cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Челюскин Семён Иванович
Челюскин Семён Иванович (1700-ж. ченинде, Боршцево кыш., Калуга губерниясы - ноябрь айы, 1764-ж.) - орус деңиз саякатчысы. Түндүк уюлду изилдөөчүлөрдөн. 3-рангдагы капитан. Москва навигациялык мектебинен жана Петербург деңиз академиясынан окуган. 1726-жылдан флотто штурманга жардамчы, 1733-42-ж. Улуу түндүк (2-Камчатка) экспедициясына штурман болуп дайындалган. В. В. Пронцищев жана X. П. Лаптевдин отрядында иштеген. 1741-ж. Хатанга д-нан Пясина д-на чейин кургактык менен өтүп, Таймыр жарым аралынын батыш жээгин Стерлегов тумшугуна чейин мүнөздөп жазып чыккан. 1741-42-ж. Туруханскиден Хатанганын чатына чейин жетип, андан ары Таймырдын чыгыш жээгин материктин эн четки түндүк чегине (Челюскин тумшугуна) жана жарым аралдын батыш жээгин 77°42' түндүк кеңдикке чейин изилдеген. Челюскиндин ысмынан тумшук, арал, кеме (параход), кыштак, көчөлөр, самолёт аталган.
Памир
Памирде жалпы аянты 7500 км2те жеткен 3000ге жакын мөңгү бар. Кар чеги түндүк-батышында 4000-4400 м, борбордук жана чыгыш бөлүктөрүндө 5000-5200 м бийиктикте. Негизинен альп жана түркстан тибиндеги өрөөн мөңгүлөрү басымдуу, эң ириси – Федченко мөңгусу (узундугу 77 км, аянты 900 км2ден ашык, Илимдер Академиясы кырка тоосунда). Памирдин түндүк-батышындагы ири мөңгүлөр: Грумм-Гржимайло (узундугу 36,7 км), Гармо (27,5 км), Сугран (24 км), Географиялык коом (21,5 км), Фортамбек (20 кж) ж. б. Чон Алай кырка тоосундагы эң ири мөңгү – Чоң Суук- Дара (25 км). Чыгыш Памирде каптал жана төр мөңгүлөрү басымдуу.
Автоматон
Автоматон (же автомат) - тапшырылган программа менен аракет кылган механикалык привод менен так теке. Автоматондорду дүйнөдөгу эн биринчи робот деп санаса болот. Автоматондордун кээ бирөөсу комплекстик кыймылдарды аткарганды билчү, мисалы: жазуу, музыкалык куралдарда ойноо.
Саук Сентр (Миннесота)
Саук Сентр (Миннесота) (Sauk Centre) — Миннесота штатынын Stearns округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4317 киши. Болжолдуу аянты - 10.3 км². FIPS коду — 27-58648.
Плөцкау
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Валлертхайм
Валлертхайм (Wallertheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альцай-Вормс районуна кирет.
Мүлктүк ченталап
Мүлктүк ченталап – шайлоо мыйзамынын талабы, ага ылайык белгилүү өлчөмдөн кем эмес салык төлөгөн же белгилүү нарктагы мүлккө ээ жарандарга гана шайлоо (жигердүү же солгун) берилет. XIX кылымда баардык жерлерде таралган; азыркы учурда жарандардын тең укуктуулук принцибине карама-каршы келгендиктен сейрек кездешет.
Бизинген
Калкы - 9249 киши(2013-ж.). . Аянты - 32,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 17 008. Мэр — Йоахим Крюгер.
Люэрдиссен
Калкы - 440 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 55 028. Муниципалитеттин башчысы — Альфред Тис.
Дачная (Белорет району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кичи Черная (Кумиха куймасы)
Кичи Чёрная — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кумиха дарыясынын оң жээгинен 7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Ильменау
Шаар административдик курамы боюнча 16 шаардык районго бөлүнөт.
Мунайзат жана/же газ кендерин иштетүүнүн (өндүрүү) жакшы тажрыйбасы
Мунайзат жана/же газ кендерин иштетүүнүн (өндүрүү) жакшы тажрыйбасы ― мунай газ тармагындагы, лицензиялык макулдашуунун (контракттын) негизинде мунай жана газды чалгындоонун жана иштетүүнүн (өндүрүүнүн) коопсуздугун жана экономикалык натыйжалуулугун камсыз кылуучу эл аралык эрежелер.
Чекит (математика)
Чекит (математика) - геометриянын негизги түшүнүктөрүнүн бири. Геометрияда Чекит алгачкы түшүнүктөрүнүн бири катары кабыл алынат. Азыркы математикада Чекит деп ар кандай мейкиндик түзүүчү, табияты ар кандай элементтер аталат. Математиканын көп тармактарында атайын аталуучу Чекиттер бар.
Вольфрам куймалары
19-кылымдын 2-жарымында вольфрамдын (W) пайдалуу таасири изилденип, натыйжада негизи W карбидинен турган абдан бекем легирленген вольфрамдуу болот куймалар пайда болду. 1950-жылдан баштан температурага туруктуу жанa ийилгич-чоюлгуч касиетке ээ W—Re куймала­ры электр вакуум приборлорунда, температурасы 2500°Сге жеткен чөйрөдө иштөөчү термопаралык зым катары колдонула баштады. Вольфрам куймалары төмөнкүдөй бөлүнөт: катуу куйма, бирикмелер [торий окисп (Th02) ж-a тантал карбиди (ТаС)] менен түзүлгөн псевдо-куймалар жанa Mg, Re, Си, Ni, Ag металлдары кошулгандагы псевдо-куймалары. Бул кошундулар Вольфрам куймаларынын легирленүү, температурага туруктуулук, ийилгичтик сыяктуу физ. касиеттерин жогорулатып, ал куймаларды электр вакуум техникасында, ракета жанa самолёт курууда кеңири колдонууга мүмкүндүк берди.
Эрбол Атабаев
Эрбол Атабаев (15-август 2001, Кант, Кыргызстан) — Кыргызстандык жана Орусиялык футболчу, жарым коргоочу.
Өмүр баяны
Футболду 5 жашынан тарта өзү туулуп-өскөн шаарында « Абдыш-Ата » клубунун системасында ойной баштаган. 9 жаштан 11 жашка чейин Казандагы «Рубин» мектебинде окуган, ага кирүү үчүн атасынын айтымында, ал орус жарандыгын алууга аргасыз болгон. 2012-жылы ал Барселона кантеринде квалификацияга ээ болгон жана мектепти аяктагандан кийин ал Hospitaleta, Gava, Castelldefels en, Josep Maria Genet Sports Association жана «Гранольерса» жаштар командаларында футбол боюнча билимин уланткан.
Клубдук карьера
2022-жылдын февралында эркин агент катары ал Махачкаланын «Динамосунун» оюнчусу болгон, ал үчүн 6-мартта чемпиондук матчта дебют жасаган жана оюн талаасына негизги курамда кирген, бирок 38-мүнөттө жаракат алгандыгына байланыштуу алмаштырылган — Жаракты:тамандын метатарсалдык сөөгүнүн сынышы. 29-майда ал айып аянтчанын сыртынан алыстан сокку узатып, Дагестандык клуб үчүн алгачкы голун киргизген. Натыйжада, 2021/22 сезонунда ал Динамонун курамында 7 оюн өткөрүп, 1 гол киргизип, FNL Экинчи Дивизионунун 1- тобунун жеңүүчүсү болгон.
Улуттук курамы
2022-жылдын март айында Кыргызстандын жарандыгын алган. Ошол эле жылдын 23-майында 2023-жылкы Азия Кубогунун тандоо оюндарына даярдануу үчүн Кыргызстандын негизги курама командасынын машыгуу сборуна чакырылган оюнчулардын тизмесине киргизилген ; андан кийин аларга катышуу үчүн улуттук курамга чакыруу алган, анда ал 8-июнда Сингапурга каршы беттештин 73-мүнөтүндө Гүлжигит Алыкуловду алмаштырып, дебют жасаган. 11-июнда Мьянма менен болгон беттеште команданын негизги курамына кирген, бирок 35-мүнөттө анын ордуна Гүлжигит Алыкулов чыккан. 14-июнда Тажикстанга каршы оюңду, биринчи мүнөттөрдө баштап, андан соң кайра эле Алыкулов менен алмашкан.
Татар тили
Азыркы адабий татар тилинин калыптануу процесси 19-кылымдын ортосунда эски татар тилинин негизинде башталган. Жазуусу 1927-жылга чейин араб, кийин латын, 1939-жылдан орус графикасына өткөн.
Биллигхайм
Биллигхайм (Billigheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Карлсруэ административдик округуна карайт. Неккар-Оденвальд районуна кирет.
Кичи Шубная
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Круассан
Круассан менен байланган легендалар
Легендалар, жомоктор круассан Омеяд Халифаттын утулганын майрамдаш учун круассан ойлоп табылган деп айтат (круассан жарты айдын формасын кайталайт); Буда шаарында ойлоп табылган; же Осман империяны христиан кучтору утулттурганын майрамдаш учун (круассан жарты айдын формасын кайталайт).
Ретроспекция
Ретроспекция (латынча retrospecio – каяша, каршы) – «өткөнгө кылчаюу», каармандардын өткөн өмүрүнө, мурда башынан кечирген окуяларга кайрылуу, качандыр бир болуп бүткөндөрдү кайра баштан эстеп, обзор берүү ыкмасы. Ч. Айтматовдун «Кылым карытар бир күн» романында Казангаптын сөөгүн көрүстөнгө алып бара жатып, ошол кишинин тагдыры, анын мамилелери, адамдык сапаты тууралуу Эдигейдин ой жүгүртүүсү ретроспекция болуп саналат.
Вольфрам рудалары
Вольфрам рудалары - составында  жанa бөлүп алууга арзырлык вольфрам металлы бар минералдардын чогундусу.
Хмельницкий облусу
Түндүк-батышта Ровно, түндүк-чыгышта Житомир, чыгышта Винница, түштүгүндө Черновцы, батышта Тернополь облустары менен чектешет.
Тарыхы
Каменец-Подольский 1434-1793-жылдары Польша таажысынын Кичи Польша провинциясынын курамындагы Подольский воеводствосунун борбору болгон.
Тагаиматов Абдимитал
Тагаиматов Абдимитал (20.10.1951, Коргон-Сай айылы - 2014) - Кыргыз Республикасынын эмгек синирген врачы (2006), райондун ардактуу атуулу.
Муниципалдык (жергиликтүү) кызмат оруну
Муниципалдык (жергиликтүү) кызмат оруну – КР мыйзамдарына ылайык муниципалдык түзүлүштүн уставында каралган кызмат оруну; жергиликтүү маанидеги маселелер боюнча ыйгарым укуктар жана ушул ыйгарым укуктарды ишке ашырууга жоопкерчилик тагылган.
Винн (Мэн)
Винн (Мэн) (Winn) — Мэн штатынын Пенобскот округуна караган АКШ шаары.
Бинау
Калкы - 1378 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,83 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 25 010. Мэр — Петер Келлер.
Бекназ Алмазбеков
Бекназ Алмазбеков (23-июнь,2005, Бишкек, Кыргызстан ) — Кыргызстандык футболчу, учурда " Галатасарай " клубунун чабуулчусу.
Вопросы литературы
Вопросы литературы - адабият таануу жанa сын маселелерине арналган ай сайын чыгуучу илимий журнал;
TikTok
Колдонмо 1 миллиард 150 өлкөдөн ашык колдонуучулар бар. Кытайда, өтүнмө абдан популярдуу болуп, 60-25 жашка чейинки курактагы пайдалануучулардын%, ал эми Кытайдын тышкары 43 24 жаштан ашуун колдонуучулардын%. Жылдын жыйынтыгы боюнча, 2019 ай сайын орточо алганда, орус колдонуучулар 16,25 миллиард көрүшүп, 20,83 млн көргөзмө жайгаштырылган; 23 млн чыгып, 1,62 млрд клиптер калачтар коюлган. Сентябрда 2021 жылдары TikTok айлык аудиториясы 1 миллиард адам болуп саналат.
Колдонуучулардын мүнөздөмөсү
Катышуусу
Колдонмо көптөгөн ээледи агымдардын жана дүйнө жүзү боюнча көптөгөн ырларды жана аткаруучулардын популярдуулугун камсыз баштады, анткени ал коомдук таасир куралы катары таанымал жана атактуу болуп калды. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, Кытайдагы кыска метраждуу видеоклиптердин саны бир жылдын ичинде 94,79 миллионго өскөн.
2019-жылдын бештин айынын акырына карата абал боюнча, америкалык армия АКШ бийлиги колдонуучу маалыматтарды уурдоо колдонмосун шектелип, "TikTok" тиркемесин колдонууга тыюу салуу боюнча киргизилет. Чечим АКШнын Коргоо министрлиги тарабынан жылдын 16-декабрында 2019 бул социалдык тармактын кооптуу эскертүү боюнча жарык көргөн. 4-январь 2020 жылы "TikTok" кызматын кызматтык түзмөктөрдө АКШнын Мамлекеттик департаменти менен АКШнын Ички коопсуздук министрлиги өздөрүнүн кызматкерлерине тыюу салган.
Панама мойногу
Панама мойногу – Борбордук Американын эң кууш жери, Панамада. Түндүк жана Түштүк Америка материктеринин туташтырат. Кариб деңизи менен Панама булуңу чулгайт. Эң кууш жери 48 км. Бийиктиги 180 мге чейинки ойдуң-дөңсөөлүү түздүк басымдуу. Мойнок аркылуу Панама каналы өтөт.
Ар Камень (Белорет району, Башкыртстан)
Ар Камень — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Сосн айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 127 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Чачынды ореолу
Чачынды ореолу, чачынды зонасы - кенге чектеш тоо тектердин баалуу химиялык элементтер көп топтолгон зонасы. Чачынды ореолу алгачкы жана экинчи жолку болуп бөлүнөт. Алгачкы ореол эндоген кендери үчүн мүнөздүү. Кен пайда болуу процеcсинде кенташ тулкусунун айланасындагы тоо тектер кенташтын курамындагы химиялык элементтерге байып, алгачкы ореолду пайда кылат. Экинчи жолку ореол үбөлөнүү жана денудация процесстери менен байланыштуу. Мында тоо тек менен бирге кен тулкусу үбөлөнүүгө дуушарларып, эрип же шиленип ореол чөкмөлөрүн пайда кылат. Экинчи жолку ореол өз ичинен механикалык (алтын, платина, вольфрамит, шеелит, касситерит ж. б. кен чачындылары), туз (курамында үбөлөнүүгө туруксуз минералдар - сульфиддер бар
Жошолу суусу
Жошолу суусу - Алай районундагы суу, Куршаптын оң куймасы. Алай кырка тоосунун Түндүк-батыш капталынан башталат. Узундугу 40 км, алабынын аянты 285 км2. Алабынын деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги 2700 м. Мөңгү (аянты 1,9 км2) бар. Алабы куралуу облусуна кирет. Жошолунун 16 куймасы бар; ирилери: Артөбө, Кызыл-Булак (оң), Кулмамбет, Бекпута (сол). Жылдык орточо чыгымы 2,20 м3/сек. Эң көп чыгымы июнда, азы февралда байкалат. Сугатка пайдаланылат. Жээгинде Гүлчө, Өрүктү, Миязды, Орто-Суу жана башка кыш. бар.
Панама
Тарыхы
Панама элинин адабияты 19-кылымдын ортосуна чейин Колумбия адабиятынын негизинде өнүккөн. Бирок Колумбиядан бөлүнгөнгө чейин эле улуттук адабияттын пайда болушуна умтулушкан. X. Колунхе, Т. М. Фёйе, X. М. Алеман сыяктуу алгачкы романтик акындар чыккан. Модернизмдин өкүлдөрү Д. Эррера, Г. Андреве, Л. А. Сото ж. б. улуттук маданияттын өнүгүшүнө салым кошкон. Француз символисттеринин жана «парнасчылдардын» жолун жолдошкон. Авангардчыл акындар Р. Синан («Толкун», 1929), Р. X. Лауренс ж. б. формализм багытына басым коюшса, Д. Кореи, Д. Эррера Севильяно ж. б. чыгармаларында социалдык курч маселелерди чагылдырышкан. Прозада И. де X. Вальдес, Э. Уэра М. А. Родригес, X. Б. Coca ж. б. айыл жана кыштак турмушуна кайрылышкан. 2-дүйнөлүк согуштан кийин бир топ акын-жазуучулар (С. А. Канданедо, Р. Осореса, М. Риера, X. Беленьо ж. б.) аңгемелеринде жана ырларында, романдарында социалдык адилетсиздик маселелерин көтөрүшкөн. Драматургияда X. де X. Мартинес «Коркунучтуу сот» (1968) ж. б. чыгармаларын жаратты.
Бинген (Зигмаринген)
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 Шаардык районго бөлүнөт.
Сноуден (тасма)
"Сноуден" (Snowden) — 2016-жылы жарык көргөн америка-немец саясий триллери. Режиссеру Оливер Стоун, сценарийдин автору Стоун менен Киран Фицжералд. Лук Хардиңдин "Сноудендин файлдары" жана Анатолий Кучеренанын "Сегиз буттун убактысы" китептерине негизделип тартылган. Башкы каарман Эдвард Сноудендин ролун Жозеф Гордон-Левитт аткарган. Ошондой эле тасмага катышкандар Шейлин Вудли, Мелисса Лео, Закари Куинто, Том Уилкинсон, Скотт Иствуд, Логан Маршалл-Грин, Тимоти Олифант, Бен Шнетцер, Кейт Стэнфилд, Рис Ифанс жана Николас Кейж. Тасма тартуу иштери 2015-жылдын 16-февралында Германиянын Мюнхен жергесинде башталган.
Обердакштеттен
Калкы - 1645 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 23,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 71 183. Муниципалитеттин башчысы — Ханс Ассум.
Кичи Ярней
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Брюа (Мэн)
Брюа (Мэн) (Brewer) — Мэн штатынын Пенобскот округуна караган АКШ шаары.
Сумсар орс
Сумсар орс (жумушчуларды камсыздоо бөлүмү) - 1952-ж. түзүлгөн.
60 секунд
"60 секунд" (Gone in 60 Seconds, Угнать за 60 секунд) — 2000-жылы тартылган Американын криминалдык экшн тасмасы. Башкы ролдорду ойногондор Николас Кейж, Анжелина Жоли, Жиованни Рибиси, Кристофер Экклстон, Роберт Дувалл, Винни Жонс жана Уилл Паттон. Режиссеру Доминик Сена, сценарийдин автору Сотт Розенберг, продюсери Жерри Брүкгеймер. Брүкгеймер "Таш", "Асмандагы абак" (экөөңдө тең Кейж тартылган) жана "Армагедон" тасмаларына (Паттон катышкан) да продюсерлик кылган. Тасма Генри Блайт Халицкийдин ушул эле аталыштагы 1974-жылдагы фильминин үстүртөн жаңыланып кайрадан тартылган версиясы.
Обердинг
Калкы - 5384 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 66,90 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 77 133. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Лакнер.
Жөкөбаева Сайнат
Жөкөбаева Сайнат - (5. 5. 1929, Чүй облусу, Аламүдүн району, Төкөлдөш айылы 18. 1. 1991, Фрунзе) балерина, кыргыз хореографиясын баштоочуларынын бири. Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген. арт. (1958). Ленинград хореогр., 1941-жылы Кыргыз мамлекеттик. музыкалык.-хореография. окуу жайында окуган. 1947-жылдан Кыргыз мамлекетик. опера жана балет театрында иштеп, балеттеги башкы партияларды аткарган:Мария (Б.Асафьев, «Бахчысарай фонтаны»), Фанни (И. Штраус, «Чоң вальс»), Айдай (М.Раухвергер, «Чолпон»), Анар (В. Власов, В. Фере, «Анар») жана башка 1939-, 1958-жылы Москвада өткөн кыргыз адабияты менен пск-восунун он күндүктөрүнө катышкан. 1975-жылы Жумгалда «Бекбекей» ыр-бий ансамблин уюштурган. Медалдар менен сыйланган.
Рупэрт (Айдахо)
Калкы
2010-жылы калкы 5645 киши болгон.
Тукан (Белорет району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Поллиц
Калкы - 292 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 19,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 420. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Больте.
Ватэрвилл (Мэн)
Ватэрвилл (Мэн) (Waterville) — Мэн штатынын Кеннебек округуна караган АКШ шаары.
Мураскорлукту кабылдоо
Мураскорлукту кабылдоо – мурасты алуу үчүн зарыл болгон эрк билдирүү актысы. Шарт коюуга жана эскертме жасоого жол берилбейт. Мураскер мураска калтырылган мүлккө иш жүзүндө ээ болгондон тартып же ал М. к. жөнүндөгү мурас арызын нотариалдык органга тапшыргандан тартып, М. к. болду деп эсептелет. Жогорудагыдай аракет мурас ачылгандан баштап алты ай аралыгында жасалууга тийиш.
Ким Чен Ын
Өмүр баяны
Образование Ким Ир Сен атындагы Аскердик университетти (2002-2006) бүтүргөн. Диссертациянын темасы «Глобалдык навигация системасын колдонуу менен тактикалык карталарды тактоо үчүн компьютердик симуляция.
Черновцы облусу
Черновцы облусу (Чернівецька область) — Украинанын батышындагы облус, административдик борбору Черновцы шаарында.
Калкы
Калктын жылдар боюнча өзгөрүү динамикасы (каттоонун жана МСКнын маалыматы боюнча): 2016-жылы облуста 10226 адам төрөлүп, 11513 адам каза болгон, анын ичинен 92си 1 жашка чейинки балдар (1000 тирүү төрөлгөнгө 9). Өлүм (чыныгы калктын 1000 адамга) - 12,7; төрөлүү коэффициенти - 11,3; табигый өсүш - -1,4. Эң жогорку төрөт Путилf - 16,4 жана Сторожинец - 14,4 райондорунда. Эң аз төрөлүү көрсөткүчү Келменецкий районунда - 8,0 жана Новоднестровскиде - 8,3. Эң жогорку өлүм Келменецыда - 18,5 жана Сокиряныда - 17,1. Эң аз өлүм Новоднестровскта 7,6, Черновцыда 9,8. Калктын эң жогорку табигый өсүшү Путила - 5,6 жана Сторожинец - 3,7 райондорунда. Калктын эң аз табигый өсүүсү Келменцы – -10,5 жана Сокиряны – -8,1 райондорунда. 2016-жылы облуска туруктуу жашоо үчүн 2777 адам келсе, 3263 адам кеткен. Миграция калктын өсүшү терс - -486 адам. Калктын эң көп өсүшү Сторожинец – 7,4 жана Путила – 3,6 райондорунда. Калктын эң аз өсүүсү Келменцы– -10,6 жана Сокиряны – -10,4 райондорунда. 2016-жылы калктын санынын өсүшү облустун 4 районунда байкалды: Путила, Сторожинец, Герца жана Глыбокая. Калктын азайышы Черновцы, Новоднестровск жана 7 райондо: Вижница, Кельменцы, Хотин, Новоселица, Сокирянский, Заставная жана Кицмань райондорунда байкалды.
Улуттук курамы
Калктын басымдуу бөлүгү эки тилдүү, дээрлик бардык украиндер жана молдовандар орусча сүйлөшөт, поляктар украинче сүйлөшөт, ал эми улгайган украиндер көбүнчө кандайдыр бир деңгээлде румын тилинде сүйлөшөт. Тилдерди колдонуу күнүмдүк деңгээлде эле чектелбейт, аймакта коомдук уюмдар жана улуттук азчылыктардын мектептери иштейт, жергиликтүү жаңылыктар украин тилинде басылып чыгат (бирок интервью берүүчү орус тилинде жооп берсе, котормосу жок) жана, эреже катары, кабар релиз аяктагандан кийин, ошол эле маселе бар, бирок буга чейин румын тилинде (башка алып баруучу жана окуялардын котормосу менен).
Чарлстон (бий)
Чарлстон (бий) - чарльстон (англ. charleston) - америкалыктардын бал бийи. 1920-ж. алгачкы жолу Чарлстон шаарында (АКШ, Түштүк Каролина штаты) пайда болгон. Чарлстондун жаралышына негрлердин бийи себеп болгон. 1920-ж. аягында Америкага, Европага тарайт. Айрым элементтери фокстрот бийин аткарууда пайдаланылат.
Падыша Артур: Кылыч уламышы
"Падыша Артур: Кылыч уламышы" (King Arthur: Legend of the Sword, Меч короля Артура) — 2017-жылда тартылган фантастикалык тасма. Режиссеру Гай Ричи, сценарийдин автору Ричи, Жоби Харолд жана Лионел Уигрэм. "Артур уламыштарына" үстүртөн негизделип тартылган тасмада Чарли Ханнэм башкы каармандын образын жараткан. Ошондой эле Астрид Берже-Фрисби, Жимон Хонсу, Эйдан Гиллен, Жуд Лоу жана Эрик Бана экинчи пландагы ролдорду аткарышкан.
Марклоэ
Марклоэ (Marklohe) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Нинбург районуна кирет.
Жөөк
Жөөк - соко жана башка шайман менен салынуучу арыкча. Көп тиштүү соко менен жер айдаганда соконун акыркы тиши өткөндөн кийин бир гана ачык жөөктөп калат. Сугат дыйканчылыгында жөөктөп салуу жана чигит эгүү бир мезгилде жүргүзүлөт. Жөөктөп сугаргандан кийин өсүмдүктүн катар аралыгы жумшартылат. Суу агуучу жөөк топурактын өзгөчөлүгүнө, жердин эңкейишине, өсүмдүктүн катар аралыгына жараша туурасы 25-50 см, тереңдиги 15-20 см, узундугу 100-200 м болот.
Александр Мищенко (футболчу)
Өмүр баяны
Бала кезинде үй-бүлөсү менен Германияга көчүп барып, ал жактан футбол ойной баштаган. Ал бир нече жаштар командаларын алмаштырган, алардын ичинен эң атактуусу « Боруссия » (Мёнхенгладбах) болгон. Чоңдор деңгээлинде ал алтынчы дивизиондун (Ландеслига Миттелрейн) Герта Вальхайм клубунда ойногон. 2016-жылдан тарта Кыргызстандын жаштар жана жаштар курама командаларынын машыгууларына тартыла баштаган, бирок жарандыгы жок болгондуктан улуттук курама командаларда расмий беттештерде ойной алган эмес.
Чаплыгин методу
Чаплыгин методу - дифферендиалдык теңдемени жакындатып интегралдоо методу. С.А. Чаплыгин (1919) сунуш кылган. Чаплыгин методу дифференциалдык барабарсыздык жөнүндөгү төмөнкү Чаллыгин теоремасына негизделет. Эгер у'(х)= болсо жана а{х) менен и(х) функциялары и'(х) - f(x, u)>0, x/(x)-f(x, д)<0 (хй<х<х^), и(х(1)=ь(х)=у0 дифференциалдык барабарсыздык барабарсыздыктарын канааттандырса, анда (х0, у0) чекиттери аркылуу өтүүчү y'(x)=f(x, у) дифференциалдык тендемесинин у(х) чыгарылышы и(х) менен ь(х) функцияларынын ортосунда болот. С. А. Чаплыгин i/"1f(x, у, уг ..., у,п~')) = 0 теңдемеси үчүн ушул теореманын аткарыларын далилдеген. Ч. м. Ньютон методунун жалпыланышы.
Ак лейлек
Ак лейлек ( лат.Ciconia ciconia ) — лейлек тукумундагы чоң чымчык.
Тамактануу
Балапандарды балапан чыккандан кийинки биринчи күндөрдө негизинен майда (жана тайгак болгондо) сөөлжандар, тайгалактар, курт-кумурскалар жана алардын личинкалары менен, үчүнчү жумадан баштап чоңураак нерселер, ал эми 5 жумалыгында тамактанышат. сүт эмүүчүлөр жана башка олжолор.
Репродукция
Биринчи жолу жаш лейлектер ата-энесинин көзөмөлүндө болгондон кийин 54-55 күндөн кийин учуп чыгышат. Ата-энелери дагы 14-18 күн багышат. Балдары уяда түнөшөт, күндүзү учуу жөндөмдөрүн өркүндөтүшөт.
Сан Валлэй (Айдахо)
Калкы
2010-жылы калкы 1427 киши болгон.
Сити оф Аустин (Миннесота)
Калкы - 24718 киши. Болжолдуу аянты - 28.08 км². FIPS коду — 27-02908.
Виктор Майер
Виктор Майер (Viktor Maier) — Кыргызстандык жана Германиялык футболчу, талаадагы милдети чабуулчу. Германиянын "Батыш" аймактык лигасынын " Виденбрюк " клубунун оюнчусу.
Вальдзее (Пфальц)
Калкы - 5340 киши(2013-ж.). . Аянты - 12,93 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 38 026. Муниципалитеттин башчысы — Отто Райланд.
Рига булуңу
Рига булуңу — Балтика деңизинде, Эстония жана Латвиянын жээктерин чулгайт. Деңизден Моонзунд аралдары аркылуу бөлүнөт. Узундугу 174 км. Тереңдиги 67 мге чейин. Даугава (Батыш Двина), Лиелупе, Гауя дарыялары куят. Декабрдан апрелге чейин тоңот. Боюнда Рига порту, Юрмала жана Пярну шаарлары, Сааремаа аралында Кингисепп шаары жайгашкан.
Спрингвю (Небраска)
Спрингвю (Небраска) (Springview) — Небраска штатынын Keya Paha округуна караган АКШ шаары.
Алтан хан
1529-жылы Миң династиясына соода кылууну каалаган. бирок Цзяцин императору баш тарткан. 1530-1570-жылдары Датунга, Шэньсиге кол салган. 1571-жылы Цзяцин императоруна мал соодасына уруксат берилген. 1552-жылдан кийин ойротко кол салып, Каракорумду жана Цинхайды башкарган. Ал ламаизмге сыйынып, Монголияда Ламаизмди жайылтууга аракет кылган.
Султанбеков Асылбек Ажыбекович
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Марль (Дюммер)
Калкы - 565 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 51 025. Муниципалитеттин башчысы — Лудвиг Вигман.
Таш-Булак кен таш талаасы
Таш-Булак кен таш талаасы – Баткен областынын Баткен районундагы сымап кен ташы чыккан аймак. 1964-жылы табылган, узундугу 10 км. Кен таш негизинен киноварь менен флюориттен турат. Төмөнкү температурадагы гидротермден пайда болгон. Запасы толук эсептеле элек.
Вэлслэй (Массачусетс)
Калкы - 27 982 киши. Болжолдуу аянты - 27.2 км². FIPS коду — 25-74175.
Лалиса Манобан
Кайрымдуулук
2019-жылдын сентябрь айында Лиза Таиландда суу ташкынынан жабыркагандардан 100,000 бат (3,300 доллар) белекке берди.
Рила
Рила, Рила-Планина – Балкан жарым аралындагы эң бийик тоо массиви (Мусала чокусу, бийиктиги 2925 м). Болгариянын түштүк-батышында. Узундугу 80 кмдей. Кристаллданган жана метаморфизмделген тоо тектерден турат. Риладан Искыр, Марица, Места дарыясы башталат. Альп тибиндеги рельеф мүнөздүү, мөңгү көлдөрү, жазы жана ийне жалбырактуу токой, шалбаа ээлейт. Минералдуу булактар, курорттор (Г. Димитров атындагы, Боровец) бар. Кышкы спорт жана туризм өнүккөн. Түштүк-батыш тоо тармагында Рила монастры (10-кылымда негизделген, азыр музей) жайгашкан.
Воронеж облусу
Аянты 52,4 миц км'2. Борбору — Воронеж ш. Область Чыгыш Европа түздүгүндө, Дондун ортоңку алабында. Климаты мелүүн контпненттик. Январдын орт. температурасы түздүтүндө —10,5°С, түштүгүндө —8,5°С. Июлдуку 19,6°С ж-a 21,8°С. Жылдык жаан-чачыны 550—560 мм.
Вальдлайнинген
Калкы - 408 киши(2013-ж.). . Аянты - 26,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 35 048. Муниципалитеттин башчысы — Франц Пфайффер.
Яхтачы
Функционалдык милдеттери боюнча
Чоң экипажы бар жарыш кайыктарында:
Шилтемелер
Яхтинг / Редакциялык коллегия: Логинов В.И., Алексеев В.М., Гореликов Н.В., Зубарев П.К., Митрофанов В.П. - СПб.: "Эльмор", 2005. - 544 б., ил. ISBN 5-7399-0117-0
Ихштедт
Ихштедт (Ichstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Кифхойзер районуна кирет.
Алтон (Мэн)
Калкы - 816 киши. Болжолдуу аянты - 110.7 км². FIPS коду — 23-01115.
Сулайманов Жолдошбек Атакеевич
Сулайманов Жолдошбек Атакеевич (1963-ж.т., Жаңы-Базар айылы) - укук коргоо тармагынын көрүнүктүү ишмери, юстициянын полковниги.
Байбураев Токтосун
- 1962-жылы ноябрь айында Кыргыз ССР агартуу министрилиги тарабынан «Эл агартуунун отличниги» төш белгиси менен сыйланган;
- 1964-жылы 8-февралда №890 токтом менен «Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген мугалими» деген наам берилген;
Токтосун уулу Акималы (1935-2022-жж.) энергетика тармагында көп жыл эмгектенген. Жубайы Усупова Мария менен биргеликте өмүр сүрүп, эки баланын ата энеси.
Tommy Hilfiger
Компаниянын тарыхы
1985-жылы америкалык дизайнер Томми Хилфигер тарабынан негизделген компания биринчи жолу 1992-жылы ийгиликтүү эркектердин кийимдер коллекциясын чыгаруу менен чоң атакка ээ болгон. Андан ары шоу-бизнес жылдыздары менен тыгыз кызматташуунун аркасында Hilfiger Томми Хилфигер брендин премиум-класстагы кийимдердин эң абройлууларынын бирине айлантат. Ал 2001-жылы өзүнүн бут кийим коллекциясын түзөт.
Вальдлауберсхайм
Калкы - 781 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 33 108. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Шмит.
Сулайманов Жаныш
Сулайманов Жаныш (12.3.1942, Каныш-Кыя айылы - 5.9.2012, ошол эле жер) - коомдук ишмер, райондун ардактуу атуулу.
Тара (Белорет району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ташка айланган организмдер
Ташка айланган организмдер – геологиялык өткөн доорлордо чөкмө тоо тектерде сакталып калган өсүмдүктөр менен жаныбарлардын калдыктары же алардын жашоо тиричилигинин изи. Алар боюнча жер кыртышынын чөкмө тоо тек катмарынын салыштырмалуу геологиялык жашы аныкталат. Белгилүү бир геологиялык жаштагы чөкмө тектердин катмарына таандык ташка айланган организмдердин калдыгы «ташка айланган үлгү» деп аталат. Анын вертикаль боюнча таралышы чектелип (башкача айтканда катмардан катмарга өткөндө ташка айланган организмдин улам башка түрү кезигет), скелет түзүлүшүнүн өзүнө таандык өзгөчөлүгү боюнча башка организмден оңой ажыратылышы жана географиялык жактан кеңири таралышы мүнөздөлөт.
Чан Кайши
Чан Кайши, Чун Чэн Чан (пиньинь Jiâng Jiâshi - Цзян Чжунчжэн (31. 10. 1888, Цин империясы, Чжэцзян провинциясы. Фэнхуауезди, Сикоу деген жер - 5. 4. 1975, Тайван)) - Кытайдын саясий жана аскер ишмери. 1920-ж. гоминдан партиясынын мүчөлүгүнө кабыл алынып, Кытайды япон баскынчыларынан бошотуу күрөшүнө катышкан. Улуттук революциялык армиянын командачысы (1925-27), 1927-ж. апрелде Чан Кайши төңкөрүш жасап, өлкөдө диктатордук режим орноткон. Гоминьдан партиясынын учурунда лидери Сун Ятсен өлгөндөн кийин (1925), Кытайда президенттик жана куралдуу күчтөрдүн башкы командачысынын бийлигин жеке өзүнө ыйгарып (1927-49), өзүн генералиссимус атаган (1937). 1930-34-ж. ККПга каршы Түндүк Кытайда бир нече жолу жүрүш уюштуруп, 1937-45-ж. япон интервенциясына каршы ККП менен аргасыз келишим түзгөн. Япония капитуляциялангандан кийин (2-сентябрь, 1945-ж.) ККП менен коалиция болуудан баш тарткан. Натыйжада жарандык согуш башталып, элдик-боштондук армиясы континенталдык Кытайды бошоткондон кийин (1949) Чан Кайши өз аскери менен Тайвань аралына качкан.
Жугуштуу эктима
Жугуштуу эктима, контагиоздук эктима (Ecthyma contagiosum) көбүнчө козу-улактардын эрининде, оозунун былжыр челинде, тубар кой-эчкилердин желининде жара пайда кылып өтүүчү жугуштуу ылаң. Козгогучу ДНК вирус. Вирус жогорку температурага жана кургакка, ысыкка чыдамдуу. Табигый шартта кой, эчки, жейрен, ылаңдайт. Айрыкча 4 күндөн 10 күнгө чейинки козу-улактар ылаңдашат. Ылаң малдан адамга да жугушу мүмкүн жугуштуу эктима козгогучунун булагы ылаңдаган мал, таратуучу факторлор жугуштуу эктима козгогучу менен булганган жайыт, короо-сарайлар. Соолук кой-эчкилер жугуштуу эктима менен жеңил ылаңдайт, ошондуктан кээде байкалбай калат да, алар туут мезгилинде ылаңдын козу-улактарга массалык түрдө таралышына себеп болот. Ылаңдын биринчи белгилери вирус койдун организмине киргенден 2-3 күн өткөндөн кийин байкала баштайт. Кыргызстандын шартында жугуштуу эктима эриндеги оозул түрүндө кездешет. Эриндин териси жараланып, таруудай болгон ысыктар пайда болот. Кийинчерээк алар ириңчелерге айланып, жарылгандан кийин жука карттанат. Бир нече күндөн кийин мындай ысыктар ууртуна жана тилине чыгат. Диагноз эпизоотологиялык, клиникалык маалыматтардын жана лабораториялык изилдөөлөрдүн натыйжасында коюлат. Ылаң башка микроорганизмдер менен кабылдабай өткөндө, жараланган жердин картын сыйрыбастан, йоддун, пиоктаниндин эритмесин сүйкөйт. Ошондой эле синтомицин эмульсиясы, антибиотиктер кошулуп даярдалган ихтиол шыбалмасы жакшы жардам берет. Жугуштуу эктиманын алдын алуу үчүн Кыргызстандындын окумуштуулары сунуш кылган вакцинаны козу-улактардын үстүнкү эринине, тубар койлордун желинине сүртүп эмдөө жүргүзүлөт. Ылаң чыккан чарбага чектөө коюлат.
Марейяга
Марейяга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сеньяга дарыясынын сол жээгинен 39 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 7 км.
Чандар Кришан
Чандар Кришан (19. 11. 1913, Вазирабад - 7. 3. 1977, Бомбей) - инди жазуучусу. 1934-ж. христиандык коллежди бүткөн. Чыгармачылыгы 1930-жылдан башталган. Чыгармаларын негизинен урду тилинде жазган. Ал 20дан ашык роман, З0дан ашык аңгемелер жыйнагын чыгарып, сатиралык чыгармалардан турган сценарийлерди да жазган. «Женилүү» (1958, кьфгызчасы - 1970) аттуу алгачкы романын романтикалык маанайда реалисттик нукта жараткан. «Талаа ойгонгондо» (1951) повести социалисттик реализмдин таасиринде жазылган. Чыгармалары карапайым элдин турмушуна арналат. «Чыккынчы» повести менен «Биз жапайыларбыз» (1949) новеллалар жыйнагынын, «Эшектин окуялары» (1958-65) аттуу сатиралык үчилтигинин, «Дадар көпүрөсүнүн балдары» (1958), «Кагаз кайык» (1966), «Мен эскерчү чынарлар» (1968) повесттеринин автору.
Биц
Калкы - 3721 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,82 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 17 010. Мэр — Хуберт Шиле.
Таш кескич машина
Таш кескич машина – карьер жана шахтадагы тоо тек тутумунан керектүү өлчөмдөгү ташты кесүүчү аппарат. Анын жардамы менен каптама дубал таштары, ири дубал блоктору жана сом блоктор алынат. Таш кескич машина адатта рельс боюнча өзү жүрүүчү туруктуу рамадан турат. Рамага кесүүчү аспаптарды айландыргыч жана машинаны жылдыргыч орнотулган. Таш кескич машинада кесүүчү аспап катары диск формасындагы араа, шакек сымал фреза, катуу тиштер менен жабдылган тизмектүү жана штангалуу багыттагыч рама колдонулат. Таш кескич машиналар пайдаланылышы, алынуучу продукциянын түрү, кесүү бийиктиги, операцияларды аткаруу принциби боюнча айырмаланат. Таш кесип алуунун бир кыйла рационалдуу технологиялык схемасын колдонууга мүмкүндүк берүүчү конструкцияларды түзүү, кесүүчү аспаптарды өркүндөтүү, кесилген ташты жана анын калдыктарын жыйноо жана тизүүнү механикалаштыруу, машинанын негизги түйүндөрүн жана аны башкарууну автоматташтыруу таш кескич машинаны өркүндөтүүгө өбөлгө түзөт.
Папиллион (Небраска)
Калкы - 18894 киши. Болжолдуу аянты - 10.8 км². FIPS коду — 31-38295.
Йеналөбниц
Калкы - 152 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3,94 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 043. Муниципалитеттин башчысы — Йоахим Гайер.
Буриштер
Чарба
Террасалык дыйканчылык өнүккөн. Татаал сугат системасы колдонулат. Жашылчалар, жемиштер (өрүк, жүзүм) өстүрүлөт. Ири мүйүздүү мал сүт үчүн кармалат.
Оберкотцау
Калкы - 5536 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 21,51 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 75 158. Муниципалитеттин башчысы — Штефан Бройер.
Полтава облусу
Батышта Черкассы облусу менен, түндүк-батышта Киев облусу менен, түндүгүндө Чернигов жана Сумы облустары менен, чыгышта Харьков облусу менен, түштүгүндө Кировоград жана Днепропетровск облустары менен чектешет. 1937-жылдын 22-сентябрында Харьков облусунан бөлүнүү менен түзүлгөн.
Калкы
Калкынын саны боюнча Полтава облусу Украинанын аймактарынын арасында 11-орунда турат. Украинанын 2001-жылдагы эл каттоосуна ылайык, 1630,1 миң адам жашаган.
Вэст Борроу (Массачусетс)
Калкы - 18 272 киши. Болжолдуу аянты - 56.0 км². FIPS коду — 25-75015.
Сити оф Кларисса (Миннесота)
Сити оф Кларисса (Миннесота) (City of Clarissa) — Миннесота штатынын Todd округуна караган АКШ шаары.
Чалов Павел Иванович
Чалов Павел Иванович (2. 6. 1923, ж. т. Казак ССРи, Семипалатинск (бүгүнкү Семей) обл., Жар ма району, Черниговка айылы - 2003) - геофизик, Кыргыз ССР ИАнын корр. мүчөсү (1977), техника илимдин доктору (1970), проф. (1972). Казак мамлекеттик университетин бүтүргөн (1954). Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. Кыргыз ССР ИАнын илимий кызматкери (1958-60). 1960-жылдан Кыргыз ССР ИАнын Физика жана математикалык институтунун радиометрология лабор-сынын уюштуруучусу жана жетекчиси. 1994-жьшдан КР УИАнын президиумунун кеңешчиси. Негизги илимий эмгектери ядролук геофизикага жана ядро-физикалык анализдөө методуна, ядролук геохронология методдорун изилдөөгө арналган. Ал В. В. Чердынцов менен бирдикте уран234 жана уран-238дин табигый бөлүнүш кубулушун ачкан. 200дөн ашык илимий эмгектин, а. и. 6 монография жана 5 ойлоп табуунун автору. Кызыл Жылдыз ордени жана медалдар менен сыйланган.
«Чалкан»
«Чалкан чакканданкийин», «Табам-чагам», «Коптүн көзү көрөгөч», «Калк айтса, калп айтпайт» ж. у. с. рубрикалардын негизинде фактыга таяп жазылган фельетондор, публ. макалалар, иллюстрациялар, юмордук жана сатиралык сүрөттөр, эл аралык темадагы карикатуралар ээлеп турган. 1996жылдан финансылык себептерге байланыштуу чыкпай калган.
Чана тебүү
Тартиби
Оюнчулардын саны 3—5 киши. Оюн чоң дөбөдө өткөрүлөт. Оюнда чаналар колдонулат.
Спэнсер (Айдахо)
Спэнсер (Айдахо) (Spencer) — Айдахо штатынын Кларк округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.9 км². FIPS коду — 16-75970.
Таш көмүр өнөр жайы
Таш көмүр өнөр жайы – отун өнөр жай комплексинин маанилүү тармактарынын бири; көмүр казуу, ылгоо, брикеттөө иштерин жүргүзөт. 1990-жылга чейин Кыргызстанда жылына 4 млн тоннага чейин көмүр казып алынып турган. Кийин анын көлөмү кескин төмөндөп, азыр болгону 400–500 миң тонна гана көмүр казылат.
Соорбеков Жоомарт Сатымкулович
Кыргыз мамлекеттик университетин бүткөн (1970). 1970-72-жылдары Кыргыз Республикасынын илимдер академиясынын бийик-тоо жана эксперименталдык паталогия институнун кенже илимий кызматкери, 1972-75-жылдары ошол институттун аспиранты, 1974-77-жылдары Чаткал районунун “Каныш-Кыя” совхозунун зоотехниги, 1977-97-жылдары Ош мамлекеттик педагогикалык институтунда окутуучу, ага окутуучу, доцент, медицина факультетинде декандын орун басары, 1997-2001-жылдары	  Кыргызстан Эл аралык университетинин Оштогу филиалында окуу иштери боюнча директордун орун басары, 2001-08-жылдары аталган окуу жайдын Кыргыз-Россия дистанттык билим берүү институтунун ректору, 2008-13-жылдары Укук, бизнес жана компьютердик технологиялар академиясынын ректору болуп иштеген. Кыргыз Республикасынын Эл агартуусунун жана саламаттык сактоонун отличниги. Жеке демилгеси менен Айгыр-Жал айылына мечит салдырган.
Медвежья (Кичи Снопица куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Катарыш (Белорет району, Башкыртстан)
Катарыш — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Узян айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 29 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Блаубойрен
Блаубойрен (Blaubeuren) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Тюбинген административдик округуна карайт. Альб-Дунай районуна кирет.
Рэд Клоуд (Небраска)
Рэд Клоуд (Небраска) (Red Cloud) — Небраска штатынын Webster округуна караган АКШ шаары.
Стайтэс (Айдахо)
Стайтэс (Айдахо) (Stites) — Айдахо штатынын Айдахо округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.3 км². FIPS коду — 16-77500.
Жумабаев Калил
Жумабаев Калил - (15. 5 1953-жылы туулган, Чүй облусу, Панфилов району Орто-Арык айылы) экономика илимдеринин доктору (2006), финансы-кредит маселелери боюнча адис, окумуштуу зоотехник. КАЧИни (1975), КМУну (1999) бүткөн. Панфилов районундагы совхоздо башкы зоотехник, КРдин айыл жана суу чарба министрлигинде экономист, тышкы экономикалык байланыштар, мал чарбачылыгы боюнча башкы башкармалыктын башчысы, Чүй облусу мамлекеттик администрациясында бөлүм башчы, Сокулук райондук мамлекеттик администрациясында акимдин орун басары, КРдин Финансы министрлигинде бөлүм башчы, КРдин Премьер-министринин аппаратында сектор башчы, 2000-жылдан КРдин Улуттук статистика комитетинде төраганын орун басары. 60тан ашуун илимий эмгеги, анын ичинен 15 монографиясы жарык көргөн.Эмгектери: Экономические проблемы, пути развития агропромышленного комплекса и продовольственного рынка в Кыргызстане. Б., 2002; Проблемы развития продовольственного рынка. Алматы, 2004; Сельское хозяйство и экология. Б., 2003.
Табернаш (Колорадо)
Табернаш (Колорадо) (Tabernash) — Колорадо штатынын Гранд (Grand) округуна караган АКШ шаары.
Обермайзельштайн
Обермайзельштайн (Obermaiselstein) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Жогорку Альгой районуна кирет.
Мезволъяга
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Данектердин дарылык касиети
Коондун данегин элдик дарылоодо ичегини, боорду, бөйрөктү тазалоодо жана өнөкөт жөтөлдү айыктырууда кеңири колдонушат. Коондун данегин чагып, ичин майдалап, 3 аш кашык данекти жылуу сууга аралаштырып, татымына жараша шекер кошуп тамактанарга жарым саат калганда жеп аласыз. Бул ыкма жөтөлдү айыктыруу менен бирге кандагы канттын деңгээлин түшүрүп, эркектердин бел кубатын жакшыртат. Жогорудагы даяр массаны жүзүңүзгө маска кылсаңыз, майда бырыштарды кетирет.
Жүрөк-кан тамырларынын иштөөсүн жакшыртып, инфаркт оорусунун алдын алат. Мындан тышкары иммунитетти көтөрүп, уйкусуздукту дарылап, сасык тумоону айыктыруу менен картаюу процессин жайлатат. Ал үчүн кара жүзүмдүн данегин жууп бир литрлик банканын жарымынан саласыз да, үстүнө арак куюп 40 күн күн тийбеген караңгы жерге коюп коёсуз. Убактысы келгенде тундуруп сузуп алып уктар алдында бир аш кашыктан ичип турасыз.
Цитрус жемиштеринин ичинен лимон менен апельсиндин данеги - сасык тумоодо күчтүү каражат. Анын курамындагы заттар аспирин таблеткасынын негизин түзөт. Сасык тумоолоп калганда лимондун же апельсиндин 5-6 данегин бир стакан сууга демдеп ичиңиз. Бул ыкма кош бойлууларга болбойт. Цитрус жемиштеринин курамындагы В17 витамини рак клеткаларынын өсүшүнө тоскоолдук жаратып алар менен күрөшөт.
Кат келди
"Кат келди" киносынчылардын жарым-жартылай оң баасына татыган.
Луганск облусу
Облус 1938-жылы Украина ССРинин Сталино облусунан бөлүнүп чыгуу менен түзүлгөн. 1958-жылга чейин жана 1970-1990-жылдары Ворошиловград облусу (Укр. Ворошиловград облусу) деп аталган.
Вальдрорбах
Калкы - 383 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,90 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 37 081. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Кемпф.
Вэст Брукфилд (Массачусетс)
Калкы - 3 701 киши. Болжолдуу аянты - 54.7 км². FIPS коду — 25-75400.
Присниц (Наумбург)
Калкы - 315 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 6,49 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 395. Муниципалитеттин башчысы — Йөрг Шютце.
Гессен
Географиялык жайгашуусу
Гессен Жери Германиянын чок ортосунда жайгашып, Түндүк Рейн-Вестфалия (чек арасынынын узундугу — 269 330 метр), Төмөнкү Саксония (167 013 метр), Тюрингия (269 647 метр), Бавария (261 881 метра), Баден-Вюртемберг (176 540 метра), Рейнланд-Пфальц (266 325 метр) Жерлери менен чектешет. Чек арасынын жалпы узундугу — 1410,736 километр.
Саясаты
Мыйзам чыгаруу органы - Гессен Ландтагы (Hessischer Landtag), эл шайлайт. Аткаруучу органы - Гессен Жерлеринин Өкмөтү (Hessische Landesregierung), Гессендин Премьер-Министринен (Hessischer Ministerpräsident) жана гессендин министрелирнен турат, Гессен Ландтагы тарабынан шайланат. Конституциялык көзөмөл органы - Гессен Жеринин Адилеттүүлүк соту (Staatsgerichtshof des Landes Hessen), жогорку сот инстанциясы - Франкфурта-на-Майне жергиликтүү сотунун жогорку соту (Oberlandesgericht Frankfurt am Main), административдик юстициянын жогорку соттук инстанциясы - Гессен административдик аджилеттүүлүк соту (Hessischer Verwaltungsgerichtshof).
Обермайтинген
Калкы - 1571 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,93 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 81 131. Муниципалитеттин башчысы — Клеменс Ваймайер.
Блауштайн
Калкы - 15489 киши(2013-ж.). . Аянты - 55,61 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 25 141. Мэр — Томас Кайзер.
Мыйзамды жарыялоо
Мыйзамды жарыялоо – белгилүү бир басылмада жарыялоо жолу менен мыйзамды жалпыга жеткирүү. М. ж-нун. ырасмий жана ырасмий эмес түрлөрү ажырымдалат. М.ж. ырасмий ишке ашыруу – кабыл алынган мыйзамдын ырасмий текстинин экинчи нускасын жарыялоо жана анын күчүнө кирүү убактысын аныктоо үчүн зарыл болгон – мыйзам чыгаруу ишинин өзалдынча баскычы. Ал шарттуу юридикалык мааниге ээ болот жана укук чыгаруучу органдын атынан кабыл алынган мыйзамдын толук жана так тексттин мыйзам жыйнактарында, укук ченемдерин колдонуу актыларында, басма жумуштарында ж. б. шилтеме жосоого болуучу мыйзамда каралган басылмада жарыялоодо турат. Мындай М. ж-до мыйзам анын текстинин тактыгы менен күбөлөндүрүлөт. Ырасмий эмес М. ж. басма, ведомстволук органдар, илимий мекемелер, жеке түзүүчүлөр тарабынан ишке ашырылат. КР – сында М. ж-нун ырасмий иши катары «Эркинтоо» газетасында, «КР мыйзам жыйнактарында», «КР Жогорку Кеңешинин Ведомостторунда», «КР Президентинин мыйзамдарынын жана актыларынын жыйнагында» М. ж. ырасмий болуп эсептелет.
Сапарбеков Абдырахман
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Таш-Кутчу
Таш-Кутчу, Төш-Кутчу – Жалал-Абад областындагы кыштак. Жалал-Абад шаарынын курамына кирген Тайгараев атындагы айыл аймагына караштуу. Деңиз деңгээлинен 855 м бийиктикте жайгашкан. Облустун борбору Жалал-Абад шаарынан жана темир жол станциясынан 6 км аралыкта. Калкы 1572 (2010); негизинен жашылча өстүрөт. Орто мектеп, китепкана, бала бакча, медпункт бар.
Уткал (Белорет району, Башкыртстан)
Уткал — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Шигаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 482 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жумабеков Эмил
Жумабеков Эмил - (23. 8. 1951-жылы туулган, Нарын облусу, Кочкор району Мантыш айылы) айыл чарба илимдеринин доктору (2005). Москвадагы К. А. Тимирязев атындагы Айыл чарба академиясын бүтүргөн (1974). 1974-87-жылы Кыргыз Топурак таануу ИИИде, 1987-91-жылдары КРдин ИАнын Биология институтунда илимий кызматкер болуп иштеген. 1991-95-жылы Кыргызстан топурак таануу ИИИде директордун илимий иштер боюнча, 2002-жылдан Кыргызстан дыйканчылык ИИИнин баш директорунун орун басары. 120дай илимий эмгектин, анын ичинен 2 монографиянын автору. Эмгектери: Мелиорация и повышение плодородия засоленных почв Чуйской долины (в соавторстве). Б., 1991; Агрофизические основы повышения плодородия почв Чуйской долины. Б., 2004.
Стэйт Лайн (Айдахо)
Стэйт Лайн (Айдахо) (State Line) — Айдахо штатынын Кутеней округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.2 км². FIPS коду — 16-77050.
Папуа-Жаңы Гвинея
Шериктештиктеги конституциялык парламенттик демократиялык республика. Мамлекет башчысы - Улуу Британия королевасы, анын атынан өлкөнү генерал-губернатор башкарат. Аткаруу бийлигин премьер-министр (Улуттук аткаруу кенеши) жетектейт. Мыйзам чыгаруу бийлиги бир палаталуу Улуттук парламентке же Чогулуштар үйүнө таандык. Папуа-Жаңы Гвинеяда көп партиялуу система орун алган. Саясий партиялары: Элдик прогрессивдүү партия, Папуа-Жаңы Гвинея улуттук партиясы, Биримдик партиясы, Пангу-Парти ж. б.
Мыйзамдын колдонулушу
Мейкиндик боюнча М. к. белгилүү бир аймак чегинде колдонулушун билдирет. Жактар
Вэст Спрингфилд (Массачусетс)
Калкы - 28 391 киши. Болжолдуу аянты - 45.4 км². FIPS коду — 25-77850.
Жаңы бель (Белорет району, Башкыртстан)
Жаңы бель — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Шигаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 161 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Гайлид (Мэн)
Калкы - 156 киши. Болжолдуу аянты - 51.0 км². FIPS коду — 23-27505.
Мыйзамсыз деп жарыялоо
Мыйзамсыз деп жарыялоо – мамлекет тарабынан адамды укугунун (андай адамды кимдин да болбосун өлтүрүп коюусуна чейин) корголуусунан толук же жарым-жартылай айыруу. Айрым өлкөлөрдө ХХ кылымдын баш жагына дейре сакталып келген, жазалоонун байыркы түрлөрүнүн бири. М. т. ж. 1919-жылкы «РСФСР кылмыш-жаза укуктары боюнча жетектөөчү негиздеринде» дагы эскерилген.
Чабандес
Чабандес - атка минүүгө машыккан киши; «Манас» эпосунда Чабандес «Атка болгон чабандес, ат үстүнөн эңишип, мергендер жамбы атышып, чабандес улак тартышып» - деп сүрөттөлөт.
Мечевая
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сити оф Рэд Винг (Миннесота)
Сити оф Рэд Винг (Миннесота) (City of Red Wing) — Миннесота штатынын Goodhue округуна караган АКШ шаары.
Сэйнт Чарльс (Айдахо)
Калкы
2010-жылы калкы 156 киши болгон.
Парагвайлыктар
Парагвайлыктар (өздөрүн парагуайос деп аташат) – Парагвайдын негизги калкын түзгөн эл. Аргентина жана Бразилияда да жашашат. Жалпы саны 6,5 млн киши, анын ичинде 6 млну – Парагвайда (2011). Гуарани жана испан тилинде сүйлөшөт. Динге ишенгендери – католиктер. Парагвайлыктар негизинен 17–18-кылымдарда гуарани индейлери менен испан баскынчыларынын укум-тукумдары, аз бөлүгү негрлердин аралашуусунан келип чыккан. Антропол. жактан аргындар. Парагвайлыктар испан баскынчыларына каршы күрөшүүдө улут болуп калыптанып, көз каранды эмес мамлекет түзүлгөн (1811). 1864–70-жылдары Аргентина, Бразилия жана Уругвай менен болгон согушта Парагвай талкаланып, жергиликтүү элдин саны (өзгөчө эркектер) азайган. 1870-жылдан кийин Европа иммиграциясын кеңейтүү чаралары кабыл алынган. Парагвайлыктар мал чарбачылык, дыйканчылык жана токой чарбасы менен кесиптенишет. Негизги тамак-ашы – жүгөрү, боб, маниок. Суусундук катары парагвай чайын (мате) колдонушат.