cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Оорулууну багуу
Демалуу жолу ооругандарды багуу
Дем алуу жолу өтө катуу ооругандарды төшөгүндө улам бир капталына оодарып жаткырып турат. Деми кыстыкса башын бийик жаздап жаткызып же колуна таянтып отургузуп (же креслого отургузган оң), бөлмөнү желдетип туруу зарыл. Оорулуу чыйрыкса, үстүнө жууркан жаап, ысык чай ичирип, жылыткыч коёт. Оорулууну соо капталына жаткырса какырык жакшы чыгат. Врачтын көрсөтмөсү менен дем алуу гимнастикасын жасатуу пайдалуу. Дем алуунун ылдамдыгына жана тереңдигине, какырыктын өлчөмү жана мүнөзүнө (кан, ириң, тамак аралашпы, жыты) көз салынат. Какырык оозу бек идишке чогултулат. Врач сунуш кылган дарыларды жана ар кандай процедураларды так аткаруу зарыл.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Жаңы Березовка (Иглин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Учур (Жыйнак)
Жыйнак орус боштондук кыймылынын көз карашы жана тажрыйбасы жөнүндө либералдык буржуазияны баалоону өзүнө камтып, 1905–07 - жылдардагы революциядан кийин орус либерализминин бул кыймылдан бөлүнүүсүн белгилеген.
Ашым Жакыпбеков
1964-жылы Кыргыз ССР мамлекеттик басма комитетинде редактор-кеңешчи, 1965–1969-жж. «Мектеп» басмасынын Балдар жана жаштар адабияты редакциясынын башчысы, 1969–1972-жж. «Кыргызфильм» киностудиясынын башкы редакторунун орунбасары, 1972–1985-жж. Башкы редактору, 1987–1993-жж. «Кыргызстан маданияты» жумалыгынын башкы редакторунун орунбасары, 1993-жылдан өмүрүнүн акырына чейин Бириккен улуттар уюму тарабынан кабыл алынган «Манас» эпосунун 1000 жылдыгын даярдоо, өткөрүү боюнча КР «Манас» мамлекеттик дирекциясында эпостор боюнча башкы адиси катары кыргыз маданиятына эмгек сиңирген. «Жаралуу көгүчкөн» аңгемелер жыйнагы 1961-жылы чыккан.
Жазуучунун «Теңири Манас» романы 1994-жылы жарык көрүп, авторуна көзү өткөндөн кийин Кыргыз Республикасынын Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыгы ыйгарылган.
Ал 1963-жылдан СССР Жазуучулар, 1975-жылдан СССР Кинематографисттер союзунун мүчөсү болгон. Ч.Айтматов атындагы эл аралык сыйлыктын лауреаты.
Ак бата
Кан Кошойдун батасы
Каныкейге арнаган жайы бар. Ошентип эл мүдөөсү Семетей батадан бүткөн. Бул, билгенге, өтө терең, купуя маанилүү кеп. Бул бата тилегендин да, бата бергендин да дили тазарган өзгөчө бир кырдаал, жаны ийиккен өзгөчө бир аяр абал. Бата тилеген жандын өзөк түпкүрүндө өрт жанган арман-көксөөсүн дирт туйган кыраа даанышмандык. Бата мына ушундайда ордунан келет, оңунан чыгат. Дил дирилдеп табышат. Бата айтуу эмкилердин тилинче, сөз материалдуу күчкө айланат. Бул, айрыкча азыр, ХХ к. аягы, ХХI к. башында адамзаттын илими өркүндөп, сырткы Аалам мейкинине эле эмес, адамдын ички Ааламына, анын психо-физиологиялык мүмкүнчүлүгүнүн ченемсиз кыйырларына улам тереңдеп сүңгүй баштаган замандары айкындалууда, ал-ишенимдин күчү, дилдин күчү, рух күчүнүн кара күчкө ашуу жиги. Батанын касиети мына ушул сыр жикте. Улуу Түлөөдө (тилөө), дүр Батада жүздөгөн, миңдеген кишилердин ниет-тилеги бир жерге чогулуп, бир ойго уюп, бир нуктуу багытталганда зор Күч төрөлөт.
Ата-Энеден алган бата
Миң элдин Даанасы бол.
Кислая (Лобва куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Программдык жабдуу түзүүчү
A person who develops stand-alone software (that is more than just a simple program) and got involved with all phases of the development (design and code) is a software developer. Some of the notable software people include Peter Norton (developer of Norton Utilities), Richard Garriott (Ultima-series creator), and Philippe Kahn (Borland key founder), all of whom started as entrepreneurial individual or small-team software developers.
Separation of concerns
In more mature engineering disciplines such as mechanical, civil and electrical engineering, the designers are separate from the implementers. That is, the engineers who generate design documents are not the same individuals who actually build things (such as mechanical parts, circuits, or roads, for instance). In software engineering, it is more common to have the architecture, design, implementation, and test functions performed by a single individual. In particular, the design and implementation of source code is commonly integrated.
Паралельная дарыясы (Сарана куймасы)
Паралельная — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Саран дарыясынын оң жээгинен 58 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Оору
Ооруу — организмдин же анын кээ бир функцияларынын бузулгандыгынын субъективдүү көрсөткүчү. Органикалык дүйнөнүн эволюциялык процессинде Ошондой коркунучтун сигналына айланып, тиричиликти сактоону камсыз кылуучу маанилүү биологиялык фактор болду.
Надырбек Алымбеков
Биографиясы
1967-жылы Ташкент текстиль институтун бүтүргөн. 15-жыл бою Оштогу пахтадан кездеме токуу комбинатында (ХБК) катардагы инженерден генералдык директорго чейинки кызматтарда иштеген. Ошол жылдары инженер катары да, башкы директор катары да комбинатты куруу жана монтаждоо иштерине баштан аяк катышкан. Ошол кезде комбинаттагы жалпы жумушчулардын саны 12 миңге жеткен.
Биогенез
Биогенез - (био.. гр. qenesis чыккан теги, пайда болуу) тирүү жандыктын жансыз материядан келип чыгышынын натыйжасында Жерде тиричиликтин пайда болгондугун танган теория. Биогенез теориясын жактоочулар бардык тирүү организмдер тирүүдөн гана келип чыгат деп далилдешкен жана өсүмдүк чаңчалары, споралары жер бетине башка Аалам телолорунан келген (панспермия теориясы) деп эсептешкен.
«Асаба» улуттук кайра жаралуу партиясы
«Асаба» улуттук кайра жаралуу партиясы
Netflix
2022-жылы Орусиянын Украинага басып киришинен кийин, 2022-жылдын 4-мартында Netflix Орусиядан келечектеги бардык долбоорлорду жана сатып алууларды токтотконун жарыялады Эки күндөн кийин 2022-жылдын 6-мартында Netflix Орусиядагы кызматын токтоторун жарыялады.
Атакул Жакыпов
1989-жылдан Жазуучулар союзунүн мүчөсү.
Отто Нейгебауэр
Илимий ишмердиги
Нейгебауэр 1936-жылы байыркы кол жазмаларды даталоо жана анализдөө үчүн диофантин теңдемелерин колдонууну сунуштаган. 1937-жылы үч жылдык эмгектин аркасы менен Вавилон тексттеринин кенен комментарийлүү Mathematische Keilschrift-Texte жыйнагын жарыялаган. Бул эмгек вавилондук математиктердин мурда билинбеген жетишкендиктерин ачып көрсөткөн.
Жүгөн
Илгери көчмөңдүү турмушта кыз-келиндерибиз катынуучу жүгөндөрдүн тумшугу кадимкидей конус кейиптенген кичинекей күмүш калакчалары менен майда зымчалардан турган чачылары бар элечектин кыргак сымал шөкөттөрү тартылат. Аны ар бир зергер өзүнүн учкул «кыял» чабыттары менен таң калаарлык даражага жеткендей көркөмдөгөн. Жүгөндүн мындай көркөмдөлгөн тумшугу аттын чекесинен кыргакталып, эки кулактын ортосу аркылуу кежиге менен бириккен.
Фрунзе (Иглин району, Башкыртстан)
Фрунзе — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Калтыман айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 159 киши. Почта индекси — 452401, ОКАТО коду — 80228820011.
Жаманкулов, Ажем
Кыргыз тилинде
Көңүл учкундары: Повесть. – Ф.: Мектеп, 1977.
Эрнст Канторович
Эрнст Канторович (нем. Ernst Hartwig Kantorowicz; 1895-жыл 3-май, Познань - 1963-жыл 9-сентябрь, Принстон) - немис жана америкалык орто кылым тарыхчысы, "Королдун эки денеси" (1957) деп аталган орто кылымдагы саясий теологияга арналган изилдөөсү менен белгилүү.
Трансплантация
Органды жашатуу жөнүндө
Көчүрүлгөн органды реципиенттин кан айлануусуна кошуу убагында анын иштеп кетүүсү чоң мааниге ээ. Организмден бөлүнүп алынган, айрыкча өлүктөн алынган органды башка организмге көчүргөнгө чейин бир канча саат өтөт; бул көчүрүлгөн органдын жашап кетүү мүмкүнчүлүгүнө коркунуч туудурат. Ошондуктан органды консервалоо, башкача айтканда ар кандай жол менен алынган органдын организмден тышкары жашап кетүү мүмкүнчүлүгүн бир нече саатка узартууга туура келет. Врачтар, биохимиктер, инженерлер же физиологдор түзгөн аппараттар жана атайын эритмелердин жардамы менен органдын жашоосун 24 саатка чейин сактаса болот. Бөйрөктү көчүрүү клиникада ийгиликке жеткенден кийин окумуштуулар жүрөктү көчүрүп тигүүнү изилдей баштады. 1967-ж. Кейптаун хирургу Кристиан Бернард 1-болуп жүрөктү ийгиликтүү көчүргөн. Бирок кийинки бир топ операциялардын жыйынтыгы ийгиликсиз аяктаган.
Жыргалаң гипс кени
Жыргалаң гипс кени Ысык-Көл облусунун Түп районунда, Жыргалаң айлынан 75 км түндүктө, Тескей Ала-Тоонун түндүк капталындагы Экичат суусунун сол өйүзүндө, деңиз деңгээлинен 2500 м бийиктикте. 1947-ж. Кыргыз ССР геология башкармасы тарабынан геол. съемка жургүзүүдө табылган. 1950-ж. «Средазгеолнеруд» трести геол. чалгындоо жумуштарын жүргүзүп, запасын эсептеген. Кен аймагында Таш-Көмүр мезгилинде пайда болгон каралжын боз түстөгү акиташ, сланец, кумдук, гипс жана мергель тоотектери жатат. Гипстин пайдалуу катмарлары линза сымал кабат түрүндө антиклиналдык бүктөлүүнүн түндүк капталында. Гипс нык келип, каралжын, боз, агыш боз, ак түстөрдө, карбонат чополуу заттар менен бир аз булганган. Көлөмдүк салмагы өчүрө электе 1,24; өчүргөндөн кийин 0,984. Технологиялык касиеттери жана химиялык курамы боюнча кендеги гипс 2-сорттогу курулуш гипсине кирет. Аны портланд-цемент чыгарууда кошумча жана жер семирткич катары колдонууга болот. Жалпы запасы 1609 миң т.
Биогеосфера
Биогеосфера - (био..., гео..., ...сфера) Жер шарынын организмдер топтолгон кабыгы; литосферанын, атмосферанын жер бетине жакын жайгашкан бөлүктөрүн камтыйт. Биогеосфера биосферага караганда тарыраак түшүнүк. Биогеосфера Жердин адам баласынын жашоосу жана тиричилиги үчүн ылайыктуу катмары. Терминди 1956-ж. орус географы Ю. К. Ефремов киргизген. Биогеосферанын айрым синонимдери тиричилик кабыгы (В. И. Вернадский), биогеоценоз катмары (В. Н. Сукачев), фитогеосфера (Е. М. Лавренко), эпигенема (И. Р. Аболин), витасфера (А. Н. Тютюканов жана В. Д. Александров) ж. б.
Касымбек Эшмамбетов
Жарык көргөн китептери
Кыргыз тилинде
Пьесы. – Ф.: Киргизгосиздат, 1958. – 238 с.
Четверо самых смелых: По мотивам киргизских народных сказок – Ф.: Киргизучпедгиз, 1958. – 27 с.
Сказки киргизского народа. – Ф.: Киргизучпедгиз, 1962. – 354 с.
Гоголь Н.В. Үйлөнүү: Эки кыймылдагы эң укмуштуу окуя. – Ф. – Казань: Кыргызмамбас, 1938.– 44 б.
Толстой Л.Н. Кичине балдарга. – Ф. – Казань: Кыргызмамбас, 1939. – 32 б.
СССР элдеринин жомоктору. – Ф.: Кыргызмамбас, 1958. – 310 б.
Демократтык централизм
Демократтык централизм - башкаруунун жана мамлекеттик түзүлүштүн кээ бир саясий партиялардын жана коомдук уюмдардын түзүлүшүнөн жана ишмердигинин принциби. Демократия жана централизм бул принциптин өз ара шартталган тараптары. Тарых далилдеп тургандай, админстрациялык-командалык системанын шартында демократиянын жоктугу жана централизмдин күчөшү, бардык чоң-кичине маселелердин борбордон чечилип калышы бюрократияга алып келди. Централизмден толугу менен баш тартуу анархияга алып келет. Ошондуктан Демократтык централизм зарыл болгон катнашта болгону жана аң-сезимдүү ишке ашырылганы зарыл. Демократтык централизм жок жерде кеңири демократия, мамлекеттин, өзгөчө көп улуттуу, бүтүндүгү, автономия ж. б. болушу мүмкүн эмес.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз педагогикасы:Энциклопедиялык окуу куралы/Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. кеңеш И. Бекбоев(төрага) ж.б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 340 б. ISBN 9967-14-018-6
Организмдин коргонуу функциялары
Барьерлердин бөлүнүшү
Организмдин коргонуу функцияларын тышкы жана ички тоскоолдор (барьерлер) аткарат. Тышкысына тери, дем алуу системасы, тамак сиңирүү системасы, анын ичинде боор, бөйрөк кирет.
Бала тону
Эне менен түйүлдүктүн ортосундагы бала тону да өзгөчө коргогуч болуп, өөрчүп келе жаткан түйүлдүктү сактайт (Кош бойлуулук). Ошондой эле организмди оору козгогучтардан бошотууда лимфа системасьшын ролу да чоң. Азыркы кездеги көз караш боюнча ички коргоо системаларына клеткалардын ичиндеги тоскоолдор кирет (Клетка).
Оорулардын пайда болушу тууралуу
Организмдин коргонуу функцияларынын чөйрөнүн өзгөрүшүнө карата ыңгайланып турушу организмдин тиричилигинде маанилүү, алар аны оорулардан, уулануудан жана башкалар сактайт. Ал жашка, нерв жана гормондук өзгөрүүлөргө, нерв системасынын тонусуна жана башкалар себептерге жараша болот. Организмдин коргонуу функциялары уйку бузулганда, ачка болууда, чарчоодо, травмада, иондошкон нурлар таасир эткенде жана башкалар бузулат.
Котилозаврлар
Котилозаврлар (лат. Cotylosauria) — байыркы жандыктардын бир тобу.
Иманкулов, Чалагыз
Иманкулов, Чалагыз (1889–1980) - кыргыз элинин карыя акындарынын бири. Ысык-Көлдүн күңгөй жагындагы Темировка айылында 1889-жылы туулган. Ч.Иманкулов акын гана эмес, таанымал комузчу. Октябрь Революциясына чейин эл арасында өзүнчө элдик ырларды жаттап, ырдап жана күү чертип жүргөн. Ал кыргыз арасына элдин эски жомокторун айтууда, аны жайылтууда зор иш жасаган.
Кыргыз тилинде
Hyp заман: Ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1955. – 80 б.
Онлайн музыка кампаларын салыштыруу
Онлайн музыка кампаларын салыштыруу - онлайн музыка сактоо кызматтарынын (Cloud Music Services; Булут музыка кызматтары) салыштырылышы. Бул жеке өзүнө таандык болгон же лицензияланган музыканы бир нече түзмөктөрдө угуу үчүн булутка жүктөп алуу мүмкүчүлүгүн берген интернет кызматтар.
COVID-19 пандемиясы
Эпидемиология жана карантиндик чаралар
Көптөгөн өлкөлөр байланышты жана саякаттоону чектөө, коменданттык саат киргизүү, мектептерди жабуу сыяктуу карантиндик катаал чараларды кабыл алышты. Март айында бүткүл дүйнө жүзүндө COVID-19 вирусунун жайылышын ооздуктоо үчүн зарыл болгон катуу чаралар, атап айтканда: өзүнчө аргасыз обочолонуу, карантин, чек араларды жана өндүрүштөрдү жабуу, өлкөлөр ортосундагы аба каттамын чектөө болду. Андан кийин, май жана июнь айларында, көптөгөн өлкөлөрдө кайрадан карантиндик чаралар жумшартылды.
Оорунун жышаандары жана жугуу жолдору
COVID-19 адамдан адамга, негизинен, аба аркылуу жугат. Коронавирустук жугуштуу оорусу вирустун бөлүкчөлөрү оозго, мурунга же көзгө киргенде пайда болот.
Стресс менен күрөшүү
Каатчылык учурунда капалануу, стресс, абдырагандык, коркуу же ачуулануу – кадимки эле көрүнүш. Ишенген адамдарыңыз менен сүйлөшүү буга жардам берет. Досторуңуз жана үй-бүлөңүз менен байланышыңыз.
Бозбала
2. Бозбала — "Манас" эпосунун эпизоддук кейипкери, Кыястын жылкычыларынын кичүүсү, от жакчусу, Күлчоронун досу. Кордукта жүргөн Күлчорого жан тартып, Сейтектин төрөлгөнүн, анын элге кайрымдуу адам болуп чоңоюп келатканын айтып берет Айчүрөккө жолукмак болуп Карагулдан мөөнөт сураганы үчүн жылкычыларга сабатканда Күлчорону арачалап калат. Күлчоро менен кошо келген Сейтек Карагулду өлтүрүп салганда, элди күтүп алуучу ээси келиптир, — деп сүйүнүп той берет (Курама варианты, «Сейтек», 68—70, 83 — 84).
Астафьев Виктор Петрович
Астафьев Виктор Петрович (1. 5. 1924, Красноярск крайы, Овсянка айылы - 29. 11. 2001, ошол эле жерде) - орус жазуучусу. Балдар үйүндө тарбияланган. Улуу Ата Мекендик согушка катышкан. 1959-61-жылдары Жогорку адабий курста окуган. «Атуул» (1951), «Келерки жазга чейин» (1953), «Ашуу» (1959), Сибирь кыштактары тууралуу курч проблемалуу, терең психологиялык «Уурдоо» (1966), «Койчу жана койчу аял» (1971), «Падыша балык» (1976), балалык жөнүндө автобиографиялык «Акыркы таазим» (1-2-китеп, 197179) аттуу аңгеме жана повесттерди жазган. «Жашоо керек» (1985), «Жайдары жоокер» (1998) повесттеринин жана «Людочка» новелласынын, «Кайгылуу детектив» (1998) романынын, «Өлүмгө наалат» (1-2-китеп, 1992-94) аттуу чыгармалардын автору. Анын чыгармалары Батыш элдеринин тилдерине которулган. СССРдин (1978; 1991) жана РФ мамлекеттик сыйлыгынын (1995; 2003) лауреаты.
Айдаркен өрөөнү
Айдаркен өрөөнү, Xайдаркен өрөөнү Түштүк Теңир-Тоодо; Сох суусунун алабында, Куруксай - Кулдук-Тоо жана Катыраң-Тоонун аралыгында 80 кмге созулуп жатат. Туурасы 510 км; деңиз деңгээлинен бийиктиги 1208-3000 м. Баш жагы Алаудин жана Таркол өрөөндөрүнөн турат. Тоо капталдары жайпагыраак, байыркы мореналар, тепши сымал өрөөндөр бар; төмөн жагы жайпак. Өрөөнгө тайпак жондор, түздүктөр мүнөздүү. Фундаменти палеозойдун чөкмө тектеринен туруп, айрым жерлерде жер бетине чыгып жатат. Палеоген-неогендин конгломерат, кумдук тектери неотектоникалык бүктөлүүгө дуушарланып, өрөөндүн чет жакаларында майда адырларды пайда кылат. Төртүнчүлүк мезгилинин борпоң чөкмөлөрү палеозойдун фундаментин жаап жатат. Климаты континенттик. Январдын орточо температурасы -6,4...-10°С, июлдуку 19-22°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 300-480 мм. Суулары: Сох, Таркол, Алаудин ж. б. Тоонун бозомук күрөң жана каралжын күрөң топурактары басымдуу. Өсүмдүктөрүнөн бетеге, шыбак, доңузсырты, жалбыз, өлөң, арча, төөкуйрук, түркстан чиеси, табылгы ж. б. өсөт. Айдаркен өрөөнү аркылуу Ош -Лейлек, Баткен - Палал жана Сох Риштан автомобиль жолдору өтөт.
Фримен Дайсон
Илимий ишмердиги
Дайсон 1955-жылы нурлануунун металдар тарабынан резонанстык парамагниттик жутулушу теориясын түзгөн.
Data collections devices
Берилиштерди жыйноочу түзүлүштөр келишим түзүлгөн жана жыйынтык жасалган жердеги маалыматтарды киргизүү үчүн иштелип чыккан. Берилиштерди жыйноочу жабдуулар көбүнчө нымдуулукту жана тазалыкты текшерүү кыйын болгон фабрикаларда, кампаларда жана башка жерлерде колдонулат. Берилиштерди жыйноочу жабдуулар менен иштөө жеңил жана оңой болгондуктан аларды көбүнчө берилиштерди киргизүү негизги милдети болбогон адамдар пайдаланышат.
Түп району
Табияты
Район негизинен Түп өрөөнүн жана Күнгөй Ала-Тоонун чыгыш бөлүгүнүн түштүк капталын ээлейт. Түндүгүндө Тасма дөңсөөсү жайгашкан. Климаты континенттик, кышы өтө суук эмес, жайы салкын, райондун климатына «санташ» шамалынын (өзгөчө кыш айларында) таасири чоң. Июлдун орточо температурасы 17 — 20°С, январдыкы -5 ... -15°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны 500—700 мм. Негизги суулары: Түп (жогорку агымы Ак-Суу районуна караштуу) жана анын куймалары Шаты, Талды-Суу, Кең-Суу, Чоң-Бет, Табылгыты, Капа-Булак жана башкалар. Топурагы жана өсүмдүгү бийиктик алкактуулук мыйзам ченемине ылайык таралган. Өрөөн бөлүгүндө (2100 метрге чейин) күрөң жана коңур, андан жогору кара топурактуу. Түздүктөрдө талаа жана шалбаалуу талаа өсүмдүктөрү басымдуу, тоо капталдарында карагай, арча жана бадал өсөт. Андан жогору, 3200—3300 метрден баштап альп шалбаасы, ал эми 3500—3600 метрден — кардуу тилке жатат. Түп булуңунан балык кармалат. Жээк түздүктөрдө кыргоол, коён, ошондой эле байырлаштырылган уссури жанаты жана ондатр бар. Суучул куштардан ак кытан, токой чулдугу, куу, каз, өрдөк жана башкалар кыштайт.Токойлорунда элик, арыс, аюу, карышкыр, кашкулак жана башкалар, тоолорунда тоо эчки, илбирс, аркар, андан башка улар, таз кара, бүркүт кездешет. Тоо-талаа шалбааларында суур көп. Калкы. Негизинен кыргыз, орус, казак, украин жана башкалар жашайт. Калкынын көбү Ысык-Көлдү бойлой отурукташкан. Орточо жыштыгы 1 кмга 27,5 киши.
Вонзур
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Имшенецкий, Николай Иванович
1957-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү болгон.
Турма (Стерлибашев району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
DOS (Disk Operating System)
IBM компьютерлери менен бирге жеке компьютерлер үчүн 1980-жылы иштелип чыккан айрым маселелерди башкаруучу иштетүү системине кирет. DOSтун көп колдонулган версияларына MS-DOS жана DOS PC киришет. IBM компьютерлери үчүн DOS PC иштетүү системи Microsoft тарабынан иштелип чыккан. Ошону менен катар MS-DOS деп аталган иштетүү системин Microsoft корпорациясы IBM компьютерлери менен бирдиктүү компьютерлер үчүн иштеп чыккан. Кийин DOSтун жаңы версиялары иштелип чыгып, алар буйрук сабынан же менюнун жардамы менен башкарууну аткарган, дискти жана эсти башкаруу иштери жакшыртылган. Бирок, колдонуучуга толук графиктик интерфейсти сунуш кыла алган эмес. DOS азыркы учурда кеңири колдонулбаганы менен аны колдонгондор азыркы учурда дагы эле кездешет.
Тууранды сөз
Колдонулган адабияттар
Кыргыз тилинин лингвистикалык маалымдамасы. Б.:2015.-256 б. ISBN 978-9967-464-70-4
Кокузовка (дарыя)
Кокузовка — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тура дарыясынын сол жээгинен 469 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Апокалипсис
2012-жыл феномени
2012-жылдын 21-декабрында жаратылыш катаклизмдери же трансформацияга алып келген окуялар болоорун эсхатологиялык ишенимдер аркылуу билебиз. Бул күнү 5125-жылдык Мезоамерикалык Узак Календарыны бүтөт. Көптөгөн астрономиялык жана сандык формулалар айтылып жатат, бирок негизги илим эч нерсе айта элек.
Боз-Дөбө
Эр Манас чыгып алыптыр (Сагымбай Орозбаков, 1. 216),— деп Чыгыш Казакстандагы Б.-Д. сүрөттөлөт. Валиханов жазып алган эпизод боюнча Көкөтөйдүн ашы Кыл-Эртыш, Каңгай тарапка көчүп барып берилген деп баяндалса да Манастын Жолой жана Коңурбай менен согушу Иле өрөөнүнүн тегерегинде эле болгондугу Көкөтөй кандын ашы мезгилинде калмактардын чатагынан чыккан согуш ушул Б.-Д-нүн айланасында болгондугу географиялык аталыштардан ачык көрүнөт. Салгылашта Манас Жолойду өлтүрүп, Коңурбайды жарадар кылат, бирок ал Иле дарыясын Алгара менен аттатып кутулуп кетет. «Манастын» Ч. Валиханов жазып алган вариантында эле төрт жолу «Жер ортосу Боз-Дөбө» деп айтылат. «Жер ортосу Боз-Дөбө Боз-Дөбөгө Манас жатып алган дейт» («Көкөтөйдүн ертегиси», 93-б.). Эпосто Б.-Д. Манастын ордосунун бири катарындагы мааниде берилгендиги байкалат. Б.-Д. топоними Орто Азия менен Казакстанда кеңири таралган. Алтай аймагында Б.-Д. деген жер бар экени да белгилүү.
Карл Маркс атындагы коммуна
Карл Маркс атындагы коммуна – Пишпек уездиндеги алгачкылардан болуп уюшулган коллективдүү чарбалардын бири. 1919-жылы март айында Темен-Суу кыштагында түзүлгөн жана колхоз кыймылын өнүктүрүүнүн таяныч пункттарынын бири болгон, 1934-жылы ири чарбага айланган. 1992-жылы чарбага караштуу «Темен-Суу» АК түзүлгөн.
Ийилчээк диск
Флоппи диск, Ийилчээк диск (Floppy disk, flexible disk - Флоппи диск, гибкий диск) ошондой эле дискета деп да аталат жана аудио, видеолордо колдонулган окистик материал менен капталган жука тегерек пластик түрүндө жасалат.
Ворошилов (Иглин району, Башкыртстан)
Ворошилов — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Кальт айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 43 киши. Почта индекси — 452416, ОКАТО коду — 80228825005.
Герман Вейл
Илимий ишмердиги
Сандар теориясында сандардын аддитив теориясында чоң мааниге ээ болгон Вейл суммалары белгилүү.
Хромант (телесериал)
Мазмуну
Сергей аттуу жаш жигит өмүр­үн­дө бир да жолу көрбөгөн атасынын азасына келип, ал жерден ата­сынын досун жолуктурат. Ал маркум досунун керээзин аткарып, Сергейге атасынын күндөлүгүн жана хиромантия боюнча байыркы китепти тапшырат. Атасынын калтырган мурасы жигиттин жашоосун түп тамырынан бери өзгөр­төт. Анткени, колуна тийген күндө­лүк менен китептен улам Сергей өз атасы белгилүү хиромант (алакан аркылуу адам тагдырын окуган адам) болгонун билет. Өз жакындарынын тагдырын алакандарынан окуп-билип койгондон качкан атасы убагында үйбүлөсүн таштап кеткени да белгилүү болот. Хиромантия илимине берилип кеткен Сергей окуусун да таштап, атасынын жолу менен кетет. Ушун­дан соң ар кандай адамдардын алакандарын окуп, алардын келечегин, тагдырын билүү Сергейдин жашоосунун өзөгүн түзүп калат. Өлүкканага барып, өлгөн адамдардын алаканынан тагдырын окуп көрүп, алардын тагдырын изилдеп отуруп, дасыккан хиромантка айланат. Чечен согушуна барып досторуна жакындаган ажалды көрүп сезгени менен жардам бере албай кыйналат. Согуштан келген соң, Сергей алакан ачуу менен атакка да, байлыкка да жетишет. Хиромант Сергейдин принциби – өзүнүн жакындарынын алаканын карабоо эле. Бир жолу аргасыз аялы Ленанын алаканын карап, ага жакындап келе жаткан ажалды сезет. Бирок, анын алаканындагы айрылыш сызыктын сырын чечүү үчүн өз илими жетишпесин сезип, Индияга жол тартат. Ал жактагы белгилүү хиромант-брахмандан сүйүктүү аялын жана анын боюндагы баланы сактап калыш үчүн өз өмүрүнөн кечиши керек экенин угат. Акыры үйбүлөсү үчүн өзүнүн өмү­рүн кыят.
Омар (ырчы)
Кыскача өмүр таржымалы
Өмүрбек Шейшенбекович Жанышов (Омар) 1988-жылы 19-ноябрьда Кыргызстандын борбору Бишкек шаарында жарык дүйнөгө келген.
Ача (Лебяжье куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Кемерово шаарынын аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Датаграм
(Datagram-Детаграмм, пакет данных). Берилиштердин бир пакети (же бирдиги) болуп жеткирүүгө керек болгон маалыматтарды камтыйт, атап айтканда бул маалыматка тармак боюнча пакеттерди коммуттоо менен жеткирилүүчү жердин дареги ж.б.лар кирет.
Айтуган (Стерлибашев району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Биосинтез
Биосинтез (био... жана синтез) — ферменттердин таасири менен организмде жөнөкөй органикалык заттардын пайда болуу процесси, зат алмашуунун бир бөлүгү. Бул процесс клеткаларда ферменттердин, аденозинтрифосфор, нуклеин кислаталарынын (белок синтези), биол. активдүү заттардын, микроэлементтердин, күн энергиясынын жана башкалардын катышуусу менен чөйрөнүн белгилүү бир шартында өтөт. Биосинтез организмде амин кислотасы, углевод, май жана башка органикалык заттарды пайда кылат. Клеткада болуучу биосинтездин мүнөзү ген. аппаратта коддолгон, тукум куума маалыматтар аркылуу аныкталат. Микроорганизмдерде болуучу биосинтез витаминдерди, кээ бир гормондорду, антибиотиктерди, амин кислоталарын, ошондой эле тоют белокторун алууда колдонулат.
Бакыт Төрөбаев
1998-1999-жылдары айыл чарба продукциясын өндүрүүчү “Азия-Сузак” дыйкан чарбасынын төрагасы, ал эми 2000-2007-жылдары “Мариям” ун комбинатынын башкы директору болуп эмгектенген. 2007-2009-жылдары Бакыт Төрөбаев IV чакырылыштагы Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты, 2009-2010-жылдары Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министри болгон. 2010-жылы “Республика” саясий партиясынын тизмеси боюнча V чакырылыштагы Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты болуп шайланган. “Республика” парламенттик фракциясынан Жогорку Кеңештин төрагасынын орун басары, 2013-жылдын мартынан баштап “Өнүгүү-Прогресс” депутаттык тобунун лидери болгон. 2015-жылдан тарта "Өнүгүү-Прогресс" саясий партиясынын тизмеси боюнча Жогорку Кеңештин VI чакырылышынын депутат
Гонконг
Өнүгүү жолу
Өнүгүү жолу
Административдик бөлүнүшү
Хоңкоң 18 райондон турат :
Тарыхы
Гонконг географиялык жайгашуусуна байланыштуу өз башынан татаал күндөрдү кечирген. Бул аймак Түштүк Кытай деӊизинин түштүк-чыгыш жээгинде орун алып, Кытай менен чектешет. Эзелки убактан бери чыгыш менен батышты байланыштырган ыӊгайлуу жерге XVI кылымдан тарта европалык көпөстөр келе баштаган. Индияда өндүрүлгөн апийимди биринчи болуп Улуу Британия Гонконгго 1773-жылы ташып келет. Гонконг баӊгизат ташыган жолго айланган. Жергиликтүү калктын апийимге берилишине каршы туруу үчүн кытай бийлиги Лондонго каршы турат. 1840-жылы башталган апийим согушунда алда качан өнүккөн британдыктар бул аралдарды бат эле багынтып, Гонконгду жанындагы 262 аралдары менен кошо 99 жыл ээликке Кытайдан ижарага алат. Улуу Британия Гонконгду басып албаганда, бул аралдардын бүгүнкүдөй деӊгээлге жетиши күмөн жаратат. Себеби бул аймактын кийинки өнүгүшү англиялыктар менен тыгыз байланышта. Ошол кезде Улуу Британия дайындаган губернатор демократиялык саясат жүргүзүп, жашоо деӊгээлин кыйла жакшырткан. Аз убакыттын ичинде Азиядагы эӊ чоӊ портко айланып, XIX кылымда эле Гонконг эӊ өнүккөн Британ колониясы аталат. Биринчи дүйнөлүк согуш убагында Гонконгдо улуттук кытай бизнеси түптөлөт. Камсыздоочу компаниялар, кеме салуучу ишканалар, банктар жана башка финансылык компаниялар ачыла баштайт.
Экинчи дүйнөлүк согуш бул аралдар үчүн өз залакасын тийгизбей койбойт. Анткени коӊшу өлкө Япония бул согушта «негизги каармандын» бири эле. Жыйынтыгында 1941-жылы Гонконг Японияга багынат. Япониянын кысым көрсөтүүсүнөн улам экономика бир кыйла артка кетип, ачкачылык башталат. Япондордун согушта жеӊилиши менен Гонконг кайрадан талашка түшөт. Кытайдагы жарандык согуштун башталышы менен Британия кайрадан Гонконгду 50 жыл карамагына алат. Бул аралдагы жашоо калыпка келип, кытай эли көп санда отурукташа баштайт. Себеби саламаттыкты сактоо, окуу, дегеле элдин жашоо шарты Улуу Британияныкындай жүрүп, Кытайдан салыштырмалуу бир топ алдыга кеткен эле. Кытайда социализм жүрсө, бул жакта капиталисттик режим өкүм сүргөн.
Роман Кармен
Кармен Роман Лазаревич [16 (29). 11. 1906, Одесса – 28. 4. 1978, Москва] – советтик кинорежиссёр, сценарист, журналист, документ кинонун оператору, СССР эл артисти (1966), Социалисттик Эмгектин Баатыры (1976), Азербайжан ССРинин искусствосуна эмгек сиңирген ишмер (1959). Москва мамлекеттик кинематография институтунун оператор бөлүмүн бүткөн (1932). 1920-жылы «Вечерняя Москва» гезитинде, «30 дней»,«Огонёк» журналдарында фото-корреспондент жана (документ) кинодо иштеген. 1932–35-жылдары «Союз киножурналды» чыгарууда ыкчам репортаждарды, портреттик очерктерди даярдаган жана монтаждаган («Үйдө», «Анна Масонованын отчёту», «Негр Робинсон – Моссоветтин депутаты» жана башка). 1936-жылы Испанияга (интернационалдык бригадалардын катарында салгылашып, кино да тарткан), кийин Кытайга барган. Тарткан материалдарынын негизинде Испаниядагы окуялар тууралуу (20 чыгарылыш, 1936–37), «Кытай күрөштө» (3 чыгарылыш, 1938) киножурналдары, ошондой эле «Испания» (режиссёр Э. И. Шуб), «Кытайдын өзгөчө району» (режиссёр М. Я. Слуцкий), экөө тең – 1939, «Кытайда» (1941, режиссёр, оператор жана тексттин автору Кармен) жана башка фильмдер жаралган. Слуцкий менен бирге көлөмдүү, татаал техникалык документ фильмдерди («Седовчулар», 1939; «Жаңы дүйнөнүн бир күнү», 1940) тартууга жана монтаждоого жетекчилик кылган. Улуу Ата Мекендик согуш мезгилинде фронттук кинооператор катары «Москванын жанында немец армиясын талкалоо» (1942), «Берлин» ж. б. фильмдер үчүн материал жыйнаган. 1946-жылы Нюрнберг процесси жөнүндө «Элдин өкүмү» фильмин тарткан. «Каспий нефтичилери жөнүндө повесть» (1953), «Деңизди багындыруучулар» (1959) фильмдери Лениндик сыйлыкка арзыган (1960). «Вьетнам» (1955), «Индия таңы» (1956), «Алоолонгон арал» (1961), «Улуу Ата Мекендик» (2 сериялуу, 1965), «Гренада, Гренада, Гренадам менин» (К. Симонов менен бирге, 1968), «Жолдош Берлин» (1969), «Алоолонгон континент» (1972), «Чили: күрөштүн жана тынчсыздануунун убагы» (1973), «Камарадос» (1974), «Корваландын жүрөгү» (1974) жана башка фильмдери бар. Ошондой эле биринчи советтик-америкалык «Улуу Ата Мекендик» документ долбоорду жетектеген (1979, 20 фильм; Кармендин – «22-июнь 1941» жана «Белгисиз солдат» фильмдеринин режиссёру). Документ кино жөнүндөгү көптөгөн публицистикалык жана тарыхый-теориялык макалалардын автору. 1970-жылдан ВГИКте профессор, СССР мамлекеттик сыйлыктын лауреаты (1942, 1947, 1952, 1975). Эки Ленин ордени менен сыйланган.
Фатализм
Фатализм (fatalis – тагдырга жазмышка ишенүү; адам бул жашооде эч нерсени өзгөртө албайт; баары анын тагдырына жазылган деген көз караш).
Бенжамен Блумдун таксономиясы
Буларды төмөндөгүдөй мүнөз-дөөгө болот.
Аксы району
Географиясы
Аксы району Өзбекстандын Наманган облусунун төрт району менен чектешет (Жаңы-Коргон, Чартак, Үйчү, Үч-Коргон). Аксы районунун Өзбекстан Республикасы менен болгон чек арасынын узундугу 142 км түзөт.
Федон (Платон)
Федон – же болбосо “Жан жөнүндө” – деп аталган Платондун чыгармаларынын бири.
Перевальная дарыясы (Покаль-Кы куймасы)
Перевальная — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Покаль-Кы дарыясынын сол жээгинен 90 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Орто-Кайырма
Калкы
Калкы - 908 киши.
Кадыров, Сатыбалды
С.Кадыров жаш акындардын республикалык фестивалынын (1977) лауреаты болгон жана 1985-жылы Кыргызстан Жазуучулар союзунун мүчөлүгүнө кабыл алынган.
Кыргыз тилинде
Кайчы: Атка минерлерге азил. – Ош, 1994. – 28 б.
Асел Кадырбекова
Өмүр баяны
Чыгармачылыгы:
Душанбе
Административдик-аймактык бөлүнүшү
Душанбе шаары төрт районго бөлүнөт, ар бир райондун өз администрациясы бар (райондук хукумат).
Исаков, Исабек
Кыргыз тилинде
Тоо достору: Очерктер. – Ф.: Кыргызстан, 1962. – 20 б.
Мекен мөмөлөрү: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1979. – 120 б.
Too ыры: Ырлар, поэмалар. – Ф.: Кыргызстан, 1987. – 128 б.
Орус тилинде
Путь жизни: Стихи, поэмы. – Ф.: Кыргызстан, 1981. – 112 с.
Башка элдердин тилдеринде
Любознательный мальчик: Стихи. – Ашхабад. – 20 с. – түркмөн.
Балдар ырлары. – Таллин. – эстон.
Котормолору
Исаковский М. Ырлар, поэмалар. –Ф., 1985.
Теософия
Колдонулган адабияттар
האגודה התאוסופית
Гексозалар
Гексозалар, жөнөкөй канттар, С6Н12О6 молекуласында алты көмүртек жана алты кычкылтек атомдору бар моносахариддер (глюкоза, фруктоза). Гексозалардын башка моносахариддердей эле ациклдүү (ачык) жана циклдүү (туюк) формалары болот. Алты мүчөлүү циклден тургандыктан, пиранозалар деп аталат. Гексозалар даамы таттуу кристалл заттар. Сууда жакшы эрийт. Моносахариддерге мүнөздүү бардык химиялык касиеттерге ээ. Гликозиддер түрүндө табиятта эркин кездешет. Дижана полисахариддердин, гликопротеиддердин жана башка курамына кирет. Кычкылданып, тиешелүү кислоталарды, калыбына келтирип, спирттерди пайда кылат. Молекуласында альдегид тобу болгон гексозалар альдоздорго, ал эми кето тобу барлары кетоздорго кирет. Эң маанилүү гексозалар: D-глюкоза, D-манноза, D-галактоза, D-фруктоза, аскорбин кислотасы (C витамини). Булар табиятта кеңири таралган моносахариддер. Көбүнчө өсүмдүк жана жаныбарларда кездешет. Гексозалар калыбына келтиргич катары кездеме боёодо, медицинада жана тамак-аш өнөр жайында кеңири колдонулат.
Каролина аралдары
Каролина аралдары – Тынч океандын батыш бөлүгүндөгү архипелаг, Микронезияда. Каролина аралдарында Микронезия Федерация штаттары (Борбордук жана Чыгыш Каролина аралдары: Косрае, Понпеи, Трук, Яп) жана Палау Республикасы жайгашкан. 1–10°С түндүк кеңдиктин жана 131–163°С чыгыш узундуктарынын аралыгында жайгашкан 936 аралдан (же аралдар тобунан) турат. Жалпы аянты 1320 км2. Калкы 100 миңден ашуун (2000). Жанар тоодон пайда болгон ири аралдары (бийиктиги 791 мге чейин): Бабелтуап, Понапе, Кусаие, Яп, Трук. Фосфат кендери бар. Климаты экватордук жана субэкватордук. Дайыма жашыл тропик токою, саванна өсөт. Тропиктик дыйканчылык өнүккөн. Балык кармалат.
Уул балага карата тыюулар
Жогорудагы ишеним эненин төркүндөрүнө - тага журтка болгон сыйды, урматты билдирип турат. Эненин төркүндөрүн сыйлоо – бул энени сыйлоо дегендик эмеспи. Мындай сыйдын жообу – бул тага журттун жээнге карата болгон мамилеси. Кыздын балдарын анын төркүндөрү өзгөчө кадырлашкан. Жээн жерде отурбайт, антсе тагасы кембагал болуп калат дешкен. Тага журтунан жээни каалаган нерсесин сурап алууга укуктуу болгон. Ошол себептүү “Жээн келгенче жети бөрү келсин” деген сөз чыккан.
10-апрель
10-апрель (кырг. Чын курандын ону) — Григорий жылсанагы боюнча жылдын 100-күнү, жылдын аягына чейин 265 күн (толук жылда 266) күн бар.
Байард (Нү-Мексико)
Байард (Нү-Мексико) (Bayard) — Нү-Мексико штатынын Grant округуна караган АКШ шаары.
Перекатная дарыясы (Каменистой куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Коомдук келишим теориясы
Коомдук келишим теориясы тууралуу ар тараптан иштелип чыккан окуулар 17–18-кылымдарда буржуазиянын феодализмге жана абсолюттук монархияга каршы чыгууларга байланыштуу пайда болгон (Гоббс, Гассенди, Спиноза, Локк, Руссо ж. б.). Коомдук келишим окуусу коомдук келишим шарттарын бузган феодалдарга каршы буржуазиянын күрөшүнө идеологиялык негиз болуп калган.
Карлов университети
Карлов университети - негизги Чех Республикасы университети, Борбордук Европадагы байыркы университет жана дүйнөдөгү эски жогорку окуу жайларынын бири, император Карл IV тарабынан 1348-жылы түзүлгөн. Курстар Чехия жана англис тилдеринде окутулат.
Билгичтик
Билгичтиксиз билим формалдуу болот. Мисалы: окуучу эрежени же формуланы билет, бирок аны пайдаланып маселе чыгара албайт; сөз түркүмдөрүнүн аныктамаларын так айтат, бирок конкреттүү сүйлөмдү сөз түркүмдөрү боюнча талдай албайт. Демек анын формалдуу билими бар, бирок билгичтиги жок.
Каба темир кени
Каба темир кени Жалал-Абад облусунун Ала-Бука районунда, Каба кыштагынан 30 км түндүк-чыгышта, Чаткал кырка тоосунун түштүк-чыгыш тармагында, деңиз деңгээлинен 1750–1950 м бийиктикте. Кен жергиликтүү элге илгертен белгилүү. 1944-ж. геол. издөө жумуштары жүргүзүлгөн. Кен аймагын Таш-Көмүр мезгилинде пайда болгон доломит менен акиташ теги жана эффузия тоотектери, ошондой эле каледондун гранит-диорит интрузиялары түзөт. Руда акиташ теги менен гранит-диорит интрузиясынын кошулган жеринде дого сымал ичке тилкени түзүп жатат. Мында скарн процесси пайда болуп, анын аяктоо мезгилинде тектоникалык терең жарака менен тилмеленген. Натыйжада жарака аркылуу көтөрүлгөн гидротерм эриндисинен магнетит, галенит, пирит, сфалерит ж. б. минералдар пайда болгон. Негизги руда–магнетит. Жогорку сапаттуу. Тилкенин узундугу 0,9 км, туурасы 50–200 м. Темирдин кондициялык өлчөмү 38,8%ке чейин. Руданын запасы 2,576 млн т, темирдики –1,0 млн т.
Майкл Фрэнсис Атия
Математикалык эмгектери
Атиянын 1958-жылга чейин жазылган эмгектери алгебралык геометриянын негиздерине арналган. 1954-жылы сызыкчалуу беттерди изилдөөдө тутам теориясынын тилин колдонгону үчүн Смит сыйлыгы ыйгарылган. Принстондогу кезинде эпликтикалык ийри сызыктын үстүндөгү вектордук катмарланууну классификациялап, мындай ар бир катмарлануу кемибөөчүлөрдүн түз суммасына жайыларын көрсөткөн.
Вухтым
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Орхит
Түрлөрү жана себептери
Орхиттин катуу кармаган жана өнөкөт түрү болот. Бруцеллёз, паротит, кургак учук, суу чечек, кызыл жүгүрүк ооруларынын кабылдоосу сезгендириши мүмкүн. Чоң кишилерде табарсыктын, простата безинин оорусунан кийин же калта кырсыкка учураганда орхит келип чыгат.
Боз-Талаа
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Бaрселонa (футбол клубу)
Барселона Испания жогорку лигасынан (La Liga) түшпөгөн үч клубдан бири, ошондой эле Реал Мадрид экөө Испаниянын эң ийгиликтүү эки клубу. 1928-жылы курулган лиганын 1929-жылдагы тунгуч чемпиону. 2015-жылга чейин Испанияда 23 жолку Ла лига (24 жолу вице-чемпион), 27 жолку Испания кубогу (11 жолу финалист), 11 жолку Испания супер кубогу (7 жолу финалист), 4 жолку Ева Дуарте кубогу (2 жолу финалист) жана 2 жолку Лига кубогу чемпиону. 5 жолу Чемпиондор лигасын утуп алган (3 жолу финалист). 1955-жылдан бери УЕФА аренасында бет алышып келет.
«Барселона» көп убакыт бою өзүнүн футболкаларында демөөрчүлөрдүн белгилерин колдонуудан баш тарткан клубдардын бири болуп келген. Бирок 2005-жылдан бери команданын футболкасынын сол ийининде TV3 логотиби пайда болуп калган (Каталония теле берүүсү), ал эми шорталарында жана жакаларында Каталониянын кичинекей желеги да чагылдырылган. 2006-жылдын 14-июль күнү клуб ЮНИСЕФ менен беш жылдык келишим түзгөн, анын негизинде фонддун белгиси форманын бетинде болмокчу. 2012-жылы «каталондуктар» Qatar Foundation коммерциялык эмес компания менен беш жылдык келишимге кол коюшуп, футболкадагы жарнамасы үчүн клуб жылына 30 млн € алып турган.
2013-жылы «Барселона» футболисттердин трансфердик баасынын негизинде эң кымбат клуб деп таанылган. 2014-жылы клуб 627 млн евро көлөмдөгү кирешеси менен дүйнөнүн эң бай клубдар арасында экинчи орунду алган.
Ат секиртмей
Оюндун башка түрлөрү. Эшек секиртмей, топоз секиртмей, качыр секиртмей, өгүз секиртмей, төө секиртмей.
Кабак уран кендер тобу
Кабак уран кендер тобу Нарын облусунун Жумгал районунда, Көк-Мойнок өрөөнүнүн түндүк капталында, Миңкуш суусунун оң куймалары Асыкташ жана Чөпалачык сууларынын алабында, белгилүү көмүр кендеринин чегинде, деңиз деңгээлинен 2000–3000 м бийиктикте. 1947-ж. табылган. 1947–50-ж. геол. чалгындоо иштери жүргүзүлгөн. Кен аймагы карбон, юра, палеоген мезгилдеринин тоотек катмарлары менен түзүлгөн. Бул кендер топко Кашка-Суу, Тууракабак. Агулак, Сасыкташ кендери кирет. Уран рудалануусу юра мезгилинин Тууракабак свитасынын № 2–3,4,5,6 көмүр кабаттары менен байланышкан. Уран рудалануусу көмүр кабаттарында ичке тилке, кабатча түрүндө кездешет. Рудалануу чөкмө тибине, көмүр-настурандуу формациясына кирет. Негизги руда минералдары: урандын гуматтары, настуран, урандын слюдасы, уран көөсү. Рудадагы урандын орточо өлчөмү 0,14%. 1952-жылга карата руданын запасы 1932 миң т, урандыкы – 2687,4 т.
Гельмгольц энергиясы
мында U - ички энергия, S - энтропия, Т - термодинамикалык темп-ра. Термодинамикалык потенциал аныктамасы б-ча Г. э. физ. өзгөрүлмөлөрү: темп-ра, көлөм жана система компоненттеринин молдук сандары мүнөздүү функциясы болуп эсептелет, ал эми (2) теңдемеси фундаменталдуу болуп саналат, башкача айтканда берилген система ж-дө бардык термодинамикалык маалыматтар камтыйт. Теңдештик изотермиялык процессте Г. э. азайышы система жасаган максималдуу жумушка барабар. Г. э. азыркы мааниси, термодинамикалык потенциалдын статистикалык термодинамика методу менен эсептөөлөрдө колдонулушу. Г. э. Дж же Дж/моль (молдук Г. э.) менен өлчөнөт.
Далянь шаары
Далянь (ор. Дальний, яп. Дайрен)– Түндүк-Чыгыш Кытайдагы шаар. Сары деңиздин Даляньвань булуңундагы ири порт (жылына 145 млн т. жүк ташылат). Ляонин провинциясында. Калкы 2,1 млн (2007). Балык кармоочу база. Кеме жана машина куруу, химиялык нефть ажыратуу, текстиль, тамак-аш өнөр жай бар. 1898-ж. Циннива кыштагын Россия Кытайдан убактылуу ижарага алып, анын ордуна Дальний шаарын негиздеген. 1904–05-ж. орус-япон согушунда Япония басып алган. Советтик армия 1945-ж. августта бошоткон. 1945-ж. совет-кытай келишими боюнча Кытай өкмөтү эркин порт атаган; порттун пристаны жана кампалары Советтер Союзуна 30 жылга ижарага берилип, 1950-ж. КЭРге акысыз кайтарылган. Далянь – илим жана билимдин ири борбору. Анда 300дөн ашык илимий-изилдөөлөр институту, 17 университет менен институт, музейлер, сүрөт галереясы, зоопарк, куштар паркы (1991; куштардын 1000ден ашык түрү), аквапарк бар. Жыл сайын эл аралык ярмаркалар (пиво фестивалы, 1999; дүйнөдөгү эң ири, «Октоберфеста» Мюнхен фестивалынан кийинки) өткөрүлүп турат. Туризм өнүккөн. Даляньга жакын көптөгөн кендердин (анын ичинде алмаз) запасы бар.
Акча
Валюта түгөйү
Валюта рыногунда ушул жупка кирген эки валютага баалардын катышы. Бул түшүнүк Forex рыногунда сооданы жөнөкөйлөтүү үчүн кеңири колдонулат, анткени бир валютаны сатып жатканда, соодагер ар дайым башкасын сатат. Жуптагы биринчи валюта базалык валюта деп аталат, ал эми экинчиси - котировка валютасы.
Калчабаева, Бурул
Тоң районунун Төрт-Күл айылында 1951-жылы туулган. 1968-жылы орто мектепти аяктаган. 1979-жылы КМУнун филология факультетин, 1989–1991-жылдары Москва Адабият институтунун Жогорку адабият курсун бүтүргөн.
Эсенбай Калдаров
Баскан жолу
Эсенбай Калдаров Ноокат районундагы Көк-Бел айылында 1951-жылы 23-августта туулган. 1968-жылы Ош облусттук басмаканада басуучу болуп эмгек жолун баштаган. 1970-1975-жж. Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетинде билим алган. 1975-жылдан республикалык «Ленинчил жаш» гезитинде корректор, кабарчы, спорт жана аскердик тарбия бөлүмүнүн башчысы, 1979-жылдан республикалык «Советтик Кыргызстан» гезитинде кабарчы, улук кабарчы, адабият жана искусство бөлүмүнүн башчысы, 1991-жылдын июнунда республиканын парламенттик «Эркин Тоо» гезитин уюштурууга катышып, анда бөлүм башчы, 1991-жылдын сентябрында республикалык «Кыргыз тили» коомунун «Эне тили» аттуу гезитин негиздеп, 1993-жылга чейин анын башкы редактору, 1993-жылы «Кыргыз Туусу» гезитинин башкы редакторунун орунбасары, 1994-жылдан Кыргыз Мамлекеттик телерадио корпорациясында социалдык-экономикалык жана коомдук-саясый башкы редакциясында жана адабий-драмалык башкы редакциясында башкы редактор, 1996-жылдан «КТР-Обо» гезитин ачып, анын жооптуу редактору, башкы редактордун орунбасары, башкы редактору, 1999-жылы кайрадан «Кыргыз Туусу» гезитинин башкы редакторунун орунбасары болуп иштеп, 2002-жылдын апрелинде Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгы менен өкмөттүк «Эркин Тоо» гезитинин башкы редакторлугуна дайындалып, 2005-жылдын март айына чейин жетектеген. Кийин «Эркин Тоонун» башкы редакторунун орунбасары, саясый баяндамачысы, 2007-жылдан Чүй университетинин президентинин кеңешчиси, филология факультетинин профессору, 2008-жылдын январынан Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын чечими менен «Кыргыз тили» гезитине башкы редактор болуп дайындалып, каза тапканга чейин жетектеп келген.
Кыргызстан агрардык-эмгек партиясы
Кыргызстан агрардык-эмгек партиясы Кыргыз Республикасындагы саясий партиялардын бири. Мамлекеттик каттооодон 1994-ж. 10-октябрда өткөн. Партиянын максаты өнөр жайды эң оор кризистен чыгарууга көмөктөшүү жана айыл инфраструктурасын биротоло сактап калуу, 1994-ж 22-октябрда болуп өткөн баштапкы деңгээлдеги жергиликтүү кеңештерге депутаттарды шайлоолордогу бул партиянын ишмердиги жөнүндө маалыматтар жок.
Остеопороз
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Босворт, Клиффорд Эдмунд
Кыскача өмүр баяны
Улуу Британиянын Сент Эндрюз (Шотландияда) университетинде, Манчестер университетинде, андан соң АКШдагы Принстон университетинин Гуманитардык билим борборунда дарстар окуган.
Анын “Исламдык сулалелер (династиялар)” (The Islamic dynasties) китеби бир катар тилдерге которулган.
Бокчо
Бокчо (иранча бокча — түрмөк, таңык)—1) баалуу буюм-терим сакталуучу сандыкча, куржун баштык; 2) бирөөнүн сырын, ал-жайын билүү үчүн жасалган аракет. Сагымбай Орозбаковдун вариантында буюм сакталуучу нерсе катарында «Канча там толгон дүйнө бар, Арттырып бокчо катпаңар» (Сагымбай Орозбаков, 3. 66),— деп айтылат. Ал эми Саякбай Каралаевдин вариантында Б-нун сүрөттөлүшүн төмөнкү саптардан көрөбүз:
Үй үстүнөн басалы.
Жарандык кодекс
Жарандык кодекс – жарандык иштин катышуучуларынын укуктук абалын, менчик укуктары менен ж. б. мүлктүк укуктарынын келип чыгуу негиздерин, аны ишке ашыруу тартибин, келишимдик ж. б. милдеттенмелерин жөнгө салуучу интеллектуалдык ишмердүүлүктүн натыйжаларына (интеллектуалдык менчикке) карата жекече укуктарды, ошондой эле башка мүлктүк жана анын катышуучуларынын (жеке жана юридикалык жактардын) теңчилик, жеке эрктик, мүлктүк өзалдынчалуулугуна негизделген мүлктүк эмес жеке мамилелери менен байланышкан укуктарды аныктоочу атайын тутумдаштырылган бирдиктүү мыйзам актысы. Ж. к. ишкердик жүргүзүүчү же аларга катышуучу адамдардын ортосундагы мамилелерди да жөнгө салат. Жарандык укуктун негизги булагы.
Жашынмак
Оюнчулардын саны 5—15 киши.