cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бириккен Улуттар Уюмунда кабыл алынган гендердик теңчилик боюнча атайын чаралар
Аялдарга карата басмырлоонун бардык формаларын жоюу жөнүндө конвенциясы
Европа Кеңешинин Аялдарга карата зомбулуктун жана үй-бүлөлүк зомбулуктун алдын алуу жана аны менен күрөшүү жөнүндө конвенциясы 1979-жылы Башкы ассамблея (CEDAW) кабыл алган, аны көбүнчө аялдардын укуктары жөнүндө эл аралык билл деп аташат. Конвенциянын 30 беренеси аялдарга карата дискриминация концепциясын так аныктайт жана мындай басмырлоону токтотуу үчүн улуттук деңгээлде иш-аракеттердин күн тартибин сунуштайт. Конвенция маданият менен салтты гендердик ролдорду жана үй-бүлөлүк мамилелерди калыптандыруучу таасирдүү күч катары тааныйт жана аялдардын репродуктивдүү укуктарын ырастаган адам укуктары боюнча биринчи келишим болуп саналат.
CEDAW комитети конвенциянын №17 беренесине ылайык түзүлгөн. Бул конвенциянын нормаларынын сакталышын көзөмөлдөгөн эксперттик орган. Комитеттин курамына моралдык жактан күчтүү жана аялдардын укуктары боюнча компетенттүү 23 көз карандысыз эксперт кирет. Алар катышуучу мамлекеттер тарабынан сунушталган адамдардын тизмесинен жашыруун добуш берүү менен шайланат. Комитеттин мүчөлөрүн шайлоодо цивилизациянын жана укук системаларынын ар кандай формаларынын өкүлдөрүнүн тең укуктуу географиялык бөлүштүрүлүшү эске алынат.
Комитет төмөнкү ыйгарым укуктарга ээ:
•  Конвенциянын конкреттүү жоболору жана беренелеринин ортосундагы өз ара байланыш боюнча жалпы (башкы) сунуштарды иштеп чыгат, алар катышуучу мамлекеттерге багытталат жана аларды ишке ашыруу боюнча мамлекеттердин милдеттенмелерин аныктайт;
•  Катышкан мамлекеттердин отчёттору боюнча акыркы сунуштарды даярдайт. Бул эскертүүлөр өлкөлөргө жөнөтүлүп, жарыяланып турат;
•  жол-жоболорунда каралган иштер боюнча чараларды көрөт;
•  Конвенциянын жоболорун жана CEDAW комитетинин акыркы сунуштарынын мамлекет тарабынан аткарылышын көзөмөлдөйт.
Мехикодогу конференциядан беш жыл өткөндөн кийин аялдар боюнча экинчи дүйнөлүк конференция өткөрүлгөн. Анын жыйынтыгында иш-аракеттердин күн тартиби аялдардын мүлккө ээ болуу жана көзөмөлдөө укуктарын, ошондой эле мураска, балдарга камкордукка жана жарандыкты жоготууга болгон укуктарын камсыз кылуу үчүн улуттук аракеттерди күчөтүүнү талап кылат.
Кыргыз Республикасы Аялдарга карата басмырлоонун бардык формаларын жоюу жөнүндө конвенциясына 1996-жылы кол коюп, 1997-жылы февраль айында ратификациялаган. Конвенциянын жоболоруна ылайык, кошулган өлкөлөр анын жоболорун ишке ашырууга милдеттенишет жана ар бир төрт жылда БУУнун CEDAW комитетине конвенциянын аткарылышы жөнүндө отчёт берип туруулары керек. Мамлекеттик отчёттордон тышкары комитет өз ишинде альтернативдик отчёттор деп аталган коомдук уюмдардын маалыматын кабыл алат жана колдонот. Альтернативдик отчётту даярдоого негизинен бейөкмөт уюмдар тартылат.
Комитет конвенциянын жоболору тиешелүү өлкөлөрдө кандайча ишке ашырылып жаткандыгы жөнүндө кошумча маалыматты камтыган бейөкмөт уюмдардан өлкөнүн альтернативдик (көмүскө) отчётторун кубаттайт. Мындан тышкары Комитет БУУнун адистештирилген агенттиктеринен кошумча маалыматтарды алат. Альтернативдик отчётторду даярдоо процессине БУУнун адистештирилген мекемелерин жана аялдар уюмдарын тартуу мезгилдүү докладдарды кароонун натыйжалуулугун жогорулатат.
CEDAW комитетине альтернативдик отчётторду тапшыруу
CEDAW комитетине альтернативдик отчётторду тапшыруу – бул Кыргыз Республикасындагы Бейөкмөт уюмдардын кеңешинин БУУнун Аялдарды басмырлоону жоюу боюнча комитетине тапшырган альтернативдик отчёттор жөнүндө.
Кыргыз Республикасынын БӨУ кеңешинин БУУнун аялдарга карата дискриминациянын бардык түрлөрүн жоюу боюнча комитетине тапшырган альтернативдик отчёту – өкмөттүн CEDAW`дын жана комитеттин корутунду сунуштарынын жоболорун жүзөгө ашыргандыгы тууралуу мезгилдик докладына БӨУ кеңешинин атынан жазылган кошумча маалыматты камтыган документ.
КРнын Өкмөтүнүн биринчи мезгилдик докладына карата альтернативдик отчёт (АО) (1998-жыл) "Аялдарды колдоо борбору" жана «Диамонд» коомдук бирикмелери тарабынан 1999-жылы декабрда даярдалып комитетке тапшырылган. "Аялдарды колдоо борборунун" тажрыйбасынын негизинде, бир же эки уюмдан тапшырылган альтернативдик отчёт кырдаалды өзгөртө албай тургандыгы маалым болгон. Ошондуктан АОну даярдоо үчүн жарандык коомдун бир нече уюмдары биригип КРнын "БӨУ Кеңеши" деген тармактык уюмду негиздешкен (юридикалык каттоодон өтпөгөн тармактык уюм, мүчөлүккө ачык).
2003-жылы бул уюмга төмөнкү БӨУлар кирген: Аялдарды Колдоо борбору, "Адилет" укуктук клиникасы, Кризистик борборлордун ассоциациясы, Репродуктивдик ден соолук альянсы, Ишкер айымдарга колдоо көрсөтүүчү ассоциация, Гендердик изилдөөлөр борбору, "Элмурас" бирдиктүү республикалык саясий партиясы.
КРнын Өкмөтүнүн экинчи мезгилдик докладына (2004-жыл) АОну даярдоодо, АО тапшыруу жол-жоболору боюнча, Кеңештин мүчөлөрү Комитеттин биринчи мамлекеттик доклад (1999-жыл) боюнча билдирген корутунду сунуштарынын жүзөгө ашырылгандыгын мониторингдеп, экинчи докладды талдап чыгышты. Ушул документтерди карап жатканда АОго төмөнкү маселелер боюнча толуктоолор киргизилиши керек экендиги аныкталды:
2004-жылдын январь айында КРнын экинчи мамлекеттик мезгилдик доклады жана Кеңештин АОсу каралгандан кийин, Комитет КРнын Өкмөтүнүн доклады боюнча корутунду эскертүүлөрү менен бөлүшкөн. Тактап айтканда, КРнын Өкмөтүнө «CEDAW конвенциясынын 4-беренесинин 1-пункту боюнча убактылуу атайын чараларды кабыл алуу менен шайлануучу жана дайындалуучу бийлик органдарында аялдардын санын көбөйтүү» боюнча чара көрүү сунушталган (166-сунуш). Ушул эскертүү боюнча КРнын аялдар уюмдары аялдар үчүн убактылуу атайын чаралардын көрүлүшүн сүрөмөлөшкөн. Натыйжада, КРнын "Кыргыз Республикадагы шайлоолор жөнүндө" кодексинин жаңы редакциясына 72-берене киргизилип, ага ылайык, талапкерлердин тизмесин түзүп жатканда саясий партиялар бир жыныстын өкүлдөрүнүн саны 70%, ал эми кезектешүүдөгү айырманы үч позициядан ашырбашы керек.
Кеңештин үчүнчү жана төртүнчү АОлору Комитетке 2008- жана 2015-жылдарда тапшырылган. КРнын БӨУ Кеңешинин альтернативдик отчётторун тапшыруунун ийгиликтүү натыйжаларынын бири – КРнын Жазык кодексинин 154-, 155-беренелерине кыз ала качууга байланыштуу өзгөртүүлөр менен толуктоолордун киргизилиши болду. Кыргызстандагы кыз ала качуу көрүнүшү тууралуу маалымат АОдо биринчи жолу 2004-жылы чагылдырылган: отчётто кыз ала качуу боюнча так жана даана статистикалык маалымат келтирилген. Ушундан улам CEDAW комитети КРнын Өкмөтүнүн доклады (2004-жыл) боюнча корутунду эскертүүлөрүндө «кыз ала качуу жосунун жазалаган мыйзамдардын жүзөгө ашырылышын камсыз кылган чараларды токтоосуз аткаруу керек» деп сунуштаган (170-сунуш).
Ошол эле учурда КРнын Өкмөтүнүн үчүнчү мезгилдик докладында (2007-жыл) 170-сунуш боюнча маалыматтык-үгүттөөчүлүк иш жүргүзүлдү деп баяндалып, бирок мыйзамдарды (КРнын ЖКнын 154-, 155-беренелери) өзгөртүү тууралуу эч нерсе деп айтылбайт. Кеңештин Альтернативдик отчётунда учурдагы юридикалык базага карабастан, мамлекет иш жүзүндө кыз ала качуу көйгөйүнө кылмыш иши катары карабай көз жаздымды калтырат деп эскертилген. Андыктан CEDAW комитетинин жыйынтыктоочу сунуштарында (2008-жыл) «Комитетти кыз ала качуу жосуну тынчсыздандырбай койбойт, бирок мыйзам тарабынан мындай көрүнүшкө катуу тыюу салынгандыгына карабастан, бул көйгөй мурунку жыйынтыктоочу эскертүүлөрдө да көтөрүлгөн...» деп айтылат.
Айрым депутаттардын, жарандык коомдун активисттеринин жана ЖМКнын «Быйылкы жазда АЛАР жок» акциясында жана «155» улуттук кампаниясында жигердүү катышуусу менен кыз ала качуу жосунун жазалоону күчөтүү чечимдери кабыл алынган. Натыйжада 2013-жылы КРнын ЖКнын 154-, 155-беренелерине кыз ала качуу жосунун жазалоону күчөтүү боюнча өзгөртүүлөр менен толуктоолор киргизилген.
КРнын Өкмөтүнүн доклады боюнча альтернативдик/көмүскө отчётту даярдап, CEDAW комитетине тапшыруу менен, БӨУлар КРнын аялдарынын абалын жакшырта алышат.
Кыргыз Республикасы адегенде баштапкы отчётун берип, андан кийин мезгилдүү отчётторун CEDAW комитетине үч жолу тапшырган: I – 1999, II – 2004, III – 2008-ж.
Алгач бейөкмөт уюмдар обочолонуп иштеп, ар бир уюмдан өзүнчө отчёт беришкен. 2003-жылы алдыңкы аялдардын бейөкмөт уюмдары чогулуп, альтернативдик отчётторду жазуу үчүн атайын “БӨУ Кеңеши” өнөктөш уюмун (мүчөлөр үчүн ачык уюм) түзүшкөн. 2004 жана 2008-жылдагы отчёттор бейөкмөт уюмдар кеңеши, ошондой эле Кыргызстандагы башка аялдардын бейөкмөт уюмдары тарабынан жазылган.
Белгилей кетчү нерсе, бейөкмөт уюмдар өкмөттүн отчётторун кароого катыша алат, ошондой эле комитеттин мүчөлөрү менен жолугуп, аларга өз өлкөсүндөгү аялдардын укуктары жаатындагы эң орчундуу маселелер боюнча маалымат бере алат.
Аялдарга карата зомбулукту жоюу боюнча БУУнун декларациясы
Аялдарга карата зомбулукту жоюу боюнча декларация Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы ассамблеясы тарабынан 1993-жылдын 20-декабрындагы 48/104 резолюциясында добуш берүүсүз кабыл алынган. Анын алкагында "бардык адамдардын тең укуктуулугуна, коопсуздугуна, эркиндигине, бүтүндүгүнө жана кадыр-баркына карата укуктарды жана принциптерди аялдарга универсалдуу колдонуунун чукул зарылдыгын" таануу камтылган.
Аялдарга карата зомбулукту жок кылуу жөнүндө декларация түздөн-түз аялдарга карата зомбулук маселелерине тийиштүү. Ал аялдарга карата зомбулукту «аялдарга дене-бой, жыныстык же психологиялык зыян же азап алып келген зомбулуктун жыныстык белгиге негизделип ишке ашырылган кандай болбосун акты, ошондой эле мейли, ал коомдук же жеке жашоодо болсун, мажбурлоо же негизсиз эркиндиктен ажыратуу сыяктуу актыларды ишке ашыруу опузалары» катары аныктайт. Декларация аялдарга карата зомбулук ошол эле убакта аялдардын теңсиздиги менен башка укуктардан пайдаланууга чектөөлөрдүн себеби жана натыйжасы болуп саналарын моюнга алат. Анда аялдарга карата зомбулук “аялдар менен эркектердин ортосундагы тарыхый жактан калыптанган күчтөрдүн теңсиз катышы” болуп саналгандыктан, аялдардын адамдын бардык укуктарын ишке ашыруусуна олуттуу тоскоолдукту билдирет. Ал мамлекеттен анын алдын алуу жана жоюу чараларын, анын ичинде зыяндуу гендердик стереотиптер жана дискриминациялык маданий ченемдер маселесин чечүү боюнча туура чараларды кабыл алууну талап кылат;
Пекин иш-аракеттер платформасы
Пекин иш-аракеттер платформасы (ПИП) – 1995-жылы 4-15-сентябрда Пекин шаарында болуп өткөн IV Бүткүл дүйнөлүк аялдар конференциясында иштелип чыгып, кабыл алынган жыйынтыктоочу документ. Аталган конференцияга 189 өлкөнүн расмий делегациясы жана 17 миң адам катышкан. Алардын катарында мамлекеттик бийлик органдарынын жана жарандык коомдун өкүлдөрүнөн турган Кыргыз Республикасынын делегациясы да болгон. Документ алты бөлүмдөн турат: «Максаттар», «Дүйнөлүк контекст», «Эң маанилүү көйгөйлүү тармактар», «Стратегиялык максаттар жана чаралар», «Уюштуруу механизмдери» жана «Каржылоо механизмдери».
ПИПтин максаты – 1995-2000-жж. жүзөгө ашырыла турган артыкчылыктуу иш-чаралар тобун түзүү. Стратегиялык иш-аракеттер чөйрөлөрүнө төмөнкүлөр кирет:
A. Аялдар жана жакырчылык.
C. Аялдар жана саламаттыкты сактоо.
D. Аялдардын зомбулукка дуушар болушу.
E. Аялдар жана куралданган чыр-чатактар.
H. Аялдардын абалын жакшыртуучу институтташтырылган механизмдер.
I. Аялдардын укуктары.
Фитомелиорация
Фитомелиорация – культивация жана табигый өсүмдүктөрдүн табият чөйрөсүндөгү шарттарын жакшыртуу боюнча иш-чаралар комплекcи. Ал токой тигүү, өсүмдүк (чөп) өстүрүү ж. б. иштерден турат.
Бириккен Улуттар Уюмунда кабыл алынган гендердик теңчилик боюнча атайын чаралар
Пекин иш-аракеттер платформасы
J. Аялдар жана жалпыга маалымдоо каражаттары.
Неаузен
Калкы - 275 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 12,57 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 295. Муниципалитеттин башчысы — Харри Лемански.
Бириккен Улуттар Уюмунда кабыл алынган гендердик теңчилик боюнча атайын чаралар
Пекин иш-аракеттер платформасы
K. Аялдар жана айлана-чөйрө.
Неаузен
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Бириккен Улуттар Уюмунда кабыл алынган гендердик теңчилик боюнча атайын чаралар
Пекин иш-аракеттер платформасы
ПИП негизинде 1995-жылдын декабрь айында өткөн БУУнун Башкы ассамблеясынын 50-сессиясында ПИПтин негизги тематикалык багыттары ("Аялдар өнүгүү процессинде"; "Кыздар"; "Элет жергесиндеги аялдардын абалын жакшыртуу"; "Аялдарды сатуу"; "Мигрант аялдардын зомбулукка дуушар болушу" ж.б.) боюнча резолюциялар кабыл алынган.
ПИП Кыргыз Республикасында улуттук гендердик мыйзамдардын өнүгүүсүнө өбөлгө болгон. Гендердик мыйзамдардын өнүгүүсү 1996-жылы аялдардын укуктары боюнча негизги эл аралык конвенциялардын ратификацияланышы, Үй-бүлө, аялдар жана жаштар маселелери боюнча мамлекеттик комиссиянын түзүлүшү, ошондой эле Аялдардын абалын жакшыртуу боюнча улуттук иш-аракеттер планынын ("Аялзат" программасы) бекитилиши менен башталган.
Пекинде конференция өтүлгөндөн бери Пекин иш-аракеттер платформасы жүзөгө ашырылып жатканда, анын дүйнөлүк деңгээлдеги жетишкендиктерин аныктоо үчүн ар бир өнүгүү факторунун ролу менен таасирин баалаган серептөөлөр беш жылда бир жолу өткөрүлүп турду. Жалпы-жонунан үч сереп даярдалды. Пекин декларациясынын жана Пекин иш-аракеттер платформасынын (Пекин +5) биринчи беш жылдык серептөөсүндө ПИПти дүйнө жүзү боюнча, ошондой эле Кыргызстанда жүзөгө ашыруу тажрыйбасы жыйынтыкталып, БУУнун Башкы ассамблеясынын «2000-жылдагы аялдар: эркектер менен тең укуктуулугу жана ХХI кылымдагы тынчтык» деп аталган 23-атайын сессиясында 2000-жылы июнь айында Кыргыз Республикасы тарабынан тааныштырылган. Ошол сессияда мүчө мамлекеттер Пекин декларациясын жана Пекин иш-аракеттер платформасын жүзөгө ашыруу боюнча келечектеги иш-чаралар менен демилгелер камтылган расмий документ кабыл алышкан. Ал документте Пекин иш-аракеттер платформасын жүзөгө ашыруудагы жетишкендиктер менен тоскоолдуктар көрсөтүлүп, өкмөттөр, жеке тармак жана жарандык коом үчүн Пекин иш-аракеттер платформасын дүйнөлүк, улуттук жана чөлкөмдүк деңгээлде кыйла майнаптуу илгерилетүү боюнча сунуштар келтирилген. Пекин +10 дүйнөлүк сереби Пекин иш-аракеттер платформасынын мамлекетте жүзөгө ашырылышына арналып, жыйынтыктары Кыргыз Республикасы тарабынан БУУнун Аялдардын абалы боюнча комиссиянын 49-сессиясында тааныштырылган. Башка мүчө-мамлекеттердин катарында Кыргыз Республикасы Пекин декларациясын, анын Иш-аракеттер платформасын, ошондой эле БУУнун Пекин+5 сессиясынын жыйынтыктоочу документин толугу менен жактай тургандыгын билдирди. Аталган сессияда мамлекеттер Пекин иш-аракеттер платформасын жүзөгө ашыруу процессин тездетүүнү макулдашышты.
2010-жылдын март айында Пекин шаарында болуп өткөн Аялдардын бүткүл дүйнөлүк IV конференциясынын 15 жылдыгы белгиленди. БУУнун Башкы ассамблеясы БУУнун Аялдардын абалы боюнча комиссиясынын 54-сессиясынын алкагында өкмөттөрдүн Пекин иш-аракеттер платформасынын максаттарын канчалык деңгээлде орундатышкандыгын карап чыкты. Бардык өлкөлөрдүн жарандык коомдору ПИП жана мамлекеттик иш-аракеттер пландарын жүзөгө ашырууда алган сабактары жана алдыңкы тажрыйбалары менен бөлүшүп өтүштү. ПИП, ошондой эле Миң жылдык өнүгүү максаттарын жүзөгө ашырууда келип чыккан тоскоолдуктарды жоюуга көбүрөөк басым жасалды. Пекин декларациясын жана ПИП "Пекин +20" жүзөгө ашыруу алкагындагы КРнын улуттук сереби 2014-жылы түзүлүп, 2015-жылдын март айында Нью-Йорк шаарында БУУнун Аялдардын абалы боюнча комиссиясынын 59-сессиясында кароого тапшырылган.
Туруктуу өнүгүү максаттары №5 – гендердик теӊчилик
Туруктуу өнүгүү максаттары (ТӨМ) 2015-жылы БУУнун Башкы ассамблеясы тарабынан “бардыгы үчүн жакшыраак жана туруктуу келечек үчүн план” катары иштелип чыккан 17 өз ара байланышкан максаттардын жыйындысы.
ТӨМ 5: "Гендердик теңчиликке жетишүү жана бардык аялдар менен кыздардын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү".
"Эч кимди артта калтырбоо" убадасы аркылуу өлкөлөр эң алгач артта калгандар үчүн прогрессти тездетүүгө милдеттеништи. ТӨМ 5 аялдарга жана кыздарга бирдей укуктарды, дискриминациясыз эркин жашоо мүмкүнчүлүгүн, анын ичинде жумуш ордунда басмырлоосуз же кандайдыр бир зордук-зомбулуксуз жашоо мүмкүнчүлүгүн берүүгө багытталган. Бул гендердик теңчиликке жетишүү жана бардык аялдар менен кыздардын укуктарын кеңейтүү.
Аялдардын абалы боюнча комиссия
Аялдардын абалы боюнча комиссия гендердик теңчиликти илгерилетүү жана аялдардын укуктарын кеңейтүү үчүн арналган башкы гана дүйнөлүк өкмөттөр аралык орган болуп саналат. Аялдардын абалы боюнча комиссия аялдардын укуктарын илгерилетүү, дүйнө жүзү боюнча аялдардын статусун каттоо, гендердик теңчилик жана аялдардын укуктарын кеңейтүү боюнча дүйнөлүк стандарттарды белгилөөдө маанилүү ролду ойнойт.
Аялдардын абалы боюнча комиссия БУУнун Экономикалык жана Социалдык Кеңешинин алдындагы көмөкчү түзүмдөрдүн бири болуп саналат. Ал 1946-жылдан бери (адегенде адам укуктары боюнча комиссиянын алдындагы подкомитет катары) бар. Ал географиялык бөлүштүрүү принцибин эске алуу менен БУУга мүчө 45 мамлекеттин өкүлдөрүнөн турат, алар 4 жылга шайланат: 13 мүчө — Африканы, 11 — Азияны, 9 — Латын Америкасын жана Кариб деңизин, 4 — Чыгыш Европаны, 8 мүчө-өлкө — Батыш Европа жана башка өлкөлөр. Комиссия аялдар боюнча бүткүл дүйнөлүк конференцияларды уюштурду жана февраль-март айларында Нью-Йоркто жылдык сессияларды өткөрөт; адатта сессиялар сессиянын артыкчылыктуу темалары боюнча «макулдашылган корутундуларды» кабыл алышат. Аялдардын укуктарынын бузулушу боюнча комиссияга билдирүүнүн тартиби бар. Комиссия 1995-жылы аялдар боюнча Бүткүл дүйнөлүк конференцияда кабыл алынган Пекин иш-аракет платформасында аныкталган маселелер боюнча прогресске мониторинг жүргүзөт.
БУУнун Коопсуздук кеңешинин 1325 резолюциясы
2000-жылдын 31-октябрында Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук кеңеши 1325-резолюциясын кабыл алган, анда «аялдар үчүн бирдей укуктар жана алардын тынчтыкты, коопсуздукту сактоо жана өнүктүрүү боюнча бардык аракеттерге бирдей жана толук катышуусунун маанилүүлүгү баса белгиленген». Резолюцияда гендердик жаңжалдарды чечүү үчүн негиз болгон төрт элемент киргизилген: алдын алуу, коргоо, катышуу жана тынчтыкты орнотуу.
Кыргыз Республикасы БУУнун мүчөсү катарында БУУнун ККР 1325 кошулуп, Пекин иш-аракеттер платформасына (5-пункт – аялдар жана куралданган чыр-чатактар) кол коюп, конфликттердин алдын алуу жана аларды жөнгө салуудагы аялдардын ролун жана катышуусун күчөтүү, ошондой эле аялдардын чыр-чатактуу кырдаалдардагы өзгөчө керектөөлөрү менен муктаждыктарын эске алып, алардын укуктарын коргоо боюнча милдеттенмелерин өзүнө алган.
Дагы кара:
Аялдарга карата дискриминациянын бардык формаларын жок кылуу жөнүндө конвенция
Гендердик теңчилик
Гендердик теңсиздик
Аялдардын укуктары
Колдонулган адабияттар:
1. https://www.kg.undp.org/content/kyrgyzstan/ky/home/sustainable-development-goals.html
2. https://www.un.org/ru/global-issues/gender-equality
3. Юридика аталгылары менен түшүнүктөрүнүн орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгү. Илимий-маалымдама басылыш/АРД/Чекки долбоору, авторлор жамааты. – Б.: 2005, ISBN 9967-428-14-7
4. БУУ. Аялдардын абалы боюнча дүйнөлүк төртүнчү конференция .https://www.un.org/womenwatch/daw/beijing/platform/
Талассократ мезгили
Талассократ мезгили (Жер тарыхында) – Жерде деңиз аянты бир кыйла кеңейген (трангрессия) мезгил; тектоникалык циклдердин орто ченине туура келет, мында жер бетинин көп бөлүгүндө чөгүү процесси үстөмдүк кылган. Геократ мезгилине карама-каршы коюлат. Талассократ мезгилинин силур, ортонку жана соңку девон, астыңкы карбон, сонку бор кирет.
Лангендорф (Эльба)
Лангендорф (Эльба) (Langendorf (Elbe)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Люхов-Данненберг районуна кирет.
Калкы - 701 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 40,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 54 014.
Фито...
Фито... (гр. phytion - өсүмдүк) - татаал сөздөрдүн өсүмдүккө же өсүмдүк жөнүндөгү илимдерге (ботаникага) тиешелүүлүктү билдирген бөлүгү (мис., фиточай, фитобар).
Обер-Мөрлен
Обер-Мөрлен (Ober-Mörlen) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Дармштадт административдик округуна карайт. Веттерау районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Маргуэтт (Небраска)
Маргуэтт (Небраска) (Marquette) — Небраска штатынын Hamilton округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 282 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 31-30730.
Талас облустук музыкалык драма театры
Талас облустук музыкалык драма театры К. Медетбеков атындагы – 2007-жылы Талас шаарында ачылган. Труппасы Б. Бейшеналиева атындагы КМИИнин (азыркы Кыргыз мамлекеттик маданият жана искусство университети) жана Т. Абдумомунов атындагы Кыргыз улуттук академиялык драма театрынын алдындагы театр окуу жайынын бүтүрүүчүлөрүнөн турган. Республикалык жана эл аралык театр фестивалдарынын жана конкурстарынын катышуучусу жана дипломанты. Алгачкы театрдык сезонунда театрдын репертуарында: «Арыба, ак кеме», «Үмүттүн турналары» (Ч. Айтматов, режиссёр Э. Бекболиев, Ш. Мендебаиров), «Жүрөлүчү жүрөк оорутпай» (Б. Жакиев, режиссёр А. Абдыкалыков), «Назик жүрөк азабы» (В. Сологуб, режиссёр С. Сазаев), «Периштенин махабаты» (Т. Мухамадризо, режиссёр, И. Жунусов), «Телибай тентек» (Б. Калчаева, режиссёр И. Жунусов), «Коркок жоокер» (В. Якуб, режиссёр И. Жунусов), «Чокчолой баатыр» (К. Ажымүдүнов, режиссёр М. Касаболотова), «Аялдардын шаң кече» (Хакимзада Ниязи, режиссёр О. Хожагули), «Күйөө сатам» (Ж. Өзүбекова, режиссёр Ш. Мендебаиров), «Алтын апельсин» (М. Варфоломеев, режиссёр И. Жунусов), «Апендинин беш катыны» (И. Содиков, режиссёр И. Жунусов, К. Сатыбалдиева), «Алтын Куш» (элдик жомок, режиссёр И. Жунусов) ж. б. чыгармалар бар. Театрда Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти Алмагүл Алсейитова, Р. Сарымсакова, Р.Орозова, А. Бекболотов, Т. Олжобаев, А. Абакирова, Н. Эржанов, Ү. Нааматова ж. б. артисттер эмгектенишет. Артисттер жана кызматкерлер үчүн Көк- Ой айылында жатаканасы бар. Имаратты куруу иши 2008- жылдан башталып, 2017-жылы колдонууга берилди. 2011-жылы театрга СССРдин эл артисти К. Медетбековдун ысмы ыйгарылган.
Эппельсхайм
Эппельсхайм (Eppelsheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альцай-Вормс районуна кирет.
Калкы - 1264 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,57 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 31 020. Муниципалитеттин башчысы — Уте Кленк-Кауфман.
Орчард Сити (Колорадо)
Орчард Сити (Колорадо) (Orchard City) — Колорадо штатынын Дэльта округуна караган АКШ шаары.
Талассократон
Талассократон (грекче thalassa – деңиз жана kratos – күч, кубат) – океан түбүнүн кыймылга келбеген туруктуу жана түз жери. Мында абиссаль түздүктөрү жатат.
Бад-Иберкинген
Бад-Иберкинген (Bad Überkingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Штутгарт административдик округуна карайт. Гёппинген районуна кирет.
Калкы - 3824 киши(2013-ж.). . Аянты - 24,02 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 17 007. Мэр — Мартин Йоос.
Плато (Миннесота)
Калкы - 320 киши. Болжолдуу аянты - 0.9 км². FIPS коду — 27-51460.
Бургшвальбах
Бургшвальбах (Burgschwalbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Лан районуна кирет.
Калкы - 1109 киши(2013-ж.). . Аянты - 9,21 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 020. Муниципалитеттин башчысы — Ульрих Олемахер.
Мажоритардык шайлоо тутуму
Мажоритардык шайлоо тутуму (фр. majoritee – көпчүлүк) – шайлоолор тутуму, мында өзү талапкерлигин койгон шайлоо округу боюнча көпчүлүк добуш алган талапкер шайланды деп эсептелет. М. ш. т. абсолюттук, салыштырма жана квалификацияланган (акыркысы сейрек колдонулат) деп бөлүнөт. Биринчи учурда баардык добуштардын жарымынан көбүн, экинчи учурда – калган баардык талапкерлерге карата көпчүлүгүн, үчүнчүсүндө – добуштардын жарымынан көбүн – 2/3, 3/4 алуу жетиштүү. М. ш. т. көп учурда пропорциялаш шайлоо тутуму менен айкалыштырылат (м.: РФде М. ш. т. көпчүлүгүнө салыштырмалуу Мамлекеттик Думанын курамынын жарымы, ал эми пропорциялаштык тутуму боюнча – башка).
Аксбридж (Массачусетс)
Калкы - 13 457 киши. Болжолдуу аянты - 78.7 км². FIPS коду — 25-71620.
Эски Белокатай (Белокатай району, Башкыртстан)
Эски Белокатай — Башкыртстандын Белокатай районундагы айыл, Эски Белокатай айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 924 киши. Почта индекси — 452584, ОКАТО коду — 80210828001.
Мазактоо
Мазактоо – инсандын эркиндиктерине, ар-намысына жана абыроюна каршы кылмыш, башка адамдын ар-намысын жана абыроюн атайылап, уятсыз таризде кемсинтүүдөн көрүнөт. М. оозеки, жазуу түрүндө, иш-аракет менен (жаакка чабуу, кемсинткен кыймыл-аракеттер ж. б.),жабырлануучу жогунда көпчүлүк алдында болот. Ушактан айырмаланып, М-до жабырлануучуну мазактоочу кандайдыр бир маалыматтар билдирилбейт, тек гана анын инсанына, адамдык сапаттарына, жүрүм-турумуна өзгөчө орой таризде баа берилет.
Мэйсон Сити (Небраска)
Мэйсон Сити (Небраска) (Mason City) — Небраска штатынын Custer округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 178 киши. Болжолдуу аянты - 1.2 км². FIPS коду — 31-31115.
Ведута, Павел Филиппович
Ведута, Павел Филиппович (1906 - 1987) — эки жолу Сов. Эмг. Баатыры (1949, 1958). Украинанын Одес­са областынын Берёзов районундагы 22-партсъезд атындагы айылдын председатели (1954). 1952-жылдан КПСС мүчөсү.
Ведута жетекчилик кылган колхоз — областтагы алдыңкы чарбалардын бири: буудайдын орт. түшүмү гектарынан 30 ц, кант кызылчасыныкы 400 ц ден айланган.
Украинанын Жог. Советинин (6-7- шайл.) депутаты. Эки Ленин ордени, башка 2 орден жанa медалдар менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Икча
Икча (Икича) — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Вельт дарыясынын сол жээгинен 9 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 84 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Нидерлауэр
Нидерлауэр (Niederlauer) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Рөн-Грабфельд районуна кирет.
Калкы - 1742 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 73 146. Муниципалитеттин башчысы — Рихард Кнайер.
Дөбриц
Дөбриц (Döbritz) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Орла районуна кирет.
Райкин Аркадий Исаакович
Райкин Аркадий Исаакович (11 (24). 10. 1911, Рига – 17. 12. 1987, Москва) – советтик эстрада, театр жана кино артисти, СССР эл артисти (1968). Социалисттик Эмгектин Баатыры (1981). Ленинград театр техникумун бүткөн (1935). Москвада өткөн (1939) биринчи Бүткүл союздук эстрада артисттеринин конкурсунун лауреаты. 1939-жылдан Ленинград эстрада жана миниатюра театрынын артисти, 1942–82-жылдары көркөм жетекчиси болуп иштеген. Райкин советтик турмушка тоскоол болгон кемчиликтердин бетин курч сатира менен чебер ачып берген. Сатиралык жана лирикалык типтүү образдарды түзгөн. Райкин бир эле спектаклде же сахна миниатюрасында бир нече роль аткарган, ал жетектеген спектаклдер: «Сүйүү жана үч апельсин» (1959), «Экиден элүүгө чейин» (1961), «Светофор» (1969), «Тандалмалар 73» (1973) ж. б. 1982-жылы Райкиндин театры Москвага көчүп Мамлекеттик миниатюра театры, кийинчерээк 1987-жылы «Сатирикон» деп аталган. Театр 1991-жылдан анын ысымында Лениндик сыйлыгынын лауреаты (1980). 1-даражадагы Ата Мекендик согуш, Эмгек Кызыл Туу, Эл Достугу ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Фирдоуси Абулкасым
Фирдоуси Абулкасым (940-ж. чен, Тус ш. - 1020 же 1030, ошол эле жер) – акын, иран жана тажик адабиятынын классиги. Үйүнөн билим алып, фарс, араб тилдерин, тарыхын жакшы билген. Фирдоусинин жаш чагы Саманиддер мамлекети гүлдөп турган мезгилге туш келген. Анын бизге белгилүү чыгармасы - атактуу «Шахнаме» (994, башка редакциясы -1010). Ал - иран урууларынын төрт миң жылдык тарыхын (б. з. ч. 3223б. з. 651) камтыган көркөм энциклопедия. 60 миңге жакын бейттен турат.
Үч негизги тематикага бөлүнөт. 1-бөлүгү - мифологиялык багытта. Мында ажыдаар падыша Заххокко каршы темир уста Кава баштаган элдик көтөрүлүш негизги орунду ээлейт. 2-бөлүгү - Рүстөм жөнүндөгү баатырдык баян. 3-бөлүмүндө Сасаниддерден араб жапырыгына чейинки окуялар баяндалат. Эпопея арабдардын Иранды көз каранды кылышы менен аяктаса да, ирандыктар азаттыкка жетет деген ишенимдүү идеяны берет, элдин филос., гуманиеттик, патриоттук ойлорун чагылтат.
«Шахнаменин» чыгыш адабиятына, ошондой эле кыргыздын революцияга чейинки жазма акындарынын чыгармачылыгында таасири күчтүү болгон. Ал кеп тилге которулган.
Индигская Виска
Индигская Виска — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Индига дарыясынын оң жээгинен 103 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 37 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кускиа (Айдахо)
Кускиа (Айдахо) (Kooskia) — Айдахо штатынын Айдахо округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.8 км². FIPS коду — 16-44110.
Калкы
2010-жылы калкы 675 киши болгон.
Безэл (Мэн)
Безэл (Мэн) (Bethel) — Мэн штатынын Оксфорд округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2411 киши. Болжолдуу аянты - 170.8 км². FIPS коду — 23-04825.
Обер-Рамштадт
Обер-Рамштадт (Ober-Ramstadt) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Дармштадт административдик округуна карайт. Дармштадт-Дибург районуна кирет.
Калкы - 15 049 киши(2013-ж.). . Аянты - 41,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 32 016. Мэр — Вернер Шухман.
Шаар административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Плэйнвю (Миннесота)
Плэйнвю (Миннесота) (Plainview) — Миннесота штатынын Wabasha округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3340 киши. Болжолдуу аянты - 5.7 км². FIPS коду — 27-51424.
Эппенберг (Айфель)
Эппенберг (Айфель) (Eppenberg (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кохем-Целль районуна кирет.
Калкы - 234 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,12 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 35 026. Муниципалитеттин башчысы — Бернд Брахтендорф.
Шакарла (Белокатай району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Лангенхаген
Лангенхаген (Langenhagen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Ганновер районуна кирет.
Калкы - 52 583 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 71,99 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 41 010. Муниципалитеттин башчысы — Фридхельм Фишер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Ички тропиктик конвергенция зонасы
Ички тропиктик конвергенция зонасы – Түндүк жана Түштүк жарым шарларда пассат шамалдарынын (же пассат менен муссондун) кошулган жери, зонасы. Ал экваторго жакын (жылдын басымдуу мезгилинде экватордон бир нече градус түндүктө) жайгашып, жай мезгили келгенде жарым шарды карай (жүздөгөн кмге) сезон боюнча оошот. Ички тропиктик конвергенция зонасынын жазылыгы, экватордон алыс жайгашкан, кургактыкта жүздөгөн кмге кеңейип, океан бетинде ондогон кмге чейин кууштайт. Анда абанын жогорку температурасы, төмөнкү атмосфералык басым басымдуулук кылып, экватордук депрессияга жакын жайгашат. Ички тропиктик конвергенция зонасына сыдырым соккон шамал мүнөздүү, штиль болуп турат (жымжырт зона); айрым учурда абанын көтөрүлүү кыймылы, ошондой эле толкун сымал таралган куюндар калың булуттуулукту жана кара нөшөрдү пайда кылат. Тропиктик циклондордун көбү ушул зонага жакын жаралат.
Майда тартип бузуучулук
Майда тартип бузуучулук – коомдук жайларда сөгүнүп-сагынуу, жарандарга мазактоо менен тийиштик кылуу жана башка (ошондой) коомдук тартипти бузуучу жана жарандардын тынчын алуучу аракеттер.
Веймар конституциясы (1919)
Веймар конституциясы(1919) - Германиянын конституциясы, Веймар уюмдаштыруу чогулушу иштеп чыккан, 1919-ш. 31-июлда кабыл алынып, 1919-ж. 11-августта күчүнө кирген.
Веймар конституциясы бурж.-юнкердик түзүлүштүн негизин бекемдеп, өндүрүш куралдарына ка­пит. менчикти гарантиялаган; бийликти борбордоштуруу жагын бир кыйла чыңдап, өлкөнүн федерациялык түзүлүшүн сактап калган. Веймар конституциясынын «президент диктатурасы» жөнүндөгү жобосу кийин революциячыл кыймылды басууүчүн пайдаланылган. Германияда фаш. диктатура бийликке келгенде (1933), Веймар конституциясы өз күчүн жоготкон.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Талас-Фергaна жаракасы
Талас-Фергaна жаракасы – Жер шарындагы белгилүү терең жаракалардын бири. 1928-жылы ачылган. Узундугу 400 км. Түндүк-батышка карай Фергана тоо тизмегинин, Тактылык, Ат- Ойнок кырка тоолорун жана Талас Ала-Тоосун бойлой Теңир-Тоону кыйгачынан кесип өтөт. Талас-Фергaна жаракасы герцин тектогенез доорунун аягында пайда болгон. Перм-триас мезгилинде жараканын батыш канаты чыгыш канатына салыштырмалуу түндүк-батышты карай 100 кмден ашык аралыкка жылган. Юра мезгилинде жараканын айрым участокторун бойлой кыркалар көтөрүлгөн. Аларда терригендик жана көмүрлүү чөкмөлөр топтолгон. Талас-Фергaна жаракасы боюнча жылышуу кийинчерээк да уланган. Соңку палеозойдон голоценге чейинки горизонталдык жылышуулардын жалпы аралыгы 180 кмге (деформацияга учураган жарака канаттарын кошо эсептегенде – 250 км), вертикалдык жылышуулардыкы бир нече кмге жетет. Талас-Фергaна жаракасын бойлой тарыхый мезгилдеги горизонталдык жылышуудан азыркы морфоструктуралар 30–50 км аралыкка жылышкан. Жарака зонасы сейсмдүү келет; жер титирөөнүн очогу 50 км тереңдиктерде жайгашкан.
Райпур
Райпур – Индиядагы шаар, Чхаттисгарх штатынын административдик борбору. Маханади дарыясынын өрөөнүндө. Калкы 1,2 млн (2011). Шалы (күрүч) эгилүүчү аймактын борбору. Курулуш материал (цемент, мрамор, гранит), текстиль, тамак-аш ж. б. өнөр жай ишканалары иштейт. Шеллак (айрым тропика өсүмдүктөрүнөн алынуучу чайыр) өндүрүлөт. Жогорку окуу жайлар, китепканалар, Махант Гхаси Дас музейи ж. б. бар. Дудхаради храмы сакталган.
Майда уурулук
Майда уурулук – өзүмдүк кылып алуу, уурдоо, жок кылып коюу, кызмат абалынан кыянат пайдалануу же алдоо жолу менен жасалган укукка каршы аракеттер. Уурулук укук бузуу болгон учурда уурдалган мүлктүн наркы мыйзамда белгиленген бир айлык эмгек акынын көлөмүнөн ашпаса майда өлчөмдүү катары таанылат.
Дөбричен
Дөбричен (Döbritschen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Веймар районуна кирет.
Калкы - 216 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 8,33 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 71 013. Муниципалитеттин башчысы — Зузан Хөрль.
Небра (Унструт)
Небра (Унструт) (Nebra (Unstrut)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бургенланд районуна кирет.
Талдагыч
Талдагыч, анализдегич оптикадa – жарык полярлануусунун мүнөзүн анализдөөчү прибор. Полярланган жарыкты анализдөө үчүн эллипстик же циркулярдык полярланган жарыкты тегиздикте полярланган жарыкка айлантуучу компенсатор колдонулат. Тегиздикте полярланган жарыкты байкоо анын полярланган тегиздигин аныктоо үчүн талдагычтын милдетин аткаруучу полярдык призма, поляроиддер жана турмалин пластинкасы колдонулат.
Небра (Унструт)
Калкы - 3505 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 11,49 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 360. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Хильдебрандт.
Талды-Булак
Талды-Булак
Максвэлл (Небраска)
Максвэлл (Небраска) (Maxwell) — Небраска штатынын Lincoln округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 315 киши. Болжолдуу аянты - 0.9 км². FIPS коду — 31-31220.
Нидермурах
Нидермурах (Niedermurach) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Швандорф районуна кирет.
Калкы - 1293 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,96 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 76 148. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Айзер.
Акшн (Массачусетс)
Акшн (Массачусетс) (Acton) — Массачусетс штатынын Миддлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 21 924 киши. Болжолдуу аянты - 52.5 км². FIPS коду — 25-00380.
Бурчайд (Хунсрүк)
Бурчайд (Хунсрүк) (Burtscheid (Hunsrück)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бернкастель-Витлих районуна кирет.
Калкы - 116 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,99 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 31 017. Муниципалитеттин башчысы — Олаф Ханнеман.
Отис (Колорадо)
Отис (Колорадо) (Otis) — Колорадо штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 534 киши. Болжолдуу аянты - 1.1 км². FIPS коду — 08-56365.
Майор
Майор (латынча major – чоң, улук) – Кыргызстанда жана айрым башка мамлекеттерде улук офицердин аскердик наамы. Капитан аскердик наамынан кийин турат. Майор наамы 16-кылымда алгач Испания жана Германия өлкөлөрүндө пайда болгон. СССР Куралдуу Күчтөрүндө 1935-жылы 22-сентябрда киргизилген. СССР АДФинде майор аскердик наамына 3-рангдагы капитан наамы тең болгон.
Кутенай (Айдахо)
Кутенай (Айдахо) (Kootenai) — Айдахо штатынын Боннер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.2 км². FIPS коду — 16-44200.
Калкы
2010-жылы калкы 678 киши болгон.
Бад-Кроцинген
Бад-Кроцинген (Bad Krozingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Фрайбург административдик округуна карайт. Брайсгау-Жогорку Шварцвальд районуна кирет.
Калкы - 17 063 киши(2013-ж.). . Аянты - 35,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 15 006. Мэр — др. Эккехарт Мерот.
Майып
Майып – дене саламаттыгынын же акыл-эсинин артта калуусунун кесепетинен жашоо ишмердигинин чектелүүсүнө байланыштуу социалдык жардамга жана коргоого муктаж болгон адам. Адамдын жашоо ишмердигинин чектелүүсү анын толук же жарым-жартылай өзүн өзү тейлөө, басып жүрүү, багыт алуу, баарлашуу өзүнүн жүрүм-турумун көзөмөлдөө, ошондой эле эмгекке жарамдуулугун же мүмкүнчүлүгүн толук же жарым-жартылай жоготуусунан көрүнөт.
Левали (Белокатай району, Башкыртстан)
Левали — Башкыртстандын Белокатай районундагы айыл, Тардав айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 387 киши. Почта индекси — 452595, ОКАТО коду — 80210831001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Талды-Булак базальт кени
Талды-Булак базальт кени Чүй областынын Кемин районунда, Орловка шаарынан 10 км түштүктө, деңиз деңгээлинен 2000 м бийиктикте жайгашкан. 1993-жылы табылган. Продуктулуу тектер девон мезгилинин арал свитасынын экинчи кабаттар тобунун спилиттери, долеттери жана базальттарынан түзүлгөн. Технологиялык изилдөөлөрдүн негизинде кендин базальтынан өтө ичке штапелдик була алууга мүмкүн экендиги аныкталган. Болжол ресурсу 10–11 млн тонна.
Портер (Миннесота)
Портер (Миннесота) (Porter) — Миннесота штатынын Yellow Medicine округуна караган АКШ шаары.
Вектордук көбөйтүндү
Вектордук көбөйтүндү - мейкиндикте берилген эки вектор боюнча үчүнчү векторду түзүү жөнүндөгү амал.
Берилген а жана в эки векторунун Вектордук көбөйтүндүсү деп, төмөнкү үч шартты канааттандырган үчүнчү с вектору айтылат:.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Майыптыгы боюнча бааракы
Майыптыгы боюнча бааракы – майып болуу себептерине карабастан, ырааттуу эмгекке жарамдуулугун жоготуп, аны майып катары тааныгандан тартып дайындалат жана ал эмгекке жарамдуулугу калыбына келгенге чейин же өмүрбою төлөнөт.
Ички Теңир-Тоо
Ички Теңир-Тоо – түндүгүнөн Кыргыз Ала-Тоосу, түштүгүнөн Какшаал тоо тизмеги, чыгышынан Сары-Жаз, Нарын дарыясынын суу бөлгүчү, батышынан Фергана тоо тизмеги менен чектелген кеңири аймак (провинция); татаал орографиялык түзүлүштө тизмектешкен кырка тоолор, тоо аралык узата созулган ойдуңдар, өрөөндөр менен алмашып жайгашат. Деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги 3100 м, аянты 50 миң км2ден ашык, анын 92%ке жакыны Нарын дарыясынын алабында жайгашкан. Рельефине бийик жана өтө тилмеленген ар түрдүү формалары бар кырка тоолор, татаал түзүлүштөгү тоо аралык ойдуңдар менен өрөөндөр мүнөздүү. Булардын көбү кеңдик жана ага жакын багытта созулуп жатат. Кырка тоолор 4000–4500 мге чейин көтөрүлүү менен айрым бөлүктөрүндө дого сымал ийилип, бири-бири менен туташып, жүздөгөн кмге созулат.
Вектордук диаграма
Вектордук диаграма - мезгил-мезгил менен өзгөрүүчү чоңдуктардын жана алардын өз ара катыштарынын маанилеринин багытталган кесиндилер—векторлор менен график түрүндө көрсөтүлүшү.