cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мамади Байымбетов
Мамади Байымбетов (1927-ж. т.2013) – жаңычыл педагог, Кыргыз Республикасынын Эл мугалими (2001). Ош мамл. пед. ин-тун бүтүргөн. Билим берүү системасында 50 жылдан ашык эмгектенип, анын ичинде 39 жыл мектеп жетекчиси болгон. Ал мугалимдик иш-аракеттин устаты, өз учурунда жүргүзүлгөн: «Кол эмгек сабагы» (1955-ж. киргизилген), «Пионердик үч баскыч» (1957), «Сегиз жылдык мектеп» (1958), «Милдеттүү орто билим алуу» (1961), «Даярдоо классы» (1979), «Үй-бүлө жана адеп сабагы» (1983) ж. б. жаңы башталмаларды мектепте калыптандырууда жана акыркы жылдары респ-кабызда жүрүп жаткан «Ыйман сабагы» (1992), «Пилоттук мектеп» (2002) ж. б. реформаларды ишке ашырууда башка мектептерге жол көрсөткүч, насаатчы катары таанылган. Москвада өткөн Бүткүл союздук агартуу кызматкерлеринин III съездине (1988) жана республикалык мугалимдердин III–V съездерине делегат болуп шайланган.
Сыйлыктары
Байымбетов эмгеги мамлекет тарабынан бааланып, «Ардак белгиси» ордени, «Эмгектеги каармандыгы үчүн», «Эмгек ардагери» медалдары менен сыйланган. Кырг. Респ. Элге билим берүүсүнүн отличниги (1997), «СССР эл агартуу отличниги» (1977), «Методист-мугалим» (1983), Кырг. Респ. эмгек сиңирген мугалими (1995), «ОшМУнун ардактуу профессору» (1999) наамдары берилген.
Нюней-Кикя дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Чоробаев Жоомарт Абдыкалыкович
Кыргыз тилинде
Курбанов Серго Мамадалиевич
Жогорку окуу жайын бүткөндөн кейин 1986 жылдан 1991 жылга чейин кызматтык сапарда Ирак өлкөсүнда болгон. 1991 жылдан 1999 жылга чейин ар түрдүү комерциялык структураларда тышкы экономикалык багытта иштеген.
2001 жылдан баштап «Кузбассразрезуголь» компаниясынын жетекчисы кызматын ээлеген.
Чоробаев, Абдыкалык
Кыскача өмүр таржымакалы
1942-жылдан өмүрүнүн аягына чейин Кыргыз ССРинин Илимдер Академиясынын тил, адабият, тарых институтунда иштеген.
Сыйлыктары. Наамдары
Эл депутаттарынын Куланак райондук кеңешине депутат болуп шайланган.
Чыгармалары
Алп Тобок: Уламыштар.– Ф.: Мектеп, 1970.–54 б.
Токмок
Токмок шаарынан түштүк-батышыраакта Бурана шаар чалдыбары жайгашкан. Ал орто кылымдардагы өтө маанилүү шаарлардын бири - Баласагын шаарынын калдыгы болуп эсептелет. Баласагын шаары Караханийлер (Каракагандар) мамлекетинин түндүктөгү борбору болгон. Бул шаар Улуу жибек жолунун таманында жайгашкан.
Жалал-Абад минерал суулары
Жалал-Абад минерал суулары — Жалал-Абад облусунун аймагында газдуулугу, ион-туздуулугу жана микрокомпоненттүүлүгл менен өзгөчөлөнгөн минералдуу сууларга бай. Минералдуу суу ресурстарынын көбү деңиз деңгээлинен 1000 м бийиктикке чейинки аймактарда терең бургаланган көзөнөктөр аркылуу ачылган. Минералдуу суулардын классификациясы боюнча мындагы минералдуу булактар 2 провинцияга бөлүнөт: азот же метан менен газдашкан, сульфаттуу, хлориддүү, гидрокарбонаттуу, натийлүү натрий-кальцийлүү жана аралаш минералдуу суулары; метан менен газдашкан күкүрт суу тектүү, туздуу минералдуу суулар. Бул минералдуу суулар палеоген менен неогендин чөкмө тектеринде пайда болот.
Платформа оюну
Платформа оюндары кайсы бир убактарда абдан популярдуу видео оюн жанры болгон. Популярдуулуктун туу чокусунда турган кезде болжолдуу оюнчулардын төрттөн биринин жана үчтөн биринин ортосундагылары платформерлер болушкан деп айтылат. Эч кайсы жанр мурун да, андан кийин да мындай базар үлүшүнө жетише алган эмес. 2006-жылга карата, бул жанр 1998-жылдагы он беш пайызга салыштырганда базарда эки пайыздык үлүшкө ээ болуп, өз үстөмдүгүн алда канча жоготкон. Бирок көп миллиондогон оюндар сатылып, учурда каржылык жактан жашоого жарамдуулугун сактап келет. 2010-жылдан бери мобилдик түзмөктөр үчүн чыккан чексиз чуркоо платформелердин түрү бул жанрдын популярдуулугун кайра жаңырткан.
Рух
Индия философиясында Рух түшүнүгү Брахмандын эң жогорку реалдуулуктун, объективдүү жекеликсиз Рух башталмасынын атман менен болгон карым-катнашы аркылуу ачылат. Байыркы Грецияда Рух түшүнүгү алгач материянын айрым белгилери бар назик субстрат катары түшүндүрүлгөн.
Гавиан мрамор кени
Гавиан мрамор кени Баткен облусунун Кадамжай районунда, Айдаркен шаарчасынан 9 км, Гавиан суусунун өрөөнүндө, деңиз деңгээлинен 2226–2530 м бийиктикте. 1972–73-ж. Түштүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кен аймагы палеозой заманында пайда болгон мрамордон жана мраморлошкон акиташтан түзүлгөн. Пайдалуу катмардын калыңдыгы 80–120 м. Физикалык-механикалык касиеттери: орточо тыгыздыгы 2,60–2,79 г/см3, көзөнөктүүлүгү 0,4–2,7%, суу сиңирүүсү 0,07–0,55%, кургак абалда баскандагы бектигинин чеги 100,3–136,8 МПа, сууга каныккан абалдагысы – 64,1–99,5 МПа, жумшаруу коэффициенти, 0,63–0,73 Мрамор суукка чыдамсыз, өңү ак, боз, кызгылтым, өтө жаракалуу, ошондуктан аны мрамор күкүмчөсү катарында пайдаланууга болот. Запасы В категориясы боюнча 868,2 миң м3, С1 - 1519,8 миң м3, В+С1–2388 миң м3, С2 – 960,8 миң м3.
Ажалдуу согуш (кинотасма)
Ар бир муунда үстөмдүк кылган кудайлар менен Жерди Сырткы Дүйнөнүн кара күчтөрүнөн сакташ үчүн ишке ашырылган, Ажалдуу Согуш аттуу байыркы турнир өтүп турат. Эгер Жамандыктын күчтөрү 10 жолу катары менен турнирди утуп кетишсе, Император Жерди басып алат. Азыркы учурда Жамандыктын күчтөрү тогуз турнирди утуп алышкан, мындан кийинки турнир Жер үчүн акыркысы болушу мүмкүн. Мурунку шаолиндик монах Лю Кан жана анын достору: голливуддук киножылдызы Жонни Кейж жана атайын кызмат агенти Соня Блейд, өлүшөөрүнө карабастан өзүлөрүнүн кадимкидей эмес душмандарын жеңүүлөрү керек.
Лю Кан менен Китана жетелешип, Жонни Кейж жана Соня Блейд экөө бири-бирин жактырышып, кайра Жерге барышат. Рейден аларды тосуп, Жерди сактап калгандары менен куттуктайт. Бирок майрам Жердин жашоочуларын коркуткан Шао Кандын келиши менен үзүлөт. Рейден жана төрт жоокер жаңы салгылашууга даярданышат.
Бекниязов, Жайлообек
1974-жылы СССР Жазуучулар союзунун мүчөлүгүнө кабыл алынган.
Кыргыз тилинде
Жылуу таш: Ырлар, табышмактар, жаңылмачтар. - Ф.: Мектеп, 1982. - 64 б.
Эски Калкаш (Стерлибашев району, Башкыртстан)
Эски Калкаш — Башкыртстандын Стерлибашев районундагы айыл, Эски калкашев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 433 киши. Почта индекси — 453171, ОКАТО коду — 80248840001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кара-Сай өрөөнү
Кара-Сай өрөөнү — Нарын дарыясынын жогорку алабында. Түндүгүнөн Кызыл-Эшменин байыркы морена кырлары, чыгышынан Ак-Шыйрак, түштүгүнөн Борколдой кырка тоолору менен чектешет. Жети-Өгүз районунун аймагында жайгашкан. Аянты 854 км2, чыгыштан батышка 61 кмге созулат. Туурасы 1–9 км. Бийиктиги 3200–4000 м. Таманы төртүнчүлүк мезгилинин борпоң чөкмө тектери менен капталган. Жогорку бөлүгү мореналуу тепши сымал; ортосу тар эрозиялык, төмөнкү бөлүгү жайылган кашаттуу. Орто бөлүгүнүн сол жээги (узундугу 15–20 км, туурасы 1–1,5 км) борпоң майда кум катмары менен капталып, аянты барган сайын кеңейүүдө. Климаты континенттик. Январдын орточо температурасы –21°С, июлдуку 4–9°С. Жылдык жаан-чачыны 186 мм. Шамал көбүнчө батыштан согот. Өрөөндүн башында Түндүк Кара-Сай (аянты 46,5 км2, узундугу 12 км, туурасы 1–1,5 км) жана Түштүк Кара-Сай (аянты 17,2 км2, узундугу 4 км), туурасы 1 км өрөөн мөңгүлөрү, сол өндүрүндө аянты 3,8 км2 келген асылма мөңгүлөр жатат. Өрөөн аркылуу Кара-Сай суусу агат. Жогорку жана ортоңку бөлүгүндө булактар, саз жана майда көлдөр кездешет. Шалбаалуу субальп (шимүүр, тогуз төбөл, суйсаң, чыйпылдак, чекилдек, каз таман, ак сокто, бетеге жер жаздык, тоо сойгок, кымыздык, доңуз сырты жана башка) бийик тоолуу ландшафттары мүнөздүү. Өрөөндө Ысык-Көл Облусунун Жети-Өгүз районунун малы багылат. Автомобиль жолу аркылуу Ысык-Көл ойдуңу менен байланышат. Барскон – Ак-Шыйрак электр зымы өтөт.
Action-adventure оюну
Action-adventure — гибрид жанр. Ошондуктан аныктамасы да аябай жалпылоочу болуп, видео оюндардагы эң кеңири жанрга айланган болушу ыктымал жана тар жанрлар менен классификациялоо ыңгайлуу болгон көптөгөн оюндарды камтышы мүмкүн. Адатта, таза кызыктуу окуя (pure adventure) оюндары өтө аз же такыр эле иш-аракети (action) жок болуп, оюнчу үчүн абал өзү көйгөйлүү. Эгерде иш-аракет болсо, анда ал негизинен обочолонгон кичи оюндар менен чектелет. Таза экшн оюндар рефлекстерди сынаган анык убакыттагы өз ара аракеттенүүгө негизделген тактикагага ээ. Ошондуктан, action-adventure оюндар зордук-зомбулукту камтыган жана камтыбаган кырдаалдардагы рефлекстерди дагы, көйгөй чечүүнү дагы талап кылат.
Нефрология
Нефрология тууралуу
Ооруларды дарылоо, алдын алуу методдорун иштеп чыгуучу медицинанын бөлүгү. Нефрология проблемаларын изилдөө клиницист, морфолог, физиолог, радиолог жана башка адистер менен бирдикте жүргүзүлөт. Ал урология жана трансплантациялык хирургия менен тыгыз байланышта. Нефрология 20-кылымдын 2-жарымында бир топ ийгиликтерге жетишкен. Гемодиализ, бөйрөктү алмаштыруу, диета менен дарылоо методдору бөйрөк ишинин начарлашында адам өмүрүн сактап калуунун бирден бир жолу болуп эсептелет.
Гавиан чопо кени
Гавиан чопо кени Баткен облусунун Кадамжай районунда, Айдаркен шаарынан 2 км түштүк-чыгышта. 1988-ж. Түштүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кен аймагы төртүнчүлүк мезгилинде пайда болгон, калыңдыгы 3–20 м, саргыч өңдөгү кумайлуу чопо катмарынан түзүлгөн. Чоподон «100» маркадагы кирпич өндүрүү мүмкүндүгү бар экендиги аныкталган. Запасы А категориясы боюнча 240 миң м3, В–447 миң м3, С1–645 миң м3, А+В+С1–1332 миң м3.
Чотурова, Бактыгүл
Бактыгүл Чотурова (1955-жылы 29-сентябрда туулган) - заманбап кыргыз акын айымы, журналист, драматург, котормочу. Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер.
Кыргыз тилинде
Сагыныч: Ырлар.– Б.: Бийиктик, 2004. – 254 б.
Орус тилинде
Легендарный Иссык-Куль: Стихи /пер. Н.Пустынникова и Т.Осмонова/ – Б.: Бийиктик, 2008. – 165 с.
Боролдой
Боролдой [моңголчо боролж (боролжин) ак тал же бөрүтал; дай көптүк мүчө; ак талдуу же бөрүталдуу маанисинде] Чүй облусунун Кемин районундагы кыштак. Боролдой айыл өкмөтүнө караштуу. Бишкек Актүз автомобиль жолунун боюнда, деңиз деңгээлинен 1500 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору жана темиржол бекети Кемин шаарчасынан 18 км түндүк-чыгыш тарапта. 1921-ж. отурукташкан. Калкы 1893 (2009); негизинен мал чарбасында эмгектенет. Орто жана негизги мектеп, кесиптик-техникалык окуу жайы, оорукана, дарыкана, китепкана, маданият үйү, турмуш-тиричилик комбинатынын бөлүмдөрү бар. Улуу Ата Мекендик согушта курман болгондорго эстелик тургузулган.
Бохтариён
1940-жылы шаар тибиндеги айыл статусу берилген. Совет мезгилинде Куйбышевский аталышында болгон. БСЭтин маалыматы боюнча айылда пахта тазалоочу заводу, свиноводческий совхоз жана совхоз-техникум болгон.
Sonic the Hedgehog
Sonic the Hedgehog (Кирпи Соник) — Sonic Team компаниясы тарабынан иштелип чыккан жана Sega Genesis консолу үчүн Sega тарабынан чыгарылган видео оюн платформасы. Оюн биринчи жолу 1991-жылы июнда Түндүк Америкада жарык көргөн, ал эми PAL аймактары менен Жапонияда кийинки айда чыккан. Оюнда Sonic аттуу адам түспөл кирпи доктор Эггманды жеңиш үчүн жолго чыкканы сүрөттөлөт. Доктор Эггман аттуу илимпоз жаныбарларды роботторго камап, сыйкырдуу Башаламандык зымырытын уурдап алган болот. Sonic the Hedgehog оюну ден соолукту калыбына келтирүү үчүн шакекчелерди чогултуудан, бир эле баскыч аркылуу секирүү менен чабуул коюу көзөмөлдөнгөн жөнөкөй башкаруу схемасынан турат.
Бренстед кислота жана негиздер теориясы
К-та менен негиз аракеттенүүсү протон өтүшү менен гана чектелбейт. Реакция биринчи баскычында, к-тадагы суутек атому суутектик байланышты пайда кылгандыктан АН....В комплекси пайда болот. Көпчүлүк учурда протолиттик реакция ушул баскыч менен токтойт, мындай реакция толук бүтпөгөн к-та – негиздик аракеттенишүү деп аталат. Реакциянын белгилүү бир шартында реакция толугу менен ишке ашат. Процессти төмөнкү схема:
АН+ВDАН...ВDА-...НВ+DА-+НВ+
Ауструм (Иглин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Орус мамлекеттик гуманитардык университети
Тарыхы
2010-жылы ЖОЖдун бюджетинде 238 миллион рублдук таңкыстык бар экени билинген. Буга байланыштуу окутуучу кадрларды кыскартуу башталган. 2016-жылы 16-сентябрда Психология институтунан массалык түрдө 12 кызматкер жаңы ректор Евгений Ивахенконун штатты оптималдаштырып, окутуучулардын жүгүн көбөйтүү планы үчүн өз арыздары менен жумуштан кетишкен. ЖОЖдо мугалимдер менен жылдык келишим түзүү тажрыйбасы жайылган. Мугалимдерди коюм жүгү жылына 900 саатка (жана сабактан тышкаркы 600 саат ишке) чейин жеткен.
Шабданбаев, Токтоналы
Көргөнүм: Ырлар жана айтыштар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1958. – 131 б.
Алтын дарбаза: Ырлар жана поэмалар.–Ф.: Кыргызстан, 1965. – 202 б.
Бектенов, Зияш
Котормолору
Соболев Л. Жашыл нур. - Ф.: Мектеп, 1958.
Гоголь Н.В. Чыгармалар жыйнагы. 2 томдук. - 1-т. - Ф.: Кыргызмамбас, 1959. - 375 б.
Гоголь Н.В. Ночь перед рождеством: Повесть. - Ф.: Мектеп, 1986. - 48 б.
Пьесалар
Шоу Б. «Пигмалион», 1983-ж.
Уул баланы терметкендеги бешик ыры.
Бешик ыры. , Адамзаттын турмуш гулу,  илгери умуту  ,  тиричиликтин шыктандыруучусу , турмуш жыргалынын    булагы. Ата Мекендин болочок ээси- бөбөк! Бөбөктүн, ынаалаган үнүн угуу , менен ата-эне кандайча толкунданып кубангандыгын билдируугө  ,  соз жетпес керек. Бөбөк жана эне жөнүндө  мамлекетибиздин көргөн аталык камкордугу-элибиздин  ойлогон оюна  тилегине толук ылайык келет.Илгертеден бери бөбөк туулгандан тартып,  бөбөгү бөбөктү   болгонго чейин ага арнап ар түрдүү тойлор ,  кубанычтуу кечелер өткөрүлгөн. Азыркы күндо мындай тойлор ,кечелер салтка айланган. Энелер бобокторун бешикке турдуу тилек,каалолор менен бөлөшөт. Бөбөктү бешикке бөлөгөндөн кийин жөн эле термете  бербестен ар түрдүү жакшы ойлорду, тилектерди айтып  терметишет. Мисалы: Алдей-алдей, бөбөгүм , Алдей-алдей бөбөгүм! Атан тойдон келатат, Ак кисе толгон эт келет!, Алдей-алдей бөбөгүм, Алдей-алдей бөбөгүм! Энен тойдон келатат, Эмчек толгон сут келет! Асти балам ,ыйлаба , Апандын жанын кыйнаба! Эстү балам, ыйлаба, Энендин жанын кыйнаба! Уул баланы терметкенде: Алдей- алдей  бөбөгүм, 	                   Алдей- алдей  бөбөгүм! Батыр болгун эр болгун, 	                    Кабылан болгун шер болгун! Алдей- алдей  бөбөгүм, 	                     Алдей-алдей бөбөгүм! Бабан баатыр Манаска, Акыл-насаат кеп айткан, Бабан Бакай Кошойдой, Акылы терен көл болгун, , Тугөнбөс казна кен болгун, !
Чолок канат чегиртке
Чолок канат чегиртке (лат. Chorthippus longicornis) — жутчегирткелердин бир түрү.
Болмуш (философия)
Колдонулган адабияттар
Сааданбекова Ч.И.. Философиянын тарыхы. Б.:2011, ISBN978-9967-02-680-3
Элмер (Нү-Жерси)
Калкы - 1395 киши. Болжолдуу аянты - 2.3 км². FIPS коду — 34-21240.
Шайбеков, Ысак
Кайран эл: Ырлар жана поэмалар.–Ф.: Кыргызстан, 1975. – 83 б.
Герхана полиметалл кени
Герхана полиметалл кени Жалал-Абад облусунун Ала-Бука районунда, Чаткал кырка тоосунун түштүк капталында, Герхана суусунун алабында. Кен 1936-ж. табылып, 1947-ж. баа берүү жумуштары жүргүзүлгөн. Кен аймагын антиклиналдык бүктөлүүнүн оң канатындагы акиташ жана кумдуктан турган чөкмө тоотек катмарлары түзөт. Руда тоотектерди кесип өткөн тектоникалык жаракаларда топтолгон. Узундугу 4 кмге чейин, калыңдыгы ар кандай. Руда тулкулары катмар арасында катмарча, катмар кошулган жерде линза, уя түрүндө жолугат. Рудага бай зона жарака кесип өткөн катмар аралыктарында топтолгон. Кен 60 м тереңдикке чейин изилденген. Руданын минералдык курамы: галенит, сфалерит, пирит, халькопирит, гематит, өңү өчкөн рудалар, марказит ж. б. Гидротермден пайда болгон.
Чоң Пинюг
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бром кислотасы
Ba(BrO3)2+H2SO4BaSO4+2HBrO3.
Рухийлик
Диний философиялык мааниде Рухийлик; а) рухтун абалы; рухтан гана куралган нерсе; б) руханий мекемелерге гана тийиштүүлөр (диний уюмдар, дин окуу жайлары); в) кудай рухунун адамда катышы; жандын кандайдыр бир «тышкы рух» менен болгон түздөн түз байланышы (рухка берилүүчүлүк, жандын кудай рухунун образы (эйдос, күзгү) боло алчу негизги касиети).
Жаздык
Сайма көчөттөрдүн көркүн түс чечет. Мында уздар жашыл, ачык кызыл, кочкул кызыл, сары өңдөрдү бири-бирине билгичтик менен жупташтырат. Жашыл өң көчөттүн элементтеринин жалбырагы болсо, ачык кызыл анын үстү жагына берилет да, жалбырактын асты көлөкөлөнө түшүп, күүгүм жашыл көрүнгөндүктөн ага кочкул кызыл өңдү берет. Эгер уз «кайкалак көчөтүн» тандаса, буюмдун жердигин карадан алат. Ага кызыл өң айкалышат. Кызыл жердикке кара жип да так ошондой шартташат. «Топ гүл» көчөтүм түшүрсө, мунун өзөгүнүн ортосун сары жип ачат. Гүлдүн так өзүн көркөм көчөттөрүнө берүү саймачылык өнөрүнүн салтына анча коошо бербейт. «Кайкалак көчөтү» бир гана жип менен жүзүнө чыгат. Ал тарам-тарам бутактанып, көчөт элементтери уламдан-улам уланып кете берет. Мында сыртында «кайкалак көчөтүнүн» канча элементи чыкса, ичинен да так ошончосу пайда болот.
Бир эле жаздыкта беш табакча көчөт түшөт да, ал «мүйүз көчөтүнөн» туруп, арасынан «жарым чагармак» орун алат. Ошол ар бир табакчалардын арасын «аламишек» бөлүп берет. («Аламышек» бизче саймада «суу» дегенди түшүндүрөт. «Аламыч», — «Ала мончок» да саймада «суу» дегенди түшүндүрөт. «Аламыч», «Ала мончок» деп атаса да болот. Көчөт араларын бөлө турган, чуркатылган «сууну» Баткен, Лейлек тараптагы уздар «Аламишек» дейт). Мындай көркөм көчөттөр жеңдин учунан алынган. Илгери жеңдин жарымына мына ушундай мүрзөк коюла турган. Бул «жеңинин теңи сайма экен» деген түшүнүктү берет. Мында «көптүрмө сайма» боюнча узануунун бөтөнчөлүктөрү да байкалат. Мунун белге байлана турган жоолукка-оромолго, жаздыкка көркөм түшкөн четки (жээк) саймасы (күңүрө) деп айтылат. Ал бир аз жоонураак берилет да, көчөт «суу» катары көрүнөт. Аны жогорудагыдай «алмишек» деп атаса да болот.) Анын ортолук көчөтү үчүн «кызгалдак». өңдүүлөрдү уздар арбын берет. Далпы алганда берилүүчү сайма кооздуктарынын ич ара айкалышынын эни тайкыраак келет.
Баклажан
Аталышы
Санскрит тилинде vatin ganah түрүндө учураса да, кыргыз тилине тажик тилиндеги «باقلجان/боқлаҷон» сөзү аркылуу кирүүсү ыктымал. Фарсча بادنجان, арабча باذنجان, түркчө patlıcan.
Kyrgyz Express Post
ЖЧК "Kyrgyz Express Post" (KEP) - Кыргыз Республикасынын дайындалган экинчи почталык оператору.
Жеке жактарды тейлөө
2.2. Кошумча тейлөөлөр:
• Документтерди же алардын көчүрмөсүн соттук-көзөмөлдөө органдарынын токтому аркылуу берүү;
Портал:Биология/Менин жардамым
Салам курбум, Сиз Биология Порталына төмөндө көрсөтүлгөн макалаларды толуктап жазуу менен, порталдын өнүгүшүнө өз салымыңызды кошо аласыз!
Контрмаданият
Колдонулган адабияттар
[[Category: Социология
Граниттүү-Тоо коргошун жана цинк кени
Граниттүү-Тоо коргошун жана цинк кени Чүй облусунун Панфилов р-нун аймагында, Сосновка кыштагынан түштүк-батыш тарапта, Кыргыз Ала-Тоосунун түндүк капталында, Аспара суусунун төмөнкү алабында. Кендин аймагында соңку ордовик мезгилинде жиреп чыккан гранитоид массиви бар. Алар тектоникалык терең жаракалар менен тилмеленген. Руда тилкеси кварцташып, серициттешип өзгөргөн тоотектердин арасында линза, тарамча, уя түрүндө түндүк-батышка созулуп жатат. Узундугу 1,2 кмге чейин. Кенден 63 минерал табылган. Негизгилери: галенит, сфалерит, пирит, халькомагнетит, магнетит, халькозин, анкерит, сидерит, гематит, молибденит ж. б. Руданын текстурасы массивдүү, сепкилдүү, тарамча-бүртүкчөлүү. Руда тулкусу 80–85° бурч менен тик жантаят.
Шоманай району
Шоманай району Каракалпакстандагы район. Борбору Шоманай. шаары
Улак тартыш
Оюнга жашы 19дан жогорку эркектер катыша алышат. Топтор 2—4 кишиден түзүлөт.
Көрүк
Көрүк - отту кызытуу үчүн темир усталар тарабынан колдонулган шаймандардын бир түрү. Аны улам-улам ачып-жаап, отту карай багыттаганда, оттун температурасы жогорулап, темирдин эришине жакшы шарт түзүлөт. Ийге келген темир менен уста жеңил иштейт.
Жаргылчак
Жаргылчак чегүү — тегирмендикиндей астыңкы-үстүңкү бетинин чуңкурларын жик-жиги боюнча чукулдук аркылуу чукулдатып, секиртип-секиртип чыгуу. Ошондо дан майда тартылат. Ансыз бети. жылмаланып калат. Жаргылчакка көгүлтүр чаар кайрак сымал таштарды таап, ошону чексе болот. Орточосу үчүн анын горизонталы 30—40 см, жем түшө турган чуңкурунуку 5—6 см, тутка кагуучу чуңкурунун тереңдиги 2,5—5 см. болот. Ал эми туткасынын узундугу 8—12 смге барабар. Мында үстүңкү таштын калыңдыгы 5—7 см. келип, томпогураак көрүнөт. Алдыңкы таштын калыңдыгы 6—7 смге барабар. Таш чеккичтердин буюму чоң-кичине кылып жасашы анын чуркашына, данды майда тартышына шартташат. Мындан «кичине жаргылчак майда чыгарбайт» — деген түшүнүк келип чыкпайт. Ал жаргылчак жана тегирменди кез-кез чегип туруусуна байланышат.
Нигер
Маданияты
Билим берүүсү мектепке чейинки тарбиялоону, милдеттүү башталгыч, орто жана жогорку билим берүүнү камтыйт. Окутуу француз тилинде жүргүзүлөт. 15 жаштан жогору калктын сабаттуулугу 51%ти түзөт (2008). Ниамей шаарында Мамлекеттик университет, Сай шаарында Ислам университети, ошондой эле илимий мекемелери бар. «Сахель», «Тан дю Нижер» жана башка гезиттер чыгат. Радиоуктуруусу (1967-жылдан), теле көрсөтүүсү (1979-жылдан) иштейт. Шаарларда үйлөр банкодон курулат. Ниамей жана башка шаарлардын жаңы кварталдарында заманбап азыркы типтеги имараттар менен курулган. Чыгыш жана борбордук райондорунда банкодон курулган мечиттер бар. Айыл жерлеринде самандан жасалган алачык-хижиналар (түштүк-батыш райондордо), таштан курулуп, төбөсү чөп менен жабылган үйлөр көп. Түндүгүндөгү көчмөн уруулар тери менен жабылган чатырларда жашашат. Жаңы стилдеги театры 20-кылымдынортосунан өнүгө баштаган. Н-дин тунгуч драматургу Дандоби Махаман болгон. Анын «Эчкинин кылык жоругу» (1955) жана «Кабри Кабранын легендасы» (1956) деген пьесалары коюлган. 1964-жылдан жыл сайын жаштардын жумалыгы өткөрүлүп турат.
Мэтт Деймон
Деймон "Жейсон Борн" (англ. Jason Bourne) франшизасында (2002–16) башкы каармандын ролун аткарганы менен жана "Оушэн үчилтиги" (англ. Ocean's Trilogy, 2001–07) франшизасындагы ролу менен таанымал. Актер "Багынбас" (англ. Invictus, 2009) тасмада регби оюнчусу Франсуа Пиенаранын ролун аткарып "Оскар" сыйлыктын "Эң мыкты экинчи пландагы актер" номинациясынын талапкери болгон, ал эми "Марсиан" (англ. The Martian, 2015) тасмадагы башкы ролу үчүн "Эң мыкты актер" номинациянын талапкери болгон. Акыркы тасмадагы ролу актерго "Алтын глобус" сыйлыгынын "Эң мыкты актер" номинациясынын жеңишин алып келген. Актер "Канделябрлар артында" (англ. Behind the Candelabra, 2013) тасмада Скотт Торсондун ролун аткарганы үчүн жана "Жашыл чырак" (англ. Project Greenlight) телесериалдын продюсердик ишине Деймон "Эмми" сыйлыктын талапкери болгон. Деймон "Деңиз жээгиндеги Манчестер" (англ. Manchester by the Sea, 2016) тасманын продюсери катары "Оскар" сыйлыктын талапкери болгон.
Көк бөрү — 2018 Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарында
III Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарында көк бөрү боюнча 12 курама команда күч сынашат. 2-сентябрь күнү чүчү кулак тартышууда 12 команда 4 тайпага бөлүнүп ойношмокчу болушкан. Чүчү кулактын жыйынтыгында "А" тайпасына Кыргызстан, Алтай Республикасы жана Моңголстан курамалары, "B" тайпасына Москва, Кытай жана Ооганстан, "С" тайпасына АКШ, Казакстан, Красноярск, "D" тайпасына Башкортостан, Франция жана Өзбекстан курамасы кирди. Көк бөрү боюнча беттештин биринчи оюну 3-сентябрь күнү саат 9:30да Чолпон-Ата шаарындагы ат майданда орун алат. Анда "А" тайпасындагы Кыргызстан курамасы менен Моңголстан курамасы беттешет.
Жаңы-Жол (Кемин району)
Калк
Калкы — 210 киши (2009-жылы).
Жел боо
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Бахриндер
Бахриндер, Баарын — этноним, түрктөшкөн моңгол уруусу. Моголстан мамлекетинин (14-кылымдын ортосу, 17-к.) Жети-Суу аймагында жашаган. «Мажму ат-таварихте» алар Манастын башкы душманы Жолойго каршы согушка катышышат. Б-дин башында Моголстан мамлекетинин улус башкаруучуларынын бири Энге-Төрө турган. Ал Жолойго каршы уулу Мухаммед-бек баш болгон он миң моголдорду жиберген. Манас эпосунун кийинки учурларда жазылып алынган варианттарында кыргыз урууларынын бири катары эскерилет. Элдик санжыра боюнча Б. оң канатка кирген уруу.
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Калачья (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
PlayStation
PlayStation Network дүйнө жүзү боюнча 110 миллиондон ашуун колдонуучусу бар (2013-жылдын июль айына карата) онлайн кызмат. Ал өз ичинде оюндарды жана мултимедианын ар кандай түрүн сатып алып, жүктөөгө мүмкүнчүлүк түзгөн PlayStation Store аттуу онлайн виртуалдык дүкөндү, жазылууга негизделген PlayStation Plus аттуу онлайн кызматты жана 2015-жылдын март айында жабылып жаткан кезде дүйнө жүзү боюнча 41 миллиондон ашуун колдонуучуга ээ болгон PlayStation Home аттуу коомдук оюн түйүн кызматын камтыйт. PlayStation Mobile (мурунку PlayStation Suite) мобилдик түзмөктөрдө PlayStation мазмунун камсыз кылуучу программалык платформа болуп саналат. 1.xx версиясы PlayStation Vitaны да, PlayStation TVни да жана Android операциондук системасында иштеген белгилүү бир түзмөктөрдү да колдойт. Ал эми 2014-жылы жарыкка чыккан 2.00 версиясы гана PlayStation Vita жана (ыктыярдуу) PlayStation TV түзмөктөрүнө гана ылайыкташтырылган. Бул платформадагы жарык көрө турган мазмун учурда түп нуска PlayStation оюндарынан гана турат.
Алгачкы кыргыз китепканасы
Кыргызстандагы алгачкы элдик китепкана 1902-ж. 14-майда Караколдо ачылган. Китеп фондусу 1000 китеп болгон.
Майкл Фассбендер
2011-жылы актер "Марвел" комикстин Магнето атындагы терс каарманынын ролун аткарып "Х-кишилер: Биринчи класс" (англ. X-Men: First Class) тасмасында тартылган, 2014-жылы актер Иэн Маккеллен менен бирге "Х-кишилер: Өткөн келечектин күндөрү" (англ. X-Men: Days of Future Past) тасмада тартылып ролун кайрадан 2016-жылы "Х-кишилер: Апокалипсис" (англ. X-Men: Apocalypse, 2016) тасмада аткарган. 2011-жылы актер "Уят" (англ. Shame) тасмада туура эмес жыныстык жашоо сүргөн адамдын ролун аткарып Венеция кинофестивалында "Вольпи" сыйлыктын "Эң мыкты актер" номинациясына татыган жана "Алтын глобус" менен BAFTA сыйлыктардын талапкери болгон. 2013-жылы актер "Кулчулукта өткөргөн 12 жыл" (англ. 12 Years a Slave) тасмада кул ээси Эдвин Эппстин ролун аткарып "Оскар" сыйлыктын "Эң мыкты эккинчи пландагы актер" номинациясына татыган. 2013-жылы актер Ридли Скоттун "Кеңешчи" (англ. The Counselor) тасмасында тартылган. 2015-жылы Фассбендер Дэнни Бойлдин "Стив Жобс" (англ. Steve Jobs, 2015) өмүр баяндык тасмасында башкы роль аткарган жана Жастин Курзельдин Уильям Шекспирдин пьесасынын адаптациясында Макбеттин ролун аткарган. Актер "Стив Жобс" тасмада аткарган ролу үчүн "Оскар", BAFTA, "Алтын глобус" жана SAG сыйлыктардын номинацияларынын талапкери болгон. 2015-жылы Фассбендер "Батышка карай" (англ. Slow West) тасманын продсери жана актеру болгон.
Бектенов, Касымалы
Кыргыз тилинде
Күндө өсөбүз: Тестиер балдар үчүн. - Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1957. - 64 б.
Баатыр баяны: Повесттер. - Ф.: Кыргызстан, 1980. - 360 б.
Facebook
Тарыхы
2008-ж октябрда Facebook өзүнүн эл-аралык штаб-квартирасын Дублинде ачууну жана 2009-жылы компания биринчи жолу киреше алуусун жарыялаган. 2010-жылы SecondMarket Inc айтуусу боюнча, компаниянын баасы 41млрд долларды түзгөн.2011-жылы 2-январда анын бааасын The New York Times газетасы жазып  чыгат, алардын айтуусу боюнча, Facebook 50 миллиардтан ашуун долларды түзгөн.
Чоң салым кошкондор
Чоң инвесторлор
Facebook блогу(блокировка)
Дүйнө жүзүнүн кээ бир мамлекеттеринде бул социалдык тармакты колдонуучулар аркылуу жабуу түрткү болгон.
Желбирөөч
Моюнга тагынуучу зер буюм, (чачык сыяктуу желбиреп, ушундан улам желбирөөч деп аталат). Бул — сөйкөнүн бир түрү. «Сөйкөнүн желбирөөчтөрү» деп да аталат. Азем буюмдардын эң негиздүүсү. Шөкөттөлгөн желбирөөчтүн кадимки сөйкөнүкүндөй илмегинде эки канаты болот да, анын бетине асыл таштар чөгөрүлүп, мунун эки учу күмүш зымдар менен чынжырланат. Ошондой эле торчолонгон бир нече сеңселген тал-тал чачылары төгүлүп турат. Ага жумурулган сүйрү жука темир илинип, анын сырты ипичке эшилген күмүш зымдар менен жиксиз торчолоно кынапталат. Мындан да жогорудагыдай кайрадан күмүш зымдар чынжырлана чыгып, анын араларына шуру тизилет. Андан төмөн учтарына сүйрүлөнгөн жука күмүш кулакчандар түйүлүп турат. Ушундай аземделип бүткөн желбирөөчтүн эки канатынын ортосунда да төрт бурчтуу, үч бурчтуу, же жүрөкчө түрүндөгү зер жасалгасы ошол эки канаттын чынжырланган күмүш зымдары аркылуу биригет.
Шатманов, Салибай
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Гүлбадам: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1967. – 35 б.
Баруздин С. Көчөдө солдат баратат: Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1976. – 44 б.
Искра (Иглин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Чагатай тили
Чагатай тили (جغتای — jaĝatāy же ترکی — Turkī; өзб. ﭼﯩﻐﻪتاي, chig’atoy tili, чиғатой тили; уйг. چاغاتاي تىلى/чағатай тили) - 19-кылымдын ортолоруна чейин Түркстандын ар тарабында, Батыш менен Чыгыш Түркстанда, Казак жана Казань өлкөлөрүнүн баарында күнүмдүк турмушта да адабий чөйрөдө да колдонулган түркий тил.
Түн
Түн - сутканын караңгы бөлүгү, б. а. кечки күүгүмдөн таңга чейинки маал. Түндүн узактыгы географиялык кеңдикке жана жыл мезгилине жараша болот. Түндүк жарым шардын жогорку кеңдиктеринде жайкы саратан учурунда кечки иңир менен таң шооласы дал келип буурул түндү пайда кылат. Ушундай эле кубулуш Түштүк жарым шарда кышкы чилдеде байкалат.
Космогония
Космогониялык божомолдор
Космогониялык божомолдор – Жердин, планеталардын жана башка асман телолорунун пайда болушун, эволюциясын түшүндүрүүгө багытталган божомолдор. Планеталар өзүнүн шакегин бөлгөн кысылуучу газ тумандуулугунан (Лаплас гипотезасы) же метеордук чаң бөлүкчөлөрүнүн булутунан (Кант) пайда болот деген классикалык космогониялык божомолдор өз доорунда прогрессивдүү болгон. Кийинчерээк Кант менен Лаплас божомолдогон тумандуулуктан зат конденсацияланган процесс аркылуу планета пайда болбой турганы аныкталды. Ошондой эле азыркы мезгилдеги Күн менен планеталардын кыймыл санынын жалпы моментинин бөлүштүрүлүшү жогорку божомолдор менен түшүндүрүүгө мүмкүн эмес.
Sony
Sony Corporation электроника ишкердик уюму жана Sony Groupга (ソニー・グループ Сони Гурупу) ээлик кылган компания. Ал өзүнүн төрт иштөө компоненти аркылуу ишкердик менен алектенет. Алар: электроника (AV, IT жана байланыш өндүрүмдөрү, жарым өткөргүчтөр, видео оюндар, тармак кызматтары жана медициналык бизнес), тасма (кинотасмалар жана телеберүүлөр), музыка (үн жаздыруу жана музыка жарыялоо) жана каржылык кызмат көрсөтүүлөр (банк жана камсыздандыруу). Аталган багыттар Sonyни дүйнө жүзү боюнча ар тараптуу оюн-зоок компанияларынын бири кылат. Бул топ Sony Corporation, Sony Pictures, Sony Mobile, Sony Interactive Entertainment, Sony Music, Sony Financial Holdings жана башкалардан турат.
Омуртка тутуму
— Бел омурткалары (Pars lumbalis)
Омуртка оорулары
Омуртка тутумунун алдынан артка, арттан алдыга карай ийилген жерлери бар. Эгерде омуртка тутуму сыртын карай ийилсе — кифоз, ичин карай ийилсе — лордоз, ал эми капталга ийилсе сколиоз деп аталат. Дени соо кишилерде омуртка тутумунун физиологиялык ийилген жерлери, ошондой эле ар кандай оорулардын таасири астында, балдардын столго, партага туура эмес олтурушунан патологиялык ийрейиши мүмкүн (Омуртка тутумунун кыйшайышы). Омуртка тутумунун физиологиялык ийрейишине моюн жана бел лордозу, көкүрөк жана куймулчак кифозу, ошондой эле көкүрөк сколиозу кирет. Физиологиялык лордоз менен кифоз бардык адамдарда кездешет. Көкүрөк кифозу менен бел лордозу эркектерге караганда аялдарда көбүрөөк өөрчүгөн. Омуртка тутумунун ийрилери адам тик турганда жакшы байкалат. Адамдын келбети омуртка тутумунун ар кандай деңгээлде ийилишине жараша болот. Омуртка тутумунун ийрилүүсү киши төрөлгөндөн кийин гана пайда болот. Жаңы төрөлгөн баланын омуртка тутуму алдыга ийилген жаага окшош. Ал эми бала башын көтөрүп, токтотуп жана отура баштаган кезде моюн, желке булчуңдарынын өөрчүшүнүн таасири астында моюн лордозу пайда болот. Бала баса баштаганда бел лордозу, ошол эле мезгилде көкүрөк жана куймулчак кифозу пайда болуп, денени тикесинен тең салмакта кармап туруу үчүн ылайыктуу шарт түзүлөт. Ошону менен бирге омуртка тутумунун ийрилери тикесинен турган адамдын омурткаларынын ортосундагы урунууну азайтып, басканда, чуркаганда, секиргенде алардын сынып кетишинен сактайт. Омуртка тутуму боюнча узата жайгашкан көп сандаган муундардын, кемирчектердин жардамы менен ар кандай кыймылдарды ишке ашырууга болот. Моюн жана бел бөлүгүндө кыймыл абдан өөрчүгөн, анда ичке жана сыртка карай айлануу кыймылдары ишке ашат. Ал эми омуртка тутумунун көкүрөк бөлүгүндө омурткалардын арткы урчуктары бири бирине жакын жана катталышып, алды жактан ага бекиген кабыргалар төш сөөккө биригип, көкүрөктү түзүп, омурткалардын арасындагы кыймыл болот.
Баянды
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Баланын өнүгүү күндөлүгү
Күндөлүк дептер үй бүлөдө ата-энелер, ал эми балдар бакчаларында тарбиячылар тарабынан толтурулат. Чогултулган материалдардын негизинде тарбиячы, ата-эне баланын өсүп-өнүгүшүн шарттоочу жана текшерүүчү педагогикалык ыкмаларды тандап алышат.
Элмвуд Парк (Нү-Жерси)
Калкы - 19403 киши. Болжолдуу аянты - 7.1 км². FIPS коду — 34-21300.
Тышкы күчтөр
Колдонулган адабияттар
Кыргызстандын географиясы. Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71-72. ISBN 9967-14-006-2
Данил Асан
Өмүр баяны
Калайы калк баягы эле талаа жумушу менен алек. Бири жылкысын минип алып малын жайлоого айдап бараткан, экинчиси болсо кетменди колго алып суу-нанын желкесине аскан бойдон талааны көздөй жөнөгөн, дагы бирөө кара курсактын айынан акча тыйын таап келейин деген ой менен базарды карай сапар тарткан. Бирок ал сырдуу дүйнө жөнүндө эч нерсе биле элек эле. Ар түрдүү, кереметтүү окуялар аны күтүп жатканын кайдан билет дейсиңер. Теке (июль) айынын аягында бул жарык дуйнөгө келди. Ал өзүн ый менен тааныштырды. Ошондо ата-энесине аларды бактылуу кылыш үчүн ар нерсеге даяр экенин билдиргиси келди окшойт. Кыскасы анын жарык дүйнөгө келиши ушундай болду, үй кубанычка толду. Анткени ал үйдүн тунгуч наристеси болчу. Атасы мекен чегинде аскердик кызматын өтөп жүргөндө Данил деген менен достошуп калган экен. Ошол достугун унутпаш үчүн ага ушул атты бериптир.
Калинин (Иглин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
StarCraft
25-кылымда Жер планетасындагы ойдон чыгарылган убакыт түрмөгүндөгү окуяларды чагылдырган оюн Саманчынын жолу галактикасынын алыскы Копрулу сектору деп аталган бөлүгүндөгү үч галактикада бир учу-кыйырына башкаруу үчүн күрөшүп үч түрдүн үстөмдүк үчүн жүргүзгөн согушунун айланасында өнүгөт: Террандар (англ. Terrans), ар кандай кырдаалга ылайыкташуу боюнча жөндөмдүү болгон Жерден сүргүнгө айдалган адамдар; Зерг (англ. Zerg), башка расаларды ассимиляциялоону каалаган жана генетикалык кынтыксыздыкка жеткиси келген курт-кумурска түркүмүндөгү раса; ошондой эле Протостор (англ. Protoss), өнүккөн технологияга жана акыл-эс жөндөмдүүлүктөрүнө ээ болгон адам түркүмүндөгү жандыктар. Алар Зергдерден өз маданиятын жана бекем философиялык турмушун коргоп жашоого аракет кылышат.
Басыз, уруу
XVIII кылымда
1763-1770-жылдары жазылган «Сиюй чжи» аттуу тарыхый кытай жазма булагында басыздар чыгыш (түндүк) кыргыздарынын да, батыш (түштүк) кыргыздарынын да курамында кошо эскерилет. Ушул себептен Ч. Валиханов, П. П. Семенов Тянь-Шаньский, Н. А. Аристовдор өз эмгектеринде жаңылыштык менен басыздарды оң канатка кирет деп жазышкан. Демек, XVIII кылымдын ортосунда басыз уруусу саясий жактан аркалык жана анжиян тараптык болуп экиге ажыраган. Бирок алардын ортосун Фергана кырка тоосу гана бөлүп турган.
XIX кылым - XX к. башы
Көгарттык басыздардан чыккан Нусуп жана Чыйбыл аттуу бир тууган бийлер Орусия империясынын тушунда Көгарт жана Тогуз-Торо чөлкөмдөрүнө болуш болуп дайындалышкан. Чыйбыл болуш 1898-жылдагы Анжиян-Кыргыз көтөрүлүшүнө активдүү катышкандыгы үчүн айыпталып, Токтогул акын менен бирге Сибирге сүргүнгө айдалган.
Кара-Тектир көрүстөнү
Кара-Тектир көрүстөнү – биздин замандын 1–6-кылымдардагы хунн урууларынан же усундардан калган дөбө-мүрзөлөр. Кетмен-Төбөдөгү Көөдүл кыштагынын жанында жайгашып, 350дөн ашык мүрзөдөн турат. Казанактуу 80 мүрзө изилденген. Алардан карапа, жыгач идиштер, койдун жамбаш жана куймулчак сөөктөрү, бычак, жаа, темир учтуу жебелер, темир тогоо, акак таш чөгөрүлгөн алтын сөйкө табылган. 1959, 1964–65-жылдары археолог Ы. Кожомбердиев казып, изилдеген.
Адистин кесиптик мүнөздөмөсү
Адистин кесиптик мүнөздөмөсү – жогорку окуу жайлары үчүн тигил же бул адистиктеги кесип ээлерин даярдоонун денгээлин аныктоо иретинде анын ишмердүүлүгүнө таандык теориялык билимдердин жана практикалык билгичтиктердин мазмунун жана структурасын айкындоочу атайын документ.
Касиет
Касиет – нерсенин башка заттардан айырмасын же окшоштугун шарттоочу жана алар менен карым-катнашты аныктоочу философиялык категория. Касиеттер салыштырмалуу болот. Бир эле зат бир нече касиетке ээ жана алардын баары биригип, ал заттын өзүнө таандык белгисин жана башкалардан айырмаланган өзгөчөлүгүн билдирет. Нерсенин айрым касиетин үйрөнүү анын сапатын билүүнүн баскычы болуп саналат.
Наманган облусу
Наманган облусу (Namangan viloyati) — Өзбекистан Республикасынын административдик бирдиги.
Ак-Суу району
Табиаты
Климаты мелүүн континенттик (Ак Суу сырттарында кескин континенттик). Текенин орточо температурасы 14–17°С, Үчтүн айыныкы –5°С'тан –7°С'ка чейин (сырттарында Текеники 10,8°С, Үчтүн айыныкы –19,6°С'ка чейин). Жылдык жаан-чачыны 450–700 мм, сырттарында 250 мм.
Жаныбарлары: тоо эчки, бугу, айуу, доңуз, илбирс, бөрү, суур, түлкү, кашкулак, койон; куштардан — кыргоол, маңкаказ, кекилик, бүркүт ж. б. кездешет. Оодандын аймагында Ак Суу мамллекеттик аңчылык заказниги уйуштурулган (айанты 32,4 миң га).
Айыл чарба
Чарбасынын негизин айыл чарба түзөт. Ооданда айыл чарбага жарактуу 46,6 миң га, жердин 35,2 миң га'рын айдоо (анын 41 миң га'ры сугат жер, 5,6 миң га'ры кайрак жер), 13 миң га мөмө-жемиш бактары, 302,6 миң га'рын жайыт, 2,3 миң га'рын чабынды ээлейт. Негизги айдоо айанттары көлдүн жээгинде жана Тескей Ала тоонун этектеринде, ал эми жайкы жайыттары Тескей Ала тоонун өрөөн капчыгайларында жана Какшаал бийик тоолуу аймагында жайгашкан. Негизинен картөшкө жана буудай өстүрүлөт.
Мурда малдын саны көбөйүп, мал чарбасы экстенсибдүү түрдө жүргүзүлгөндүктөн жайыттардын экологиалык абалы кыйла начарлап кеткен. Азыркы учурда малдын (айрыкча койдун) санынын азайып кеткендигине байланыштуу бийик тоолуу жайыттар дээрлик пайдаланылбай калды. 2002 ж. ооданда 25,9 миң карамал (анын 13,9 миңи саан уй), 102,8 миң кой-эчки, 6 миңдей чочко, 10,2 миң жылкы, 82,1 миң үй кушу болгон. Ооодан 2002 ж. 9,8 миң т эт, 29,6 т чийки сүт, 3,0 млн даана жумуртка, 362 т жүн дайардаган. 2001 ж. 745 дыйкан чарбасы иштеген.
Руссос, Демис
Демис Руссос (грекче: Ντέμης Ρούσσος; өз аты — Артемиос Вентурис Руссос, грекче  Αρτέμιος Βεντούρης Ρούσσος; Demis Roussos; 15-июнь 1946-жыл, Александрия, Египет (Мысыр) — 25-январь 2015-жыл, Афина ш., Грекия) — заманбап грек ырчысы. Бүт дүйнө өлкөлөрүндө анын чыгармаларынын альбомдору 60 миллиондон ашуун нускада сатылган.
Кыскача өмүр таржымакалы
Ошондон бери анын репертуарындагы улам жаңы обондуу ырлар калайык жүрөгүн таба алган.
Дүйнөдөн кайтышы
Демис Руссос 2015-жылдын үчтүн айынын (январынын) 25ине караган түнү Афина шаарындагы ооруканалардын биринде каза болду.
Кыргызстандагы кадыр-баркы
Кыргыз жаштарынын оюн-зоокторунда Демис Руссостун чыгармалары байма-бай пайдаланылган.
Үй-бүлөсү
Демис Руссостун Эмилия деген кызы (Парижде жашайт) жана Сирила деген уулу (Грекияда байырлайт) бар.
Баянчор
Баянчор — "Манас" эпосунун эпизоддук кейипкери. Ошпурда козу кайтарып жүргөн Манас Чегебай (Кутубий) экөө козу союп алышып, эт бышырганга оту жок отурушса калмак чал Б. келип калат. Оттугун сураса бербей коет. Жини келген Манас Б-дун оттугун бычагы менен кошо тартып алат (Сагымбай Орозбаков, 1. 116 — 118).
Портал:Нумизматика
Нумизматиканын коомдук функциясы: Нумизматикалык маданий эстеликтерди калыптандыруу; Ар кандай байланыштарын жана процесстерин, ж.б. фактыларды үйрөнүү, тарых илимдерин терең түшүнүүгө жана тарыхтагы боштуктарды толтурууда;
Онанизм
Онанизм (латын тилинен manus — кол + turbare — тынчын алуу)(мастурбация) — оргазм чакыруу максатында эроген зонасын (көбүнчө жыныс органдарын) жасалма дүүлүктүрүү.
Түрткүлөр
Көпчүлүк сексологдордун ою боюнча жыныстык жетилүү мезгилинде болуп, ал жыныстык турмуш башталганда жоголот. Мындан башка бала чакта жыныстык жетилгенге чейинки мезгилдеги мастурбация жана өспүрүм балдарда бирөөнү тууроо менен болгон онанизм да белгилүү. Жыныс органын кычыштыруучу оорулар (энтеробиоз жана башкалар) да онанизмге түрткү болушу мүмкүн.
Белеков, Абдылда
Белеков, Абдылда 1928-жылы 1-февралда Ысык-Көл районундагы Корумду айылында туулган.
Кыргыз тилинде
Эки жар: Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1961. – 148 б.
Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызстан, 1984. – 123 б.
Тейлоризм
Ченемди аткаргандарга тарифтегиден (белгиленген көрсөткүчтөн) жогору эмгек акы төлөнүп, аткарбагандарга жазапул (айып) салынган. Эмгектин өндүрүмдүүлүгүн арттыруу үчүн жумуш күнүнө дем алуу убактысы киргизилген. 20-кылымдын башында натыйжасында америкалык ишканаларда иштин өндүрүмдүүлүгү кескин жогорулап, ага чыдабаган жумушчулар жумуштан бошотулган же башка ишке которулган. Тайлоризм капиталисттик өлкөлөрдөгү эмгекти уюштуруунун негизин түзгөн жана азыркы кезде да тигил же бул шартта, кандайдыр деңгээлде колдонулат. Тайлоризм социалисттик өлкөлөрдө да өз таасирин тийгизген. Бул системаны механикалык позиция, туура эмес дегендер да бар.
Людвиг ван Бетховен
Бетховен, Людвиг ван (17. 12. 1770, Бонн 26. 3. 1827, Вена) немис композитору, пианист жана дирижёр. Чоң атасы Бонндогу аксарай капелласынын жетекчиси, атасы ырчы болгон.
Баяр
Баяр менен Шорону
Стоицизм
Стоикалык философиянын үч бөлүгү
Стоикалык философиянын системасы үч бөлүктөн: логикадан, физикадан жана этикадан түзүлөт. Зенон жана башка стоиктер философияны же организм менен, же бак менен, же жумуртка менен салыштырышат. Философияны жумуртка менен салыштырып, алар жумуртканын сарысы — этика, агы — физика, кабыгы — логика дешкен. Ал эми аны организм менен салыштырышып, тарамыштар менен сөөктөр — логикага, эт — этикага, жан — физикага туура келет деп эсептешкен. Стоиктердин пикири боюнча, философиянын үч бөлүгү тең талдап карап чыгууга татыктуу, анткени логика системаны бекемдөөгө, физика — жаратылыш жөнүндө билимдерди берүүгө, этика болсо «жаратылышка ылайык» жашоого мүмкүндүк берүүгө тийиш.
Кумарлык теория
Стоиктердин позициясы кумарлык менен күрөшүү жана жагымсыз, терс эмоцияларга оң эмоцияларды карама-каршы коюу, мисалы, коркунучка — этияттыкты, көз артуучулукка — эркти каршы коюу болгон. Стоиктер ар кандай адептик жана физикалык баалуулуктарды барк алышпаса да, аларды адамча мамиле кылууга арзыбай турган айбандык сезимдер катарында карашкан. Алардын көз карашы боюнча, башкы нерсе — биздин өзүбүзгө карата жана дүйнөгө карата болгон эмоциялык мамилебиз, чыныгы жакшылыктар менен жамандыктар бар экенин түшүнүү. Дагы бир билип коё турган нерсе, жакшылык менен жамандыктын ортосунда адамдын эркине байланыштуу болбогон, адеп жагынан алганда бейтарап турган тилке жатат. Ошондуктан аны ал кандай болсо ошондой калыбында кабыл алуу керек,анткени аны өзгөртүүгө биздин эркибиз жок. Стоиктердин этикасындагы башкы нерсе биздин турмушубуздун ар кандай жагдай-шарткырдаалдары биздин өзүбүзгө көз каранды эмес, бизге байланыштуу болгон нерсе — биздин ошол нерселерге карата болгон мамилебиз гана деген көз караш.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Философия (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004,ISBN 9967-14-020-8
Ясыр Шиваза
Тянь-Шандын баатырлары. – Ф.: Кыргызмамбас, 1946. – 36 б.
Нигерия
Нигерия, Нигерия Федерация Республикасы – Батыш Африкадагы мамлекет. Түндүгүнөн Нигер, түндүк-чыгыштан Чад, чыгышынан Камерун, батышынан Бенин мененчектешет. Түштүгүнөн Атлантика океанынын Гвинея булуңу чулгайт. Аянты 923,8 миң км2. Калкы 152,3 миллион (2010). Борбору – Абужа ш. Адм.айм. жактан 36 штатка жанаборбордук федерация округуна бөлүнөт. Акча бирдиги – найра. 1999-жылы кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик республика. Мамлекет, өкмөт башчысы жана Куралдуу күчтөрдүн башкы командачысы – президент. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – эки палаталуу улуттук чогулуш (Улуттук Ассамблея). Аткаруу бийлигин өкмөт – Федерациялык аткаруу кеңеши ишке ашырат. Негизги саясий партиялары: Элдик демократиялык партиясы (центристтер), Жалпы элдик партия (консерваторлор).
Ясыр Шиваза
Китайский рисунок: Стихи. – М.: Гослитиздат, 1939. – 110 с.
Анык убактагы стратегия
Анык убактагы стратегия (англ. Real-time strategy, RTS деп кыскартылат) — бара-бара өсүү болбогон стратегиялык видео оюнунун субжанры.
Тарыхы
...
Руанда
Чарбасы
Руанда – дүйнөдөгү эң жакыр өлкөлөрдүн бири. Ички дүң продукциясынын (ИДП) көлөмү 10,13 млрд АКШ доллары (2009). Аны киши башына бөлүштүргөндө 900 доллардан туура келет. Андагы айыл-чарбасынын үлүшү (% менен) 42,6, тейлөө чөйрөсүнүкү 35,2, өнөр-жайдыкы 22,2. Экономикасынын негизин айыл-чарба түзөт (анда эмгекке жарамдуу калктын 9/10у эмгектенет). Кофе, чай өстүрүлүп, пахта, тамеки жана пиретрум (татымал) айдалат. Жайыт мал чарбачылыгы өнүккөн. Азыраак түстүү металл казылып алынат. 2007-ж. 120 млн кВт-с электр энергиясы өндүрүлгөн. Айыл-чарба азыктары кайрадан иштетилет. Автомобиль жолунун узундугу 14 миң км (анын 20% и гана асфальтталган). Киву дарыясында кеме жүрөт. Сыртка кофе, чай, малдын териси жана калай чыгарылат. Негизги соода шериктештери: Кения, Уганда, Бельгия, Кытай, Германия.
Ихлас сүрөсү
Транскрипциясы
3. Лам ялид ва лам юлад
4. Ва лам якун лаху куфуван ахад
Улан (шамал)
Шамал жүрөөр алдында абанын температурасы орто эсеп менен 1-3°Сге жогорулайт, бороон учурунда 5-7°Сге чейин төмөндөйт. Ал эми салыштырмалуу нымдуулук тескерисинче болот, бирок аз гана (5-10%тей) өзгөрөт. Абанын температурасы менен салыштырма нымдуулугунун мындай өзгөрүшү аба массасынын өрөөнгө тоодон ашып түшкөн учурунда анын жылымдашына байланыштуу (адиабаталык жылымдоо) закон ченеминин натыйжасында аба массасы 200 м төмөндөгөндө 10Сге жогорулайт. Курамында «улан» компоненти катышкан топонимдер моңгол тилинин негизинде түзүлгөндүгү, ал кыргыз тилинде «кызыл» маанисин бере тургандыгын топонимдерди изилдөөчүлөр ырасташкан. Ошондуктан «Улан» Ысык-Көл, Нарын, Ат-Башы өрөөндөрүндөгү тоолордун, жерлердин, ашуулардын, суулардын, Шаймердендин алабындагы суунун аттары, «Уланбулак» (Ысык-Көл өрөөнүндөгү булактын аты) топонимдери ушул жерлердин кыртышынын түстөрүнөн улам аталып калган деп эсептөө чындыкка ылайык.
Нур менен дарылоо
Нур менен дарылоонун экинчи түрү
Нур менен дарылоонун экинчи түрү — сырттан нур жиберүү. Анда нур булагы организмден тышкары жайгашат. Нур булагы катары рентген аппараты, телеграмматерапия, бетатрон, ошондой эле аппилакциялык дарылоо колдонулушу мүмкүн. Аппликациялоодо нур булагын дененин нур жибериле турган бетине радиоактивдүү изотоп жабыштырылган атайын ийилгич пластмасса пластинканы бастырып коёт. Бул ыкма негизинен тери же былжыр челдин ооруларында колдонулат.
Радон менен дарылоо
Зыяндуу шишиктерде иондоштуруучу нурлардын демейдегиден көбүрөөк дозаларын колдонууга туура келген учурларда нур таасиринен организмде жергиликтүү жана жалпы реакция пайда болушу мүмкүн. Жергиликтүү реакцияда тери демейдегиден кызарыңкы же шишимик тартып, кычышат. Бирок, ал бир нече күндөн кийин жок болуп, атайын дарылоону талап кылбайт.
Баяс
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
6-ноябрь
6-ноябрь — жылдын 310-чү күнү (толук жылда 311-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 55 күн бар.