cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кеппесхаузен
Кеппесхаузен (Keppeshausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 21 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 066. Муниципалитеттин башчысы — Эдуард Клазен.
Гидрограф
Гидрограф (гидро... жана ...граф) — дарыяда суу чыгымынын мезгил боюнча өзгөрүшүнүн графиги.
Гидрографты түзүүдө күндөлүк байкоолордун маалыматтары колдонулат. Ордината огуна суу чыгымынын чоңдугу, абсциссага убакыт белгиленет.
Криворучко Виталий Павлович
Криворучко Виталий Павлович (1937-жылы туулган, Өзбекстан, Фергана шаары) – биология илимдеринин доктору (1998), Кыргыз Республикасынын Улуттук Илимдер академиясынын корреспондент мүчөсү (2000). Кыргыз Республикасынын илимге эмгек сиңирген ишмери (2000). Кыргыз Мамлекеттик университетин бүтүргөн (1965). «Кыргызгипрозем» долбоорлоо интунда техник-геоботаник, 1966–84-жылдары Кыргыз Республикасынын Улуттук Илимдер академиясынын Ботаника багында лаборант, кенже, улук илимий кызматкер, лаборатория башчысы, 1984-жылдан директордун орун басары, 1994–2001-жылдары директору болуп иштеген. 2002-жылдан Россия Федерациясында жашайт. Ботаника, өсүмдүк физиологиясы, мөмө өсүмдүктөрүнүн интродукциясы жана селекциясы боюнча адис. 70тен ашык илимий эмгеги, анын ичинде 1 монографиясы бар. Эмг.: Морфо-физиологические особенности с объемной и плоской кроной в Чуйской долине. Ф., 1975; Рекомендация по интенсификации садоводства Киргизской ССР (в соавторстве). Ф., 1979.
Тастыкташтыруу тутуму
Тастыкташтыруу тутуму – продукцияны тастыкташтырууну жүргүзүү үчүн өз эрежелерине, жол-жоболоруна жана башкаруусуна ээ болгон тутум.
Биконсфилд (Айова)
Биконсфилд (Айова) (Beaconsfield) — Айова штатынын Рингголд округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.9 км². FIPS коду — 19-05095.
Калкы
2010-жылы калкы 15 киши болгон.
Холлис (Мэн)
Холлис (Мэн) (Hollis) — Мэн штатынын Йорк округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4281 киши. Болжолдуу аянты - 85.3 км². FIPS коду — 23-33665.
Берг-Ноймаркт (Жогорку Пфальц)
Берг-Ноймаркт (Жогорку Пфальц) (Berg bei Neumarkt in der Oberpfalz) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Ноймаркт-Жогорку-Пфальц районуна кирет.
Калкы - 7507 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 65,14 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 73 113. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Й. Химмлер.
Дрехов
Дрехов (Drechow) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Төмөнкү Померания районуна кирет.
Калкы - 229 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,51 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 57 024. Муниципалитеттин башчысы — Хайко Шүтце.
Эберсдорф
Эберсдорф (Ebersdorf (Niedersachsen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Вюммдагы Ротенбург районуна кирет.
Пинин жашоосу
"Пинин жашоосу" (Life of Pi) — канадалык Янн Мартеллдин 2001-жылы жарык көргөн романы. Башкы каарман Индиянын Пондичеррисинен болгон Писин Молитор "Пи" Пател аттуу бала. Ал эрте жаштан эле руханий жана жөндөмдүүлүк маселелериин таанып билүү менен алектенет. Анын кемеси Тынч океанда кыйрап калгандан кийин Ричард Паркер деген бенгал жолборсу менен кайыкта 227 күн жашайт.
Эберсдорф
Калкы - 1066 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 28,83 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 57 012. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Дитер Вагенлөнер.
Пинин жашоосу
Роман дүйнө жүзү боюнча он миллиондон ашуун нускада сатылган. Ал Knopf Canada тарабынан кабыл алынганга чейин Лондондогу жок эле дегенде беш басмакананын четке кагуусуна туш болгон. Ал ошентип Knopf Canada тарабынан 2001-жылы басылып чыгарылган. Бириккен Падышалыктагы басылышы кийинки жылы "Букердин" "Фантастика" сыйлыгын алган. Ошондой эле ал CBC радиосунун "Канада окуйт - 2003" сынагына тандалып алынып, жазуучу Нэнси Ли тарабынан корголгон.
Ал эми француз тилине котормосу (L'Histoire de Pi) болсо CBCнин француз версиясындагы "Le combat des livres" сынагына тандалып алынып, Луиз Форестер тарабынан корголгон. Чыгарма 2003-жылы Түштүк Африканын "Boeke" роман сыйлыгына ээ болгон. 2004-жылы ал Азия/Тынч океан Америка сыйлыгынын 2001-2003-жылдардагы "Эң мыкты чоң кишилердин фантастикалык чыгармасы" наамын утуп алган. 2012-жылы ал тасмага ылайыкташтырылып, ага Эң Ли режиссерлук кылган, ал эми сценарийин Дэвид Мэги жазган.
Басмыл кагандыгы
Басмыл кагандыгы – Көктүрк каганатынын кыйрашы натыйжасында басмыл уруусу тарабынан түзүлгөн каганат.
Мукешова Арзымкан
Мукешова Арзымкан (1926-ж.т., Терек айылы) - эмгек ардагери.
Басмыл кагандыгы
742-жылы Уйгурлар, Карлуктар жана Басмылдар биригип, Чыгыш Түрк каганатын талкалашкан. Басмылдардын башчысы Ашина Эл-Итмиш Каган жогорку башкаруучу болуп жарыяланып, каган титулуна ээ болгон. Бирок 744-жылы Уйгурлар менен Карлуктардын бириккен күчтөрү басмылдарды талкалап, каганды өлтүрүшкөн. Эл-Итмиш Каган башы кесилип, Пейло үчүн Кутлуг-Билге жана Көл-хан титулун таануу сунушу менен Чанъанга жөнөтүлгөн. Жеңилген Басмылдардын калдыктарын жетектеген аксакал Бейтинге качкан, бирок ал жерде кармануу мүмкүнчүлүгүн көрбөй, элин таштап, Кытайга кеткен. Карлуктар тарабынан басылган Басмылдардын калдыктары Уйгурларга баш ийген.
Мукешова Арзымкан
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Гидрогеологиялык райондоштуруу
Гидрогеологиялык райондоштуруу - тоо тек катмарларынын гид­рогеологиялык шарттарына, жер астындагы суулардын пайда болушу, таралышы жана алмашуусуна карай айрым жерлерди табигый бирдей аймактарга бөлүү.
Гидрогеологиялык райондоштуруу гидрогеол. изилдөөлөрдүн негизинде жер астындагы сууларды эл чарбасына колдонуу ишин жак­шыртуу үчүн жүргүзүлөт. Гидрогеологиялык райондоштуруу негизинен атайы максаттагы ж-а жалпы болуп бөлүнөт.
Ар бир гидрогеол. ра­йон суунун жайгашуусу ж-а составы боюнча бири биринен айырмаланат, башкача айтканда бир райондо тузсуз таза суу болсо, экинчисинде минералдашкан туздуу суу кездешет.
Кыртыш сууларын райондоштурууда антропогендин тоо тек катмарларынын таралышын ж-а составын аныктоо өтө зарыл болсо, артезиан сууларын райондоштурууда геол. структураларды (ойдуң, син­клиналь, мульда ж. б.) аныктоо керек, анткени көрсөтүлгөн структураларда артезиан бассейндери жайгашат. Ми­нералдуу сууларды райондоштурууда алардын газ составына айрыкча көңүл бөлүнөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Якуп (Буздяк району, Башкыртстан)
Якуп — Башкыртстандын Буздяк районундагы айыл, Килим айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 372 киши. Почта индекси — 452714, ОКАТО коду — 80217000000.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Аннистон (Миссури)
Аннистон (Миссури) (Anniston) — Миссури штатынын Миссисипи округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.0 км². FIPS коду — 29-01288.
Калкы
2010-жылы калкы 285 киши болгон.
Эсен Топоев
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Сояна
Сояна — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кулой дарыясынын сол жээгинен 54 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 140 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Джэксон (Кентукки)
Джэксон (Кентукки) (Jackson) — Кентукки штатынын Брэйтхит (Breathitt) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2490 киши. Болжолдуу аянты - 7.3 км². FIPS коду — 21-39952.
Райхштедт
Райхштедт (Reichstädt) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Грайц районуна кирет.
Холлис (Нү-Гэмпшир)
Холлис (Нү-Гэмпшир) (Hollis) — Нү-Гэмпшир штатынын Хиллсбороу округуна караган АКШ шаары.
Райхштедт
Калкы - 375 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 76 059. Муниципалитеттин башчысы — Петра Кирмзе.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Холлис (Нү-Гэмпшир)
Калкы - 7684 киши. Болжолдуу аянты - 83.7 км². FIPS коду — 33-37140.
Эленд (Гарц)
Эленд (Гарц) (Elend (Harz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Вернигероде районуна кирет.
Калкы - 514 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 27,39 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 105. Муниципалитеттин башчысы — Карстен Брет.
Пилдер үчүн суу
"Пилдер үчүн суу" (Water for Elephants) — Сара Груен тарабынан жазылган тарыхый роман (2006-ж.). Чыгарма Улуттук роман жазуу айлыгынын бир бөлүгү катары жазылган.
Идеясы
Груендин айтымында, анын окуясынын өзөгү менен Библиянын Башталыш китебиндеги Жакыптын окуясынын ортосунда байланыш бар.
Аталышы
Романдын башында Жакып карылар үйүндөгү бир тургун мурда циркте иштеп, пилдерге суу ташыганын айтканда, анын үстүнөн шылдыңдайт. Цирк поезди бортунда чектелген гана өлчөмдө суу алып жүргөн жана пилдер күнүнө 100-300 литр (болжол менен 26-80 галлон) суу ичет.
Окуя уланып отуруп Жакып жаштык кезиндеги жылдарга барып калып цирктин башчысы Ал аба менен жолуктурулганда, Жакупту Ал "Менин оюмча, сен пилдерге суу ташыганы келдиң окшойт?" деп какшыктайт.
Мундузбаев Алтымыш
Мундузбаев Алтымыш (1935, Ничкесай айылы - 1985, Узункыр айылы) - комузчу, төкмө акын.
Ал айылдан-айыл аралап, төкмөлөп ырдоону, комуз чертүүнү, залкар шайырлар: Токтогул, Эшманбет, Нурмолдо, Жеңижок ж. б. ырларын, алар жөнүндөгү эл оозундагы кеп-келечтерин жыйноону, жазып алууну адатка айлантат.
1949-ж. кеч күздө акын Корголду издеп, Токтогулдун борбору Акчий-Карасууга келет. Төкмө акынга, Бекназар куудулга базарда калың элдин арасында отурган жерден жолугат. Алтымышты Корголго жездеси Шалаңбай тааныштырат. Ошондо Коргол күмүш жаак өрүк комузун таңшыта чалып, Алтымыштын атасынын чечендигин, мыкты тегирменчилигин эскере ырга кошуп, “Кандай ырдаар экенсиң, калайык кошо сындачы” - деп собол таштайт. Ошондо Алтымыш  “Ача жаак, кайкы тил, акылга дыйкан, ырга бай акын атам аманбы” - деп саламдашып ырдайт. Коргол Токтогул, Эшмамбет, Жеңижок, Курман, Нурмолдо, Жолой, Бекназарды ырдап келип: “Сары алтын ырга үйрөтүп, сан-жыра кепке карк кылам” - деп, убадасын берет.
Ошентип,1949-жылдан 1961-жылга чейин Алтымыш Коргол менен ата-баладай бирге жүрөт. Ал устатынан “Дүйнө”, “Токтонаалы Молдону кошкону”, “Кади ырчыга”, “Актан балама”, “Карылык”, “Кепич жоголгондо”, “Жолугушуу” аттуу ж. б. ырларын жазып алат. Бул мурастар 1993-ж. жарык көргөн “Коргол” аттуу жыйнакка басылат. М. Корголдон Токтогулдун, Ниязаалынын, Айдараалынын ж.б. кол ойнотуп чертилген “Kapa өзгөй”, “Кер толгоо”, “Кыз ойготоор шыңгырама”ж.б. күүлөрдү үйрөнөт. Ал күүлөрдү авторлордун түп нускасынын алыстабай кайрыктарына кайрык кошуп, көркөмдөп, тереңдетип черткен. Анын “Корголго жолугушуу” алым-сабагы, “Арсланбап”, “Ала-Тоо”, “Жеткинчектер”, “Нуруң менен” деген ырлары “Эл ырчылары” аттуу 1981-ж. жарык көргөн жыйнакка басылган. М. Жеңижоктун, Корголдун, Эшмамбеттин, Нурмолдонун ж.б. акындардын ырларын калк арасынан жыйноодо бараандуу салым кошкон.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Хоуп (Мэн)
Хоуп (Мэн) (Hope) — Мэн штатынын Кнокс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1310 киши. Болжолдуу аянты - 61.6 км². FIPS коду — 23-33840.
Абдиева Калем
Абдиева Калем (1954-ж. т., Ничкесай айылы) - коомдук ишмер.
Топаз
Топаз (санскрит тилинде «tapas » - от) - силикаттар классына кирүүчү минерал. Хим. курамы Al2 (F, ОН)2 Sİ04. Ромб системасында кристаллдашат. Өңү сары, ак, күрөн сымал, кызгылтым, көк, кээде түссүз. Катуулугу 8. С. салмагы 3,4-3,6. Өңү ак-боз, көгүш, кызгылт, жашыл сымал. Топаз гранит интрузиясы менен байланышта болуп, көбүнчө пегматит тарамдарында жана пневматолит кендеринде талаа шпаты, кварц, турмалин, берилл ж. б. минералдар менен бирге кезигет. Топаз асыл жана кооз таш катары жана абразивдүү аспаптарды жасоодо пайдаланылат. Топаз - 2-даражадагы асыл таш. Экинчи аталышы - тоо хрусталы же кварц.
Абдиева Калем
1975-ж. В. В. Маяковский атындагы кыз-келиндер педагогикалык институтун аяктаган. 1975-78-ж. В. Чапаев атындагы орто мектепте мугалим, 1978-80-ж. райондук карыялар комитетинин уюштуруу бөлүмүндө инструктор, 1980-85 -ж. ушул эле бөлүмдө бөлүм башчы, 1985-87-ж. Ж. Бөкөнбаев атындагы совхоздо партиялык комитеттин катчысы, 1991-92-ж. партиянын Токтогул райондук комитетинин 1-катчысы, 1992-95-ж. Эл депутаттарынын Токтогул райондук Кенешинин төрайымы.
Гидрография
Гидрография (гидро... жана ...гра­фил) — гидрологиянын суу объектилерин жана алардын айрым бөдүктөрүн мүнөздөп жазуучу бөлүмү.
Отсэго
Отсэго (Otsego) — Мичиган штатынын Allegan округуна караган АКШ шаары.
Гидрография
Ал экиге бөлүнөт:
1) кургактык гидрологиясынын Гидрографиясы айрым суу объектилеринин (дарыя. көл, суу сактагыч) алган ордун, физ. геогр. шарт­тарын, көлөмү менен режимин, пайда­лануу жолдорун жана кишилердин тийгизген таасиринен алардын ре­жиминин өзгөрүшүн изилдеп, мүнөздөйт.
Отсэго
Калкы - 3934 киши. Болжолдуу аянты - 5.4 км². FIPS коду — 26-61620.
Гидрография
2) Океанология Гидрографиясы океандарга жүргүзүлгөн байкоолорго мүнөздөмө берет. Мында Дүйн. океандын гидрометеорол. режими м-н геод. талаалары, жээк түзүлүштөрү, океан менен деңиз түптөрүндөгү кыртыштар ж-а алардын рельефинин динамикасы изилденет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Вадгассен
Вадгассен (Wadgassen) — Германия Федеративдик Республикасынын Саар жеринде жайгашкан муниципалитет. Саарлуис районуна кирет.
Калкы - 18210 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 25,93 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 10 0 44 120. Муниципалитеттин башчысы — Харальд Браун.
Тайнинг
Тайнинг (Thaining) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Лехтеги Ландсберг районуна кирет.
Калкы - 911 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 8,70 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 81 142. Муниципалитеттин башчысы — Леонхард Шторк.
Кериг
Кериг (Kehrig) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майен-Кобленц районуна кирет.
Калкы - 1180 киши(2013-ж.). . Аянты - 10,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 37 043. Муниципалитеттин башчысы — Херберт Кайфенхайм.
Гидродинамика
Гидродинамика (гидро... жана ди­намика ) — гидромеханиканын бир бө­лүгү; кысылбоочу суюктуктардын кыймылын жана катуу нерселер менен өз ара аракетин изилдейт.
Гидродинамика илим катары 18-кылымдын орто ченинде түзүлгөн. Аны негиздөөчүлөр — Петербург ИАнын мүчөлөрү Л. Эйлер ж-a Д. Бернулли. Гидродинамиканын кээ бир маселелерин изилдөөдө суюктуктун жалпы касиети эсепке алынып, механиканын негизги закондору жана методдору колдонулат да, ал суюктук ээлеген көлөмдүн каалаган чекитиндеги ылдамдык, басым ж. б. чоңдуктар аныкталат. Дал ушунун өзү суюктук м-н катуу нерселердин өз ара аракеттенүү күчүн эсептөөге мүмкүндүк берет. Гидродинамика боюнча алганда, суюктуктун эн башкы касиети — анын агуучулугу жанаa туташтыгы. Суюктук кыймылга келгенде, аны менен идиштин каптал бетинин жанa суюк­туктун бөлүкчөлөрүнүн ортосунда да ички сүрүлүү күчү пайда болот.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Ялтыркулбаш (Буздяк району, Башкыртстан)
Ялтыркулбаш — Башкыртстандын Буздяк районундагы айыл, Килим айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 12 киши. Почта индекси — 452725, ОКАТО коду — 80217819006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Эл-Итмиш Каган
Эл-Итмиш Каган – Басмылдардын башчысы жана көтөрүлүшкө чыгып Экинчи Чыгыш Түрк Кагандыгын жок кылган.
Анын жеке аты Ашина Ши (кыт.阿史那施) Ашина Дуоксифунун небереси, демек Илтериш жана Капаган кагандарынын жээни болгон. Ал удаа-удаа үч тужуэ лидери Пан Күл-Тигин, Кутлук Ябгу Каган жана Өзмиш Каган менен согушкан
742-жылы оң канаттын башына Карлуктарды, сол канаттын башына Уйгурларды дайындаган. Бирок ал көп өтпөй Уйгурлар тарабынан кулатылып, Уйгур Кагандыгынын башталышы болгон.
Эберхольцен
Эберхольцен (Eberholzen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдесхайм районуна кирет.
Калкы - 618 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,92 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 54 012. Муниципалитеттин башчысы — Рудольф Брандес.
Топ гүл
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Тоолуу шория
Тоолуу шория — РФтин Кемеров областынун түштүгүндөгү табигый аймак.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Жүз жылдык жалгыздык
"Жүз жылдык жалгыздык" (Cien años de soledad; One Hundred Years of Solitude) –– колумбиялык жазуучу Габриэл Гарсиа Маркестин эң белгилүү чыгармасы. 1967-жылы жарык көргөн роман Буэндиа үй-бүлөсүнүн көп муундук окуясын баяндайт. Үй-бүлөнүн аксакалы Хосе Аркадио Буэндиа метафоралык Колумбия өлкөсүнүн Макондо шаарчасын негиздейт.
Кризис
Кризис (грекче krisis – чечим, бурулуш пункт, натыйжа) – бурулуш учур, оор өткөөл мезгил, адам ишмердигинин чөйрөсүндөгү кандайдыр бир карама-каршылыктын курчушу, опурталдуу туруксуз абал. Кризис экономикалык, социалдык, финансылык, акча-кредит, биржалык, агрардык, саясий, бул же тигил экономикалык, социалдык-саясий системанын (колониялык, капиталисттик, социалисттик), дүйнөлүк валюта системасынын ж. б. болуп бөлүнөт.
Жүз жылдык жалгыздык
Биринчи жолу 1967-жылы басылып чыккандан кийин "Жүз жылдык жалгыздык" 37 тилге которулуп, 30 миллиондон ашуун нускада сатылган. Роман Гарсиа Маркестин эң көрүнүктүү чыгармасы болуп эсептелет. Кеңири катмардын алкоосуна татыган китеп испан адабий жазмаларындагы эң маанилүү эмгектердин бири деп табылган.
Биман (Айова)
Биман (Айова) (Beaman) — Айова штатынын Гранди округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.5 км². FIPS коду — 19-05140.
Калкы
2010-жылы калкы 210 киши болгон.
Элленберг (Альтмарк)
Элленберг (Альтмарк) (Ellenberg (Altmark)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 428 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 18,63 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 115. Муниципалитеттин башчысы — Йөрг Кунерт.
Ортоңку Яжма
Ортоңку Яжма — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Яжма дарыясынын сол жээгинен 4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 41 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Батырша-Куб (Буздяк району, Башкыртстан)
Батырша-Куб — Башкыртстандын Буздяк районундагы айыл, Копей-Куб айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 332 киши. Почта индекси — 452714, ОКАТО коду — 80217822002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Музыкалык мектеп (Токтогул шаарчасы)
Музыкалык мектеп 1968-ж. уюшулуп, анда кыргыз эл аспаптар бөлүмү (комуз), орус эл аспаптар бөлүмү (баян) жана фортепиано класстары ачылган.
Мектепти алгач А. Морозов, кийин А. Оморов (1975-82) жетектешкен. Учурда комуз, баян, фортепиано, үйлөмө аспаптар, фольклор, акындык өнөрчүлүк боюнча класстар бар.
Мектептин тарбиялануучулары Ош телестудиясы уюштурган “Сармерден”, эл аралык “Мээрим” кайрымдуулук фондусу өткөргөн “Жаш талант”, “Манас -1000” фестивалдарында баш байгелерди жеңип алышкан.
“Арча бешик” ыр-хор ансамбли (хормейстери А. Жумалиев) республикалык балдардын музыкалык мектептер аралык кароосунда жогорку сыйлыктарга ээ болгон. Учурда мектепти А. Расылканова жетектейт.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Тайсайль
Тайсайль (Theisseil) — Германиянын Бавария жериндеги муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Нойштадт (Вальднаб) районуна кирет.
Калкы —1223 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты — 21,40 км².
Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 74 160.
Муниципалитеттин башчысы — Марианне Рау.
Игерсхайм
Игерсхайм (Igersheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Майн-Таубер районуна кирет.
Берген (Ортоңку Франкония)
Берген (Ортоңку Франкония) (Bergen (Mittelfranken)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Вайссенбург-Гунценхаузен районуна кирет.
Калкы - 1129 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 19,91 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 77 115. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Рөттенбахер.
Эки шаардын аңгемеси
"Эки шаардын аңгемеси" (A Tale of Two Cities) — Чарлз Диккенстин романы (1859-жыл). Француз көтөрүлүшүнө чейинки жана ошол учурдагы Лондон менен Париждеги окуяларды чагылдырат. Роман француз доктор Манеттин окуясын баяндайт. Ал Париждин Бастиллиясында 18 жыл абакта отуруп чыккандан кийин мурда көрүшө элек кызы Лүси менен Лондонго барат. Лүсинин турмуш курушу жана анын сүйүктүү күйөөсү менен атасынын камакка түшүшүнө себеп болгон элдин ортосундагы кагылышуусу, Париждин чет-жакасындагы кедей аймакта шарап саткан мырза жана айым Деваржалар да баяндалат. Окуя Француз көтөрүлүшүнө жана Террор дооруна алып барган жагдайларды чагылдырат.
Дрец (Мекленбург)
Дрец (Мекленбург) (Dreetz (Mecklenburg)) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Гүстроу районуна кирет.
Калкы - 231 киши(2013-ж.). . Аянты - 12 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 53 019. Муниципалитеттин башчысы — Адальберт Скамбракс.
Керпен (Айфель)
Керпен (Айфель) (Kerpen (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Калкы - 428 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 33 038. Муниципалитеттин башчысы — Рудольф Рец.
Кривощёков Алексей Александрович
Кривощёков Алексей Александрович (19. 3. 1907, Орусия империясы, Новониколаевск (азыркы Новосибирск) шаары – 19. 2. 1945, Венгрия, Будапешт) – Кыргызстандык Советтер Союзунун Баатыры (1943). Калуга курулуш техникумун (1929), Новосибирск курулуш институтун (1932) бүткөн. Согушка чейин Кемин районундагы Ак-Түз кенинде иштеп, 1942-ж. августта Советтик Армияга чакырылган. Улуу Ата Мекендик согушта Талаа фронтунун Красноград механикалаштырылган корпусунун 19-мехникалык бригадасынын инженердик мина ротасында взвод командири. Белгород, Харьков, Полтава шаарын душмандан бошотушкан. Кременчуг шаары аркылуу Днепрден өтүүдө бөтөнчө эрдик көрсөткөн. А. Кривощёковдун взводу 2315 минаны зыянсыздандырган. Будапештте курман болгон. Ленин, Кызыл Туу, 2 жолу Кызыл Жылдыз ордендери менен сыйланган. Кривощёковдун ысмы өзү кызмат өтөгөн бөлүктүн тизмесине түбөлүккө жазылган.
Өмур жолу
1907-жылы Новосибирск шаарында туулган. Улуту орус. КПССтин мүчөсү. 1936-жылы Ак-Түз кенинин курулушуна келип, ал жерде прораб болуп иштеген. Советтик Армиянын катарына 1942-жылы чакырылган. Кенже лейтенант. Инженердик-миналык ротанын взводунун командири.
Эрдиги
Улуу Ата Мекендик согушта Степной, 2-Украина фронтунун составында салгылашкан. Орел-Курск алкагындагы салгылашууларга жана Днепрден өтүү учурунда аскердик чеберчиликти жана каармандыкты көрсөткөн.А. А. Кривощеков командалык кылган взвод душмандын 2315 минасын зыянсыздандырып, суу тоскоолдуктары аркылуу ондогон өткөөлдөрдү салган.
Сыйлык – наамдары
Эрдиги жана каармандыгы үчүн эки Жылдыз Орденин, бир Кызыл Туу орденин алган. Днепр аркылуу өткөөл жассоо боюнча күжүрмөн тапшырманы эң мыкты аткаргандыгы үчүн 1943-жылы 20 – декабрда Советтер Союзунун Баатыры деген  жогорку наамга татыктуу болгон. 1945-жылы 21-февралда салгылашуулардын биринде баатырдык менен курман болгон. Сөөгү венгр жерине коюлган.
Хуксэтт (Нү-Гэмпшир)
Хуксэтт (Нү-Гэмпшир) (Hooksett) — Нү-Гэмпшир штатынын Мерримак округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 13451 киши. Болжолдуу аянты - 97.1 км². FIPS коду — 33-37300.
Гидродинамикалык каршылык
Кыймылсыз нерсени суюктук же газдын агымы айланып агып өтсө же, тескерисинче, кыймылсыз суюктукта нерсе кыймылда болсо, анда нерсеге аракет этүүчү бардык күчтөрдүн башкы векторунун кыймыл багытына карай түшүрүлгөн проекциясы Гидродинамикалык каршылыктын чоңдугун берет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Хоултон (Мэн)
Хоултон (Мэн) (Houlton) — Мэн штатынын Аростук округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6123 киши. Болжолдуу аянты - 95.2 км². FIPS коду — 23-33980.
ChatGPT
ChatGPT — OpenAI тарабынан иштелип чыккан жасалма интеллекти (ЖИ) бар чатботу. Ал OpenAI'нин GPT-3.5 жана GPT-4 чоң тил моделдеринин негизинде курулган жана көзөмөлдөгү окутуу менен күчөтмөлүү окутуу ыкмаларын колдонуу менен так жөндөлгөн.
ChatGPT прототип катары 2022-жылдын 30-ноябрында ишке киргизилип, билимдин көптөгөн тармактарында деталдуу жана так жооптору үчүн өзүнө көңүл бурду. Иш жүзүндө туура эмес жоопторду ишенимдүү берүүгө ыкташы олуттуу кемчилик катары аныкталган. 2023-жылы, ChatGPT чыккандан кийин, OpenAI'нин баасы 29 млрд АКШ долларына бааланган. Чатботтун пайда болушу жасалма интеллект мейкиндигиндеги атаандаштыкты күчөтүп, Гуглдун Bard жана Метанын чоң тил моделдерин түзүүсүнө түрткү берди.
ChatGPT баштапкы релизи GPT-3.5 негизделген. GPT-4 негизиндеги нускасы, эң жаңы OpenAI модели, 2023-жылдын 14-мартында чыгарылган жана ал акы төлөп жазылгандарга чектелген негизде жеткиликтүү.
ChatGPT жана GPT-4 Жеффри Хинтон жана Йошуа Бенжио сыяктуу алдыңкы компьютер илимпоздорун, келечектеги ЖИ тутумдары адамдын интеллектинен ашып түшүшү, туура эмес максаттарды көздөшү жана экзистенциалдык тобокелдиктерди жаратышы мүмкүн деген кооптонууларга алып келди.
Кризистик абал
Кризистик абал, критикалык абал – эки фазалуу системанын ортосундагы айырма жоголуп, бирдей касиетке ээ болгон чектик тең салмактуу абал. Кризистик абалдагы заттардын параметрлери төмөнкүлөр: кризистик басым (Pкр), кризис температура (Ткр.), кризистик көлөм (Vкр.) ж. б. Эгер газ абалындагы зат кризистен жогору темпрада болсо, анда ал каалаган чоң басымда суюктукка айланбайт. Кризистик абалга жакындаган сайын жанаша фазадагы заттардын тыгыздыгындагы, курамындагы, касиетиндеги айырмачылыктар жана фазалык өтүү жылуулугу, фаза аралык беттик тартылуу азаят да, кризис чекити нөлгө барабар болуп калат. Аралашмадагы тыгыздыктын жана концент-нын термелүүсү (флуктуациясы) кыйла өсөт. Заттын структурасындагы жана касиетиндеги бул өзгөчөлүктөр Кризистик абалда байкалуучу кризистик кубулуштарга алып келет.
Апплтон Сити (Миссури)
Апплтон Сити (Миссури) (Appleton City) — Миссури штатынын Сент-Клэр округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 3.0 км². FIPS коду — 29-01522.
Калкы
2010-жылы калкы 1314 киши болгон.
Оуэндэйл
Оуэндэйл (Owendale) — Мичиган штатынын Huron округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 296 киши. Болжолдуу аянты - 1.9 км². FIPS коду — 26-61920.
Абдрахманов Сарбат
Абдрахманов Сарбат (1940-ж.т., Жаңыжол айылы) - медицина илимдеринин доктору (1992), профессор (1993).
1963-ж. Воронеж мамлекеттик медицина институтунун стоматология факультетин бүтүргөн. 1963-65-ж. Фрунзе (Бишкек) шаарындагы республикалык клиникалык ооруканада врач-стоматолог, 1965-68-ж. Киевдеги медициналык институтунда хирургиялык стоматология кафедрасынын аспиранты, 1968-83-ж. Кыргыз мамлекеттик медицина институтунун хирургиялык стоматология кафедрасынын ассистенти, кафедранын доценти, балдар стоматологиясы кафедрасынын башчысы, Кыргызстан стоматологдор ассоцияциясынын президенти.
Рамсла
Калкы - 321 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,04 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 71 076. Муниципалитеттин башчысы — др. Томас Баше.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 9 айылдык округка бөлүнөт.
Эбсторф
Эбсторф (Ebstorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Ильцен районуна кирет.
Калкы - 5300 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 27,26 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 60 006. Муниципалитеттин башчысы — Уве Бекен.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Дрешвиц
Дрешвиц (Dreschvitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Рүгөн районуна кирет.
Калкы - 810 киши(2013-ж.). . Аянты - 22,52 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 61 009. Муниципалитеттин башчысы — Олаф Брауман.
Музтөр кени
Музтөр кени - Токтогул районунун аймагындагы курулуштук кум-шагыл-таштуу кен жаткан жер.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Джэфферсонвилл (Кентукки)
Джэфферсонвилл (Кентукки) (Jeffersonville) — Кентукки штатынын Монтгомери округуна караган АКШ шаары.
Гидродинамикалык кыймыл өткөргүч
Гидродинамикалык кыймыл өткөргүч — кыймылдаткычтан берилген айлануу моментин же машинанын валынын айлануу жыштыгын баскычсыз өзгөртүп берүүчү меха­низм.
Гидродинамикалык кыймыл өткөргүч насос менен турбина калактарынын иштөө эсебинен жумушаткарат. Бул кыймыл өткөргүч бири бирине кийиштирилген борбордон четтөөчү насос менен турбина түрүндө 20- кылымдын аягында сунуш кылынган.
Гидродинамикалык кыймыл өткөргүчтүн эки валындагы айландыруу моменттери барабар болот да, ал кый­мыл өткөргүч гидродинамика­лык муфта (гидромуфта) деп аталат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Too ландшафттары
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Эльбе-Парей
Эльбе-Парей (Elbe-Parey) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Йерихов районуна кирет.
Калкы - 7176 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 108,64 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 86 035. Муниципалитеттин башчысы — Ютта Манневиц.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Староколейца
Староколейца — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Полта дарыясынын оң жээгинен 135 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 40 км.
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Вадерн
Вадерн (Wadern) — Германия Федеративдик Республикасынын Саар жеринде жайгашкан Шаар. Мерциг-Вадерн районуна кирет.
Калкы - 16545 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 111,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 10 0 42 116. Мэр — Фреди Девальд.
Шаар административдик курамы боюнча 14 шаардык районго бөлүнөт.
Кризистик басым
Кризистик басым, критикалык басым – заттын же зат аралашмасынын кризистик абалдагы басымы. Таза заттар Кризистик басымдан төмөнкү басымда тең салмактуу суюк жана буу фазаларына бөлүнөт. Кризистик басымда бул эки фазанын ортосундагы айырма жоюлуп, зат өзгөчө бир тектүү абалга өтөт. Бул Кризистик басым тең салмактагы суюктуктун жана буунун чектик басымы, башкача айтканда Кризистик басым заттын физикалык мүнөздөмөсү болуп саналат. Аралашмаларда Кризистик басым анын курамына көз каранды. Таза зат үчүн Кризистик басым бир гана мааниге (чекитке) ээ. Ал эми аралашмаларда Кризистик басым чекиттер системасын түзөт, башкача айтканда аралашма үчүн Кризистик басым сызык менен мүнөздөлөт. Бул сызыктын ар бир чекити Кризистик басымга, кризистик температурага, көлөмгө жана кризистик курамга ээ болот.
Чагылган уурусу
"Чагылган уурусу" (The Lightning Thief) — грек мифологиясына негизделген фэнтези окуялар романы. 2005-жылы жарык көргөн жаш америкалык жазуучу Рик Риордандын алгачкы чыгармасы. Бул Перси Жексон жана олимпиалыктар сериясындагы биринчи роман. Анда азыркы замандагы 12 жашар Перси Жексондун окуялары сүрөттөлөт. Апасы кадимкидей аял, ал эми атасы грек кудайы Посейдон экенин, натыйжада өзү жарым кудай бала болгонун билип калат. Перси жана анын достору Аннабет Чейс жана Гровер Андервуд кудайлар Зевс, Посейдон жана Хейдстин ортосундагы согуштун алдын алыш үчүн тапшырма боюнча барышат.
"Чагылган уурусу" 2005-жылы июнда Hyperion Books for Children компаниясына караган Miramax Books тарабынан басылып чыгарылган. Китеп кийинки төрт жыл ичинде 1,2 миллиондон ашуун нуска менен сатылган. The New York Times гезитинин балдардын бестселлери тизмесинде пайда болуп, Жаштар китепканасы бирикмесинин "Жаштар үчүн мыкты китептер" тизмесине кирген жана башка сыйлыктарга татыган. Ал "Перси Жексон жана олимпиалыктар: Чагылган уурусу" аттуу тасмага ылайыкташтырылып, АКШда 2010-жылдын 12-февралында көрүүчүлөргө сунушталган. Бул романдын уландысы "Макулуктардын деңизи" деп аталат. Китеп Goodreads порталында 5 упайлык баалоо боюнча 4.22 рейтингге ээ.
Гидродинамикалык трансформатор
Гидродинамикалык трансформатор — гидродинамикалык кыймыл өткөргучтун бир түрү.
Азыркы кез­деги Гидродинамикалык трансформатор. бир корпустун ичинде жангашкан насостук, багыттоочу жана турбиналык дөңгөлөктөрдөн турат. Насостук дөңгөлөк кыймылдаткычтын, турбиналык дөңгөлөк жумуш­чу машинанын валы менен туташтырылган. Айландыруучу момент насос­тук дөңгөлөктөн турбиналык дөнгөлөккө жумушчу суюктуктун жардамы менен берилет. Гидродинамикалык трансформатор автомобиль, трак­тор, тепловоз ж. б. машиналардын күч берүү системаларында кеңири колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Берген (Химгау)
Берген (Химгау) (Bergen (Chiemgau)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Траунштайн районуна кирет.
Калкы - 4912 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 36,91 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 89 113. Муниципалитеттин башчысы — Бернд Гитль.
Кризистик көлөм
Кризистик көлөм, критикалык көлөм – заттын же зат аралашмасынын кризистик абал кезиндеги салыштырмалуу көлөмү. Суюктук жана газ түрүндөгү фазалардын салыштырмалуу көлөмү кризистик абалда өз ара бирдей. Бул салыштырмалуу Кризистик көлөмгө ээ болгон суюктуктун тыгыздыгы катуу абалындагы тыгыздыгына караганда үч эсе аз маанисине барбар.
Хэмтон (Нү-Гэмпшир)
Хэмтон (Нү-Гэмпшир) (Hampton) — Нү-Гэмпшир штатынын Роккингэм округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 14976 киши. Болжолдуу аянты - 38.1 км². FIPS коду — 33-33060.
Хэброн (Мэн)
Хэброн (Мэн) (Hebron) — Мэн штатынын Оксфорд округуна караган АКШ шаары.
Керценхайм
Керценхайм (Kerzenheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Доннерсберг районуна кирет.
Гидрокодон
Гидрокодон — жөтөлдү басуучу да­ры. Гидрокодон кодеинден алынып, таасири боюнча ага окшош. Өпкөнүн жана жогорку дем алуу жолдорунун ооруларында таблетка турүндө берилет.
Момункулов Кудаш
Момункулов Кудаш (1932, Акчий-Карасуу айылы - 2002, Токтогул шаарчасы) - СССР саламаттык сактоо отличниги.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Гидроксил тобу
Гидроксил тобу, гидроксил — химиялык көп бирикмелердин молекулаларынын составына кирип, алардын химия, физикалык касиеттерин аныктоочу бир валенттүү ОН тобу. Мис., негиздерде (NaOH), сууда (НОН), спирттерде (С2Н5ОН) ж. б. Гидроксил тобу, гидроксил — хим. көп бирикмелердин молекулаларынын составына кирип, алардын хим., физ. касиеттерин аныктоочу бир валенттүү ОН тобу, мис., негиздерде (NaOH), сууда (НОН), спирттерде (С2Н5ОН) ж. б.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Тоо кырчоосу
Тоо кырчоосу - ээлеген аймагы жана өнүгүү тарыхы боюнча бир тутумду түзүп, бир нече миң км аралыкта созулуп жаткан ири тоолор (мис., Альп - Гималай тоо кырчоосу, Кордильера - Анд тоо кырчоосу ж. б.). Тоо рельефинин классификациясында орогр. жана геоморфол. эң ири бирдик.
Большая Устюба (Буздяк району, Башкыртстан)
Большая Устюба — Башкыртстандын Буздяк районундагы айыл, Копей-Куб айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 331 киши. Почта индекси — 452726, ОКАТО коду — 80217000000.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Тайснах
Калкы - 2894 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 25,79 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 76 143. Муниципалитеттин башчысы — Рита Рөрль.
Бирмингхам (Айова)
Бирмингхам (Айова) (Birmingham) — Айова штатынын Ван-Бьюрен округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.7 км². FIPS коду — 19-06625.
Калкы
2010-жылы калкы 423 киши болгон.
Тоок сымалдар
Tooк сымалдар (лат. Galliformes) - канаттуулар түркүмү.
Төмөнкү эоцен доорунан белгилүү. Уз. 12 смден (кидик бөдөнө) 235 смге (аргус), салмагы 45 гдан 11,5 кггa (күрптөр; үй күрптөрү - 22,5 кг) жетет. Тумшугу кыска, жерде басууга ыңгайланган буту күчтүү, канаты жазы, жүнү тыгыз, түркүн түстүү. Эркектери ургаачысына караганда чоңураак, ачык түстө. Канаты кыска, жазы, тез көтөрүлүп, узакка уча албайт. Tooк сымалдардын 2 түркүмчөсү; гоациндер (1 түр) жана кадимки Tooк сымалдар (240 түрү, тукум курут болгон 100 түрү, 7 тукуму) бар. Арктикадан башка бардык жерде кездешет. Алар полигамдар, 2-20 жумуруткасын 14-30 күн басат. Бырындычы тооктор жумурткасын кум же чириндиге көөмп, балапанын чыгарат. Tooк сымалдардын балапандары уясын дароо эле таштайт. Tooк сымалдар өсүмдүк бүчүрлөрү жана курт-кумурска менен азыктанат.
Илинген-Биркендорф
Илинген-Биркендорф (Ühlingen-Birkendorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. Вальдсхут районуна кирет.
Эгесторф
Эгесторф (Egestorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Харбург районуна кирет.
Калкы - 2381 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 48,7 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 53 009. Муниципалитеттин башчысы — Вальтер Крузе.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Дуков
Дуков (Duckow) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Деммин районуна кирет.
Калкы - 249 киши(2013-ж.). . Аянты - 14,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 52 019. Муниципалитеттин башчысы — Эрхард Галинат.
Джэфферстоун (Кентукки)
Калкы - 26633 киши. Болжолдуу аянты - 25.9 км². FIPS коду — 21-40222.
Эльбингероде (Гарц)
Эльбингероде (Гарц) (Elbingerode (Harz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Вернигероде районуна кирет.
Калкы - 5591 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 80,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 100. Муниципалитеттин башчысы — Андреас Флюгель.
Пайгон
Пайгон (Pigeon) — Мичиган штатынын Huron округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1207 киши. Болжолдуу аянты - 2.1 км². FIPS коду — 26-64060.
Тоолуу Кыргыз Облусу
Тоолуу Кыргыз Облусу — бул Сырдарыя облусундагы жана Жетисуу аймагындагы жашаган кыргыздарга өзэркин облус түзүү долбоору. Маданий-мамлекеттик бөлүштүрүү жөнүндөгү иш-чара; Орто Азияны улуттук-мамлекеттик бөлүштүрүү боюнча алгачкы кадамдардын бири.
Төңкөрүлүштөн кийин окуялар
Анын түзүлүшүнө негизинен 1917-жылдагы Октябрь революдиясы жана бийликке келген большевиктер дартиясынын мурунку Россия имдериясынын карамагындагы элдерге өз алдынча мамлекет түзүүгө укук берүү тууралуу убадасы себед болгон. Мис., 1917-ж. 3 (16)-декабрдагы украин элине карата жазылган В. И. Лениндин манифестинде Украина Республикасынын Россиядан бөлүнүп чыгуу же федерациялык негизде анын курамына кирүү укугу бериле турганы өзгөчө белгилеген. Ал эми 1920-ж. РКП(б)нын чукул арадагы милдеттери боюнча маселе талкууланыд жатканда В. И. Ленин Түркстан комиссиясына «1) Узбекия (өзбектер), Киргизия (казактар), Туркменияны (түркмөндөр) бөлүштүрүү менен Түркстандын картасын (этногр. ж. б.) түзүү; 2) Бул 3 бөлүктү бириктирүү же бөлүштүрүү үчүн алардын шартын терең талдоо» долбоорун сунуштаган. Натыйжада Жети-Суу, Сыр-Дарыя областында жашаган элдер өз алдынча мамлекет курууга умтула баштаган. 1922-ж. жазында А. Сыдыков, Ж. Абдракманов башында турган кыргыздын алдынкы интеллигенттери автономиялык негизде РСФСРдии курамындагы өз алдынча кыргыз мамлекетин куруу долбоорун иштел чыккан. Чүйдө башка улуттардын көбөйүл кетиши же кыргыздардын моноулуттуулугун сактал калуу үчүн жаңы автономиялык түзүлүштүн борборун Кочкор кыштагына көчүрүү сунушталган. Адегенде РКП(б) БК бул демилгени колдоого алыл, Уюштуруу к-тин түзүүгө уруксат берген. 1922-ж. 25-мартта Түркстан КП БКнын секретариаты Түркстан Ресд-нын курамында Тоолуу Кыргыз областын түзүү тууралуу токтом кабыл алган. 26-мартта Түрк БАКтын Президиуму Пишдек, Каракол, Нарын уезддери жана Олуя-Ата уездинин тоолуу районунан турул, борбору Кочкор кыш. болгон Тоолуу КараКыргыз областын түзүү тууралуу Түркстан КП БКнын токтомун бекиткен. Алрель айында Түркстан КП Жети-Суу облаткому Түркстан АССРинин курамында Тоолуу Кыргыз областын түзүү үчүн уюштуруу к-тин түзгөн. Тоолуу Кыргыз облусун түзүү боюнча Уюштуруу съезди 1922-ж. 1-июнда башталыл, 3-июнда Тоолуу Кыргыз областы түзүлгөнү мыйзам жүзүндө бекитилген. Бирок, жаңы түзүлгөн облустун кайсы адм. бирдиктин курамына кириши тууралуу маселе боюнча катуу талаш башталыл, бири-бирине карама-каршы келген эки дикир лайда болгон. Р. Кудайкуловдун тобу казактардын, А. Сыдыков жана Ж. Абдыракманов тарабындагылар РСФСРдин курамына кирүүнү колдол чыккан. Мындай абалда Р. Кудайкулов И. Сталинге кат жолдол, Тоолуу Кыргыз областы буржуазиячыл-улутчул негизде түзүлүд жатканын, анын демилгечилеринин бири - А. Сыдыков бай-маналтын тукуму экенин билдирген. Анын негизинде И. Сталин Уюштуруу съездинин ишин токтотуу тууралуу шашылыш телеграмма жиберген. Натыйжада Тоолуу Кыргыз областын куруу долбоору токтотулуд, днын демилгечилери А. Сыдыков, К. Тыныстанов, И. Арабаев, И. Айдарбековго ж. б. «улутчулдар», «данисламисттер» деген күнөө тагылган.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Момункул кызы Кыркаяк
Момункул кызы Кыркаяк (1923, Арабулак айылы - 2002, Токтогул шаарчасы) - Кыргыз ССР эл агартуу отличниги.
“Өткөндүн элестери” (1996), “Нургазы жөнүндө эскерүүлөр” (1996), “Эненин сөзү” (1997), “Ара-Булак” (1999) китептеринин автору.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Хэмтон Фолс (Нү-Гэмпшир)
Хэмтон Фолс (Нү-Гэмпшир) (Hampton Falls) — Нү-Гэмпшир штатынын Роккингэм округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2236 киши. Болжолдуу аянты - 32.4 км². FIPS коду — 33-33460.
Аркадиа (Миссури)
Аркадиа (Миссури) (Arcadia) — Миссури штатынын Айрон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.2 км². FIPS коду — 29-01648.
Калкы
2010-жылы калкы 567 киши болгон.
Гидрокыймылга келтиргич
Дагы кара
Гидро­динамикалык кыймыл өткөргүч
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Акыш Абдыкаимов
Абдыкаимов Акыш (1942-ж.т., Ничкесай айылы) - эл агартуу отличниги (1996).
1963-жылы Пржевальск мамлекеттик педагогикалык институнун орус тили жана адабияты факультетин бүтүргөн. Учурда Малабай атындагы орто мектепте мугалим болуп эмгектенүүдө.
Судовиха
Судовиха — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Койда дарыясынын сол жээгинен 13 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ранис
Ранис (Ranis) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан Шаар. Заале-Орла районуна кирет.
Калкы - 1812 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 10,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 75 088. Мэр — Андреас Глизинг.
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Хэнкок (Мэн)
Хэнкок (Мэн) (Hancock) — Мэн штатынын Хэнкок округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2147 киши. Болжолдуу аянты - 100.1 км². FIPS коду — 23-30970.
Гидрологиялык станция
Гидрологиялык станция — Деңиздин (же көлдүн) координаталары белгилүү бир чекитиндеги пункту.
Анда кемеден гидро­логиялык (деңиздин абалы, аба ырайы, суунун өңү, тунуктугу, температура жана хим. составы, ошондой эле агымдардын багыты жана ылдамдыгы) байколор жүргүзүлөт.