Бука районундагы айыл. Өрүктү айыл округу составына кирет.
Талый дарыясы (Лопатиха куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бир өзгөрмөлүү барабарсыздыктар
Бир өзгөрмөлүү барабарсыздыктар — f(х)>g(х), f(х)g(х), f(х)g(х), f(х)g(х) түрүндөгү барабарсыздыктар.
Чыныбек кызы Телегей
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Аах (Хегау)
Аах (Хегау) (Aach (Hegau)) — Германиянын Баден-Вюртемберг Жериндеги шаар. Констанц районуна карайт. Фрайбург административдик округуна тиешелүү. Калкы – 2161  (2013-ж.). Аянты – 10,69 км² км2. ref>Bevölkerungsentwicklung in den Gemeinden Baden-Württembergs 2010
Теплая (Каменка куймасы)
Теплая — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Курган облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Каменка дарыясынын оң жээгинен 5,5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Таммела-Яха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Аноним
Колдонгон адабият:
مجهول Anonimat Anonymita Anonymitet Anonymität Anonymity Anonimato Anonüümsus Anonimatu Anonymat אנונימיות अनामत्व Anonimitás Անանուն Anonimitas Anonimato 匿名 익명 Anonimiteit Anonymitet Anonimowość Anonimato Anonymity Anonymitet אנאנימיטעט 匿名
Ак сары башыл
Маалымат булактары
[http://bizdin.kg/books/item/24-short_hist_enscl Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003]
Сунгай дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Танга дарыясы (Чулым куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Чолпонбаев Эргеш
Чолпонбаев Эргеш Уста. 1923-ж. Бакай-Ата районундагы КеңАрал айылында төрөлгөн. Улу Ата Мекендик согушка катышкан. Кызыл жылдыз ордени, ондогон медалдар менен сыйланган. Жыгаччылыкта кырма идиштерин кармайт. Ээр чабат. Ээри абдан бышык келет. Анын жекече ыкмасындагы бөтөнчөлүк - ээрди тамеки тизе турган жибек жип менен желимдеп, уйдун чийки териси менен каптайт. Булгаары менен сынпостойт. Желдикти ээрге кынапталгандай тигет. Темир комуз, жыгач комуз да кармайт.
Бүбүсара Бейшеналиева
Өмүр баяны
СССР Жогорку Советинин (1962-70), Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты (1955-62).
Делвэйр (Оклахома)
Калкы - 417 киши. Болжолдуу аянты - 1.0 км². FIPS коду — 40-19850.
Боогачы
Өмүр баяны
Боогачы Жакыпбек уулу Ат-Башы районундагы Ак-Муз айылында (илгеркиче Шаркыратма болушунда) 1866-жылы, кышкы чилдеде боз үйдө туулуптур. Карача деген аксакалы атын койгон экен.
- Каралдым, мен жокто сени эч ким кордогон жокпу?
Апамдан калдым кичимде.
Атакем моңолду издеп тынбаган,
Атакем карч уруп жанын кыйнаган.
Сабатсыздыкты жоюу
- Боогачы тиги Ысык-Көл жакка барып Кара-Колдон молдо алып келиптир, катты шыпылдатып шурудай тизип жазат дейт. Биздин Катаган молдодой эмес, билими чоң молдо дейт... Көп узабай эле биринен-бири угушат. “Боогачы сөз айтат экен, барып угалы” дешип, Боогачынын айлына көп кишилер келип чогулушат.
Боогачы салдырган мектеп
Кыйладан бери ойлоп жүргөн оюн Боогачы эми элдин талкуусуна коймок болот.
Эл жайлоого көчүп кетелекте, жаз алды камданды. Айылдагылардын баарына күн мурун кабарлап, анан чон жыйналыш болду. Бул жыйында мектеп тууралуу маселе каралды. Көптөн бери Боогачынын жүрөгүнө кыттай кадалып жүргөн нерсе ушул болучу.
Үкөй
Бокең өз сүйүүсүн каймана сездирет. Ырдын касиетин кара!
Өмүрүң өтсүн картайбай!
Уулкан бул ырдын маанисине түшүнүп, жүрөгү эч убакта болуп көрбөгөндөй бир нерсеге кабылып жатканын сезип турса да, ыр өзүнө арналганын билген жок. Анткени Боогачы “Үкөйүм” деп атын буруп койду, анын үстүнө бул ырды биринчи угуп олтурат. Ата-энеси эркек бала көрбөй жүрүп, ушу кыз төрөлгөндө: “Артынан уул келсин” деп ырымдап, Уулкан койгон экен. Бул ыр желдей тарап кетет, бирок кайсы кыз экени ачык билбей, “Үкөй” деп озондоп ырдап жүрүшөт элет жаштары. Ыр менен жашап калган Боогачы эл арасында көбүрөөк болуп, турмуш кызыгына батып, сулууларды көргөндө огобетер толкунданып ырдайт, үнү да каргылданбайт, коңгуроодой кетет. Ырдагандан чарчабаган адаты бар.
Лирика
Түрүлүп түгөнбөгөн сапар тартып,
Сезгендей айрылаарды коркоор элем,
Айдалып баратканда ак булуттар.
Сенпьер жана Микелон
Негизги маалымат
8 аралдан турат; эн ирилери - Сен-Пьер жана Микелон аралдары. Жалпы аянты 242 км2.
Алаш (партия)
"Алаш" партиясы - 1917–20 жылдары Казакстан менен түндүк Кыргызстандагы саясий партия. Жаңыдан қалыптанып келе жаткан жергиликтүү майда буржуазиянын кызыкчылыгын коргогон. Кадет партиясынын Казакстандагы тобу катары 1905-жылы пайда болгон. Пишпекте 1917-жылы жайында «Алаш» уюму түзүлгөн. 21–26-июнда Оренбургда «Бүткүл кыргыз» («Бүткүл казак») съезди өтүп, «Алаш» партиясы уюшулган. Анын программасында казак жана кыргыз элдерин өз алдынча мамлекетке бөлүү мүдөөсү каралаган. 5–13-декабрда «Аралаш Ордо өкмөтү» түзүлүп, куралдуу кошуундар топтолгон. Алар ак гвардиячылар менен бирдикте совет бийлигине каршы күрөшкөн. Орол, Торгой, Семей жана Жети-Суу облустарында «Алаш» партиясынын бөлүмдөрү түзүлгөн. 1918-жылы Жети-Суу ревкому «Алаш» партиясынын облустук жана уезддик уюмдарын жоюуга токтом чыгарганына карабастан, Пишпектеги «Алаш» уюму өзүн «Кыргыз революциячыл совети» деп атап, 1920-жылга чейин иш жүргүзгөн. Бул партиянын бир катар өкүлдөрү кийин сабатсыздыкты жоюуда, социалдык маданиятты жана кыргыз мамлекеттүүлүгүн түптөөдө зор эмгек сиңиришкен.
Алим хан
1798–1810-ж. Кокон хандыгын бийлеген хан. Өзбектин Миң сулалесинин (династиясынын) өкүлү, Нарбото бийдин уулу. Анын мезгилинде Кокон ээлигинин аймагы бир кыйла кеңейип, хандык атала баштаган. Фергана  аймагы   толук   каратылып,   Ташкенди   ж-а   Чымкентти   ээлеген. Кетмен-Төбө,  Ош аймактарындагы  кыргыздарды  баш  ийдирүү  үчүн  жасаган  аракеттери  ийгиликсиз  аяктаган. Бийлик үчүн күрөштө козголоңчулар тарабынан өлтүрүлгөн.
Ант ырлары
Ант ырларында элдин ыйыктык жөнүндө түшүнүктөрү, алардын анимисттик-тотемдик көзкараштары камтылган да, жаштарды тарбиялоонун өзүнчө бир каражаты катары кызмат өтөгөн.
Найза ыргытмай
Оюнга даярдануу
Узундугу 15—20 м., ээни2—3 м. келген өткөөл (коридор) жана өткөөлдүн акырына сызык сызылат. Андан кийин оюнчулар оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун эрежеси
Бир бирине жакын турууга, тоскоолдук кылууга, талаада турууга болбойт.
Кома-Шор (Сейда куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Чекирова Гүлбайрам
Чекирова Гүлбайрам Оймочу жана бычмачы. 1917-ж. Жумгал районундагы Таш-Дөбө айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Улуу Ата Мекендик согуш учурунда колхоздо уй фермасынын башчысы, кийин бала бакчада тарбиячы болуп иштеген. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Гүлбайрам элдик кийим-кечектерди бычып тигүү жагынан бөтөнчө айырмаланат. Атайын өтүнүчтөрдү аткарат. Сайма да саят. Ал кумарлануу менен көркөм элементтерди кыйыштырып, бири бирине ойдогудай улаштырып, оюмдан оюм чыгарат. Мында кыргыз жеринин жаратылышын, элинин наркын даана берет. Анда кийиз буюмдарына көркөм оюмду кыябына келтирип кынаптоодо өзүнчө жаңычылык бар. Андагы кооздук «кыял оюмдан» турат. Ал оюм өзүнчөлүктү баамдатып, жалпы окшоштукка карабай, жекече чыгармачылык туюмун түшүндүрөт. Узда оюмдан оюм чыгаруу, ойдон ой жаратуу кудурети зор. Негизги оюмдан туунду оюм жаратуу өзгөчөлүгү бар. Шырдактарьгада четтик оюм жекече кыялдан жаралса, ортолук оюмдары табакча-табакча болуп түшүп, «кочкор мүйүз оюмдардан»турат. Кара-актан берилген «чагармак» шырдактын «аламычы» болот. Уздун ортолук менен четтик оюмунун ич ара көркөмдүк катышында так ыргак, ачык ыраң, оюм-чийимдеги тең салмак өзүнчө жупташуу касиетине эгедер. Демек, «чагармак оюм» «кочкор мүйүз оюмдун» бир түрү катары сезилип, ала кийиз, шырдактарында «аламыч» катары ак-кара, сары-кара, сары-ак түстү түзөт. Ушундай шартта гана кызыл-көк, кызыл-жашыл өңдөргө жупташкан кийиз оюмдарынын буюмдук жүзү ачылат. Уз ала кийиз уютууда ак, жашыл, кызыл, сары өңдөрдү ич ара жупташтырат. Четине «чагармак», «ит куйрук оюму», ак-кызылдан «аламыч» түшүп, буюм ортосунда төрт табакча үзүл кесилсиз берилет. Жердиги кызыл өңдүн ичинде «кош мүйүздүн» үстүнөн «кайкалак оюму» орун алат. Ал «карга тырмак оюму» менен да айырмаланат. «Кош мүйүз оюму», «карга тырмак оюму» бир табакчаны түзсө, экинчисинде тик берилген «ит тырмак оюму», «кош мүйүз оюму» аркылуу биригет. Ошентип, буюмдун ортолук табакчалары ирээти менен келет. Ал эми төрт бурч берилген бул табакчалардын эки четинде үч бурч (тумарча) «жарым табакча оюмун» элестетет да, ал жашыл жана ак түстө беттеп берилгенде жарашат. Уз шырдак менен ала кийиз оюмдарынын негизги элементтерин бири бирине алмак-салмак колдонот. «Салбай оюмун» шырдактын ортолугуна берсе, четки оюму үчүн «бадам оюмун» пайдаланат. Аны «кыял оюму» менен алмаштырса да болот. Ошондо ортолук жана четтик оюмдун чекелерин аттын кашкасындай айырмалоо үчүн «аламычты» «бычак учу» (араа тиш), «чагармак» өңдүүлөрдөн түшүрүүсү буюмду жарашыктуу көрсөтөт. Эгер ортолук оюм менен четтик оюму «кыял оюму» менен «мүйүз оюмдарынан» турса, алардын араларына «аламыч» катары «бадам оюмун» пайдаланат. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1990-ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү. Кийиз буюмдары, баш кийимдери менен катышкан.
Опол
Шарты
Оюнда чүкөлөр колдонулат.
Кома-Шор (Уса куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Кр улуттук банкынын капиталы
Кр улуттук банкынын капиталы – төлөнгөн уставдык капиталдан түшкөн пайдадан түзүлүүчү корлордон, активдерди кайра баалоо боюнча корлордон турат.
Сенат
2) Бир катар өлкөлөрдө (Бельгия, Ирландия, Италия, Фрапция, АКШ, Канада, Мексика, Бразилия, Малайзия, Турция, Лесото, Либерия ж. б.) парламенттин жогорку падатасынын аты. Кээ бир өлкөлөрдө Сенат тике же көп баскычтуу шайлоо менен түзүлсө, айрымдарында мамлекет башчысы дайындайт.
Аксуубай Атабаев
Кыскача өмүр таржымакалы
Кыргызстандын Каракол шаарындагы Токтогул Сатылганов атындагы мектеп–интернатта окуган.
Лашкер, кошбеги
Лашкер кошбеги – Кокон хандыгынын ордосундагы таасирдүү колбашчы жана акимдердин бири.
Кыскача өмүр таржымакалы
1831-ж. Л. к. кайрадан Ташкенден Чымкент, Олуя-Ата (Жамбыл), Чүй боору аркылуу Ысык-Көлгө чейин жортуул жасап, Ысык-Көлдөгү баш ийбеген бугу уруусунун аскерлерин Иле өрөөнүнө чейин сүрүп барган; Кытайдын Цинь дөөлөтүнүн чек арасына кооптулук түзгөн.
Сенаж
Уйдун тоют рационундагы силос менен чөптү толук алмаштыра алат.
Билге Каган
Билге Каган, Могилян (683-734) – 716-734-ж. экинчи Чыгыш Түрк кагандыгынын каганы. Кутлук хандын тун уулу, Култегиндин агасы. 716-ж. Култегиндин демилгеси менен ордо төңкөрүшү жасалат да, Билге такка отурат. Билге Каган бийликке келгенден кийин эки-уч жылдын ичинде которулуш чыгарган урууларды басып, өлкөнү тартипке келтирген. Ал Кытай менен мамилени жакшыртууга аракеттенген. Бирок, Тан императору анын аракетине каршы чыгып, чоң армия топтогон. Армиянын негизги сокку уруучу атчан аскерлери басмыл, кидан, татаби жана башында Кытайга качып барган Капаган – кагандын кичүү улуу Бек тегин турган түрктөрдөн куралган. Алдын ала суйлошуулор боюнча түрктөрдүн ордосунда чыгыштан татаби жана кидандар, түштүктөн кытайлар, батыштан басмылдар чабуул жасамак. Муну билип калган Билге Каган жана Тон-Йокук 720-ж. күзүңдө армиясы менен басмылдарды тозуп чыгып. Андан кийин Тон-Йокук жана Култегин аскерлери менен Беш балыктан Бансу аймагына жортуул жасап, ага каршы коюлган аскерди талкалап, Лянчжоу аймагын багындырган. Ордосуна кайтып келе жатканда Билге Каган кидандарды, андан кийин татабилерди катуу жазалаган. Император Сюанцзян айласы куруп, 721-ж. Билге Каган менен келишим түзөт. Андан кийин Кытай менен Чыгыш Түрк кагандыгынын ортосунда кагылыштар болгон эмес. Алардын ортосунда мезгил-мезгили менен товар алмашуулар жүргөн Билге Каган императорго аргымактарды жөнөтүп, андан алтын, күмүш жана жүз мин таңгак жибек алып турган. 734-ж. Билге каганды торолорунун бири уу берип өлтүргөн.
Ташты баштан ары артка ыргытып уяга түшүрмөй
Шарты
Оюнчулардын саны 3—5 киши.
Алтыр
Улус Абакандын сол жээгинен, Уйбат жана Таштын дарыяларынын ортосунан орун алып, түштүгүндө Енисейдин жогорку  агымындагы  аймактарды  камтыган. Улустун жашоочулары  орус  документтеринде «жогорку кыргыздар» деп аталган. А.у-нун чегине Сагай, Четипүүр, Сарыглар, Ичеги, Белтир, Табын, Саян, Чыстар, Иргит, Хахпына ж.б. аймактар, кыштым жерлери – Том, Мрассу, Кондом дарыяларынын, Кузнецк Ала-Тоосунун токойлуу–тоолуу өрөөндөрү, Түндүк Алтайдан Төлөс (Телец) көлүнө чейинки аймактар кирген.
Абу Райхан ал-Бируни
Берину поляк окумуштуусу Николай Коперниктен дээрлик 500 жыл мурда эле асман телолорун, аалам түзүлүшүн, күн системасын окуп үйрөнүп, жер шар формасында экендигин жана ал өз огунда айлануу менен күндү тегеренип жүрөт деген тыянакты илимий түрдө далилдеген. Д. Менделеевден 1000 жыл мурда көптөгөн металл, минерал жана химиялык заттардын салыштырмалуу салмагын изилдеп, так эсептеп чыккан. Биринчилерден болуп жер шарынын радиусун эсептеп чыгып, ал 40 миң км түзөт деп жазган жана Жер шарынын глобусун жасаган. Анын пикири боюнча, күн бул жанып турган от. Ал бөлүп чыгарган нурдун ылдамдыгын билүү өтө кыйын, аны үндүн гана ылдамдыгына теңеп билүүгө мүмкүн. Бирок ал андан да чоң ылдамдыкта жүрөт деп эскерткен.
Крдеги бажы иши
Крдеги бажы иши – КР бажы саясаты, ошондой эле товарлар менен унаа каражаттарынын кирип-чыгуу тартиби менен шарттары, бажы төлөмдөрүн алуу, бажы жол-жоболоштуруусу, бажы көзөмөлү жана башка бажы саясатын жүзөгө ашыруу каражаттары. Б. и-н КР мыйзам чыгаруу жана аткаруу бийликтери алып барат.
Нурдар, Кара-Суу району
Нурдар (Нурдар) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Суу районундагы айыл. Нариман айыл округу составына кирет.
Android
Тарыхы
2008 жылдын Аяк оона айынан баштап биринчи версиясы чыккандан бери, система бир топ жаңыланды. Бул жаңылануулар эреже боюнча табылган каталарды жоюу жана жаңы системага функционалды кошууда болгон. Системанын ар бир версиясы, десерттин атынан аталган жекече сырбелги ыйгарылат. Сырбелгилер алфавиттик тизмек менен ыйгарылат. 2012 жылдын Баш оонасында системанын 13 версиясы чыкты. Акыркы версия 4.1 Jelly Bean
Сыймыктары
FTP-сервер реализациясы жок, тармакка кошулуу точка режими(PAN кызматы) жана группалык биррангалуу Bluetooth (GN кызматы) тармактагы менен.
SDK версияларынын чыгуусу
2011 жыл 2012 жыл
Семпер Йоханнес
Семпер Йоханнес - Эстон ССР мамлекеттик гимнинин автору (Советтик Эстония сыйл., 1947).
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Кос-Вож (Елц куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Антоним
Аргымактын куйругу –
Бирде жибек, бирде кыл.
Бирде мырза, бирде кул.
Айталиев Ашыраалы
Айталиевдин айтуучулуктагы бир өзгөчөлүгү окуяларды орду менен, символикалуу, ошондой эле табияттын адам жазымышы менен бирдигин шайкеш келтирип, төп сүрөттөй билет: “Карагул ботомдун” башталышында жайсыз мезгилге, чапкындуу учурга жараша айлана-чөйрө да жайсыз, суз тартып түнөрүп турса, чал-кемпир Карагулун алып көчүп келаткан тапта табият да алардын кубанычына ортоктош болуп, түрлүү дүйүм жемишин, тунук суусун даярдап, жадырап тосуп алат жана кадрылашат.
“Ажалы беле баламын, какбаш!”
Кыргызстан жаш тарыхчылар жамааты
Аны 1989-жылдын 3-июнунда Кыргызстандагы бир катар жаш тарыхчылар Фрунзе (азыркы Бишкек) шаарында негиздешкен. КЖТЖнын жобосунун (уставынын) кыргыз жана орус тилдериндеги долбоорун Тынчтыкбек Чоротегин даярдаган.