cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бейшеналиева Зууракан
Бейшеналиева Зууракан Бычмачы-тикмечи. 1932-ж. Ак-Талаа районундагы Куртка айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Кыйла жылдары соода тармагында эмгектенген. 1979-жылдан «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн уздануучусу болгон. Уз эркектерге жайкы көйнөк, жеңдүү желетки, кемсел, жалаңкат чепкен, ичик, ал эми аялдарга көйнөк, чыптама, кемсел, бешмант, чепкен, ичик тигүүгө адистешкен. Аялдар үчүн түлкү ичик, көрпө ичик, курама ичик (бучкак) да тигет. Кемсел тигүүдө ал «беш белди» көбүрөөк кармайт. Беш бел - колтуктан чөнтөктүн оозуна чейин кынала тигилген тигиштер. Чөнтөк түз салынат. Кийимдин топчулуктары ичилик менен жасалат. Ичилик - ичинен ичтөө, ичинен тордоо деген түшүнүктү берет. Кемселдин этеги кенен келип, бели денеге кыналып турушу абзел. Тактап айтканда, кемсел эки жеңден, жакадан, үч бойдон болот. Үч бой - эки бөйрөмчөдөн, бир учадан турат. Мында үч бойду бириктирип тигип, жака салып, анан жеңдери орнотулуп, чөнтөк баштыкчалары бекитилет. Танап коюу - белге ылайыктап оё кесип, курсактуу болсо оюлган жерге «кийринди» киргизип, кымча бел болсо оюкту бүйрө тигүү дегендик. Ансыз кийим бойго чак болбой калат. Уздун кемсел ичи көбөө менен кошулуп, үч бойго биригип турат. Буга кээде жукараак ийин коёт. Ичик тигүүдө «беш бел» кылбай этегин жайылта кенен алып, түз бычат. Түлкү ичиктин жакасын түлкүдөн, көрпө ичиктикин көрпөдөн салат. Аң жана койэчки, козу-улактын терилеринин өөн-бучкактарынан жасаган курак ичикке көрпө жака салат. Жакалуу ичиктин жакасы көлөмүнө жараша жазы болот. Алсах, аялдардын орто ичигинин (48-50-өлчөмдөгү) жакасынын жазылыгы болжолдо сөөм, узуну беш карыштай болот. Ичикти тыштоодо чебер ичи-тышын өзүнчө тигип алат да, алардын үч боюн өз ара бириктирет. Сыртын өзүнчө көбөөлөйт. Ичикке ийин-кеп коюлбайт. Ичиктин тышы тери менен бириктирилгенден кийин жака салынат. Аялдар ичигинин тышына баркут, кыжымы, эркектердин ичигине кыл торко кездеме, трайке мүнөздүү келет. Зууракан көрпө тебетейдин тышын шырып да, шырыбай да жасайт. Түлкү тебетейди да шырып да, шырыбай да тигет. Суусар тебетейди шырыбай эндей жасайт. Тебетейдин кырбуусун бурчтуу чыгарып, бөрктүү жана көрктүү көрсөтө алат. Тебетейдин кыргагын (көрпөсүн) жазы чыгарат. Баш кийим тигүүдө адамдын жаш өзгөчөлүгүн эске алат. Жаштар үчүн тебетейдин төбөсүн шырып тигет, улгайгандарга шырыбай тигип ылайыктайт. Кутман карыга казанбак тебетей жасайт. Ал саксак, көрпөдөн жасалып, төбөсү шырылбайт. Мында уз тебетейдин төрт талаасын мурун тигил алат да, анын көрпөсүн курап тигип экөөнү бириктирет. Көрпөнү каптаарда тебетейдин кыргагына жүн салат. Ал топу да жасайт. Ал да шырылып жасалат. Жердигйн кыйгач бычып, анын өлчөмүн болжоп, төбөсүн өзүнчө тегерек оюп алат. Ичи менен сыртын бириктире тигип, ичине кебез жалатып, кырка жээги кыйгач шырылат. Анын төбөсү өзүнчө шырылып жээги биригет. Ич тигиштери билинбесин үчүн жердикти кыйгач алып, кыйык коюп кыйыйт. Топуну көбүнчө улгайгандар кийет. Ошондуктан жарашыктуу жердик катары кара баркутту, кыжымыны алат.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Араатумшук сымалдар
Араатумшук сымалдар (Pristiformes) - кемирчектүү балыктар түркүмү. Денеси узун, нык, көкүрөк сүзгүчтөрүнүн четтери башы менен биригип өскөн. Узундугу 6 мге жетет, салмагы 2400 кг, катран сымал акулаларга тектеш. Башка балыктардан аналдык сүзгүчү жоктугу менен айырмаланат. Тумшугу узун, капталдарында сүйрү жана тыгыз, араа сымал чоң тиштери бар. Араатумшук сымалдардын 1 тукуму, 1 уруусу, 7 түрү бар. Тынч жана Индия океанында жашайт. Суу түбүндө жай жүрүүчү майда бентос жаныбарлар менен азыктанат. Аларды узун тумшугу менен суу түбүндөгү катуу жерден казып алат. Араатумшук сымалдардын ургаачысы 12ге чейин жумуртка тирүү тууйт. Жергиликтүү элдин промысел объектиси.
Итигулов, Төлөбек, музыкант
Төлөбек Итигулов - кыргызстандык музыкант, аккордеончу.
Австрия-Түркия согуштары (16-18-кылым)
Австрия-Түркия согуштары (16-18-кылым) - 16-кылымдын 20-жылдарынан негизинен Балкан жарым аралынын түндүк бөлүгү жана Венгрия королдугунун аймагы үчүн австриялык Габсбургдар менен Осмон империясынын ортосунда күрөш жүргөн. 1521-ж. түрктөр Венгрияга жортуул жасап Белградды ээлейт, кийинчерээк венгриялык-чехиялык армияны Мохач салгылашында талкалайт (29-август 1526). 1532-1533, 1540-1547, 1551-1562, 1566-1568, 1660-1664-ж. Австрия-Түркия согуштарынын жыйынтыгы Австрия менен Осмон империясы Венгрия королдугунун аймагын бөлүштүрүп алуу менен аяктаган. 1683-1699-ж. согуш Осмон империясынын аскерлеринин Австрияны басып кирүүсү, Венаны курчоосу менен (1683) башталып, түрктөргө каршы түзүлгөн коалициянын (Австрия, Речь Посполита, Венеция, 1686-ж. Орус падышалыгы) аскерлеринен жеңилген жана Европадагы ири аймактарынан айрылган. Ушундан соң түрктөр Борбордук Европадан чегинген. 1737-1739, 1788-1790-ж. Австрия-Түркия жана 1735-1739, 1787-1791-ж. орус-түрк согуштарында Орусия тарапта катышкан Австрия жеңилип калган соң, Осмон империясына Сербиянын жана Валахиянын айрым бөлүктөрүн кайтарып берген.
Итигулов, Төлөбек, музыкант
Кыскача өмүр таржымакалы
Бала чагынан музыка жандуу болгонун ал "Фабула" гезитине 2011-жылдын 8-июлунда курган маегинде мындайча эскерет:
"Мектепте окуп жүргөн кезде эле ырга шыктуу болчумун. Кайсы жерден музыка уксам эле ошол жерди айланчыктап чыкпай калчумун. Ал кезде азыркыдай телевизор, компьютер деген кайда? Анда заман башка болчу да. Чанда гана жерлерде радиолор бар эле. Алар да айылдын ортосундагы жыгач карагайда илинип турчу. Аны айылдын карылары "тарелка" радио деп атап коюшчу. Күнүгө саат 13.00дө радиодон концерт берчү. Концерт башталган маалда окуп жаткан сабагымды таштап, чуркаган боюнча карагайдын түбүнө келип, концерт бүткөнчө ошол жерден бир кадам алыс жылбай отура берчүмүн".
"Биринчи комуз черткенди үйрөнгөм. Анткени атам комуз чертчү. Эми профессионал комузчу эмес эле, бирок өз деңгээлине жараша черте алчу. Атамдан байкем жана эжем үйрөнүп, эжем аябай мыкты комузчу болуп калды. Ал экөөнү ээрчип жүрүп мен дагы комузду кыңгыратканды үйрөнүп алдым. Ал кезде жер-жерлерге артисттер аябай көп концерт коюп барышчу эмес беле. Бир жолу Осмонкул, Алымкул дагы бир топ искусствонун дөө-шаалары биздин айылга гастролдоп барып калышты. Ошондо эжем аларга комуз чертип берип, алар эжемди жактырып, филармонияга алып кетебиз деп калышты. "Кой, өзү жаш кыз болсо. Артист болуп эмне кылат. Кыздын бактысы үйдө"- деп атам каршы чыгып, жөнөтпөй койгон. Анда көз караш, түшүнүк ошондой эмес беле. Ошентип, эжем сахнанын адамы болбой калган".
Бала чагынан Төлөбек айылындагы орус кишинин гармошкасын алып ойноп, аспаптар үйрөнө баштайт.
Ага мектептин директору бир жолу жапжаңы аккордеон белек кылган экен.
1963-жылы ал 16 жашар улан кезинде Кыргыз филармониясына кабыл алынган.
Бул тууралуу Төлөбек "Фабула" гезитине мындай деп айтканы бар:
"1963- жылы айылга концерт келип калды. Балдар менен концертке баргам, анан эле "Төлөбек кайда жүрөт. Ой сени артисттер чакырып жатат"- деп мени издеп калышты. Эмнеге чакырды экен деп таң калып алардын жанына бардым. Эч кимисин тааныбайм.
Арасында Илгизбек Ниязов деген артист: "Ой, бала могу аккордеонду ойноп көрчү"- деп калды. Анын аккордеону үйүмдөгү аккордеондон да чоң экен. Ойноп бердим, жакшы эле ойнодум. "Бул бала даяр турбайбы, болду алдык. Үч күндөн кийин филармонияга кел"- дешти. Филармониясы кайда экендигин билсем… окуунун мага эмне кереги бар деп, үч күндөн кийин издеп жүрүп филармонияны таап бардым.
Барсам, ыраматылык Эстекем (Эстебес Турсуналиев) тосуп алды да, дароо эле жетекчисине алып кирди. Мени жаш экен деп, директору кабыл албай койду. Сыртка чыгып бара жатсак, алдыбыздан бир киши чыгып калды. Аны көрө коюп эле Эстекем: "Ой, Акыбай, бул баланы атайын Арчалуудан алып келдим эле. Директор жаш экен деп албай жатат. Сен айтып койчу, жоопкерчилигин өзүм алам"- деп калды. Көрсө, ал Акмат Аманбаев деген композитор, көркөм кеңештин жетекчиси экен. Анан дароо эле арыз жаздырып, мени филармонияга кабыл алышты. Ошол күндөн тарта ташкындаган таланты менен элдин жүрөгүндө түбөлүккө сакталып калган айтылуу залкарлар менен таанышып, иштеп калдым".
Кыргыз филармониясында 30 жылдай иштеп, үй ала албай жүрүп, 1990-жылдардын башында ал Аламүдүн районундагы Байтик айылындагы орто мектепке которулуп кетет, мында ага кызматтык үй беришет.
Ошондон тартып ал аталган мектепте жана айылдагы клубда иштеп келет.
Музыкалык чыгармачылыгы
Төлөбек Итигулов бир катар ырларга обон жазган жана күүлөр да чыгарган.
Кесиптештери "Төлөбек, кыргыз күүлөрүн аккордеонго салбайсыңбы", - деп суранган соң, Т.Итигулов оболу Карамолдо Орозовдун "Ибарат" деген күүсүн аккордеонго салган.
"Чогуу иштегендерге барып ойноп берсем, "Ой, сонун болуптур. Эми концерттерде ушул күү менен чыгасың"- дешип, анан концерттерге ойноп чыга баштадым" - деп эскерет Т.Итигулов.
Аккордеон ойноодон сырткары ал Асанкул Шаршенов, Келдибек Ниязов сыяктуу куудулдар менен да сатиралык чыгармаларды аткарган.
Кээде ыр да жазып жүрөт.
Атактуу устаттары, кесиптештери жана достору
Бул тууралуу Төлөбек мындайча эскерет:
"Бара турган жерим жок, Эстекемдин үйүндө турам. Анын тарбиясын жакшы эле алдым. Балдарына байке болуп, бир туугандай эле жашап калдык. Эстекемдин жубайы Рая эже кең пейил, берекелүү, Эстекемдин жакшысын ашырган, түшүнүктүү аялдардан экен. Ошол үчүн Эстекем Эстебес болсо керек дейм. Ошону менен филармонияда иштеп калдым".
Кийинчерээк атактуу куудул Асанкул Шаршеновдун тобунда филармонияда иштеген.
Төлөбек Итигулов атактуу обончу Рыспай Абдыкадыровдун жан досу болгон. Ал Рыспайдын тагдырындагы бурулуш учурларда дайыма аны менен чогуу болгон.
Башка туруктуу ишке которулуу
Башка туруктуу ишке которулуу – иш-милдетин өзгөртүү же аракеттеги эмгек келишиминин шарттарын (ошол эле уюмдагы) өзгөртүү, демек, туруктуу иштөө үчүн башка уюмга же өз уюму менен бирдикте башка жерге которулуу. Жумуш берүүчүнүн демилгеси боюнча Б. т. и. к-га кызматкердин жазуу жүзүндөгү макулдугу менен гана жол берилет. == Колдонулган адабияттар ==
Мумия (сөөк)
Бул археологиялык "мумия" сөзүн кыргыз тилинде колдонулган "мумия" же "момия" деп аталган дары-дармек түрү менен чаташтырууга болбойт.
Кыскача таржымакалы
Өлгөн кишинин сөөгүн жакшылап сактап калуу салты – эң байыркы доорлорго жана байыркы кишилердин диний ырым-жырымдарына барып такалат.
Байыркы Египетте (Мысырда) б.з.ч. 1500-жылдарда атайылап катырылган сөөк (мумия) биздин күндөргө сакталып жетти. Байыркы египеттиктер өлгөн кишинин руху аркы дүйнөдө кайра өз денесин табышы ыктымал деген түшүнүккө ылайык өтө мартабалуу кишинин сөөгүн бальзамдап, катырып коюшкан.
Мысырда иттер жана башка үйрөтүлгөн жаныбарлар да мумияланган өрнөктөр табылган.
Мумиялаган ыкмаларда колдонгон технологиялардын айрымдары азыр да илимде толук ачыла элек.
Борбордук Азия элдеринде (Кыргызстандын Баткен аймагында), Алтайда, Кытайдагы Такла-Макан чөлүндө, Африкада, Америкада, ж.б. аймактарда да археологиялык казуу маалында мумиялар табылган.
Африканын бүбү-бакшылар (шамандар) күчүн жогото элек айрым урууларында бүгүн да сөөктү мумияга айлантуу салты байкалган.
Саясий максатта мумияланган сөөктөр да бар, маселен, большевиктер Владимир Лениндин сөөгүн 1924-жылы катырып коюшкан.
Кыргызстандагы мумия чатагы (2017)
1970-жылдардан бери Кыргызстандын Мамлекеттик Тарых музейинде турган көөнө мумия 2017-жылы 14-октябрда шашылыш түрдө Баткен облусунун Кара-Булак айылындагы Мыктым-Гөр деген жерге жеткирилип, кайра көмүлгөн соң, өлкөдө чоң талкуу жаралды.
Мумияны кайра жерге көмүү демилгесин айрым коомдук уюмдар жана бүбү-бакшылар көтөрүп чыгышкан. Негедир Кыргызстандын Маданият министрлиги бул маселеде бүбү-бакшыларга жетеленип, 2017-жылы 12-октябрда мумияны кайра ордуна алып барып көмүү тууралуу илимпоздор каршы турган чечимди чыгарган.
Мумияны жерге көмүү иш-чарасына айрым жергиликтүү бийлик өкүлдөрү, айрым окумуштуулар катышты. Бирок археолог жана илимпоздор бул чечимге каршы чыгышкан. Кыргызстандын президенти А.Атамбаев да 2017-жылдын 15-октябрындагы маегинде бул чечимди ката болду деп баалады.
Илимпоздор мумияны Баткен мамлекеттик университетинин чөлкөм таануу музейине же Ош шаарындагы Сулайман Тоо музейине кайра жеткирүү талабын билдиришти.
Австронезиялыктар
Австронезиялыктар - Тайвань аралынын жергиликтүү калкы, гаошандар, Түштүк Чыгыш Азиянын чамдары, индонезиялыктар, брунейликтер, малайзиялыктар, сингапурлуктар, полинезиялыктар, меланезийялыктар, микронезиялыктар жана башка. Алар австронезия тилинде сүйлөшөт. Негизи кесиби дыйканчылык, мал чарбачылык жана балык уулоочулук.
Төмөнкү Утяк (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы Курган шаарынан Есет дарыясынын куймасына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Адонис
Адонис – туурасы 1 кмге жакын кичине планета.
Көрүнгөн жылдыз чоңдугу m=19m, орточо аномалиясы М=22,1, эклиптика тегиздигине карата орбита тегиздигинин жантаюусу i=1,5° жана чоң жарым огу а=1,9692 а. б-ке барабар. Анын орбитасы Жердин Күндү айланып чыгуу орбитасына жакын жайгашкан. Жерге 2 млн. кмге чейин жакындайт. 1936-ж. Э. Дельпорт ачкан.
Туздуу көлдөр
Туздуу көлдөр, минералдуу көлдөр - суусу өтө минералдашкан, б. а. суусунда туз арбын болгон (адатта 25 г/лден жогору) көлдөр; ичүүгө жарамсыз суулар.
Туздуу көлдөргө кээде суунун минералданышы Дүйнөлүк океандын орт. туздуулугунан (35%) ашык болгон көлдөр кирет. Туздун концентрациясы жогору болгон учурда тузу кристаллдашып, көл түбүнө чөгөт. Мындай көл өзү чөкмө, ал эми андагы суу рaпa деп аталат. Туздуу көлдөр кургакчыл аймактарда көп болот, анткени минерал эриндилери суу менен агып келип туюк чуңкурга чогулат, ал эми көлдөгү суу бууланып, туз улам топтоло берет. Хим. курамы боюнча 3 негизги типке бөлүнөт: карбонаттуу (содалуу), сульфаттуу (ачуу туздуу) жана хлорлуу (туздуу). Туздуу көлдөрдөн кайнатма туз, сода, мирабилит, хлорлуу магний, бром, йод, бор кошундулары ж. б. алынат. Көлдө пайда болгон минералдуу (айрыкча күкүрт-суутектүү) ылайлар дарылоо максатында колдонулат.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Урдуча
Урдуча, Түштүк Азиядагы айткан негизги тилдердин биринин аты. Пакистандын улуттук тили болуп саналат. Ал Пакистан жана Индиянын Кашмир айткан жана өлкөнүн расмий тили болуп саналат. Ал ошондой эле Индиянын расмий тили болуп саналат. Бул, айрыкча, Андхра-Прадеш, Дели, Бихар жана Уттар-Прадеш штаттарында, бүткүл Индиядан айтылат.
Urdu - Персия, күрт, араб жана санскрит тилдерин аралашмасы.
Дэвид Ли Рот
Дэвид Ли Рот (англ. David Lee Roth; 1954-жылы 10-октябрь) - америкалык рок-вокалист, музыкант, ыр жазуучу, актер, автор жана мурунку радио алпаруучу. 2007-жылы Рот Рок-н-роллдун атак-даңк музейине кошулган. Рот Van Halen рок-тобунун алгачкы (1974-1985) жана учурдагы (2006-азыркы убакытка чейин) башкы вокалисти катары таанымал. Ошондой эле Рот соло ырчы катары RIAA тастыктамалоосунун алтын жана ак алтын тастыктамаларына татыктуу болгон көптөгөн чыгармаларды жараткан. Жыйырма жыл өткөн соң, 2006-жылы Van Halen кайрадан биригип, алардын Түндүк Америкалык туру топтун тарыхындагы жана 2006-жылдын эң көп кассалык чогултуусу менен белгиленди. 2012-жылы Рот менен Van Halen A Different Kind of Truth ''' (кырг. Чындыктын башка түрү) альбомун жаздырып чыгарган.
Бейшекеев Асанбек
Бейшекеев Асанбек Жыгаччы жана сүрөтчү. 1944-ж. Кочкор районундагы Теңдик айылында төрөлгөн. Бишкектеги сүрөтчүлөр окуу жайын бүтүргөн. Эл чыгармачылыгынын биздин республикада өткөн союздук фестивалынын лауреаты. Асанбек жыгачтан ар кандай жанрдагы чыгармаларды түзөт. Чебердин сандыктары менен үкөктөрү көп курдай көргөзмөлөргө коюлуп, анын таланттуулугун далилдеген. Ал ар бир жыгачтын ички касиеттерин ачык, так билет. Ошого карата жасалуучу буюмдардын, түзүүчү композициянын шарттарын аныктайт. Ушундан улам жыгачка кадимкидей кештелеп, оюмчийим берүү салты аныкталат да, кармалган буюму, жаралган чыгармалары уникалдуулукка дейре көтөрүлөт. Чебер жыгачка рельефтүү оюм-чийим түшүрөт. Ашкана буюмдарын жана идиш-аяк, үй эмеректерин, үндүү аспаптарды, боз үйдүн жыгачын кармап, ээр чабат. Сандык менен үкөгүнө жергиликтүү мырза теректи алат. Андан буюм кармоо, ага көркөм оюмчийим түшүрүү өтө ийкемдүү келет. Жыгач оюмдарына «кыял оюмунун» элементтерин, «кулжа мүйүз оюмун» «мүйүз оюмдары» менен тирештирип, ич ара тутамдаштырып берет. Мурунку боз үйдүн каалгасындагы, босого-таягындагы, жүк таңгактарындагы кооздуктарды кайрадан кармап, өнөрдүн бул түрүн калыбына келтирүүгө чебер өз үлүшүн кошууда. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Элдик көркөм кол өнөрчүлүктүн республикалык II кароо-конкурсу». Жыгач үкөгү үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардак грамотасы; 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Жыгач буюмдары үчүн Кыргызстан JCIT БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардак грамотасы; 1989-ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзун уюштуруу курултайына карата «Элдик чеберлердин республикалык көргөзмөсү». Сандыгы үчүн ЭЧЖРКнүн диплому, медалы.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Каармандык өрнөктөрү (китеп)
“Каармандык өрнөктөрү” (англисче “Profiles in Courage”) аттуу чыгарма АКШны 1961—1963-жылдары бийлеген өлкөнүн 35-президенти Жон Фицжералд Кеннеди (John Fitzgerald «Jack» Kennedy; 29.05.1917, Бруклайн — 22.11.1963, Даллас) тарабынан 1956-жылы жазылган.
Китептин автору тууралуу
Жон Фицжералд Кеннеди (англисче John Fitzgerald «Jack» Kennedy; 29. 5. 1917, АКШ, Массачусетс штаты, Бруклин шаары – 22. 11. 1963, АКШ, Техас штаты, Даллас шаары) – мамлекеттик жана саясий ишмер, АКШнын 35-президенти (1961–63), миллионер католиктин үй-бүлөсүнөн. 1940-ж. Гарвард университетин бүтүргөн. 1941–45-жылдары флот офицери, 1947–61-жылдары АКШ демократиялык партиясынан АКШ Конгрессинин өкүлдөр палатасына мүчө, 1953–61-жылдары Массачусетс штатынан Сенаттын мүчөсү, Президент катары социалдык-экономикалык реформалардын чектелген программасын сунуш кылган. Согуштук блокторду жана АКШнын куралдуу күчтөрүн чыңдоого аракеттенген, ошондой эле дүйнөдөгү күчтөрдүн өз ара катышынын өзгөрүшүн эске алып, СССРге реалдуу мамиле жасоого үндөгөн. Далласта өлтүрүлгөн.
Кеннеди Бруклинде, Массачусетс штатында, Жозеф П.Кеннеди жана Роуз Кеннединин үй-бүлөсүндө туулган. Кеннедилердин тукуму катары ал 1940-жылы Гарвард университетин аяктайт, андан кийинки жылы АКШнын Аскердин-деңиздик резервине кирет. Экинчи Дүйнөлүк Согуш учурунда Кеннеди Тынч океандагы салгылаштарда РТ кайыктарынын бир катарына башчылык кылып, кызматы үчүн аскердик-деңиз флотунун жана деңиз жөө аскерлеринин медалына ээ болот. Согуштан кийин Кеннеди Массачутетстин 11-шайлоо округун АКШ нын эл өкүлдөр Палатасында 1947-жылдан 1953-жылга чейин көрсөтүп турган. Андан кийин ал АКШ нын Сенатына шайланып, Массачусетстин кичи сенатору катары 1953-жылдан 1960-жылдары иштеген. Сенатта кызмат кылып жүргөн кезинде ал "Кайраттуулуктун багыттары" деген биографиялык чыгармасын жарыялап, Пулитцердик сыйлыкка ээ болот. 1960-жылкы президенттик шайлоодо Кеннеди вице-президент болуп ошол кезде иштеп жаткан, республикачыл атаандашы Ричард Никсонду араңдан зорго жеңип чыгат. 1963-жылдын ноябрында Кеннеди Техас, Далласта киши колунан каза табат. Ли Харви Освальд буга кылмыштуу деп камакка алынат, бирок аны эки күндөн кийин Жек Руби өлтүрүп таштагандыктан сотко берилген жок. Президенттикти мурастоо Мыйзамына ылайык вице-президент Линдон Б. Жонсон ошол эле күнү президент катары ант берген. FBI жана Уоррен комиссиясы расмий түрдө Освальд жалгыз өлтүргүч деген жыйынтыкка келишкени менен ар кыл топтор Кеннеди уюшулган кутумдун курмандыгы болду деп эсептешет. Кеннеди өлгөндөн кийин анын көп сунуштары кабыл алынган, анын ичинде 1964-жылкы жарандык укуктар боюнча Мыйзам жана 1964-жылкы кирешелер боюнча Мыйзам да бар.
Алкино (Салауат району, Башкыртстан)
Алкино — Башкыртстандын Салауат районундагы айыл, Алкин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 646 киши. Почта индекси — 452481, ОКАТО коду — 80247805001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Тузак
Тузак - канаттууларды (кекилик, улар ж. б.) жана майда жаныбарларды (илбээсин, коён ж. б.) кармоо үчүн кылдан же башка нерседен сыйыртмак кылып жасалган илмек.
Ал жылкынын туу куйругунан эшилип, бир учу сыйыртмак жасалып, илбээсиндин чубутуусуна коюлган экинчи учу караган бутага байланган.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Биринчи Май (Сокулук району, Крупская айыл аймагы)
Биринчи Май (Биринчи Май ) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Сокулук районундагы айыл. Крупская айыл округу составына кирет.
Абсолюттук чоңдук
Абсолюттук чоңдук эгерде берилген сан чыныгы оң сан болсо, анда ошол сандын өзүнө, терс болсо анын карама-каршы белгиде алынганына жана нөл болсо нөлгө барабар болгон сан. a санынын абсолюттук чоңдугу |a| түрүндө жазылат. Мисалы: | 5 |=5, |— 5| = — (—5) =5, |0|=0. Комплекстүү а+bi санынын абсолюттук чоңдугу: ai+b=. Абсолюттук чоңдук модуль деп да аталат.
Сократ
'''Байыркы Грек философиясы.'''
Байыркы Грек философиясынын негизги өкүлдөрү: Фалес, Анаксимен, Анаксимандр, Гераклит, Демокрит, Платон, Аристотель ж. б.
Антикалык Грек философиясы б. з. ч. VII – VI кылымдарда калыптанган. Өзүнүн мүнөзү жана мазмуну, өзгөчө философиялык ой жүгүртүү методу боюнча антикалык философия. Байыркы Чыгыш философиясынын системаларынан түп тамырынан бери айырмаланып турат жана бул философия тарыхта биринчи болуп курчап турган дүйнөнү рационалдуу таанып билүүгө аракет жасаган.
Антикалык философиянын өнүгүшүн төмөндөгүдөй төрт этапты бөлүп көрсөтүүгө болот:
- Фалес б. з. ч. 585 – жылдын 28 – майында болуп өткөн күндүн тутумун алдын ала айткан. Фалестин дүйнөнүн башаты суу. Жер жалпак диск сыяктуу болуп сууда сүзүп жүрөт. Жерди ааламдын борбору катары эсептеген.
- Анаксимандр оюу боюнча дүй.. Баш... апейрон ( грекче чексиздик ) Апейрон баш аягы жок, чексиз субстанция. Субстанция – дүйнөнүн негизин түзгөн катмар. Дүйнөдөгү баардык нерселер апейрондон жаралат жана ага айланат деп түшүндүрүлөт. Биринчилерден болуп адам башка жаныбарлардан эвалюциянын негизинде жараган деген ойду айткан.
- Анаксимен – аба деп жооп берген. От бул сейректетилген аба. Коюлануу менен алгач аба шамалга – булутка, тамчысы – сууга – жерге жана ташка айланат. Жан да абадан турат. Аба чексиз мүнөзгө ээ. Абанын коюланышын Анаксимен температуранын төмөндөшү, ал эми сейректешин температуранын жогорулашы менен байланыштырган.
Платон ( бай.-грек. Πλάτων) (б.з.ч. 428 же 427 Афинада туулган — б.з.ч. 348 же 347 өлгөн) — байыркы грек философу, Сократтыншакирти жана Аристотелдинустаты. Адамзаттын «эң жакшы жашоо» маселеси жөнүндө тынчсызданып, Платон аны акыл-эс ишке ашыра турган (бул мезгилдин ойчулдары үчүн акыл-эс каражат эмес, максат болгон) мамлекеттердин моделин түзүүнүн жардамы менен чечүүгө аракет кылган. Платон үчүн идеалдуу мамлекеттин прототиби болуп, байыркы Грециялык мамлекеттүүлүктүн негизги формасы, полис же шаар-мамлекет эсептелген. Платондун ою боюнча идеалдуу мамлекет барыдан мурда адамдын өлбөс жан-дүйнөсүн сактап калуу үчүн зарыл. Философ-моралист катары ал жердеги берекесиз, аянычтуу жашоого каршы чыгат. «Мамлекет»диалогунда Платон алгачкылардан болуп, саясий формаларды мүнөздөөгө кайрылат. Ал саясий формалардын начарлары деп: тимократия, олигархия жана демократияны сүрөттөп кеткен. Акыркысын ал сөзсүз түрдө көпчүлүктүн тираниясына алып келе турган саясаттын башкы кырсыгы деп атаган. Мамлекеттин начар формасына Платон идеалдуу мамлекетти каршы койгон. Идеалдуу мамлекетти – тандалган ойчулдардын акыйкаттуу башкаруусу катары сүрөттөгөн. Платон «сейрек кездешүүчө бул адамдар» гана чыныгы билим менен ак ниеттүүлүктүн баасын билет деп эсептеген. Платондун саясий идеалында инсан, коом жана мамлекет полисте айкалышкан. Катардагы индивидге чыныгы билим тиешелүү боло албайт дегенге ишенип, Платон аны мамлекетке баш ийдирүүгө умтулган. Ал тарбиялоо жана билим берүү системаларын катуу көзөмөлдөөгө алган катмарлардын бекем иерархиясын киргизген: (жогорку тап) ойчулдар – башкаруучулар, жоокерлер жана күзөтчүлөр, кол өнөрчүлөр жана дыйкандар. Башкарылуучулардын жеке эч нерсеси: үй-бүлө, менчиги жок – бардыгы жалпы. Жогорку тап бийликте болгонуна карабай, «мамлекет сунуш кылган жыргалчылыктын биринен да пайдалана алышпайт». «Биз мамлекетти, – деп улантат Платон – анда бирөөлөр гана эмес, бардыгы бактылуу болушу үчүн курабыз». Платондун саясий окуусунда тоталитаризмдин башатын көрүүгө болот. Бирок бир нече кемчилдигине карабай анын ойлорунда мамлекеттүүлүктүн акылга сыярлык негиздерин, жогорку моралдык жан-дүйнөнү табууга мүмкүн.
Сократка чейинки грек философиясынын (б. з. ч. 7–4-к. башы) алгачкы мезгилдеги өкүлдөрүнүн шарттуу аталышы. Философиялык ой жүгүртүүнүн негизги предмети досократиктерге – космос – кадимки эле сезимге таасир берүүчү, коюлтуунун жана суюлтуунун натыйжасында бири-бирине өз ара өтүп кетүүчү стихия катары ойлонулган: жер, суу, аба, от жана эфир. Досократиктерге: Фалес, Анексимандр, Анаксимен, Гераклит, Диоген Аполлонийский, Ксенофан, Пифагор, Пармениджана Элейлик анын окуучулары, Эмпедокл, Анаксагор, Левкипижана Демокрит киришет. Сократ (биздин заманга чейин 469—399) — байыркы грек философу. Ал таш сомдоочу менен аначы аялдын уулу болгон. Ар тараптуу билим алган. Афинанын коомдук турмушуна активдүү катышат. Биздин заманга чейин 399-жылы ага каршы: «шаар сыйынган кудайларды урматтабайт, жаңы кудайларга сыйынууну үгүттөйт жана өспүрүмдөрдү бузгандыгы үчүн күнөөлүү» деген айып коюлат. Ал өлүм жазасына өкүм кылынып, уу —цикута ичип өлөт. Сократка ар тараптуу жана ургалдуу философиялык ишмерлик мүнөздүү, ал өзүнүн окууларын субхат формасында баяндайт. Ошондуктан, Сократтын көз караштары жөнүндө үч булак боюнча: Аристофандын, Ксенофонттун жана Платондун чыгармалары боюнча билүүгө болот. Аристофан «Булуттарда» Сократтын образын шылдың түрүндө сүрөттөп, аны софист, астролог жана «физик», «ойкананын» ээси катарында көрсөтөт. Сократты күйдүргү сөздөр аркылуу шылдыңдап, Аристофан ошол кездеги натурфилософияга жана софисттик билимге ээ болууга кызыгуучулук сыяктуу адаттын жайылышын кордогон. Ксенофонт «Сократ жөнүндө эскерүүлөрүндө» Сократты жакшылык иштерге үйрөткөн такыба устат катарында сүрөттөп, анын мамлекетке карата мамилеси толук лоялдуу экендигин көрсөтөт. Ксенофонт Сократтын басмырлантылган образын берип, аны жаштарды бузду деп жок жерден айыпташканын белгилейт. Платон болсо Сократты терең ойчул катарында сүрөттөп, Платондун өз ойлору Сократтын атынан баяндалат. Сократка мүнөздүү болгон нерсе бул: ал софисттерге каршы чыгуу менен, ошол эле убакта өзүнүн чыгармачылыгында жана көз караштарында философиялык ишмерлигине софисттер үчүн мүнөздүү болгон өзгөчөлүктөрдү билдирген. Сократ ошол учурдагы философтор үчүн мүнөздүү болгон жаратылыш жөнүндөгү, анын түп негизи, дүйнө түзүлүшү жана башкалар жөнүндөгү проблемаларды тааныган эмес. Сократтын пикири боюнча философия жаратылышты эмес, адам маселесин, анын адеп-актык сапаттары жана билимдердин маңызы жөнүндөгү маселелерди изилдөөсү керек. Философия иш алып бара турган эң башкы маселе — этика маселелери болуп саналат, бул — Сократтын субхаттарынын башкы предмети болгон. Мында Сократ өз көз караштарын негиздөө үчүн өзү иштеп чыккан усулду колдонгон, бул философиянын тарыхына сократтын, атап айтканда, диалектика, диалектикалык талаш-тартыштын искусствосу деген аталыш менен кирген.
Туура-Суу (Тоң району, Улакол айыл аймагы)
Туура-Суу (Туура-Суу) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Тоң районундагы айыл. Улакол айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 518 киши.
Rammstein
Rammstein (немисче айтылышы: [ˈʁamʃtaɪn]) – 1994-жылы Берлинде түзүлгөн немис индастриал-метал тобу. Топтун түзүлүшүнөн бери алты кишиден турган курамында өзгөрүүлөр болгон эмес, алар: Тилл Линдеманн (вокал), Рихард Круспе жана Пауль Ландерс (гитара), Оливер "Олли" Ридель (бас-гитара), Кристоф "Дум" Шнайдер (доолбас) жана Кристиан "Флаке" Лоренц (пернелер).
Rammstein немис хард-рок жана металл орток жанрды табууга жардам берген, кийинчирээк ал Neue Deutsche Härte (Жаңы немис оордугу) деп аталат. Ырларынын көбү немисче жазылган, бирок алар ырларынын толугу менен же жарым-жартылай англис, испан, француз жана орус тилинде аткарган. Топтун сыйлыктарга ээ болгон жандуу концерттеринин пиротехникалыкасы менен сахналык жана сахнадан тышкары театрализациялаштырылган элементтери менен таанымал болгон. Rammstein тобунун баардык каталогу Universal Music Group аркылуу жаздырылып чыгарылган.
Тобунун мурунку тарыхы. Herzeleid жана Sehnsucht
Rammstein'дын келип чыгышы Германиянын биригишине чейинки жана аны коштогон мезгилде жатат. Топтун негиздөөчүсү жана башкы гитаристи Ричард Круспе музыкалык карьерасын 1989-жылы Батыш Германияда Orgasm Death Gimmick тобу менен баштап, ал жакка Шверинден (ал кезде ГДР) көчүп келип, Берлин дубалы кулагандан кийин кайтып келген. Kiss күйөрманы Круспе өзүнүн сүйүктүү хард рокун өнөр жайдын электрондук үнү менен айкалыштыруу мүмкүнчүлүгүн издеп жүргөн. Дал ушул мезгилде ал Тилл Линдеманн (анда First Arsch панк тобунун барабанчысы), кийинчерээк The Inchtabokatables жана Die Firma тобунун Оливер Ридел (бас) жана Кристоф Шнайдер (добулбас) менен таанышкан. Бул курам менен (Линдеманн вокалист жана ырдын автору болгон) Rammstein деген ат менен ойной башташкан.
1993-жылы топтун аты жок болгондон кийин Берлин рок фестивалында профессионалдык студияда жаздыруу укугуна ээ болгон. 1994-жылы 19-февралда Rammstein "Das alte Leid", "Seemann", "Weißes Fleisch", "Rammstein", "Du Riechst So Gut" жана "Schwarzes Glas" аттуу ырлары менен төртөө жаш топтордун сынагында жеңишке жетишкен. Берлин профессионалдык студияларда жаздыруу укугуна ээ болгон. Бир жылдан кийин топко экинчи гитарист Пол Ландерс, андан кийин Feeling B панк тобунда ойногон баскычтопчу Кристиан Лоренц кошулду. Бул сапта продюсер Якоб Хеллнер менен Herzeleid (Жүрөк оорусу) дебюттук альбому жазылган. Бул альбомдогу бардык тексттер, кийинки альбомдордогудай эле, Линдеман тарабынан жазылган. Энбелги талап кылгандай, англис тилинде текст жазууга бир нече ийгиликсиз аракеттерден кийин Тилл немис тилинде ыр жазууну талап кылган. Motor Music лейблинде чыгарылган Rammstein'дын биринчи диски кеңири белгилүүлүккө ээ болгон.
Rammstein'ды Nine Inch Nails тобунун солисти Трент Резнор байкап, алардын эки ырын Дэвид Линчтин Lost Highway триллерине саундтрек үчүн сунуштаган. Бул топко кошумча атак алып келди. 1995-жылы Rammstein Клауфингердин ачылышы катары Европаны кыдырган. Rammstein'дын концерттеринде алар жаркыраган пиротехникалык шоуларды көрсөтүштү. 1996-жылы Rammstein MTV каналында биринчи жолу чыккан. Ошол эле канал көпкө чейин топтун видеоклиптерин көрсөтүүдөн баш тартып келген. Ошол эле жылы "Engel" аттуу жаңы сингл жарыкка чыгып, ага клип тартылып, ийгиликтүү болгон. Андан кийин топтун экинчи альбому Sehnsucht (Кайгы) чыгып, дароо платина статусуна ээ болгон. 1997-жылдын аягында Die Mensch-Maschine альбомундагы ошол эле аталыштагы Kraftwerk ырынын кавер версиясын камтыган "Das Modell" альбомдон тышкаркы сингл чыкты. Топ Германияда да, чет өлкөлөрдө да чоң ийгиликтерге жетишет. Бир нече Rammstein синглдери Германияда алдыңкы онго кирди.
Дүйнөлүк белгилүүлүгү. Mutter
Бир нече жылдан бери күйөрмандары топтун кезектеги студиялык аракетин күтүп келишкен. Мындай узак тыныгуу негизинен топтун ыдырашы тууралуу көптөгөн ар кандай ушактарды жаратты. Бирок, 2000-жылы Rammstein жаңы альбом жаздыруу үчүн студияга кирген. 2001-жылы, үчүнчү студиялык альбому Metal Hammer журналы боюнча мыкты өнөр жай металл альбомдор рейтингинде 4-орунду ээлеген Mutter аты менен жарык көргөн. Көп өтпөй аны колдоо үчүн тур өткөрүлдү, андан кийин Раммштейндин күйөрмандарынын саны кыйла көбөйдү. Кийинчерээк "Ich Will", "Mutter", "Feuer frei!" жана алар үчүн видео клиптер. 2003-жылы, алардын он жылдыгында, Rammstein жакшы сапатта клиптердин толук жыйнагы жана бир нече жандуу жазуусу бар DVD Lichtspielhaus чыгарды.
Кийинки мапсабы. Reise, Reise, Rosenrot.
2004-жылдын башында, жаңы альбомдун жакынкы чыгарылышы жөнүндө ишенимдүү маалымат пайда болгон. Бир нече айдан кийин "Mein Teil" жана "Amerika" синглдери жарык көрдү. Акыры, күздүн башында төртүнчү альбом жарыкка чыкты, анын Reise, Reise (Саякат, Саякат) деген аталышы бар, бул топтун мурунку альбомдорунун стилинен абдан айырмаланып турат, бирок бул анын платина болуп калышына тоскоол болгон эмес. Альбом дароо гастроль менен коштолуп, анын жүрүшүндө альбомдогу "Ohne Dich" аттуу сингл жарык көргөн. Альбомду колдоо үчүн гастролдо шоу көптөгөн атайын таасирлерди (пластикалык фаллус, күйүп жаткан плащ) жоготкон, бирок анын ордуна жаңыларын алган.
2005-жылдын башында Apocalyptica менен гастролго чыгып, андан кийин "Keine Lust" сингли жана анын музыкалык клиби жарык көргөн. Сентябрь айында клип жарыкка чыкты, андан кийин топтун кийинки, бешинчи альбомуна кошула турган "Benzin" аттуу сингл чыкты. Кийинки айда альбомдун өзү чыгат, ал Rosenrot деп аталат, анда мурунку альбомдорго кирбеген 7 эски трек жана 4 жаңы композиция камтылган. Декабрь айында сингл "Rosenrot" (Атыргүл тамыры) чыккан. 2006-жылы жандуу DVD Völkerball 2004-жылга пландаштырылган, бирок кийинчерээк жарык көргөн. диск негизинен оң сын-пикирлерди кабыл алды.
Үгүт айыл аймагы
Үгүт айыл аймагы ― Кыргызстандын Ак-Талаа районундагы административдик-аймактык бирдик. Үгүт, Байгөнчөк айылдарынан турат. Административдик борбору ― Үгүт айылы.
Башкарма (дирекция)
Башкарма (дирекция) – акционердик укук боюнча акционердик коомдун коллегиалдуу аткаруу органы. Коомдун уставынын, ошондой эле аны чакыруунун жана чечим кабыл алуунун мөөнөтү жана тартиби белгиленүүчү, директорлор кеңеши тарабынан бекитилген коомдун ички документинин (жобо, регламент же башка документинин) негизинде иш жүргүзөт. Акционерлердин жалпы чогулушунун, директорлор кеңешинин чечимдерин аткарат. Акционерлердин жалпы чогулушунун, директорлор кеңешинин өзгөчө компетенциясына кирбеген коомдун күндөлүк ишмердигин жетектөөнүн баардык маселелери Б-нын компетенциясына таандык. Б. ишеним катсыз эле коомдун атынан иш жүргүзөт, анын мүдөөлөрүн чагылдырат, анын атынан бүтүмдөрдү түзөт, штаттарды бекитет, коомдун баардык кызматкерлери үчүн милдеттүү болгон буйруктарды чыгарат, көрсөтмөлөрдү берет. == Колдонулган адабияттар ==
Шинейд О’Коннор
Шинейд Мэри Бернадетт О’Коннор (англ. Sinéad Marie Bernadette O'Connor, айтылышы: /ʃɪˈneɪd oʊˈkɒnər/; 1966-жылы 8-декабрь) - ирландиялык ыр жазуучу, ырчы, 1980-жылдардын аягында The Lion and the Cobra алгачкы альбому жаздырылып чыккан учурда атак-даңкка жеткен. Ал эми 1990-жылы О’Коннор Принстин "Nothing Compares 2 U" ''' (кырг. "Сага эч ким теңдешсиз") аталышындагы жаңы ыры менен эл аралык атак-даңкка жеткен.
Ошондон бери, чыгармачылык жолунда О’Коннор көптөгөн талаштарга дуушар болгон, алардын себеби ырчынын билдирүүлөрү менен жаңсоолору (католик болгону менен поптор сыяктуу диний наам берүүсү) жана дин, аял укуктары, согуш жана балдарга жаман мамиле жасоо сыяктуу маселелер боюнча анын кескин ой-пикирлери кирет.
О’Коннер 10 альбом жаздырганынан тышкары ал көптөгөн сингл, тасма ырларын жаздырган жана башка ырчылар менен биргелешип иштеп жана соопчулук концерттерде ырдайт.
Тар-Яга
Тар-Яга — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пага дарыясынын сол жээгинен 4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 57 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Авсюк Григорий Александрович
Авсюк Григорий Александрович (16 (29). 12. 1906, Санкт-Петербург-30.11.1988, Москва) орус физикалык географы, гляциологу, география илимдеринин доктору (1953), СССР ИАнын корреспондент мүчөсү (1960), академик (1984). Жер жөнүндөгү илимдер секциясынын Океанология, атмосферанын физикасы жана география бөлүмүнүн академик-секретарынын орун басары. Тоо мөңгүлөрүнө стационардык байкоолор жүргүзүүнүн демилгечиси. 1956жылдан эларалык геофизикалык жылдын программасы боюнча советтик гляциологиялык изилдөөнү даярдоого жана жүргүзүүгө жетекчилик кылган. 194852-ж. Тянь-Шань физикалык география станциясынын жетекчиси. Авсюктун эмгектери Теңир-Тоонун азыркы муз каптоосун, мөңгүлөрдүн температуралык режимин изилдөөгө жана гляциологиянын жалпы маселелерине арналган. Эмгектери: Горы юго-восточного Казахстана. А.-А., 1945 (совм. с М. С. Калецкой, С. Н. Матвеевым); Температура льда в ледниках. Труды Института географии АН СССР. 1956, Вып. 67.
Карадөө Тайбуурул минген Семетейди көрүшү.
Карадөө Тайбуурул минген Семетейди көрүшү. Карадөө көбүнчө жер чалып, эл кыдырып жүргөн баатыр. Ошентип жүрүп бир күнү Нарбуурулду (Тайбуурулду ) минип бастырып жүргөн Семетейди көрүп калат. Дайынсыз жоголгон Семетей Акшумкарын кондуруп, Актайганын ээрчитип, Аккелтесин айдалыга асынып, кадимкисиндей сын-сыпатта кезигет, бирок ал эч кимди көрбөйт, эч нерсени укпайт, башкача айтканда «кайып түрлүү» абалда. Карадөө канчалык кыйкырса да Семетейден жооп жок. Эптеп элге алып кетүүгө аракеттенсе, Семетей Кайыпчынын кара үңкүрүнө кирип, чыкпайт. Карадөө капаланып, кара үңкүр менен «ташыңды талкан кылбасам» деп урушуп алалбай, элге барып кабарлайт. Кармап алып келүүгө Күлчоро гана жарайт дейт. Күлчоро Кылкүрөңдү токунуп, жай-жарагын алып, Карадөөнү ээрчитип Кайыпчынын кара үңкүргө келип карап турушса, атын алчактата бастырып, Семетей баягы үңкүрдү карай жөнөйт. Күлчоро Семетейдин атын тизгиндеп, катуу-катуу кыйкырганда гана Семетей Күлчорону боолголойт. Семетейди алып кеткен каарман Көкмончок Айчүрөктүн сиңдиси же эжеси катары берилиши бардык вариантта салттык мааниге ээ. Саякбай Каралаевдин вариантында Айчүрөктүн сиңдиси катары жедигер менен согушта Тайбуурулдан ажырап жөө калган Семетейди жазгырып алып кетет. Көкмончок баштап сексен кыз кайыптан мынча зайыбым бар, эгер энемдин эмчегин ээмп уктасам көз-кулагым ачылат, ооруган жерим басылат. Сүт чыкса элге кошулганым, кан чыкса менден үмүтүңөрдү үзүп койгула дейт. Кара үңкүргө Бакай, Каныкей, Айчүрөктөр келип ыйлап-сыктап, Семетей Каныкейдин эмчегин соргондо сүт чыгат да умачтай көзү ачылып мурдагы калыбына келет. Бакай эбеп-себеп деген дарысынан берет. Дайынсыз кеткен Семетей элине кайтып Сейтек эл милдетин аркалаган кан болуп, Талас мурдагыдай гүлдөп бүрдөп, бейкуттук орнойт. Мамбет Чокмор уулунун вариантында да Айчүрөктүн Семетейди издегени, таап келип, Каныкейдин эмчегин эмизип калыбына келтириши тууралуу баяндалат. Бул вариант боюнча Семетейди Уркандын (Нуркен) кызы Көкмончок алып кеткен. Бирок башка айтуучулардан өзгөчөлөнүп Мамбет Чокмор уулу Семетейди Айчүрөк аккуу болуп кубулуп барып көп машакат менен араң алып келгендигине чейин кеңири сүрөттөйт. Семетейдин укпай, сүйлөбөй калышы Саякбай Каралаевдин вариантындагыдай эле болгону менен аны айыктырууда Манастын  пирлери Каныкейге  келип:
Эмчегиңди эмизгин,
Эмчегиңден сүт чыкса
Анан сүйлөйт — деп айтат. Ушундан кийин Айчүрөк Көкмончок алып кеткен Семетейге барыш үчүн кайып болуп кеткен Тайбуурулду издетет. Көрсө, аны да Көкмончок алып кетиптир. Семетей Тайбуурулду минип, колуна шумкарын кондуруп, Көкмончок менен Кара-Көлгө оюн куруп кетчү экен. Айчүрөк перинин кызы Чоң Сайкалды ала барып калыска түшүп, Семетейдин башын ачат. «Сейтектин» башка варианттарында учурабаган ушул Сайкал «Манас» бөлүгүндөгү балбан кыз Сайкалды эске салат. Анткени эки бөлүктө тең бул каармандын алптыгы, кайып тукумунан экендиги бирдей айтылат. Бул эпизодду айрыкча деталдаштыруу Мамбет Чокмор уулуна гана таандык. Анткени, башка варианттарда Семетейди элге кайтарууда Айчүрөктүн аракети жалпы гана берилчү. Ал эми Семетейди адам калыбына келтирүү машакаты болсо дагы эле касиеттүү эне сүтү менен байланыштырылат. Бирок өлүп тирилүү мотивине негизделген бул эпизоддо Семетей уктап жаткан болуп, Каныкейдин эмчегин үч имерип соргондо кадимкидей көзү ачылат. Семетей менен кошо Тайбуурул да калыбына келет. Мурдагы варианттардагы сыяктанып Семетейди Көкмончок алып кетпестен, аны Манастын  кара үңкүрүндө уктап жаткан жеринен табышат. Каныкей, Айчүрөк, Күлчоро, Сейтектер келгенде Семетей козголуп, көзүн ачып, тигилерди көрөрү менен жок болот.
Файэ Лон (Нү-Жерси)
Файэ Лон (Нү-Жерси) (Fair Lawn) — Нү-Жерси штатынын Берген округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 32 457 киши. Болжолдуу аянты - 13.5 км². FIPS коду — 34-22470.
Педагогика
Педагогика (Байыркы грек тили. παιδαγωγική — чыгамачылык менен тарбиялоо, грек παῖς — бала, ἄγω — алпаруу же жетелөө)
Педагогиканын тарыхы
Педагог - (гр. paidagogos –тарбиялоочу) – жалпы билим берүүчү мектептин мугалими, кесиптик-техникалык, атайын орто же жогорку окуу жайынын окутуучусу, мектепке чейинки мекемелерде, мектеп интернатта, балдар үйүндө, тарбиялоо колонияларында тарбиячы, мектептен тышкаркы жана башка уюмдардын кызматкери, педагог илими боюнча илимий кызматкер жана  башкалар
Педагогика деген сөз ал илимдин өзүнө караганда алда канча мурда пайда болгон. Байыркы Грецияда педагог деп мугалимди эмес, балдарды мектепке жеткирип, кайра алып келүүчү кулду эсептешкен. Бара-бара маанилик чектери кеңейип, кийинчерээк педагогика термини баланын дене бою менен акыл көрөңгөсүнүн өнүгүшүнө туура багыт берүү, аны турмуштун туура жолуна салуу өнөрү катары колдонула баштаган. Күндөлүк турмуш сабактарынан жана айрым озгун ойчул адамдар тарабынан таалим-тарбия ишине байланыштуу анык ойлордун арбын топтолушу, аларды жалпылоо, ырааттуу, максаттуу өнүктүрүү иштерин аркалаган педагогика илиминин пайда болушу зарылдыгын шарттады. Байыркы грек, рим, византия жана чыгыш философтору Платон, Аристотель, Паутарх, Гераклит, Селена Квинтиллиан, Варлаам, Ионна Демоскина, Авицена, Конфуций, ошондой эле орто кылым ойчулдары Ж. Баласагын, М. Кашгари жана башкалар мурастарынан таалим-тарбия темасындагы баа жеткис акыл кеңештерди табууга болот.
Педагогика илим статусуна чех элинин улуу педагогу Я. А. Коменскийдин (1592–1670) эмгектери аркылуу ээ болгон. Ал түрдүү өлкөлөрдө тамыр жайып өнүккөн бай тажрыйбаларды жана өзүнүн ишмердүүлүгүн астейдил талдоо аркылуу, окутуу-тарбиялоонун объективдүү мыйзамченемдүүлүктөрүн илимий жактан негиздеп системалаштырууга далалат жасаган. Ушундан улам Коменскийди педагогика илиминин негиздөөчүсү деп аташат. Учурда педагогика предмети, объекти, милдеттери айкын, түптүү түшүнүктөрү, категориялары бар көп тармактуу илим. Ал таалим тарбиялоо процессин долборлоо, божомолдоо, уюштуруу, өркүндөтүү ыкмалары, ошону менен бирдикте аларды өнүктүрүү, турмушка даярдоо жаатындагы атайын билимдердин булагы катары кабылданат. Педагогиканын тарыхы ар түрдүү доорлордогу педагогикалык ойлордун жана таалим-тарбия мекемелеринин өнүгүшүн, бүгүнкү күн үчүн маанилүү, өнүмдүү жактарын аныктап үйрөтүүчү педагогика илиминин бир тармагы. Педагогика тарыхынын негизги булактары төмөнкүлөр: таалим-тарбия маселелерине таандык расмий документтер; мектептерде колдонулган окуу программалар, окуулуктар, окуу куралдары; маданият, агартуу жана илим ишмерлеринин эмгектери; таалим-тарбия ишине байланыштуу гезиттик, журналдык материалдар; архивдик материалдар, көркөм адабий чыгармалар. Тарыхый педагогикалык фактылар адам коомунун өнүгүшү жаатындагы кабыл алынган жалпы мезгилдештирүү тартибине ылайык изилденет. Ушундан улам педагогика тарыхында байыркы мезгил, орто кылым жана азыркы доор өз өзүнчө бөлүнүп каралат.
Педагог предмети
Педагог предмети – адам инсанынын өнүгүш маңызын жана мыйзамченемдүүлүктөрүн изилдөө, анын негизинде атайын уюштурулган процесс катары окутуу тарбиялоонун теориясын жана методикасын иштеп чыгуу. Педагогика төмөнкү милдеттерди чечүүнү аркалайт:
1. Окутуу тарбиялоонун, ал процесске жетекчилик кылуунун мыйзамченемдүүлүктөрүн ачуу, айкындоо;
2. Алдыңкы педагогикалык тажрыйбаларды үйрөнүү, талдоо жана жалпылоо;
3. Окутуу тарбиялоонун, ошондой эле таалим-тарбия структураларын башкаруунун заманбап методдорун, каражаттарын, формаларын иштеп чыгуу;
4. Таалим-тарбия иштеринин жакынкы мезгилде жана келечектеги абалын, өнүгүш тенденцияларын божомолдоо;
5. Педагогикалык изилдөөлөрдүн натыйжаларын сыноо жана ишке киргизүү.
Педагогика илиминин системасы.
Педагогика илиминин системасы төмөнкүлөрдөн турат: Жалпы педагог адамды өнүктүрүүнүн жалпы мыйзамченемдүүлүктөрүн жана бардык типтеги таалим-тарбия мекемелердеги окутуу тарбиялоо процессинин жаңы негиздерин иштеп чыгуучу илим жана окуу предмети. Мугалимдерди даярдоочу жогорку окуу жайлардын практикасында орун алган салттарга ылайык педагог жалпы негиздери; дидактика (окутуу теориясы), тарбиялоо теориясы; мектеп таануу сыяктуу төрт бөлүккө бөлүнөт.
- адамды калыптандыруу боюнча атайын уюштурулган максаттуу жана системалуу иш-аракеттер, таалим-тарбия менен -окутуунун мазмуну, формалары жана методдору жөнүдөгү илим.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004,
Билим берүү