cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Газ очогу
Ал очок камерасы менен экранынан жана газ күйгүчтөн турат. Очок каме­расы — капталы отко чыдамдуу тик бурчтуу мейкиндик. Мында газ менен абанын аралашмасы жалындап күйөт. Очок экраны — очок камерасынын капталдарына жайгаштырылган суу менен муздатылуучу түтүктөр. Алар жылуулукту кабыл адат жанa камера капталын жог. температуранын бузуусунан сактайт. Газ күйгүч газын абаны аралаштырып жанa аны очок камерасына берип турат.
Газ очогунун артыкчылыгы — үнөмдүү, колдонууга жөнөкөй.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Ам-Зальцхафф
Ам-Зальцхафф (Am Salzhaff) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Доберан районуна кирет.
Калкы - 519 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,45 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 51 087. Муниципалитеттин башчысы — Үрген Вайман.
Вальхайм
Вальхайм (Walheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет.
Калкы - 2971 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,14 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 18 074. Мэр — Альбрехт Даутель.
Рентинг
Рентинг (англ. renting  ) – машиналарды жана жабдууларды кыска убакытка ижарага алуу. Р-дин лизингден олуттуу айырмачылыгы ижарачынын ижара мөөнөтү аяктагандан кийин машиналарды жана жабдууларды сатып алууга укугу жок. Аларды оңдотуу боюнча чыгымдарды тартуучу рентинг коому машиналар менен жабдуулардын ээси болуп саналат.
Либенштайн
Либенштайн (Liebenstein) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Ильм районуна кирет.
Калкы - 377 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 12,24 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 70 033. Муниципалитеттин башчысы — Райнхард Дциллак.
Холбрук (Небраска)
Холбрук (Небраска) (Holbrook) — Небраска штатынын Furnas округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 225 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 31-22605.
Судормаяга
Судормаяга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Янгутейто көлү - Янгутейяга дарыясы орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Чыйырчыктар
Чыйырчыктар (Stumidae) - канаттуулардын сайрагыч таранчылар тукуму. Уз. 18-43 см. Тумшугу түз, учтуу. Буту күчтүү. Жүнү жылтылдап кулпунуп турат. 36 уруусу, 104-111 түрү чыгыш жарым шардын тропик жана субтропиктеринде таралган. Көбүнчө токой дарактарында, кээ бири талаа жана жарым чөлдө жашайт. Көп түрүнүн эркектери жакшы сайрайт, айрымдары үндү туурайт. Дарак коңулдарына, ийиндерге, үйдүн чатырына же таш алдына уялап, 2-9 жумуртка тууп,14-25 күн басып чыгарат, балапандары 3 жумадан кийин учуп кетет. КМШ өлкөлөрүндө 6 уруусу, 8 түрү, Кыргызстанда 2 түрү кезигет, а. и. 6 түрү уялайт. Азык ылгабайт, көбүнчө ар кандай майда омурткасыздар, курт-кумурска, мөмө-жемиштер менен азыктанат. Келгин куштар. Карачыйырчык зыяндуу курт-кумурскаларды жок кылгандыктан, атайын жасалган уяларга да байырлаштырылат.
Судормаяга
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Интервью
Интервью (interview — аңгемелешүү, маек) — публицистика жанры, журналисттин коомдук маанилүү маселелер боюнча бир же бир нече адам менен болгон маеги.
Интервьюну көбүнчө мамлекеттик, коомдук ишмерлер, белгилүү адамдар жана башкалар берет. ММКда кеңири таралган. Интервью негизинен маалымдоо жанры гана эмес, аналитикалык же көркөм-публ. жанр болуп эсептелет. Милдети жаңылыкты кабарлоо, коомдук пикир жаратуу. Өзгөчөлүгү ошол жаңылыктагы кайсы бир өзгөчө себептерге байланыштуу окурмандар үчүн маанилүү болгон пикирлер жеке адам аркылуу бериле тургандыгындандан ичкери теманын чегинде жана эркин (тема, суроо, түзүлгөн кырдаал жана башкалар менен аныкталат) түрдө болот. Интервью жанры, негизинен, кабарлоо интервью жана түшүндүрмө интервью болуп эки топко бөлүнөт, биринчиси журналист менен маектештин ортосундагы суроо-жооп. Экинчиси сүрөттөмө, «тегерек стол», пресс-конференция, брифинг, анкета. ММКнын түрүнө карата интервью радиоинтервью, телеинтервью жана башкалар болуп бөлүнөт. Интервьюнун сапаты журналисттин алдын ала даярдыгына жараша болот.
Уйгур юрттары
Уйгур субэтникалык топтору же юрттар (уйг. yurtlar / yurtlar)- уйгурлардын тарыхый калыптанган субэтностору ( этнографиялык топтору ) ар кандай каада-салттарга ( урп-адат ), салттуу кийимдерге, диалектилерге же диалекттерге, кээде антропологиялык типке, музыкалык салтка жана этникалык тегине ээ.
Түзүлүү тарыхы
Тарыхый, азыркы уйгур этнос алып оор өлкөбүздүн шарттарда калыптанган Такла-Макан чөлүндө ( Uig . “ калтырылган, кароосуз калган жер ”), адам жашоосу сейрек кездешүүчү жана алыскы оазистерде гана мүмкүн болгон, көбүнчө өз алдынча мамлекеттүүлүк, диндик жана этникалык теги менен өзүнчө шаар- мамлекеттерге айланган.
Азыркы уйгур эли жыйырмага жакын юрттан турат, көптөгөн кичинекей боз үйлөр жакында чоңураактары ( ардубун, хурасан ) тарабынан ассимиляцияланган.
Петштадт
Петштадт (Pettstadt) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Франкония административдик округуна карайт. Бамберг районуна кирет.
Калкы - 1949 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 71 169. Муниципалитеттин башчысы — Үрген Шмит.
Фиссум
Калкы - 252 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 12,33 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 540. Муниципалитеттин башчысы — Олаф Оллендорф.
Чык
Чык -  бышкан эттин ширелүү сорпосу. Сорпого пияз, мурч, кошуп, 2-5 мин. демделсе Чык даамдуу болот. Тууралган этке куюлат же бүкүлү этти малып жеш үчүн берилет.
Воппенрот
Воппенрот (Woppenroth) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Хунсрүк районуна кирет.
Калкы - 278 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 40 164. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Вилль .
Репарации (калыбына келтирүүлөр)
Репарации (калыбына келтирүүлөр) (лат. reparatio  – калыбына келтирүү) – эларалык укуктун субъектинин эларалык укук бузууларынын натыйжасында экинчи субъектке келтирген зыяндары үчүн материалдык жоопкерчилигинин бир түрү. Р. натуралай, акчалай же башка материалдык калыбына келтирүү, болбосо биреле убакта чыгымдардын ордун толтуруу жана реституция түрүндө төлөнүшү мүмкүн. Алгач Р. зыянды толтуруунун жолу катары Германиянын жана анын союздаштарынын 1914–1918-жылдардагы Биринчи дүйнөлүк согуштун жүрүшүндө келтирген зыяндарды төлөп берүүсү 1919-жылкы Версалдык тынчтык келишиминде каралган. Азыркы учурдагы эларалык укукта Р. баарыдан мурда баскынчылык согушту баштаган мамлекеттин материалдык жоопкерчилиги катары чыгат (согуштук Р.).
Чурка Лола, чурка
"Чурка Лола, чурка" (Run Lola Run, Беги, Лола, беги) (немисче: Lola rennt, түзмө-түз "Лола чуркайт") 1998-жылы Том Тыквер тарткан жана баш ролдордо Франка Потенте (Лола), Мориц Блайбтрой (Манни) тартылган немис триллери. Тасмада жигитинин жашоосун сактап калуу үчүн жыйырма мүнөттө 100,000 немис маркын табышы керек болгон аялдын окуясын чагылдырат. Тасмадагы үч сценарий, 1981-жылы Кристоф Кисловски тарткан "Сокур мүмүкүнчүлүк" тасмасына эскерүү болуп саналат. Кисловски каза болгондон кийин, Тыквер пландаган "Асман" тасмасын тарткан.
"Чурка Лола, чурка" тасмасы негизинен киносынчылардын жакшы сын-пикирлерине арзып, 71-"Оскар" сыйлыгына "Чет тилдеги мыкты тасма" категориясында тандалган (бирок наамга көрсөтүлгөн эмес).
Саундтрек
Тыквер, Жонни Климек жана Рейнхолд Хайл жазган тасманын саундтреги, 20-кылымдын башында америкалык композитор Чарльз Ивес жазган "Жоопсуз суроо" чыгармасынын бир нече аккордорун камтыйт. Түп нуска чыгармада аккорддор "Билип, көрүп жана эч нерсе укпаган кечилдердин үнсүздүгүн" көрсөтүү максаты коюлган.
Андагы техно саундтрек тасманын мотивине ар тараптуу байланышты курган. Алар: ритм, кайталоо жана ар тараптуу убактылуу мейкиндик аймактарындагы аралык. Бул "Убакыт" жана "Мейкиндик" же болбосо "циклдүү" же "кууш" сыяктуу карама-каршылыктын биригишин пайда кылат.
Маядыков (Дюртюлин району, Башкыртстан)
Маядыков — Башкыртстандын Дюртюлин районундагы айыл, Маядыков айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 600 киши. Почта индекси — 452304, ОКАТО коду — 80224816001.
Финлэйсон (Миннесота)
Финлэйсон (Миннесота) (Finlayson) — Миннесота штатынын Pine округуна караган АКШ шаары.
Маядыков (Дюртюлин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Финлэйсон (Миннесота)
Калкы - 315 киши. Болжолдуу аянты - 7.6 км². FIPS коду — 27-21122.
Валнут Гроув (Миссисипи)
Валнут Гроув (Миссисипи) (Walnut Grove) — Миссисипи штатынын Leake округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 39189 киши. Болжолдуу аянты - 2.1 км². FIPS коду — 28-77520.
Газ сактагыч
Газ сактагыч — газ сактоого ылайык табигый же жасалма резервуар. Газ сактагыч жер астына жанa жер үстүнө да курулат.
Жер астындагы Газ сактагыч ичиндеги газдын басымы, составы бирдей болуш үчүн колдонулат. Анын сыйымдуулугу да чон, анда газды сактоо үнөмдүү жанa коркунучсуз. Мын­дай Газ сактагыч жер кыртышынын майда тешикчелүү тoo тектеринде жанa анын бош, чоң коңулдарында курулат. Жер үстүндөгү Газ сактагыч — түркүктөргө отургузулган болот цилиндр же шар формасындагы резервуар. Газ сактагыч көлөмү өзгөрүлмө жанa туруктуу болуп бөлүнөт. Көбүнчө басымы 18 ат бол­гон туруктуу көлөмдүү Газ сактагыч көп кол­донулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Реде (Эмс)
Реде (Эмс) (Rhede (Ems)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эмсланд районуна кирет.
Калкы - 4222 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 75,02 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 54 044. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Коненс.
«Интергласс»
«Интергласс» - жоопкерчилиги чектелген коом (2000). Кыргыз ССРинин Өнөр жай-курулуш материалдары министрлигинин токтому менен 1966-ж. Токмок шаарында айнек заводунун курулушу башталган. 3-д Ленинграддагы «Гипростекло» институтунун долбоору боюнча курулган. 1972-ж. заводдун цехтери ишке киргизилип, алгачкы такта айнек чыгарылган. 1995-ж. завод «Айнек» МАК деп аталган. 1999-ж. ал расмий түрдө кудуретсиз деп табылып, «Steinert Industries» немис компаниясы сатып алган. Ишкананын аймагында 15 өндүрүштүк корпус иштейт. 2000-02-ж. ишкана жаңы техникалар менен жабдылып, негизги фондулары жаңыртылган, натыйжада жогорку көрсөткүчтөргө жетишүүгө жана дүйнөлүк стандарттагы сапаттуу продукция чыгарууга өбөлгө түзүлдү. 3аводдон өнөр жай ишканалары, курулуш объекттери үчүн терезе, витрина айнектери, күзгүлөр, ошондой эле идиштер, жасалга-көркөм буюмдар жана башкалар чыгарылат. Ишканада 1500 мыкты адис эмгектенет (2008). Кыргызстандан тышкары Борбордук Азия өлкөлөрүн жана Сибирдин шаарларын такта, айнек менен камсыз кылат.
Репатриация
Репатриация (орто кыл. лат. repatriatio  – мекенге кайтып келүү) – башка мамлекеттин аймагына түшүп калган кишилерди (аргандай себептерден улам), алар жараны болгон, туруктуу жашап турган же чыккан өлкөсүнө кайтарып берүү. Адатта, эларалык келишимдердин негизинде жүзөгө ашырылат (м.: согуш туткундарын Р-лоо), бирок келишимден тышкаркы Р. да болушу мүмкүн. Мындай шарттарда ал кызыкдар мамлекеттин (мамлекеттердин) мыйзамдарында алдынала каралуусу тийиш. Жарандыгын өзгөрткөнүнө (жаңысын кабыл алганына) байланыштуу Р. тандап алуунун (оптациянын) бир түрү катары болушу ыктымал.
Зайнидинов Мансур
Зайнидинов Мансур (1917, Суусамыр өрөөнү - 2002, ВоенноАнтоновка кыштагы) - согуштун жана эмгектин ардагери. Эмгек жолун жылкычы болуп баштаган. 1943-45-жылдары Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн. Улуу Ата-Мекендик согушта Украинада жана Германияда миномётчик болгон.
Согуштан келгенден кийин Ленин (азыркы «Рассвет») колхозунда жылкы ферма башчысы болуп көп жылдар эмгектенген. Ленин (1966), Улуу Ата-Мекендик согуштун II даражадагы (1985) ордендери, Улуу Ата-Мекендик согуштун 20 жылдыгы (1965), СССРдин куралдуу күчтөрүнө 50 жыл (1967), «Улуу Ата-Мекендик согушта каармандыгы жана эрдиги үчүн», согуштун 30 жылдыгы (1975), 50 жылдыгы (1995, СССРдин куралдуу күчтөрүнө 70 жыл (1988) юбилейлик медалдары менен сыйланган.
1996-ж. Россия Федерациясынын президентинин указы менен «Т. Жукеев» атындагы медалын, 1975-ж. «Эмгек ардагери» медалын алган. 1967-72-жылдары Военно-Антоновка айылдык жана Сокулук райондук кеңештерге депутат болуп шайланган. Чал Уруусунан
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Норс Андовер (Массачусетс)
Норс Андовер (Массачусетс) (North Andover) — Массачусетс штатынын Эссекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 27 202 киши. Болжолдуу аянты - 72.1 км². FIPS коду — 25-46365.
Вэйлэнд
Вэйлэнд (Wayland) — Мичиган штатынын Allegan округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3939 киши. Болжолдуу аянты - 7.6 км². FIPS коду — 26-84880.
Репликалар
Репликалар (лат. replico  – каршымын) – сот жүрүмүндө тараптардын негизги сүйлөгөн сөздөрүнөн кийин жана анда айтылгандар боюнча (каршы айтуулары), каяшалары, тараптардын жарыш сөздөрүнүн бир бөлүгү. КР кылмыш-жаза-процесстик мыйзамдары боюнча акыркы пикир айтуу укугу (Р.) соттолуучуга же анан жактоочусуна таандык болот.
Суханиха
Суханиха — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Вижас дарыясынын сол жээгинен 68 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 55 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Чыгыш Чоң Чүй каналы
Чыгыш Чоң Чүй каналы -  Кыргызстандагы эң ири ирригация каналы. 1940-ж. курула баштаган, Улуу Ата Мекендик согуш мезгилинде иши убактылуу токтогон. 1946-ж. кайрадан курула баштап, 1958-ж. курулуп бүтүп, бардык тармагы пайдаланууга берилген. Канал Чүй д-нан (Чым-Коргон айылынын түндүк-чыгыш жагынан) башталып, Батыш Чоң Чүй каналына жарыш Аламүдүн районуна чейин жетет. Уз. 100 км, суу өткөрүмдүүлүгү 350 м3/сек. 1976-ж. каналдагы суу түйүнү телемеханикалаштырылган. Канал Кемин, Чүй, Ысык-Ата, Кант жана Аламүдүн райондорунун 35 миң га жерин жана Бишкек шаарын суу менен камсыз кылат.
Либштедт
Калкы - 422 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 8,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 71 052. Муниципалитеттин башчысы — Хайнц Шперлих.
Кристал (Мэн)
Кристал (Мэн) (Crystal) — Мэн штатынын Аростук округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 285 киши. Болжолдуу аянты - 104.0 км². FIPS коду — 23-15395.
Репо аткарымы
Репо аткарымы – КР мыйзамдарына ылайык баалуу кагаздарды сатуучунун (сатып алуучунун) белгилүү мөөнөттө жана белгиленген баа боюнча аларды кайра сатып алуу (сатуу) милдеттенмесин алганы жөнүндөгү макулдашуу.
Интерлингвистика
Интерлингвистика – тил илиминин эл аралык тилдерди изилдеген бөлүгү. Мында негизинен жасалма тилдердин түзүлүш процесстери жана милдети каралат. Ал көп тилдүүлүк, тилдердин карым-катышы, эл аралык сөздөрдүн пайда болушу жана башкалар маселелер менен бирдикте изилденет.
Bibliography
(en) Gobbo, Federico, 2020, Introduction to Interlinguistics, München: GRIN Publishing
Жээналиев Мейманжан
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Жээнчороев Алмасбек
Жээнчороев Алмасбек (1939, Жумгал району, Чаек айылы - 2009, - Сокулук району, Военно-Антоновка кыштагы) - саламаттыкты сактоонун отличниги. Фрунзедеги мамлекеттик медидиналык институтун бүтүргөн (1964). Эмгек жолун 1964-ж. Панфилов районундагы кургак учук санаторийинде врач болуп баштаган.
Казакстан Республикасындагы Байкоңур космодромунда аскер врачы (1968-70), Панфилов кыштагында (197182), Нарын облусунун Жерге-Тал кыштагында (1983-85), Сокулук районунун Асыл-Баш кыштагында (1985-87), Суусамыр кыштагында (1987-92), кайрадан Асыл-Баш кыштагындагы ооруканаларда башкы врач (1992-2001) болуп эмгектенген.
Саламаттыкты сактоо министрлигинин көптөгөн Ардак грамоталары (1982, 1984, 1991, 2001) жана 1983-ж. Кызыл Крест коомунун юбилейлик медалы менен сыйланган.
Саламаттыкты сактоонун отличниги наамына татыктуу болгон.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Вальхаузен
Вальхаузен (Wallhausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Штутгарт административдик округуна карайт. Швебиш-Халль районуна кирет.
Калкы - 3591 киши(2013-ж.). . Аянты - 25,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 27 091. Мэр — Рита Бер.
Холстейн (Небраска)
Холстейн (Небраска) (Holstein) — Небраска штатынын Adams округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 229 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 31-22815.
Вормс
Вормс (Worms) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан Шаар.
Калкы - 81736 киши(2013-ж.). . Аянты - 108,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 19 000. Мэр — Михаель Киссель.
Газ съемкасы
Жер үстүндөгү тoo тектерге сиңген углеводороддор өтө аз болсо да, ал терендикте жат­кан нефть менен газ кендери бар экендигинин белгиси. Изилдөнүүчү аймакта белгилүү бир профилдер боюнча 2—3 м же 10—50 м, кээде андан ашык терендиктеги газдан (кыртыш арасындагы абадан) же тоо тектерден проба алынат. Газ аномалиясы изилденген аймак нефть же газ кендеринин бар экендигин божомолдоого мүмкүндүк берет. Газ съемкасы методун СССРде 1932-ж. В. А. Соко­лов иштеп чыккан.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Вардаман (Миссисипи)
Вардаман (Миссисипи) (Vardaman) — Миссисипи штатынын Calhoun округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1065 киши. Болжолдуу аянты - 3.5 км². FIPS коду — 28-76320.
Пльзень
Пльзень – Чехиядагы шаар. Өлкөнүн маанилүү экономикалык жана маданий борбору. Чехиянын батышында, Бероунка дарыясынын боюнда жайгашкан. Пльзень крайынын административдик борбору. Калкы 167,2 миң (2012). Жолдор тоому. Оор машина куруунун («Шкода» заводу) ири борбору.
Король Вацлав II тарабынан 1292-ж. негизделген. 1419- жылдан табориттердин маанилүү таяныч пункту. Шаар – 17-кылымдан чехтердин улуттук маданиятынын борбору. Пиво кайнатылат. Тамак-аш, кагаз, карапа, айнек, булгаары өнөр-жай ишканалары иштейт. Батыш чех галереясы, театрлар, музейлер, китепкана бар. Готика стилиндеги кафедралуу Ыйык Варфоломей собору (13–15-кылымдар), ренессанс стилиндеги ратуша (16-кылым), доминикан монастыры Ыйык Анна чиркөөсү менен (1711–14) сакталган.
Анкерсхаген
Анкерсхаген (Ankershagen) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Мүриц районуна кирет.
Калкы - 628 киши(2013-ж.). . Аянты - 28,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 56 006. Муниципалитеттин башчысы — др. Мартин Бруммунд.
Норс Аттлбороу (Массачусетс)
Норс Аттлбороу (Массачусетс) (North Attleborough) — Массачусетс штатынын Бристоль (Bristol) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 28 712 киши. Болжолдуу аянты - 49.3 км². FIPS коду — 25-46575.
Ужара (Бир району, Башкыртстан)
Ужара — Башкыртстандын Бир районундагы айыл, Маядыков айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 88 киши. Почта индекси — 452466, ОКАТО коду — 80213822004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Репрессия
Репрессия (кийинки лат. repressio  – басуу)–мамлекеттик органдар тарабынан колдонулуучу жазалоо чаралары, жазалоо.
Фишбек (Эльба)
Фишбек (Эльба) (Fischbeck (Elbe)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Калкы - 675 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 20,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 150. Муниципалитеттин башчысы — Бодо Ладвиг.
Пневматика
Пневматика (грекче pneumatikos – үйлөө, желдетүү) – 1) физиканын газ абалындагы телолорду изилдөөчү бөлүмү; 2) абаны кысууга же суюлтууга ылайыкташтырылган түзүлүштүк.
Эрлик Кан
Эрлик (Эрлэг; Эр-Каан (алт. Эр-Каан), Ирлік(-хан) (хак. Ирлік) Эрлик Кан - түрк жана монгол мифологиясында жер астындагылардын кожоюну, өлгөндөр падышалыгынын жогорку башкаруучусу. Эрлик түрү көрсөткүчүнүн караганда жалпы жатышы, ал дээрлик бардык ишенимдердин жайылган Түрк монгол элдеринин да, шаманисстерде жана ламаисттерде . Эрлик деген ат байыркы түрк руникалык эстеликтеринде мурда эле кездешет. Бул ысым байыркы уйгурлардын Эрлик-каган – тозок кожоюну жөнүндөгү идеясына барып такалат.
Алтайлардын мифологиясында Эрлик
Камдардын (шамандардын) ойлору боюнча Эрлик кара, коюу, ийинине чейин салбыраган тармал чачы, кулагынын артына койгон чоң кара муруту, тизесине чейин узун сакалы бар. Жети аюунун терисинен кийинип, жети кара кундузга уктайт. Анын кылычы жашыл темирден, чөйчөгү адамдын баш сөөгүнөн жасалган. Эрликтин минген жаныбары – камчы ордуна ай сымал балта менен айдаган күчтүү кара өгүз.
Эрликтин жер астындагы дүйнөсү батышта жайгашкан жана ага эшиги болгон жердеги боштуктан башталат. Кээ бир ойлор боюнча, бул дүйнө Эрликтин уулдары жашаган тогуз катмардан же ярустардан турат. Алтайлыктар Эрликтин бардык уулдарына таазим кылышат, алардын атын билишет жана Төмөнкү дүйнөдө күн менен ай да бар, бирок алар күңүрт жаркырап турат, ошондуктан түбөлүк күүгүм бар. Төө дүйнөгө кире бериште кара дүмүр, кайнак суу казан турат. Бул жерде чоң саздар, адамдардын көз жашына толгон көл, каза болгондордун же кокустан кесилгендердин канынан пайда болгон кызыл көл, ошондой эле өз жанын кыйгандар бар. Андан ары – бир жылкынын кылынан жасалган көпүрөсү бар түбү жок кара көл. Кара көлдүн артында өлгөн ата-бабалардын аймагы бар. Эрликтин тун уулу Темир-кандын кыздары өлгөн ата-бабалардын жер астындагы жеринде жашашат. Темир-кан өзү бул жерде чоң боз үйдө жашайт, анын жанында чиркегич бар.
Эрлик Тойбодем дарыясынын жээгинде адамдын көз жашынан жасалган кара ылайдан же көк (кара) темирден жасалган сарайда жашайт, ага бир аттын кылынын көпүрөсү ыргытылган. Аны желмогуздар – дутпа кайтарат. Сарайда кароолчулар бар – Эрликтин (элчинин) илгичтүү (кармак) кызматчылары.
Репрессалийлер
Репрессалийлер (кийинки лат. reрrеssaliae  – кармап туруу, токтотуу) – эларалык укукта мамлекеттин башка мамлекет тарабынан күч колдонуу жана коркутууга байланышпаган аракеттер аркылуу бузулган өз укуктарын калыбына келтирүүгө багытталган укук чектериндеги мажбурлоо аракеттери. Мыйзамсыз балык уулоо үчүн суу кемесин кармоо, анын мүлкүн камакка алуу же аны тартып алуу ж. б. Р-дин мисалдары болуп саналат. Р-ге кайрылуу укук бузуучу мамлекет чыгымдарды төлөп берүүдөн же болбосо тынчтык жолжоболорун колдонуу менен кабыл алынган башка чечимдерди аткаруудан баш тарткан учурда гана мыйзамдуу болот. Р. укук бузууга тете гана өлчөмдө болууга жана «алгачкы абалды калыбына келтирген» учурдан тартып токтотулууга тийиш.
Жусуп Биялы уулу
Жусуп Биялы уулу (1910, Суусамыр өрөөнү - 1981, Сокулук району, Военно-Антоновка кыштагы) - соода-сатык майданынын мыкты устаты, согуштун жана эмгектин ардагери.
Реден
Реден (Rheden) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдесхайм районуна кирет.
Жусуп Биялы уулу
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Реден
Калкы - 1133 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,14 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 54 027. Муниципалитеттин башчысы — Хартмут Леске.
Фифти Лэйкс (Миннесота)
Фифти Лэйкс (Миннесота) (Fifty Lakes) — Миннесота штатынын Crow Wing округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 387 киши. Болжолдуу аянты - 85.9 км². FIPS коду — 27-21032.
Мен - башталыш
"Мен - башталыш" (I Origins, Я — начало) - 2014-жылы Майк Кэхилл режиссёрлук кылган жана сценарийин жазган америкалык илимий-фантастикалуу тасма. Тасма алгачкы жолу 2014-жылы, 18-январда "Sundance" кинофестивалында көрсөтүлгөн. Ошондой эле Fox Searchlight Pictures тасманы жайылтып, 2014-жылы, 8-июлда чектелүү санда чыгарган. Тасма 2014-жылы, 11-октябрда "Каталония эл аралык кинофестивалында" "Толук метраждуу мыкты тасма" наамын жеңип алган.
Уландысы
"Мен - башталыш" тасмасы "Мен" тасмасынын баштапкы чыгарылышы жана анын сценарийин Кэхилл 2011-жылы "Fox Searchlight Pictures" студиясына саткан. Кэхил "Мен" тасмасындагы окуяларды "Мен - башталыш" тасмасынан жыйырма жылдан кийинки учурду көрсөткүсү келген. Доктур Ян Грейдин ачылышынын токтотулганы анык болгондугу, тасмада тамашага алынган.
Басма сөз жыйыны учурунда Кэхилл "Мен - башталыш" тасмасынын алдыдагы максаттары менен бөлүшүп, "Тасманын уландысы бар. Анын сценарийи азырынча жазыла элек. Биз тартуу иштерин баштай элекбиз, бирок "Fox Searchlight" менен макулдаштык" деп билдирген.
Пехбрунн
Пехбрунн (Pechbrunn) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Тиршенройт районуна кирет.
Калкы - 1401 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 26,46 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 77 145. Муниципалитеттин башчысы — Эрнст Нойман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Плювиограф
Плювиограф (латынча pluvia – жамгыр жана ...граф) – жаан-чачындын өлчөмүн, ургаалдуулугун жана узактыгын өзү каттоочу (жазуучу) аппарат. Плювиограф аянты 500 см2ге барабар цилиндр калыбындагы кабыл алуучу идиштен турат. Жаан суусун кабыл алуучу идиштен (1) түтүкчө (2) аркылуу суу жыйнагыч камерага куюлуп, жебе (3) менен туташ калкыгычты (4) жылдырат. Камерага суу толгондо калкыгыч калкып, сууну сифон (5) аркылуу чакага (6) куюучу механизмди ишке киргизет. Маалымат саат механизми боюнча айлануучу барабанга бекитилген атайын тасмага жазылат. Графиктеги тик сызыктар убакытка, горизонталь сызыктар түшкөн жаан-чачындын өлчөмүнө туура келет. Жазуу тасманын төмөнкү четинен (нөлдөн) башталат; камера толгондо (10 мм өлчөмдө түшкөн жаанчачын) жазгычтын учу тасманын жогорку четине жетип, суу төгүлөт да жазуу кайрадан нөлдөн башталат.
Алжир
Алжир (الجزائر аль-Джаза́ир), расмий атылышы - Алжир Эл Демократиялык Республикасы (الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية аль-Джумхури́я аль-Джазаири́я ад-Димукрати́я аш-Шааби́я) - Түндүк Африканын, батыш тарабындагы Орто деңиз бассейнндеги мамлекет, аймагы боюнча Африкадагы эң ири мамлекет. Алжир батышта Марокко менен, түштүк-батышта Мали жана Мавритания менен, түштүк-чыгышта Ливия менен жана чыгышта Тунис менен чектешет. Мамлекет көп бөлүгү Сахара чөлүндө турат. Борбору - Алжир
Пневматикалык дүрмөттөгүч
Пневматикалык дүрмөттөгүч – жарылгыч заттарды чуңкурга (скважинага) кысылган аба менен киргизүүчү аспап. Пневматикалык дүрмөттөгүч жарылгыч затты абдан тыгыз жайгаштырат.
Репродуктивдик органдар жана ткандар
Репродуктивдик органдар жана ткандар – КР мыйзамдары боюнча адамдын көбөйүү жүрүмүнө, жашоонун үзгүлтүксүздүгүн жана улануучулугун камсыз кылууга катышуучу органдары жана ткандары, айрым алганда, аларга түйүлдүк клеткалары, эрендик, умалар жана эмбириондор кирет.
«Интернационал» (гимн)
«Интернационал» (гимн) (фр. L’Internationale, лат. Inter - аралык, nаtion - эл) – эл аралык пролетариаттын, компартиялардын гимни. Текстин фр. акын Э. Потье 1871-ж. жазган. Музыкасы фр. композитор П. Дегейтердики. «Интернационал» алгач ирет 1888-ж. 23-июнда Франциянын Лилле шаарында жумушчулар майрамында ырдалган. Россияга 20-кылымдын башында падышалык өкмөт тыюу салганга карабай тарала баштаган. Орусчага революционер акын А. Я. Коц 1902-ж. которгон. Улуу Октябрь революциясы жеңгенден кийин «Интернационал» совет мамлекетинин гимни болгон. 1944-ж. СССРдин жаңы мамлекеттик гимни бекитилгендигине байланыштуу ВКП(б) БКнын пленуму «Интернацпоналды» Бүткүл союздук коммунисттик (большевиктер) партиясынын гимни катары сактоо...» жөнүндө токтом чыгарган. «Интернационалдын» кыргыз тилиндеги туңгуч котормосу 1925-ж. жарыяланган, кийин акындар (А. Токомбаев, У. Абдукаимов) тарабынан кайрадан которулган.
Вэст Бранч
Вэст Бранч (West Branch) — Мичиган штатынын Ogemaw округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1926 киши. Болжолдуу аянты - 3.4 км². FIPS коду — 26-85580.
Антон Землянухин
Землянухин Антон Александрович - 1989 жылы 24 мартта Чүй облусунун Кара-Балта шаарында төрөлгөн. Кыргыз - Казак футболчусу. Сисакет кулубунун жана Кыргызстан улуттук футбол курамасынын жарым коргоочусу.
Плутарх
Плутарх [байыркы грекче Πλούταρχος 46 ж. чен, Грекия, Херонея (Беотия) – 127-ж. чен, Грекия, Делфы (Фокида)] – байыркы грек жазуучусу, тарыхчы жана философ. Афиныдан энциклопедиялык билим алып, анын ардактуу жараны болгон. Грекияны бүт кыдырып, Рим менен Александрияга барган. Философияда Плутарх платонизм салтына кошулуп, философияны системалуу илим катары эмес, ар тараптуу билимдүүлөрдүн өзүн өзү тарбиялоочу куралы катары караган. Чыгармаларында моралдык маселелерди көбүрөөк козгогон. Гректердин жана римдиктердин көрүнүктүү адамдары жөнүндөгү (70 таржымал, бизге жеткени 50), көлөмдүү тарыхый материалдар камтылган «Салыштырма турмуш баяны» деген эмгектин автору. Бизге жеткен бир топ чыгармалары «Адеп-ахлах» деген шарттуу ат менен бириктирилген. Ал Рим империясын жактаган.
Плутарх-(45-ж.ченде — 127-ж.ченде) — пифагорейчилик типтеги платоник. Ал тарыхый, философиялык, адеп-актык темадагы көптөгөн чыгармалардын автору.
«Салыштырмалуу өмүр баяндар» эмгеги
Анын көбүрөөк белгилүү болгон эмгеги — «Салыштырмалуу өмүр баяндар» деп аталат. Мында Байыркы Греция менен Римдин ири ишмерлери — Александр Македонский менен Цезардын, Демосфен менен Цицерондун, Ликург менен Нумдун жана башкалардын өмүрү жана ишмердүүлүктөрүн кошуу менен салыштырылып баяндалат. Бул өмүр баяндарды жазуу менен бирге Плутарх философиялык, ошондой эле турмуштук мүнөздөгү, адеп-актык пландагы көптөгөн кызыктуу ой-пикирлерди да айтат. Императорлор өзүнүн саясый бийлигин бекемдеп, сактап калуу максатында бири-бирине өз досторун жана туугандарын чыккынчылык менен кармап берип турган абалды сүрөттөй келип, Плутарх мындай деп жазат: «Алар ушунчалык кутуруп кетишкендиктен адамча ойлоо жөндөмдүүлүгүнөн ажырап калышты, мындан жакшыраак айтканда, өзүндө жамандык ышкылыктар менен мансапкорлукту айкалыштырып турган адамдан ашкан жырткыч жок экендигин көрсөттү» [Тандалган өмүр баяндар. II т. 562-6].
Чыгармалары
«Салыштырмалуу өмүр баяндардан» башка да Плутарх адеп-актык темаларда да чыгармаларды жазган, атап айтканда, анын «Жубайларга насыйкат» деген чыгармасы бар, мында ал бекем никелик байланышты сактоо максатында күйөө менен аялга алардын жүрүм- турумдары жөнүндө өз кеңеш-сунуштарын берет.
Өзүлөрүнүн субхатында бардык акылмандар бир гана суроого жооп беришет. Кайсы мамлекет эң жакшы мамлекет деген суроого алар төмөнкүчө жооп кайтарышат. Солон: «Элдин бийлиги баарынан жакшы жана баарынан бекем болгон, мазактаганды мазакталган адам гана эмес, мазакталбаган адам да сотко чакырып, жазага тарта турган мамлекет жакшы». Фалес: «Кедейлери да, ашкере байлары да жок мамлекет эң жакшы мамлекет». Биант: «Мыйзамдан тирандан корккондой корккон жерде элдик бийлик эң бекем бийлик болот». Питтак: «Келесоолор башкарбай турган, жакшылар башкарбай койбой турган мамлекет жакшы мамлекет». Хилон: «Калкы чечендерди аз тыңшап, мыйзамдарды көп тыңшаган мамлекет эң жакшы мамлекет». Анахарсис: «Жакшылыкты көбүрөөк урматтаган, кемчиликтерди жээриген, калган бардык нерселерди тең бөлүшкөн жердеги мамлекет баарынан жакшысы». Клеобул: «Адамдары мыйзамга караганда уяткаруудан көбүрөөк корккон эл эң акылдуу эл» [Чыгармалар. 373-374-6.]. Плутархтын тарых жана адеп-актык маселелери боюнча оң көз караштары философтордун кийинки муундарына чоң таасир көрсөткөн.
Колдонулган адабияттар
[http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/philosophy_blinnikov.pdf Л. В. Блинников.Философтордун кыскача сөздүгү. - Б.: 1997, ISBN 5-900162-16-8]
Газдардагы электр разряды
Газдардагы электр разряды - газдардагы электр тогунун ар кандай түрү.
Газдардагы электр разрядынын түрлөрү ж-а анын мүнөздөмөлөрү электр тогунун газ аркылуу өтүү шартын түшүндүрүүчү газдардын составына, басымына, разряд пайда болгон көлөмгө, токтун күчүнө жана газдардагы ар ТҮРДҮҮ кубулуштарга байланыштуу.
Газдардагы электр разрядынын бөтөнчөлүгү — газ аркылуу откон токтун ошол газдын ка­сиетине күчтүү таасир этиши. Газдар табияты б-ча диэлектрик болгондуктан Газдардагы электр разрядын алып жүрүүчү электрондун жана иондордун саны эн аз. Ошондуктан газ аркылуу ток өткөрүү үчүн тышкы иондоштургучтун аракети менен электроддордун ортосунда белгилүү сандагы заряддарды найда кылуу за­рыл. Заряддардын кыймылынын ылдамдыгы электроддордун ортосундагы электр талаасынын чыналышына түз пропорциялаш болсо, анда газ­дын токту өткөрүмдүүлүгү Ом мыйзамы б-ча аныкталат. Газдардагы электр разрядынын түрлөрүнө ар кандай басымда найда бол­гон бүлбүлдөө разряды, электр жаасы, учкун, жог. жыштыктагы разряддар кирет. Бул разряддар ар түрлүү касиеттерге ээ. Газдардагы электр разряды термоядролук реакцияны алууда, жог. темп-рада найда болгон химиялык реакцияны жүргүзүүдө, жылуулук энергиясын электр энергиясына айландырууда, электрондук жана генератордук лампа, газ лазери жана башкада колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Чыгыш Саян
Чыгыш Саян - Түштүк Сибирдеги тоо системасы. Енисейдин сол өйүзүнөн Байкал көлүнө чейин 1000 кмден ашык созулуп жатат. Чыгыш Саяндын бүктөлүү структурасы түндүк-батыш жана субкеңдик багытында жатып, мегантиклинорийди түзөт да, Сибирь платформасынын түштүк-батыш четине кошулат. Негизинен гнейс, слюда-карбонаттуу жана кристаллдык сланец, мрамор, кварцит, боксит, асбест, фосфорит ж. б. түзүлгөн. Минералдуу булактары (Аршан, Нилова, Пустань ж. б.) бар. Батышында кар баскан жалпак чокулуу кырка тоолор (Ман, Кан ж. б.), борбордук жана чыгыш бөлүктөрүндө альп рельефи мүнөздүү, бийик тоо массивдери (Чон Саян, Тункин жана Кытай жылаңач тоолору ж. б.) жайгашкан. Эң бийик жери 3491 м (Мунку-Сардык чокусу). Тоо аралык ойдундарына мөңгү, суумөңгү жана көл чөгүндүлөрүнөн түзүлгөн аккумуляциялык түрдүү типтеги рельеф мүнөздүү. Чыгышында көп жылдык тоң кыртышы кеңири аймакты ээлегендиктен, ага байланыштуу рельефтин формалары да кездешет. Климаты кескин континенттик, кышы узак, ызгардуу, жайы салкын. 900-1300 м бийиктикте январдын орточо тем-сы -17°Сден -25°Сге чейин, июлдуку 12-14°С. Жаан-чачыны каптал экспозициясына байланыштуу, ыктоо келген чыгыш, түштүк-чыгыш аймактарында жылына 300 мм, ал эми батыш, түш-батыш капталдарында 800 лшге чейин, түндүк этектеринде 400 мм жаайт. Жалпы аянты 30 км2те жеткен 100гө жакын мөңгү белгилүү (көбү төр жана асылма мөңгүлөр). Негизинен Чыгыш Саянга тайга аймагынын 'Лнен ашыгы жана бийик тоо ландшафты мүнөздүү. Тоо тайга алкагында күңүрт жалбырактуу карагай-кедр-көк карагай жана ачык ийне жалбырактуу кызыл карагай өсөт. 1500-2000 жден өйдө бадалдуу тоолуу тундра өсүмдүктөрү өсөт, батышын субальп бадалдары жана шалбаалары ээлейт. Чыгыш Саяндын аймагында, Енисейдин оң өйүзүндө, Красноярск шаарына жакын «Мамылар» коругу жайгашкан.
Линда-Вайда
Линда-Вайда (Linda bei Weida) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Грайц районуна кирет.
Калкы - 462 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 8,81 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 76 043. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Меркель.
Жунушбаев Жанузак
Жунушбаев Жанузак (18. 7. 1947-ж. туулган, Панфилов району, Эркин-Сай кыштагы) - жетекчи кызматкер, жол инженери жана ишкер.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Сюртат-Яга
Сюртат-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Греховая дарыясынын сол жээгинен 12 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Чыгыш Памир
Чыгыш Памир - Памир тоолуу өлкөсүнүн чыгыш бөлүгү. Орто бийик тоо тибиндеги байыркы рельеф басымдуу (Сары-Кол, Муз-Кол, Түндүк Аличур ж. б. кырка тоолору). Эң бийик жери - 6233 м. Абс. бийиктиги 4000-6000 м: салыштырмалуу бийиктиги 1000-1500 жден ашпайт. Тоолору жазы келип, алар бөлүп жаткан өрөөндөр менен туюк ойдуңдар (бийиктиги 3700-4200 ж) кенен, таманы жайык.
Темирова Асипа
Темирова Асипа (1909, азыркы Нарын облусу, Кочкор району, Кум-Дөбө кыштагы – 1981, ошол эле район, Кара-Тоо кыштагы) – малчы, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1957). Кыргыз ССРинин мал чарбасына эмгек сиңирген устат (1947). 1928–38-жылдары жана 1951–70-жылдары Кочкор районундагы «Кочкор» совхозунда баш чабан болуп иштеген. 1938–42-жылдары совхоздун директорунун орун басары, 1942–51-жылдары совхоздун «Арсы» фермасын башкарган. 1956-ж. ар жүз койдон 160дан козу, ар койдон 4 кгдан жүн алган. 1959– 63-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты. Эки Ленин, «Ардак белгиси» ордендери менен сыйланган.
Катлэр (Мэн)
Калкы - 623 киши. Болжолдуу аянты - 301.3 км². FIPS коду — 23-15920.
Интернационал (биринчи)
Интернационал (биринчи) - (Жумушчулардын эл-аралык шериктештиги ) жумушчулардын эл аралык биринчи уюму. 1864-ж. 28-сентябрда Лондондо уюшулган К. Маркс менен Ф. Энгельс негиздеген. Жумушчулардын эл аралык шериктештигинин уюмдаштыруу манифести, уставы, үндөө, циркуляр жана чечимдерин К. Маркс иштеп чыккан. Ал документтерде марксизмдин программалык жана тактикалык жоболору өнүктүрүлгөн. Жумушчу табы капитализмди ойрондоочу жана социализмди куруучу күч деп көрсөтүлгөн, социалдык революцияда саясий бийликтин (пролетариат дпктатурасынын), аны жеңип алуу зарылдыгынын, пролетариат үчүн өз саясий партиясын түзүүнүн, социалдык боштондук үчүн күрөштө ар түрдүү өлкөлөрдүн жумушчуларынын биригишинин маанисин баса белгилеген. Биринчи интернационалдын ишине туруктуу комитети бар Генералдык Совет жетекчилик кылган, ал Европадагы негизги өлкөлөрдөн, АКШ, Австриядан келген жумушчу өкүлдөрүнүн улуттук секцияларына (федерацпяларына) таянып иш алпарган. 1870-ж. биринчи интернационалдын Европа өлкөлөрүндөгү ишмердүүлүгү токтогон, 1876-ж. уюм таркатылган.
Хомэр (Небраска)
Хомэр (Небраска) (Homer) — Небраска штатынын Dakota округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 590 киши. Болжолдуу аянты - 1.0 км². FIPS коду — 31-22920.
Башкиргиз
Башкиргиз (Башкыргыз) жөнүндө 2 факт бар: Башкыргыздар Өзбекстандын Фергана обл. Анжиян обл. Наманган обл. Жызак жана Ташкен облустарда жашайт. Эне тили — фергана-кыпчак тили. Башкыргыз жөнүндө тарыхта малыматтар жок. Бирок адамдардын айтышы боюнча, Кокон хандыгын Орусия Империясы талкалагандан кийин Фергана өрөөнүндөгү кыргыздар жана өзбектер бир болуп Башкыргыз жана Башөзбек деп айтылган экен. 200 миң адам Башкыргыз деп эсептейт.
Вүррих
Вүррих (Würrich) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Хунсрүк районуна кирет.
Калкы - 156 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,33 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 40 165. Муниципалитеттин башчысы — Эльмар Хербертс.
Верона (Миссисипи)
Калкы - 3334 киши. Болжолдуу аянты - 9.8 км². FIPS коду — 28-76560.
Норс Брукфилд (Массачусетс)
Калкы - 4 680 киши. Болжолдуу аянты - 56.3 км². FIPS коду — 25-47135.
Урняк (Бир району, Башкыртстан)
Урняк — Башкыртстандын Бир районундагы айыл, Маядыков айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 24 киши. Почта индекси — 452466, ОКАТО коду — 80213822005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Флессау
Калкы - 1003 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 30,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 155. Муниципалитеттин башчысы — Зильфиа Бөкер.
Салыштырма кошумча нарк
Салыштырма кошумча нарк - жумуш күнүнүн узактыгын өзгөртпөй, зарыл жумуш убактысын кыскартып, бирок кошумча жумуш убагын көбөйтүү аркылуу түзүлөт. Бул эмгек өндүрүмдүүлүгүнүн жогорулашына байланыштуу.
Вальхаузен (Вюртемберг)
Калкы - 3591 киши(2013-ж.). . Аянты - 25,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 27 091. Мэр — Рита Бер.
Анклам
Анклам (Anklam) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан Шаар. Чыгыш Төмөнкү Померания районуна кирет.
Пневматикалык ургулап бургулоо
Пневматикалык ургулап бургулоо – бургулоонун жумуш аткаруучу органы катары пневмоургулоо колдонулуучу ыкма. Аска тоо тектеринде диаметри 100-200 мм, терендиги 50 мге чейинки жардырып алма көзөнөктүү өткөөл жасоо жана тереңдеги нефть, газ кендерин жана геологиялык чалгындоодо колдонулат.
Пневматикалык механизм
Пневматикалык механизм, пневматикалык кыймылга келтиргич – автоматтык жөндөө системаларында жөндөгүч механизмдерди (клапанды, жылдыргычты, кранды ж. б.) аралыктан башкара турган пневматикалык күч бергич түзүлүш Жөндөгүч механизмдерге аракет кылуу мүнөзүнө жараша алга жылма жана айланма Пневматикалык механизм болуп айырмаланат. Мунун алга жылма түрү көбүрөөк колдонулат да, ал эки жана көп өнүттүү (позициялуу) болот. Эки өңүттүү Пневматикалык механизм жөндөгүч органды бир четки абалдан экинчи четки абалга келтирүү, көп өңүттүү башкаргыч сигналга жараша жөндөгүч механизмди ар кандай абалга келтирүү үчүн колдонулат. Конструкциялык түзүлүшү боюнча алга жылма Пневматикалык механизм поршендүү жана мембраналуу болуп жасалат. Поршендүү Пневматикалык механизм цилиндр түрүндө болот да, анын ичинде кысылган абанын аракети менен штоктуу поршень жылып жүрөт. Ал бир же эки тарапка аракеттенет. Поршендүү Пневматикалык механизмдин негизги параметри – штокто пайда болгон күч, ал күч кысылган абанын басымына жана цилиндрдин көлөмүнө жараша өзгөрүлөт. Мембраналуу Пневматикалык механизм жылчыксыз бекитилген камера түрүндө жасалат. Анын ички жумуш аткара турган бөлүгү эки көңдөйчөгө мембрана менен бөлүнөт, мембрананын дал ортосуна шток бекитилет. Мембраналуу Пневматикалык механизмбир жана эки тарапка аракеттенет. Мында штокто пайда боло турган күч мембрананын аянтына жана ал аянтка аракет кылган басымга көз каранды. Пневматикалык механизм өнөр-жайда кеңири колдонулат.
Темир-Төр-Булак коргошун кени
Темир-Төр-Булак коргошун кени - Ысык-Көл облусунун Түп районунда, Тескей Ала-Тоонун түндүк капталында, Жыргалаң жана Каркыра сууларынын аралыгында, деңиз деңгээлинен 2500–3940 м бийиктикте. 1951–54-жылдары чалгындалган. Кен Жыргалаң полиметалл кендеринин тобуна кирет, аймагы каледон интрузиясынан, ордовиктин метаморфизмделген, девондун жанар тоо, таш көмүр мезгилинин чөкмө тектеринен түзүлгөн. Кен таш тектоникалык жана талкаланган зоналардагы кварц, кальцит тарамдары менен байланышкан. Негизги минералы – галенит. Кен ташта сфалерит, халькопирит, пирит минералдары да кездешет. Кен таштагы коргошундун өлчөмү – 18,52%. Баланстан тышкаркы запасы 10 миң т.
Интернационал (экинчи)
Интернационал (экинчи) - (Экинчи Интернационал) социалдык партиялардын 1889-ж. Парижде негизделген эл аралык бирикмеси. Аны түзүүдө Ф. Энгельс айрыкча роль ойногон. Экинчи дүйнөлүк согуш башталганда, Экинчи интернационал эл аралык борбор катары ишин токтотуп, андагы айрым социалдык партиялар 1951-ж. Социалдык интернационал менен биригип кеткен.
Жуматаева Роза
Жуматаева Роза (14. 9. 1939-ж. туулган, Суусамыр кыштагы) - агартуучу, эмгек ардагери.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Фишэр (Миннесота)
Фишэр (Миннесота) (Fisher) — Миннесота штатынын Polk округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 435 киши. Болжолдуу аянты - 1.0 км². FIPS коду — 27-21158.
Релинген (Люнебурлук бош жер)
Релинген (Люнебурлук бош жер) (Rehlingen (Lüneburger Heide)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Люнебург районуна кирет.
Калкы - 720 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 65,96 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 55 029. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Мюльхаузен.
Караңгы шаар
"Караңгы шаар" (Dark City (1998 film), Тёмный город) - 1998-жылы Алекс Пройас тарткан Америка менен Австралиянын нео-нуар илимий фантастикалык тасмасы. Тасманын сценарийин Пройас, Лем Доббс жана Дэвид С. Гойер жазышкан. Ал эми тасмада тартылгандар: Руфус Севелл, Кифер Сузерленд, Женнифер Коннелли жана Уиллиям Хөрт. Тасмада амнезия оорусуна чалдыккан Жон Мурдочтун (Севелл) бир адамды өлтүрүүгө шектелгендиги белгилүү болот. Баш каарман полициядан жана табышмактуу "Чоочундар" тобунан качып жүрүп, өзүнүн ким болгондугун жана чыныгы атын аныктоого аракет кылат.
Тасманын көпчүлүгү Австралиядагы "Fox Studios" студиясында тартылган. Тасмага "New Line Cinema" жана "Mystery Clock Cinema" компаниялары биргелешип продюсерлик кылышкан. "Караңгы шаар" "New Line Cinema" тарабынан кинотеатрларда көрсөтүлгөн. Тасманын АКШдагы бет ачары 1998-жылдын 27-февралында болуп өткөн. Ошондой эле, ал "Гюго" жана "Сатурн" сыйлыктарына көрсөтүлгөн. Кинотеарларда берүүдөн мурун, тасманын көрүүчүлөргө түшүнүксүз болүп калышын эске алган студия, Пройаска кинонун башталышында үн коштогон түшүндүрмө кошуусун сураган. Тасманын Пройас ойлогон түп нуска көркөмдүү чыгарылышы 2008-жылы жарык көргөн. Тасманын бир жылдан кийин чыккан "Матрица" тасмасына окшоштуктары болгондугу үчүн кээ бир киносынчылар тарабынан сынга алынган.
Пневматолиз
Пневматолиз (грекче pneumatos – желдөө жана lusis – ажыроо, эрүү) – магмадан бөлүнүп чыккан женил (учма) бирикмелердин тоо тектерге тийгизген таасиринен минералдардын пайда болуу процесси. Буунун, В, Р, S, As бирикмелеринин, калай, вольфрам, бериллий, литий ж. б. элементтердин фториддери менен хлориддеринин магмага жанаша жаткан тоо тектер менен өз ара аракетинен Пневматолиз жүрөт. Көбүнчө кычкыл (гранит), кээде щелочтуу жана негиздүү интрузия тектери жаткан жерлерде пайда болуп, айрым учурда Пневматолиз кендерин пайда кылат.
Чыгыш Көк-суу өрөөнү
Чыгыш Көк-суу өрөөнү - Алай кырка тоосунун чыгыш учунда. Көк-Суунун аккан багыты боюнча түндүктөн түштүккө жана чыгышка 7075 кмге созулат. Алай районун аймагында. Баш жагы кенен (6-7 км), мөңгүнүн аракетинен пайда болгон. Төмөнкү бөлүгү V сымал капчыгайды түзөт. Өрөөн силурдун жана девондун кумдук, сланец, акиташ ж. б. тектерин суу жеп үбөлөнүүсүнөн пайда болгон. Көк-Суунун таманынын жапыз жери 2980-3000 м, бийик жери 3600-3700 м. Таманында бадал жана шалбаалуу токойлор кездешет.
Газдарды суюктукка айландыруу
Газдарды суюктукка айландыруу — газ түрүндөгү заттарды суюк абалга өткөрүү процесси.