cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Көп баскычтуу ракета
Көп баскычтуу ракета – удаалаш аракетке келүүчү бир канча баскычтан турган ракета. Аракетке келген баскычтагы отун күйүп бүтүшү менен кыймылдаткычы да өчүп, баскыч өзүнчө ажырайт [же анын бөлүгү, мисалы, отун сактагыч (бак) же кыймылдаткыч орнотмосу] да, жалпы салмак азайып, ылдамдык күчөйт. Көп баскычтуу ракетанын конструкциялык схемасы удаалаш жайгашкан баскычтардан жана пакеттик схемадан (туурасынан бөлүштүрүлгөн) турат. Биринчи баскычынын кыймылдаткычтуу орнотмосу удаалаш, экинчисиники бардыгы бир убакта иштейт. Көп баскычтуу ракетанын химиялык отундун негизинде биринчи, экинчи жана жогорку космостук ылдамдыкта кыймылдайт жана космостук объектилерди алып чыгууда колдонулат.
Дөмиц
Дөмиц (Dömitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Лүдвигслуст районуна кирет.
Калкы - 3177 киши(2013-ж.). . Аянты - 60,38 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 54 024. Муниципалитеттин башчысы — Ренате Фольбрехт.
Көөлү кырка тоосу
Көөлү кырка тоосу – Борбордук Теңир-Тоодо. Ак-Суу районунун түштүк-батыш бөлүгүндө. Түндүгүнөн Көөлү, чыгышынан Сары-Жаз, түштүгүнөн жана түштүк-батышынан Үч-Көл, Сары-Чат өрөөндөрү менен чектешип, түндүк-батышынан чыгышка карай 52 кмге созулат. Туурасы 21 км, орточо бийиктиги 4600 м, эң бийик чокусу 5281 м (Конституция). Протерозойдун гранит, гранит-диорит, гнейс, мрамор, сланец, кембрийдин филлит, кумдук, силурдун акиташ теги, девондун андезит, порфирит, доломит, пермдин жегичтүү гранит, сиенит, габроиддери кездешет. Тоо миздүү кырлар, тик беттер, тегизделген байыркы жондор мүнөздүү болгон мегантиклинорий. Көөлү кырка тоосундагы мөңгүлөрдүн жалпы аянты 216,2 км2. Кар чеги 4000-4200 м. Нивалдык-гляциалдык, альп, түштүктү караган беттерде шалбаалуу талаа, субальп ландшафттары кездешет.
Догерн
Догерн (Dogern) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. Вальдсхут районуна кирет.
Калкы - 2255 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,45 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 37 032. Мэр — Маттиас Гуткнехт.
Трансуран элементтери
Трансуран элементтери, трансурандар - Менделеевдин мезгилдик системасында урандан кийин орун алган, б. а. атомдук номуру Z>92 болгон радиоактивдүү химиялык элементтер. Учурда 17 Трансуран элементтери белгилүү. 1940-ж. уранды нейтрондор менен бомбалоо аркылуу эн биринчи Трансуран элементи - нептпуний ачылган. Ал эми Менделеевий элементи 1955-ж. тездетилген а-бөлүкчөлөрү менен Эйнштейнийди бомбалоо учурунда синтезделген. Жарым ажыроо мезгилинин ылдамдыгы жогору болгондуктан Трансуран элементтери жер кыртышында сакталган эмес. Табигый минералдарда эң узак жашоочу Трансуран элементи болуп плутоний (Т] 2=8-107 жыл) табылган.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Табият кырсыгы
Табият кырсыгы – адамдын таасир күчүнө баш ийбеген окуя (юридикалык факт), табият кубулуштарынын натыйжасында келип чыккан чукул абал (суу каптоо, жер титирөө, кар басып калуу ж. б.). Багынбас күчтөрдүн кеңири таралган түрлөрүнүн бири.
Мирабилит
Мирабилит (латынча mirabilis – таң каларлык) – глаубер тузу (немец химиги И. Р. Глаубердин атынан) – сульфаттар классына кирүүчү минерал. Химиялык формуласы Na2[SO4]H2O. Катуулугу 1,5–2,0. Салыштырма салмагы 2,66. Сууда жакшы эрийт. Даамы ачуу, туздуу. Кургакчылыкта суусу бууланып кетип, ак упадай күкүмгө айланат (тенардит – Na2SO4). Туздуу көлдөрдө, ысык булактарда хемогендик жол менен пайда болот. Сода, жегич натрий өндүрүлөт. Айнек жасоодо, боёк даярдоодо, медицинада колдонулат.
Геологиялык топ
Геологиялык топ — бир геологиялык замандын ичинде пайда болгон тоо тек катмарларын бириктирүүчү жалпы стратиграфиялык шкаланын ири бирдиги.
Геологиялык топ геологиялык системаларга бөлүнүп, бир нече Геологиялык топ эонотеманы түзөт. Ар бир Геологиялык топ тоо тек катмарлары жанa аларда сакталган байыркы организм калдыктарынын бөтөнчөлүжтөрү менен мүнөздөлуп, Жердин өнүгүшүнүн белгилүү этабын көрсөтөт. Геологиялык топ геол. замандардын (архей, протерозой, палеозой, мезозой, кайнозой) аттары менен аталат. Термин 1881-ж. Эл аралык геологиялык конгресстин 2-сессиясында кабыл алынган. Чет өлкөлөрдө Геологиялык топ кээде эратема деп аталат.
Щепное (Благовещен району, Башкыртстан)
Щепное — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Тугай айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 8 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Токтогул уулу Бабажан
Токтогул уулу Бабажан (1927, Кетментөбө өрөөнү, Чолпоната айылы -1991, Ошол эле жер) - комузчу жана комуз уста.
Жалал-Абад театрында, Т. Сатылганов атындагы Кыргыз мамлекеттик филармониясында иштеген. Токтогулдун «Турумтай менен торгой», «Насыйкат», «Төө үстүндө», «Сылама кербез», «Солдат күү», «Кербен күү» ж. б. күүлөрүн черткен. Ал «Алгачкы кадам», «Эки дос» аттуу күүлөрдү чыгарган. Кыргызстан театрлар коомунун өндүрүштүк өнөрканасынын комуз чабуу чеберканасын уюштуруучулардын бири болгон. Комуз чабууда атасы Токтогул Сатылгановдун жана комузчу-комуз уста Чалагыз Ыйманкул уулунун нускасын алган.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5
Артур (Айова)
Артур (Айова) (Arthur) — Айова штатынын Айда округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.4 км². FIPS коду — 19-03115.
Найлс
Найлс (Niles) — Мичиган штатынын Berrien округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 11600 киши. Болжолдуу аянты - 15.3 км². FIPS коду — 26-57760.
Геологиялык убакыт
Геологиялык убакыт — геологиялык ярустун белгилүү бир бөлүгүнүн же жергиликтүү стратиграфиялык шкаланын свита, пачка, горизонт сыяктуу бөлүктөрүнүн тоо тек катмарлары пайда болушуна келген мезгил; геологиялык кылымдын бир бөлүгү.
Геологиялык убакыт кээде геологиялык кылым, доор, мезгил жана замандын синоними катары да кол­донулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Хэйдлберг (Миссисипи)
Хэйдлберг (Миссисипи) (Heidelberg) — Миссисипи штатынын Jasper округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 840 киши. Болжолдуу аянты - 13.3 км². FIPS коду — 28-31420.
Росхауптен
Росхауптен (Roßhaupten) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Чыгыш Альгой районуна кирет.
Калкы - 2120 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 39,1 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 77 166. Муниципалитеттин башчысы — Томас Пихуш.
Шпергау
Шпергау (Spergau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Мерзебург-Кверфурт районуна кирет.
Калкы - 1097 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 10,80 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 88 350. Муниципалитеттин башчысы — Томас Шольц.
Харрисон (Мэн)
Харрисон (Мэн) (Harrison) — Мэн штатынын Камберленд округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2315 киши. Болжолдуу аянты - 87.7 км². FIPS коду — 23-31600.
Токтогул кызы Гүлсара
Токтогул кызы Гүлсара (1924, Токтогул р-ну, Кушчусуу айылы - 1961, Бишкек) - ооз комузчу, шыгыр (хор) ырчысы.
Айтылуу Токтогулдун кызы. Бишкектеги педагогикалык техникумун аяктагандан кийин, Кыргыз мамлекеттик филармониясынын хорунда иштеген.
1959-ж. экранга чыккан «Токтогул» аттуу көркөм фильмдин сценарийин Н. Н. Кладо менен биргелешип жазган. «Селкинчек», «Күйгөн», «Келиндердин кербези» ж. б. элдик күүлөрдү темир ооз комузда чебер каккан; иниси Бабажан менен «Атабыз болсочу» аттуу күү чыгарган. Анын аткаруусундагы күүлөр Кыргыз телерадиосунун музыкалык алтын корунда сакталууда.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5
Ооганстандагы улуттар
Ооганстан ― көп улуттуу жана уруулук коомдуу мамлекет. Өлкөнүн калкы көптөгөн этнолингвистикалык топтордон турат: пуштундар, тажиктер, хазарлар, өзбектер, аймактар, түркмөндөр, балучтар, пашайлар, нуристанилер, гуджарлар, арабдар, брахуйлар, кызылбаштар, памирлер, кыргыздар, садаттар жана башкалар. Алар жалпысынан ооган элин түзөт.
Улуттук иденттүүлүк
«Ооган» термини «пуштун» этнониминин синоними болуп саналат, бирок азыркы мезгилде бул термин Ооганстанда жашаган элдин улуттук өзгөчөлүгүнө айланган.
Белуждар
Белуж эли — көбүнчө Ооганстандын Белужстан аймагында жана анын айланасында жашаган балучи тилинде сүйлөгөндөр. 1990-жылдары алардын саны 100 000 деп айтылса, бүгүнкү күндө 200 000дин тегерегинде. Негизинен жайыт жана чөл жашоочулары, Ооганстандын балуж калкы негизинен сунни мусулмандары. Абдул Карим Брахуй Нимруз провинциясынын мурдагы губернатору, этникалык балужи.
Кичи топтор
Кичинекей топторго пашаи, памири, кыргыздар, арабдар, гуджар, могол, ормур, вахи, дард, сикх , индустар жана башкалар кирет.
Камп-Борнхофен
Калкы - 1589 киши(2013-ж.). . Аянты - 11,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 066. Муниципалитеттин башчысы — Франк Калькофен.
Хинте
Хинте (Hinte) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Аурих районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Вествуд (Кентукки)
Вествуд (Кентукки) (Westwood) — Кентукки штатынын Джэфферсон округуна караган АКШ шаары.
Тешебаев Таштан
Тешебаев Таштан (1934-ж.т., Базаркоргон району, Акман айылы) - Кыргыз Республикасынын айыл чарбасына эмгек сиңирген кызматкери (1995).
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5
Бад-Штебен
Калкы - 3471 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 25,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 75 112. Муниципалитеттин башчысы — Берт Хорн.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 20 шаардык районго бөлүнөт.
Санборнтон (Нү-Гэмпшир)
Санборнтон (Нү-Гэмпшир) (Sanbornton) — Нү-Гэмпшир штатынын Белкнап округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2966 киши. Болжолдуу аянты - 128.9 км². FIPS коду — 33-67300.
Нырзанга (Сояна куймасы)
Нырзанга (Нырзенга) — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сояна дарыясынын оң жээгинен 25 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 103 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Орламюнде
Орламюнде (Orlamünde) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан Шаар. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Калкы - 1200 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,58 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 065. Мэр — Уве Ниче.
Транспортёр
Транспортёр (фр. transporteur, лат. transporto - көчүү, ташуу) - оор жүктөрдү ташууга ылайыкталган атайын вагон. Ал көлөмү жана салмагы боюнча вагонго (кадимки) жүктөөгө мүмкүн болгон жүктөрдү (чоң кубаттуулуктагы трансформатор, гидравликалык турбинанын бөлүктөрү, генератордун статору жана роторлору, колонна, станина ж. б.) ташыйт. Транспортёрдун төмөнкүдөй түрлөрү бар: аянтчалык, платформалык, кудукчалык, илингичтик, бөлүкчөлүк. Аянтчалык Транспортёрдун ылдый жагында жүктөөчү аянтча орнотулган жана тирөөч кадасы бар. Жүк көтөрүмдүүлүгү 55-220 г. Платформалык Транспортёр аянтчалык Транспортёрдон негизги каданын калыбы менен айырмаланат. Кудукчалык Транспортёрдун эки каптал бетинин ортосунда «кудук» сымал жүк көтөрүмдүү кадасы бар жана жүк көтөрүмдүүлүгү 60-120 т. Илингичтик Транспортёр жүк көтөрүүчү эки платформадан турат. Платформаларды бириктирүүчү жана узундугун чоңойтуучу турникеттери бар жана жүк көтөрүмдүүлүгү 120-480 т. Бөлүкчөлүк Транспортёр жүк көтөрүүчү элементтери бар эки бөлүктөн турат. Ортосуна жүк коюлган эки элементтин ылдый жагынан окчолор менен бириктирилет. Анын жүктөөчү жана жүк түшүрүүчү гидравликалык көтөргүчтөрү да бар жана жүк көтөрүмдүүлүгү 220-500 г.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Жереми Реннер
Жереми Ли Реннер (Jeremy Renner; 1971-жылы, 7-январда туулган) - америкалык актер жана ырчы. 2000-жылдар боюнча ал негизинен "Дамер"(анг. Dahmer, 2002) жана "Нео Нед" (анг. Neo Ned, 2005) сыяктуу көз-карандысыз тасмаларда тартылган. Ошондой эле "Атайын куралдар жана ыкмалар" (анг. S.W.A.T., 2003) жана "28 аптадан кийин"(анг. 28 Weeks Later, 2007) сыяктуу чоң тасмаларда экинчи пландагы каармандын ролун аткарган. Ал эми "Шаарча"(анг. The Town, 2010) тасмасынан кийин чоң алкышка ээ болуп, "Оскар" сыйлыгынын "Экинчи пландагы эң мыкты аткер" наамына көрсөтүлгөн.
Реннер "Оору кутусу" (анг. The Hurt Locker, 2008) тасмасындагы ролу менен атактуулукка жеткен жана ал үчүн "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты актер" наамына көрсөтүлгөн. Ошондой эле ал "Marvel Cinematic Universe" тасмаларынын бири "Тор" (Thor, 2011) тасмасында Хоукинин ролун аткаргандыгы менен, "Marvel" студиясынын "Өч алуучулар" (анг. Avengers, 2012), "Өч алгычтар: Алтрон доору"(анг. Avengers: Age of Ultron, 2015) жана "Капитан Америка: Жарандык согуш" (анг. Captain America: Civil War, 2016) тасмаларындагы ролдору менен да белгилүү. Ал ошондой эле ийгилик жараткан- "Миссия: Аткарылгыс- Арбак протоколу"(анг. Mission: Impossible- Ghost Protocol,2011), "Борндун мурасы" (анг. The Bourne Legacy, 2012), "Хансел жана Гретел: Жезкемпирди издөөчүлөр"(анг. Hansel and Gretel: Witch Hunters, 2013), "Америкалык афера" (анг. American Hustle, 2013), "Миссия: Аткарылгыс- Шылуундар эли" (анг. Mission: Impossible- Rogue Nation, 2015) жана "Кайтып келүү" (анг. Arrival, 2016) сыяктуу тасмаларда да тартылган.
Березовка (Благовещен району, Башкыртстан)
Березовка — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Тугай айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 4 киши. Почта индекси — 453410, ОКАТО коду — 80222804006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Көп грандуу бурч
Көп грандуу бурч – багыттоочусу жөнөкөй көп бурчтук болуп, көңдөйчөлүү конус түрүндөгү беттен пайда болгон геометриялык фигура. Конус түрүндөгү беттин чокусу Көп грандуу бурчтун чокусу, ал эми грандары мн түзүлгөн бурч Көп грандуу бурчтун жалпак бурчтары деп аталат. Мында ар бир жалпак бурчтун 2-жагы кийинки бурчтун 1-жагы болот, ал эми акыркы бурчтун 2-жагы биринчи бурчтун баштапкы жагы менен дал келет. Эгерде Көп грандуу бурчтун бардык эки грандуу бурчтары барабар болсо, туура Көп грандуу бурч деп аталат.
Дабель
Дабель (Dabel) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Пархим районуна кирет.
Калкы - 1440 киши(2013-ж.). . Аянты - 24,72 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 60 011. Муниципалитеттин башчысы — Херберт Роде.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Тержайлак чопо кени
Тержайлак чопо кени Токтогул районунун аймагында.
Толук кыштагынан 12 км түштүкчыгышта, Тержайлактан 1 км түштүк-чыгыш тарапта, деңиз деңгээлинен 2470 м бийиктикте жайгашкан. Чопо неоген мезгилинин аягында пайда болгон. Өңү кызгылт-коңур, коңур, күрөң; кесекчелүү, нык. Кендин аянты 6 км2, калыңдыгы 20 м. Чоподон «100» жана «150» маркаларындагы кыш, керамика ташын даярдоого болот. Божомолдуу запасы 60 млн м3.
Шеркозижан Мирзакаримов
Мирзакаримов Шеркозижан (12. 3. 1952-жылы туулган, Ош шаары) – милициянын генерал-майору (2005). СССР ИИМдин Караганды жогорку мектебин (1974), СССР ИИМдин академиясын (1980) бүткөн. 1974–81-жылдары Ош областы ички иштер башкармалыгында бөлүмдүн инспектору, улук инспектору, 1981–83-жылдары Кара-Суу райондук ички иштер бөлүмүндө начальниктин орун басары, 1983– 89-жылдары Көк-Жаңгак, 1989– 91-жылдары Жалал-Абад шаардык ички иштер бөлүмдөрүнүн начальниги, 1991–97-жылдары Жалал-Абад областы ички иштер башкармалыгынын начальнигинин орун басары, 1997–2001-жылдары Базар-Коргон райондук ички иштер бөлүмүнүн начальниги, 2001–02-жылдары Жалал-Абад областтык ички иштер башкармалыгынын начальнигинин орун басары, 2005–07-жылдары Кыргыз Республикасынын ички иштер министринин 1-орун басары, 2007–09-жылдары Кыргыз Республикасынын Баңги заттарды контролдоо агенттигинин түштүк башкармалыгынын начальниги, директордун орун басары болуп иштеген. Медалдар менен сыйланган.
Көп бөлүкчөлөрдүн кванттык теориясы
Көп бөлүкчөлөрдүн кванттык теориясы – кванттык теориянын үч жана андан көп бөлүкчөдөн турган системаны изилдөөгө арналган теориясы. Кванттык механикада N бөлүкчөдөн турган система бардык бөлүкчөлөрдүн координаталарына жана ар бир бөлүкчөнүн абалын берүүгө зарыл болгон башка бардык чоңдуктарга көз каранды толкун функциясынын жардамы менен жазылат. Эгер мындай система чоң системанын бөлүгү болсо, анда аны жазуу тыгыздык матрицасынын жардамы менен жүргүзүлөт. Кванттык жана классикалык теорияда көп нерселердин маселесин так чечүү кыйла кыйынчылыктарды туудурат. Ошондой болсо да Паули принциби боюнча симметриянын жалпы касиеттерин көргөзүүгө болот. Жарым бүтүн спиндүү кандайдыр бир сандагы бирдей бөлүкчөлөрдөн турган системалар (фермиондор) үчүн толкун функциясы антисимметриялуу, б. а. эки бөлүкчөнүн өзгөрмөлөрүнүн ордун алмаштырганда, анын белгиси карама-каршыга өзгөрөт. Бүтүн спиндүү системалар (бозондор) үчүн мындай орун которуштурууда толкундук функциянын белгиси өзгөрбөйт, б. а. толкундук функция симметриялуу болот. Фермиондор менен бозондор симметриясынын касиеттеринин айырмасы бул эки типтеги бөлүкчөлөрдөн турган системалардын мүнөздөрүнүн сапаттык айырмачылыгын аныктайт, мисалы, алардын абалдар боюнча бөлүштүрүлүшү Бозе-Эйнштейн статистикасына (бозондор үчүн) жана Ферми – Дирак статистикасына (фермиондор үчүн) баш иет. Көп бөлүкчөлөр маселесин чечүүдөгү жакындаштырылган ыкмалар талаанын кванттык теория кеңири колдонулгандан тартып кыйла натыйжага ээ болду. Мисалы, катуу нерсенин нөлдүк абс. темпретурадагы энергиясы минималдуу болгондуктан, ал вакуумдук абалда жайгашат. Катуу заттын дүүлүгүүсүн (мисалы, ысытканда), элементардык дүүлүгүүлөрүнүн ар бир энергияга, импульска жана спинге ээ болгон кванттардын пайда болушу катары караса болот.
Кемпир-Абад суу сактагычы
Кемпир-Абад суу сактагычы  — Кыргызстан менен Өзбекстандын аймагында жайгашкан суу сактагыч. Өзбекстан аталган объектини "Анжиян суу сактагычы" - деп атайт. Суу сактагычка Кара-Дарыя, Тар, Кара-Кулжа дарыяларынын суулары куят. Объектинин жалпы аянты 4 400 гектар. Ал эми көлөмү — 1,9 куб чакырым.
Аталышы
Тарыхчы топонимист, картограф Темиркул Эшенгуловдун айтымында, мурда суу сактагычтын ордунда тарыхый шаар болгондуктан, аймак географиялык, тарыхый аталышынан улам Кемпир-Рават- деп аталып калган. Бул ошол учурдагы аталышы.
Жайгашуусу жана Тарыхы
Жалал-Абад облусунун жана Ош облусунун бириккен жеринде, Өзгөн районундагы, Өзбекстан менен болгон чек арада жайгашкан.
Ачык маалымат булактарына таянсак, бул аймакка суу сактагыч Өзбек ССРинин демилгеси менен 1960-жылдары салынып баштап, 1983-жылы бүткөн. Өкмөттүн чек ара маселелери боюнча атайын өкүлү Назирбек Бөрүбаевдин (2021-жыл, март) айтымында, кыргыз өкмөтү 1973-жылдары суу сактагычтын курулушу үчүн 5 731 гектар жерди бөлүп берген. Анын ордуна Өзбекстан тарап компенсация катары 4 127 гектар жер берген. Алар Ала-Бука, Аксы, Ноокат, Кадамжай районунда жайгашкан. Ошол келишимде убадаланган 1600 гектар жер 2021-жылкы сүйлөшүүдө алынганы айтылган. Бөрүбаев суу сактагычты эки тарап тең көзөмөлдөп, башкара турганын айтып, эл суу сактагычка малын сугарып, ал жерден балык кармай аларын белгилеген.
Делимитациялоо жана Демаркациялоо
Кыргызстан-Өзбекстан мамлекеттик чек арасын делимитациялоо жана демаркациялоо боюнча УКМКнын төрагасы Камчыбек Ташиев башында турган өкмөттүк делегация 2021-жылдын 23-мартында Өзбекстанга барышкан, 24-25-мартта жыйын болгон. Андагы эки тараптуу сүйлөшүүлөрдөн кийин Камчыбек Ташиев: "Кемпир-Абад суу сактагычынын плотинасы Өзбекстан тарапка өтөт" - деп чечим кабыл алынганын, бирок коңшулар бир нече шартты аткарууга милдеттүү экенин билдирген. Ошондой эле тараптар жер алмашуу боюнча протоколго кол коюшканын маалымдаган.
Мындан улам Кара-Суу жана Өзгөн райондорунун эли суу сактагычтын айланасынан жер берилбеши керек деген талап менен митингге чыгып, социалдык тармактарда Кемпир-Абад маселеси боюнча талкуу башталган. Ташиев эл менен жолугуп, түшүндүрүү иштерин жүргүзгөнү менен майнап чыккан эмес. Мындан улам УКМК төрагасы Кемпир-Абад суу сактагычына караштуу жер элдин талабы менен Өзбекстанга берилбей турганын айтып, элди тынчыткан.
2022-жылдын 26-сентябрында Бишкекке Өзбекстандын премьер-министри Абдулла Арипов келип, УКМК төрагасы Камчыбек Ташиев экөөсү Кыргызстан-Өзбекстан мамлекеттик чек арасынын айрым тилкелери жөнүндө жаңы келишимдин долбоорун макулдашуу боюнча процедураны баштоого мүмкүндүк берген протоколго кол коюшкан. Анда Ташиев Кыргызстан-Өзбекстан чек арасын делимитациялоо жана демаркациялоо маселесин жыйынтыктоо боюнча тарыхый миссия болгонун билдирип, делимитациялоо процесси аяктаганы айтылган. Кийинчерээк министрлер кабинетинин төрагасы Акылбек Жапаров Өзбекстан менен чек ара маселеси сүйлөшүү жолу менен чечилгенин билдирген. Андан үч күндөн кийин, 29-сентябрда Жогорку Кеңештин депутаты Адахан Мадумаров Өзгөн районунда жайгашкан Кемпир-Абад суу сактагычы Өзбекстанга өткөнү айтылып жатканын билдирип, бийлик башындагылар "жең ичинен барып кол койгондугу өлкөдө аябай будуң-чаңды жаратууда" деп айткан. . Ошондой эле бул маселе суу сактагычка жакын жайгашкан айылдардын жашоочуларын тынчсыздандырып жатканын айткан.
Чанки (Миссисипи)
Чанки (Миссисипи) (Chunky) — Миссисипи штатынын Newton округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 344 киши. Болжолдуу аянты - 2.2 км². FIPS коду — 28-13580.
Хартфорт (Мэн)
Хартфорт (Мэн) (Hartford) — Мэн штатынын Оксфорд округуна караган АКШ шаары.
31-октябрь
31 октябрь — жылдын 304-чү күнү (толук жылда 305-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 61 күн бар.
Транспозиция
Транспозиция (лат. transpositio - орун которуу) _ бир тилдик бирдикти башка бирдиктин ордуна колдонуу кубулушу.
Транспозициянын негизин тилдик бирдиктерди маани жана кызмат жактан салыштыруу түзөт жана ал 3 элементтен турат:
CAC 40
CAC 40 (Cotation Assistée en Continu) Франциядагы эң маанилүү биржа индекси. Индекстин баштапкы мааниси — 1000 пункт —1987-жылдын 31 декабрында белгиленген.
Транспозиция
Транспозициянын каражаты Транспозициянын негизи менен Транспозициянын каражатын байланыштырат. Транспозиция тилдеги асимметрия кубулушунан келип чыгат да тилдин колдонулушунда жана атоо кызматынын кенейишинде орчундуу мааниге ээ болот.
CAC 40
Индексти эсептөө
Индекс Euronext Paris биржасында акциялары сатылган 40 ири компаниянын капиталдаштырууга негизделген акцияларынын орточо арифметикалык баа мааниси катары эсептелет. Кырк компаниянын ар биринин өзүнүн индекси бар, ал рынокто жеткиликтүү баалуу кагаздарынын наркына жараша өлчөнөт. Салмактары ​​анын эркин жүгүртүүдө анын капиталдаштыруусуна жараша компаниядан компанияга өзгөрөт. Таразалоо учурунда компания CAC 40 боюнча 15% максималдуу салмакка чейин кыскартылат.
Транспозиция
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
CAC 40
Индексти эсептөө
2003-жылдын 1-декабрынан баштап капиталдаштырууну эсептөөдө эркин жүгүртүүдөгү акциялар гана эске алынат. Индекс алмашуу иш күндөрү Борбордук-европалык убакыт боюнча 9:00дөн 17:30га чейин 30 секунд сайын эсептелет.
Тандоо критерийлери
CAC 40 курамы квартал сайын эксперттер комитети Conseilcientifique des Indes (CSI) тарабынан жаңыланып турат. Өзгөртүүлөр ар дайым март, июнь, сентябрь жана декабрдын үчүнчү жумасында күчүнө кирет. Эркин жүгүртүүдөгү үлүштөрдүн саны ар бир сентябрда каралат.
Негауни
Негауни (Negaunee) — Мичиган штатынын Marquette округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4576 киши. Болжолдуу аянты - 38.0 км². FIPS коду — 26-56860.
Шрампе
Шрампе (Schrampe) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 313 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 313 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 470. Муниципалитеттин башчысы — Арно Унгефрорен.
Арчер (Айова)
Арчер (Айова) (Archer) — Айова штатынын О’Брайен округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.2 км². FIPS коду — 19-02530.
Калкы
2010-жылы калкы 126 киши болгон.
Стоддард (Нү-Гэмпшир)
Стоддард (Нү-Гэмпшир) (Stoddard) — Нү-Гэмпшир штатынын Чешир округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1232 киши. Болжолдуу аянты - 137.3 км². FIPS коду — 33-73700.
Гиссар району
Гиссар району (шахри Ҳисор) — Тажикстан Республикасына караштуу райондордун бири. Административдик борбору — Душанбе шаарынан 26 км батыш тарапта жайгашкан Гиссар шаары. 1932-жылы 29-январда негизделген. 1939-1951-жылдары Сталинабад облусунун курамында болгон.
Географиясы
Гиссар району Гиссар өрөөнүндө жайгашкан. Түндүгүнөн Согди облусунун Айны району, батышынан Шахринав району, түштүгүнөн Рудаки району, чыгышынан Варзаб району менен чектешет. Ханака дарыясы (Хонақоҳ) Хисардын түндүгүнөн түштүккө өтөт.
Тарыхы
1959-жылы 26-ноябрда жоюлуп кеткен Шахринов районунун аймагынын бир бөлүгү Гиссар облусуна кошулган. Тажикстан Республикасынын Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-февралындагы Тажикстан Республикасынын парламентинин Улуттук кеңешинин 2016-жылдын 3-мартындагы No 204 токтомуна ылайык Гиссар шаарына бүткүл Гиссар району менен бирге Гиссар шаары статусу ыйгарылган.
Калкы
2016-жылдын 1-январына карата калкынын саны 280 600 адамды түзгөн. Гиссар (27,4 миң) жана Шарора (12,9 миң) шаарларынын калкы 14,5 пайызды же 40,3 миң адамды түзөт.
Текеева Айнагүл
Текеева Айнагүл (1948-ж. т., Ничкесай айылы) - Кыргыз Республикасынын эл агартуу отличниги.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5
Таубердеги Ротенбург
Таубердеги Ротенбург (Rothenburg ob der Tauber) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан Шаар. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Ансбах районуна кирет.
Шаар административдик курамы боюнча 38 шаардык районго бөлүнөт.
Миррахимов Эркин Мирсаидович
Миррахимов Эркин Мирсаидович (18. 5. 1960-жылы туулган, Фрунзе) – медицина илимдеринин доктору (1995), профессор (1997). КММИни (1983), ошол эле жерде аспирантураны (1988), СССР Медицина илимдер академиясынын Кардиология илимий борборунун докторантурасын (1995) бүткөн. КММАда ассистент, профессор 1997-жылдан кафедра башчысы болуп иштейт. 120дан ашык илимий эмгеги, анын ичинде 1 монографиясы жарык көргөн. Алар негизинен жүрөк ооруларына арналган. Кыргыз Республикасынын илим жана техника жаатындагы мамлекеттик (1996) жана Ленин комсомолу (1986) сыйлыгынын лауреаты. Эмгектери: Реперфузионная терапия острого инфаркта миокарда. Б., 2000.
2 Октябрь (Тогуздун айы)
2 октябрь — жылдын 275-чү күнү (толук жылда 276-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 90 күн бар.
Төрөлгөндөр
1984 - ырчы Айнура Салахидинова төрөлгөн.
Викко (Кентукки)
Викко (Кентукки) (Vicco) — Кентукки штатынын Перри округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 318 киши. Болжолдуу аянты - 2.1 км². FIPS коду — 21-79590.
Терексуу кени
Терексуу кени - Токтогул районунун аймагындагы курулуш кумунун кени жаткан жер.
Узунакмат суусунун сол куймасы - Терексуунун өрөөнүндө деңиз деңгээлинен 1020 м бийиктикте жайгашкан. Кум төртүнчүлүк мезгилде пайда болгон; кварц-талаашпаттуу, ири бүртүкчөлүү, чоңдугунун модулу 3,1; өңү саргыч-боз. Кум  кошумчасы менен бетон толтуруучу материал катары пайдаланса болот. Божомолдуу запасы Pj категориясы боюнча 1 млн м3. Кенди жергиликтүү курулуш мекемелери пайдаланат.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5
Кан (Германия Шаарсы)
Кан (Германия Шаарсы) (Caan) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 725 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 43 007. Муниципалитеттин башчысы — Норберт Дөр.
Геологиялык фация
Геологиялык фация (лат. faci­es— кебете, өң, түспөл
Фация түшүнүгү ботан. жанa геогр. илимдеринде да колдону­лат. Ар түрдүү Геологиялык фация менен эл чарбалык чон мааниси бар кендер байланыш­туу. Мис., лагуна фациялары менен туз жанa гипс кендери, дарыя өрөөндөрүндо жанa куймаларында пайда болгон фациялар менен көмүр, нефть, жез, ал­тын кендери, кел жанa деңиздердин тайыз жээктеринде пайда болгон аки таш тек-доломит фациялары менен коргошун жанa цинк кендери байла­ныштуу.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Донауэшинген
Донауэшинген (Donaueschingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Фрайбург административдик округуна карайт. Шварцвальд-Бар районуна кирет.
Калкы - 21 128 киши(2013-ж.). . Аянты - 104,63 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 26 012. Мэр — Торстен Фрай.
Хипштедт
Хипштедт (Hipstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Вюммдагы Ротенбург районуна кирет.
Калкы - 1258 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,38 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 57 027. Муниципалитеттин башчысы — Карлхайнц Поредда.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Ачкачылык оюндары (роман)
"Ачкачылык оюндары" (The Hunger Games) — америкалык жазуучу Сүзенн Коллинздин өспүрүмдөрдүн дистопиялык романдар үчилтиги. Окуя "Ачкачылык оюндары" ааламында болуп өтөт жана жаш каармандар Китнисс Эвердин менен Пита Мелларктын окуясына алып барат.
Үчилтиктеги романдардын аталыштары: "Ачкачылык оюндары" (2008), "Өрттү кармоо" (2009) жана "Куудул чымчык" (2010). Романдардын негизинде тасмалар тартылып, "Куудул чымчык" эки бөлүм менен иштелип чыккан. Бул сериядагы алгачкы эки китеп New York Times гезитинин бестселлер тизмесинде орун алган, "Куудул чымчык" болсо жарык көрөөрү менен эле АКШдагы бестселлер тизмесинин башкы сабынан түшкөн эмес. "Ачка оюндар" тасмасы 2012-жылы жарык көргөн убакта басмаканачы "Ачка оюндар" үчилтигинин жана тасмага улай жарык көргөн китептердин 26 миллиондон ашуун нускасы басылып чыгарылганын кабарлаган.
"Ачка оюндар" ааламы бай Капитолий жана 12 кедей аймактан турган Панем өлкөсүндө орун алат. Жыл сайын аймактардан балдар "Ачка оюндар" аттуу сыналгыдан көрсөтүлө турган өлүм жарышына милдеттүү түрдө катышуу катышуу үчүн тандалып алынат.
Романдардын баары жакшы кабыл алынган. 2012-жылдын августунда китептер сериясы NPR радиосу жаш өспүрүмдөрдүн сүйүктүү китептери тууралуу сурамжылоо жүргүзүп, "Өспүрүмдөрдүн 100 романы" тизмесинде "Гарри Поттерден" гана артта калып, 2-сапка жайгашкан. 2012-жылдын 17-августунда Amazon компаниясы жарыялагандай, "Ачка оюндар" үчилтиги "Гарри Поттер" сериясынын койгон рекордун да ашып өтүп, эң көп сатылган китеп болуп калган. 2014-жылга карата бул үчилтик АКШнын өзүндө эле 65 миллиондон ашуун нускада сатылган ("Ачка оюндар" 28 миллиондон ашуун, "Отту кармоо" 19 миллиондон ашуун жана "Куудул чымчык" 18 миллиондон ашык нуска). Ушул күнгө чейин "Ачка оюндар" үчилтиги 56 өлкөдө 51 тилде сатылган.
Транслятор
Транслятор (англ. Translator), которгуч - атайын иштелип чыккан программалар системасынын тили. Ал жогорку деңгелдеги программалоо тилинде жазылган программалардын көрсөтмөлөрүн (буйруктарын) компьютер түшүнгөн экилик кодго которот. Транслятор белгилүү бир программа тилине жана компьютердик системага багытталып түзүлөт. Транслятор компилегич жана интерплегич деп экиге бөлүнөт.
Удельно-Дуваней (Благовещен району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Османштедт
Османштедт (Oßmannstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Веймар районуна кирет.
Калкы - 1286 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 16,5 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 71 072. Муниципалитеттин башчысы — Дитмар Марграф.
Табылга
Табылга – кимдир-бирөө жоготкон буюмду таап алуу. Таап алган адам (жарандык мыйзамдар боюнча) анын ээси болуп калбайт. Ал таап алары менен, ал тууралуу буюмду жоготуп ийген адамды, же анын ээсин, болбосо ал буюмду алууга акысы бар жана аны тиги адамга кайтарып берүүчү өзүнө белгилүү адамды токтоосуз кабарландыруусу тийиш. Эгер буюм жайдын ичинде же унаада табылса, ал жайдын (унаа каражатынын) ээсимин деген адамга өткөрүп берилүүгө жатат. Табылга өткөрүлүп берилген адам буюмду таап алган адамдын укугуна ээ болот жана жоопкерчилигин тартат. Эгер табылган буюмду кайтарып берүүнү талап кылууга акылуу адам, же анын турган жери белгисиз болсо, буюмду таап алуучу Т. тууралуу милицияга же жергиликтүү өзалдынча башкаруу органына билдирүүгө милдеттүү. Таап алган адам Т. өзүндө сактоого, болбосо милицияга, жергиликтүү өзалдынча башкаруу органына өткөрүүгө акылуу. Буюмду таап алуучу аны атайылап же одоно абайсыздыктан жоготуп ийсе, буюмдун баасынын чегинде жоопкерчилик тартат. Эгер милицияга же өзалдынча башкаруу органына табылга тууралуу билдирилгенден кийин үч айдын аралыгында жоголгон буюмду алууга акылуу ээси аныкталбаса, же таап алуучуга, болбосо ички иштер органына же жергиликтүү өзалдынча башкаруу органына өз укугу тууралуу билдирип, эчким кайрылбаса, анда таап алуучу ага ээ болуп калат. Эгер буюмду таап алуучу таап алган буюмга ээ болуудан баш тартса, ал коммуналдык муниципалдык менчикке өтөт.
3 Октябрь (Тогуздун айы)
3 октябрь — жылдын 276-чү күнү (толук жылда 277-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 89 күн бар.
Тайлаков Бекташ
Тайлаков Бекташ (1901, Шанек кыштагы - 1986, Терексуу айылы) - коомдук ишмер. Совет бийлигин чыңдоого жана анын курулушуйа активдүү катышкан.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5
4 Октябрь (Тогуздун айы)
4 октябрь — жылдын 277-чү күнү (толук жылда 278-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 88 күн бар.
Херсэй (Мэн)
Херсэй (Мэн) (Hersey) — Мэн штатынын Аростук округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 63 киши. Болжолдуу аянты - 103.6 км². FIPS коду — 23-32685.
Көп грандык
Көп грандык – бардык жагынан жалпак көп бурчтуктар, б. а. грандары менен чектелген геометриялык нерсе. Көп бурчтуктун грандарынын жактары Көп грандыктын кыры, ал эми кырынын учу Көп грандыктын чокусу деп аталат. Грандарынын саны боюнча төрт, беш ж. б. Көп грандыктар болуп айырмаланат. Көп грандык толугу менен гранынын тегиздигинин бир жагында жайгашса, анда ал томпок деп аталып, анын грандары да томпок болот. Томпок Көп грандык. мейкиндикти сырткы жана ички бөлүккө бөлөт. Тескерисинче, томпок нерсенин бети көп грандуу болсо, Көп грандык да томпок болот. Эгер Көп грандыктын бардык грандары бирдей, туура (конгруэнттүү) көп бурчтук болуп, чокусундагы бардык көп грандуу бурчтары барабар болсо, анда ал туура Көп грандык (Платон телолору) деп аталат. Туура Көп грандыктын бардык көп грандуу бурчтары туура жана барабар болот. Туура Көп грандыктын түрлөрү: туура тетраэдр, куб, октаэдр, додекаэдр жана икосаэдр. Илимде мындан башка жарым туура Көп грандыктар (Архимед телолору) бар. Кайчылаш жактары түгөйлөш параллель болгон Көп грандык томпок пaраллелоэдр же Фёдоров телосу деп аталат. Көп грандыкты аныктоодо дагы бир туура томпок эмес көп грандыктын 4 түрүн көрсөтүүгө болот (Пуансо телолору).
Нюрча
Нюрча — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Койда дарыясынын сол жээгинен 3 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Көп жылдык муз
Көп жылдык муз – океандын уюлдук кеңдиктеринде эки жылдан ашык сакталган деңиз музу. Калыңдыгы 3 мдей. Тузсуз, нык келип, үстүнкү бети күдүрлүү, кар жатпаган жерлери көгүш түстө. Жай мезгилинде муздун үстүндө кар бүртүкчөлөрү пайда болот.
Транс...
Транс... (лат. trans - аралай, аркылуу) - татаал сөздөрдүн алдыңкы тутумдаш бөлүгү; 1) кандайдыр бир мейкиндик аркылуу же аны кесип өткөн кыймыл (мис., транссибирь, трансатлантикалык); 2) бир нерсенин жардамы аркылуу белгилене турган же белгиленген түшүнүк (мис., транслитерация) маанилерин туюнтат.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Табыпчылык
Табыпчылык – мыйзамда белгиленген тартипте каттоодон өтпөгөн жана элдик салттарда калыптанган, адамдардын көптөгөн муундарынын турмуштук тажырыйбаларына негизденген дарт аныктоо жана дарылоо, илдетти алдын алуу, айыктыруу усулу.
Чарльстон (Миссисипи)
Чарльстон (Миссисипи) (Charleston) — Миссисипи штатынын Таллахатчи (Tallahatchie) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2198 киши. Болжолдуу аянты - 3.5 км². FIPS коду — 28-12900.
Миртемир
Миртемир [толук аты-жөнү – Миртемир Умарбекович Турсунов; 28. 5(10. 6). 1910, азыркы Казакстан, Чымкент областы, Түркстан району, Икан кыштагы – 24. 1. 1978, Ташкент] – өзбек акыны, котормочу. Өзбек ССРинин эл акыны (1971). 1932-жылы Самарканд педагогикалык академиясын бүткөн. Чыгармалары 1926-жылдан жарыялана баштаган. «Нурлар койнунда» (1928), «Жеңиш» (1931), «Борбор» (1936) ыр жыйнактарында ошол мезгилдеги социалисттик курулуштун жүрүшүн баяндайт.«Өч» (1944), «Тандалган ырлар» (1947), «Ырлар»(1961), «Жаңы ырлар» (1967) китептеринде граждандуулук, достук идеялары берилет. Миртемир чет элдик жана орус классиктеринин чыгармаларын, ошондой эле «Манас» эпосун (1-китеп, 1964; 2-китеп, 1973) өзбек тилине которгон. Айрым чыгармалары кыргыз тилине да которулган («Гүлтааж». Ырлар жана поэмалар. 1973; которгон Т. Байзаков).
Сванзэй (Нү-Гэмпшир)
Сванзэй (Нү-Гэмпшир) (Swanzey) — Нү-Гэмпшир штатынын Чешир округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7230 киши. Болжолдуу аянты - 117.5 км². FIPS коду — 33-75700.
Даберков
Даберков (Daberkow) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Деммин районуна кирет.
Калкы - 370 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,39 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 52 016. Муниципалитеттин башчысы — Герд-Хайнрих Крөхерт.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Бад-Эндорф
Бад-Эндорф (Bad Endorf) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Розенхайм районуна кирет.
Калкы - 7936 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 40,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 87 128. Муниципалитеттин башчысы — Гудрун Унфердорбен.
Шраплау
Шраплау (Schraplau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Шаар. Мерзебург-Кверфурт районуна кирет.
Калкы - 1179 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 7,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 88 340. Мэр — Роланд Рихтер.
Табылдиев Тынычбек
Табылдиев Тынычбек (1955-ж. т., Өзгөрүш айылы) - коомдук, мамлекеттик ишмер;Кыргыз Республикасынын 3-класстагы мамлекеттик кеңешчиси. [[Кыргыз ССР Жогорку Совети]]нин 2 жолку депутаты (1985-90; 1990-94). Фрунзе политехникалык институ тун (1977), КПСС БКга караштуу Коомдук илимдер академиясын (1991) бүткөн.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5
Геологиялык формация
«Формация» деген терминди геологияга 1761-ж. немец окумуштуусу Г. X. Фюксель киргизген. Ал формацияга жер кыртышындагы белгилүү бир доордо бирдей шартта, бирине бири удаалаш пайда болгон жана өз ара тыгыз байланыштагы тоо тек катмарларынын комплекси деген аныктама берген. Кийин француз Г. С. Доломье, немец А. Гумбольдт ж. б. формацияны жерг. стратиграфиялык шкаланын бөлүнүшү (свита, серия яг. б.) катары пайдаланышкан. Эл аралык геологиялык конгресстин 2-сессия­сында (1881) аны стратиграфиялык терминологиядан жана номенклатурадан чыгарылсын деген чечим кабыл алынган. «Формация» термини ошондон кийин теги боюнча бирдей, бирок жашы ар түрлүү тоо тектер комплексине колдонула баштаган. Бирок кээ бир чет өлкөлөрдө азыр да анын абалкы аныктамасы сакталып келе жатат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Нови
Нови (Novi) — Мичиган штатынын Oakland округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 55 224 киши. Болжолдуу аянты - 81.1 км². FIPS коду — 26-59440.
Көп жылдык өсүмдүктөр
Көп жылдык өсүмдүктөр – эки жылдан ашык жашаган дарак, бадал, ошондой эле чөп жана чала бадал өсүмдүктөр. Алар белгилүү жашка жеткенден баштап, көп жолу, көбүнчө жыл сайын (поликарп өсүмдүктөр) гүлдөп, мөмө берүүгө жөндөмдүү. Айрымдарынын жалбырагы бир нече жыл бою түшпөйт (дайыма жашыл өсүмдүктөр), кээ бириники жагымсыз шартта (кыш, кургакчылык ж. б.) жалбырагын күбүйт. Көпчүлүк өсүмдүктөрдүн жер үстүндөгү органдары кышкысын, кургакчылыкта куурап, жер астындагы бөлүгү – тамыр-сабагы, азык-тамыры, пияз түбү, тамыры ж. б. жашоосун улантат.
Ротенбух
Ротенбух (Rothenbuch) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ашаффенбург районуна кирет.
Калкы - 1878 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 71 148. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Ауленбах.
7 Октябрь (Тогуздун айы)
7 октябрь — жылдын 280-чү күнү (толук жылда 281-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 85 күн бар.
Мирхонд Мохаммед ибн Хавандшах
Мирхонд Мохаммед ибн Хавандшах (1433, Балх – 24. 2 же 22. 6. 1498, Герат) – ирандык тарыхчы, Гератта Тимуриддердин учурунда түзүлгөн историография мектебинин өкүлү. Алишер Навои адабият ийриминин мүчөсү. Анын 7 томдук «Жалпы тарых» («дүйнөнүн жаралышынан» 15-кылымдын аягына чейин) боюнча эмгеги европалык окумуштуулар үчүн Ирандын жана Орто Азиянын тарыхы боюнча дээрлик жалгыз гана дарек болуп, 6-томдун бир бөлүгү жана 7-том толугу менен оригинал деп эсептелет.
Вилла Хиллс (Кентукки)
Вилла Хиллс (Кентукки) (Villa Hills) — Кентукки штатынын Кентон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7948 киши. Болжолдуу аянты - 11.7 км². FIPS коду — 21-79698.
Хитберген
Хитберген (Hittbergen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Люнебург районуна кирет.
Калкы - 893 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 14,64 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 55 018. Муниципалитеттин башчысы — Альфред Риттерс.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Ильин (Благовещен району, Башкыртстан)
Ильин — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Удельно-Дуваней айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 5 киши. Почта индекси — 453442, ОКАТО коду — 80215861002.
Сыргабаева Бактыбүбү
Сыргабаева Бактыбүбү (1939-ж. т., Совет айылы) - эл агартуу отличниги.
Острамондра
Острамондра (Ostramondra) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Зөммерда районуна кирет.
Ильин (Благовещен району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Донцдорф
Донцдорф (Donzdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Штутгарт административдик округуна карайт. Гёппинген районуна кирет.
Калкы - 10 816 киши(2013-ж.). . Аянты - 39,82 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 17 015. Мэр — Мартин Штёльцле.
Острамондра
Калкы - 581 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 18,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 68 041. Муниципалитеттин башчысы — Аксель Томас.
Асбюри (Айова)
Асбюри (Айова) (Asbury) — Айова штатынын Дубьюк округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 6.5 км². FIPS коду — 19-03160.
Калкы
2010-жылы калкы 4170 киши болгон.
Миртов Валериан Владимирович
Миртов Валериан Владимирович [29 (11). 10 (11). 1912, азыркы Рязань областы, Сапожок кыштагы – 1. 2. 1994, Бишкек] – тарыхчы, тарых илимдеринин доктору (1969), профессор (1974). Кечки жумушчу факультетин (1933), Новосибирск темир жол транспорт аскерлер инженерлер институтун (1939), ВКП(б) БКга караштуу Партиялык пропаганда мектебин (1944) бүтүргөн. 1939–42-жылдары Новосибирск темир жол транспорту аскер инженерлер институтунда окутуучу, 1942–44-жылдары партиянын Новосибирск шааркомунда бөлүм башчы, 1944–47-жылдары Кыргыз ССР тышкы иштер министринин жардамчысы, 1948– 53-жылдары Кыргызстан КП БКнын агитация жана пропаганда бөлүмүндө лекторлор тобунун башчысы, 1954–72-жылдары Кыргызстан КП БКнын алдындагы Партия тарыхы институтунда улук илимий кызматкер, 1972–77-жылдары КММИде кафедра башчысы, 1977– 88-жылдары Кыргызстан КП БКнын алдындагы Партия тарыхы институтунун сектор башчысы болуп иштеген. Кыргызстан КП тарыхына арналган жүздөн ашык илимий эмгектин, макалалардын автору. Эмгектери: Большевик Алексей Иваницын. Ф., 1963; Идейное и организационное укрепление областной партийной организации Киргизии. Ф., 1966.
Трамплин
Трамплин (фр. tremplin - тирөөч) - секирүүдө пайдаланылуучу спорттук курулма. Ал лыжа, лыжа-суу, суу жана гимнастикалык Трамплин болуп бөлүнөт. Секирүү узундугу боюнча Трамплиндин окуп-үйрөнүүгө арналган жана спорттук, ал эми конструкциясына жараша табигый жана айкалышкан түрлөрү бар. Табигый Трамплиндин секирүүчү жери жасалма констр., ал эми айкалышканы күүлөнүүчү жасалма дөңсөө түрүндө курулат. Трамплиндер калыс мунарасы, трибуналар, электр жарыктандыргычтар менен жабдылат. Лыжа Трамплини боюнча мелдеш жүргүзүү алдында, Трамплин 1-2 күнгө жабылып, жаңы кар себилет жана тегизделип тапталат.
КРдин спортчусу Д. Чвыков Трамплинден секирүү боюнча Солт-Лейк-Ситиде өткөн кышкы олимпиадага катышкан (2002).
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Геологиялык экспедиция
Геологиялык экспедиция