cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кичи Кандабулак (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ракитовка (Кармаскалин району, Башкыртстан)
Ракитовка — Башкыртстандын Кармаскалин районундагы айыл, Подлуб айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 12 киши. Почта индекси — 453006, ОКАТО коду — 80235850010.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Аалы (Адам ата)
Аалы (Адам ата) – кыргыздар көбүнчө Азирет-Аалы деп атайт. Мухаммед пайгамбардын чоң атасы менен бир туугандын баласы.
Мухаммед пайгамбардын күйөө баласы. Фатима деген кызын алган. Төрт чахар йардын бири. Төртүнчү калыйпа. Аалынын калыйпалык кезинде араб башкаруучуларынын ынтымагы кетти. Мухаммед пайгамбардан кийин биринчи калыйпалык Аалы га тийиш болчу деп, экиге бөлүндү. Аалы тарабы «шиа» деп аталды «Өзүнчө топ» деген мааниде. Экинчи тарабы «сүнни» деп аталды. Ал Мухаммеддин айтканын эки кылбагандар. Ошентип, айыгышкан катуу күрөш башталды. Магавиянын уулу - Иезит (Жезит) деген Аалынын уулу Хусаинди Кербаланын чөлүндө (Иракта) үй-бүлөсү менен суусатып өлтүрдү. Аалы тараптагылар аны өтө жогору даражага көтөрдү. Аны олуя, пир катарына кошту. Толгон китептер чыкты. Аалыны жигиттин пири «шахимардан» деп атады. Айрыкча анын уулу Хусаинди катуу даңазалап, имам катарына кошту. Анын өлүмүнө байланыштуу «шахси-вахси» деген уюм пайда болду. Мына ошол Хусаиндин өлгөн күнүнө арнап, ага сыйынган адамдар топтолуп алып, жүрүш жасап, өздөрүн кылычтап, денелеринен кан чыгара турган адат пайда болду. «Шахси-вахси» деген сез - «шах Хусаин, ой Хусаин» деген кыйкырыктан пайда болгон дешет. Аалынын аялы Фатиманы ургаачылар жынысынын пири деп аташат.
Мына ушундан таралгандарды «сеид» деп, аларга чоң урмат көрсөтүү жөрөлгөсү пайда болду. Кыргыз эли да Аалыны «шайимерден» («Шахимардан») деп, баатырлардын сыйынган адамына, колдоочусуна да айландырды. Кыргыздын эпостук чыгармаларында каармандардын бардыгы Аалыга гана сыйына турган адат туулду. «Шаймерден колдогон» деген сөздөр кыскарып, «шай колдогон» болуп калды.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Ядролук токтотуу
Ядролук токтотуу - каршылаштардын кандайдыр бир иш-аракеттерин ядролук куралдарды колдонуунун коркунучу тарабынан жоюу.
Карманууда кайсы бир мамлекеттин ядролук куралга ээ болуусу калган башка өлкөлөрдө коркууну пайда кылат, ал өз кезегинде ага коопсуздукка кепилдик берет жана агрессорлордун кол салуусунан коргойт деп божомолдонот.
Кыргыз элдик музыкасы
Революцияга чейин (мис., тажиктер сыяктуу) кыргыздарда өзүнчө музыка теориясы, улуттук музыкалык – поетикалык өнөр жөнүндө илим, тажик элиникиндей музыкант – окумуштуулар болгон эмес. Негизинен чыгарма жекече аткарылып, көп үн менен ырдоо жана күүнү ансамбль менен аткаруу салтка айланбаган. Кыргыздарда айтышуу ыкмасында аткаруу кеңири тараган. Ыр бир үн менен аткарылып, аспаптык музыкада комуздун үч жана кыл кыяктын эки кылынын жардамы эки – үч добуштуу үндөштүк жаралган. Фольклор оозеки түрдө гана жашап, ал эми эл музыканы жаттап алуу жолу менен бири биринен үйрөнүшкөн. Ошондуктан тигил же бул музыкалак чыгарманы аткарган адам аткаруучу гана эмес ошол күүнүн жаңы вариантын жаратуучу да болуп калган. Ыр – күүлөрдүн мындайча таралышы элдин музыкалык аң – сезиминин өзгөчө бир түрдө калыптанышынын жана музыкалык речтин эркин импровизация ыкмасын шарттаган. Ал эми импровизациялуулук болсо музыкалык материалды берүүнүн мүнөзүн аныктаган. Ошентип, ал теманы өнүктүрүүнүн кайталоо – вариациялык тиби деген атка ээ болду. Кыргыз эл музыкасы обону, ладдык жана метроритмдик касиеттери жагынан европа музыкасына жакын келип, мажордук ыңгайдагы ладдар өзгөчө кеңири тараган.
Комуз күүсү-кыргыз музыкасынын жаралышы
Обон күүлөрдүн негизинде өзүнүн аталышынан эле көрүнгөндөй эле элдик ырлардын обондору жатат. Алар өзүлөрүнүн көлөмү, формасы жана ойноо ыкмалары боюнча айырмаланат. Өзүнүн маани маңызына жараша алар эпикалык, лирикалык, трагедиялык, жашоо-турмуштук, патриоттук жана башка болуп бөлүнөт.
Ырдык жанрдагы жашоо-турмуштук жана лирикалык маанидеги күү миниатюралар да кездешет. Көбүнчө махабатты, сулуулукту мактап, ырдаган чыгармалар айымдардан образдары жана аттары менен байланышкан. Мисалы: «Налима», «Батмакан», «Мистекан», «Сайракан» ж.б.
Көптөгөн лирикалык комуздук миниатюралар жашоо-турмуштун кырдаалдары жана табияттын образдары менен тыгыз байланышып, чырмалышкан. Айтым күүлөр – өзгөчө жана бай жанрдуу кыргыз музыкасынын тобунун бири. Бул топтун чыгармалары өзүнүн мазмууну жана өтө мыкты, кол ойнотуп чертүүсү менен айырмаланат. Күүлөргө чертилүүнүн темпераменттүүлүгү, комузчунун көркөм кыймыл аракеттери жана анын аспапты колдоно билүүсү таандык. Кээде комуз күүсү аткаруучунун түшүндүрмөсү, эпизоддук ырлар менен коштолот. Мисалы бул топко: «Көйрөң күү», «Ак тамак, көк тамак», «Армандуу чымчык», Осмон жана Субан», «Сары барпы», «Ак куу».
Залкар күүлөр өз өнүгүүсүн улуу комузчулардын салттык багыттагы өнөрүнөн алган. Бул топко кирүүчү күүлөрдүн түрлөрү: «Камбаркан», «Ботой», «Шыңгырама», «Кербез». Алар илгерки убакыта эле пайда болушуп, жайылы таркалган. Комузчулар иш жүзүндө күүнү жаратуучусу жана  анын аткарып, өз өнөрүнүн таратуучусу, атагын чыгаруучусу да болушат. Чыгармалар бир муундан экинчи муунга оозеки түрдө берилүүсүнүн натыйжасында аталышы бирдей бирок чертилиши айырмаланган б.а. варианттары пайда болгон.
Келишим
Келишим – жарандык укукта эки же андан көп тараптын жарандык укук жана милдеттерди өзгөртүү же токтотуу, аныктоо жөнүндөгү макулдашуусу; бүтүмдүн бир түрү. К. келип чыккан жарандык укуктук мамилелер жана жазуу түрүндө түзүлгөн К. мазмууну чагылдырылган документ.(кара:Келишим . Эларалык укуктагы К .  жөнүндө  Эларалык келишим.  Эмгек укугундагы К. тууралуу  Эмгек келишим  ).
Кыргыз элдик музыкасы
Комуз күүсү-кыргыз музыкасынын жаралышы
Ал эми башкалар абдан шаңдуу, ылдам, бат аткарылуучу «Муратаалынын Кичине ботою», «Айдайдын ботою», «Бокотөйдүн ботою», «Жумалак ботой», «Чаржайыт ботой», К. Орозовдун «Чоң ботою», Т. Сатылгановдун «Ботою» ж.б. Кербез жанры кишинин мүнөзүн музыкада чагылдыруу аракетинде пайда болду десек болот. ХIХ – ХХ к. башында Т. Сатылгановдун жана башка элдик акын, комузчулардын чыгармачылыгында өзгөчө социалдык – саясий багыт алган. Мындан твышкары дагы Толгоо жана кайрыктар болот бир анын көлөмдүүлүгүнүн натыйжасында изилдөөчүлөр булардын үстүндө иштөөдө.
Улуу Комузчулар
Кыргызстанда бир нече регионалдык аткаруу мектептери калыптанды, ар бири өзүнүн стилдик өзгөчөлүктөрү менен айырмаланат. ХХ к. алар өздөрүнүн алдыңкы адамдары катары көрүнүктүү комузчуларды табышкан. Мисалы: Ыссыккөлдүн мектебинен Арстанбек, Муратаалы Куренкеев, Карамаолдо,Ниязалы Орозовтор болгон алар өздөрүнүн чыгармаларында терең философиясы жана өзгөчө стили менен айырмаланат, Ош мектебинин алдыңкы комузчулары өздөрүнүн илгерки, архаикалык аткаруу салттарын бекем сактап кала алышкан. Бул мектептин көрүнүктүү  Адамы болуп Ниязалы чыгат. Талас мектебинин аткаруучулары Токтогул, Атай мыкты чертүү шыгына, таң калтыраарлык оюнга жакын. Ал эми Нарын мектеби бардык мектептердин өнөрүнө шыктуу( Майлыбай, Кудайберген, Муса).
Ал эми төмөндө болсо ХVII – XIX к. көрүнүктүү ишмерлердин чыгармачылыгы Кыргыз күүлөрүнүн маданиятынын өнүгүшүнө чоң салым болуп эсептелген инсандардын аттарын атап өтсөм: М. Жаманкараев, К. Белеков, А. Бейшукуров, Н. Борошев, Т. Сатылганов, К. Орозов, Ы. Туманов, А. Огонбаев, Ш. Шеркулов, Н. Абдрахманов.Ч.Исабаев С.Тохтакунова жана азыркы кеде комуз күүсүнүн өнүгүүсүнө салым кошуп келе жаткан комузчуларыбыз Р.Аманова, М.Бердибекова. Н.Абдырахманов.
Музыкалык аспаптарды төмөнкү топторго бөлүүгө болот:
Yч кылдын бүтпөс сырлары Улуттук музыкалык аспаптар жана үч кыл комуз Доолбас үнү бапылдап, Кернай үнү такылдап, Жезнай үнү чакылдап, Чылмыр согуп шакылдап, Доол уруп дүңгүрөп, Сыбызгы үнү тызылдап, Дап согулуп дапылдап, Тойго какчу нагыра… ("Манастан").
Жогоруда "Манас" дастанында айтылгандай, байыртадан эле элдик музыкалык аспаптардан оркестрлер тобу түзүлүп, жер дүңгүрөткөн добуш менен душмандын сесин алууну көздөшчү тура. Байыркы аспаптар жердигинде сынбас, бүлүнбөс материалдардан жасалып, көчмөн жоокерчилик турмушка ылайыкташтырылган. Мисалы: уйдун, төөнүн терисинен катырган шириден доол, добулбастар жасалса, тоо текенин шаа мүйүзүнөн жезнай, кернайлар, жергиликтүү жыгач материалдарынан (карагай, арча, өрүк, шилби, камыш ж.б.) комуз, кыяк, сурнай, чоор, сыбызгылар даярдалып, ат үстүндө алып жүрүүгө ыңгайлаштырылган. Чоор, чопо чоорду кончуна жымырып, кернайды аркасына асынып, сурнайды моюнга илишкен. Добулбас, доол ээр кашынан орунтук тапса, комуз курга кыстарылып, чепкен ичине кастарланып катылган.
Төмөнкү Кибрас дарыясы
Төмөнкү Кибрас — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Уса дарыясынын оң жээгинен 66 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кондома дарыясын кошпогондо, Томдун башатынан Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыргыз элдик музыкасы
Чогойно чооң
1. Yйлөмө аспаптар. Yйлөмө аспаптардын теги байыркы замандарга барып такалат. Алтайлыктарда "чоор" - "шоор" деп аталат экен. Ошондой эле хакастар, тувалыктарда да шоор ойнолот. Шоор куурайдан жасалгандыктан, бул элдерде "куургай" же "комургай" деп да коюшат. Ал эми башкыр элинде болсо чоорду "куурай" деп коюшат. Чоор. Эки учу ачык түтүк, төрт көзөнөктүү, тигинен кармап ойнолот. Аспаптын жердиги - шилби, сары жыгачтан жасалат. Чоор түтүгүнүн эки жак кыргактары жарылып кетпеш үчүн мүйүз кийгизилет. Чоорду тартуунун алдында ичин суу менен чайкап коюу керек. Байыркы доорлордо пайда болгон чогойно чоор, балдыркан чоор дегендер бүгүн колдонулуудан чыгып калган. Кичине чоор. Yн өзгөртүүчү 10 көзөнөгү бар. Аспап өрүк, алмурут жыгачтарынан, ошондой эле желимден, латун, жез, аллюминий сыяктуу түстүү металлдан даярдалат. Чоң чоор. 4 же 5 үн өзгөртүүчү көзөнөктөрү бар. Башка чоорлордо алууга мүмкүн болбой турган төмөнкү добуштар алынат. Аспап түстүү металлдардан жана желимден жасалат. Каттуу жыгачтардан жасаса да болот. Ышкырык чоор. Чатыр гүлдүүлөр түркүмүндөгү сүмдүктөрдүн же чогойнонун сабагынан жасалат. Алдыңкы учу туюк болуп, үн өзгөртүүчү 2-3 көзөнөгү бар. Тик кармап, ооз жагын эринге такап, ышкырык жылчыгынан тилдин жардамы менен үн алынат. Ышкырык. Талдын же теректин бутаксыз сабактарынан жазында жасалат, үн өзгөртүүчү көзөнөктөрү болбойт. Жогору жагынан ышкырык жылчыгы оюлуп, таякчанын эки учу тыгындалат. Ышкырык убактылуу гана аспап, ал 3-4 күнгө гана кызмат кылат. Чопо чоор. Көрүнүшү сүйрү, тоголок келип, учтанган тарабынан ышкырык жылчыгы оюлат. Ак же кызыл чопону 900 С дан ашык ысыктыкка бышырат. Ак чоподон жасалган чоордун үнү кату чыгат. Мурда чопо чоордун 3-4 гана үн өзгөртүүчү көзөнөктөрү болгон. Азыркы өркүндөтүлгөн аспаптын 7-8 ге чейин көзөнөктөрү бар. Комуз күүлөрүн таржымалы менен эң көп билген комузчу – Нурак Абдрахманов. Ал 170 күүнү жаралыш тарыхы менен айтып чертет, өзү 17 күү чыгарган. • Эң көп аспапта ойногон таланттардын бири Курмангазы Азыкбаев. Ал 22 аспапты аткара билет (комуз, сыбызгы, чоор, флейта, саксафон ж.б.). Ал тил билүү боюнча да рекордсмен (14 тил билет экен). Ал эми кызы Нурайым 12, уулу 7-8 аспапта ойнойт.
Кыргыз музыкасы тууралуу китептер
Кечээ жакында  кыргыздын тунгуч музыка таануучусу, Кыргыз Республикасынын эл артисти Балбай Алагушовдун “Кристенсен” фондусунун Бишкектеги «Борбордук Азия-Арт менеджмент» коомдук корунун каржылоосунда 34, 75 басма табак көлөмдөгү «Комуз күүлөрүнүн антологиясы» аттуу көлөмдүү  китебинин биринчи томун «Мага» басмасы 500 нускада басып чыгарды.
Ал эми автор «Комуз» аттуу бө­лүмүндө аспаптын чыгышы жөнүндөгү элдик уламалардан тартып окумуштуулардын ар кыл ойлорун берет да, «комуз» деген терминдин түрк тилдүү элдерде ар түрдүү хомус, кобыз, комус, кумус, хомыс, кобыз, кобуз деген ж. б. аттарда аталарын, алардын бири чертме, экинчиси тартма, үчүнчүсү какма музыкалык аспаптар экенин айтып келип, «комуз» деген терминдин чыгышын баяндайт да, комуздун чабылышы, Кыргызстандын аймактарында чертилген комуздун түрлөрү, үлгүлөрү жөнүндө сөз кылат. Алардын сүрөттөрүн алсак, усталар Ч.Иманкуловдун, К.Верхолядовдун, Ш.Исаковдун, К.Тойчиновдун, О.Кенчибаевдин, Н.Уралиевдин чабышкан комуздарынын үлгүлөрү, Ысык-Көл, Нарын, Чүй, Ош, Жалал-Абад, Талас аймактарында чертилген комуздун түрлөрү тартылган сүрөттөрү берилген. Сүрөттөрдүн ичинен эл куудулу  Шаршен Термечиковдун өзү бир жагы комуз, бир жагы казактын домбурасын чаап алып чертип отурган сүрөтү окурмандарды кайдыгер калтырбайт.
Кыргыз күүлөрү: иликтөөлөр, ойлор, пикирлер. Асан Кайбылда уулу. - Бишкек, 2011
Эки томдон турган китеп Кыргызстанда кыргыздардын көчмөн музыкасынын тарыхы туурасында жазылган. Белгилүү комузчу Асан Кайбылда уулунун китебинде комуз күүлөрүнүн тарых-таржымалы иликтенип, баяндалат.
Бул китеп автордун 20 жылдан бери жүргүзүп келе жаткан кыргыз комуз музыкасынын изилдөөсү болуп эсептелет
Китепке 100дөн ашык комуз күүлөрү жана алардын тарыхы жазылган диск да тиркелген. Аталган китеп Орто Азия Университети тарабынан чыгарылган.
Чачкап
Бул — азем буюмдардын бири. Ал чолпу менен чач учтукту жаап, чачты чаңдан сактап, кооздук үчүн тагылат. Анын жердиги, кара, кызыл, жашыл, көк өңдөгү тас баркуттан тандалат да, эки өрүм чачка чакталып жасалган. Мунун бетине түшкөн көркөм шөкөттөр да ар кандай болот. Түшкөн көрчөгөлөрдүн формасы түрдөнүп, сайма көчөтү сымал алмаша чегеленет. Чач кептин учу төкмө чачыланат. Анан бой тумар сыяктуу төрт чарчы чач кептин туура эниндей күмүш тактача кадалат. Анын бети оймо-чиймеленип кетет. Андан өйдө көркөм калыптан чыккан, же кайчыланып жасалган жука жана майда шөкөттөр үч-төрт катар аземделе чөгөрүлөт. Чач кептин башына кайрадан жазы тактача күмүштөр бекитилет да, анын өзүнчө кооздугу бар. Орточо чачкаптын узундугу — 40—50 см дей, туурасы 15 см дей келет да, «аркалык» деп күмүштөн чабылган көркөмдүктү аягына тагат. Анын өйдө жагы төрт каттала узунунан шуруланат. Андан өйдөсүнө чегеленген («чеге» деген «чегелөө» дегенден чыккан) кооздук менен седептер орун алат да, өйдө жагы чачка тагылат. Чач каптын үч чогунун узундугу беш см дей келип, шурулана чачыланат.
Коковцов Павел Константинович
Коковцов Павел Константинович (19.6.1861, Павловск шаары — 1.1.1942, Ленинград) — чыгыш таануучу, семитолог, эпиграфист, ординар профессор (1902). Петербург ИАнын ординар академиги (1902), академиги (1912). Орус гебраистика, ассириология мектебин негиздөөчүлөрдүн бири. Санкт-Петербург гимназиясын (1880), Санкт-Петербург университетинин чыгыш тилдери факультетин (1884) бүткөн. университетте араб-фарстүрк-татар тилдери боюнча лекция угуп, санскрит менен иштеген. 1893-ж. еврей тили боюнча окумуштуу магистр даражасын алат. Коковцов семит тилдеринин дээрлик бардыгын жана алардын жазууларын билгенетикалык Эмгектери семит тилдерине жана жазуу эстеликтерине, семит жана эллиндик Чыгыштын элдеринин эпиграфикасына, археографиясына, тарыхына арналган. Сирология жаатында Ысык-Көлдүн түштүк жээгинен табылган сиро-түрк жазууларын биринчи жарыялаган. Чүй өрөөнүндөгү Пишпек менен Токмоктун жанынан табылган несториан-христиандардын эстелик таштарындагы жазууларды окуп, «К сиро-турецкой эпиграфике Семиречья» деген макала жарыялаган. Семитолог-энциклопедист катары ал орус чыгыш таануу илиминде өчпөс из калтырган. Ленинградда блокада учурунда каза болгон. Эмгектери: Христианско-сирийские надгробные надписи из Алмалыка // ЗВОРАО, Т. XVI, 1905; Несколько новых надгробных камней с христианско-сирийскими надписами из Средней Азии // Изв. Имп. Акад. наук, 1907, №12; К сиро-турецкой эпиграфике Семиречья // Изв. Имп. Акад. наук, 1909.
Чачкап
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Альтернатива (саясат)
Китептин маалыматтары: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Саясат таануу. Энциклопедиялык окуу куралы. – Б.: 2004, ISBN 9967-14-011-9
Калмак-Кырчын, Сузак району
Калмак-Кырчын (Калмак-Кырчын) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Сузак районундагы айыл. Курманбек айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 571 киши.
Ар канат көпөлөктөр
Ар канат көпөлөктөр (лат. Heteroptera) — алдынкы жана арткы канаттарынын тарамы окшош эмес көпөлөктөрдүн түркүмчөсү.
Ат-Башы ГЭСи
Ат-Башы гидроэлектрстанциясы, Ат-Башы ГЭСи (Достук шаарчасы) 1964-ж. курулушу башталып, 1970-ж.ишке киргизилген. Атбашы суусунун Нарын дарыясына куйган жерине чукул курулган,тосмосунун бийиктиги 79 м, узундугу 50 м, жазылыгы 15 м. Бийик тоолуу эң арзан электр энергиясын берген станцияларынын бири.
Кубаттуулугу 40 Вт. Суу сактагычынын узундугу 7 км, көлөмү 7600 миң м3 (долбоордогусу 9 миң м3). Өндүрүш процесси автоматташтырылган. 4 генератору толук кубаты менен иштегенде 1 секда 17,5 м3 суу чыгымдалат.
1996-ж. 140 014 000 кВт/саат энергия иштеп чыккан. Түндүк системасына кошулган. Эл чарбасын энергия менен камсыз кылат. Достук шаарчасына жылуулук да берет. ГЭСте 57 киши иштейт (1997).
Казан турбина блогу
Казан турбина блогу - буу казанынан, турбинадан жана жардамчы түзүлүштөрдөн турган буу установкасы. Казандан алынган буу турбинадан жогорку басымдуу цилиндрге келип, андан өтүп, кайра казандын ортолук буу ысыткычына түшөт. Бул экинчи жолу ысытылган буу турбинанын орточо басымдуу цилиндрине, андан кийин төмөнкү басымдуу цилиндрге өтөт да, акырында конденсаторго келип сууга айланат. Суу андан насос менен жогорку жана төмөнкү басымдуу жылыткыч аркылуу казанга сордурулуп киргизилет. Казан турбина блогу бир же эки казандуу болушу мүмкүн. Жалгыз казандуусу пайдаланууга оңой жана үнөмдүү. Эки казандуунун артыкчылыгы - бир казан иштен чыкса, блоктун экинчи казаны жарым кубаттуулук менен иштей беришинде. Казан турбина блогунун бир канча технологиялык процесстери блоксуз электр станцияларынын технологиялык процесстеринен кескин айырмаланат. Мисалы, Казан турбина блогунун казаны жана турбинасы бир убакта ишке киргизилет. Бул болсо турбинанын, буу жүргүчтүн ж. б. ысыш шартын жакшыртат да, алардын пайдалануудагы үнөмдүүлүгүн жогорулатат. Электр станциясынын казаны, турбинасы жана бардык жардамчы жабдуулары бир убакта ремонттолот. Жылуулук энергетикасынын кубаттуулугун жогорулатуу негизинен конденсациялык турбиналуу ири блокторду куруу жолу менен ишке ашырылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Артхашастра
«Артхашастра» (санскр. – пайда жөнүндө, жашоо жөнүндө илим) – байыркы Индия трактаты, мамлекетти башкаруу боюнча көрсөтмөлөрдүн жыйнагы. Болжол менен б. з. ч. 4-к. – б. з. 2–3 к. чейинки мезгилдерде түзүлгөн. Мааниси боюнча «Артхашастраны» изилдөөчүлөр үч темага бөлүшөт: акылдуу падышанын ишмердүүлүгү жана функциялары; башкаруу жана укук; согуш жана дипломатия проблемалары. "Артхашастра" – бул бийликти алуу жана кармап туруу жөнүндөгү илим. Булардан тышкары «Артхашастра» трактатында Индиядагы саясий ойдун салтына мүнөздүү көптөгөн проблемалар козголот. Анда саясаттан жана башкаруунун ыкмаларынын тизмеги, бийликке баш ийбөөчүлүк идеясы ж. б. бар. «Артхашастра» – Индиядагы саясий ойдун өнүгүшүн изилдөөдө негизги булактардын бири.
Китептин маалыматтары: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Саясат таануу. Энциклопедиялык окуу куралы. – Б.: 2004, ISBN 9967-14-011-9
Волоколамская (метро бекети)
Волоколамская — Москва метросунун Арбатско-Покровская сызыксындагы станция. 2009-жылы 26-декабрьда ачылган.
Келишим базасы
Келишим базасы – биржа келишими боюнча наркы биржа баасы менен бирдей төлөмдө алып келүүгө улуксат берилген товардын бир же бирнече сорту (маркасы). Башка сорттогу (маркадагы) же бөлөк аймактан чыгып, макулдашылгандан айырмасы бар товарлар дагы, бирок кошумча сыйакы же келишим баасынан төмөн акы төлөнүү менен сунуш кылынышы мүмкүн.
Этноско ыйгаруучулук
Этноско ыйгаруучулук - адамдын бул же тигил этностук топ менен өзүн окшоштуруусу жана өзүн ал топтун бир бөлүкчөсү катары сезүүсү.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Ботоханова Айымбүбү Өмөр кызы
Ботоханова Айымбүбү Өмөр кызы (10. 11. 1923, Чүй облусу, Жайыл району, Жон-Арык айылы – 19. 9. 2007, Бишкек) – алгачкы журналист, Кыргыз ССРинин маданиятына эмгек сиңирген ишмер (1973). Фрунзедеги жумушчу жаштардын кечки мектебин (1940), республикалык партиялык, мектептин котормочулар бөлүмүн (1952), КПСС БКнын алдындагы Жогорку партиялык мектептин журналистика бөлүмүн бүтүргөн (1957). «Кызыл Кыргызстан», кийин «Советтик Кыргызстан» (азыркы «Кыргыз Туусу») гезитинде адабий кызматкер, бөлүм башчы, жооптуу секретарь, редактордун орунбасары (1941–44, 1948–50, 1952–54, 1957–59, 1964–74), «Кыргызстан аялдары» журналынын редактору (1958–60), Кыргызстан КП БКнын пропаганда жана агитация бөлүм башчысынын орунбасары (1960-61), Кыргыз телерадио комитетинин председатели (1961–64), «Коммунист» журналынын жооптуу секретары, редактору болгон (1974–83). Республиканын экономикасын, маданиятын көтөрүү боюнча 200дөн ашык актуалдуу, таасирдүү публицистикалык очерк, макала жана сын макалаларды басма сөзгө жарыялаган. Бир нече медаль менен сыйланган.
Латипа (латифа)
Латипа (латифа) (ар. – көрктүү, жагымдуу; көптүк – санда көрктүү сөздөр жана келишкен аңгемелер) – эл ичинде оозеки тараган күлкүлүү, кыска баяндар. Бул бизде “апенди” деген аталма менен көбүрөөк тараган. Калк арасына абдан кеңири жайылган жанр. Булардын көбүнүн башкы каарманы Апенди же Алдар көсө же Насир апенди болуп, алар өздөрүнүн акылмандыгы, тапкычтыгы, сөзгө байлыгы, ар кандай адилетсиздик менен келишпестиги аркылуу улам жаңы латипага каарман болуп өтө берген.
Колдонулган адабияттар
"Кыргыз адабияты энциклопедиялык окуу куралы". Башкы редактор: Ү. Асанов, жооптуу редактор: А. Акматалиев. Бишкек - 2004
Келлнер-Хайнкеле, Барбара
Барбара Келлнер-Хайнкеле (немисче - Barbara Kellner-Heinkele, орусча - Кельнер-Хайнкеле; 13.2.1942) - заманбап немис илимпозу, чыгыш таануучу, түрколог, булак таануучу, тарыхчы, профессор, Эл аралык туруктуу алтаистика жыйынынын (PIAC) Башкы катчысы.
Кыскача өмүр таржымакалы
Эне тилинен (немис) тышкары, англис, француз, осмон түрк, азыркы түрк, фарсы, орус тилдерин билет.
АКШдагы Индиана университетинде чыгыш таануу тармагы боюнча окуган. Осмон түрк, фарсы булактары боюнча адис.
Германиядагы таанымал чыгыш таануучу, профессор Барбара Келлнер-Хайнкеле бир катар жылдары Берлиндеги Эркин Берлин университетинде чыгыш таануу жана түрк таануу тармактарын жетектеп келди.
Эл аралык Алтай таануу жыйыны (ПИАК) жана чыгыш таануу
Барбара Келлнер-Хайнкеленин илимий жетекчиси Денис Сайнор 1953-жылы “Туруктуу Эл аралык Алтаистика Жыйыны” (ПИАК) деген уюмду уюштурат. Барбара да ага мүчө болуп калат. Кийинчерээк, 1990-жылдардан тартып, бул уюмдун жылдык жыйындарын уюштурууда Сайнорго көмөк көрсөтүп келет. 2009-жылдан тартып профессор Барбара Келлнер-Хайнкеле ПИАКты жетектеп калды.
Эл аралык туруктуу алтаистика жыйынынын (PIACтын) 52-жылдык шеринеси 2009-жылы июлда КЭРдин Ички Монголия автоном аймагынын борбору Хух-Хото шаарындагы “Шангри-Ла” конок үйүндө өткөрүлгөн. Хух-Хотодогу жыйында Келлнер-Хайнкеле айым PIACтын шеринелери АКШ менен Европадан тышкары Ташкенде (1986) жана Алматыда (1992) да өткөнүн эске салып, улам Чыгыш Азияга сүңгүү менен алтаистика адистери мурдагыдан да алда канча кеңири илимий “жайытка” ээ болуп жатканын баса белгилеген. Ал эми 2018-жылы 26-август - 4-сентябрь күндөрү ПИАКтын Башкы катчысы Барбара Келлнер-Хайнкеленин түздөн-түз уюштуруучулук салымы менен Кыргызстанда (Бишкекте жана Ысык-Көлдө) ПИАКтын 61-жылдык отуруму ийгиликтүү өткөрүлдү.
Бул отурумду уюштурууга "Мурас" фонду, КР УИАсы, КР Мамлекеттик башкаруу академиясы, "Кыргыз Тарых Коому" эл аралык коомдук бирикмеси, Эл аралык Түрк академиясы, И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университети, 3-Дүйнөлүк Көчмөндөр Оюндарынын уюштуруу комитети, ж.б. өнөктөштөр үзүрдүү катышты.
Барбара Келлнер-Хайнкеле кыргыз чыгыш таануучуларын (тилчи, тарыхчы, этнограф ж.б.) да ПИАКтын ар кыл жыйындарына ургаалдуу тартты.
Барбара Келлнер-Хайнкеле Кыргызстанда бир нече жолу илимий сапарда болгон. Анын Моголстан, тарыхчы Мырза Мухаммед Хайдар Дуглат тууралуу илимий макалалары да орто кылымдардагы Борбордук Азия тарыхын терең изилдөө үчүн зор мааниге ээ.
Илимий эмгектери
Немис, англис, орус жана башка тилдерде бир катар монографиялары жана макалалары жарык көрдү.
Сүрөт баян
Профессор Барбара Келлнер-Хайнкеленин ишмердигине байланыштуу фото сүрөттөр улам кошумчаланып турмакчы.
Миң гривна
Миң (1 000) гривна — Украинанын акча бирдиги.
Альбрехт Дюрер
Альбрехт Дюрер (Albrecht Dürer 21. 5. 1471, Нүрнберг – 6. 4. 1528, ошол эле жер) – немис живописчиси жана искусство теоретиги, Кайра жаралуу доорундагы ири сүрөтчү. Алгачкы иштеринде («Паумгартнерлердин алтары», 1502–04, Эски пинакотека, Мюнхен) реалисттик багыттагы изденүүлөрү кийинки готика өнөрүнүн элементтери менен айкалышат. Реформация мезгили менен 1525-жылдагы Дыйкандар согушун чагылдырган сүрөттөрү («Төрт апостол», 1526) Кайра жаралуу доорундагы көркөм сүрөт өнөрүнүн ири жетишкендиктеринен болгон. Анын портреттери («Жигиттин портрети», 1521, Дрезден, Сүрөт галереясы) адамдын ички умтулуусун, ой-аракетинин тереңдигин көрсөтөт. Дюрер философиялык терең образдарга бай, формасы боюнча жаңы, тематикасы ар түрдүү гравюраларды («Рыцарь, өлүм жана азезил», 1513; «Ыйык Иероним», «Меланхолия», экөө тең 1514) жараткан. Дюрер архитектура, математика, механика жаатында да эмгектенген. Дүйнөлүк жана немис маданиятынын тарыхында анын трактаттары, күндөлүктөрү маанилүү орунду ээлейт.
Нядя-Яха
Нядя-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Салтан-Се дарыясынын оң жээгинен 29 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 44 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Новосибирск метросу
Новосибирск метросу – Новосибирск шаарынын метросу. Метросу 7-январь 1986-жылы ачылат.
Казан очогу
Казан очогу - казандагы сууну бууга айландыруу үчүн отун энергиясын жылуулук энергиясына айландырууга ылайыкталган казан установкасынын бөлүгү Отунду күйгүзүү ыкмасына карата Казан очогу катмардуу, факелдуу жана куюн түрүндө болуп бөлүнөт. Катмардуу Казан очогунда катуу отун астынан аба менен үйлөтүлүп металл торчонун үстүндө күйөт. Мында отундун берилиши, абанын үйлөтүлүшү механикалаштырылган. Өндүрүмдүүлугу 35 r/с. Факелдуу Казан очогунда отко чыдамдуу кирпичтен тургузулган жана ички бети суу жүргүч түтүктөрдөн турган очокто отун берилер замат күйөт. Өндүрүмдүүлүгү 50 т/с. Куюн түрүндөгү Казан очогунда жагылуучу отунду толук күйгүзүүгө мүмкүндүк берүүчү анын цилиндр формасындагы камерасында аба (газ) куюну түзүлөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Чачпапик
Бул — азем буюмунун бир түрү. Бапик анын коюу төкмө чачыларынан улам айтылат. Чолпунун бир түрү. «Күбөк» деп да аталат. Ал да кол жеткиздей кооз жасалат. Күбөктү кармоонун өзүнчө таасын ыкмасы бар. Чачта анын өтө эле келишимдүү көрүнө турган кооздуктары өзү эле баамдалат. Бул азем буюм Талас, Кетмен-Төбө, Ала-Бука, Чаткал, Аксы тараптагы жашаган элдерде көп кездешет. Күбөктүн күмүштөн болгон түрү конустай, же көмкөрүлгөн калпакчадай көрүнөт да, мунун бетине чийим түшөт. Ага сөзсүз себет жугузат. Ал оюмдар «карга тырмактанат» «кыялданып» кетет. Кебезден, жүндөн ийрилген жип чыйрак чыйратылып, челденип, топ чачыланып, зердин көңдөйүнө бекитилет. Анын сыртынан шуруларды, мончокторду сеңселтип коюуга болот.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Токтобаев, Муканбет
Токтобаев, Мукамбет - театр актеру жана киноартист, драматург. Кыргыз Республикасынын эл артисти
Өмүрү жана чыгармачылыгы
Туулуп-өскөн айылы Барскоондон 7-классты аяктагандан соң, андан ары окуусун улантуу үчүн Мукамбетти атасы уулун Балыкчы шаарындагы орто мектепке киргизет. Балыкчыда, мектепте окуп жүргөндө эле болочок артисттин шык-жөндөмү айрыкча бадырайып көрүнө баштаган: комузун комуздай чертип, мандолинаны безеленте кошо күүгө салып, аккордеонду катыра тартып, анысы аз келгенсип созолонто ырдап, роль да ойноп, мектепте драма ийримин уюштуруп, айтор бир аз мезгилдин ичинде эле ал миң кырдуу өнөрү менен окуучулардын, мугалимдердин арасында эле эмес, бүтүндөй калаага таанымал болот. Ошон үчүн мектепти бүтүргөндөн кийин эле Балыкчы шаардык маданият үйү боконо сөөгү ката элек жаш баланы көркөм жетекчи кылып алат. Маданият үйүндө иштеп жүрүп, бала күнүнөн самоосу башка Мукамбет, айрымдардын кеп-кеңеши менен Фрунзеге жөнөйт, филармонияга киргени. Филармонияда бир аз иштегенден кийин, оюндагысындай болбой калып, Кыргыз мамлекеттик драма театрына жумушка кирип алат. Бирок, аяктан кадимки Муратбек Рыскуловдун жардамы менен опера-балет театрынын студиясына окууга өтөт. Ал окуу да көңүлүнө төп келбей, акыры Мукамбет кайра Балыкчыга, маданият үйүнө иштөөгө кетет. Балыкчыда иштеп жүргөн учурда, 1967-жылдын жазында Кыргыз драма театрынын атактуу артситтеринин бири Сыдыкбек Жаманов келип калат, Балыкчынын маданият үйүнө, Москвадагы А. В. Луначарский атындагы мамлекеттик театр өнөрү институтуна жөндөмдүү улан-кыздарды тандоо үчүн. С. Жаманов бир нече жаштарга кошуп Мукамбетти да окуй тургандардын тизмесине жазып кетет. Ошентип ошол жайдын ичинде М. Токтобаев сынактан ийгилктүү өтүп, кыргыздын жыйырма төрт улан-кызынын ичинде актердук кесипке окуганы СССРдин борборуна жөнөп  кетет.
Москвада беш жыл окуган соң, 1972-жылы курсташтары менен кайтып келип, алар үчүн атайлап ачылган Ош шаарындагы Ош кыргыз драма театрына артист болуп кирет.
1977-жылы М. Токтобаев бала чагында иштеп кеткен Кыргыз мамлекеттик академиялык драма театрына келип кирет. Ушул театрдагы М. Токтобаев дин алгачкы ролдорунун бири - “Машырбек үйлөнөт” (автору Т. Абдумомунов) комедиясындагы Машырбектин образында кантип гигант болуп көрүнгөнү тууралуу драматург, театровед, режиссер Ж.Кулмамбетов интервьюларында минтип айткан: “Боюу деле жапалдаш, анын үстүнө ал учурда анча толук да эмес Мукамбет Токтобаевдин сахнаны толтуруп гигант болуп көрүнгөнүнүн сыры  мени өтө таң калтырган. Мунун сыры - көрсө актердун ички дүйнөсүнүн, талант кудуретинин масштабынынын өзгөчө теңдешсиз экендиги аны ошондой гигант кылып көрсөтчү экен”. Ж.Кулмамбетов белгилеген, актердун талант кудуретинин өзгөчө гиганттыгы 1982-жылы Кыргыз мамлекеттик академиялык драма театрында Ж. Садыковдун “Манастын уулу Семетей” драмасындагы Семетейдин эпикалык образын жаратканда айрыкча көрүндү. Бул туурасында Ж. Кулмамбетов өз учурунда “Эпос драмалык сахнада” деген макаласында минтип жазган: “Семетей – Токтобаевдин баскан-турганы, ар бир кыймыл-аракети, эмоционалдуу дүйнөсү, өзгөчө салмактуулугу жана жана масштабдуулугу эпостон бекем орун алган “бала жолборс”, “кабылан”, “көк жал”, “айкөл” деген каймана мүнөздөмөлөргө төп келишип калган. Мисалы, “Тайторуну сүрөө” сахнасында Семетей – Токтобаев “айсыз түндөй түнөрүп, каар бетине айланып”, “эжекеси” Каныкейдин башын кыя чабууга беленденип, жаалдуу жолборс сыңары сүрүн салып келе жаткан учуру, же болбосо, “көмүрчүдөн кеп угуп, элиң бөлөк деп угуп” он эки күн наар албай кабылан сымал комдонуп жаткан көрүнүшү жана ушуга окшогон бир кыйла сахналарда, артист жараткан образын эпикалык каарманга гана таандык сыпатка жеткирип, өзү да эпостун каарманы менен камыр-жумур жуурулушуп, биригишип кеткенсип туюулат. Өзгөчө, артисттин эркин чыккан коңур үнү, эпикалык каармандын элесине ого бетер көрк берип, бараанын арттырып турат. Токтобаевдин Семетейи канондошкон эпостук монумент гана эмес, ошону менен бирге кан тамыры бүлкүлдөп тынымсыз согуп жаткан реалдуу киши, реалдуу инсан. Семетей – Токтобаевдин көөдөнүнө батпай ташкындаган кубаты болобу, жан дүйнөсүн бүлүккө салып өткөн кайгысы, же кубанычы болобу – ушунун баардыгын тең логикалык да, психологиялык да законченемдүүлүктөргө баш ийдирип, эпикалык каарманга реалдуу адамга тиешелүү ишенимдүү түс берген. Бир эле учурда Токтобаевдин Семетейинин биздин көз алдыбызда улуттук канондорго баш ийген эпикалык каарман да, реалдуу инсан да болуп, диалектикалык бирдиктүүлүктө көрүнүшү, образдын көркөмдүк касиетин арттырган. Иш жүзүнө келгенде, спектаклдин экинчи бөлүгүнүн көркөмдүк таасирдүүлүгү, өзгөчө ийгилиги дээрлик бойдон Токтобаевдин жараткан образына байланышкан. Артисттин Семетейинин сахнада пайда болгонунан тартып, спектаклдин жүзү нурдана түшкөнсүп сезилет”.
1986-жылы “Манастын уулу Семетей” спектаклин жаратышкан чыгармачыл топтун айрымдарына Кыргызстандын Мамлекттик Токтогул атындагы сыйлыгы берилип, эпикалык полотнонун ажарын ачкан, көркөмдүк бийиктигине жеткирген М. Токтобаевди тизмеден алып коюшат, жогорку жактагылар. Ушундан соң актер бир кыйла мезгилге чейин чүнчүп, кийин анын 1989-жылы Жамал Сейдакматова уюштурган “Тунгуч” жеке менчик театрына өтүп кетүүсүнө себепчи болгон.
“Тунгуч” театрында иштеген алгачкы эле жылдары М. Токтобаев эки бирдей ийгиликтүү образ жаратат: биринчиси Ж. Кулмамбетовдун “Чынгызхандын купуя сыры” драмасындагы Чынгызхан, экинчиси Ж. Өзүбекованын “Карагыз” драмасындагы Шамбет. Чынгызханда М. Токтобаев Семетейден башталган масштабдуу эпикалык линияны логикалык чегине чейин жеткирсе, Шамбетте актер психологиялык гортескнин мизинде образ жаратуунун теңдешсиз чебери экенин көрсөткөн.
1995-жылы М. Токтобаев кайрадан Кыргыз мамлекттик академиялык драма театрына кайтып келет. Башкы театрга кайтып келгенден кийинки акыркы жыйырма жылдын ичинде М. Токтобаев кыргыз театр өнөрүн алда канча бийиктеткен, султан Кенесарынын (Ж. Садыковдун “Орман хан” пьесасынын негизинде коюлган спектаклде) жана улуу Шекспирдин Король Лиринин образын жараттты. Король Лир М. Токтобаевдин чыгармачылыгындагы бир кездеги эпикалык Семетейиндей болгон, кыргыз театрына жаңылык киргизген өтө масштабдуу, өтө таасирлүү, көркөмдүк табияты аябагандай жогору образ болуп чыга келди.
Өмүрү жана чыгармачылыгы жөнүндө өзүнүн эскерүүлөрү
Өмүр жолу жөнүндө М.Токтобаев өзү минтип эскерет: "Атамдын жалгыз баласы болгондуктан, ал мени жанынан алыс кетиргиси келчү эмес. Аны аяп, Балыкчыда калып, маданият үйүндө иштеп калгам. Ошондо Нарын театрынан бирөө келип калып: "филармонияга бар" деген. Анын сөзүнө ынанып, Фрунзеге келип, филармонияга солист болуп кирдим. Төкмө акын Эстебес Турсуналиев жана куудул Асанкул Шаршенов менен гастролго көп чыктым. Бирок бат-бат гастролдогонубуз жага бербегендиктен, ал жакта төрт ай гана иштедим. Тааныш балдарым аркылуу Кыргыздрамтеатрына балдарды алып жаткандыгын угуп, алар менен кошо сынакка кирип, өтүп кеткем. Ошентип кыргыздрамтеатрда иштеп калдым. Мени М.Рыскулов аксакалыбыз чакырып алып, күнүгө ырдата берчү. Анан бир күнү: "Мен сени бир жерге алып барайын, ошого макулсуңбу?" деп калды. Дароо макулдугумду бердим эле Мукем мени Опера жана балет театрына алып барды. Мурда эле аларга телефон чалып койгон экен, ал жерден төрт-беш киши тосуп алып, ырдатып көрүшүп, операга алып коюшту. Мукем: "Сен ушул жерде окуйсуң, иштейсиң, сенин ордуң ушул жер" деп кетип калды. Ошентип хорго иштемек, Кийизбаевадан окумак болдум. Ал жерден ыры да, балети да, хору, бийи койчу деги бардык нерседен баш айланат, андайга көнбөгөн жаным, кийинки күнү барбай койгом... Ошентип жүрүп, кайра Балыкчыга баргам. Атам жибербей алып калды".
Күтүүсүз кырсыктан каза болгон Мукамбет Токтобаевди 2015-жылдын 1-августундагы аза күтүү митингинде Жаныш Кулмамбетов: "Мукамбет Токтобаев талант кудуретинин масштабы боюнча Муратбек Рыскулов, Советбек Жумадылов, Асанбек Кыдырназаров сыяктуу кыргыздын улуу артисттеринин катарында турган өтө сейрек кездешүүчү улуу талант" деп баа берген.
Театрда ойногон негизги ролдору
Иван Коломийцев (Максим Горький. «Акыркылар») Журден (Ж. Б. Мольер. «Дворяндыкты эңсеген көпөс) Тейитбек (К. Жантөшев. «Курманбек») Токтогул (Б. Жакиев. «Миң кыял») Осмонкул (К. Маликов. «Осмонкул») Машырбек, Мажит (Т. Абдумомунов. «Машырбек үйлөнөт», «Жарыктык карыларым») Думана (М. Карим, «Ай тутулган түндө») Лопахин (А. П. Чехов, «Алчалуу бак») Танабай (Ч. Айтматов, «Танабай Бакасов») Акун (М. Токтобаев, «Көл жээгиндеги үй») Семетей (Ж. Садыков, «Манастын уулу Семетей») Чыңгыз хан (Ж.Кулмамбетов. «Чыңгызхандын купуя сыры») Шамбет (Ж. Өзүбекова. «Кара кыз») Апенди (М. Токтобаев. «Апендинин жоруктары») Манасчы (М. Токтобаев. «Кайран энең Каныкей») Султан Кененсары (Ж.Садыков, "Ормон хан") Король Лир (У.Шекспир, «Король Лир») Шаар башчысы (Гоголь Николай Васильевич. "Текшерүүчү") жана башкалар.
Жазган жана коюлган пьесалары
Көл жээгиндеги үй (Кыргыз мамлекеттик академиялык драма театрында коюлган)
Апендинин жоруктары (“Тунгуч” театрында коюлган)
Кайран энең Каныкей (“Тунгуч” театрында коюлган)
Тартылган кинолору
«Фудзиямадагы кадыр түн» "Чиркин өмүр" "Айыл өкмөтү" "Сокур кемпир көрөгөч" "Чыңгызхан" (Россия) "Президент менен бомж"
Обондору
«Каркыралар» (сөзү А.Абдыкалыковдуку) «Кыздар жана көйнөктөр» (сөзү Б.Сарногоевдики) «Биз отурган автобус» (сөзү С.Эралиевдики) «Ышкырык» (сөзү М. Токтобаевдики) жана башка.
Айрым шилтемелер
Кыргыз эл артисти Муканбет Токтобаев жубайы Жандат Жаманбаева менен
6-март
Окуялар
12 б.з.ч. – Рим императору Август Понтифик Максимус деп аталды.
1454 – 13-жылдык согуш: Пруссия Конфедерациясынын өкүлдөрү Полшанын королу Казимир IV берилгендигин убада кылышты, корол Конфедерациянын Тевтон рыцарларынан көз карандысыздыгы үчүн күрөштө жардамга аскерлерин жөнөтүүгө макул болду.
1521 — Фердинанд Магеллан Гуамга жетти.
1840 – биринчи тиш дарылоочу мектеп, Балтимордо тиш хирургиясынын колледжи.
1869 – Дмитрий Менделеев россиялык химия коомуна биринчи периодикалык жадыбалды тартуулады.
1882 - Серб королчулугу кайрадан түзүлдү.
1899 – Байер аспиринди сатык марка катары каттады.
1930 – дүйнө жүзүндө Эл аралык жумушсуздук күнү Коминтерн тарабынан уюштурулду.
1945 - Кельнди америкалык аскерлер басып алды.
1946 - Хошимин Индокитай Федерациясында жана француз бирдигинде Вьетнам автономдуу мамлекет болгонун тастыктаган Франция менен макулдашууга кол койду.
1967 – Иосиф Сталиндин кызы Светлана Алилуева АКШ тарапка өтүп кетти.
1992 - Компьютердик вирус Микеланжело компьютерлерге жуга баштады.
Төрөлгөндөр
1459 – Йакоб Фуггер, немис банкир (1525-ж. к.ж.).
1475 - Микеланжело, италиялык сүрөтчү жана айкелчи (1564-ж. к.ж.).
1483 – Франческо Гуччиардини, италиялык мамлекеттик ишмер жана тарыхчы (1540-ж. к.ж.).
1495 – Луижи Аламинни, италиялык акын (1556-ж. к.ж.).
1619 – Сирано де Бержерак, француз жоокер, акын (1655-ж. к.ж.).
1663 - Фрэнсис Аттербери, британиялык жазуучу (1732-ж. к.ж.).
1706 - Жорж Покок, британиялык адмирал (1792-ж. к.ж.).
1716 – Пэр Калм, швециялык изилдөөчү жана натуралист (1779-ж. к.ж.).
1724 - Генри Лоуренс, америкалык соодагер, кул саткан соодагер, жана саясий жетекчи (1792-ж. к.ж.).
1785 – Кэрол Курпински, полшалык композитор (1857-ж. к.ж.).
1787 - Жозеф вон Фраунхофер, немис физик (1826-ж. к.ж.).
1806 - Браунинг Элизабет Бэрретт, британиялык акын (1861-ж. к.ж.).
1812 - Арон Луфкин Деннисон, америкалык саат өндүрүшчү (1895-ж. к.ж.).
1834 – Жорж дю Морье, британиялык сүрөтчү жана жазуучу (1896-ж. к.ж.).
1849 – Жорж Лугер, австриялык ойлоп табуучу (1923-ж. к.ж.).
1871 – Афонсо Коста, португалиялык саясий ишмер (1937-ж. к.ж.).
1882 – Гай Кибби, америкалык актер (1956-ж. к.ж.).
1884 - Молла Мэлори, америкалык теннис оюнчусу (1959-ж. к.ж.).
1885 – Ринг Ларднер, америкалык жазуучу (1933-ж. к.ж.).
1893 - Фурри Льюис, америкалык блюз гитарист (1981-ж. к.ж.).
1895 - Альберт Тесье, француз канадалык дин кызматкер жана киноөндүрүшчү (1976-ж. к.ж.).
1900 – Лефти Гроув, америкалык бейсбол оюнчусу (1975-ж. к.ж.).
1900 – Генри Жансон, француз жазуучу жана журналист (1970-ж. к.ж.).
1905 - Боб Уиллис, америкалык ырчы (1975-ж. к.ж.).
1906 - Лу Костелло, америкалык актер жана куудул (1959-ж. к.ж.).
1909 – Обафеми Аволово, нигериялык саясий ишмер (1987-ж. к.ж.).
1909 – Станислав Жерси Лек, полшалык жазуучу (1966-ж. к.ж.).
1914 – Кирилл Кондрашин, орус дирижер (1981-ж. к.ж.).
1917
1918 - Лесли Чарльз Смит, англис ишкер (2005-ж. к.ж.).
1920
1923 - Герман Леонард, америкалык фотограф (2010-ж. к.ж.).
1925 - Уес Монтгомери, америкалык музыкант (1968-ж. к.ж.).
1927
1930 – Лорин Маазел, америкалык дирижер.
1931 - Хал Нидхем, америкалык каскадер.
1932
1933 - Тэд Абернати, америкалык бейсбол оюнчусу (2004-ж. к.ж.).
1934
1936
1937 – Валентина Терешкова, советтик космонавт.
1939
1940 - Вилли Старгелл, америкалык бейсбол оюнчусу (2001-ж. к.ж.).
1941 - Питер Бротсманн, немис джаз саксофонисти.
1942 - Бен Мерфи, америкалык актер.
1944 - Ричард Корлисс, америкалык киносынчы.
1944 – Кири Те Канава, жаңы зеландиялык опера ырчысы.
1944 - Мэри Уилсон, америкалык ырчы (Supremes).
1946 - Дэвид Гилмор, британиялык музыкант.
1946 - Мартин Коув, америкалык актер.
1947 – Кики Ди, британиялык ырчы.
1947 - Дик Фосбери, америкалык атлет.
1947 – Роб Рейнер, америкалык актер, куудул, жана продюсер.
1947 - Джон Штоссел, америкалык жазуучу жана окумуштуу.
1949 – Шавкат Азиз, пакистандык мамлекеттик ишмер.
1949 - Мартин Бухан, шотландиялык футболист.
1951 - Жерри Кнетеманн, голландиялык велосипедист (2004-ж. к.ж.).
1953 - Ян Кжарстед, норвегиялык жазуучу.
1953 – Мадхав Кумар Непал, Непалдын премьер-министри.
1953 - Кэролин Порко, америкалык планеталык илимпоз.
1954 – Гаралд Шумахер, немис футболчу.
1957 – Ив Болдук, канадалык дарыгер жана саясий ишмер.
1958 - Эдди Дизин, америкалык актер.
1960 – Слиппи Флойд, америкалык баскетбол оюнчусу.
1963 - Д. Л. Хагли, америкалык куудул жана актер.
1964 – Скип Эвинг, америкалык кантри музыка ырчысы жана акын.
1964 - Мадонна Вейн Гэси, америкалык музыкант.
1966 - Алан Дэвис, британиялык куудул жана актер.
1967 – Хулио Бокко, аргентиналык балерина.
1967 - Конни Бриттон, америкалык актриса.
1968 – Мойра Келли, америкалык актриса.
1968 - Майкл Ромео, америкалык музыкант.
1969 – Андреа Элсон, америкалык актриса.
1969 – Тэри Филлипс, америкалык баскетбол оюнчусу.
1969 - Эми Питз, америкалык актриса.
1971 – Дэррик Мартин, америкалык баскетбол оюнчусу.
1971 – Син Морли, америкалык кесипкөй күрөшчү.
1972 - Шакуилл O'Нил, америкалык баскетбол оюнчусу.
1972 – Жарет Реддик, америкалык музыкант.
1973 - Майкл Финли, америкалык баскетбол оюнчусу.
1973 - Питер Линдгрен, швециялык гитарист (ex-Opeth).
1973 - Грэг Остертаг, америкалык баскетбол оюнчусу.
1974 – Бини Сигел, америкалык рэпер.
1975 – Арасели Арамбула, мексикалык актриса жана ырчы.
1975 – Йанник Низе Сегуин, француз канадалык дирижер.
1977 – Буббар Спаркс, америкалык рэпер.
1978 – Лара Кокс, австралиялык актриса.
1978 – Саге Розенфелс, америкалык футбол оюнчусу.
1979 - Клинт Бармс, америкалык бейсбол оюнчусу.
1979 – Эрик Бедард, канадалык бейсбол оюнчусу.
1979 - Дэвид Флэр, америкалык кесипкөй күрөшчү.
1979 – Руфус Хоунд, британиялык куудул.
1979 - Тим Говард, америкалык футболист.
1980 - Дэниел ДеСанто, канадалык актер.
1981 - Эллен Мат, америкалык актриса.
1983 – Андраник Теймуриан, ирандык футболист.
1984 - Бекки, жапон-британиялык конферансье.
1984 - Эдмунд Йео, малазиялык киноөндүрүшчү.
1986 – Эли Мариентал, америкалык актер.
1987 - Кевин-Принс Боатенг, ганалык/немис футболист.
1987 - Ханна Тейлор Гордон, англис актриса.
1988 - Агнес Карлссон, швециялык ырчы.
1989 – Агнешка Радванска, полшалык теннис оюнчусу.
1991 – Никол Фокс, америкалык модель.
1991 – Лекс Лугер, америкалык рэп өндүрүшчү.
1992 – Момоко Тсугунага, жапон актриса жана ырчы.
2001 – Ариана Инжини, канадалык актриса.
Көз жумгандар
1796 – Гийом Томас Франсуа Рейнал, француз жазуучу (1713-ж. т.).
1860 – Юстус Йоганнн Фридрих Доцауер, немис виолончелист жана композитор (1783-ж. т.).
1866 - Уильям Вевелл, англис илимпоз, философ жана тарыхчы (1794-ж. т.).
1867 – Артемус Вард, америкалык куудул (1834-ж. т.).