cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ээр чабуу
Ээрди каптоо төрт бөлүктөн турат. Абалы алдын, эки каптыргасынын баш-баштары, чарбасы, үстү капталат. Териге өзүнчө өң берүү үчүн кадимки кара тушту (сыяны) пайдалангандар бар. Аны чылгый теринин ич жагына сыйпайт. Ошондо ал сырткы өңүнө чыгат. Ансыз ээр кадимки жыдытылган карындай чел болуп, ээрдин жыгачы көрүнүп калат.
Ээрди каптоодо уй терисинен төө териси 8—10 жыл бышыгыраак болот. Кийинчерээк ээрчилер уй териси менен эле каптап жүрүшөт. Аны жыдытуу үчүн айрымдар бетине акиташ себет. Анда ички кыртышы жумшарат, жүнү жыдыйт. Жумуру жыгачты тамга жөлөп, ошого жыдыган терини артка салып, жүнүн орок менен шыпырып ташташат. Кайра ички бетин сыртына арта каратып, челин да сыдырат. Анан эки-үч кун таза сууга салса, акиси кетет. Ансыз каптаганда жылаңач ээрди тери чап кармай албайт. Ал «Там тешээр ээр» болуп калат. (Тамга койгула, ат-маты менен эшиктен кир, ат жыгылып, үч-төрт ала салсын, оңко турсун ээр сынбайт. Ушуну там бузаар ээр деп атайт.) Эгер ээр кургап, даяр боло элек чакта анда аны каптоочу терисин белендеп алат. Ошол жүнү шыпырылып алынган кургак көлөкө жерге керип, калдыркандай катырат. Айрымдар терини ным жерге таштап, чиритип же көгөртүп коет. Ошол кургатып алган терини сууга салып, чылгый кылып дароо ээрди каптай коюшат.
Колоджул дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Демократтык режим
Демократтык режим – саясий режимдин бир түрү. Ага бийликтин бөлүнүшү жана легитимдүүлүгү, саясий плюрализм, негизги адам укуктарынын жана эркиндиктеринин сакталышы мүнөздүү.
Анналдар
Анналдар (латынча annus - жыл) - жыл ичиндеги олуттуу окуяларды каттоо; тарыхый-баяндоо даректеринин адепки формасы, жазма санжыра. Жылына каттоо байыркы заманда көп элдерде болгон, бирок «Анналдар» термини байыркы Римден чыккан. Анда жылда болгон олуттуу окуяларды тактайга жазып, элге жарыя көрсөтүп коюла турган. Кыязы анналдар биздин заманга чейинки 387-жылы Римдеги өрттөн улам жок болуп кетсе керек, кийин эсте калгандары кайрадан жазылып, улантылган. 130-жылга жакын анналдар 80 китепке чогултулган («Чоң Анналдар» жыйнагы). 123-114-жылдары анналдарды жазуу токтотулган, бирок анналчылардын чыгармалары үчүн тарыхый булак болуп калган.
Акунов, Аалыбек
Кыскача өмүр баяны
1976-1981-жылдары Кыргыз улуттук университетинин тарых факультетинде окуган.
Автофазировка
Циклотрондо бөлүкчөлөр туруктуу магнит талаасында айланат да, дуанттын ортосундагы жылчыктарда ылдамдатылат. Бөлүкчөнүн айлануу жыштыгы w жана өзгөрүлмө электр талаасынын өзгөртүү жыштыгы (w0 бири бирине барабар: w = eH/mc = w0; е, m — бөлүкчөнүн заряды жана массасы, с — жарыктын ылдамдыгы, Н — магнит талаасынын чыңалышы. Бөлүкчөнүн энергиясынын өсүшү менен анын массасынын релятивдик чоңоюшу жана магнит талаасы магниттин жылчыгынын борборунан четин көздөй бир аз азайгандыктан, w=w0 барабардыгы бузулат.
Бул кубулушту Векслер — автофазировка, Макмилан фазалык турактуулук деп атаган.
Ачигус дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Батырбаева, Шайыркүл Жолдошевна
Кыскача өмүр таржымакалы
1977-жылы Тоң районундагы Оттук орто мектебин бүтүргөн.
1987-жылы кандидаттык диссертациясын тарых илиминин кандидаты Ю.А.Мошковдун жетекчилиги астында ийгиликтүү жактаган. Кыргыз профессионал тарыхчыларынын ичинен биринчи болуп, тарых илиминде математикалык методду жана электрондук эсептөө машинасын илимий изилдөө иштеринде колдонгон.
2001-2003-жылы докторантурада изилдөө иштерин жүргүзгөн.
Кыргызстандын туусу
Кыргызстандын туусу, ырасмый түрдө ― Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик туусу ― Кыргыз Республикасынын мамлекеттик белгилеринин бири.
Желек
Авторлору: Э. Айдарбеков, Б. Жайчыбеков, С. Иптаров, Ж. Матаев, М. Сыдыков.
Социалдык чөйрө
Социалдык чөйрө инсандын калыптанышына жана өсүшүнө чоң таасир тийгизет, ошондой эле ал адам ишмердигинин натыйжасында өзү да өзгөрөт
Кольцовка дарыясы (Сережа куймасы)
Тышкы шилтемелер
]
Борбор шаар
Булардын ичинен кээ бирлери башка шаарларда орун алышы мүмкүн.
Социалдык топ
Социалдык топ жөнүндөгү теориялар Социалдык топко таптык талдоо жүргүзбөйт.
Ээрди шөкөттөө
Буюмдун бетине түстүү металлдарды чабуу. Темирге күмүш жалатып, көрчөгөлөрдү берүү менен ээрдин бетин кооздоо салты. Мында да ар бир зергердин өзүнө таандык чеберчиликтери баамдалат. Ээрдин алдыңкы, арткы акталары күмүш менен жээктелет. Көкүрөгүнүн асты-үстү жана ээр кашы айланта туташ чабылган күмүш алкактарга «чапкылоо», «сыя төгүү», «кесүү», «оюм кылуу» өңдүү көркөм ыкмалары менен кооздуктар түшүп, атайын көркөм калыптарга куюлуп, жылдызчаланган көрчөгөлөр (топчулар) чабылат. Ээрдин алдыңкы бетине чөгөрүлгөн кызыл, жашыл, көк, сары түстөгү асыл таштардын төгөрөгү эшилген майда күмүш зымчылар жана торчолор аркылуу «тогуз төбөлөнөт». Мындай кооздук ээрдин кашынын эки ачасында да күйгөн жылдыздай жаркырап көрүнүп турат.
Лактация
Лактация (лат. lacto – сүт менен тамактандырам) – сүт эмүүчүлөрдүн жана адамдын сүт пайда кылуу, топтоо жана бөлүп чыгаруу процесси. Лактация жаныбарда төлдөгөндөн, аялда төрөттөн кийин башталат. Ал маммогенез (эмчек безинин жетилүүсү), лактогенез (сүттүн пайда болушу жана бөлүнүп чыгышы) стадияларынан турат. Маммогенез бойго бүткөндөн 2–3 айдан кийин башталат. Анда бездин сүт жаратуучу клеткалары көбөйөт, эмчектин үрпү чоңоёт. Лактогенез учурунда альвеолалардын эпителий клеткаларында сүт пайда болот. Сүттүн курамындагы белок амин кислоталарынан, лактоза глюкозадан, май кандагы май кислоталарынан синтезделет. Лактация татаал нейрогумордук процесс. Аны жөнгө салууда гипоталамус жана гипофиздин мааниси чоң. Бала эмизген энеде лактация жакшы болуш үчүн алардын тамагында орто эсеп менен суткасына 110–130 г белок, 100–130 г май, 450–500 г углевод болуп, туура тамактануу, 1,5–2 лче сүт жана сүт азыктарын көбүрөөк пайдалануу зарыл. Лактация аялдын дене түзүлүшүнүн өзгөчөлүгүнө, нерв системасынын туруктуулугуна, мүнөзүнө, төрөттөн кийинки ден соолугуна, туура тамактануусуна жана башка байланыштуу болот. Кээ бир энелердин эмчегинен төрөттөн кийин сүт чыкпайт (агалактия), айрымдарынан сүт аз чыгат (гипогалактия), кээ бир аялдар сүттүү болот (гиперлактия). Агалактия сейрек учурайт, ал негизинен эмчек безинин жетилбей калышынан, эндокриндик, кээде психикалык бузулуулардан болот. Гипогалактияга эмчек безинин, үрпүнүн жакшы өспөгөндүгү, сүт пайда болууга катышкан гормондордун жетишсиздиги, түрдүү оорулар (кант диабети, мастит, рак, нефрит жана башка) түрткү болот. Жаныбарларда лактация тууттан кийин көбөйүп, акырындап азая баштайт. Малдын сүттүүлүгү анын породасына, түрүнө, тоюттандырылышына жана башка шарттарга байланыштуу. Мастит, өзүнөн-өзү ийүү жана таш эмчек, кара желин болуу лактациянын бузулушуна алып келет.
Социал-демократия
70-жж. ортосунда көптөгөн социал-демократтык партиялар тарабынан согуштан кийинки жылдары теориялык жана практикалык ишмердүүлүктүн негизине салынган маанилүү постулаттарды кайра баалоо жүргүзүлгөн. Өнүккөн капиталисттик өлкөлөрдөгү коомдук түзүлүштү мактоо, алгач ирет сактык менен, кийин курч сынга алуу менен алмашкан. Профсоюздарда иштешкен социал-демократтык функционерлер күжүрмөн жүрүм-турумга өткөн. Капитализмдин өнүгүүсүндөгү өзгөрүүлөр 80-жж. башында күч алган. 80-жж. экинчи жарымында башталып, азыркыга чейин бүтпөгөн жаңы идентификациялоону издөө процессинде, социал-демократтык кыймылда эки негизги багыт бөлүнүп чыккан.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Влтава дарыясы
Влтава дарыясы – Чехиядагы дарыя. Лабанын (Эльба) сол куймасы. Узундугу 446 км, алабынын аянты 28 миң км2. Шумава тоосунан башталып, Ортоңку Чехиянын дөңсөөлөрү жана түздүктөрү менен агып өтөт. Орточо чыгымы Праганын тушунда 142 м3/сек. Төмөнкү агымында (84 км) кеме жүрөт (шлюздар аркылуу). Суусактагыч, ГЭС бар. Боюнда Ческе-Будеёвице, Прага шаары жайгашкан.
Арифметиканын негизги теориясы
Арифметиканын негизги теориясы — ар кандай n(n>1) натуралдык санын жөнөкөй сандардын көбөйтүндүсү түрүндө көрсөтүүгө боло тургандыгын далилдөөчү теорема.
Ит уйгак
Ит уйгак — бир жылдык чөп өсүмдүк. СССРдин бардык жеринде кездешет. Анын чөбү дарылык касиетке ээ. Балдарды киринтүүдө — антисептик каражат; диатезди дарылоо үчүн да колдонулат. Ит уйгактын суу маңызы боор, көк боор ооруларында, ар кандай тери борусунда пайдаланылат. Майдаланылган 15 г чөптү 1 л кайнак сууга бир түнгө чылайт да, чыпкаланган маңызын жарым кашыктан күнүнө 3—4 жолу ичсе болот.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Айлардын кыргызча аталышы
Жер планетасындагы жыл, адатта, он эки айга бөлүнөт. Кыргыз эли байыркы замандан бери жыл сүрүү, анын ичинде ай аталыштарын колдонуу боюнча өз алдынча системаны да пайдаланып, эл аралык тажрыйбаны да эске алып келген.
Бедреп дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Лама кадимки
Лама кадимки (Lama glama) – төөлөр тукумундагы ача туяктуулар түру. Лама кадимки төөдөн кичине жана өркөчү жок. Бийиктиги 140 см, салмагы 80–110 кг. Жүнү ичке, узун. Өңү ак, күрөң кызгылтым жана кара, кээси чаар. Көбүнчө жалкы, кээде эгиз тайлак (11 ай көтөрүп) тууйт. Түштүк Американын бөксө тоолоруна таралган. Ламанын 2 түрү – гуанако жана викунья бар, экөө тең бакмалаштырылган. Жапайы лама бакмасы менен аргындаштырылып, тукумчул ламалар чыгарылган. Украинада «Аскания-Нова» коругунда асыралат. Перу, Боливияда күч унаа катары пайдаланылат. Жүнүнөн ар кандай калың кездеме токулат.
Согушка каршы кыймыл
Антимилитардык кыймылдарга негизги салымды II Интернационалдын Брюсселдик (1891-ж.) жана Цюрихтик (1893-ж.) конгресстери кошту. Социал-демократия Согушка каршы кыймылдын бир катар таланттуу теоретиктери менен уюштуруучуларын чыгарды. Алардын эң ири өкүлдөрүнүн бири - француз социалисти Жан Жорес. Биринчи дүйнөлүк согуш башталаар алдында II Интернационалдын Штутгарт конгресси (1907-ж.) В.И.Ленин менен Р.Люксембургдун сунушу боюнча эгерде согуш чыгып кетсе эл аралык пролетариат согуштун чыгышын туудура турган капиталисттик түзүлүштү четтетүү үчүн чыгаарын билдирди.
Геронтология
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Лама Доржу
Лама Доржу Эрдене-Лама-Батур-хунтайши (1726–53) – калмак (ойрот) ханы (1750–53), Калдаң Серең хандын тун уулу. Күң аялынан туулуп, эреже боюнча такка отурууга укугу болбогондуктан, Калдаң Серең өлгөндө (1745) бийлик Лама Доржунун иниси Цеван Доржуга (Ажа хан) тийген (1745–50). Лама Доржу 1742-ж. жазында Сары Манжы нойон баштаган калмактардын күчү менен Ташкент шаарын каратып, Кокон, Касан шаарын курчоого алган, бирок кокондуктар менен кыргыздардын биргелешкен колунан жеңилип, артка чегинген. 1750-ж. Лама Доржу кайрадан Ташкент шаарын басып алууга аракеттенген. Бул учурда Жуңгар хандыгында төңкөрүш болуп, Цеван Доржунун көзү оюлуп, сүргүнгө айдалгандыктан, Л. Д. Жуңгарияга шашылыш кайтып, Эрдене Баатыр деген ат менен өзүн хан жарыялаган. Бирок калмактар аны хан катары тааныган эмес. Аталаш туугандары (Дабачы, Амурсана) жана айрым нойондор ага каршы чыгышкан. Мындай абал Жуңгар хандыгынын алсырашына түрткү болгон. Дабачы 1753-ж. январда Лама Доржуга капысынан кол салып өлтүрүп, такка өзү отурган.
Социалдык нормалар
Ар түрдүү коомдук-экономикалык системалардын өзүнө ылайык нормативдик талаптарынын түрлөрү болот.
Рухолла Хомейни
=Латынча булактар= =Сырткы шилтемелер= Инсандар, саясат
Коскобальцы дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Эски ураза (Краснокам району, Башкыртстан)
Эски ураза — Башкыртстандын Краснокам районундагы айыл, Арлан айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 35 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
"Таберик" - үлгүлүү балдар бий ансамбли
"Таберик" - Кыргыз мамлекетинде алгачкы балдардын музыкалык бий театр.Түзүлгөн куну 06.04.1967 жылы.
Гигантизм
Гигантизм (байыркы грек. γίγας, γίγαντος — «алп, дөө») — гипофиздин алдыңкы бөлүгү өсүү гормонун көп чыгаруусунун натыйжасында кишинин боюнун күчөп өсүшү.
Ла-Манш
Ла-Манш (фр. La Manche, сөзмө-сөз – салаа), Англис каналы – Европанын материктик бөлүгү (Франция) менен Улуу Британия аралынын ортосундагы кысык. Па-де-Кале кысыгы менен бирге Түндүк деңизди Атлантика океаны менен туташтырат. Узундугу 578 км, жазылыгы батышында 250 км, чыгышында 32 км. Фарватердеги тереңдиги 23,5 м, эң терең жери 172 м. Сайроондор (айрыкча чыгыш бөлүгүндө) көп. Суусу суткасына эки жолу ташкындайт; ташкындын бийиктиги айрым бөлүгүндө 12,2 мге (Сен-Мало булуңунда) жетет. Көбүнчө туман басып турат. Кысык аркылуу Түндүк жана Балтика деңиздеринин жээктериндеги өлкөлөрдү Түндүк жана Түштүк Америка, ошондой эле Африка, Азия, Австралия өлкөлөрү менен байланыштырган маанилүү жол өтөт. Балык кармалат.
Шанхай кызматташтык уюму
Расмий аталыштары
Шанхай Кызматташтык Уюмунун расмий иш тилдери - кытайча жана орусча. Уюмдун расмий аталыштары эки тилде, кыскартылган аталышы кашанын ичинде:
Мүчөлүк
Байкоочу мамлекеттер
Түзүлүшү
Өкмөт башчыларынын Кеңеши – бул уюмдун экинчи эң жогорку кеңеши. Бул кеңеш жылдык саммиттерде көп тармактуу кызматташтыктын маселелерин талкулайт. Кеңеш ошондой эле уюмдун бюджетин бекитет.
ШКУнун Катчылыгы – уюмдун башкы аткаруучу борбору. Ал уюмдун чечимдердин жана токтомдорун ишке ашыруусун тейлейт, сунушталган документтердин (декларация жана күн тартиби сыяктуу) долбоорлорун даярдайт, уюмдун документтерин сактоочу жайы функциясын аткарыт, ШКУнун алкагында атайын ишмердүүлүктү жүргүзөт жана ШКУ тууралуу маалымат таратат жана жарыялайт. Кеңсеси Пекинде жайгашкан. Азыркы ШКУнун Башкы катчысы - Муратбек Иманалиев, Кыргызстандын мурунку тышкы иштер министри жана Борбор Азиядагы Америка университетинин профессору.
Жан Батист Ламарк
Жан Батист Ламарк (1. 8. 1744, Базантен, Пикардия – 18. 12. 1829, Париж) – франциялык табият изилдөөчү. Париж ИАнын мүчөсү (1783). Иезуиттер мектебинде окуган (Амьен), кудай жолуна түшүү карьерасынан баш тартып, 1761–68-ж. армияда кызмат кылган. 1772–76-ж. Медициналык жогоргу мектепте метеорология, медицина, химия, ботаника илимдерин үйрөнүп, моллюскалардын раковинасын коллекциялаган. 1777 –78-ж. «Франциянын флорасы» деген 3 томдук эмгеги жарык көргөн. Ал китепте анын дихотомиялык принцип менен өсүмдүктөрдү практикалык аныктоосу сунушталган. Бул эмгек ага көрүнүктүү ботаниктердин бири катары атакка ээ кылган. 1780–81-ж. Европа боюнча саякатта болуп, табигый-тарыхый коллекцияларды изилдеген. Королдун ботаникалык багынын коллекциясын түзүп, музей уюштурган. Ал музейдин зоология кафедрасында 24 жыл башчы болгон.
Кирпи
Кирпинин жашаган жери (Erinaceus, L. 1758) - Орто Азия, Индия, Африка, Жаңы Зеландия. Кирпи эркиндикте 2-7 жыл, ал эми колдо багууда 8 жылдан 16 жылга чейин жашайт.
Согуш жана куралдуу конфликт
Согуш жана куралдуу конфликттин токтотулушу, алар менен байланышкан маселелердин чечилиши мамлекеттик деңгээлде, дипломаттык жол менен, үчүнчү мамлекеттер, эл аралык уюмдардын жардамы менен иш жүзөгө ашат; акыркы убакта регионалдык жана локалдык Согуш жана куралдуу конфликт зоналарында абалды нормалдаштырыш үчүн ынтымакташуу, элдешүү саясаты колдонулууда. Куралдуу конфликттин коркунучу анын көпчүлүк учурда катышуучуларынын курамын кеңейтүү, масштабын интернационалдаштыруу, кеңири саясий максаттуу согушка өсүп жетилүү тенденцияга, созулуңку мүнөзгө ээ болушунда жатат. 1990-91-жж. Персия булуцундагы согуштук окуялар көрсөткөндөй, мындай түрдөгү Согуш жана куралдуу конфликттер айтып бере алгыс саясий, социалдык-экономикалык, экологиялык зал ал келтирүүчү массалык жок кылуу куралдарын колдонуу коркунучу келип чыгат.Демек, куралдуу конфликттер менен согуштардын ортосунда айырмачьшык шарттуу гана болуп бара жатат. Бирок Согуш жана куралдуу конфликт социалдык-саясий жана согуштук-техникалык белгилер боюнча илимий классификациясы негизинен өзүнүн принципиалдык маанисин сактоодо.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Киыр Еланда дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сопло
Сопло (чорго) - суюктуктарды же газдарды керектүү ылдамдыкка чейин күүлөндүрүүчү жана ал агымды белгилүү багыт боюнча жиберүүчү атайын профилдеги жабык канал.
Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму (ЕККУ)
Кыскача тарыхы
Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму 1973-жылы 3-июльда Хельсинкиде ачылган, анда 35 ѳлкѳнүн делегаттары катышкан. 1-бѳлүк 5 күнгѳ созулуп, анда “кѳк китеп” боюнча жүрүү макулдашкан. 2-бѳлүк 1973-жылдын 18-сентабрынан 1975-жылдын 21-июльуна чейин созулган. 1975-жылы 1-августта “Финляндия холлдо” 3- бѳлүк болуп ѳткѳн, анда Хельсиндик 2- бѳлүк жыйынтыктоочу акт болуп, ага 35 ѳлкѳнүн делегаттары кол коюшкан. Аны конференциянын председатели, дипломат кардинал Агостино Казароли ачкан.
Үсөнов, Талант
Үсөнов (Ыпыев) Талант [1955-ж. т., Жети-Өгүз району, Балтабай (Алкым) айылы] — спортсмен-марафончу, СССР спортунун мастери (1981, марафондук чуркоо боюнча, дистанция 42 км 195 м). 1977-ж. Каракол мамлекеттик педагогикалык институтунун табигый-география факультетин бүтүргөн. 1977—78-ж. Комсомолдун Жети-Өгүз райондук комитетинин инструктору, 1978—91-ж. Каракол мамлекеттик педагогикалык институтунун дене тарбия кафедрасынын улук лаборанты, администрациялык-чарба боюнча проректор, 1992-жылдан Ысык-Көл облустук айыл чарба башкармасында иштеген. Марафондук чуркоо боюнча республикалык, союздук, эл аралык мелдештердин катышуучусу (1980—86-ж., Румыния, Венгрия, Монголия, Индия, Шри-Ланка, Польша).
Войнич Этель Лилиан
Войнич, Этель Лилиан (11. 5. 1864, Ирландия, Корк шаары – 28. 7. 1960, Нью-Йорк) – англис жазуучусу, котормочу, композитор; англис математиги Ж. Булдун кызы; поляк революционери М. Войничтин аялы. 1887-89-жылдары Россияда, 1920-жылдан Нью-Йоркто жашаган. Анын мыкты чыгармасы «Сайгак» (1897) романында 19-кылымдын 30-40-жылдарындагы италиялык революционерлердин баатырдык образын түзгөн. Роман жаштардын бирден бир сүйүктүү китептеринен болуп, спектакль, фильм, опералардын адабий негизи катары пайдаланылган. «Жек Реймонд» (1901), «Оливия Летам»(1904) Үзүлгөн достук» (1910), «Бут кийимиңди чеч» (1945) ж. б. романдардын автору. Булардан тышкары Этель Лилиан бир нече музыкалык чыгармаларды, анын ичинде «Вавилон» ораториясын (1948) жазып, М. Ю. Лермонтов, Н. В. Гоголь, Т. Г. Шевченко, Ф. М. Достоевскийдин чыгармаларын англис тилине которгон.
Курасан (дарыя)
Курасан — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Курган облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Уй дарыясынын оң жээгинен 324 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 79 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы башатынан Увелька дарыясын кошпогондо, Уй дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Войнич Этель Лилиан
Котормолору
Орус элинин айрым жазуучуларынын Н. В. Гоголь, Ю. М. Лермонтов, Т. Г. Шевченко жана Ф М. Достоевскийдин чыгармаларын англис тилине которгон.
Кыргызстандагы төңкөрүш (2020)
Окуянын жүрүшү
Парламент Садыр Жапаровду кайра-кайра үч жолу премьер-министрлике дайындашат. Бул жарлыкка президент Сооронбай Жээнбеков кол койгон. 15-октябрда Сооронбай Жээнбеков отставкага кетерин жарыялап, төмөнкүлөрдү билдирген:
Арксинус
Ал берилген синусу боюнча жааны (бурчту) табуу маселесин карайт. Аныкталуу областы [-1;1] жуп, чектүү жана өсүүчү функция. Белгилениши: у = arcsinx.
Демократтык социализм
Акыркы мезгилдерде бир катар социал-демократтык партиялар «уюмдашылган» же «башкарылма» рынок концепциясын иштеп чыгышты. Демократтык социализмдин идеологдорунун сунуштарында жумушсуздукту азайтуунун жолдору көрсөтүлүүдө.
70–80-ж. күч алган глобалдык көйгөйлөрдүн таасири астында демократтык социализм концепциясы экологиялык программа менен толукталды. Социал-демократия идеясы жана демократтык социализм принциптери Кыргызстандагы саясий партиялардын өзгөчө Кыргызстан социал-демократиялык партиясынын программалык документтерине да кирди.
Саясий этика
Этиканын жана саясат таануунун курамдык бөлүгү; саясий маданияппът нормативдик-нравалык аспектиси; саясатчынын жана анын интеллектисинин инсандык нравалык сапаттары; жүрүм-турумундагы маданияты, тарбиялуулугу жана демократизми. Саясий этиканын борборунда мораль жана бийликтин көйгөйлөрү турат.
Роза Отунбаева
Өмүр баяны
1981-жылы КПССтеги партиялык ишке өткөн – партиянын Кыргызстан Ленин райкомунун экинчи секретары, 1983-жылдан тартып – Фрунзе шааркомунун секретары.
1986—1989-жылдары – Кыргыз ССР Министрлер Советинин председателинин орун басары, тышкы иштер министри.
1989—1991-жылдары – СССР ТИМдин коллегия мүчөсү, СССРдин Атайын жана Ыйгарым укуктуу Элчисинин рангы бар, СССРдин ЮНЕСКОнун иштери боюнча Комиссиясынын жооптуу секретары, ал эми 1990—1991-жылдары СССРдин ЮНЕСКОнун иштери боюнча Комиссиясынын председатели.
2002-жылдын майынан тартып – БУУнун Башкы катчысынын Грузия/Абхазия жаңжалын жөнгө салуу боюнча атайын өкүлүнүн орун басары.
Кыргызстанда 2005-жылдын мартында болуп өткөн жана республиканын президенти Аскар Акаевди кулатууга жана анын ордуна Курманбек Бакиевди алып келген Мандалак революциясынан кийин кайрадан өлкөнүн тышкы иштер министринин кызмат ордуна дайындалган.
2011-жылдын февралынан тартып «Роза Отунбаеванын демилгеси» эл аралык коомдук фондуна башчылык кылат. Фонддун негизги максаты Кыргызстандын социалдык, саясий, экономикалык өнүгүшүнө түрткү берүүчү программаларды жана долбоорлорду демилгелөө жана ишке ашыруу болуп саналат.
Сыйлыктары:
·       Франциянын Ардактуу Легионунун Ордени (Франция, 2012-жыл)_____ «демократияны жана адам укуктарын коргоо маселелерине сиңирген зор эмгеги үчүн»
·        Полярдык жылдыз Ордени (Монголия, 2012)
Үй-бүлөсү
Кыргызстандын Жогорку сотунун мүчөсү Исак Отунбаевдин жана мугалим Салийка Даниярованын үй-бүлөсүндөгү сегиз баланын экинчиси.
Контрапункт
Контрапункт (punctus contra punctum – сөзмө сөз чекитке каршы чекит дегенден) – 1) полифониянын эле өзү – карама-каршы обондордун айкалышуусу менен мүнөздөлгөн көп үндүүлүктүн белгилүү бир түрү, ошондой эле көп үндүүлүктүн ушул түрүнө арналган илимий жана окуу предмети; 2) обондордун полифониялык, контрапункттук кошулуусу. Эки же бир нече обондун Контрапункту – доордун эстетикалык нормаларына төп келишкен иреттүү бүтүндүк (бирдиктүүлүк менен контрасттуулуктун бир эле убакта айкалышы); 3) негизги обонду коштогон обон.
Болотная дарыясы (Улыберда куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Саясий маркетинг
Саясий маркетинг өзүнүн концепциясында, иштелип чыккан стратегия жана тактикасынын жардамы менен базарда өз товарын алдыга түртүп, «сатат», шайлоочулардын психологиясына таасир этүү үчүн маркетингдик изилдөөлөрдөн негизинде иштелип чыккан көптөгөн саясий механизмдер, массалык маалымат каражаттары, өзгөчө телекөрсөтүү ж. б. таасир этүү каражаттары ишке киргизилет. Жарнама, маркетинг институттарынын кеңири структурасы түзүлөт.
"Манас" эпосунун историзми
Төрт баптан (главадан) турат. «Манас» эпосунун географиялык таралышы жөнүндө» деген бапта «Манас» эпосу кыргыздар жашаган чет өлкөлөрдө (Кытай, Ооганстан), ошондой эле коңшулаш союздук республикаларда ([[Өзбекстан]], Казакстан]], Тажикстан]]) айтылып келгендигин тиешелүү маалыматтардын негизинде далилдейт. Эпостун фактыларын салыштыруунун натыйжасында кыргыздар тараган бардык жердеги айтылып келген «Манас» эпосу бир тарыхый негизден жаралып, ар башка чөлкөмдө, ар кандай деңгээлде, ошол жердин тарыхый-социалдык шарттарына жараша өнүгүп жана сакталып келгендигин илимий жактан ишенимдүү белгилейт. «Манас» эпосунун сюжеттик системасындагы эпикалык окуялардын историзми жөнүндө» аттуу бапта эпостун эпикалык окуяларына илимий талдоо жүргүзүлөт.
Курашасай (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыргызстандык
Кыргыз улуту тууралуу кыскача маалымат
Алардын негизги бөлүгү түпкү улут катары Кыргызстанда байырлайт.
Кыргыздардын түпкү тарыхы хун дооруна байланышкан.
840-ж. Кыргыз кагандыгы Борбордук жана Ички Азиядагы Уйгур кагандыгын талкалаган жана алардын бөлүгү Чыгыш Түркстанга качкан уйгурлардын артынан кууп келип, Теңир-Тоо аймагына туруп калышкан соң, акырындап ислам динине өтө баштаган.
Кыргызстан тууралуу кыскача маалымат
Кыргыз Республикасынын Президенти - Алмазбек Шаршенович Атамбаев (2011-2017).
Саат алкагы - UTC +6
90% жакын аянты деңиздин деңгээлинен 1500 м өйдө жайгашкан.
Борбору - Бишкек шаары (860,7 миң тургун). Бейрасмий маалыматка караганда, анын калкы миллиондон ашты.
Кыргызстан 7 акимдик аймактан турат – Чүй облусу, Талас облусу, Ысык-Көл облусу, Нарын облусу, Жалал-Абад облусу, Ош облусу жана Баткен облусу.
Басуу (оюн)
Оюндун башка дагы түрлөрү
Таяк таянып басуу, таякты желкеге коюп басуу, таякты белге коюп басуу, дөңгө басып чыгуу, дөңгө басып түшүү, кумда басуу, сууда басуу, карда басуу, айдалган жерде басуу, ылай жерде басуу, чөптө басуу.
Ала-Тоо (журнал)
Журнал кыргыз совет адабиятынын калыптанышына жана өнүгүшүнө зор көмөк көрсөткөн. Кыргыз адабиятындагы бардык көрүнүктүү чыгармалар алгач ирет ушул журналга жарыяланган. Ал өз окуучуларын орустун жана дүйнөлүк классиктердин чыгармалары менен да тааныштырып турган. «Ала-Тоо» журналы кыргыз совет адабиятынын чечилбеген актуалдуу маселелерине арналган адабий сын макалаларын, айыл чарбадагы, өнөр жайдагы өндүрүштүн алдыңкыларынын күжүрмөн эмгегин чагылдырган очерктерди, публицистиканы үзбөй жарыялап келген. Журналда «Адабий сын», «Жаш калем», «Жаңы котормо», «Адабият таануу», «Достор үнү», «Биздин календарь» деген рубрикалардын алдында ар түркүн макалалар жарыяланган.
Кыл көпүрүк
Тар жерде дарыя ылдам аккандыктан жана көпүрүк өтө тар болгондуктан андан башы айланган адамдар менен кары-картаңдар өтө алышпагандыктан, эки бийик жээкти туташтырган көпүрүк «Кыл көпүрүк» деп аталып калган.
Ворга-Шор (Яней-Ты-Вис куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Өлагыш
Өлагыш - жер аты. Исфайрам өррөнүнүн оң капталында. Азыркы Баткен облусунун Кадамжай районундагы Үч-Коргон жана А. Масалиев атындагы айыл өкмөттөрүнө караштуу кыштакча да ушундай аталат. Көмүр кени бар.
Из туурамай
Шарттары
Оюнчулардын саны 4—8 киши. Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, спорттук бөлмө, Оюнга даярдануу. Оюнга жетекчи шайланат, калган оюнчулар бир катар болуп турушкандан  кийин оюндун  шарты  жана  кезеги  жөнүндө  сүйлөшүп алышат.
Безгек
Дарылоо
Дарылоону ооруканада врач жүргүзөт. Оорулуу тынчтыкты жана жакшылап багууну талап кылат. Дене ысып, чыйрыгуу убагында жылыткыч басып, жылуулап жаап, ысык чай, карагатты, ит мурунду кайнатып ичирүү талапка ылайык.
Волга дарыясы
Негизги өнөр-жай борборлору жана порттору: Тверь, Ярославль, Нижний Новгород, Чебоксары, Казан, Ульяновск, Тольятти, Самара, Саратов, Волгоград, Астрахань. В-нын алабында Волга-Кама, Жигули, Астрахань коруктары, Самара Лукасы улуттук паркы бар. Антропогендик таасирден дарыя алабында экологиялык кескин терс кырдаал түзүлүп турат.
Шайбек уулу, Ысак
Ысак Шайбек уулу (1880-1957) – кыргыздын 20-кылымдын башындагы жазгыч акыны.
Чыгармачыл мурасы
Ысак Шайбек уулунун, ага замандаш Молдо Кылыч Шамыкан уулунун, Эшеналы Арабай уулунун, Тоголок Молдонун, Осмонаалы Сыдык уулунун ж.б. мисалында тээ Совет дооруна чейин эле кыргыздарда кат таанып, чыгармаларын кат түрүндө таркаткан сабаттуу акындар, тарыхчылар, жазуучулар болгонун тастыктай алабыз.
Молдо Нияз
Акын өз чыгармаларында өмүр-өлүм, адеп-ахлак, бейадепсиздик, жаманчылык-жакшылыкка байланыштуу турмуштук-философиялык темаларга, Кокон хандыгынын аймагындагы кыргыздар баштан кечирген тарыхый окуяларды чагылдырып, Алымкул аталык, Курманжан датка, Полот хан сыяктуу журт башылардын ишмердиги тууралуу маалымат берет.
Куян (Краснокам району, Башкыртстан)
Куян — Башкыртстандын Краснокам районундагы айыл, Куян айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 4103 киши. Почта индекси — 452946, ОКАТО коду — 80237812001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Манас баатырдын теги
Чыгарманы баатырдын тегинен кабар берүүдөн баштоо — кыргыздардагы ар бир уул жети атасын билүү милдети, билбеген адам кул катары түшүнүү адатынын таасири.
Чоңбашев, Сыдык
Эстутум. Эскерүү
...
Воргашорвис
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Лев Ландау
Лондон Королдук коомунун (1960), АКШ Улуттук илимдер академиясынын (1960), Дания Королдук илимдер академиясынын (1951), Голландия Королдук илимдер академиясынын (1956), Америка Искусство жана илим академиясынын (1960), "Леополдин" Илимдер академиясынын (1964), Франсуз физика коомунун жана Лондон физика коомунун чет өлкөлүк мүчөсү.
Кунчугурка дарыясы
Кунчугурка (Каменка) — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Урюп дарыясынын сол жээгинен 36 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 32 км.
Өрдөк баш
Оюндун эрежеси
Буйруктан мурда баштоого, туруп басууга, аралыкты толук басып өтпөй коюуга бир бирине тоскоолдук кылууга болбойт.
Чавай(Чаувай)
Кыштактагы кийим тигүү фабрикасы, кендер жана сымап эритүүчү завод башка дагы 1940-50-жылдары курулган өнөр жай, соода, маданият имараттары менен чогуу 1990-жылдардын башындагы Акаевдин менчиктештирүү саясаты маалында талоонго алынып, бузулуп тонолгон.
Вэйн (Оклахома)
Вэйн (Оклахома) (Wayne) — Оклахома штатынын McClain округуна караган АКШ шаары.
Йажуж жана мажуж
Йажуж жана мажуж (Гог жана магог) – Библияда жана Куранда айтылган уламыштык эл (уламыштык жарым жапайы этнос).
Документ
Документ (Dokument, documentum) - сактоо жана коомдук пайдалануу максатында мезгил жана мейкиндик боюнча берүү үчүн текст, сыналгы же үналгы түрүндө аргандай маалыматтар камтылган материалдык объект.
Нурматов Байыш Нурматович
Эмгеги
1997-2011-жылдары КР Өкмөтүнүн алдындагы мамлекеттик байланыш агенттигинин директорунун орун басары, директору кызматтарында иштеген.
Сыйлыгы
1992-жылы доценттик даража ыйгарылган. 2003-жылы КР 3-даражадагы Мамлекеттик кеңешчи чини берилген. Илимге жана мамлекттин байланыш тармагына сиңирген өзгөчө эмгеги үчүн КР үчүнчү даражадагы “Манас” ордени, “Даңк” медалы менен сыйланган. 2004-жылы бийик тоолуу катаал шарттарда радиосигналдарды пайдаланууну жакшыртуу боюнча илимий ийгилиги үчүн Мамлекеттик сыйлыктын лауреаты болгон. Эл аралык электро байланыш биримдигинин жана Радиорегламентардык комитетинин ишмердүүлүгүнө салым кошкондугу үчүн Эл аралык электро байланыш биримдигинин күмүш медалы, Регионалдык кызматташтык биримдигинин бекемделишине өзүнүн жеке салымын кошкондугу үчүн ушул биримдиктин медалы жанан Ардак грамотасы ыйгарылган. И.Раззаков атындагы КМТУнун жана ЭТИнун Окумуштуулар Кеңешинин мүчөсү болуп саналат. ЭТИнун жамаатында татыктуу урмат-сыйга ээ.
Жамбаш чарасы
Жамбаш чарасы — кишинин буттарын бириктирип, жамбаш курчоосун түзүүчү тулку скелетинин төмөнкү бөлүгү. Жамбаш чарасы эки жамбаш, чычаң жана куймулчак сөөктөрүнөн турат. Жамбаш чарасы чоң жана кичине болуп айырмаланат. Кичине жамбаш чарасы жогортон төмөн куушурулган сөөк көңдөйү. Жамбаш чарасы бел кырчоосунун негизин түзгөндүктөн, омуртка тутумуна тирөөч болуп турат. Анын түзүлүшүндө жыныстык өзгөчөлүктөр (айрыкча жыныстык жетилүү мезгилинен баштап) даана байкалат. Аялдардын жамбаш чарасы жапыс жана кең, жамбаш сөөгүнүн канатчасы жазы, эркектердин жамбаш чарасы бийик жана кууш. Жамбаш чаранын арткы капталын түзүүчү куймулчак сөөгү аялдарда жука, жазы жана кыска. эркектердики узун жана ичке болот. Жамбаш чарасынын бет мандай капталын чаткаяк сөөктөрү түзөт. Чоң жамбаш чараларында төмөнкү ич көңдөй органдары, кичинесинде көтөн чучук, табарсык, эркектерде простата бези жана урук ыйлаакчасы, аялдарда жатын, жатын кошумчалары жана жатын кыны жайгашат. Жамбаш чарасынын сөөктөрүнө арка жана омуртка булчуңдары бекийт: андан бут булчуңдары башталат. Жамбаш чаранын итийден кийин бардык тарабынан тарышы, сөөктөрүнүн сынышы, туберкулёз жана кулгуна оорусуна чалдыгышы коркунучтуу. Аялдардын жамбаш чараларынын түзүлүшү менен көлөмүнүн төрөттө мааниси чоң (Төрөт). Ошондуктан -аялдар консультациясында жамбаш чаралары өлчөнөт. Кууш жамбаш чаралары төрөттө баланын өтүшүнө тоскоолдук кылат. Бул учурда төрөт кыйындап, бала төрөттөн жабыркайт (Ымыркайдын төрөттөн жабыркашы). Мындай учурда ар кандай кабылдоодон алдын алуу үчүн акушердик операция (мисалы, Кесарь кесүү) жасалат. Жамбаш чарасы кадимкидей эле болуп, баланын башы өтө чоң болгондо да өтпөй калышы мүмкүн. Муну клиникалык кууш жамбаш чаралары деп атайт.
Чыймылова, Бүбүкан
Чыймылова Бүбүкан (1930-ж. т., Ысык-Көл району, Тору-Айгыр айылы) — тарыхчы, тарых илимдеринин доктору (1978). 1951-ж. КМПИни бүткөн. 1951-52-ж. Кыргыз кыз-келиндер институтунда иштеген. 1952—53-ж. комсомолдун Бишкек шааркомунун 2-катчысы. 1953—55-ж. СССР ИАнын Кыргыз филиалынын Тил, адабият жана тарых институтунда кенже илимий кызматкер. 1955—59-ж. аспирант. 1959—62-ж. Кыргыз ССР ИАнын тарых институтунда кенже, улук илимий кызматкер. 1988-жылдан ушул эле институтта башкы илимий кызматкер. Чыймылованын эмгектери Кыргызстанда өнөр жайдын өнүгүш тарыхына жана социалдык мелдешке арналган. 70тен ашык илимий эмгектин (анын ичинде 10 монография, анын бешөө авторлош) автору. «Ардак Белгиси» ордени менен сыйланган.
Чоң Сулага дарыясы
Чоң Сулага — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Сары-Чумыш дарыясынын оң жээгинен 70 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Сүйүнбек
уулум Санжар Осмонов 13 Январь 1988 - төрөлгөн.
Камбартеп
«Беш айбандын оюну»
Даос жана Будда кечилдеринин өнөр тажрыйбалары кытайдын императордук армиясында пайдаланылган. Даостордун таалимин алган кытай жоокери өмүрү өткөнчө ал жолдон кылтайган эмес. Кармаш өнөрүнүн укмуштай түрлөрү менен машыгып чыңалган тандамал кытай жоокерлери империянын кызыкчылыгына «чаарбаш жапайыларды» багындырып басынтуу үчүн ишке салынган. Бекеринен «Манаста» канжарколдор менен  кырк  чоронун кармаштары даңазаланбайт: даос устаттарынын жан-тенди тирүү куралга айландыруудагы укмуштай илими кыргыз жоокерлеринин эсин оодарганы, аларга бир гана асыл Алмамбет шер туруштук берип, мизин кайтарганы эпосто кеңири баяндалат. Канжаркол өнөрүнөн жеңилген кыргыздар келечек үчүн жакшы сабак алышат. Канжарколдордун аракет-амалдары кыргыздардын коргонуу техника-тактикасын өз­гөртүп түзүүгө түрткү болот. Биринчиден, аттан түшүп жөө согушууга көнө башташат, экинчиден, контр-чабуулга өтүп, төрт тарапка бут менен согууну – «таштаман» техникасын ойлоп табышат.
Эрэңиштин (оодарыш) өзгөчөлүктөрү
«Темир атчан» позициясында колдордун орун которуштуруу же ордунан жылдыруу абалдары орой кармоо (захват) жана ыргытуу (бросок) ыкмаларын жасоо үчүн түрдүүчө коргонуу тосмолорун (защитные блоки) пайда кылат. Эрэңиштин тактика жана техникасын мезгил жана табият кайрап-бүлөп жерине жеткирген. Табият жоокер менен аттын кыймыл аракеттерин шайкештеп сайкалдап, алардын биоэнергетикалык касиеттерин бир бүтүн кылып жууруп салган. «Темир атчан» күжүрмөн турушу жоокер көч­мөн­дүн түбөлүк тынчып-жоошубас аскерий чабандестик үрөйүн көрсөтөт. Эрэңиште тегерене коргонуу тактикасы негизги мүнөзгө ээ. Ага жетишүү үчүн спираль боюнча чимирилген «Куюн» кыймылы колдонулат. Эңиште тактика-техникалык үстөмдүккө жетүүнүн негизи – коргонууда артыкчылык кылып, атаандаштын чабуул күчүн анын кыймыл багыты боюнча жиберип жана анын кол муундарына ар түрдүү оорутма, кайрыма ыкмаларды жасап, аягында, мүмкүн болсо, каршылашты ээрден эңип түшөт же алып ыргытат. Эрэңиштин ыкмалары учурунда чама, шартка жараша жасалат, б.а., учурга жараша жоокердин бүткүл турумунан тээп чыгат. Ошондуктан, атаандашты оодарып же эңип кетүүнүн ыктарынын түрү саны жагынан эсепсиз, кылма-кыл: эрэңиш кармаштын эркин жана калыпсыз (бесформенный) түрлөрүнө кирет. Бирок таза жеңишке жетүүнүн негизги ыкмасы болуп атаандаштын колун толгой тартып келип былк эткис кылып өзүнүн ээринин кашына басуу эсептелет. Ээрдин кашына толгоп басылган колду сууруп кеткен палван жок эсептүү.
Камбартептин кайра жаралышы
Кытайдын кылторко үлбүрөк даанышмандыгын, Тибет менен Күнчыгыш өлкөсүнүн каразоодой бир тектүү мономаданиятын байкап, окуп-үйрөнүп, амалда (практика) колдонгон адам жан жарыгына жетип, ички өзөк ааламдын термояд табына туш болуп, анан бабалардын канжолуна кайрылып карап, алар деле акырзаман материализмге чейин аталган улуттардан кем эмес – тең, а балким кээ бир жагынан мисалы, Жараткан Эгем Бир Теңирге болгон момун, баёо, наристе баладай ишенчээк дили менен артык турганын көрүп, акырзаман кыргызы үчүн айкөл Атанын аруу жолунан башка багыт жол жок экенине дагы бир ирет муюйсуң.
«Саргара жортуп, кызара бөртүп» дегендей, жыйырма жыл ичинде байыркы кыргыз рухунун бизге жеткен чырпындыларынын алгылыгын иргеп отуруп, кыргыз адамынын денелик-рухий-психологиялык өзгөчөлүктөрүн эсепке алган өзүн өзү агартып аруулантуу системи жана ошого негизделген эртаймаш мектеби түзүлдү. Бул жол менен жүргөн ар бир кыргыз баласы ахлактык жана психофизикалык аруулануунун улам бир баскычына көтө­рүлүп отуруп, акыры өзүнүн ички аала­мындагы айкөл Манастын Ааламрух Храмын, адамдын акыл жана карк күчтөрүнүн жогорку гармониясын түзгөн, улуттун рухий жаңылануусуна негиз болгон кудуреттүү Күчкубатты ачуу бактысына ээ болот.
Сүйүнбек
Сайак уруусу, Сайактан: Каба, Сары - эки уул.
Баатыр Байболоттон: Айдаке, Асаке, Күрөң, Молой - төрт уул.
Камбартеп
Манасчынын рухий-магиялык өнөрү
5. Же ашкере көп колдонуу да көңүлдү бузат.
Беш катага каршы сегиз эм бар. Кыргыз баласы бул жаатта элестүү кабылдап жана ойлоно билет. “Манасты” көп уккан адам аң-сезими тазаланып жана бир жерге уюй баштаганын байкайт. “Манастын” үстүндө ойлонуп, анын окуяларына көңүл топтоо – биздин мектептин сүкүт практикасынын өзөгү.
“Темир жал” комплекси
“Темир жал” комплекси Камбартеп кармаш системасынын өзөгүн түзөт. “Темир жал” байыркы кармаш-коргонуу системасынын жаңыланышы – азыркы ат минилбей калган учурдагы бөксөнү толуктап, чыдамкай жана ийкемдүү болууга үйрөтөт.
“Канжаркол тоголок таш түртөт”
Комплекс – дене тулку менен түрткөндө – “камбар түртүш” – кубат агымды чордонго топтойт; чоро аттын тула бою менен чар көпөлөк айланып, “Айлампа” деп аталган акробатик кыймылдарды жасаганда; “жабышып калуу” жана “сыйгалануу” (“жылмышуу”) принциптери менен катуу тегиздикте аракеттенгенде иштейт. Комплексте машыгуу үчүн “ат” деп аталган атайын аттын түспөлүн элестеткен манекендер, ийилчээк шар сымал маттар менен батуттар керек болот.
Бошоңдоо
Бошоңдоону – бүтүн тула бойду бошоңдотуп, психикалык тазалануу катары түшүнүш керек. Сүкүт абалда жекече, атайын жана эки-экиден коргонуу боюнча техника, ыкмаларды үйрөнгөндө колдонулат. Дененин кол-бут мүчөлөрү бошоңдоо аркылуу ички күч топтоп жана согууга үйрөнөт. Мисалы, ички күч толгон ий-кемдүү бут сенейген катуу буттан алда канча коргонууга жана чабуулдоого ыктуу, таасирдүү болот. Тепкенде – таман, тамандын кыры, өркөчү, кетмени, согончок, бүтүн шыйрак, тизе, жамбаш бөлүктөрү менен согулат. Кол менен коргонуунун толгон-токой варианттары бар, себеби кол эволюция жолунда мээ менен түздөн-түз байланыш жана узак сыноодон өткөн. Кол – каалаган учурда, каалаган багытта сокку урууга жөндөмдүү. Кол менен иштөөдө: кирип, качып, чумкуп, чапчып, түрдүү-түмөн тосмо-соккулар аркылуу “Чапчыма” деп аталган каршылаштын башына, тулкусуна жасалчу соккулардын сериясына чыгылат. Ошону менен катар “Камбар чалыш” аталган оорутма алыш, чалыштар колдонулат. Азыркы өзүн-өзү коргоо – каршылаштын ар кандай айла-амалына туруштук бере турган универсалдуу психофизикалык каражаттардан турат.
“Темир жал” машыгы
“Камба-ар, аттан!” деген чакырык боюнча чоро болгон көңүлүн кубат ортого уютуп, темир атчан турушта терең дем алып, “жапайы аттын тизгинин” кош колдоп толгоп, эки капталына кере тартат. Соңунан сөөмөйдөн баштап манжаларды жазып, керилген боюнча килейген “таштарды” колго алат. Таштын бүткүл оордугун сезген чоро, аны акырын башына коёт да, арка булчуңдарынын чыңалган күчү менен өйдө карай түртө берет. Анан эрк менен демди кошо чымырканып, эки алаканды жакындатып, “шардын” оордугу астында энергетикалык таяныч пайда кылат. Ошол чыңалган бойдон, көкүрөк деңгээлинде “шарды” түртө берет да, “дубалга” жабыштыра түртөт. Алакандар катуу назар бири-бирине горизонталь бет келип турат. Анан “шардан” кутулуп, бирок чымырканган бойдон манжаларды кезек менен катуу муш кылып түйө баштайт. Кайрадан “жапайы аттын тизгинин” колго алып, колдорду каршы багытка толгоп алат. Тула бойдун булчуң тарамышын кычырата жыйырып, тизгинди кайрадан капталга тартып келет да “жапайы атты” токтотот. Баштапкы “темир атчан” турушка турат. Ушул көнүгүү комплекси бир демде аткарылат. Комплекс аткарылып бүткөндөн кийин “темир атчан” турушта “бошоңдоо” машыгы аткарылат.
Бразилиа
Бразилиа – Бразилия Федерация Республиканын борбор шаары. 1960-ж. 21-апрелде Рио-де-Жанейро шаарынан расмий которулган. Бразилиа бөксө тоосунун борбордук бөлүгүндө, деңиз деңгээлинен 1000 м бийиктикте жайгашкан, чет жакасы менен Федерация борбордук округун түзөт. Калкы 2,0 млн (2015). Эл аралык аэропорту, метрополитен (2001), тамак-аш, жеңил өнөр жайы, университет бар. Шаар борбордун функциясын аткаруу үчүн атайын курулган; планда (1957-ж. архитектор Л. Коста иштеп чыккан) самолёттун сөлөкөтүн элестетет. «фюзеляжында» администрациялык жана коомдук имараттар, «канаттарында» турак жай кварталдары, «тумшугунда» үч бурчтуу аянтында улуттук конгресс сарайы, асман мелжиген секретариат, өкмөт жана юстиция сарайлары (архитектор О. Нимейер) жайгашкан. Аянттын тегерегине министрликтин 20 кабаттуу имараты курулган. Шаар Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген.
Саясий тил
Саясий тил саясий маданияттын элемента катары бир катар нормаларды камтыйт: тилдик табу; экпрессиянын эрежелери; публикалык чыгып сүйлөөлөрдө адабий талди колдонуу. Көбүрөөк мааниге саясий тексттердин императавдик жана ынандыруу функциясы ээ, анткени бул функцияларды ишке ашыруунун ыкмаларына моралдык баа берүү жасалган. Саясий тил ошондой эле социалдык фактыларды каттоо жана кайра түзүү функциясын аткарат. Саясий текст бийликтин жана жарандардын ортосундагы байланышты кармап туруу ыкмасы. Ал журналистиканын, публицистиканын, пропаганданын жана аз даражада - коомдук илимдин тилин аныктайт. Саясий тексттердин саясий маданиятта абдан көп болуусу негизинен бийлик менен атуулдардын ортосундагы байланышта расмий эмес учурлардын жок экендигин тастыктайт жана саясатты бюрократташтыруунун чеги катары каралуусу мүмкүн. Саясий тил. ачык жана жабык аксиологияны камтыйт. Негизинен саясий тексттерде социалдык жана саясий кубулуштардын баалары камтылат.
Ландшафт карталары
Ландшафт карталары — табигый аймактык жана антропогендик комплекстердин жайгашуусун жана структурасын чагылдырган карталар. Жалпы илимий (ар кандай рангадагы ландшафттык бирдиктерди камтуучу), баа берүүчү (аймакта чарбаны уюштуруу үчүн ландшафтты баалоочу), прогноздоочу (ландшафттын табигый жана техногендик таасирлерден өзгөрүүсүн көрсөтүүчү) карталар болуп бөлүнөт. Ал эми, байыркы ландшафттардын реконструкцияланган карталары палеоландшафт карталары деп аталат.
6-декабрь
''Жылдын - 440 күнү. Жыл аягына чейин 25 күн бар''
Вебберс Фоллс (Оклахома)
Калкы - 726 киши. Болжолдуу аянты - 10.1 км². FIPS коду — 40-79650.
Сандин (Куюргазин району, Башкыртстан)
Сандин — Башкыртстандын Куюргазин районундагы кыштак, Ермолаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 6 киши. Почта индекси — 453316, ОКАТО коду — 80239812007.
Конвенциондук кылмыш
Конвенциондук кылмыш – эларалык кылмыш-жаза укуктарынын ченемдеринде жоопкерчилик каралган кылмыш. К. к-тарга, м.: кылмыштуу акчалардын «адалдоо», террорчулук, согуш мыйзамдарын жана каадаларын бузуу, аба кемесиндеги кылмыштар ж. б. кирет.
Израил Алиев
Эмгеги
1983-1992 жылдары «Электроника» кафедрасынын улук окутуучусу,
12-декабрь
12-декабрь - Григорий календары боюнча жылдын 346-чы (толук жылда 347-чи) күнү, жылдын аягына чейин 19 күн бар.
Караханийлер мамлекети
Кошумча факт
Орус википедиясында Караханид мамлекети уйгурларга тиешелүү деп жазылган. Бирок бул маалымат чындыкка дал келбеген — кадимки вандал түзөтүү.
Куяс дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Саясий система
г) Саясий системанын өзү тарабынан, анын башкаруучу элитасы тарабынан иштелип чыккан «ички» импульстар (элде жактырылуучу же жактырылбоочу). Саясий системанын бул импульстарды кайра иштетет: өзүнүн чыгуусунда колдойт, же басат, же жок дейт, же нейтралдуу мамиле жасайт. а) саясий чечимдерди, б) саясий аракеттерди; в) кайра жаратуу импулсун, б. а. системанын кирүүсүнө түздөн түз түшүүчү саясий акцияларды берет.
Саясий системанын негизги функциялары: коомдун мүчөлөрүн саясий социалдаштыруу, б. а. аларды саясий ишмердүүлүккө тартуу; коомдун максатын, милдетин, өнүгүү жолдорун аныктоо, анын жашоосунун айкын программасын иштеп чыгуу жана алардын аткарылуусу боюнча иштерди уюштуруу; социалдык биримдик, топ жана катмарлардын кызыкчылыгы жана абалына ылайык материалдык жана руханий байлыктарды аныктоо жана бөлүштүрүү; мамлекеттик структуралар, социалдык биримдиктер жана индивиддердин кызыкчылыктарын ылайыкташтыруу; руханий-идеологиялык ишмердүүлүк, саясий аң-сезимди калыптандыруу же аны менен манипуляциялоо; берилген коомдук-саясий түзүлүштү бекемдөө.
Капуста
Ак керем
Ак керем диеталык касетке мүнөздөп тамактанууда колдонулат. Керем витаминдерге (В1, В2, В3, РР, К) бай өзгөчө С витамини 70 мг %ке жетет. Бышырган кезде керемди кайнап жаткансууга салса, С витамини көпкө сакталат. Ак керемден ар кандай кою, жана суюк тамактар, гарнирлер жасалат. Жаңы жана туздалган керем начинка жана салат жасоодо да керектклет. Кыргызстанда ак керемдин “Июльская”, ”Грибовская 147”, ”Слава1305”, ”Надежда”, “Чуйская” сыяктуу сорттору айдалат.
Конверсиялык аткарымдар
Конверсиялык аткарымдар – бир баалуу кагаздарды башкасына конверсирлөө менен байланышкан аткарымдар. М.: кыска мөөнөттүү милдеттенмелерди узак мөөнөттүүгө айландыруу боюнча аткарымдар.
Безетки
Безетки ( греr. άκμή) —  май бездеринин сезгениши.