cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чоро
Чоро термини түрк тилдүү элдерде орто кылымда кеңири колдонулган. Мисалы, 11-кылымда жазылган Ж. Баласагундун "Кутадгу билигинде" Чоро "Чагры-бек" түрүндө учурайт. Анда "Чагрыбек" ордо титулу, "чин" деген мааниде түшүндүрмө берилген. Ал эми түрк, моңгол элдериндеги алгачкы мамлекеттик биригүү "ордо" деген элдик термин менен аталган. Ошондуктан, Чоро титулу мамлекеттик бирикме менен да байланыштуу. Өзбек акыны Мухаммед Солихтин 15-кылымда жазылган "Шайбани-Наме" аттуу тарыхый поэмасында "ички" деген термин менен катар "чухра" деген термин да учурайт. В. В. Бартольд 17-кылымдагы өзбек кандарынын сарай кызматкерлеринин титулдук наамдары менен мансап абалдарын талдап, башка терминдер менен катар "кырк-чохре", "көп-чохре", "чехре-агасы" деген терминдерди да келтирет.Чоро Валиханов"азаматтар", "Чоролор" деген сөздөр казактын байыркы поэмаларында көп учурагандыгын белгилеп, Чоро — азамат дегеи сөздүн синоними, бирок бул сөз бир аз эркин болуп, мурун азамат деген кошулбастан эле жеке өзүнчө колдонулган. Чоро-азамат — нукура жоокердик сөз жана аны орусча: товарищ, дружина деп которууга мүмкүн, — деп жазган. "Манас" эпосунда Чоро термини өзүнүн мааниси боюнча моңголдун "нөкөр" ("жөкөр") арабдын "везир" ("увазир") деген терминдери менен бирдей милдетти аткарат. Ошондуктан эпосто "Чоро", "нөкөр", "жөкөр" терминдери өтө жыш учурайт. Демек, Б. Я. Владимирцовдун белгилүү жобосу менен караганда Чоролор (вассалдык уруу башчылары) кыргыз уруулары өзүнчө эл болуп биригүү процессинде маанилүү роль ойногон деп эсептөөгө болот. Чоро тарыхый термини Караханийлердин мезгилинде кыргыз элинин түзүлүү процессинин ургаалдуу жүрүү учурундагы биригүү тенденциясын туюндургандыгын белгилүү өлчөмдө аныктап турат. "Жоону сайса эр сайды, аты калды Манаска" деген ылакап да ушул Чоролорго байланыштуу келип чыккан. Чоро жөнүндө эпостон төмөнкүдөй көптөгөн мисалдарды келтирүүгө болот. "Аты Чоро дебесең, Семетейден кем эмес", "Үйдө жүрсөң бир Чоро, жоого чыксаң миң Чоро", "Төрөсүнөн Чоросу эр", "күн тийген жердин Чоросу" жана башкалар ушундай сыяктуу Манастын кырк Чоросу төмөнкү саптарда өтө таасын сүрөттөлгөн.
Ал Чоронун ичинде,
Найзакерден кабылан,
Ыктуу Чоро дагы бар.
Акылга чечен иш билги
Мыкты Чоро дагы бар.
Ай балтаны чабуучу
Баатыр Чоро дагы бар.
Бир сырын киши билбеген
Капыр Чоро дагы бар.
"Туйт" деген жакка басуучу
Жаман Чоро дагы бар.
Түрсүлдөп сөздү билбеген
Кеп сүйлөбөс, тил айтпас
Чоркок Чоро дагы бар.
Түндө эшикке чыга албас
Коркок Чоро дагы бар.
Акыл-айла көп билген
Аалым Чоро дагы бар.
Артын бузуп жөн жүрбөс
Залим Чоро дагы бар.
Далайынан иш билген
Тунук Чоро дагы бар.
Тюмыль-Лягаль-Кыке дарыясы
Тюмыль-Лягаль-Кыке — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Воргэ-Тэма куймасынын оң жээгинен 24 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 36 км.
Чоро
Майда ушакты жүргүзгөн,
Бузук Чоро дагы бар
Тюмыль-Лягаль-Кыке дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Чоро
(Саякбай Каралаев, "Семетей", 1. 330), Кара  Кырк Чоро
Чоро — "Манас" эпосунун эпизоддук кейипкери, найман уруусунан чыккан баатыр, Манастын душмандарга каршы алгачкы күрөшүндө жардамга келген баатырлардан.
Кытай Коммунистик Партиясы
Кытай Коммунистик Партиясы - 1948 жылдан бери Жуңгодо бийлик жүргүзүп келе жаткан коммунистик партия.
Музыкалык коомдор
Музыкалык коомдор - адис музыканттардын жана ышкыбоздордун музыкалык көркөм өнөрүн үйрөнүү, изилдөө жана таратуу максатын көздөгөн бирикмелери, шериктештиктери. Музыкалык коомдордун эл аралык, улуттук, региондук ж. б. түрлөрү кезигет. Музыкалык коомдордун эң алгачкы түрү Италиядагы академиялар, Германиядагы музыкалык коллегиямдар болгон. Бүгүнкү күндө «Азыркы музыканын эл аралык коому», «Музыка фольклорунун эл аралык кеңеши» ж. б. бар. Көпчүлүк коомдор ЮНЕСКОнун Эл аралык музыкалык коомунун курамына кирет.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Литий карбонаты
Литий карбонаты, Li2СО3 - түссүз кристалл, балкып эрүү t 732°С, (мындан жогорку темп-рада диссоциацияланат), тыгызд. 2,111 ''г/см3. ''Щелочтуу металлдар жана аммоний туздары (карбонаттар башкасы) катышуусунда эригичтиги жогорулайт. Суудагы эритмелеринде гидролизденет. Орг. эриткичтерде эрибейт. Л. к. суудагы суспензиясы аркылуу СО2 жиберүүдөн гидрокарбонаты LiНСО3 пайда болот. Л. к. к-талар менен тузду, Аl2О3 менен алюминаттар, SiO3 менен полисиликаттар пайда кылат. Л. к. ө. ж-нда натрий же калий карбонаттарын LiСl, LiNО3 же Li2SО4 эритмесине 90oС таасир кылуудан, лаб-яда LiOH эритмесине СО2 өткөрүүдөн алы-нат. Л. к. литий башка бирикмелерин алуу үчүн керектелүүчү туз. Андан алынган Li2О айнек жана карапа чыгарууда, о. эле Л. к. пиротехникада, пластмасса өндүрүшүндө жана металлургияда колдонулат.
20-апрель
20-апрель — Григорий календары боюнча 110-күнү (толук жылда 111), жылдын аягына чейин 255 күн бар.
Атайын укуктардан ажыратуу
Атайын укуктардан ажыратуу – административдик чара көрүүнүн бир түрү; жарандарга берилген укукту (аңчылык, курал алып жүрүү, автоунаа башкаруу) одоно же такай бузгандыгы үчүн колдонулат. Автоунааны башкаруу укугунан четтетүү чарасы ал каражатты майыптуулугуна байланыштуу пайдаланып жүргөн адамдарга карата колдонулбайт.
Жарандардын мыйзам алдындагы теңчилиги
Жарандардын мыйзам алдындагы теңчилиги – кылмыш жасаган адамдардын баардыгы мыйзам алдында тең болуп, жынысына, расасына, улутуна, тилине, тегине, мүлктүк жана кызмат абалына, туруктуу жашаган жерине, дин ишенимине, ынанымына, коомдук бирикмелерге таандыктыгына, ошондой эле башка жагдайларга карабастан, кылмыш жоопкерчилигине тартыларын билдире турган КР кылмыш-жаза мыйзамдарындагы принциптердин бири.
Васильківська
Васильківська — Киев метросунун Оболонско-Теремковская сызыгындагы станция. 2010-жылы 15-декабрьда ачылган.
Сырваж
Сырваж — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Поруб дарыясынын оң жээгинен 7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гваңжудагы көтөрүлүш
Гауңжу Көтөрүлүшүн колдоо же четке кагуу илгертен бери эле консербатибдик жана ашкере оңчул топтор менен ишенимдердин, ошондой эле калктын негизги жана прогресибдүү тармактарынын ортосунда лакмус сынагы катары болуп келген. Ашкере оңчул топтор көтөрүлүштү жаманатты кулууга аракет кылышты. Ушундай аргументтердин бири Чун Ду-хуан расмий түрдө кызматка киришкенге чейин болгонун жана ушундан улам аны баштаган студенттерге каршы болгон жөнөкөй студенттердин нааразычылыгы болушу мүмкүн эмес деп эсептешет; бирок Чун Ду-хуан 1979 Бештин айынын 12 бийликке келгенден кийин, Түштүк Корейанын мурунку өкмөтүнүн ийгиликтүү аскердик төңкөрүшүн жетектегенден кийин, иш жүзүндө Түштүк Корейанын жолбашчысы болуп калган.
Түштүк Кореядагы генерал Чон Ду Хвандын бийлигине каршы көтөрүлүш. Сеулда генерал Чон Ду Хван калкка 1980 жылдарда ар кандай баш аламандык башкаруусунан Гбанжудагы Чхоннам университетинин студенттери көтөрүлүшкө чыгышкан. Ошондо мамлекеттик армиянын куралданган күчү менен көтөрүлүштү басууга аракет жасашкан. Студенттер шаардын борборуна чейин барууну жана аскерлер аларды чыгарбоого аракет жасоодон улам катуу кармаш башталып көптөгөн адамдар өлүмгө дуушар болгон. 27-майда кармаш болгон шаардагы MBC мамлекеттик телерадио компаниясынына таандык бөлүмүн өртөөгө жетишишкен. Анткени студенттер өлкөнүн диктатордук башкаруусун каршы чыккан ойлорун бут өлкөгө жана обого туура эмес маалымат чыгаргандыгын шылтоо кылышкан. 21-майда 300 миндей карапайым калк биригип студенттердин диктатордук армияга каршы чыгышкан жана шаарды бат эле басып алып борбордук башкаруу менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүгө жетишкенде бут өлкөдөн чыккан армиялык топ шаарды курчап алып 5 дивизия 750 минден турган көтөрүлүшчүлөрдү 20ден турган жоокерлер 90 минуттун ичинде шаарды кайра басып алуга жетишкен. Кармаштын кесепетинен 207 адам өлүмгө учурап жана көптөгөн адамдар ар кандай оор жаракаттарды алышкан Улуу Британиянын BBC 1980 жылы каза тапкандардын саны 2000 ге жеткен деп эсептешкен.
Моноплакофоралар
Моноплакофоралар (лат. Monoplacophora) — моллюскалардын бир классы.
Ибн Хаукал
Ибн Хаукал (931–991) – араб саякатчысы, тарыхчы.
Ал Орто Азия элдеринин тарыхын жазууда замандаш окумуштуулардын эмгектерин пайдаланган. Анын негизги китеби «Китаб сурат ал ард» («Жер шарынын түзүлүшү ж-дөгү китеп») деп аталат. Орто Азия геогр., жаратылыш байлыктары, түркий тилде сүйлөгөн элдердин ээлеген орду, кесипчилиги ж. б. ж-дө жалпы түшүнүк берген.
Китебинин «Мавераннахр» деген бөлүгүндө Бухара, Самаркан, Исфиджаб (Чымкент), Шаш (Ташкен), Фергана ж-а Хорезм ш-лары, аларда жашаган элдер, уруулар ж-дө баяндама жазган. Ал эми эң акыркы бөлүгүндө кыргыздар мекендеген аймак, шаарлары, соода жолдору ж-дө өтө баалуу маалыматтар жолугат.
Ош, Чаткал, Кожент, Тараз, Шельжи ж. б.шаарлар ж-а алардын тегерегинде жашаган кыргыздар, алардын чарбасы, аскердик иштери ж-дө айтылат. Гуздар ж-дө сөз козгоп, «бул түшүнүк уруу, аймакта жашаган эл деген маанини берет» – деп жазган Хаукал.
Анын эмгеги эки жолу немис тилинде басылып чыккан.
Кийим катмай
Кийим катмай - балдар жеңил-желпи кийимдерин катып ойной турган оюн. Тутум боюнча балдардын тобу бир баланын кийимин тегеректеп турушкан же олтурушкан. Ортодо турган кийими катылган бала оюндагыларды тегерете бир сыйра карап чыгып, алардын сырткы көрүнүш кебетесинен, көз карашынан кийим кимде экенин тапканга чейин ортодо күлкү болуп тура берген. Баамчыл, байкагыч, кыраакы балдар кийим кимде экенин бат эле табат. Катылган кийим кимден чыкса, ал ортого чыгат да, анын бир кийими катылып, оюн улантыла берет. Кийим катыларда ортодогу бала алаканы менен көзүн жаап турат.
Үч-Дөбө
Үч-Дөбө — Кыргызстандын Баткен облусунун Баткен районундагы айыл. Ак-Сай айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы — 1347 киши (2009-жылы).
Кийит же сарпай
Кийит же сарпай - кыз берип, уул үйлөнтүүгө байланыштуу эки үй-бүлөнүн өз ара катышуусуна тиешелүү кийим же кездеме түрүндөгү алыш-бериш. Сарпай же сарпайы фарси тилинде «баштан аякка чейин» же «баштан аякка чейин кийинтүү» дегенди туюнтат.
Грамматикалык бирдиктер
Грамматикалык бирдиктер – жалпылаштырылган грамматикалык маңыз-маанини, касиет белгини көрсөтүүчү бирдиктер. Булар сөз, сөз формалары, синтаксистик ар кыл конструкциялар (сөз айкаштары, аналитикалык тизмектер, жөнөкөй сүйлөмдөр, ар кыл түрмөктөр, татаал сүйлөмдөр, айтымдар). Мындан сырткары таза грамматикалык маанини билдирүүчү көмөкчү морфемалар, кызматчы сөздөр (байламта, жандооч, бөлүкчө), аналитикалык формалар. Бул грамматикалык бирдиктер грамматикалык структурада өзара иерархиялык байланышта болуу менен, эки түрдүү катыштык касиеттери аркылуу бири-бирине карама-каршы коюлат: 1. синтагматикалык; 2. парадигматикалык.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз тилинин лингвистикалык маалымдамасы. Б.:2015.-256 б. ISBN 978-9967-464-70-4
Америкалык лингвистикалык коом
Америкалык лингвистикалык коом - (АЛК) — АКШ тилчилеринин тирүү тилдерди синхрондуу түрдө изилдөө максатында түзүлгөн уюму. АКШнын 29 белгилүү тилчилеринин демилгеси менен 1924-ж. негизделген. Уюштуруу комитети: Л. Блумфилд, Э. Стёртевант, Дж. М. Боллинг ж. б. эмгектенишет. 4200дөн ашык мүчөсү (2000) бар бул коомдун чогулушу жылына бир жолу болот. Аны жыл сайын шайланып туруучу президент жетектейт. Уюштуруу борбору — секретариат (Вашингтон шаары). Коомдо аткаруу жана басма боюнча комитеттер иштейт. Басма боюнча комитеттин төрагасы — АЛКнын басма сөз органы болгон «Language» («Тил») журналынын редактору. Адегенде коомдо тирүү тилдердин, айрыкча изилденген тилдердин жаралышы гана катталып жазылган (анын ичинде америкалык индей тили) болсо, кийин бул коомдун тематикасы кеңейип, грамматикалык теория, жазуу, типологиялык лингвистика, тилдик өзгөчөлүктөр, ошондой эле тилдин келип чыгуу тарыхы, анын өзгөрүүсү, жоюлуу себеби да изилдене баштаган. Бюллетени (LSA Bulleti) жылына бир жолу, ал эми АКШ, Канададагы лингвистикалык иштер жана окумуштуулук даражаларды, наамдарды ыйгаруу боюнча программалар жылына 2 жолу жарык көрөт. АЛКнын программасы негизинен Л. Блумфилддин «Тил жөнүндө илим үчүн бир нече жоболор» (1926), «Тил» (1933) деген эмгектеринде баяндалган. Кийинчерээк ал З. Харрис, Б. Блок, Дж. Трейджер, Г. Смит, Ч. Хоккет ж. б. тарабынан өнүктүрүлүп, ишке ашкан. АЛКнын ил.-из. иштери 20-кылымдын 20-жылынын аягына чейин Л. Блумфилддин концепциясы (дескриптивдик лингвистика) менен байланыштуу жүргүзүлсө, 60-жылдан кийин Н. Хомскийдин концепциясына, 70жылдан тартып прагматика маселесине багыт алган.
Шошоурья (дарыя)
Шошоурья — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лозьва дарыясынын оң жээгинен 241 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Музыкалык конкурстар
Музыкалык конкурстар (лат. concursus - кагылышуу, жарышуу) - алдын ала кулактандырылган шарт, эреже боюнча музыкант - аткаруучулардын чыгармачыл жарышы. Музыкалык конкурстардын азыркы түрү 19-кылымдын аягынан тартып калыптана баштаган. Алгач улуттук алкакта уюштурулган Музыкалык конкурстар кийин эл аралык мүнөзгө ээ болгон. Биринчи эл аралык Музыкалык конкурстарды орус гитарачысы Н. П. Макаров 1856-ж. Брюсселде уюштурган. Ошондон тартып эл аралык Музыкалык конкурстар ырааттуу уюштурулуп желе жатат. Бүгүнкү күндө эл аралык Музыкалык конкурстарды уюштуруу эрежелерин жөнгө салуу максатында эл аралык Музыкалык конкурстар Федерациясы уюштурулган. Ал уюм жыл сайын өзүнүн бюллетенин ж. б. басма сөз материалдарын чыгарып турат.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Конфуций
Конфуций (кытайлык кырг. Куңзы, кыт. 孔子 Кун-Зы, жай кыт. 孔夫子 Кун Фу-Зы, лат. Confucius) - Кун фу зы (б.з.ч.551-479)- байыркы Kытай ойчулу, кытай философиясында конфуцийчилик багытына негиз салган.
Куңзы тектүү, бирок кедейленип калган үй бүлөдө туулган. Өмүрүнүн көбүн Лу падышалыганда өткөргөн. Жаш кезинде чиновник болгон, кийин Кытайда биринчи жолу өзүнчө мектеп ачкан. Анда Куңзынын санат сөздөрү, аңгемелери окутулган, жакын шакирттери топтолгон.
Куңзыди ар түрдүү эмгектердин ("Өзгөрүштөрдүн китеби", "Ырлар китеби") автору деп эсептешет, бирок анын көз караштарынын бир кыйла тагыраак булагы - "Аңгемелер жана ой жүгүртүүлөр" (Лунь Юй) деген эмгеги болуп саналат, мында Куңзынын жана анын шакирттеринин санат сөздөрү жазылган.
Куңзыдин философиялык системасынын борборунда адеп-ахлак жана тарбия маселелери турат. Куңзыдин окуусундагы башкы жобо- жень (гумандуулук).
Куңзыдин системасында башка этикалык категориялар да орун алган: и - парыз, адилеттүүлүк сезими, синь - берилгендик, ак ниеттүүлүк. Куңзыдин этикалык концепциясынын бардык категориялары нормативдүү инсанды мүнөздөө үчүн кызмат кылат, бул инсан эң жогорку моралдык сапаттарга ээ жана эң бийик социалдык абалды ээлейт. Мындай инсанды ал "асылзаада адам" деп атаган. "Асылзаада адамга", Куңзыдин пикири боюнча, өзүнүн жеке керт башынын мүдөөсүнө жетеленген жана төмөнкү социалдык абалды ээлеген "кичиникей адам" карама каршы турат. Ошол эле убакта Куңзы жаратылышы боюнча бардык адамдар бирдей, бирок алар көнүмүш адат-жоруктарынан айырмаланышат. Мына ошондуктан өзүн өзү өркүндөтүү үчүн адам өз кемчиликтерин женип чыгып, изги жүрүш-турушка келиши керек.
Куңзыдин айткандарында мамлекеттик бийлик көйгөйү чоң орунду ээлейт. Анын пикири боюнча башкаруучулар элдин ишенемине ээ болууга жана аны өзүлөрүнүн жеке жүрүш-турушу менен тарбиялоого тийиш, анткени мамлекетти башкаруу ишке ашырылып жаткан формалар адамдардын жана жалпы эле коомдун адеп-ахлагына таасир берет.
Куңзыдин саясий программасы коомдун бардык мүчөлөрүнүн тийиштүү милдеттерин аныктоо менен чектелет. Ар бир адам коомдогу өзүнүн ордун билиши керек: "Падыша-падыша, букара-букара, ата-ата, уул-уул болууга тийиш".Куңзы бардык чачыранды аймактарды бирдиктүү бир мамлекетке бириктирүүнү жактаган.
Конфуцийчиликтин идеялары Кытайдын тарыхында андан ары өнүктүрүлүп, кийин ал мамлекеттик дин катарында таанылган.
Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети
'''И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети''' — жогорку окуу жайы жана Кыргыз Республикасындагы эң эски университеттердин бири болуп саналып, Кыргызстандын биринчи Алиппесин түптөөчүсү, көрүнүктүү ойчул, акылман жана илимпоз Ишеналы Арабаевдин ысымын алып жүрөт. Кыргыз ССР БАКтын 1944-ж. 15-декабрдагы токтому менен 1945-ж. 1-февралда Фрунзе (Бишкек) шаарында Кыргыз кыз-келиндер окуу жайы уюшулган. Анын базасында 1950-ж. Мугалимдер институту, 1952-ж. В.В.Маяковский атындагы Кыргыз кыз-келиндер педагогикалык институту ачылган. 1992-ж. Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институт, 1994-жылдан И. Арабаев атындагы КМПУ деп аталат. Учурда университетте 13 миңден ашуун студенттер билим алышууда. 1000ден ашуун профессор-окутуучулук курамынан турган эмгек жамааты эмгектенет (2003). Университетте 9 институт (чыгыш элдеринин тили жана маданияты, мамлекеттик тил жана маданият, жаңы информациялык технология, Европа цивилизациясы, дүйнө тилдери, экология жана жаратылышты пайдалануу, педагогика жана психология, гуманитардык билим берүү, адистерди кайра даярдоо жана билимин жогорулатуу), 4 борбор (экономика жана менежмент, коомдук адистерди даярдоо, маданий билим берүү жана жогорку окуу жайына даярдоо), 2 лицей бар, ошондой эле чет элдик окуу жайлары менен байланышты ишке ашырып турган эл аралык бөлүм да бар. Ректору – А. А. Асанканов. Университетте 2011-12 окуу жылында 18000 студент, 2000 окутуучу бар.
Касабе суу каналы
* Qanat Gonabad or Kariz Kai Khosrow
* Pars
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%AA_%D9%82%D8%B5%D8%A8%D9%87
Живопистүүлүк
Живопистүүлүк (көркөмдүүлүк) – реалисттик көркөм искусстводо биринчи кезекте станоктук живописке мүнөздүү болгон буюмдар дүйнөсүнүн объективдүү сапаттарын чагылдырган көркөм аткаруунун кээ бир өзгөчө белгилери (касиеттери). Курчап турган чөйрөнүн көзгө көрүнгөн көрүнүштөрү эч качан селейип катып калган формалардын жыйындысы боло албайт, себеби алар жашоонун, кыймылдын, материалдык дүйнөнүн өзгөрүп турушун анын сырткы көрүнүшү аркылуу билдиришет. Табиятта жана көркөм искусстводо көз менен көрүп турган түс жана жарык айкалышынын чыныгы ийкемдүү (кыймылдуу) динамикасын, контрасттардын молдугун, бир түстөн экинчи түскө өтүүдөгү жумшактыкты көркөмдүү деп атаса болот. Улуу реалист-сүрөтчүлөр Рембрандт, Веласкес, В. И. Суриков, И. Е. Репиндин чыгармаларында живопистүүлүк табигый нерсени, жашоонун бардык жактарын чагылдырууда эң кубаттуу көркөм каражат катары пайдаланылган. Реалисттик практикада ал өзгөрүүсүз касиет катары каралбайт, себеби анын мүнөзү жана «ченеми» кашкайган чындыктын талаптары менен шартталган. Живопистүүлүктү көрсөтүүнү башкы максат кылып алган жерде ал бара-бара бир нерсени сырт көрүнүшүнөн кабыл алууга шарт түзөт жана формалисттик жасалмалуулукка айланат. «Живопистүүлүк» термини графикада, скульптурада, жасалга-колдонмо өнөрүндө алардын ар биринин милдеттерин, мүнөзүн жана сүрөттөө мүмкүнчүлүктөрүн эске алуу менен пайдаланылат.
Вэрмилион (Огайо)
Вэрмилион (Огайо) (Vermilion) — Огайо штатынын Lorain округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 10 045 киши. Болжолдуу аянты - 28.1 км². FIPS коду — 39-79716.
Жарандардын саламаттыгын коргоо
Жарандардын саламаттыгын коргоо – ар адамдын денебой, акыл-эс саламаттыгын сактоого жана бекемдөөгө, анын жигердүү өмүр сүрүүсүн узартууга, медициналык жардам көрсөтүүгө багытталган саясий, экономикалык, социалдык, маданий, илимий, медициналык, санитардык-гигиеналык, эпидемияга каршы мүнөздөгү чаралардын жыйындысы.
Жогорку Кибрас
Жогорку Кибрас — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Хакасия Республикасы, Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Уса дарыясынын сол жээгинен 67 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 44 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь бастауынан Кондома дарыясын кошпогондо, Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ортоташ мөңгүсү
Ортоташ мөңгүсү — Борбору Теңир-Тоодогу өрөөн тибиндеги ири мөңгү. Какшаал тоо тизмегинин түн. капталында, Чоң Үзөңгүкууштун башталышында жайгашкан. Уз. 13,3 км, жалпы аянты 23,0 км2. Башы деңиз деңгели 5200 м, этеги 3940 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4570 м, абляция облусунун аянты 5,5 км2. Мөңгүдөн Котурсуусунун (Чоң Үзөңгүкууштун алабы) биркурамы башталат.
Атайын, аскердик же ардак наамынан, класстык ченинен жана мамлекеттик сыйлыктарынан ажыратуу
Атайын, аскердик же ардак наамынан, класстык ченинен жана мамлекеттик сыйлыктарынан ажыратуу – КР кылмыш-жаза мыйзамдары боюнча жазалоонун бир түрү (кошумча чара катары гана). Оор жана өзгөчө оор кылмыш үчүн жазалоодо сот (күнөкөрдүн керт башын эске алуу менен) аны атайын, аскердик же ардактуу наамдан, класстык ченден, мамлекеттик сыйлыктардан ажыратышы мүмкүн.
Технология
Технология (грекче techne – өнөр, устаттык, билгичтик жана ...логия) – ар кыл өндүрүш тармагында, курулушта ж. б. сырьё, материал же буюм алуу, иштетүү жолдору менен ыкмалардын жалпы аты; ал жолдорду жана ыкмаларды иштеп чыгуучу жана өнүктүрүүчү илимий тармак. Толук аталышы - «технологиялык процесс» өндүрүштү техникалык текшерүү өндүрүш процессинин баяндамасы, түшүндүрмө эреже, инструкция, карта, графиктер да Технология түшүнүгүнө кирет. Өндүрүштө машина куруу Технологиясы, тоо иштери Технологиясы ж. б.; материалдарды иштетүүдө металлдар Технологиясы, кездемелер Технологиясы, тамак-аш Технологиясы ж. б. болуп айтылат. Технология процессинин техникалык-экономикалык натыйжалуулугу сырьё менен энергиянын салыштырма сарпталышына, буюмдун саны жана сапатына, иштин өндүрүмдүүлүгүнө, буюмдун өздүк наркына карата бааланат.
Виставковий центр
Виставковий центр — Киев метросунун Оболонско-Теремковская сызыгындагы станция. 2011-жылы 27-декабрьда ачылган.
Литий хлориди
Литий хлориди, LiСl - түссүз кристалл. Эрүү t 614°С, кайноо t 1382°С. 100 г сууда (0°С) 69,18 г Л. х. эрийт. Нымдуулукту жакшы тартат. Этанол, пропанол, ацетон, хло-роформ, пиридинде, татаал эфирлерде жакшы эрийт. Л. х. Li2SО4 менен ВаСl2 ортосундагы орун алмашуу реакциясы аркылуу, көмүртек катышуусу менен Li2О жана Li2СО3 ысытып хлорлоодон жана LiОН же Li2СО3 туз к-тасы менен өз ара аракеттенишинен пайда болот. Ал металлдык литий жана анын бирикме-лерин алыш үчүн сырьё болуп саналат. Ө. ж-да колдонулуучу кондиционердеги нымды, СО2 жана орг. заттар сиңирип алуучу компонент болуп саналат. Л. х. флотореагенттер өндүрүшүндө, орг. синтезде катализатор, самолетту муз каптоодон сактоочу каражат катарында пайдаланылат, ток хим. булактарында катуу электролит болуп саналат.
Шурулар
Шурулар (лат. Montipora) — Шурулардын бир уруусу.
Власов, Валентин Степанович
Валентин Степанович Власов (1946 жылы 20 августта туулган) — орусиялык мамлекеттик ишмер. Орусиянын Кыргызстандагы мурдакы элчиси.
Өмүр-баяны
Туулуп өскөн жери — Архангельск. 1963 жылы "Красная кузница" деген заводдо токарь болуп иштеп баштады. Кийин Союздук Аскеринде кызмат өтөгөн. Демобилизациядан кийин Мурманск деңиз пароходстводо токарь болуп иштеди, Архангельск облустун жарандык коргонуу штабында мастер болду, кийинчирээк Архангельск соода профучилищенин НВПнын жетекчиси болуп даяндалды. 1974 жылдан баштап ВЛКСМдин комитетинин катчысы катары иштеп, 1976 жылдан — Архангельск ПШО партбюронун катчысы болуп иштеди. 1978 жылы сырттан окуп жүрүп (заочно) М.В.Ломоносов атындагы Архангельск мамлекеттик пединститутун аяктады.
21-апрель
21-апрель — Григорий календары боюнча 111-күнү (толук жылда 112), жылдын аягына чейин 254 күн бар.
Метевтамак (Туймазин району, Башкыртстан)
Метевтамак — Башкыртстандын Туймазин районундагы айыл, Карамалы-Губеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 443 киши. Почта индекси — 452796, ОКАТО коду — 80251830004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Аталма облигация
Аталма облигация – ээси өзгөчө китепте каттала турган облигация. А. о. адатта упайсыз болот (упайлуу облигациядан айырмаланып).
Ханой
Ханой - Вьетнамдын борбор шаары.
Тынбахтино (Калтасин району, Башкыртстан)
Тынбахтино — Башкыртстандын Калтасин районундагы айыл, Краснохолм айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 81  киши. Почта индекси — 452852, ОКАТО коду — 80233847008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Барскоон колтугу
Барскоон колтугу - Ысык-Көлдүн түштүк жээгиндеги булуңча. Барскон кыштагынан 3,5 км аралыкта. Узундугу 1 км, туурасы оозунда 0,9 км, тереңдиги 50 м дей. Барскон суусу куят. Батыш жээги жантайыңкы, чыгышы тик; түштүк жана түштүк батыш жээктеринде кумдуу жазы тилке жатат. Төрүнөн 200 м аралыкта голоценде көлдүн деңгээли көтөрүлгөндө пайда болгон шилендилер кезигет. Булуңчанын таманы чөкмө (кум, алевролит, чополуу илээшкек) тектерден туруп, көл тарапты карай жантаят.
Моралар
Моралар (лат. Mora) — деңиз балыктарынын бир уруусу, буларга Австралия морасы (лат. M. dannevigi), Жер-Орто деңизинин морасы (M. mediterranea) кирет.
Ирандын ЮНЕСКОдогу маданий жана руханий мурастары
=Ирандын ЮНЕСКОдогу маданий жана руханий мурастары= ЮНЕСКОнун баш мыйзамынын 7-беренесине ылайык ЮНЕСКО менен кызматташкан институттардын ортосунда макулдашуу түзүү үчүн, ага мүчө болгон өлкөлөр улуттук коммиссия түзүүгө жоопту болгон. Азыркы учурда ЮНЕСКОнун 190 улуттун өкүлдөрүнөн турган коммиссиясы бар, 2006-жылдан бери бир катар өлкөлөрдүн маданий, тарыхый мурастары, ал менен катар Иран мамлекетинен да ЮНЕСКОнун маданий жана руханий мурасы аталып каттодон өткөн. =Эстеликтер= Төмөндөгү эстеликтер Ирандын атынан ЮНЕСКОдо каттоодон өткөн: =Глоссалар= Негизги жазылышы: Иран маданий жана руханий мурастары тууралуу башкалардын дооматтары XX-кылымдын акыркы 10 жылдыгында жана XXI-кылымдын башында, өзгөчө ЮНЕСКО тарабынан адамзаттын маданий жана руханий мурастары катталып баштаган кезде Ирандын бир катар маданий жана руханий мурастары башка өлкөлөрдүн талашуусуна айлана баштаган, өлкөлөрдүн атынын катталуусу көбөйө баштаган, ал эми кээ бир мурастар биргеликтүү мурас катары каттоодон өткөн, ошондуктан Иран алардын бир канчасын кайра карап жана изилдеп чыгуусун өтүнгөн. =Ошондой эле= *Иран маданий жана руханий мурастары тууралуу башкалардын дооматтары =Булактар=
Маданият
Кашан килеми
=Кашан килеми= Кашан килеми Иран килемдеринин бир түрү болуп саналат жана бул аймактагы кол өнөр жай азыркы учурда жана байыркы заманда да өндүрүлүп келген жана өндүрүлүп келет. =Булактар= -*Иран килеми. Фазлулла Хешмати Резави. Үчүнчү басылыш. Маданий изилдөө бөлүмү. Тегеран. 2001-жыл Маданият
Маалыматтуу коом
Маалыматтуу коом
Эгерде:
Дельтаплан
Дельтаплан - (delta грек алфавитинин 4-тамгасы жана planum жалпактык) — моторсуз учуучу аппарат. Анын көрүнүшү гректин Д (дельта) тамгасына түспөлдөш болот. Адегенде дөңсөө жерден гана учат. Тыгыз кездеме (мисалы, лавсан, дакрон) менен капталган ичке (30-40 мм) металл түтүкчөлөрдөн түзүлүп, парустун шамал менен кездешүүсүнөн пайда болгон көтөрүү күчүнүн эсебинен абада кармалып турат. Салмагы 16-20 кг. Канаттын астына рулдук башкаруучу трапеция (башкаруу туткасы) менен асма система (учкучтун орду) орнотулат. Учуу учурунда учкуч трапеция боюнча солго, оңго, алдыга же артка ордунан жылып, дельтапланды тең салмактуулуктан чыгарат. Ошонун натыйжасында анын учуу багыты өзгөрөт. Мотору чакан (10-15 кВт) болгон дельтапланды мотодельтаплан деп аташат. Тең салмактуулук идеясы немис инженер О. Лилиенталга таандык (1981). Алгачкы дельтапланды 1951-жылы амер. Ф. Регало жасаган. Анын конструкциясы боюнча бир нече дельтаплан жасалып, абага көтөрүлгөн.
Ибн Хордадбек
Ибн Хордадбек — Абу-л-Касым Убайдаллахибн Абдаллах (820–912) – Ирандан чыккан араб географы.
Анын «Китаб ал масалик ва-л-мамалик» («Саякат жана мамлекеттер жөнүндөгү китеп») аттуу эмгегинде Иран, Хорасан, Орто Азия аймактарына геогр. мүнөздөмө берилет, соода жолдору, маршруттардын багыты, киреше түшүүчү булактар, айыл-кыштактар сүрөттөлгөн.
Кыргыз жергеси ж-дө сөз козгоп, шаарлардын соода байланыштары, калк жашаган жерлердин аралыгы, аймактардын бөтөнчөлүктөрү ж-дө сөзболот. Анын ою б-ча, түштүк соода жолу Бухара, Замин, Аксыкет, Куба, Ош, Өзгөн, Атбашы, Жогорку Барскан (Ысык-Көлдүн түштүк тарабы), Чыгыш Түркстан аркылуу түндүк соода жолу Замин, Шаш (Ташкен), Исфижаб (Чымкен), Тараз (Жамбул), Мерке, Невакет, Суяб (Акбешим) ж-а Жогорку Барскан аркылуу өткөн. Орто ж-а Борб. Азиядагы түркий тилде сүйлөгөн элдер, а. и. кыргыздар (хиргиз) тууралуу да маалыматтар кездешет.
Анын бул эмгеги француз тилинде да басылып чыккан.
Музыкалык драматургия
Музыкалык драматургия - драмалык чыгарманын мазмунун, оюн, идеясын, эстетикасын музыкалык сахналык чыгармаларда (опера, балет, оперетта) чагылдыруунун ыкмалары, каражаттары. Музыкалык драматургия негизинде драмалык чыгармага мүнөздүү закон-ченемдүүлүк жатат (мис., экспозиция, жалгаштыруу, өнүктүрүү, кульминация, жыйынтыктоо ж. б.). Бул жалпы мыйзам ченемдүүлүктөр Музыкалык драматургияда көркөм өнөрдүн ар биринде өз алдынча чагылдырылат жана ишке ашырылат. Аны чагылдыруунун формалары, ыкмалары, каражаттары дайыма өзгөрүлүп, өнүгүп-өсүп олтурат. Oпepa аспаптык музыкага мүнөздүү Музыкалык драматургия ыкмалары менен байыса, өз кезегинде оркестр да опера өнөрүнө мүнөздүү каражаттарды пайдаланган. Ушуга байланыштуу симфониялык драматургия, сонаталык драматургия ж. б. түшүнүктөр колдонулат.
Жарандардын тең укуктуулугун бузуу
Жарандардын тең укуктуулугун бузуу – адамдын жана жарандын конституциялык укуктарына жана эркиндиктерине каршы кылмыш. Эгер бул аракеттер укуктарга жана мыйзамдуу кызыкчылыктарга зыян келтирсе, бир жарандардын укуктарын басынтуу же башкаларына, жынысына, расасына, улутуна, тилине, тегине, мүлктүк жана кызмат абалына, жашаган жерине, динге карата мамилесине, ишенимдерине, коомдук уюмдарга тийиштүүлүгүнө жараша артыкчылыктарды түзүү.
Ак-Суу, заказник
Ак-Суу заказниги – Москва районундагы аңчылык заказниги.
Кыргыз Ала-Тоосунун түндүк капталында. Жарташ, Карагер, Бултуке сууларынын алабын камтыйт. Аянты 7,0 миң га. Азайып бараткан тоо эчки, улар, кекиликтерди коргоо жана көбөйтүү максатында 1975-ж. уюшулган.
Депозит банкы
Депозит банкы - (англ. deposit bank, bank of deposit) калктан салымдарды кабыл алуучу банк. Депозит банкы негизинен жеке адамдардын, ишканалардын, мамлекеттик уюмдардын убактылуу бош акча каражаттарын тартууга, анын эсебинен узак эмес мөөнөткө (адатта 3-6 айга) ссуда берүүгө адистештирилген, ошондой эле эсеп операцияларында кыска мөөнөттүү коммерциялык векселдер менен ар түрдүү ишеним операцияларын да ишке ашыра алат.
Ата-мекендик вексель
Ата-мекендик вексель – милдеттенмеси ошол өлкөнүн резидентине жүктөлүүчү вексель.
Морвоң
Морвоң (лат. Dactylopagrus morwong) — деңиз балыктарынын бир түрү.
Педагогикалык такт
Педагогикалык такт –  мугалимдин өз педагогикалык ишмердигинде, окуучулар, балдар менен болгон мамиледе ченем принцибин сакташы, окуу-тарбия ишинде балдарга ыгын таап туура мамиле жасай билүү, кылдаттык менен табылган педагогикалык каражат-ыкмалар аркылуу окуучуларга таасир көрсөтүү чеберчилиги.
Педагогикалык такт негизи - педагогдун балдардын психологиясын терең билүүсү жана окуучуга индивидуалдуу мамиле жасоо жөнүндөгү педагогикалык жобого кеңири түшүнүүсү. Педагогикалык такт мугалимдин түрдүү кырдаалдарда, окуучунун көңүл маанайын, оюнун багытын кылдаттык менен баамдап, ошого жараша мамиле жасап, баланын тилин таап, окуу-тарбия процессинде оң натыйжага жетишинен көрүнөт.
Педагогикалык такт – мугалимдин профессионалдык сапат-касиети, анын педагогикалык чеберчилигинин бир кыры. Мындай сапат педагогдун чаалыкпаган эмгегинин, изденүүлөрүнүн, бул багыттагы атайын илим-билимди терең үйрөнүүсүнүн, өзүн өзү кайрап-бүлөп өстүрүүсүнүн натыйжасы. Окуучуга жакын болуу, ага мээримдүү, жапакеч мамиле жасоо, аны ыгы жок эркелетүү, тең ата болуу деген сөз эмес. Балага гумандуу мамиле жасап, ошону менен катар ага талап коё да билүү керек. Окуучуга ишеним көрсөтүү, ага «оптимисттик гипотеза» (Макаренко) менен карай билүү, анын кишилик ар намысын урматтоо, маданияттуу, сылык жүрүм-турум, мамиле этүүнүн демократиялык стили, түркүн кырдаалда учурдун, моменттин өзгөчөлүгүн бурчатпай туюп, керектүү тоналдуулукту кармай билүү – педагогдун окуучулар арасындагы атак-аброюнун, авторитетинин булагы.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004,
22-апрель
22-апрель — Григорий календары боюнча 112-күнү (толук жылда 113), жылдын аягына чейин 253 күн бар.
Киндик эне
Киндик эне - төрөтүүгө катышып, баланы жерден алып, киндигин кескен аял. Бардык элдерде төрөтүүчү аялдарга чоң роль таандык. Балдарды төрөп жаткан аялдын ден-соолугу, ал турсун өмүрү аталган аялдардын иш билгилигине жараша болгон түрк элдеринде жаңы төрөлгөн бала жерден алып, киндигин кескен аялдын мүнөзүн тартат деген ишеним бар, ошондуктан мүнөзү боюнча өзүнө жаккан аялдарды тандашкан. Киндик эне 2-3 күн бала менен энесинин жанында болгон. Балага кийим даярдайт, ал үчүн баланын ата-энесинен сый көрөт. Баланын төрөлүшүнө байланыш- туу союлган койдун терисин, төш этин киндик энеге беришкен.
Іподром
Іподром — Киев метросунун Оболонско-Теремковская сызыгындагы станция. 2012-жылы 25-октябрьда ачылган.
Дэлфос (Огайо)
Дэлфос (Огайо) (Delphos) — Огайо штатынын Allen округуна караган АКШ шаары.
Жарандардын шайлоо укугунун кепилдиги
Жарандардын шайлоо укугунун кепилдиги – КР жарандарынын шайлоо укугун камсыз кылуунун уюштуруу, укуктук, маалымат ж. б. каражаттары. КР жарандарынын шайлоо укуктары болуп мамлекеттик бийлик органдарына жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына шайлоого жана шайланууга, анын ичинде талапкерлерди көрсөтүүгө, шайлоо алдындагы үгүттөөгө, шайлоонун өтүшүнө, шайлоо комиссияларынын иштерине байкоо жүргүзүүгө катышууга, шайлоолордун добуш берүү жыйынтыктарын жана натыйжаларды аныктоону камтуу менен, ошондой эле башка шайлоо иш аракеттерине катышуусу эсептелет. Жигердүү шайлоо укугу – КР жарандарынын мамлекеттик бийлик органдарына жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына шайлоого укугу;  солгун шайлоо укугу  – КР жарандарынын мамлекеттик бийлик органдарына жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына шайланууга укугу болуп айырмаланат.
Абдыкадыр Алиахунов
АЛИАХУНОВ Абдыкадыр (1902, азыркы Кара-Суу районунуну, Дыйкан-Кыштак кыштагында туулган. — 1972, ошол эле жерде) — пахтачы, Социялистик Эмгектин Баатыры (1952). 1944-жылдан КПСС мучесу болуп иштеген. Совет бийлигин орнотуу жана чыңдоо учун курошкөн жана активдуу катышкан. 1922— 29-жылдары партиялык советте жана чарбалык уюмдарда жооптуу кызматтарда иштеген. 1949-жылы Кара-Суу районундагы «Кызыл- Шарк» колхозуна (азыр Ташнров атндагы колхоз) муче болуп кирип, 1950-жылдан пахтачылык бригадасында звенону жетектеген. Алдыңкы тажрыйба, илнмдин жетишкендиктерин жана техникаларды колдонуу менен ал башкарган звено 6 га аянттын ар гектарынан 72,85 цден пахта жыйнап алган.
Сыйлыгы
Ленин ордени менен сыйланга.
Жигули тоосу
Жигули тоосу ― Волга дарыясынын оң жээгиндеги тоо. Самара жебеси деп аталган имерилиште. Волга бою дөңсөөсүнүн бир бөлүгү. Узундугу 75 кмдей, бийиктиги 375 мге чейин. Волгага караган капталы тик, жардуу, коо-колоттор көп. Негизинен палеозой жана мезозойдун акиташ, доломит тектеринен турат. Түндүк капталында жазы жалбырактуу жана мырза карагай токою, түштүгүндө токойлуу талаа өсүмдүктөрү өсөт. Муна кени бар. Жигулиге жакын Волга ГЭСи курулган. Туризм өнүккөн.
Веляризация
Веляризация – ((англ.. velarisation – каткалаңдашуу). Тилдин арткы бөлүгүнүн жумшак таңдайдын артына карай көтөрүлүүсүнүн негизинде боло турган өзгөчө кошумча артикуляция. Мисалы: Кыргыз тилиндеги бол сөзүндөгү л бел сөзүндөгү л тыбышына караганда катаң угулушу, анын велярдуу үнсүз экендигинин негизги көрсөткүчү.
Тюмяй-Шиндий-Кикя дарыясы
Тюмяй-Шиндий-Кикя — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сугульда-Чор дарыясынын оң жээгинен 16 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Веляризация
Колдонулган адабияттар
Кыргыз тилинин лингвистикалык маалымдамасы. Б.:2015.-256 б. ISBN 978-9967-464-70-4
Тюмяй-Шиндий-Кикя дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Маалыматты электрондук алмашуу
Маалыматты электрондук алмашуу (Electronic Data Interchange (EDI) - Электронный обмен данными). Бир мекеменин компьютердик системи менен экинчисинин ортосундагы документтердин түздөн түз электрондук алмашуусун уюштурган колдонмо. Товарларга заказ же эсеп-кысап сыяктуу иш документтерин жиберүү үчүн чоң мекемелер МЭАни дайыма колдонушат. Өнөр жайлардын айрым тармактарында МЭА-продуктун керектөөчүлөрү менен болгон байланыш-катышта кайталануучу иштерди аткаруунун стандарттуу жолу.
МЭА кагаз документтерине караганда төмөнкүдөй артыкчылыктарга ээ:
Лоуренсий
Лоуренсий (лат. Lawrensium, Lr) – Д. И. Менделеев мезгилдик системасы 7-мезгилинин IIIВ группа элементи. К. н. 103, ат. м. 260. Л. массалык сандары 252Lr - 260Lr болгон 9 радиоактивдүү изотобу белгилүү, алардын ичинен бир кыйла туруктуусу - 260Lr. Л. жасалма ыкма менен алынган радиоактивдүү элемент. 1961-ж. амер. окумуштуулар А.Гиорсо, Л.Сиккеланд жана Ларштар жаңы элементтин алынгандыгы ж-дө билдиришип, аны амер. белгилүү физик Э.Лоуренс атынан атоону сунушташкан. 1971-ж. амер. окумуштуулар Л. массалык сандары 257Lr, 258Lr жана 259Lr болгон изотопторун синтездешкен да, Л. 1-ачкандар ишин толук далилдешкен. Л. иондошуу потенциалы ЭВ – 5,83; бирикмелеринде окистенүү даражасын+3 Л. изотоптору өтө аз санда алынган. Хим. касиеттери б-ча оор актиноиддерге окшош болот.
Теремки
Теремки — Киев метросунун Оболонско-Теремковская сызыгындагы станция. 2013-жылы 6-ноябрьда ачылган.
Музыкалык добуш
Музыкалык добуш - музыкалык чыгарманын эн кичине, бөлүнбөс бирдиги. Музыкалык тажрыйбада пайдаланылган Музыкалык добуштун өзүнчө бийиктик, күчтүүлүк, узундук жана кооздук белгилери бар. Музыкалык добуш контроктавадан бешинчи октавага чейинки бийиктикке ээ. Андан бийик добуштар обертон, ызы-чуу катары утулат. Ар бир октава аралыгында түрдүү бийиктиктеги 12 Музыкалык добуш колдонулат. Музыкалык добуш 0,015-0,02 секундадан бир нече мүнөткө чейин созулат. Оркестрде, аспаптык ансамблдерде Музыкалык добуштун кооздук касиеттеринин ашалышуусу талап кылынат. Адатта жалгыз алынган Музыкалык добуш көркөмдүк касиетке, мазмундук мааниге ээ боло албайт. Музыкалык добуштун өз алдынча биригишүүсү, айкалышуусу гана көркөмдүк, мазмундук жана таасир берүү мүмкүнчүлүгүнө ээ.
Гипонимия
Гипонимия — семантикалык талаада орун алган негизги парадигматикалык мамиле, род жана түр түшүнүктөрүнө таянат. Түр түшүнүгүндө жалпылыкка ээ сөздөр, мисалы, жалбыз, аткулак, тикенек, чалкан, уйгак гипонимдер болуп саналат. Ал эми род түшүнүгүн камтыган сөз (бул мисалдар үчүн "чөп" деген сөз) алардын гипероними болуп саналат. Текстте Гипонимди гиперонимге алмаштырса сүйлөмдүн мааниси сакталат, бирок тескерисинче гипероним Гипонимге бардык эле учурларда алмаша бербейт. Мисалы: Таякем кой багат дегенди Таякем мал багат деп алмаштырса болот, бирок экинчи сүйлөмдүн ордуна биринчи сүйлөм такай эле дал келе бербейт, анткени мал деп бир гана койду эмес, башка жаныбарларды да айтабыз (жылкы, уй, топоз ж.б.). Гиперонимдин гипонимге өтүү жөндөмү гипонимдин кошумча маалымат берүү касиетине байланыштуу: гипоним сөздөрдүн мааниси гиперонимдерге салыштырмалуу татаалыраак жана көлөмдүүрөөк болот. Гипонимдер гиперонимдердин маанисин камтып, ага кошумча өзгөчө дифференциалдык маанилерди да берет. Гипонимия кубулушунун негизинде сөздөр тематикалык жана лексика-семантикалык топторду түзүшөт.
Суужолборстор
Суужолборстор (лат. Odobenidae) — деңизде жашоочу желиндүү айбандардын бир тукуму, буларга суужолборс (лат. Odobenus rosmarus), Атлантика суужолборсу (O. r. rosmarus), Тынч океан суужолборсу (O. r. divergens) жана башка түрлөр кирет.
Ата-мекендик инвестор
Ата-мекендик инвестор – КР резиденти деген статусу бар жана КР аймагында инвестициялык ишмердүүлүктү жүргүзгөн КРдин юридикалык же жеке жактары, ошондой эле чет өлкө жарандары менен жарандыгы жок адамдар.
Тавта
Тавта — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичменьга дарыясынын сол жээгинен 51 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Детектив адабият
Детектив адабият - (лат. detego ачуу, иликтөө) чаташкан ар түрдүү кырдаалдарга, дароо эле чечилбеген түйүндүү сырларга толгон, шумдуктуу, курч окуялардын жана мыкаачылык кылмыштын негизинде жазылган чыгармалар. Детектив адабияттын пайда болуу тарыхы дүйнөлүк карымкатыш, соода-сатык күчөгөн кезде кылмышкерлер көбөйүп, адам өлтүрүү, талап-тоноо, бейкүнөө кордук тартуулар сыяктуу коомчулукту дүрбөткөн көптөгөн материалдардын басма сөздөрдө кеңири жарыяланышына байланыштуу. Адабияттын бул түрүнө америкалык жазуучу Э. По (1809-49) негиз салган. 19-кылымдагы детектив адабияттын көрүнүктүү өкүлдөрү: Э. Габорио, У. Коллинз (Франция),A. Конан-Дойл жана башка Кыргыз жазма адабиятынын өнүгүш тарыхында саналуу гана жазуучулар бул жанрга кайрылышкан. Детектив адабияттын айрым үлгүлөрү (мисалы, М. Жоошбаевдин «Канжар» повести) жарала баштады. Кийинчерээк бул жанрга Э. Өмүракунов («Жыландар ханышасы», 1994), М. Макенбаев («Прес-Хата», 1998), Ч. Абыке уулу («Бриллиант жылан», 1998) кайрылган.
Шулаш (дарыя)
Шулаш — Орусиядагы дарыя. Түмөн облусу, Курган облусу, Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ишим дарыясынын оң жээгинен 41 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 36 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — РФ менен Казакстан Республикасы чек арасынын аягына чейин Чоң Уват көлүн кошпогондо Чоң Уват Суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Ишим (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү), дарыя бассейни — Иртыш.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ирандагы Кеме куруу илими
=Ирандагы Кеме куруу илими= Кеме куруу илими - Кемелер Ирандын түндүк тарабындагы адамдар жана Перс булуңунун тургундары аркылуу сапарларга чыгуу жана жүк ташуу үчүн курулат, алар аркылуу дарыя сапарларын, соода сатык, балык улоо жана берметтерди издөө иштери да аткарылат. Кемелер жыгач менен колго жасалат. Көбүнчө кемелер Хурмузган, Бушахр, Систан, Белучестан жана Хузестан облустарында колго жасалат. Хурмузган, Ганове жана Чобахор аймактарындагы Лофт, Гуран, Пухл, Кенг жана Жасек порттору Ирандагы кемелерди куруунун эң маанилүү жайы болуп эсептелет. Иран кемечилери аталган кемелерди күндүн, айдын жана жылдыздардын ордун эске алуу менен жана аба ырайын, ошондой эле суунун тереңдигин текшерип кароо менен курушат. Кеме куруучулар аны куруп жаканда атайын музыка жана ырлардын коштоосу менен курушат. Жыгач кеме куруунун чыгымы жогору болуп көп убакытты талап кылгандыктан, азыркы учурда кемелерди курууда айнек буласын колдонууну каалашат,  ушунун кесепетинен салттуу кеме куруу маданияты жана илими акырындык менен унутулууда. 2011-жылы салттуу Ирандын Перс булуңундагы жыгач кеме куруу жана деңизчилик ЮНЕСКОнун бүткүл дүйнөлүк материалдык эмес мурастар тизмегине катталган. =Булактар= Архитектура
Бычан, суусу
Бычан — Ак-Талаа району аркылуу аккан суу, Алабуга суусунун сол куймасы. Узундугу 56 км, алабынын аянты 1050 км2. Суу куралуу облусуна кирет. Фергана тоо тизмегинин түндүк-чыгыш капталынан башталат. Өрөөнү жазы келип түндүк-чыгышты карай кууштап кайрадан түндук-чыгыш багытка агат. Жылдык орточо чыгымы 7–9 м3/сек, эң көбү май–июнда, азы январда байкалат. Өрөөнү жайлоо.
Барскоон кырсыгы
Барскоон кырсыгы ― 1998-ж. 20-майда Барскон суусундагы көпүрөдөн Кумтөр алтын кенин иштетүүчү комбинаттын оор жүк ташуучу автомашинасы 20т цианиддүү натрий (NaCN) менен сууга кулап түшүүсүнөн пайда болгон экология өзгөчө кырдаал. Автомашина сууда беш жарым саат жатып, 1762 кг уулуу зат эрип, каналдар аркылуу Барскон, Тамга кыш-нын айдоо аянттарына тарап, көпчүлүк бөлүгү Ысык-Көлгө кошулган. Адистердин шашылыш чыгарган чечиминен кийин, бул уулуу заттын зыяндуулугун азайтуу максатында 1555 кг кальций гипохлорити [Са(С10)2] чачылган. Бирок бул ишти жүргүзүүдө эреже толук сакталбай, негизги зыян ушундан болгонун атайын түзүлгөн эларалык комиссия аныктаган. Комиссия суудан, топурактан алынган (4000ден ашуун) анализдерге таянып, анын концентрациясы адамдын ден соолугуна, жандуу жана жансыз объектилерге зыян келтирчү деңгээлге жетпегенин белгилеген. Булгоочу заттардын эң жогорку концентрациясы (78 мг/л) автомашина сууда жаткан алгачкы сааттарында гана байкалып, аны суудан алып чыккандан кийин кескин азайган. Ошол кезде абанын, суунун температурасынын жогору болушу цианиддин эришин жана бууланышын тездетип, айлана-чөйрөгө болгон терс таасирин азайткан. Ал эми гидрохимия изилдөөлөрдүн негизинде Барскон булуңунун суусуна курамдык-функциялык өзгөрүүлөрдү киргизип, фитопланктондорго жана суунун гидрохимиялык сапатына булгоочу заттардын зыяны минималдуу болгонун аныктаган.
Морингуа сымалдуулар
Морингуа сымалдуулар (лат. Moringuidae) — куртбалыктардын бир тукуму, буларга төмөнкү уруу да кирет: морингуа (лат. Moringua).
Музыка катары
Музыка катары –
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Жарандыгы жок адам
Жарандыгы жок адам же апатрид (apatris жана ἀ + πατρίς) ― ошол мамлекеттин жараны болуп эсептелбеген жана өзүнүн кайсы бир чет мамлекеттин жарандыгына таандык экенине далили жок адам. Жарансыздык адам өзүнүн жарандыгынан ажыраганда жана жаңысына ээ болбогон учурда жаралат. Кыргызстанды жарандыгы жок адам (чет өлкөлүк жарандардай эле) улуттук режимден пайдаланат. Ошол эле учурда алар, чет өлкөлүктөрдөй эле кээбир саясий (м.: шайлоо) укуктарга ээ болушпайт.
Ата-эне
Ата-эне – туулгандыгы тууралуу китепчеде белгилүү бир балага ата-эне катары жазылган жактар (атасы менен энеси). Ошентип, «А-э-нин» юридикалык түшүнүгү биологиялык түшүнүк менен дал келбей калышы да мүмкүн (м.: жасалма түрдө уруктандырылса).