cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Соодонбеков, Саты
Соодонбеков Саты (20.9. 1933, Тянь-Шань району, Оттук айылы— 1990, Бишкек ш.) — генерал, генералдыкка чейин жеткен темир жолчу инженер. 1955-ж. Ташкен шаарындагы темир жол институтун бүткөн. Эмгек жолун Балыкчы темир жол бекетинен бекет боюнча дежур болуп баштаган. 1956—57-ж. ошол эле бекетте начальниктин орун басары, Пишпек бекетинин начальнигинин жардамчысы. 1957-ж. Токмок, анан Фрунзе бекеттеринин начальниги. 1959-ж. Казак темир жолунун Фрунзедеги 10-бөлүмүнүн кыймыл, жүк ташуу жана жүргүнчүлөр бөлүмүндө начальниктин орун басары. 1960-жылдан бөлүмдүн поезддер кыймылынын коопсуздук ревизору. 1962-жылдан кыймыл, жүк ташуу жана жүргүнчүлөр бөлүмүндө начальник, ошол эле убакта Фрунзе темир жол бөлүмүнүн начальнигинин орун басары, 1978—90-ж. 1-орун басар, Алматы темир жолунун Фрунзедеги 10-бөлүмүнүн начальниги — Алматы темир жолунун начальнигинин орун басары болуп иштеген. 2 Эмгек Кызыл Туу, "Ардак Белгиси" ордендери жана медалдар менен сыйланган. "Ардактуу темир жолчу" наамынын ээси.
Мухтар Магауин
Кыскача өмүрбаян маалыматы
1962-жылы Алматыдагы Казак мамлекеттик университетин (азыркы Фараби атындагы Казак улуттук университетин), 1965-жылы аспирантураны аяктаган.
1990-1991-жылдары "Сары казак" романын, көп өтпөй "Казак тарыхынын алиппеси" тарыхый баянын (1993), "Кыпчак аруусу" (2004), "Кешик баш - тирүү тулуп икаясы" (2005) сыяктуу романдарын жазды.
Түрк элдеринин алдында сиңирген эмгеги үчүн сыйлыкты ага Түркиянын ошол кездеги президенти Сулейман Демирел тапшырган.
Кесиптештеринин баасы
- ''Мухтар агай кең талаада жашаган элдин турумушун, кулк-мүнөзүн сүрөттөп, элибиздин тарыхын чагылдырып жүрөт. Тарыхыбыздын айрым барактарынан көпкө чейин дээрлик беймаалым болуп келдик. Мисалы, 30-жылдардагы ачарчылык жөнүндө көп айтылчу эмес. Совет өкмөтү элдин мал жандыктарын тартып алуу жарянын баштап, көптөгөн казактар, түркмөндөр кырылган. Биз ошол ачарчылык жөнүндө Мухтар Магауиндин китептеринен билдик. Ага чейин антип жазышчу эмес''.
Ушу тапта Магауин Чехиянын борбору Прага шаары менен Карловы Вары шаарында жашайт.
Ал эми калемгердин "Чыңгыз-хан" ("Шыңғыс хан және оның заманы. Деректі тарихи хикая. 1-том. Туған жұрт") романында Ички жана Борбордук Азиянын түрк-монгол калктарынын тарыхынын барактары талданат. 2011-жылы төрт томдук романдын алгачкы тому жарык көрдү.
Жийдебаев, Улан Жумакожоевич
Сыйлыгы
Орусиянын Саха (Якутия) Республикасынын Ички иштер министринин буйругу менен "Кызматтагы артыкчылыгы" медалы жана Ардак Грамотасы менен сыйланган.
Кичи Саръюга
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Акыркы баатыр: Жамандыктын тамыры
Жарнамалык кампания
2019-жылы 5-декабрда Одноклассники социалдык тармакка, тасманын биринчи тизер-трейлери жарыяланган.
Бүтүн жана бөлүк
Бүтүн жана бөлүк – нерселердин жыйындысынын (бүтүндөр) жана анын курамындагы элементтердин бөлүктөр өз ара байланыштарын билдирүүчү философиялык категориялар. Жалпысынан бөлүктөр бир бүтүн нерсенин өзгөчөлүгүн көрсөтө турган элементтер. Мисалы, биологиялык түр объективдүү өзгөчөлүк катары өзү камтыган бардык индивиддердин маанилүү байланыштарынан турат. Түр индивиддерге карата бүтүн болсо, индивиддер ага карата бөлүк болот. Турмушта бир нече бүтүн биригип, өзүнөн татаалыраак бүтүндү пайда кылышы мүмкүн. Мындай учурда бир бүтүн дагы бир бүтүндүн камтылган бөлүгү болуп калат. Алгач бул маселе боюнча бир-бирине карама-каршы механисттик жана виталисттик багыттар пайда болгон. Механисттер бүтүндү бөлүктөрдүн жөнөкөй жыйындысы, ошондуктан бүтүндө жаңы сапаттар менен касиеттер болушу мүмкүн эмес деп эсептейт. Виталисттер бүтүндүн касиеттери анын бөлүктөрүнүн касиеттеринин жыйындысы жана бүтүндө жаңы касиеттер менен сапаттар пайда болот жана туташ бир бүтүн организмден анын бөлүктөрүн алып таштасак, организмде материалдык эмес бирдеме калат, нерселер менен кубулуштарды бир бүтүн кылып бириктирип жана жөнгө салып тура турган материалдык эмес күч болот дешет. Азыркы кезде неомеханизм жана неовитализм сыяктуу концепциялар философияда кеңири тараган. Бүтүн жана бөлүктүн ортосунда биримдик, туура келүү жана каршылык катыштары болот. Бүтүн дайыма өзгөрүштө, кыймылда, өнүгүүдө, бир бүтүндүн негизинде экинчиси, экинчиден үчүнчүсү жана башка бүтүн пайда болот. Жаңы бүтүн эски бүтүндүн негизинде дароо даяр түрүндө пайда болбойт. Адегенде жаңы бүтүндүн кээ бир керектүү бөлүктөрү эски бүтүндүн ичинде пайда болуп, өнүгүүнүн натыйжасында жаңы бүтүндү пайда кылат. Бүгүндүн ар түрдүү типтери (механикалык, физикалык, биологиялык, химиялык, социалдык) боло.
Багдашкино (Кугарчин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Сапалова, Дария Үсөн кызы
Өмүр баяны
1971-жылы Кыргызстандын Нарын шаарында туулган.
2003-2011-жылдары Орусиянын Саха жумуриятынын ордосу Якутск шаарындагы Саха мамлекеттик педагогикалык академиясында ага окутуучу, кабыл алуу комиссиясынын жооптуу катчысы, окуу-методикалык башкармалыгынын башчысы болуп иштеген.
Хэбидя-Яха (Няба-Яха куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Кичи Сед-Ю
Кичи Сёд-Ю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сед-Ю дарыясынын оң жээгинен 4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Манас
Манас баатырдын алгачкы эрдиктери
Турпан айдап чыгарды,
Манастын кан шайланышы
Радлов жазып алган вариантта Манас он төрт жашка чыкканда ордо чайкап кан болгону кыскача эскерилет. Саякбай Каралаевдин вариантында кыргыздар Алтайдан Ала-Тоого көчүп келгенден кийин Алоокени жеңген Манас кан шайланат. Шапак Рысмендеевдин варианты, ТМВ, Молдобасан Мусулманкуловдун вариантында бул окуя Сагымбай Орозбаковдун вариантына жакын сюжеттик нукта айтылып, Манас Алтайда эле кан болот.
Казактушкен дарыясы
Казактушкен — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чульча дарыясынын оң жээгинен 4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Жыргалбеков, Карабай
Жыргалбеков Карабай (1.1.1938-ж. т., Ак-Талаа району, Коңорчок айылы) — Кыргыз ССР Жогорку Советинин 2 жолку депутаты (1971—80). 1955-ж. Бишкек айыл чарба техникумун, 1961-ж. Кыргызстан айыл чарба институтун, 1970-ж. Алматыдагы Жогорку партиялык мектепти бүткөн. 1961—65-ж. Тогуз-Торо районунда зоотехник, комсомолдун Тогуз-Торо, Ак-Талаа райондук комитеттеринин катчысы, Кыргызстан ЛКЖС БКда бөлүм башчы, 1965—70-ж. Кыргызстан КП БКда инспектор, айыл чарба бөлүмүнүн башчысынын орун басары, 1970—79-ж. Тогуз-Торо, Жумгал райкомдорунун 1-катчысы, 1979—87-ж. Ош облусунда облустук айыл чарба мекемелеринде жетекчи кызматтарда, 1987—96-ж. Ак-Талаа районунда Ленин колхозунун башкармасынын төрагасы, 1996- жылдан «Кыргызжанармай» компаниясынын 1-вице-президенти. 2 «Ардак Белгиси» ордени, медалдар менен сыйланган.
Алиев Бакирдин
Колдонулган адабияттар
Асанов.У ““Нарын облусуна 70 жыл.Энциклопедия”-Бишкек;2009
Кусагазы дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жүгөрү гибриди
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Кичи Сыр-Яга
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Инбридинг
Айрым учурда малга узак убакыт И. колдонуу менен туруктуу тукум алууга болот. Академик М. Ф. Иванов И-ди жаңы порода түзүүдө кездешүүчү элементтердин бири деп эсептеп, украин ак чочкосун чыгарууга колдонгон. Кээ бир жерде өсүмдүктөрдүн өз ара чаңдашуусу жана жаныбарлардын жупташуусу менен сейрек жолугуучу формалар түзүлөт. Мисалы, Н. И. Вавилов байкаган Памирдеги кара жана жумшак буудай жана башка.
Хэнадуй-Яха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Аркан тартыш
Оюндун баяны
Педагогикалык мааниси. Күч, ийилчээктик тарбияланат, тырышчаактыкка, биримдүүлүккө үйрөтөт.
Сейталиев, Адис (сүрөтчү)
1984 жылдан 1986 жылга чейин аскер милдетин өтөт. 1992 жылы окуусун бүтүп Бишкеке кайтып келет.1996 жылы Кыргызстан сүрөтчүлөр союзуна мүчө болуп өтөт.
Майами (Оклахома)
Майами (Оклахома) (Miami) — Оклахома штатынын Ottawa округуна караган АКШ шаары.
Лемеза дарыясы (Сима куймасы)
Лемеза — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Сим дарыясынын сол жээгинен 72 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 119 км.
Зомбулук
Тарыхта
Бул темада негизинен эки мектеп бар.
Сексуалдык
Сексуалдык зордук-зомбулуктун учурлары:
Көмөктөшүүчү факторлор
Консервативдик маданияттарда аялы ачык кийинип алса күйөөсү, туугандары тараптан зомбулукка туш болушу мүмкүн. Бул көпчүлүктүн ою боюнча туура деп саналат: Ооганстанда аялдардын 62,8%ы эшерде туура эмес кийинип алышса күйөөсү сабаганга укуктуу дешкен.
Үй-бүлөдөгү зордук-зомбулук
Үй-бүлөлүк зордук-зомбулук – бул бир үй-бүлө мүчөсүнүн башкасына карата физикалык, сексуалдык, психологиялык жана экономикалык кысым колдонушу. Кеңири мааниде үй-бүлөлүк зомбулук балдарга, ата-энелерге же кары-картаңдарга карата зомбулукту да камтыйт. Үй-бүлөлүк зомбулук жабырлануучунун макулдугуна, эркине жана кызыкчылыктарына карама-каршы келип, үй-бүлө мүчөлөрүнүн биринин белгилүү бир максатта жүзөгө ашырылган эмоционалдык же күчтөп мажбурлоосу/аракети. Зомбулуктун башка түрлөрүнөн негизги айырмачылыгы жакын же үй-бүлөлүк мамиледе болгон адамдардын ортосунда гана болот. Негизинен зордук-зомбулук көрсөтүп жаткандар жабырлануучунун үстүнөн бийлик жүргүзүп, башкарып, көзөмөлгө алууну көздөйт. Дүйнөдө зордук-зомбулукка көпчүлүк учурда аял кишилер кабылышат. Көпчүлүк адамдар ырайымсыз мамилени, зомбулукту үй-бүлөдөгү чыр-чатак деп кабыл алып, жабырлануучулар (аял, эркекине карабай) бардык убакта укук коргоо органдарына кайрыла бербейт. Ал эми зомбулук жасап жаткан адам кылгандарын туура деп ойлоп, актоого боло турган көрүнүш катары кабылдайт, башкалар да ага көз жумушат. Бул балдар жана башка үй-бүлө мүчөлөрүнүн ортосунда зомбулуктун кайталанышына, күчөшүнө алып келиши мүмкүн. Кээ бир өлкөлөрдө зомбулукту акташат, айрыкча аялдар күйөөсүнүн көзүнө чөп салган же болжолдонгон учурларда жазалоонун бир түрү катары эсептешип, ага мыйзам тарабынан уруксат берилет. Ошондой эле гендердик теңсиздик менен үй-бүлөлүк зомбулуктун ортосунда байланыш бар, гендердик теңсиздик көп орун алган өлкөлөрдө үй-бүлөлүк зомбулук да көп болору далилденген. Үй-бүлөдөгү зомбулуктун жыштыгы гомосексуализмге көз каранды эмес: эркек жана аял бир жыныстуу мамилелерде ал карама-каршы жыныстагы мамилелердегидей эле көп кездешет, бирок бир жыныстуу мамилелерде анын катаалдыгы алсызыраак.
Бычуучу машина
Бычуучу машина – бычуу үчүн даярдалып коюлган кат-кат полотнону үлгүгө салып кесүүчү машина. Кездеменин бычылышы машинанын конструкциясына, кездеменин калыңдыгына жана сапатына жараша болот. Тигүү өндүрүшүндө бычагы көбүнчө түз жана диск түрүндөгү машиналар колдонулат. Мындай машинанын бычагы болоттон жасалып, алдыга жана артка жылат. Бычагы диск түрүндөгү машина кесүүгө даярдалган материалды тез кесет.
Жигитов, Салижан
1965-жылы Кыргыз улуттук илимий академиясынын Тил жана адабият институтунун аспирантурасын аяктаган.
1961-62-жылдары Кыргыз ССРинин Илимдер академиясынын тил жана адабият институтинда кенже илимий кызматкери, ал эми 1979-жылдан тарта сектор башчысы болуп узак жылдар үзүрлүү эмгектенген.
Кубанычбек Өмүралиев
Билими
2003-жылдан 2006-жылга чейин коррупцияга каршы күрөшүү үчүн мыйзамдык-укуктук жана институттук базанын маселелерин иликтөө боюнча Норвегия, Сингапур, Гонконг, Словения, Литва ж.б. мамлекеттерде билимин тереңдеткен.
Эмгек жолу
2006-2011 ж. - «Кыргыз парламентарийлери коррупцияга каршы” Коомдук бирикмесинин Аткаруучу директору.
1998-1999 ж. - Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинде Экономикалык саясат департаментинин Директорунун орунбасары – Эки тараптуу экономикалык программалар башкармалыгынын Жетекчиси.
Үй бүлөcү
Үй-бүлөлүү. Бир кызы, бир уулу жана 4 небереси бар.
Эмгектери
•	«Кыргыз Республикасында коррупцияга каршы күрөшүү үчүн ченемдик-укуктук жана институттук базага сереп», Бишкек, 2009 ж.
Брудный Арон Абрамович
52 жылдын аралыгында Кыргыз Илим Академиясында иштеген, Москвалык Мамлекеттик Университетинде (МГУ) авторлук курстарды окуткан, Кыргыз Орус Славян Университетинин (КРСУ) психология кафедрасын жетектеген, 1998 жылдан баштап Орто Азиялык Америкалык Университетинде (АУЦА) психологиялык лабораториясын жетектеген.
Эчки-Башы
Эчки-Башыдан чыккан инсандар
Кыштактагы алгачкы мектепти Сулайман Молдо ХХ кылымдын башында кургандыгы айтылат. Ал айылдыктарды арап жазмасында кат жазууга үйрөтүп, топурактан мектеп тургузган.
Брудный Арон Абрамович
Колдонулган адабияттар
http://www.centrasia.ru
Камга дарыясы
Камга — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Телецкое көлү (Камга булуңу) орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Касымов, Туратбек
Туратбек Касымов - 1942-жылы туулган. Жогорку билимдүү экономист. 1965-1970-жылдары өз колхозунда башкы экономист, башкы бухгалтер болгон. 1971-1973-жылдары компартиянын Ысык-Көл обкомунда инструктор, 1973-жылдан 1976-жылдары эл депутаттарынын Жети-Өгүз райондук Советинин аткаруу комитетинин төрагасынын орунбасары, 1976-жылдын ушул эле райондогу Ысык-Көл колхозунун башкармасы болуп иштеген. 1990-жылдан баштап эс алууда. Үй-бүлөөлү, алты баланын атасы, неберелери бар. Чыгармачылыкка жашынан ынтызаар, эс алуусун жазуу менен коштоп келет.
Акыйнек, акый
Акыйнек, акый - кыргыз оозеки поэзиясындагы айтыш жанрынын бир түрү.
Мисалы: "Байдын кызы менен жардынын кызы" деген акыйнек айтыш: Байдын кызы: Этегимби, жеңимби? Ушул кыз менин теңимби? Ой, жарды кыз, жарды кыз, Жакшылап уккун кебимди. Жарыбаган жалчылар, Жалданып улак алчулар. Жалдап коюп жакырды, Жакшы жүрөт малдуулар. Согончогу чор болуп, Жалданышат кор болуп. Өзүңдү өзүң билбейсиң, Тегерегиң тор болуп.
Куурдан басып өтүү
Оюндун педагогикалык мааниси
Оюн чечкиндүүлүккө, тең, салмакты сактоого, кыймылдарын башкарууга үйрөтөт.
Малоюз дарыясы
Малоюз — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Сим дарыясынын (Миньярский дарыясы)сол жээгинен 162 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Коулингтон (Оклахома)
Коулингтон (Оклахома) (Cowlington) — Оклахома штатынын Le Flore округуна караган АКШ шаары.
Нарбут (Кугарчин району, Башкыртстан)
Нарбут — Башкыртстандын Кугарчин районундагы айыл, Юмагузин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 36 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Селкинчек тебүү
Оюндун эрежеси
Бири-бирине жакындоого, тоскоолдук кылууга, оюндун  кезегин бузууга болбойт.
Кеңеш (Кара-Кулжа району)
Кеңеш, Кара-Кулжа району – Ош облусунун Кара-Кулжа районундагы кыштак. Кеңеш айыл округуна караштуу. Кара-Дарыянын боюнда, деңиз деңгээлинен 1820 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Кара-Кулжа кыштагынан 16 км батыш тарапта. Кара-Суу темир жол бекетинен 106 км. Орто мектеп, китепкана бар.
Күкүрт жер семирткич
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Куюн сымал кыймыл
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Конъюгация
1) Хромосомалардын конъюгациясы - мейоз учурунда жуп, гомол., хромосомалардын жакындап бири бирине кыналуусу, биригүүсү. Андан кийин хромосомалар кайчылашып, бирдей бөлүктөрүнүн (гендердин) алмашуусу - кроссинговер жүрөт.
Таякты кол жана бут менен кармап туруу
Оюнга методикалык көрсөтмө
Таяк тегиз, бутаксыз болушу керек.
Кирова (Кугарчин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Эбета
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Караева дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Бюджетти пландоо
Бюджетти пландоо –жана аткаруу процесси. Мамлекеттик бюджет чарбалык комплекстеринин пландуу көрсөткүчтөрүнүн, ишканалардын жана мекемелердин финансылык пландарынын, ар түрдүү баланстын жана сметанын негизинде түзүлөт. Бюджетти пландоодо чарбанын ички ресурстарын толук пайдалануу көрсөтүлөт жана калктын бюджетке жумшалуучу каражатынын көлөмү аныкталат, ошондой эле өндүрүштү зарыл ресурс менен толуктоо иштери белгиленет.
Кристаллдарды өстүрүү
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Юде-Сяд-Яга
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Автоспора
Автоспора (гр. autos - өзүм, spora - урук) – энелик клетканын өзүнө окшош спорасы.
Базарбаева Айнагүл
Кыргыз тилинде
Жүрөгүмдүн ээсине: Проза жана ырлар. - Б.: Полиграфресурс, 2009. - 175 б.
Өзгөргүчтүк
Комбинативдик өзгөргүчтүк - тукум куума, генотиптик өзгөргүчтүктүн бир түрү, генотипте аллелдердин орун алмашуусу менен байланышкан өзгөргүчтүк.
Кичи Сюрюнзяк дарыясы
Кичи Сюрюнзяк (Кичи Сюрюзняк) — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Сюрюнзяк дарыясынын сол жээгинен 29 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Кичи Яр-Вож
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Түштүк Парова-Яха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Көрүү сезими
Көрүү сезими -  организмдин көрүү органы (көз) аркылуу объектилерден чагылган жарыктарды, шоолаларды баамдоо менен тышкы дүйнөнү кабыл алышы, б. а. тышкы дүйнө жөнүндө информация алышы. Көрүү сезими аппараты көздө жайгашкан. Жарык көздүн фоторецептору аркылуу туюлат. Көрүү пигменти жарыктын квант энергиясын нервдик сигналдарга айлантат. Кабыл алынып жаткан жарыктын көлөмү пигменттерди сиңирүү спекторуна байланыштуу. Киши 400 - 700 мм толкун агымындагы жарыктын электр-магниттик таралышын кабыл ала алат, ал эми курт-кумурска ультракызгылт көк шооланы (300 мм ге чейин) кай бир кескелдириктер инфракызыл нурларды ажырата алышат. Жаныбарлар эволюциясында Көрүү сезими жарыкты ажырата билүү жана анын багытын аныктоо мүмкүнчүлүгүнөн ар кыл элестерди ажыратьш-талдап билүүгө чейинки татаал жолду басып өткөн.
Кубанычбек Бакиев
2002-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Жаз эңсеген жан сезим: Ырлар жана поэмалар – Б.: Бийиктик, 2009. – 220 б.
Орус тилинде
Жизнь-смерть-жизнь: 2-книга – Б.: Бийиктик, 2009. – 480 с.
Табалдыев, Кубатбек Шакиевич
Өмүр баяны
1979-жылы Жети-Өгүз районунун Дархан орто мектебин аяктаган.
1984-жылы Кыргыз Мамлекеттик университетинин (азыркы Кыргыз улуттук университетинин) тарых факультетин аяктаган.
Иштеген жерлери
2012-жылдын 11-февралынан тартып Кыргыз Тарых Коомунун вице-президенти (бул уюмдун президенти - Тынчтыкбек Чоротегин, дагы эки вице-президенти болуп маркум Бектемир Жумабаев менен Арслан Капай уулу Койчиев) шайланган.
Худайбердино (Кугарчин району, Башкыртстан)
Худайбердино — Башкыртстандын Кугарчин районундагы айыл, Ялчин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 383 киши. Почта индекси — 453331, ОКАТО коду — 80238895006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бакирова Афина
2004-жылы «Кыргыз руху», 2009-жылы «Ачык саясат», 2009–2010-жж. «Айат-пресс» гезитинде кабарчы болуп иштеп келет.
17-январь
17-январь (Үчтүн айынын он жетиси) — Григорий жылсанагы боюнча жылдын 17-чи күнү, жылдын аягына чейин 348 күн (толук жылда 349) күн бар.
Юлбаш (Кугарчин району, Башкыртстан)
Юлбаш — Башкыртстандын Кугарчин районундагы айыл, Ялчин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 34 киши. Почта индекси — 453331, ОКАТО коду — 80238895007.
Маалымат-ресурстук «Америка борбору»
АКШнын Элчилиги: -  Маалымат- ресурстук «Америка  борбору»: 1. Үй-бүлөсү аз камсыз болгон балдар үчүн борбордо акысыз англис тилин үйрөнүүгө, Жогорку окуу жайына кирүүгө даярданууга бардык шарттар түзүлгөн, маектешип-сүйлөшүүчү клубдар, курстар, аңглис тилинде сүйлөшкөн АКШнын элчилигинин кызматкерлери менен жолугушууларды, майрамдарды, викториналар, мелдештери  уюштурулган. 2. 2008-жылдан бери китепканадан пайдалануучулар үчүн акысыз Интернет кызматы жана АлаТВ кабельдик телевидениясы уюштурулуп берилген. К.Баялинов атындагы китепкана жылына мезгилдүү басылмалардын 266 аталыштагы санын алат. Алардын 222си гезит жана 44 аталыштагы журналдар.
Жээнбек Алымбаев
Жээнбек Байыскулович Алымбаев (16.1.1961; Афлатун кыштагы, Аксы, Кыргызстан) - кыргыз тарыхчысы, тарых илимдеринин доктору, профессор; булак таануу жана тарыхнаама боюнча адис.
Лэ Флор (Оклахома)
Лэ Флор (Оклахома) (Le Flore) — Оклахома штатынын Le Flore округуна караган АКШ шаары.
Сапаралиев, Дөөлөтбек Бекишович
Сапаралиев, Дөөлөтбек Бекишович - кыргыз тарыхчысы, профессор.
Өмүр баян
Кыргызстан жаш тарыхчылар жамаатынын төрагасы (1990-1991).
Кичи Ярей-Ю
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Мань-елга дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бактыгулов Сталбек
1996-жылы “Кыргыз Республикасынын эл агартуусунун отличниги”, 2001-жылы “Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер” наамы, 2004-жылы Эл аралык Айтматов сыйлыгы ыйгарылган.
Карасу дарыясы (Чулышман куймасы)
Карасу — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чулышман дарыясынын оң жээгинен 44 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Нарка дарыясы
Нарка — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - КАС/ЕДИЛ/1804/177/561/6/137/46 орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Овуляция
Овуляция  (лат. тил. ovum - жумуртка) —жетилген, уруктанууга жөндөмдүү уруктун фолликуладан чыгышы. Урук клеткасы фолликулярдык суюктук менен кошо ич көңдөйүнө, андан соң жатын түтүгүнө кирет.
Кош бойлуулук  башталганда, сары тулку плацента өнүккөнгө чейин прогестерон гормонун өндүрө баштайт. Эгерде бойго бүтпөсө, сары  тулку өз аракетин токтотот.
Мындан тышкары, гормоналдык контрацепция ыкмасы дагы бар, овуляция мезгили бойго бүтүрүүгө таасир этүүчү фактор болуп эсептелгендиктен, мындай ыкма негизинен овуляция мезгилине байкоо жүргүзүүгө негизделген. Гормоналдык терапия овуляциянын деңгээлин көтөрүүгө да жардам берет.
Кичи Хобда (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Елек. Дарыянын айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Базидиомицеттер
Базидиомицеттер (гр. basidion - фундамент, mykes – козу карын) – козу карындар классы. Булар көп клеткалуу, мицелиялуу, жогорку түзүлүштүү козу карындар, 30 миңден ашык түрү белгилүү. Жыныстык жол менен пайда болгон экзогендик базидиоспора атайын өсүндү – негизде (базидияда) жайгашат. Базидия (базидий) эки ядролуу клетканын (дикариондун) өөрчүшүнөн башталат. Базидийдин өөрчүшү аскомицеттердеги баштыктын пайда болушуна окшойт. Базидия дикароиоттук гифтин апикалык клеткасын бөлүп турган тосмонун каптал бөлүгүндөгү кичинекей өсүндүдөн жетилет. Ошол учурда дикариондун кош ядросу бөлүнөт, төрт ядро пайда болот. Клетка өзү да бөлүнөт, бир жуп ядро базидиянын энелик клеткасында калып калат. Андан ары бул ядролор кошулат, диплоиддик ядро редукция жолу менен бөлүнөт. Клетка чоюлуп, базидияны түзөт. Анын чокусунда өсүндүлөр – стеригмалар пайда болот. Аларда базидиоспоралар жайгашат. Жетилген базидиоспоралар стеригмалар менен бирге жакын аралыкка таркалат. Базидиомицеттердин мөмө денелери формасы жана консистенциясы боюнча түрдүүчө. Алар борпоң, тыгыз булалуу, эттүү, кабык, туяк, түтүк, дүмүрчө жана калпакчалар формаларында болот. Мөмө дененин спора кармаган бөлүгү гимений деп аталып, жөнөкөй түрлөрүндө ал чоку (учунда) бөлүгүндө, татаал түзүлүштүү Б-де мөмө дененин төмөнкү бөлүгүндө жайгашат. Базидиомицеттер базидиянын түзүлүшүнө, өөрчүү процесстеринин типтерине карай үч классчага бөлүнөт:
Базидиоспоралар (гр. basidion – фундамент, негиз, spora - урук) – базидиалдык козу карындардагы жыныстык көбөйүүдөн пайда болгон споралар.
Бакчиев Талантаалы
“Манас-мурас” коомдук фондунун мүчөсү, “Манас” банкынын стипендианты.
Апазов Жыргалбек
Апазов Жыргалбек (1946 ж Ак-Суу р.Шапак айылы)-журналист,акын.1974-1989 жылы Ысык-Кол областык"Ысык-Кол правдасы"гезитинде корректор,гезит чыгаруучу,кабарчы,редактордун орун басары,1989- жылдан Ысык-Кол телерадиокомпаниясында ага редактор."Кол таны","Ырларым менин сырларым" жб ыр жыйнактарынын автору.
Ахлыстино (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Ахлыстино — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Ахмет айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 234 киши. Почта индекси — 452247, ОКАТО коду — 80240805003.
Этектоо
Этектоо – Теңир-Тоо кырка тоолорун (мис., Иле, Кыргыз, Жонгор Ала-Тоолорун) этектей созулуп жаткан жапыз же орто бийиктеги тоо тармактары. Бир же бир нече тепкич аркылуу акырындап көтөрүлүп, деңиз деңг. 2000 м чамасындагы бийиктикте негизги кыsрка тоого кошулат. Тоо жаралуу мезгилинде тоо этектериндеги түздүктөрдүн көтөрүлүшүнөн пайда болот.
Гафуров Бобожан Гафурович
Гафуров Бобожан Гафурович (31.12.1908, Хожент району, Исписар кыштагы 12.7.1977, Дүйшөмбү) коомдук ишмер, чыгыштаануучу, тарыхчы. Тажик ССР ИАнын академиги (1951), СССР ИАнын академиги (1968), корр. мүчөсү (1958). Тажикстандын илимине эмгек сиңирген ишмери (1967). 1931-35-ж. Москвадагы Бүткүлсоюздук коммунисттик журналистика инстититутунда окуган. 1936-жылдан Тажикстан КП(б) БКнын аппаратында инструктор, басма бөлүмүнүн, маданий агартуу секторунун башчысы, пропаганда жана агитация боюнча секретары, 1944-46-ж. Тажикстан КП БКнын экинчи секретары, 1946-жылдан биринчи секретары болуп шайланат. 1942-48-ж. СССР ИАнын Тажик филиалында тарых, тил жана адабият инстититутунда тарых секторун жетектеп турган. 1956-77-ж. СССР ИАнын Чыгыштаануу инстититутунун (Москвада) директору. Эмгектери негизинен тажик элинин тарыхына арналган. «Таджики. Древнейшая, древняя и средневековая история» (1972)монографиясында Орто Азия аймагында алгачкы адамдар коомунун пайда болушунан 18-кылымдын орто ченине чейинки мезгил изилденип, тажиктердин, башка ортоазиялык элдердин Чыгыштын башка элдери менен тарыхый байланышы кеңири каралган. Гафуров Чыгыштын атактуу акындары, ойчулдары, окумуштуулары Калидаса, Фараби, Фирдоуси, Бируни, Ибн Сина, Дехлеви, Гуру Нанак, Насими, Асири, Иклаба жана башка жөнүндө китептер жазган. Анын «Александр Македонский жана Чыгыш» деген эмгегинде Чыгыш-Батыш проблемасынын жаңы аспектилери талкууланып, эллиндик цивилизациянын чыгыштык компоненттери ачылып берилет, антикалык дүйнөнүн маданиятынын өзара таасири жана синтези чагылдырылат. Анын активдүү колдоосу жана башкы редакциялык коллегияга төрагалыгы астында эң көрүнүктүү чыгыштаануучу акад. В. В. Бартолъддун эмгектеринин толук жыйнагынын басылышы ишке ашкан. Гафуров жетектеген инстититут чыгыштаануунун дүйнөлүк мааниге ээ ири борборуна айланган. СССР Жогорку Советинин (1946-62, 1966-70) депутаты болгон. 6 Ленин, Эмгек Кызыл Туу ордендери, медалдар менен сыйланган. Эмгектери: История таджикского народа. 3 изд. М., 1955; Кушанская эпоха и мировая цивилизация. М., 1968; Таджики. Древнейшая, древняя и средневековая история. М., 1972; Ал-Фараби в истории культуры. М., 1975; Александр Македонский и Восток. М., 1980; Гафуров Б. Г. Избранные труды. М., 1985. Адабият: Б. Г. Гафуров. Библиография. Душ., 1969. Ч. Жумагулов.
Каялу дарыясы (Кумурла куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Георгий Гачев
Кыскача өмүр таржымакалы
2008-жылы электр поюзунун алдында калып кайтыш болгон.
Анница (дарыя)
Анница (Кочуга) — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нея дарыясынын сол жээгинен 18 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Балбай Алагушов
Кыскача өмүр таржымакалы
Балбай Алагушов Кыргыз Улуттук Журналисттер жана Жазуучулар бирикмелеринин, Кыргызстан композиторлор бирикмесинин мүчөсү.
Балырлар
Алар дарыя, булак, көлдөр, көлмөлөр, топурак жана башка экология шартта кездешет. Алар фотосинтездин натыйжасында орг. эмес заттардан (суу, көмүр кычкыл газынан) орг. заттарды (глюкоза, крахмал) пайда кылып, кычкылтекти бөлүп чыгарат. Булар тоют, тамак-аш, дары-дармектер катарында кеңири колдонулат (өзгөчө Чыгыш өлкөлөрүндө) жана булганыч сууларды, абаны тазалоодо пайдаланылат.
Бейшеналиева Динара
Алгачкы ырлары 1985-жылы Талас райондук “Эмгек жарчысы” гезитине жарыяланып, кийин чыгармалары облустук “Талас турмушу”, республикалык “Ленинчил жаш”, ”Кыргызстан маданияты”, “Асаба”, ”Агым” гезиттеринде, “Учкун” альманахында жарыялана баштаган.
2009-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Кызыл алма: Ырлар. - Б.: Кыргызстан, 1992. - 151 б.
Бегалиева Өмүрбүбү
2005-жылы Кара-Буура округунан Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине депутаттыкка талапкер болгон.
Кыргыз тилинде
5. Карегим – калкым: Ырлар. – Б.: Учкун, 2005 – 127 б.
9. " Жусуп (Нүсүп) Миңбашы" поэтикалык  тарыхый роман-дастан - Бишкек, 2023 - 150 бет
Келескелу дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Муса Адышев
Адышев Муса Мирзапаязович (15.6.1915, Ош облусу, Алай району, Гүлчө кыштагы - 1.1.1979, Фрунзе) — белгилүү илимпоз, геология-минералогия илимдеринин доктору (1969), профессор (1971), Кыргыз ССР ИАнын академиги (1961), корреспондент мүчө (1954), вице-президенти (1974) ж-а президенти (1978). Кыргыз ССРинин илимге эмгек сиңирген ишмери (1975). Жалал-Абад педтехникумун (1935), Орто Азия мамлекеттик университетинин (САГУ) геология факультетин бүтүргөн (1947). Улуу Ата Мекендик согушка (1941-45) катышкан. Жалал-Абад, Ош облусунда айылдык мектепте мугалим, директор (1935-38), СССР ИАнын Кыргыз филиалынын Геология институтунун кенже илимий кызматкери (1947), директору (1952), 1954-75-ж. Кыргыз ССР ИАнын Геология институтунун директору болуп ишгеген. Адышев литогенез геохимиясынын өкүлү. Илимий эмгектери негизинен Теңир-Тоодогу байыркы доордо пайда болгон чөкмө тоотектердин геологиясын, беш элементтин (негизгиси урандын) геохимиясын жана кенбайлыктарын изилдөөгө арналган. Теңир-Тоодо кеңири тараган уран, ванадий, молибден жана алтынга бай көмүртеккремнийлүү сланецтер формациясын изилдеп чыккан. Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты (1975-77), Эмгек Кызыл Туу, Октябрь революциясы, «Ардак Белгиси» ордендери жана медалдар менен сыйланган. Адышевдин ысмынан Кыргыз Республиканын УИАнын Геология институту, Түштүк-Батыш Теңир-Тоодогу кырка тоо жана андагы бийик чоку, ошондой эле Ош техникалык университети, Бишкектеги көчө аталган.
Бекболотов Тургунбек
Кыргыз тилинде
II китеп. - Б.: Басма тамга, 2006. – 223 б.
Анюг (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Фаина Раневская
Фаина Георгиевна (Григорьевна) Раневская (төрөлгөндөгү тегаты – Фаина Гиршевна Фельдман; 1896-жылдын 27-августу (15-августу), Таганрог, Орусия – 1984-жылдын 19-июлу, Москва, СССР) – орус жана совет театр жана кино өнөрпозу, СССР Эл артисти, ылакап сөздөрү менен атыккан айым.
Василий III Иванович
Васи́лий III Иванович (25-март1479 - 3-январь 1533)— Москованын улуу Князы 1505—1533, Ивана III Великий менен Софии Палеологдун баласы, Ивана IV Грозныйдын атасы.
Сарыгулова, Бурулкан Турдубек кызы
Тек-жайы
Атасы - Сарыгулов Турдубек (1929-2007) Кыргызстандын Ысык-Көл областына караштуу Жети-Өгүз районунун Кичи-Жаргылчак айылында туулган. Нарын, Ош, Ысык-Көл областтарынын мектептеринде мугалим, завуч, мектеп директору, айылдык кеңештин төрагасы (сельсовет) кызматтарында узак жылдар иштеген. Өмүрүнүн акыркы жылдардында аксакалдар сотунун төрагасы милдетин аркалаган. Энеси – Бөлөкбаева Жибек (1937-2009) Жети-Өгүз айылынын Тосор айылында туулган. Өмүрүн башталгыч класстын окуучуларына билим берүүгө арнаган. Чоң атасы – Мөөнчү уулу Сарыгул, өрөөндө “жез таңдай” атыккан чечен, “кун чечкен” калыс адам болгон. Элүүнчү жылдардын башында “жер айдаганга пайдаланчу өгүз пара алды” деген жалаа менен Пишпекке айдалып, кийин акталган.
Сыйлыктары
1996-жылы - “Эл агартуунун отличниги” төш белгисинин ээси;
2003, 2004, 2005, 2007 - жылдардагы «Парламенттик мыкты кабарчы» сыйлыктарынын ээси;
Анюж (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Лотси (Оклахома)
Лотси (Оклахома) (Lotsee) — Оклахома штатынын Tulsa округуна караган АКШ шаары.
Манита-Шор
Манита-Шор — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лек-Вож дарыясынын оң жээгинен 39 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Бекмырзаев Колдош (Колдош мырза)
1960-жылдан баштап чыгармачылык менен алектенип, ырлары, аңгемелери ар түрдүү альманахтарга жарыяланган.
Жарык көргөн китептери
Тилле ушактары: Аңгемелер. – Ташкент: Жаш Гвардия, 1980 – 36 б.
Вафа иши. – Ташкент: Гафур Гульям, 1983. – 64 б.
Бекназарова Касиет
Жарык көргөн китептери
Тааныш обон: Ырлар жана поэма. - Б.: Гүлчынар, 2009. - 165 б.
Аскомицеттер (баштыктуу козу карындар)
Татаал түзүлүштүү аскомицеттерде гаметангиялардын түзүлүшү татаалдашат жана дифференциацияланат. Ургаачылык гаметангий (архикарп) эки бөлүктөн - аскогон жана трихогинадан турат, эркектик гаметангий (антеридий) бир клеткалуу. Уруктануудан антеридиянын элементтери трихогина аркылуу аскогонго өтөт. Клеткалардын кошулушу менен дикарион калыбына келет. Диплоиддик ядро редукция жолу менен бөлүнгөн соң, пайда болгон ядродо митоздук бөлүнүү жүрүп, 8 гаплоиддик ядролордун айланасында 8, кээде 4 аскоспоралар пайда болот.
Локулоаскомицеттер (Loculoascomycetidae) – баштыктар аскостромада (боштук – локула) пайда болот.
Кокши дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мавлют (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Мавлют — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Бакаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 37 киши. Почта индекси — 452244, ОКАТО коду — 80240810003.
Ловлэнд (Оклахома)
Калкы - 13 киши. Болжолдуу аянты - 0.582255 км². FIPS коду — 40-44150.
Баран (Межа куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Стресс
Стресс — кишиге өтө күчтүү дүүлүктүргүч таасир эткенде пайда болгон абал. Мында организм ал шартка ыңгайланат. Организмге дүүлүктүргүч таасир эткенде ички секреция бездери (гипофиз) активдүү иштеп, бөйрөк үстүндөгү бездин ишин күчөтүүчү гормон көп бөлүнөт. Натыйжада түрдүү гормондор, анын ичинде кортикоиддер канга көп берилет. Кортикоиддер организмдин ыңгайлануу механизмин күчөтөт (адаптациялык синдром). Жалпы адаптациялык синдром ыңгайлануу реакциясы болуу менен бирге айрым шарттарда (кайталап же тез-тез таасир этүү) оорулардын пайда болушуна себеп болот, себеби гормонду кээде ашык чыгарып, ал организмге зыян келтирет. С-тин таасиринен оорунун өөрчүшү организмдин абалына жараша болот. Мисалы, гипертония оорусу барларда С. өтө оор өтүп, гипертониялык криз менен коштолот; ичеги-карындын сезгенүү ооруларында кан кетүүчү жара пайда болушу мүмкүн. Адамдарга эмоциялык С. чоң таасир этет. Бат-бат кайталанган эмоциялык С-тен бөйрөк үстүндөгү бездин иштөөсү начарлап, организмдин ыңгайлануу жөндөмүн төмөндөтөт. Адаптациялык синдромдун пайда болушуна гипофиз менен бөйрөк үстүндөгү бездин гормондорунан тышкары нерв системасы да белгилүү роль ойнойт. Бул абал кадимки эле турмушта же -өзгөчө шарттарда (мисалы, космос мейкиндигине учууда жана башкалар) болот. С. түшүнүгүн канадалык физиолог Г. Селье 1936-ж. киргизген.
Юре-Яха (Ид-Яха куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Симгаза дарыясы
Симгаза — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Сим дарыясынын сол жээгинен 106 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Илик (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Илик — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Горьков айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 652 киши. Почта индекси — 452246, ОКАТО коду — 80240815001.
Медициналык кол кап
Дезинфекция жана стерилдөө процесстери
Кол капты стерилдөө ыкмасы;
Макомб (Оклахома)
Макомб (Оклахома) (Macomb) — Оклахома штатынын Pottawatomie округуна караган АКШ шаары.
Шүүдүрүм
Шүүдүрүм – кечинде, түнкүсүн жана эртең менен жер бетине, өсүмдүктөргө жана башка түрдүү нерселерге туруп калган тамчы түрүндөгү ным. Ал абанын муздашынан жана абадагы суу бууларынын конденсацияланышынан пайда болот да, жер үстүндөгү заттарда, айрыкча өсүмдүк жалбырактарында жакшы кармалып калат. Шүүдүрүм тамчысынын өлчөмү 0,1–0,3 ммге жетет.
Бектурганова Күлбүбү
Эмгек жолу
1970–1973-жж. Фрунзе шаарындагы Биринчи май райондук комитетинде өнөр жай, транспорт бөлүмүнүн башчысы болгон.
1985–1989-жж. Советтик аялдар комитетинин, Кыргыз ССРинин аялдар комитетинин мүчөсү болгон.
Арыков Ташмат
Арыков Ташмат (1937–2001) - акын, котормочу.
Т.Арыковдун бир топ ырларына обон чыгарылган.
Болть (дарыя)
Болть — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Унжа дарыясынын сол жээгинен 144 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 35 км.
Боровая Шохра (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Медвежий (Заостренная куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Койсун Карасартова
Ал ар кандай жанрдагы кыргыз, өзбек, казак, уйгур композиторлорунун чыгармаларын, С. Андабеков менен бирдикте тамашалуу ырларды чебер аткарат.
Шортоң топурак
Шортоң топурак – негизинен шор топурактардын (солончак) туздан арылуу процессинде пайда болгон топурактар. Кургакчыл аймактарда аралча түрүндө таралган. Топурак горизонттору даана байкалат. Шортоң топурактар режими чириндилүүлүгү (кара жана каштан топурак шортоңдору), кыртыш суулары менен өз ара байланышы (шалбаа, шалбаалуу-талаа, талаа), шортоңдуу горизонттун үстүндөгү калыңдыгы (кабыктуу, ортоңку, терең), шортоң горизонтунун структурасы (мамы сымал, призма сымал ж. б.), туздун тереңдикке таралуу чеги жана составы боюнча бөлүнөт. Топурак күрсүз, гипс же акиташты кошууну талап кылат. Дунай бою жана Каспий бою ойдуңдарында, Орто Азияда кеңири таралган.
Ералаш
Жаралуу тарыхы
Балдар үчүн Фитилёк юмор киножурналын жаратуу сунушу менен режиссер Алла Сурикова ЦК КПССке кат жөнөтөт. Киножурналдын негиздөөчүлөрү драматург Александр Хмелик жана Борис Грачевски (1975-жылдан 2001-жылга чейин директору, 2002-жылдан тарта жетекчиси) болушкан. Жаратуу учурунда Фитилек атын жаратпашкан. Көрүүчүлөрдүн арасында киножурналдын аталышын таңдоо үчүн конкурс жарыяланып, Ералаш атын, келип түшкөң каттардын арасынан Москвадагы мектептердин биринин окуучу кыздын катынан алынган,бирок кыздын атың эстебей калышкан. 2013-жылы Бүгүн кечинде (Сегодня вечером) аттуу шоудо Сурикова менен Грачевский Ералаш атын Хмеликтин кызы Мария ойлоп тапканын айтышкан.
Башталышы
Ар бир выпусктун башталышы анимация менен кооздолгон. Экрандын четтерине пара болуп: аял жана эркек, бала жана кыз пайда болушат.Алардын арасына экрандын ортосуна ак тикбурчтук тартылат. Тикбурчтуктун ичине биринин артынан бири «балдардын», «юмор» жана «киножурналы» деген сөздөр жазылат. Андан соң «Ералаш» сөзү жазылып, ал чоңоё берет. Дүрт этип күйүп (вспышка) кетип, анын артынан бөлүктүн номери пайда болот.Андан соң ышкырык менен номер майда болуп чачырап кетет.
Сюжет
Ар бир сюжет сары тамгалар менен жазылган аты жана анимациялык сүрөт менен ачылат. 1-3 выпусктардын башталышында титрлер: аталышы, сценаристи жана актёрлору гана болгон. 4үнчү выпусктан тарта аты жазылган сүрөт пайда болот, анан сценаристи, режиссёру жана актёрлору жазылган. 10-выпусктан баштап ар бир сюжет темага анимация менен башталат, анан сценарийдин автору, рёжиссер жана актерлор жазылат. Жаш актёрлордун аттары толук, ал эми чоңдордугу кыскартылып жазылат.
Өзүнчө обочолонуу
Чектөөлөр
Өзүнчө обочолонгондор жөтөлгөндө жана чүчкүргөндө тамчылар аркылуу жугуучу вирустун жайылышына жол бербөө үчүн башка адамдарга жакындабашы керек. Бул аба тамчыларынан дем алуу үчүн, балким салыштырмалуу бир метрге жакын аралыкта болуу жетиштүү. Бирок аба тамчылары заттардын үстүңкү бетине, адамдардын колуна чачырашы дагы мүмкүн. Демек, аларды тез-тез жууп туруу керек. Алгач, саламаттыкты сактоо кызматкерлери адамдар азык-түлүк сатып алууга чыкканда аралыкты сакташса дүкөнгө баруу зыян эмес деп айтышкан. Ал эми кийинчерээк, тамак-ашты үйгө жеткирүү кызматынан пайдаланууну сунушташты.
Жалпы чектөө:
- Зарыл медициналык жардам көрсөткөн адамдардан тышкары үйдө конокторду, анын ичинде досторду жана үй-бүлө мүчөлөрүн кабыл алууга болбойт;
Эгерде башка адамдар менен жашасаңыз, мейкиндиктен обочолонуу керек
COVID-19 учурунда өзүнчө обочолонуу мезгили
- Эгерде сизде оорунун жышаандары байкалса, анда алар пайда болгондон учурдан тартып кеминде 10 күн бою өзүнчө обочолонууда болуңуз;
- Эгер сиз өзүңүздү жаман сезе берсеңиз же обочолонуу мезгилинен кийин оорунун белгилери пайда болсо, обочолонуу процессин кайрадан баштоо керек болот, бирок абалыңыз начарласа, анда медициналык жардамга кайрылышыңыз зарыл.
- Эгерде үй-бүлөңүздүн бардык мүчөсү үчүн обочолонуу мезгили өткөндөн кийин, сизде же үй-бүлөңүздө кайрадан экинчи ирет оорунун белгилери байкалса же тест оорунун бар экендигин кайрадан көрсөтсө, анда бардыгына кайрадан обочолонуу сунушталат.​
Бектурсунов Сүйүнтбек (1909–1962)
Ал 1931-жылдан массалык-саясий китептерди, марксизм-ленинизм классиктеринин эмгектерин, 1939-жылдан көркөм чыгармаларды которо баштаган.
Котормолору
Толстой. Л. Н. Согуш жана тынчтык. 1-том. – Ф.: Кыргызмамбас, 1949. – 347 б.
Распэ Э. Мюнхаузендин шумдуктары: Кенже балдар үчүн. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1957. – 88 б.
Толстой Л.Н. Севастополь декабрь айында: Аңгеме. - Ф.: Кыргызстан,1974.
Меркушшор
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сухояж дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Боробаев Акматбек
1974-жылдан Жаңы-Жол райондук борбордук ооруканасында врач-хирург, травматолог болуп иштеп, азыркы учурда Аксы аймактык ооруканасында врач-травматолог кесиби боюнча эмгек жолун улантып келет.
Марс (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Марс — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Горьков айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 121 киши. Почта индекси — 452246, ОКАТО коду — 80240815004.
Асаналиев Кеңешбек
Асаналиев, Кеңешбек (1928–2007) - адабият таануучу, сынчы. Сокулук районуна караштуу Саз айылында 1928-жылы туулган. 1946-жылы орто мектепти, 1950-жылы Кыргыз мамлекеттик пединститутунун тил-адабият факультетин артыкчылык диплому менен бүтүргөн.
К.Асаналиев филология илиминин доктору (1990), профессор (2005). Ал кыргыз улуттук адабият таануусуна зор салым кошкон. «Кыргыз Республикасынын Эл жазуучусу» (2004), Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер, Түгөлбай Ата коомунун сыйлыгынын ээси, Эл аралык коомдук Айтматов академиясынын ардактуу академиги (1994-ж.) болгон, К.Асаналиев «Ардак белгиси» ордени (1986), «Даңк» медалы (2001) менен сыйланган.
Монографиялары, сын жыйнактары жана окуу китептери:
Доор менен бирге: Адабий сын макалалар. – Ф.: Кыргызстан, 1981. – 232 б.
Орус тилинде
Романы Тугульбая Сыдыкбекова. – Фрунзе: АН КР, 1956. – 100 с.