cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Коптяковка
Коптяковка — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Койдозеро көлү - Койда дарыясы орун алган. Дарыянын узундугу - 35 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Эрскайн (Миннесота)
Эрскайн (Миннесота) (Erskine) — Миннесота штатынын Polk округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 503 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 27-19700.
Гектор Цебаллос – Ласкурье
Гектор Цебаллос – Ласкурье  Мексикаэлыккономист-эколог ал акыркы жуз жылдыктын 80-жылдарында "Экотуризм" терминин сунуш кылган
Проспект (Мэн)
Проспект (Мэн) (Prospect) — Мэн штатынын Уалдо округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 642 киши. Болжолдуу аянты - 52.5 км². FIPS коду — 23-61210.
Мак Брайд
Мак Брайд (McBride) — Мичиган штатынын Montcalm округуна караган АКШ шаары.
Гуннинген
Гуннинген (Gunningen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. туутлинген районуна кирет.
Калкы - 710 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 27 020. Мэр — Хайке Оллех.
Нанкансе
Тил
Жогорку Изяк (Благовещен району, Башкыртстан)
Жогорку Изяк — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Изяк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 563 киши. Почта индекси — 453457, ОКАТО коду — 80215819001.
Нанкансе
Нанканне (гуренне, гуренге) тилинде сүйлөшөт. Нанканне тили Нигер-конго макро-үйбүлөсүнүн гур уясына кирет.
Жогорку Изяк (Благовещен району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Металлофон
Металлофон (латынча metallum – металл жана ...фон – 1) идиофондор түркүмүндөгү темирден жасалган музыкалык аспап; 2) ксилофондун металлдан жасалган түрү.
Нанкансе
Дин
Көпчүлүк жергиликтүү салттуу ишенимдерди карманышат. Ата-бабаларга, табият күчтөрүнө (от, суу, жер) жана Авене жогорку рухуна сыйынуу. Фетишизм. Тотемизм. Калктын бир аз бөлүгү мусулмандар (сүннөттөр) жана христиандар (католиктер).
Чарбалык иштер
Негизги салттуу кесиптер:
Көбүнчө эркектер Гананын түштүгүндө какао буурчактарын чогултуу үчүн сезондук жумуштарда иштешет.
Кол өнөрчүлүк
Токуучулук (оймо-чиймелер менен көк кездеме өндүрүү), карапачылык жана темир устачылык сыяктуу кол өнөрчүлүк, ошондой эле жыгачтан айкелдерди жана маскаларды жасоо өнүккөн.
Кийим
Эркектер кыска жеңдүү ак узун көйнөк кийишет, аялдардын кийими юбка жана кофта иретинде денени ороп турган эки кездемеден турат.
Ботколор, карите майы кошулган суюк тамак жана ачуу соустар кошулган токочтор.
Турак жай
Конуштар компакттуу жайгашып, чатыры конус түрүндөгү саман жана пальма жалбырактары менен жабылган тегерек кепелердин тобунан турат. Дан кампалары жана башка чарбалык курулуштар дубал менен курчалган. Короо-жайы мал короо катары пайдаланылат.
Коом
Аксакалдар жетектеген чоң үй-бүлө жамааттары салттуу коомдук уюмдун негизин түзөт, бирок патрилинейлик кландар жана матрилатералдык топтор да бар. Нанкансе элинин кээ бир балдары чоң ата жана чоң энесинин колунда тарбияланышат. Нанкансе балдарды социалдаштыруу үчүн чоң ата жана чоң энесине гана эмес, үй-бүлөдөн тышкары, таякелерине да жиберет. Тендана ("жердин сакчылары") — жер культунун дин кызматчылары олуттуу таасирге ээ.
Маданият
Скарификация (ритуалдык тырык түшүрүү) жана татуировка практикаланат. Элдик оозеки чыгармачылыктын негизги жанрларынын ичинен жомоктор, макал-лакаптар кеңири таралган.
Металлография
Металлография (металлдар жана ...графия) – металлдардын жана металл куймаларынын түзүлүшү (структурасы) жөнүндөгү илим. Металлография металлдын ички түзүлүш законун, тартибин жана структурасынын өзгөрүшүнө жараша металлдын механикалык, электрлик, магниттик, жылуулук ж. б. касиеттеринин өзгөрүшүн изилдейт. Металлографиянын негизги методдору: макрожана микроструктуралык анализ, рентген структуралык анализ. Бул анализдерди жүргүзүүдө колдонулуучу негизги куралдар: оптикалык, электрондук микроскоптор жана рентген аппараты. Металлография металлдардын механикалык, физикалык жана химиялык касиеттерин жогорулата турган түзүлүшүн, аларды механикалык жана термиялык ж. б. иштетүү технологиясынын натыйжалуу жолдорун табууга мүмкүндүк берет.
Лондондэрри (Нү-Гэмпшир)
Лондондэрри (Нү-Гэмпшир) (Londonderry) — Нү-Гэмпшир штатынын Роккингэм округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 24129 киши. Болжолдуу аянты - 108.6 км². FIPS коду — 33-43220.
Иденхайм
Иденхайм (Idenheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 450 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 060. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф үнк.
Санфлауэр (Миссисипи)
Санфлауэр (Миссисипи) (Sunflower) — Миссисипи штатынын Sunflower округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 696 киши. Болжолдуу аянты - 1.0 км². FIPS коду — 28-71600.
Гревесмүлен
Гревесмүлен (Grevesmühlen) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан Шаар. Түндүк-Батыш Мекленбург районуна кирет.
Калкы - 10654 киши(2013-ж.). . Аянты - 52,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 58 034. Мэр — үрген Диц.
Ак-Суу
Ак-Суу – кар, мөңгүдөн башталган тоо суусу.
Кыргызстанда эң кеңири таралган термин. Термин көбүнчө суу наамдарына айланган. Батышта Балкандан баштап, чыгышта Алтай ж-а Цинхайга чейинки аймактарда кездешет. Кыргызстанда Ак-Суу аталган суулар, өрөөндөр, кыштактар, шаарлар, райондор ж. б. топонимдер арбын.
Шауэн
Шауэн (Schauen) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Хальберштадт районуна кирет.
Калкы - 529 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 11,01 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 265. Муниципалитеттин башчысы — Петра Штайнерт.
Аубурн (Кентукки)
Аубурн (Кентукки) (Auburn) — Кентукки штатынын Логан округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 444 киши. Болжолдуу аянты - 4.7  км². FIPS коду — 21-02638.
Ханштедт (Нордхайде)
Ханштедт (Нордхайде) (Hanstedt (Nordheide)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Харбург районуна кирет.
Калкы - 5169 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 59,3 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 53 016. Муниципалитеттин башчысы — Дөрте Корс.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Калып (этнографияда)
Калып (этнографияда) — жасалуучу, куюлуучу ар кандай нерсенин же буюмдун түрүн түшүрүү үчүн колдонулуучу үлгү, кеп. Калып көбүнчө зергерчиликте кеңири тараган. Зергерлер күлбото топуракка жүн, тыбыт жа кылтак кошуп аябай ийлеп, чөйчөкчө кылып кургатып, ага ар кандай оймо-чийме түшүрүп, калып жасашкан. Ат жабдыктарын, кемер кур, кызкелиндердин асем буюмдарын жана башка жасаш үчүн түстүү металлдарды куюуда кеңири колдонушкан. Ортосунда ар кандай чоңдуктагы бир нече ок куюулуучу чуңкурлары бар жиксиз беттелүүчү эки бөлөк жалпак май таш — ок калып же калып таш, тактайдан чарчы түрүндө жасалып, кыш, көң куюлса, кыш же көң куюучу калып деп аталат.
Молдалиев Эдилбек Кеңешбекович
1982-жылдан Кара-Балта шаарында бокс боюнча Балдар-жаштардын спорт мектебинде мугалим-тренер, 1987-жылдан Кыргыз Мамлекеттик дене тарбия жана спорт институтунда улук лаборант, кенже илимий кызматкер, бокс боюнча тренер-окутуучу болуп эмгектенет. 1978-ж. ЦС СДСО «Буревестник» биринчилигинде күмүш байгенин ээси, СССРдин биринчилигинин катышуучусу, 1979-ж. Кыргыз ССРинин чемпиону жана анын курама командасынын мүчөсү болгон. СССРдин куралдуу күчтөрүндө кызмат өтөгөн мезгилде, СССРдин куралДУУ күчтөрүнүн (мүчөсү) чемпионатында вице-чемпион титулун, Өзбекстандын (курама команданын мүчөсү) чемпиону наамын, Советтик Армиянын жана АскерДеңиз Флотунун эң күчтүү боксёрлорунун чемпиону жана бүткүл Союздук мелдештердин жеңүүчүсү наамдарын алган.
Өзбек ССРинин жана СССРдин куралдуу күчтөрүнүн ЦСКСнын курама командасына мүчөсү болгон. Бокс боюнча СССР спортунун мастерлик нормативин 1981-ж. 18 жаш курагында толтурган жана кийин муну көптөгөн жолу тастыктаган. Студент кезинде бир нече спорттун секцияларына (жеңил атлетика, чуркоо, лыжа тебүү, сууда сүзүү, акробатика, гимнастика, футбол, волейбол, регби, теннис, оор атлетика, атлетика ошондой эле тай боксу, катэ-до жана улуттук спорттун түрлөрү) катышкан. Ошону менен гана чектелип калбастан, илимий, тренердик жана судьялык (бокс боюнча) иштер менен алектенген. «Бизнес жана профессионалдык бокс», саясий-экономика боюнча конференцияларда грамоталар менен сыйланган (1985). Республикада 1-болуп тай боксу, кикбоксинг менен машыккан жана спортчуларды машыктырып баштаган. 1989-жылдан белгилүү каскадёр Үсөн Кудайбергенов менен кызматташкан. Көптөгөн кинофильмдерге, ошондой эле Тайлак, Курманбек баатырлардын юбилейлик, Жеңиш күнү, Нооруз жана Эгемендик күнү майрамдарында каскадёр болуп тартылат.
1992-жылдан Рига, Москва, Бишкек ж. б. Россиянын шаарларында жансакчы болуп иштейт. Эл аралык панкратион боюнча бир топ мелдештерди уюштурган. Ал «Бекбарс» деген псевдоним алып көптегөн эл аралык турнирлерге катышып, 1999-ж. Японияга барган. Ушул эле жылы каскадёр Үсөн Кудайбергенов түзгөн Баткендеги Ата Мекенди коргоо отрядына мүчө болуп кирген. Кыргыз Улуттук ат оюндарынын проблемалары боюнча ондон ашык макалаларды Бишкекте жана Алматыда жарыялаган. 2000-жылдан Дене тарбия жана спорт боюнча академиясында бокс, панкратион, тай боксу боюнча сабак берип келет.
Ал 2005-ж. академияда панкратион боюнча окуу программасын иштеп чыгып, студент-панкратиончулар үчүн методикалык окуу куралын даярдаган. Молдалиев Эл Аралык Абсолюттук беттешүү боюнча кеңештин (штаб квартирасы Москвада) өкүлү. «Крестоносец» жана «Бригада» киносериалдарына тартылган (каскадёр болуп). Евроазия чемпионатынын биринчи уюштуруучусу.
Ал Жети-Суу казактарынын «Есаул Союзу» наамына ээ болгон жана «За Волю и Мужество» крести менен сыйланган. Россия жана Казакстан каскадёрлорунун Ассоциациясынын мүчөсү.
2004-ж. Кыргыз Республикасынын «Дене  тарбия отличниги» наамына татыктуу болгон. 2005-жылдагы 24-март окуясында элдик ополчениенин катарында бишкектиктерди талаптоноодон, марадёрлуктан сактаган. Учурда Кыргыз Республикасыны панкратион федерациясынын президенти. Өйдөчекти уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Раттенберг (Төмөнкү Бавария)
Раттенберг (Төмөнкү Бавария) (Rattenberg (Niederbayern)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Штраубинг-Боген районуна кирет.
Калкы - 1841 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 30,23 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 78 178. Муниципалитеттин башчысы — Райнхард Шварц.
Металлургия
Металлургия (грекче metallurgtō – кен казып алам, металл иштетем) – кен таштан металл бөлүп алуу, металл куймаларынын химиялык курамын, түзүлүшүн өзгөртүү жөнүндөгү илим. Менделеевдин мезгилдик системасындагы галлоиддер менен газдардан башка бардык элементтерди өндүрүп алуу процессин кучагына алат. Өз ичинен төмөнкүдөй технологиялык процесстерден турат: 1) кенди металл бөлүп алууга даярдоо (майдалоо, ылгоо); 2) пирометаллургия, гидрометаллургия жана электролит ыкмалары менен кенден металлдарды бөлүп алуу, аны тазалоо. Пирометаллургия ыкмасында металл шахта же электр мештери, конвертер аркылуу, ал эми гидрометаллургияда суунун жардамы менен бөлүнөт; 3) ысытуу, эритүү жолу менен металл күкүмдөрүнөн буюм жасоо; бул ыкмада жогорку сапаттагы металл өндүрүлөт; 4) кристалл-физикалык ыкмада рафинирлөө жолу менен өтө таза металлдар, жарым өткөргүчтөр алынат; 5) эриген металлдан уютма алуу; 6) металлды басым менен иштетүү. Азыркы кезде металлургия заводдорунда металлдар жана куймалар прокаттоо жолу менен иштетилет; 7) термиялык, химиялык-механикалык, химиялык-термиялык ыкмалар менен каалаган түзүлүштөгү жана сапаттагы металлдар менен куймаларды алууга болот; 8) металлургияда металлдардын бетин чайкоо, цинктөө, пластмасса менен каптоо негизги орунду ээлейт.
Раймонд (Мэн)
Раймонд (Мэн) (Raymond) — Мэн штатынын Камберленд округуна караган АКШ шаары.
Электр генератору
Электр генератору - ар түрдүү энергияны (механикалык, химиялык, жылуулук, жарык) электр энергиясына айландыруучу түзүлүш. Механикалык энергияны туруктуу же өзгөрмө токтун энергиясына айландыруучу машина электр машиналуу генератор деп аталат. Мында механикалык энергия буу газ жана ичинен куймө кыймылдаткычтардан алынат. Химиялык энергия электр энергиясына гальваникалык элементтердин жардамы менен, жылуулук энергия термобатарея жана магнит гидродинамикалык генератор менен, ал эми жарык энергиясы фотоэлементтердин жардамы менен айландырылат. Эл чарбасында колдонулган бүт электр энергиясы машиналуу генератордун жардамы менен алынат.
Жамала
Жамала (Джамала, Camala, Джамала; чыныгы ысымы Сусана Жамаладинова Сусанна Джамаладінова, Susana Camaladinova, Сусана Джамаладинова) —  Кыргыз Республикасынын Ош шаарында 1983-жылы 27-августта төрөлгөн.Украиналык ырчы.
Нойенгөнна
Нойенгөнна (Neuengönna) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Калкы - 686 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 6,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 063. Муниципалитеттин башчысы — Гюнтер Цингель.
Мак Бэйн
Мак Бэйн (McBain) — Мичиган штатынын Missaukee округуна караган АКШ шаары.
Эрхард (Миннесота)
Эрхард (Миннесота) (Erhard) — Миннесота штатынын Otter Tail округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 148 киши. Болжолдуу аянты - 1.5 км². FIPS коду — 27-19556.
Жийдеш Идирисова
Жийдеш Идирисова (19-январь 1985, Нарын, Нарын облусу, Кыргыз ССР) — кыргызстандык ырчы, аткаруучу. 2015-жылы декабрь айында Turkvizyon эл аралык ыр сынагында "Ким билет" аттуу ыры менен биринчи орун алган.
Өмүр баяны
Жийдеш Идирисова 1985-жылы 19-январьда Нарын шаарында туулган. Ырчы карапайым үй-бүлөдө өскөн, апасы иниси Жаркынбек экөөнү жалгыз чоңойткон.
Алгачкы кадамдар
2001—2002-жылдары «Сделано в KG» музыкалык сынагына катышып, финалисттердин катарына кошулган.
2007-жылы «Эдем алмасы» аттуу тасманын саундтрегин Нарист менен бирге аткарган.
Кийин «Артек» музыкалык тобунда алты жыл эмгектенген. Ошону менен катар Кыргызстан, Казакстан, Орусия өлкөлөрүндө тар чөйрөлөрдө ырдап жүргөн.
2013-жылы «Азия Микс» командасы менен бирге КВНдин Жогорку лигасында ырдаган.
Аугсбург
Аугсбург (Augsburg) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан университеттик шаар.
Жийдеш Идирисова
Жеке карьера
2014-жылы Жийдеш Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарынын жабылыш аземинде «Өмүр» жана «Сен» чыгармаларын ырдап чыккан. Ошол эле жылы октябрь айында «Сен» аттуу ырынын видеоклибинин презентациясы өткөн.
Аугсбург
Калкы - 264708 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 146,93 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 61 000. Мэр — Курт Грибль.
Эрик Робертс
Эрик Энтони Робертс (Eric Roberts; 1956 - жылы, 18 - апрелде туулган) - америкалык актер. Ал өз карьерасын көрармандар жакшы кабыл алган "Сыгандардын падышасы" (анг. King of the Gypsies, 1978) аттуу тасмадан баштап, тасмадагы ролу үчүн алгачкы "Алтын Глобус" сыйлыгын жеңип алган. Ал эми "Жылдыз 80" (анг. Star 80, 1983) тасмасындагы Пол Снайдердин ролу үчүн экинчи "Алтын Глобус" сыйлыгына ээ болуп, "Карматкыс поезд" (анг. Runaway Train, 1985) тасмасындагы ролу үчүн "Оскар" жана "Алтын Глобус" сыйлыктарынын "Экинчи пландагы эң мыкты актер" наамына көрсөтүлгөн.
Лоудон (Нү-Гэмпшир)
Лоудон (Нү-Гэмпшир) (Loudon) — Нү-Гэмпшир штатынын Мерримак округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5317 киши. Болжолдуу аянты - 123.0 км². FIPS коду — 33-43380.
Эрик Робертс
Анын карындаштары Жулия Робертс менен Лиза Робертс Жиллан, ошондой эле кызы Эмма Робертс да актерлук кесипти аркалашууда.
Жийдеш Идирисова
Жеке карьера
2015-жылы декабрь айында «Ким билет» аттуу ыры менен Turkvizyon эл аралык ыр сынагына Кыргызстандын атынан катышып, биринчи орунду алган. «Супер-Инфо» гезитине болго маегинде жеңиши тууралуу төмөнкүдөй пикир айткан:"Бул жеңиш жеке меники эмес, кыргыз элимдин, мага колдоо көрсөткөн жакындарымдын, кеп-кеңеш айткан чыгармачыл инсандардын, күйөрмандарымдын жеңиши."2016-жылы башка 8 ырчы менен катар Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарынын гимнин аткарган.
2018-жылы «Наринай» аттуу ыры менен Алма-Ата шаарында өткөн Star of Asia ыр фестивалына катышкан. Сентябрь айынан тарта КТРКнын «Асман» теледолбоорунда калыстар тобунун мүчөсү.
Жеке жашоосу
2010-жылдан тарта ырчы продюсери Андрей Догай менен мамиледе.
2016-жылы мыйзамдуу никеге туруп, үлпөт той өткөрүшкөн.
Сардис (Миссисипи)
Сардис (Миссисипи) (Sardis) — Миссисипи штатынын Panola округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2038 киши. Болжолдуу аянты - 5.1 км². FIPS коду — 28-65560.
Идесхайм
Идесхайм (Idesheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 400 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,72 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 061. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Идесхайм.
Горный Уразбай (Благовещен району, Башкыртстан)
Горный Уразбай — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Изяк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 22 киши. Почта индекси — 453457, ОКАТО коду — 80215819002.
Металл эмес кендер
Металл эмес кендер, кен таш эмес кендер – курамында металлдар кездешпеген тоо тектер же минералдык агрегаттар. Курулуш ишинде, өнөр жай тармактарында колдонулат. Көпчүлүгү табигый түрдө, калгандары механикалык, термдик, химиялык жол менен иштетилип пайдаланылат. өнөр жай тармактарында колдонуу өзгөчөлүктөрү боюнча төмөнкүдөй топторго бөлүнөт: 1) химиялык сырьёлор – минералдык жер семирткичтер, туздар (апатит, күкүрт, галит, силвинит, карналлит ж. б.); 2) металлургиялык сырьёлор – отко чыдамдуу заттар (чопо, доломит, магнезит, кварцит ж. б.), калып жасалуучу тоо тектер (чопо, кум), кен күкүмдөрүн бириктирип камдаштыруучу материалдар (бентонит чопосу), металл эритүүдө керектелүүчү заттар (аки таш, флюорит, доломит, кварцит); 3) курулуш материалдары – курулушта колдонулуучу тоо тектер (гранит, диорит, сиенит, доломит, аки таш, мрамор, кварцит, туф, кум, кумдук ж. б.), карапа, айнек жасалуучу материалдар (чопо, кум, талаа шпаты, каолин, волластонит ж. б.), бириктирип камдаштыруучу заттар (чопо, аки таш, мергель), минералдык боёктор (жошо, мумиё ж. б.), жылуулук жана үн өткөрбөөчү тектер (пелит, вермукулит);4) металл эмес кен таш сырьёлору – техникалык жол менен өндүрүлгөн кристаллдар (алмаз), ар кандай минералдар (пьезокварц, исланд шпаты, мусковит ж. б.), асыл жана кооз таштар (алмаз, изумруд, топаз, малахит ж. б.), абразивдүү материалдар (бүлөө, кайрак ж. б.).
Электр балы
Электр балы, электр ок толгоочу валдары өз ара байланышпаган, электр кыймылдаткычтардын синхрондуу айлануусун камсыз кылуучу көп кыймылдаткычтуу электрдик кыймыл өткөргүч. Жалпы жыштык өзгөрткүчтөн азыктануучу, бир нече синхрондук кыймылдаткычтар системасы. Электр балы бирдей ылдамдыкта иштөөчү (шлюздук механизмдер, ажыроочу көпүрөлөрдүн механизмдери, роликтүү конвейерлер ж. б.) машиналардын ортосунда механикалык байланышты түзүү мүмкүн болбой калган учурда пайдаланылат.
Алыш
Алыш – суу айрыгы; арыктын башы; дарыялардан суу чыгарып алуу үчүн казылган чоң арык.
Калыптоо материалдары
Калыптоо материалдары — ар кандай формадагы бир жолу колдонулуучу материалдар. Баштапкы калыптоо материалдары жана калыптоо аралашмасы болуп айырмаланат. Баштапкы калыптоо материалдары калыптоо жана стержендик аралашмаларды даярдоодо колдонулат. Калыптоо материалдары толтуруучу, байланыштыруучу жана жардамчы болуп бөлүнөт. Толтуруучу калыптоо материалдары менена өрткө туруштук берүүчү кварц куму (мисалы, хромит) жана атайын материалдар (мисалы, чоюн бытыра) кирет. Кеңири таралган кварц кумунун негизин өрткө чыдамдуу (1710QC) жана катуулугу 5,5 — 7 (Моос шкаласы боюнча) кварц (SiO2) түзөт. Курамынын 50%и чоподон турса, чопо калыптоо материалдары деп аталат. Бүртүкчөлөрүнүн өлчөмүнө жараша чополуу кум атайын электен өткөрүлүп, өзүнчө топторго бөлүнөт. Өтө кесектери чоюн куюлмаларында, орточосу жа майдасы чоюн жана болот куюлмаларында, өтө майдалары — жука чоюн жана болот, ошондой эле түстүү аралашмаларды куюуда колдонулат. Кошумча материалдар менен куйма кошулманын сапатын жогорулатып, легирленген, отко туруктуу жабдуулар алынат.
Аугуста (Кентукки)
Аугуста (Кентукки) (Augusta) — Кентукки штатынын Брэккен округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1204 киши. Болжолдуу аянты - 4.4 км². FIPS коду — 21-02674.
Гутах (Шварцвальдбан)
Гутах (Шварцвальдбан) (Gutach (Schwarzwaldbahn)) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. Ортенау районуна кирет.
Калкы - 2178 киши(2013-ж.). . Аянты - 31,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 17 039. Мэр — Зигфрид Эккерт.
Алатоо
Алатоо – азыркы таралган көз караштар б-ча жайы-кышы чокуларын ак кар, көк муз каптаган, алыстан алабула болуп көрүнгөн бийик тоолорду чагылдырган геогр. түшүнүк, термин, энчилүү ат.
Байыркы кыргыз тилинде ола, ула-улуу, зор, бийик деген маанини берген. Азыркы кезде да бийик тоолорду жергиликтүү эл жалпысынан «Улуу тоо» деп аташат. «Ала» деген түшүнүк байыркы ола, ула деген сөздөрдөн чыгышы ыктымал. Түрк тилдериндеги аладаг (түрк, азарбайжан, түркмөн), алатаг (уйгурча) ала-тау (казакча) алатуу (алтайча) ола-таг (өзбекче) ж. б. формалардын этимологиясы кыргызча «алатоо» деген сөздүн интерпретациясы. Кыргыз эли эзелтен бери мекендеген тоолордун жалпы атын Теңир-Тоо, Алатоо, айрым жерлерин Актоо, Кардуутоо, Музтоо деп атап келген. Буга Махмуд Кашкари (ХI к.) ж. б-дын тарыхый жазма адабияттарындагы маалыматтар далил боло алат. «Манас» ж. б.элдик оозеки чыгармаларда Алатоо, Теңир-тоо кыргыз жергесиндеги тоолордун жалпы аты катары көрсөтүлөт. Ушул эле пикирди Жеңижок, Тоголок Молдо ж. б. акындардын чыгармаларынан да көрүүгө болот. ХIX к-дын орто ченинен тартып Алатоо ил. эмгектерде, геогр. карталарда «Тянь-Шань» аталып калганын жергиликтүү эл европалык адабий булактардан билген. Бул Теңир-Тоо, Алатоонун кытайча сөзмө-сөз которулуп алынган мааниси экендиги азыр бизге маалим болду: теңир, асман – тянь, тоо – шань. Энциклопедиялык, маалыматтама, о. эле айрым окуу китептерде «Тянь-Шань» Теңир-Тоо деп берилген. Алатоо деген ат азыркы геогр. энчилүү аттарда сакталып калган; мисалы: Кыргыз Алатоосу, Талас Алатоосу, Иле Алатоосу, Күнгөй Алатоо, Тескей Алатоо ж. б.
Котуга
Котуга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сояна дарыясынын оң жээгинен 140 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Молдалиев Орозбек ажы Абдысаламович
Молдалиев Орозбек ажы Абдысаламович (9. 8. 1947-ж. туулган, Тунук айылында)аскер кызматчысы, окумуштуу, дипломат жана коомдук ишмер. Саясый илимдердин кандидаты (2003), профессор. 1971-ж. Кыргыз медициналык институтунун дарылоо факультетин бүтүргөн. 1971-72-ж. Онкология жана радиология илим-изилдөө институнун, клиникалык ординатурасында иштеген. 1972-94-жылдары Кызыл Туулуу Чыгыш чек ара округунда аскердик кызмат өтөгөн. 1994-ж. отставкага кеткен. Аскердик наамы полковник.
1995-98-жылдары Кыргыз Республикасынын Президентинин алдындагы Эл аралык Стратегиялык изилдөөлөр институтунда директордун 1-орун басары, 1998-99-жылдары Эл аралык соода жана коопсуздук бюросунун директору, 2000-01-жылдары Кыргызстандын Өзбек Республикасындагы элчилигинде 1-катчы, 2001-02-жылдары Тышкы иштер министрлигинде Стратегиялык изилдөө жана укуктук маселелер Башкы башкармасында кенешчи болуп иштеген.
2002-жылдан Тышкы иштер министрлигинин Дипломатиялык Академиясында Дүйнөлүк саясат жана эл аралык мамилелер кафедра башчысы, Тышкы саясатты изилдөө борборунун директору болуп эмгектенет.
Махмуд Кашкари атындагы Чыгыш университетинде саясат таануу боюнча дарс окуйт. 1995-ж. АКШнын Согуш-аба күчтөрүнүн «Өзгөчө операциялар» мектебин, 1996-ж. Дж. Маршалл атындагы Коопсуздук маселелери боюнча Европалык борбордун стратегялык изилдөөлөр жана коргонуу экономикасы коллежин (Германия) аяктаган. 50дөн ашык илимий эмгектин жана монографиянын (а. и. 3 жеке, 6 авторлош) автору.
Илимий эмгектери АКШ, Германия, Казакстан, Өзбектсан, Россия, Польша, Түркия, Швеция, Франция ж. б. мамлекеттерде басылып чыккан. Эл аралык «Терроризмге каршы күрөш», «Борбордук Азиядагы туруктуулук» жумушчу топторунун, Борбордук Азия эксперттер ассоциациясынын, Пекиндин «Эл аралык достук жана кызматташтык» ассоциациясынын, «Укук жана саясат» журналынын редакциялык тобунун мүчөсү. «Ардак белгиси» ордени жана 1-даражадагы «Кү-жүрмөн кызмат өтөгөндүгү үчүн » медалы (2000) менен сыйланган. Токтор уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Харбарнзен
Калкы - 618 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 54 019.
Сисала (эл)
Сисала (исала, пасала, сисаи, дебе, тамбобоба, квама, багбала, галебагла, даг­ба­ла) — эл. Гананын түндүгүндө жана Буркина-Фасонун чек ара аймактарында жашайт. Саны — 300 миң адам.
Тил
Сисале тилинде сүйлөшөт. Сисале тили Нигер-конго макро-үйбүлөсүнүн гур уясына кирет. Негизги диалектилер: исала, дебе, гилбагале (галебагла), нсихаа. Жазуусу латын алфавиттин негизинде.
Дин
Көпчүлүк жергиликтүү салттуу ишенимдерди карманышат. Ата-бабаларга, табият күчтөрүнө (от, суу, жер) жана Веа (Веи) жогорку рухуна сыйынуу. Фетишизм. Калктын бир аз бөлүгү мусулмандар (сүннөттөр) жана христиандар (католиктер).
Негизги салттуу кесиптер:
Кээ бирлери Гананын түштүгүндө какао буурчактары чогултуу үчүн сезондук жумуштарда иштешет.
Кол өнөрчүлүк
Токуучулук, карапачылык, темир устачылык, өрүү, тери иштетүү.
Тамак-аш
Өсүмдүк тамак (ботко, сорпо, токоч) жана сүт азыктары.
Кийим
Күнүмдүк кийим — белдемчи, майрамдык — эркектер үчүн кыска жеңдүү узун ак көйнөк жана аялдар үчүн кыска юбка.
Турак жай
Конус түрүндөгү саман чатыры бар тегерек сокмо там.
Коом
Салттуу коомдук түзүлүштүн негизин көп балалуу жамааттар, патрилинейлик кландар жана курактагы топтор түзөт. Туугандык эсеп аталык. Көп аялдуулук, левират, сорорат, сатып алынган нике практикаланат. Касена менен улуттар аралык никеге турууга уруксат, ал эми буилса, лоби, дагаба менен никеге турууга тыюу салынат. Тинтеентиина («жердин сакчылары») — жер культунун дин кызматчылары жана көзү ачыктар, алар дагы старчындар жана аскер башчылары коомдо олуттуу таасирге ээ. Скарификация колдонулат, мурда — ритуалдык каннибализм.
Маданият
Элдик оозеки чыгармачылыктын негизги жанрларынын ичинен ырлар, жомоктор, макал-лакаптар кеңири таралган.
Тарых
Этногенетикалык уламыштар боюнча сисала ата-бабалары азыркы мекенине 17 кылымда түндүк-чыгыштан көчүп келишкен.
Колдонулган адабият
Попов В. А. Сисала // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999
Аң
Аң – жер кыртышын убактылуу агын суунун жырып жешинен пайда болгон чуңкур жер.
Өзгөчө сары топурактуу, чополуу, кумайлуу жерлер бат жемирилет. Термин топонимдердин бир компоненти катары да кездешет, мис., Аңөстөн, Аңарык кыштактары ж. б.
Зиало (эл)
Зиало́ (англ., фр. Zialo) — Гвинеянын түштүк-чыгышында (Нзерекоре провинциясы) жашаган эл. Саны 25 миң адам.
Тил
Зиало тили Нигер-конго макро-үйбүлөсүнүн курамындагы манде уясына кирет. Жазуусу жок. Француз тилин расмий максаттарда колдонулат.
Мэдбюри (Нү-Гэмпшир)
Мэдбюри (Нү-Гэмпшир) (Madbury) — Нү-Гэмпшир штатынын Стрэффорд округуна караган АКШ шаары.
Ридфилд (Мэн)
Ридфилд (Мэн) (Readfield) — Мэн штатынын Кеннебек округуна караган АКШ шаары.
Мэдбюри (Нү-Гэмпшир)
Калкы - 1771 киши. Болжолдуу аянты - 31.7 км². FIPS коду — 33-44820.
Зиало (эл)
Дин
Калктын көпчүлүгү христиандар. Мусулмандар да бар (чоң айылдарда). Жергиликтүү салттуу ишенимдер (анимизм) сакталууда.
Чарбалык иштер
Кол менен иштетилген тропикалык жер чарбасы (күрүч, маниок, таро). Аңчылык. Балык жана рак сымалдууларды уулоо (дарыяда, көлдө). Негизги соода азыктары кофе жана пальма майы.
Тарых
Уламыш боюнча, зиало токойлуу Гвинеяга түштүктөн, азыркы Либериядан келген. Зиало банди (Либерия) жана менде (Сьерра-Леоне) элдерин тууган деп эсептейт.
Булактар
Зиало тили
Шафштедт
Шафштедт (Schafstädt) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан айыл. Мерзебург-Кверфурт районуна кирет.
Калкы - 2165 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 22,94 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 2 61 050. Айылдын башчысы — Клаус Андрес.
Гремерсдорф-Бухгольц
Гремерсдорф-Бухгольц (Gremersdorf-Buchholz) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Төмөнкү Померания районуна кирет.
Калкы - 709 киши(2013-ж.). . Аянты - 49,99 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 57 021. Муниципалитеттин башчысы — Гудрун Романус.
Раттенкирхен
Раттенкирхен (Rattenkirchen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Мюльдорф (Инн) районуна кирет.
Калкы - 980 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 19,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 83 138. Муниципалитеттин башчысы — Руперт Айгнер.
Электр-динамика
Электр-динамика, классикалык электр - заряддары арасындагы өз ара аракеттешүүлөр аткарылуучу электр-магнит талаасынын кванттык эмес теориясы. Классикалык макроскопиялык Электр-динамикасынын закондору мейкиндиктеги электр заряддарынын жана токтордун бөлүштүрүлүшүнөн көз каранды болгон вакуумдагы жана макроскопиялык нерселердеги электр талаасынын чыңалышын жана магнит индукдиясын аныктоого мүмкүндүк берген Максвелл тендемелеринде жазылган. Кыймылсыз электр заряддарынын өз ара аракеттешүүсү Максвелл тендемелеринин натыйжасы катарында электр-статиканын теңдемелери менен жазылат. Белгилүү болгон бардык өз ара аракеттешүүлөрдүн ичинен электр магниттик аракет өзүнүн кеңдиги жана ар түрдүүлүгү менен биринчи орунда турат. Анткени бардык нерселер электр заряддары бар бөлүкчөлөрдөн куралган жана алардын арасындагы электр-магниттик аракеттешүү гравитациялык жана өз ара аракеттешүүгө караганда бир канча эсе чоң, ал күчтүү аракеттешүүгө караганда өтө чоң аралыктан аракет этет. Электр-магнит толкундарында классикалык Электр-динамикасынын закондору аткарылбайт. Өтө кичине мейкиндикубакыт интервалдарында өтүүчү процесстерди үйрөнүү үчүн квант Э.-дарыянын закондору колдонулат. Эн жөнөкөй электр жана магнит кубулуштары байыркы заманда эле белгилүү болгон. 1600-ж. англиялык физик У. Гильберт биринчи жолу электр жана магнит кубулуштарын бөлгөн. Магнит уюлдарын ачкан жана Жердин зор магнит экенин көрсөткөн. 17-18-кылымда көп тажрыйбалар жасалып, биринчи электр-статикалык машина пайда болгон, электр заряддарынын эки түрү табылган, металлдардын электр өткөрүмдүүлүгү аныкталган, биринчи жолу конденсатор жасалган. 1747-53-ж. Б. Франклин электр кубулуштарынын биринчи теориясын сунуш кылган, чагылгандын электрдик жаратылышын далилдеген. 18-кылымдын 2-жарымында электр кубулуштарын сан жагынан изилдөө башталат. 1785-ж. Ш. Кулон экспериментте чекиттик электр зарядынын өз ара аракеттешүүсүнүн так законун ачкан. Ошол убакта бир топ илимий ачылуулар болгон. 1831-ж. М. Фарадей электр-магнит индукция кубулушун ачкан. 1840-60-ж. аралыгында Электр-динамикасыеын өнүгүшүндө Фон. Н., У. англ физик Томсон, К.Ф. Гаусс, немис физиги В. Вебер, америкалык физик Ж. Генри чоң роль ойношкон. 186173-ж. англиялык физик Ж. Максвелл классикалык Электр-динамикасынын теңдемесин жазган. 1886-89-ж. Г. Герц экспериментте Максвелл теориясынын тууралыгын далилдеген. 19-кылымдын аягында 20-кылымдын башында Электр-динамикасынын өнүгүшүндө жаны этап башталат. Англ. физик Э. Томсон жана X. Лоренц заттын түзүлүшүнүн электрондук теориясын түзүшкөн. Ушулардын негизинде Лоренц-Максвелл теңдемеси пайда болгон. 1905-ж. А. Эйнштейн салыштырмалуулуктун теориясын жазган. Ушул теориядан кийин Электр-динамикасынын закондору классикалык теориянын закондору. Электрмагнит толкунун кыска узундуктагы чоң жыштыктары үчүн, б. а. кичине мейкиндик - убакыт иштер алдында болуп өтүүчү процесс үчүн колдонулбайт.
Молдалиев Кеңешбек Кадырбекович
Молдалиев Кеңешбек Кадырбекович (23. 2. 1936, Суусамыр өрөөнү -1996-ж., Бишкек шаары) - философия илимдеринин кандидаты. Кыргыз Мамлекеттик университетинин физика-математика факультетин (1969) жана аспирантурасын бүтүргөн (1971). Эмгек жолун 1953-ж. колхоздо ага чабандын жардамчысы болуп баштаган. Кийнчерээк Суусамыр орто мектебинде физика мугалими (1969-1974-ж.).
Электр байланышынын эл аралык биримдиги
Электр байланышынын эл аралык биримдиги (ЭБЭБ, International Telecommunication Union, ITU) ― телекоммуникациялар жана радио жаатында сунуштамаларды аныктоочу, ошондой эле радио жыштыктарды эл аралык пайдалануу (радио жыштыктарды арналышы жана өлкөлөр боюнча бөлүштүрүү) маселелерин жөнгө салуучу эл аралык уюм. 1865-ж. Эл аралык телеграф биримдиги катары негизделген, ал эми 1947жылдан БУУнун адистештирилген мекемеси болуп эсептелет. ЭБЭСке 193 өлкө жана секторлор менен ассоциациялар боюнча (илимий-өнөр жай ишканалары, мамлекеттик жана менчик байланыш операторлору, радио уктуруу компаниялары, региондук эл аралык уюмдар) 700дөн ашык мүчө кирет. ЭБЭСтин стандарттары (тагыраак айтканда ЭБЭБтин терминологиясы боюнча сунуштамалары) милдеттүү болуп саналбайт, бирок кеңири колдоого алынат, анткени ал байланыш тармактарынын ортосундагы өз ара байланышты жеңилдетет жана провайдерлерге бүткүл дүйнө боюнча кызмат көрсөтүүгө мүмкүндүк берет.
Молдалиев Кеңешбек Кадырбекович
«Динамикалык жана статистикалык закондор, алардын философиялык мааниси» деген темада кандидаттык диссертация коргогон. Андан сон «Илимий техникалык өнүгүү учурундагы адам баласынын жаратылышты башкаруу жолдору» деген темада изилдөөлөрдү жүргүзгөн. Ал 9 монографиянын автору.
Кыргыз Мамлекеттик медициналык институтунда философия кафедрасында иштөө менен бирге студенттер арасында философия боюнча илимий-изилдөө кружогун жетектеген.
Кружоктун мүчөлөрү Республикада жана Союздук деңгээлде өткөн коомдук илимдер боюнча конкурстарда дипломдорго жана грамоталарга татыктуу болушкан. 1974-80-жылдары Кыргыз мамлекеттик дене тарбия жана спорт, Фрунзе политехника институту.
1980-ж. Кыргыз Мамлекеттик медицина институтунда диалектикалык жана тарыхый материализм, илимий атеизм кафедрасынын доцент-окутуучу болуп эмгектенген. Андан соң Кыргызстан КП БКнын астындагы кечки марксизм-ленинизм университетинде жалпы физика, химия жана биология кафедрасында методологиялык семинарды жетектеген жана баштапкы партиялык уюмдун катчысы болуп эмгектенген. Өйдөчекти уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Метамерия
Метамерия (мета... жана грекче mtros – бөлүк, үлүш) – организмдин айрым топторунун денеси бирдей бөлүктөргө – метамерлерге бөлүнүшү. Бир организмдин метамелеринде кайталанган окшош структуралар гомодинамиялуу деп аталат. Метамерия ар түрдүү биологиялык себептерден түрдүү жолдор менен пайда болот. Кээ бир ичеги көңдөйлүүлөрдө колония түзүүдө метамериясы байкалат. Тасма курттардын метамериясы эндомите болгондуктан, ар бир муунакта жыныс органдары болуп, көбөйүшүн жогорулатат. Татаал түзүлүштүү көп клеткалуу жаныбарда метамериянын пайда болушу организмдин ар түрдүү функцияларынын ургаалдуулугу же кыймыл механизминин жакшыруусу менен байланышта, мисалы, сойлоп же сүзүп жүргөн учурда денени толкун сымал ийүү менен перистальтикалык кыймылы. Дененин бүт узундугу боюнча мителер бири-бирине толугу менен окшош болушу мүмкүн (гомономия) же болбосо аткарган кызматы боюнча ар башка сапатта болот (гетерономия). Органдардын бардык системаларын кучагына алган толук метамерия сегменттүү деп аталат.
Семинари (Миссисипи)
Семинари (Миссисипи) (Seminary) — Миссисипи штатынын Covington округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 335 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — 28-66400.
Молдалиев Кадирдин
Молдалиев Кадирдин (1922-ж. туулган, Суусамыр өрөөнү) - согуштун жана эмгектин ардагери.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Макинак Айлэнд
Калкы - 492 киши. Болжолдуу аянты - 14.5 км². FIPS коду — 26-50280.
Иззат Султанов
Иззат Атаханович Султанов (1910-2001), Ош шаары, Ош облусу, Түркстан - Өзбекстандын зор мамлекеттик жана коомдук ишмери, зор өзбек окумуштуу, академик, адабиятчы, сынчы.
Өмүр баяны
Иззат Султан 16(29) июнь 1910 жылы Ош шаарында кызматчыларды үй-бүлөсундө туулган. Ал революция чейин Ош шаарынын чыгыш бөлүгүн башкарган улук аксакалы жана миңбашысы молдо Султан Таирбаевдин небиреси. Анын атасы Атахан Султанов Ош уезди башчысынын администрациясынын катчысы жана котормочусу, кийим тигүүчү болуп иштеген. Толук аты-жөнү Иззат Атаханович Султанов - өзбек окумуштуу, академик, адабиятчы, сынчы, драматург, мамлекеттик жана коомдук ишмер.
Ош шаарынын орус-тузем мектебинде окууган, анда анын таякеси Балтыходжа Султанов мугалим болуп иштеген. 14 жашында Ташкент шаарына келди жана Нариманов (Намуна) атындагы мектепте окууган, 1929 жылы окуу-тарбиялоо техникумун бүтүргөн, 1930 жылга чейин мектепте мугалим болуп иштеген. 1930-1934 жылдары Ташкент педагогикалык институтунун социалдык факультетин аяктаган. 1931 жылы "Батрак" гезитинин жооптуу катчысы болуп иштеген. 1932 жылы "Кызыл Өзбекстан" гезитинде биринчи жолу анын адабий-сын макаласы чыккан. 1934-1937 жылдары аспирантурада окуу менен бирге адабий-сын ишин улантты. "Кедей дыйкан" гезитинын редакциясында иштеди. 1937 жылдан баштап Иззат Султановдун активдүү социалдык иши башталган.
Иззат Султан өзүнүн мугалими Абдурауф Фитрат таасири астында адабият теориясы адиси болду. 1939 жылы A. Саъдий жана А. Фитраттан кийин "Адабият теориясы" мектептик окуу китеби жазган. 1980 жылы жогорку окуу жайлар үчүн "Адабият Теориясы" окуу китебин жазган. Иштердин автору: "Мезонул авзон" жана анын сын тексти" (1947 ж), "Пушкин жана өзбек адабияты" (1949 ж.), "Абдулла Кадыри чыгармачылыгы тууралуу" (1958 ж), "20 жылдардын өзбек адабияты чыгармасы методу маселеси жөнүндө" (1953 ж.), "Өзбек совет адабияты жаңы этабында" (1961 ж.) ж. б.
Тарыхый драмалар: "Бүркүт учушу" ((1939-1940 ж.) Хамза атындагы театрда 1942 ж. коюлган) Өзбекстанда Совет бийлигин орнотуу жөнүндө, М.В. Фрунзе Түркстандагы ишкердиги жана өзбек жана орус элдеринин достугу, "Алишер Навои" (Уйгун менен бирдикте, 1940 ж. "Узбекфильм" киностудиясы 1947 ж., Хамза атындагы театрда 1948 ж. коюлган), "Адамдар ишеним менен", 1960 ж. Хамза атындагы театрда коюлган) окумуштуулардын жашоосу тууралуу, "Белгисиз киши", 1963 ж.) Хамза атындагы театр), анда Намоз ууру жасама ат менен белгилүү болгон элдик көтөрүлүшчү элесин жазган. Киносценарийлер автору: "Билбей бастым тикенекти", "Мунара", "Абдулла Кадыринин "Өткөн күндөр" драмасына окшош", "Оопай", "Гений жаштыкта", "Сага баруу", "Ырчы дили" либреттосу (Навои атындагы Опера жана балет театрыда коюлган, композитор М. Ашрафи).
"Навои таануу китеби" (1969 ж.) Иззат Султандын адабий-илимий ишинин жетишкендиги болуп саналат. Бул китеп 1979 жана 1985 жылдары орус тилинде чыккан (которуу А. Зырин). 1967 жылы "Өзбек советтик адабият тарыхы" жамааттык эмгекте катышкандыгы үчүн 1970 жылы Өзбек ССР Беруни атындагы Өзбек ССР Мамлекеттик сыйлык берилген. 1994 ж. "Баховуддин Накшбанд түбөлүктүгү" монографиясын жазган. Иззат Султан дээрлик 40 жылдан бери Өзбекстан илимдер Академиясынын Пушкин атындагы Тил жана адабият институтун сектор башчысынын кеңешчиси, адистештирилген окумуштуулар кеңешинин төрагасы. Ал авторлордун бири эки томдук: "Өзбек адабияты тарыхы очерклери" (1961-1962 ж.) редактору болгон, "Адабият теориясы" (1978-1979 ж.), "Өзбек советтик сын тарыхы" (1987 ж.). Иззат Султандын "Навои таануу китеби"-бул улуу акын жөнүндө аңгеме, анын доору жана чыгармачылыгы. Иззат Султан өзбек классик адабиятынын негизин салган, ойчул жана гуманист Навои келбетин, ички дүйнөсүнүн байлыгын, улуулугун чыгармачылыгын, эрдигин ачты.
Эки орден жана Шухрат (Даңк) медалы менен сыйланган. 1992 жылы биринчилерден болуп Шухрат (Даңк) медалы менен сыйланды.
Иззат Султан 29 июль 2001 жылы каза болду. Ал Ташкент шаарында "Чигатай" мемориалдык комплексинде көмүлгөн.
Жеке жашоосу
Атасы - Отахон Султонов (?-1920) Ош уезди башчысынын администрациясынын катчысы жана котормочусу, кийим тигүүчү. Энеси - Бахринисо (1893-1965). Жубайы - Замира Султанова. Балдары: Алишер, Рафик, Раънохон-өзбек тили мугалими, Юлдуз-кийим тигүүчү, Саодат-колледж мугалими, котормочу, Ширин-"Тойота" фирмасынын менеджери, Лайли-Ташкент шаарындагы "Стомасервис" менчик стоматологиянын башкы врачы.
Иззат Султан киносценарийлери
Кинофильм «Ураган в долине» 1972 год, режиссёр Тахир Сабиров, автор сценария Игорь Жуковский. В эпизодах снимался: Иззат Султанов.
Аңги суу
Аңги суу – нуктан тышкары же нукка батпай ташкындап аккан суу.
Кара нөшөрдөн пайда болуп, кургак сайларда, кокту-колоттордо убактылуу аккан суу. Эгин аянттарына зыян келтирүүчү ирээтсиз сугатта кароосуз коё берилген суу. Тоң районунда Аңгисай деген суу бар. Ал мезгил-мезгили менен жазгы жана күзгү жамгырга байланыштуу ташкындап турат.
Эффай (Миннесота)
Эффай (Миннесота) (Effie) — Миннесота штатынын Itasca округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 123 киши. Болжолдуу аянты - 10.3 км². FIPS коду — 27-18260.
Диана Войт
Диана Войт (чын аты – Диана Фаритовна Исхакова) (11-сентябрь 1989, Фрунзе, Кыргызстан) – кыргызстандык спортчу, ишкер жана коомдук ишмер.
Өмүр баяны
2011-жылы Диана Борис Ельцин атындагы Кыргыз-орус славян университетинин юриспруденция адистигин аяктаган. 2011–2012-жылдары “Лоренц” эл аралык юридикалык фирмасында, 2012–2014-жылдары Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Башкаруу академиясынын “Юриспруденция” кафедрасында окутуучу, 2014–2015-жылдары “Bishkek International School” эл аралык мектебинде юрист болуп эмгектенген.
2016-жылы ишкердикте карьерасын баштап, 2023-жылга карата Бишкекте 5 филиалы жана Алматыда 1 филиалы бар “La Letty”эл аралык эпиляция студиясы тармагын түптөгөн.
2020-жылдан тартып BOSWomen, SELFmama, V Balance эл аралык аялдар бизнес форумдарында баяндамачы болуп келет.
2022-жылдын 20-сентябрында Кыргыз Республикасынын Экономика министрлигинин “Жылдын ишкер айымы–2022” дипломун алган.
2022-жылдан бери Кыргыз Республикасынын Чыгармачыл өнөр жай ассоциациясынын мүчөсү.
Жашоону системалаштыруу боюнча практикумдун автору.
Спорттук карьерасы
2022-жылы 170 смге чейинки фитнес-бикини категориясында бодибилдинг боюнча Amateur Olympia India эл аралык чемпионатын жеңип алган жана алдыдагы турнирлерге профессионалдар арасында катышууга укук берген IFBB PRO лига картасынын ээси болгон.
Лыжа тебүүнү да жакшы көрөт. 2022-жылдын январь айында Кыргызстандын туусун көтөрүп, улуттук кийимчен лыжа тепкен видеосу Кыргызстанда укмуштай популярдуу болгон.
Жеке жашоосу
2014-жылы турмуш курган. 2017-жылы төрөлгөн уулдун энеси.
Кальдира
Кальдира (испанча caldera, сөзмө-сөз — чоң казан) — казан сымал, капталдары тик, таманы тегиз жайык ойдуң; тегерек же сүйрү тегерек келген кенен чуңкурдук, диаметри 10—20 км, тереңдиги жүздөгөн мге жетет. Капталдары тик же көп тектирлүү. Жанар тоо өзөгүнүн (жерло) колкосуна (кратер) газдар топтолуп, жарылууга учураганда же колкодогу кесек талкаланган тектердин урап, кулап кетишинен келип чыгат. Жер бетиндеги эң ири Кальдиралардын бири — Япониядагы Асо Кальдирасы кирет. Аянты 375 км2.
Изенбург (Вестервальд)
Изенбург (Вестервальд) (Isenburg (Westerwald)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Нойвид районуна кирет.
Калкы - 610 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 38 031. Муниципалитеттин башчысы — Доротéе Зудхоф-Мор.
Аудубон Парк (Кентукки)
Аудубон Парк (Кентукки) (Audubon Park) — Кентукки штатынын Джэфферсон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 545 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 21-02656.
Аура-им-Зингрунд
Аура-им-Зингрунд (Aura im Sinngrund)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Майн-Шпессарт районуна кирет.
Калкы - 1032 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 77 116. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Блум.
Нойзис
Нойзис (Neusiß) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Ильм районуна кирет.
Калкы - 239 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 4,49 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 70 037. Муниципалитеттин башчысы — Эберхард Гюншман.
Аргындашуу
Аргындашуу – өсүмдүк ж-а жаныбарлар селекциясынын ыкмаларынын бири.
Чарбалык пайдалануу белгилери б-ча тандоо ж-а тандап алуу, о. эле жаңы порода (сорт) чыгаруу үчүн баштапкы материал болуучу гибрид ж-а метис, чалыш, аргын алуу үчүн пайдаланылат.
Мэдисон (Нү-Гэмпшир)
Мэдисон (Нү-Гэмпшир) (Madison) — Нү-Гэмпшир штатынын Кэрролл округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2502 киши. Болжолдуу аянты - 106.0 км². FIPS коду — 33-45060.
Электр аккумулятору
Электр аккумулятору - электр энергиясын чогултуп, химиялык энергияга айландырып, керектөөгө жараша кайра электр энергиясы алынуучу, көп жолу пайдалануучу химиялык ток булагы. Анын жумушка жөндөмдүүлүгү заряддоо, токко туташтыруу аркылуу калыбына келтирилет. Электр аккумулятору электролит эритмесине малынган 2 электроддон турат. Ал иштөө мөөнөтү же заряддалуу-разряддалуу циклдеринин саны; сыйымдуулугу (разряддалган учурдагы жумшалуучу электр саны); заряддалуу жана разряддалуу учурундагы орточо чыналуу аркылуу мүнөздөлөт. Электр аккумулятору электр-химиялык схемага жараша - коргошундуу (к-талуу), темир-никелдүү, кадмий-никелдүү (щёлочтуу), күмүш-динктүү жана күмүш-кадмийлүү болот. Ал автомобилдерде, учактарда (самолётто), кино тартуучу аппараттарда ж. б. объектилерде колдонулат.
Төмөнкү Изяк (Благовещен району, Башкыртстан)
Төмөнкү Изяк — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Изяк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 265 киши. Почта индекси — 453457, ОКАТО коду — 80215819004.
Сенатобиа (Миссисипи)
Сенатобиа (Миссисипи) (Senatobia) — Миссисипи штатынын Тэйт (Tate) округуна караган АКШ шаары.