cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Танзания
Тарыхы
Танзания аймагында адамдар эзелтеден эле жашаган. Танзаниянын жергиликтүү калкы бушмендерге тектеш болгон. биздин замандын башында Танзанияга бантулар, нилоттор, 7–8-кылымда арабдар келип жайгашкан. Аралдарда жана деңиз жээктеринде өз алдынча маданиятын түзгөн суахилилер калыптанган. 19-кылымдын башында Занзибар аралы жана Танзания жээктери Максат султандыгына карап, 1856-жылдан Занзибар өзүнчө султандыкка ээ болгон. 1885–1919-жылдары Танзаниянын Танганьика аталган бөлүгү Германиялык Чыгыш Африканын курамындагы протекторат, 1920-жылы Улуу Британиянын мандатындагы, 1946–61-жылдары анын карамагындагы аймак катары эсептелген. 1954-жылы Танганиканын Африкалык улуттук союзу (ТАУС) түзүлүп, бул аймактардын көз каранды эместиги үчүн күрөшкөн. 1961-жылы 9-декабрда Танганьиканын көз карандысыздыгы (1962-жылдын 9-декабрынан республика), 1964-жылы 12-январда Занзибардын өз алдынчалыгы жарыяланган. 1964-жылы 26-апрелде Танганьика менен Занзибар кошулуп, Бириккен Танзания Республикасы түзүлгөн. 1977-жылы Танзания революциялык партиясы негизделген. Танзаниянын тышкы саясаты – Африка континентиндеги тынчтыкты колдоо жана экономикалык байланыштарды чындоо. Танзаниянын өнөктөшү – АКШ, Улуу Британия, Россия, Кытай, Япония жана Түштүк Корея ж. б. Танзания дүйнөнүн 81 өлкөсү менен дипломатиялык мамиледе. Дар-эс-Саламда эл аралык уюмдун 63 элчилиги жана 15 өкүлчүлүгү жайгашкан. Танзания БУУнун мүчөсү.
Чарбасы
Танзания – дүйнөдөгү экономикасы өнүгүп келе жаткан жакыр өлкөлөрдүн бири. Экономикасынын негизин – тоо-кен өнөр жай түзөт. ИДПнин көлөмү 57,9 млрд АКШ доллары (2009). Аны киши башына бөлүштүргөндө 1,4 мин доллардан туура келет. Андагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү (% менен) 50,8, айыл чарбасыныкы 26,6, өнөр жайдыкы 22,6. Алтын (жылына 36 тонна), алмаз ж. б. баалуу таштар (анын ичинде танзанит), жаратылыш газы, көмүр, фосфорит, кайнатма туз ж. б. казылып алынат. 2007-жылы 3,8 млрд кВт∙с электр энергиясы (негизинен 2/3и ГЭСтен, калганы ЖЭСтен) өндүрүлгөн. Башкы айыл чарба азыктары – кофе, тамеки, буудай, пахта, чай, буурчак, кешью жаңгагы (дүйнөдө 8-орунда). Ички керектөөлөрү үчүн банан, кассава, маис, шалы, батат (1-орунда), ак жүгөрү (сорго, 8-орунда), бал камыш айдалат. Мал чарбачылыгы Виктория көлүнүн аймагында (уй, кой-эчки) асыралат. Балык кармалат. Жыгачтын баалуу түрү даярдалат. Айыл чарба азыктары беленделет. Тамак-аш (кант, ун, сигарета), курулуш материалдары (анын ичинде цемент), нефть ажыратуу, металл иштетүү, жыгаччылык, химиялык (жер семирткич), жеңил, бут кийим өнөр жай ишканалары иштейт. Автомобиль жолунун узундугу (миң км менен) 79 (анын ичинде 6,3ү асфальтталган), темир жолунуку 3,7, нефть куурунуку 0,9га жакын, газдыкы 0,3. Деңиз порту – Дар-эс-Салам. Экспортко алтын, баалуу таштар, айыл чарба азыктары чыгарылат. Негизги соода шериктештери: Индия, Кытай, TAP, Кения жана Япония.
Аскердик басма сөз
Аскердик басма сөз - аскердик кызматты, турмушту, андагы маселелерди чагылдырууга багытталган басма продукциясы: негизинен аскер кызматындагы окурмандарга арналган маалымат каражаты. Аскердик басма сөз - куралдуу күчтөрдүн катарында кызмат өтөгөндөрдү саясий, аскердик, маданий жактан тарбиялоонун жана аскердик билимди таратуунун маанилүү куралы. Мезгилдүү (аскердик гезиттер, аскердик журналдар, мезгилдүү жыйнактар, бюллетендер жана башка) жана мезгилдүү эмес (китептер, брошюралар, баракчалар жана башка) болуп бөлүнөт. КРда Коргоо министрлигинин «Ыйык милдет» гезити чыгарылат.
Grand Theft Auto III
Grand Theft Auto III — DMA Design тарабынан иштелип чыккан жана Rockstar Games тарабынан чыгарылган ачык дүйнө, экшн укмуштуу окуя, үчүнчү киши аткан видео оюн. Ал PlayStation 2 үчүн 2001-жылдын 22-октябрында, Microsoft Windows үчүн 2002-жылдын 20-майында жана Xbox үчүн 2003-жылдын 31-октябрында жарыкка чыгарылган. Оюндун кайра курулган версиясы мобилдик платформаларда 2011-жылы, оюндун он жылдык мааракесине карата жарык көргөн. Бул Grand Theft Auto сериясындагы бешинчи оюн жана 1999-жылдагы Grand Theft Auto 2ден берки алгачкы негизги чыгарылыш болуп эсептелет. Нью Йорк шаарына негизделип ойдон чыгарылган Либерти шаарындагы окуяларды чагылдырган оюн Клоддун окуясына жетелейт. Ал өлүм алдында калгандан кийин кескилердин, кылмыш жана жемкорлук дүйнөсүнө тез эле аралашып кеткен болот.
Жарык көрөөрү менен оюн сынчылардын оң баасына татып, айрыкча концепциясы менен оюн тактикасы алкоого алынган. Ошондой болсо да оюндагы зордук-зомбулук жана сексуалдык мазмундун сүрөттөлүшү боюнча сынга кабылып, карама-каршылыктарга жол ачкан. Grand Theft Auto III 17 миллиондон ашуун нускада сатылып, 2001-жылдын бестселлер видео оюну болуп калган. Алтынчы муундагы видео оюндардын эң көрүнүктүүсү болуп эсептелген жана көптөгөн сынчылар тарабынан тарыхтагы эң улуу оюндардын бири деп таанылган Grand Theft Auto III жыл соңундагы сыйлыктарды, анын ичинде бир нече оюн басылмаларынын "Жыл оюну" наамдарын утуп алган. Жарык көргөндөн бери ал көптөгөн оюн платформаларына көчүрүлгөн. Анын мураскери Grand Theft Auto: Vice City 2002-жылдын октябрында жарык көргөн.
Кара топурак
Кара топурак – шалбаалуу жана токойлуу талаа зоналарында көп жылдык чөптүн чиришинен пайда болгон топурак түрү. органикалык заттарга бай, гумустуу катмарынын өлчөмү 4–6%тен 9– 10%ке чейин жетет. Кара топурактын курамында кальций туздары менен чополуу чөкмө породалар бар. Кара топурактын пайда болуу процессинде минералдар чопого айланып, анын үстүңкү катмарында биохимиялык кубулуштардын таасири менен кыртыштын курамында түрдүү заттар, гумин кислоталары жана башка азык заттар пайда болуп, кыртыштын күрдүүлүгү артат. Кара топурактуу жерлерге дан эгиндери, жүгөрү, көп жылдык чөп, мөмө-жемиш токою өстүрүлөт жана жайыт өсүмдүктөрү жакшы өсөт. Кара топурак гумустуу (чиринди) катмарынын калыңдыгына жараша өтө калың (150–180 см), калың (80–120 см), Орточо калың (40–80 см), жука (40 см) болуп бөлүнөт. Кара топурак Жер шарында үч суббореалдык облусука бөлүнөт: Евразия, Түндүк Америка жана Түштүк Америка. Кыргызстанда кара топурак Ысык Көл өрөөнүнүн чыгыш райондорунда, Чүй, Талас, Кемин өрөөндөрүндө, Нарын Облусунун Нарын, Ат-Башы жана Тогуз-Торо райондорунда көбүрөөк кездешет.
Эможи
Эможи (絵文字, えもじ — сынтамга) — уюлдук телефондун текст билдирүүлөрүндө көп колдонулуучу символдор жана быйтыкчалар.
Тарыхы
Биринчи эможи Шигетака Курита тарабынан 1999-жылы жасалган. Кийинчерээк iOS жана Android'го кошулганда Япониянын сыртында абдан популярдуу болуп калган.
Алтымыш (айыл)
Алтымыш (Алтымыш) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Кемин районундагы айыл. Кара-Булак айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 542 киши.
Кара-Төр мөңгүсү
Кара-Төр мөңгүсү – Түркстан кырка тоосунун Түндүк капталындагы терең төрдөгү мөңгү. Исфара суусунун алабында. Узундугу 6,6 км, аянты 10,8 км2. Мөңгүнүн башы деңиз деңгээлинен 5480 м, этеги 3360 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийиктиги 3820 м. Абляциясынын аянты 4,0 км2. Мөңгүдөн Телинген суусунун оң куймасы – Миң-Теке агып чыгат.
Буулантуу
Буулантуу – эритмелерди кайнатуу жолу менен концентрациялоо. Буулантууда эритменин концентрациясы, тыгыздыгы, илээшкектиги жана кайноо температурасы жогорулайт. Эгерде эритме өтө каныккан болсо, эриген зат чөкмө түрүндө бөлүнөт. Эритменин кайноо температурасы эриткичтин кайноо температурасынан дайыма жогору болот. Бул айырма температуралык депрессия деп аталат. Депрессия концентрациясы жана сырткы басымдын көтөрүлүшү менен жогорулайт. Ал жылуулуктун таасири менен жүрөт. Буулантуу төмөнкү же жогорку атмосфералык басымда жана атайын вакуум аппаратта жүргүзүлөт. Химиялык жана тамак-аш өнөр жайында кеңири колдонулат.
Сим (Кармаскалин району, Башкыртстан)
Сим — Башкыртстандын Кармаскалин районундагы айыл, Сахаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 35 киши. Почта индекси — 453019, ОКАТО коду — 80235875005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Электрондук жарыятакта
Электрондук жарыятакта (Bulletin Board System (BBS) - Электронная доска обңявлений).
Эң башында маалымат алмашуу коммерстик эмес систем катары колодонгон. BBS тин колдонуучулары маалымат калтыруу, башка маалыматтарды окуу жана таратылган ПЖ ны көчүргөнгө укуктары бар.
1 ноябрь
1-ноябрь — жылдын 305-чү күнү (толук жылда 306-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 60 күн бар.
Достук кум-шагыл кени
Достук кум-шагыл кени Нарын районунда, Ат-Башы ГЭСинин жанында, Ат-Башы суусунун Нарынга куйган жеринде 1985-ж. табылган. Кен аймагын антропогендин аллювий-пролювий чөгүндүлөрү түзөт. Кум-шагыл катмары аллювий чөгүндүсүнөн пайда болгон. Шагыл жакшы жумуруланган гранит, диорит, акиташ, кумдук тектеринен турат. Узундугу 1 км, калыңдыгы 10–15 м. Гранулометриялык курамында 80 ммден жогорку кесекчелери – 22,6 – 32,3%; 80 –5 мм – 58%; 5 ммден майдасы –19,13–23,86%, чаң – 0,27 –1,37%. Салыштырма салмагы 2,5 –2,6. Майдалоо коэффициенти 1,06–1,10. Суукка чыдамдуу. Шагылдын запасы 0,5 млн м3. Бетон куюуга, жолду асфальттоого колдонулат. Кумду чаңдан арылтып жуугандан кийин бетонго колдонсо болот. Запасы 0,5 млн м3.
Канырка (дарыя)
Канырка — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тура дарыясынын оң жээгинен 239 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Адыр-Төр, тоо
Адыр Төр тоо —  Борбордук Теңир тоонун түндүк-чыгышында. Сарыжаз суусунун алабындагы Семёнов жана Мушкетов мөңгүлөрүн бөлүп турат. Узундугу 34 км,  туурасы 8  км. Орточо бийиктиги 4420 м, эң бийик жери 4657 м. Негизинен карбондун акиташ, сланес тектеринен турат.
Рельеби асимметриалуу: түштүк капталы Адыр Төр суусу менен Мушкетов мөңгүсүн карай тигирээк, түндүгү Сарыжаз өрөөнүн карай жантайыңкы. Түндүк капталы мөңгүлүү, кыска өрөөндөр менен тилмеленген. Мөңгүлөрдүн жалпы айанты 49 км². Тоо этегине бийик тоолуу шалбаалуу талаа (3100– 3500 м бийиктикте), андан жогору нибалдык ландшапт алкактары мүнөздүү.
КожонЖолдошов мектеби
Кожон Жолдошов мектеби Ош областынын Ноокат районуна караштуу Жар Коргон айылынын так ортосунда жайгашкан. 1992-жылы мектеп ашар жолу менен курулган. Убакыттын өтүшү менен мамлекет тарабынан толукталып курулган. Бирок жер титроонун негизинде эски мектеп жараксыз деп табылып жаны мектеп куруу пландаштырылган. 2007-жылы куруу иштери башталаып 2009- жылы колдонууга берилген.
Мектеп эки кабаттан туруп, ичинде ашкана, китепкана, спорт залы бар.К.Жолдошов мектебинде 500дон ашуун окуучу окуйт. Алардын ичинен жылына райондук,областтык, республикалык олимпиядалардан ийгиликтуу орундарга жетишип келишет. Жылына орто эсеп менен 40 тан ашуун окуучулар мектепти аякташат. Мектепти буткондордун копчулугу бюджеттик негизде университеттерде билим алышууда. Бул мектептин келечеги чон! Кожон Жолдошов 1929-жылы төрөлгөн. 2019-жылы Жолдошовго 90-жыл болуп мектепте чон салтанат менен эстелиги орнотулду. Кожон Жолдошовдун кыздары жана карындаш жээндери, райондук акими жана башка адамдар келип эстеликти ачып беришти.
Педогогикалык жамаатында 50дон ашуун мугалим эмгектенет. К.Жолдошов мектеби Каныбек уулу Адилет 27,09,2011
Бутил спирттери
Бутил спирттери (бутанолдор) С4Н9ОН – мол. масс. 74,12; 4 изомери белгилүү: н-бутил спирти (бутанол-1, пропилкарбинол); СН3-(СН2)3-ОН; экинчилик бутил спирти (бутанол-2, метилэтилкарбинол) СН3СН2СН(ОН)СН3 ; изобутил спирти (2-метил-1-пропанол, изопропилкарбинол) (СН3)2СН-СН2ОН; үчүнчүлүк бутил спирти (2-метил-2-пропанол, триметилкарбинол) (СН3)3СОН. Спирттерге мүнөздүү жыты бар, түссүз суюктуктар; көп орг. эриткичтер менен аралашат. Абадагы Б. с. бууларынын тыгызд. 2,56.
Чоң Шелюг (Пушма куймасы)
Чоң Шелюг — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пушма дарыясынын сол жээгинен 86 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Бутил спирттери
Хим. касиеттери б-ча Б. с. - кадимки алифаттык спирттер, мис., альдегиддер (кетондор) менен ацеталдарды (кеталдарды) пайда кылат: дегидратациялоодон олефиндер алынат. Үчүнчүлүк - Б. с. башкасы карбонил бирикмелерына чейин окистенишет. Мис., май альдегиди н-Б. с., метилэтилкетон – экинчилик - Б. с. алынат. Б. с. BCl3 менен 100C пентанда бораттар (C4H9O)3B, ал эми NH3 менен моно-, ди- жана трибутиламиндер пайда кылат. Өнөр жайларда н-Б. с. катализатор катышуусунда 120-1600С, 20-35 МПа пропилендин оксосинтезинен алынат:
Элсинбороу Тауншип (Нү-Жерси)
Элсинбороу Тауншип (Нү-Жерси) (Elsinboro Township) — Нү-Жерси штатынын Сэйлем округуна караган АКШ шаары.
Бутил спирттери
СН3-СН=СН2 + СО + Н2СН3СН2СН2СНО
Чоң Шелюг (Пушма куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Элсинбороу Тауншип (Нү-Жерси)
Калкы - 1054 киши. Болжолдуу аянты - 34.5 км². FIPS коду — 34-21330.
Бутил спирттери
Май альдегиди
Чоң Шелюг (Пушма куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бутил спирттери
+Н2
+ (СН3)2СНСНО 
Изомай альдегиди
 СН3-(СН2)3ОН + (СН3)2-СН-СН2-ОН н-Б. с. Изо-Б. с.
O. эле н- Б. с.: а)пропиленден 1-1,5 МПа басымда алса болот.
СН3-СН=СН2 + 3СО + 2Н2О  н-Б. с. + Изо-Б.с. + 2СО2
Ацетальдегид, ацетальдоль жана кротон альдегиди аркылуу жез, никель катализаторлору катышуусунда гидирлөөдөн алынат:
2СН3СНО  СН3СН(ОН)СН2СНО —
-H2O
СН3-СН=СН-СНО + 2Н2 СН3-СН2-СН2-СН2-ОН
Бул процессти төмөнкү темп-рада жана басымда жүргүзүү керек. Тамак-аш ө. ж-нда глюкоза, крахмал жана башка углеводороддорду ферменттик ачытуудан алынат. Изо-Б.с. сивуха майларында көп болгондуктан аны фракциялап, кургак буулантуу менен да алса болот. Б. с. лактоочу заттарга, этилцеллюлозаны өндүрүүдө эриткич, мочевина-формальдегид жана меламин-формальдегид чайырлары үчүн модификатор катары, пластификаторлорду (мис., дибутилфталат, трибутилфосфат ж. б.) алууда, бутилацетатты, бутилакрилатты, изобутилксантогенатты, жуугуч заттарды, тамак-аш эссенциясын, дары-дармектерди, пестициддерди синтездөөдө колдонулат. Б. с. – антисептик, тормоздук суюктуктардын компоненти. Батракеева Г.
Учма жылдыз
Учма жылдыз - планета аралык мейкиндиктен Жер атмосферасына жогорку (орто эсеп менен 40 км/сек) ылдамдык менен киргенде атмосферанын жогорку катмарында күйүп, жаркырап от чыгаруучу космос телосу, метеор. Ал атмосферага киргенде, адатта 130-180 км бийиктикте, температура 2000 -3000°Сге чейин ысып, атмосфера газдары иондошуп, метеордун сырты бат буулана баштайт. Натыйжада, метеор тулкуларынын көбү атмосферада толук бууланып жок болуп кетет, алардын эң чоңдору гана метеорит түрүндө жер бетине түшөт. Илгери кыргыздар учма жылдыз менен адамдын тагдырын байланыштырган, алар «ар бир жылдызга адамдын жаны болот, эгер жылдыз асмандан күйүп түшсө ал адамдын курман болгондугун билгизет» деп жоромолдошкон.
Бехистун жазмасы
Бехистун жазмасы - Байыркы Иран падышасы Дарий Інин (б. з. ч. 522-486-ж. бийлеген) буйругу менен б. з. ч. 516-ж. Түндүк-Батыш Ирандын Керманшах Хамадан жолунун боюндагы Накш-и Рустем капчыгайындагы Бехистун аскасында чегилген жазуулар. Дүйнөдөгү эң көлөмдүү аска летописи. Анда б. з. ч. 522519-ж. Ахемениддер мамлекетиндеги окуялар баяндалат. Ал эки бөлүктөн турат: жогору жагында көтөрүлүшкө чыккан душмандарын чөгөлөтүп турган Дарийдин сүрөтү, анын айланасында жана төмөн жагында клинопись (шынаа сымал) жазмасындагы байыркы перс, элам жана вавилон тилдеринде чегилген 14 саптан турган жазуулар бар. Жазмада Дарий Інин Орто Азияга жасаган жортуулу жана ал басып алган элдер, Орто Азия жана Теңир-Тоо аймагын байырлашкан көчмөн уруулар тууралуу кабарлар берилет. Жазмада сактардын үч түрү эскерилген. Алар «сакатйайий-парадрайа» «деңиздин (дарыянын) өйүзүндөгү сактар», «сака-хаумаварга» «хаумду кадырлоочу сактар» (б. а. чекенде өсүмдүгүяүн ширесин диний жөрөлгөдө пайдалануучу сактар), «сака-тиграхауда» «чуштугуй калпакчан сактар» деп бөлүнгөн. Дарийдин Бехистун аскасындагы жазуусунун бешинчи сабында ал кантип тиграхауда сактарын багындырып, жолбашчысы Скунханы туткунга алганы жазылган. 1837-ж. англис офицери Генри Роулинсон 50 м бийиктиктен Бехистун жазмасынын көчүрмөсүн алган. Аны чечмелөөдө бир топ мезгилге чейин окумуштуулардын арасында талаш-тартыштар болуп келген. 1857-ж. гана Лондондо англис окумуштуулары Г. Роулинсон жана У. Тальбот, немец франц. окумуштуусу Ж. Опперт жана ирландиялык Э. Хинксттин ар бири өз алдынча окуп чыгып, чечмелөөдө анын бир маанини билдириши менен талаш-тартыштар токтогон.
Аскердик-врачтык комиссия
Аскердик-врачтык комиссия - куралдуу күчтөрдүн катарына дене түзүлүшү жана акыл-эси жагынын толук жарамдуу адамдарды тандоочу, алардын ден-соолугуна көз салуучу аскердик медицинанын бир бөлүгү. Ал аскерге милдеттүүлөрдү, аскер кызматындагыларды медициналык жактан текшерип, аскердик бөлүктөргө бөлүүгө катышуу, дарылоо мекемелеринде жаткандардын саламаттыгын текшерип, жараксыздарды бошотуп, жарактуулардын ден-соолугуна кам көрүү иштерин жүргүзөт. Кыргызстанда Аскердик-врачтык комиссия ар бир райондо, шаарда, облустун борборлорунда аскер комиссариатынын карамагында уюштурулган. Алар КРнын Коргоо министрлигинин аскердик-медициналык башкармалыгына баш иет.
Найзатумшуктар
Найзатумшуктар (лат. Megadermatidae) — жарганаттардын бир тукуму, булардын кыйла түрү бар: Африка найзатумшугу (лат. Lavia frons), ири найзатумшук (Megaderma lyra), Түштүк Индистан найзатумшугу (Lyroderma lyra).
Бегиш
Бегиш — "Манас" эпосунун эпизоддук кейипкери. Ала-Тоого көчкөндө жана Орго кан менен болгон согушта кыргыздар тараптагы уруу башчылардын катарында Б. аярдын аты гана аталат (Сагымбай Орозбаков, 2. 30, 94).
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Сандра Буллок
Сандра Аннетт Буллок (англ. Sandra Annette Bullock, айтылышы: /ˈsændrə ˈbʊlək/; 1964-жылы 26-июль) – америка жана немис актрисасы, продюсер жана филантроп.
1987-жылы Буллок "Желдет" (англ. Hangmen) триллер жанрындагы тасмада майда роль аткарып биринчи жолу тасмада тартылган, актриса биринчи телевизиондук тасмадагы ролун "Бионикалык тирешүү: Алты миллиондук адам жана бионикалык аял" (англ. Bionic Showdown: The Six Million Dollar Man and the Bionic Woman, 1989) аталышындагы тасмада аткарган жана NBC каналынын "Ишкер кыз" (англ. Working Girl) кыска жандуу ситкомунда башкы ролдо тартылган. Актриса "Кыйратуучу" (англ. Demolition Man, 1993) тасмада роль аткарып кеңири таанымал болгон. Кийинчирээк актриса бир канча ийгиликтүү тасмаларда тартылган, алар: "Тездик" (англ. Speed, 1994), "Сен уктап жатканыңда" (англ. While You Were Sleeping, 1995), "Желе" (англ. The Net, 1995), "Өлтүрүү заманы" (англ. A Time to Kill, 1996), "Үмүт чөкпөйт" (англ. Hope Floats, 1998) жана "Иш жүзүнө ашырылган сыйкыр" (англ. Practical Magic, 1998).
Кийинки он жылдыкта актриса "Сулуу тыңчы айым" (англ. Miss Congeniality, 2000), "Эки жумалык эскертүү" (англ. Two Weeks Notice, 2002), "Кагылышуу" (англ. Crash, 2004), "Сунуш" (англ. The Proposal, 2009) жана "Сара менен Шеннон" (англ. The Heat, 2013) сыяктуу тасмаларда роль аткарып чоң ийгиликтерге жеткен. Актриса "Көрүнбөгөн тарап" (англ. The Blind Side, 2009) тасмада Ли Энн Туинин ролун аткарып, "Оскар" сыйлыктын "Эң мыкты актриса" номинациясына жана "Алтын глобус" сыйлыктын "Драма жанрындагы тасмада тартылган эң мыкты актриса" номинациясына ээ болгон, ал эми "Гравитация" (англ. Gravity, 2013) тасмадагы ролу үчүн ушул эле номинациялардын талапкери болгон. Актрисанын финансылык жактан эң ийгиликтүү иши "Миньондор" (англ. Minions, 2015) күлкүлүү окуялуу мультфильми 1 миллиард доллар кассалык чогултууларды жыйнаган. 2007-жылы актриса иши акысын көп ала турган Голливуд актрисасы болгон. 2015-жылы People журналы актрисаны "Эң сулуу аял" деп атаган.
Актердук кесибине кошумчалуу Буллок Fortis Films тасма өндүрүш компаниянын негиздөөчүсү. Буллок бир канча тасма чыгарган, алардын ичинде өзү тартылган "Эки жумалык эскертүү", "Сулуу тыңчы айым 2: Укмуштуу жана кооптуу" (англ. Miss Congeniality 2: Armed and Fabulous) жана "Бардыгы Стив үчүн" (англ. All About Steve). Буллок ABC каналынын "Жорж Лопез" (англ. George Lopez) ситкомдун аткаруучу продюсери болуп бир канча экизодторунда тартылган.
Чегодаевка (Стерлибашев району, Башкыртстан)
Чегодаевка — Башкыртстандын Стерлибашев районундагы айыл, Эски калкашев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 70 киши. Почта индекси — 453171, ОКАТО коду — 80248840008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бехтерев Владимир Михайлович
Бехтерев Владимир Михайлович [20.1(1.2). 1857, Россия, Вятка губерниясы, Сорали айылы 24.12. 1927, Москва] орус невропатологу, психиатр, нейрофизиолог, сексолог, психолог жана коомдук ишмер; илимий мектепти негиздөөчү. Санкт-Петербургдагы медик-хирург. академияны бүтүргөн (1878). 1885-93-ж. Казан университетинде психиатрия кафедрасынын профессору, 1893-1913-ж. Аскер-медициналык академиянын психо-неврология кафедрасынын башчысы, бир эле мезгилде (1897-1913) Санкт-Петербургдагы Аялдар медициналык институтунда психиатрия кафедрасынын башчысы. 1908-ж. Психоневролия институту, 1918-ж. Мээ жана психикалык иш-аракетти изилдөө институтун (азыркы Бехтерев атындагы психоневрологиялык институту) уюштурган жана жетектеген. Бехтеревдин балдардын жүрүм-туруму, аларды жыныстык тарбиялоо, психиатрия маселелери, аракечтикти дарылоо жана алдыналуу боюнча эмгектери бар. Эмгектери: Основы учения о функциях мозга, СПб. 19031907.
3-ноябрь
3-ноябрь — жылдын 307-чү күнү (толук жылда 308-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 58 күн бар.
Перс живописи
Перс живописи
Арабдардын VII-VIII-кылымдарда персияны басып алууга чейин, перс империясынын тарыхы миңдеген жылдарды башынан өткөзгөн. Кылымдар бою Ахамениддер, парфяндар жана сасаниддер тарабынан чогулган эбегейсиз маданий жүктү, арабдар басып исламдаштырып өзүнүн баалуулуктарын жана ар түрлдүүлүгүн кошкон. Бул тууралуу кээ бир перс өнөрүнүн изилдөөчүлөрү ислам персияны эмес, персия исламды басып алды деп айтып келишет. Арабдардын басып алуусуна чейин Иранда нукура архитектура, скульптура, ээритип куюу, метал иштери жана албетте живопись чеберчиликтин туу чокусуна жеткен. Перс живописи өзүнүн бир канча кылымдуу салттык көркөм өнөрүн турукташтырып, өзүнүн жол жобоолорун жана живопись усулдарын түзгөн. Көптөгөн окумуштуулардын айтуусунда, перс сүрөтчүлөрүнүн дүйнөлүк көркөм өнөрүнө кошкон негизги салымы, бул персияда XIII-XIX- кылымдарда өкүм сүргөн миниатюра живописи. Перс китеп миниатюрасынын пайда болуш себеби, китеп окууда таасирин тереңдетчү текстке визуалдык аналог жаратуу муктаждыгынан пайда болгон (божомолдоолор менен сасаниддердин Пенжикенттеги дубал сүрөттөрү эпостун иллюстрациясы болгон). Бирок убакыттын өтүшү менен китеп иллюстрациясы тексттин түзмө түз аналогу болбой калган, ал өзгөчөлүгүн табып, сүрөтчүлөр миниатюрага текстте кошулбай калган бөлүктөрүн кошо баштаган. Акырындык менен перс сүрөтчүлөрү тарабынан өзгөчө перс живопись системасы пайда болгон, анда көбүн эсе декоративдик сезим каптап, ал эми чыгармалар жазы баракта түс жана форманын кошулушун, бирдиктүү ритмикалык толуктукту түзүү үлгүсү катары алынган. Перс миниатюрасы китептерге  илюстрация катары каралып, бул түспөлүндө орто кылымдагы европа живописинен эч кандай айырмачылыгы болгон эмес, европа живописи, бир канча нерсени эске албаганда XV-кылымдын соңуна чейин жалгыз бир Библия китебине ар түрдүү форматтагы илюстрациялардын жыйнагын түзгөн. XIII-XV- кылымдагы перс живописи менен европа живописинин айырмасы, бул өнөрдө перс сүрөтчүлөрү европалык диний өнөргө караганда диний догматизмден сыртка чыгып бир канча алдыга озунган жана алардын өнөрү жаңы чагылышытарды да өзүнө камтыган.
Монголдордун алгачкы он жылы жапайылык жана тоноочулук менен айырмаланып турган, элге аябай чоң өлчөмдөгү салык салынып турган. 1295-жылы Иранда бийлике Газан хан келгенде иран экономикасында нгу бакалган эмес. Тактыга отурганга чейин ислам динин кабыл алып, Газан хан өкмөттүк реформаларды жасаган жана мамлекеттин кайра жаралышына аракет кылган. Салык салуу көзөмөлдөнгөн, кат ташуу системасы жакшыртылган, мамлекеттик тыйын жасоо орнотулган, салмак жана өлчөө системасы стандартташтырылган жана жолдордо коопсуздук жөнгө салынган. 1304-жыл дүйнөдөн кайтканга чейин мамлекетти дээрлик өнүктүргөн. Анын таланттуу вазири Рашид ад Дин жогорку реформалардын демигечиси болгон жана хан өлгөндөн кийин да бийликте калган. Ал министр илимдин жана өнөрдүн пири болгон, чоң китепкана жана манускриптерди жасоо өнөчүлүгүн негиздеген. Газан хандын ордуна Олжейту келген (1304-1316). Ал колунан келишинче өнөрчүлүктү колдогон бирок мамлекеттик системаны катуу чыңдай алган эмес. Анын өлүмүнөн кийин бийлике келген Абу Саид өзүнүн жаштыгы менен кол алдындагылардын бийлик талашуусун токтото алган эмес. Мындай башаламандыктардын аркасынан Рашид ад Дин өлтүрүлгөн, ал эми китепкана тоноого алынган. 1327-жылга чейин Абу Саид бийликти толук колуна алганга чейин Иранда гегемонияга болгон күрөштү монгол улууларынын эки тукуму Чобаниддер жана Жалаириддер улантып келген. Абу Саиддин акыркы сегиз жыл бийлигинде туруктуу жана акылдуу башкаруу менен Гийас ад Дин, Рашид ад Диндин уулдарынын бири өзгөчөлөнгөн. Бирок хан өлгөндөн соң борбордошулган бийлик толук алсызданып, ич ара чыр чатак күч алган. Натыйжада Жалаириддер, Инжуиддер, андан соң Музаффариддер Ирандын батышында жана түштүгүндө бийлик жүргүзгөн, а бирок Сарбадар жана Курттар ирандын түндүк жана чыгышын (Хорасан) басып алган. Бул 1330-жылга чейин, XIV-кылымда Тимурдун Иранга кол салганга чейин уланган.
Божомолдоолор менен монголдор өзүлөрү менен бирге иранга кытай сүрөтчүлөрүн алып келишкен, анткени ушул доордо перс живописине кытайдын таасири зор болгон, өзгөчө бетинин түзүлүшү, кийими, ошондой эле мейкиндикке болгон кызыкчылыгын “Варка жана Гүлшах” манускриптинин миниатюраларынын декоративдүү концепциясы айкындап турат. Кытай живописи XIII-кылымда миңдеген жылдарды башынан өткөзгөн жана көптөгөн ыкмаларды өркүндөтүп тастыктаган. Илхан миниатюраларынын алгачкы эмгектери эклектикалуу, аларда кытай жана араб живописинен таасир алынгандыгы байкалып турат. Эң алгачкы илхан манускрипти катары “Манафи аль Хайаван” (Бестиарий) Ибн Бахтишу 1297 же 1299-жыл Марага шаары, турат. Бул трактаттын Газан хандын буйругу менен араб тилинен перс тилине которулган. Андагы 94 иллюстрация XIII-кылымдагы араб китеп миниатюрасы, перс керамикасынын далилдери жана кытай живописинин жаңы таасири аралашылган. Мисал катары, дарак түштүк сун методуна таандык. Хан китепканасынан башка XIX-кылымда Иранда жогрку талаптуу публика үчүн манускрипт жасаган устаканалар болгон. Мындай устаканалар Илханаттын баардык чоң шаарларында болгон. Азыркы учурда жок эле дегенде «Шахнаменин» үч топтому бар, аларды Шираз устаканасына жана Тебриз устаканасына байланышы бар жана 1300-1340-жылдарга таандык. Алар чоң көлөмдөгү формат эмес, алтын жалатуулар колдонулган эмес, живопись стилин орой деп эсептеген. Бирок сүрөтчүлөр иллюстрацияны барака түшүрүүдө жетиштүү түрдө эркин болушкан. Илхан сүрөтчүлөрүнүн чоң эмгектери болуп эки манускрипт “Жами ат Таварих” жана “Шахнаме” Демотта болуп саналат. “Жами ат Таварих” Газан хандын буйругу менен окумуштуу Рашид ад Дин жана анын визири аркылуу жазылган. Бул китеп дүйнөлүк тарыхты өзүнө камтыган, өтө чеберчилик менен кооздолгон, эки тилде (перс жана араб тилдери) басып чыгары менен баардык Илханатка бирдиктүү идеологияны жаратуу үчүн таратуусун божомолдонгон. Рашид ад Диндин Табриз аймагында “Рашидия” атту толук кичи шаарчасы болгон ал жер китепканаларга толо жана болжолдуу эки жүзгө жакын окумуштуу, каллиграф, сүрөтчүлөр эмгектенген. Рашид ад Диндин өмүр таржымалында жыйырмадан ашуун көчүрмөлөр жасалган, бирок биздин заманга дейре анын эки гана фрагменти жеткен, алардын биринчиси Эдинбург университетинин китепканасында, ал эми экинчиси Нассер Д. Халилинин жыйнагында Лондондо сакталып турат. Бул манускриптеги миниатюралар монгол стилинин живописи катарында, ошол доорду чагылдырган, горизонталдуу форматтагы миниатюралар кытай живописине таандык. Алардын тематикасы ар кыл түрдүү болуп Будданын сүрөтү жана кытай императорлорунан баштап арабдардын басып алуу жүрүштөрүнө чейин байкалат.
“Шахнаме” Фирдоусинин эң мыкты иллюстрацияланган чыгармасы, азыркыга чейин өзүнүн тарыхы боюнча окумуштуулар арасында чыр жаратып келет. Көбүнчөсүнүн оюу боюнча манускрипт Абу Саиддин башкаруусунун акыр ченинде 1330-жылдары жаралган, миниатюралар эклектика мүнөздүү, бирок ошону менен бирге эле жогорку көркөм чеберчилик жана эмоционалдык сезимге толо болгон. Акыркысы Фирдоусинин өчкүс эмгегинин өзгөчө трагедиялуу сахналарында көп көрүнөт, китептин башка барактары бир канча музейлерде сакталып келет. Илханат доорунан алгачкы перс сүрөтчүлөрүнүн аттары биздин күнго чейин сакталып калган. XVI-кылымдагы сүрөтчү, даанышман, каллиграф Дуст Мухаммад, өзүнүн 1544-1545-жылдардагы трактатында Ахмад Муса сүрөтчү тууралуу эскерген. Ал өзүнүн шакирттери катары Даулат Яра жана Шамс ад Динди трактатында эскерген. Монгол доору перс классикалык живопистин түптөлүшүндө эң маанилүү доор болгон. Перс, араб жана византия элементтеринин аралашканына жана эклектикалык натыйжага карабай XIV-кылымдын акырындагы бир нече эсе кылдаттык живопись синтезине алып келди.
Вакуумда балкытып эритүү
Вакуумда балкытып эритүү – материалды абасыз чөйрөдө балкытып эритүү менен суутекти, азотту, кычкылтекти, көмүртекти бөлүп чыгарып металл эместерди аныктоодо колдонот.
Козукарынсымак шуру
Козукарынсымак шуру (лат. Fungia) – кейпи козукарынга окшогон шуру.
Нярыль-Кы дарыясы
Нярыль-Кы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Тотыдэотта-Яха дарыясынын оң жээгинен 181 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 40 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Электрондук жадыбалдын програмдык жабдыгы
Электрондук жадыбалдын програмдык жабдыгы (Spreadsheet Software- Программное обеспечение электронной таблицы).
Электрондук жадыбалдын програмдык жабдыгы сандык берилиштерди электрондук жадыбал (spreadsheet) деп аталган жумушчу баракта (worksheet) же жадыбал калыбында уюштурууга мүмкүндүк берет.
Аскердик же атайын наамдан ажыратуу
Аскердик же атайын наамдан ажыратуу - наамы бар күнөөлүү адамга сот тарабынан колдоно турган кошумча жазалардын бири. Жогоруда көрсөтүлгөн жаза сот тарабынан төмөндөгү учурларда колдонулат: 1) атайын же аскердик наамы бар күнөөлүү адамга айыптоо өкүмүн чыгарып жатканда; 2) күнөөлүү адамдын жасаган кылмышы оор же өзгөчө оор кылмыш жиктерине кирсе (классифакация). Сот бул наамдар министрликтердин буйругу же КРнын Президентинин Жарлыгы менен берилгенине карабастан, алардан ажыратууга укуктуу.
Бедөөң
Бедөөң — "Манас" эпосунун эпизоддук кейипкери, Чыраш уруусунан. Көкөтөйдүн ашында Коңурбайга болушуп, чыр чыгаруу кеңешине катышкан кытай улуктарынын бири катары аты гана аталат (Сагымбай Орозбаков, 3. 261).
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Аскердик каттоо
Аскердик каттоо — аскерге чакырылуучулардын жана аскерге милдеттүүлөрдүн жашаган жери боюнча жүргүзүлүүчү атайын каттоо. КРда аскердик каттоо жекече жүргүзүлүп, бул иш жергиликтүү райондук аскер комиссариаты тарабынан аткарылат.
Бестселлер оюн консолдорунун тизмеси
Видео оюн консолу — видео оюн үчүн ылайыкташтырылган стандарттык эсептөөчү түзмөк. Ага маалымат чыгарып берүүчү (аутпут) катары монитор же сыналгы талап кылынат. Чөнтөк оюн башкаруучулар адатта маалымат алуучу (инпут) түзмөк катары колдонулат. Видео оюн консолдору мазмунду алып жүрүш үчүн хард диск, оптикалык диск жана эс тутум карталары сыяктуу бир же бир нече сактоо каражаттарын колдонушу мүмкүн. Алардын салмагы орто эсеп менен 1-4 килограммга чейин, көпчүлүк учурда чоң кутуга окшош болот. Алардын чакан көлөмү электр тогуна туташтыруу менен ар кандай жерде колдонууга өбөлгө түзөт. Адатта ар бир консол өзүнчө бир бизнес уюму тарабынан иштелип чыгат. Кандайдыр бир оюнга арналган консолдордо анда орнотулган оюндарды гана ойноого болот. Жалпысынан оюн консолдору дагы, бир топ эле ар тараптуу болгон жеке компүтерден жана башка керектөөчү электроникалардан айырмаланып "арналган (консол)" деп сүрөттөлөт. Sanders Associates компаниясынын инженери Ралф Х. Баер мекеменин башка кызматкерлери Билл Харрисон жана Билл Руш менен биргеликте өздөрүнүн сыналгы оюн технологиясын Magnavox аттуу заманбап ири сыналгы өндүрүүчү компанияга күбөлөндүрүп беришкен. Бул 1972-жылдагы Magnavox Odyssey консолунун жарыкка чыгышы менен жыйынтыкталган — ал эң биринчи жеткиликтүү коммерциялык видео оюн консолу болуп калган.
Чөнтөк оюн консолу — экран, оюн башкаруу, үн чыгаргыч орнотулган жеңил түзмөк. Стандарттык видео оюн консолуна караганда бир топ ыкчамыраак иштейт. Анда стол үстүндөгү жана чөнтөк электроника оюн түзмөктөрүнөн айырмаланып бир нече оюндарды ойногонго болот. Чөнтөк оюн консолдорунун теги 1970 жана 1980-жылдардагы стол үстүндөгү жана чөнтөк электроникалык оюн түзмөктөрүнө барып такалат. Mattel компаниясы 1977-жылы биринчи чөнтөк электрондук оюн, Авто жарышты (англ. Auto Race) киргизген. Кийинчерээк бир нече компаниялар, анын ичинде Coleco жана Milton Bradley, өздөрүнүн бир оюндук, жеңил стол үстүндөгү же чөнтөк электроникалык оюн түзмөктөрүн жасаган. Эң эски чөнтөк оюн консолу алмаштырууга мүмкүн болгон кассеталар менен чыккан 1979-жылдагы Милтон Брэдлинин Microvisionи болуп саналат. Nintendo 1989-жылдагы Game Boyду чыгаруу менен чөнтөк консол концепциясын жайылтканы менен таанылган. Ал чөнтөк консол базарында үстөмдүгүн улантып келүүдө.
Бестселлер оюн консолдору
Арткы фондун караңгылатылганы базардагы азыркы муундагы консолдорду билдирет. Канжар глиф арналган консолдорду көрсөтөт. Кош канжар глиф гибрид оюн консолдорду туюнтат.
Уюл
Уюл, географиялык уюл - Жердин айлануу огу менен жер бетинин кесилишкен жери. Түндүк уюл жана Түштүк уюл болуп бөлүнөт. Уюлдарда географиялык меридиандар кошулат. Уюлдардан дүйнөнүн тараптарын аныктоого мүмкүн эмес, убакытты күн, түн деп ажыратууга болбойт, анткени уюлдарда Күн жарым жылга жакын горизонттон жогору, жарым жылга жакын андан төмөн турат. Уюл жер бетинде жактары 26 м болгон квадраттын ичинен чыкпастан татаал ийри сызык боюнча өзгөрүп турат. Уюлду кыргыздар кут, кутпа деп да аташат.
Шимеев, Смар
(1921–1976)
Акын Смар Шимеев Кемин ооданынын Алмалуу кыштагында 1923-жылы 15-ноябрда туулган. «Ленинчил жаш» гезитинин адабий кызматкери, Кыргыз ТАГдын кабарчысы, радиокомитетте адабий-драмалык уктуруу боюнча жооптуу редактор, «Ала-Тоо» журналынын жооптуу катчысы, Кыргызстан КП БКнын инструктору, Кыргызстан Жазуучулар союзунун катчысы болуп иштеген. 1949–1954 жылдары С.Шимеев Москва шаарындагы M.Горький атындагы адабият институтунда окуп, окууну бүткөн соң, Кыргызстан Жазуучулар бирлигинин адабий консультанты, «Кыргызмамбастын» башкы редактору, «Ала-Тоо» журналынын редактору, «Жаш ленинчи» журналынын редактору, Кыргыз КСРинин маданият министрлигинин искусство иштери боюнча Башкармасынын начальниги жана Кыргызстан Мамлекеттик Эмгек Кызыл Туу ордендүү Токтогул Сатылганов атындагы филармониясынын мүдүрү, 1965-жылдан өмүрүнүн аягына чейин Кыргыз КСРнин Министрлер Кеңешинин искусство боюнча Башкы башкармалыгында башка-руучу болуп иштеген. С.Шимеевдин биринчи ырлары 1938-жылы «Ленинчил жаш» гезитине чыгып, 1940-жылы «Тилек» аттуу альманахта жарыяланган. Акындын биринчи ырлар жыйнагы «Париждин каары» деген ат менен 1944-жылы жарыкка чыккан. С.Шимеев Пушкиндин, Лермонтовдун, Назым Хикметтин, Ясыр Шивазанын жана башка акындардын ырларын жана поэмаларын, Алишер Навоинин «Фархад менен Ширин» аттуу поэмасын кыргыз тилине которгон. 1954-жылы акындын «Алтын чөйчөк» аттуу ырлар жана поэма-лары орус тилине которулган.
1944-жылдан КСРБ Жазуучулар бирлигинин мүчөсү болгон. С.Шимеев «1941–1945 жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы каарман эмгеги үчүн», В.И.Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгынын урматына «Каарман эмгеги үчүн» медалы, «Эмгектеги каармандыгы үчүн», «1941–1945-жылдардагы Улуу Атамекендик согуштун жеңишине 30 жыл» медалдары жана Кыргыз КСРинин Жогорку Кеңешинин Президиумунун Ардак грамоталары менен сыйланган. 1974-жылы Смар Шимеевге «Кыргыз КСРинин Маданиятына эмгек сиңирген кызматкери» деген наам берилген.
Китептер
Кыргыз тилинде
Тилек. Альманах: Ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1940. – 36 б.
Айрыма тоосу
Айрыма тоосу — Чаткал кырка тоосунун түштүк-чыгыш тармагы. Көгаласай (Сумсар), Кашкасуу жана Касансай сууларынын аралыгында түштүк-батыштан түндүк-чыгышка 23 кмге созулуп жатат. Туурасы 5 км. Орточо бийиктиги 2800–3000 м, эң бийик жери 3374 м. Кыры тайпак, капталдары тик (35–40°), кыска кокту-колоттуу. Силурдун чөкмө (кумдук, сланес, акиташ теги) жана жанартоо (андезит-порпирит, диабаз, туп), дебондун доломит, кумдук, грабелит тектеринен түзүлгөн. Жарым чөл жана кургак талаа (1400–1500 м бийиктикке чейин), талаа жана шалбаалуу талаа (2300–2400  кмге чейин), андан жогору бадал-токойлуу-шалбаа менен жылаңач аскалуу нибалдык ландшапт алкактары мүнөздүү. Жайыт.
Шимеев, Смар
Китептер
Лирикалык ырлар. – Ф., 1942. – 79 б.
Париждин каары: Ырлар жана поэма. – Ф.: Кыргызмамбас, 1944. – 92 б.
Лирика: Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1945. – 130 б.
Эмгек ырлары: Ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1949. – 80 б.
Гүлай: Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1950. – 116 б.
Аккептер: Тынчтык ырлары. – Ф.: Кыргызмамбас, 1951. – 80 б.
Таалай поэмасы: Ырлар жана поэма. – Ф.: Кыргызмамбас, 1952. – 104 б.
Чалдын жомоктору: Поэмалар. Мектеп балдары үчүн. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1954. – 64 б.
Алтын булак: Аңгемелер. – Ф.: Кыргызмамбас, 1955. – 115 б.
Жамийла: Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1957. – 211 б.
Шаркыратма: Ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1961. – 99 б.
Күмүш терек: Поэмалар. – Ф.: Кыргызстан, 1965. – 230 б.
Ала-Тоо таңшыйт: Обондуу ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1966. – 291 б.
Каба: Повесть. – Ф.: Мектеп, 1967. – 137 б.
Мезгил жана турмуш: Ырлар, сонеттер жана поэмалар. – Ф.: Кыргызстан, 1968. – 222 б.
Махаббат: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1970. – 194 б.
Жаным менен: Тандалган ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызстан, 1971. – 294 б.
Сонеттер. – Ф.: Мектеп, 1972. – 138 б.
Тандалмалар: Ырлар, поэмалар. – Ф.: Кыргызстан, 1978. – 251 б.
Лирикалар. – Ф.: Кыргызстан, 1981. – 148 б.
Золотая чаша: Стихи и поэмы. – Ф.: Киргизгосиздат, 1955. – 56 с.
Китайский рисунок: Стихи. – М.: Гослитиздат, 1939. – 110 с.
Чолпон. – Ф.: Киргизгосиздат, 1941. – 68 с. Надпись на чаше: Стихи. – М.: Сов. писатель, 1947. – 94 с.
Голубая река: Стихотворения и поэмы. – М.: Гослитиздат, 1958. – 159 с.
Ключевая вода: Стихи, баллады и поэмы. – Ф.: Киргизгосиздат, 1958. – 147 с.
Весенний ветер: Стихи. – Ф.: Киргизгосиздат, 1960. – 71 с.
Мой новый дом: Повесть. – Ф.: Кыргызстан, 1969. – 159 с.
Весенние напевы: Стихи, поэмы. – Ф.: Кыргызстан, 1979. – 104 с.
Цена счастья: Стихи и поэма. – М.: Сов. писатель, 1971. – 86 с.
Стихи. – М: Художественная литература, 1979. – 157 с.
Шисыр, Исхар
Акын, окумуштуу-изилдөөчү Исхар Шисыр Москва районундагы Александровка айылында 1954-жылы туулган. 1978-жылы Москвадагы M.Горький атындагы адабият институтун бүтүргөн. 1978-жылдан Кыргыз ССРинин ИАсынын дунгантаануу бөлүмүндө иштейт. Алгач Борбордук Азиядагы дунган адабиятын изилдеп, монография басып чыгарып, 1986-жылы «Образ нового человека в дунганской прозе: 50–70-е годы» деген монографиясын басып чыгарып, 1987-жылы «Дунганская проза 50-70-х годов: образ нового человека» деген темада филология илимдеринин кандидаттык даражасына диссертация жактаган. 1988-жылдан дунган фольклорун изилдеп, Кыргызстандын, Казакстандын, Өзбекстандын, Кытайдын ж.б. айылдарын кыдырып, материал чогултуп, 40тан ашык илимий макала жазган. Бардык материалдары Кыргыз Республикасынын ИАсынын дунгантаануу бөлүмүндө сакталуу. Анын «Чиннян» аттуу ырлар жыйнагы 1978-жылы жарык көргөн. Шисыр Исхар окуу китептеринин да автору. 1989-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Шимеев, Смар
Пьесалары
Эки чалдын жоругу: Бир көшөгөлүү пьеса. Талас элдик театры, 1965.
Шисыр, Исхар
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Шимеев, Смар
Пьесалары
Өмүр жөнүндө баян: Ыр менен жазылган эки бөлүмдүү драма. Нарын шаарындагы Муратбек Рыскулов атындагы Тянь-Шань музыкалуу драма театры, 1967.
Шисыр, Исхар
Көркөм чыгармалары
Вакуумдук жана басымдык формалоо
Вакуумдук жана басымдык формалоо – полимерден жогорку темп-рада ар түрдүү термопласттык материалды даярдоо. Вакуумдук формалоодо (50-85 кПа боштук) 5 мм чейинки катмарлар, ал эми басымдык формалоодо (0,15-2,5 Мпа) 5 мм чоң катмарлар иштетилет. Материал формасы төмөнкү темп-рада калыптанат (кысылган аба муздаткыч катары колдонулат). Метод муздаткычтар, аспаптар, ванна, раковина, жана самолёттор тулкусун айнектөөдө колдонулат.
Шисыр, Исхар
Чиннян (Зрелость): Стихи. – Ф. Мектеп, 1978. – 59 с.
Шимеев, Смар
Пьесалары
Түнкү жорук: Ыр менен куурчак театры үчүн жазылган эки бөлүмдүү пьеса. – Ф.: Кыргыз куурчак театры, 1970.
Шисыр, Исхар
Хан чонни (Буду петь): Стихи. – Ф. Мектеп, 1985. – 48 с.
Бобулов, Камбаралы
Бобулов, Камбаралы (1936–2003) - сынчы, акын, прозачы. 1936-жылы Ноокат районундагы Өсөр айылында туулган. 1958-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин аяктаган. 1962-жылы КПСС БКнын алдындагы коомдук илимдер академиясынын угуучусу, 1965-жылы ошол эле академиянын аспиранты болуп, 1966-жылы филология илимдеринин кандидаттыгына диссертациясын ийгиликтүү жактаган.
Шисыр, Исхар
Шедрая душа: Стихи, Ф. Адабият, 1990. – 128 с. (В соавторстве с М.Курбановым, и Т.Закировой).
Бобулов, Камбаралы
Эмгек жолун 1958-жылы «Ала-Тоо» журналында адабий кызматкер болуп иштөөдөн баштаган. 1963–1965-жж. «Правда» гезитинин Кыргызстан боюнча өз кабарчысы, 1966-жылдан «Кыргызстан пионери» гезитинин редактору, 1976–1982-жж. ВААПтын Кыргыз Республикасындагы бөлүмүнүн директору, 1982-жылдан Кыргыз ССР Илимдер академиясынын тил жана адабият институтунун сектор башчысы, 1985-жылдан Кыргызстан Жазуучулар союзунда көркөм котормо боюнча кеңешчи болуп иштеген. 1992-жылдан республикалык «Кыргыз тил» коомунун президенти, 1990–1994-жж. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты болгон.
Шимеев, Смар
Пьесалары
Бороон алдында: Опера. Музыкасы композитор Мукаш Абдраевдики. Эки бөлүмдүү опералык либретто. – Ф.: Кыргызстан Мамлекеттик Ленин ордендүү академиялык опера жана балет театры, 1974.
Шисыр, Исхар
Щятян куэзу фигуэни (На исходе лета): Стихи и поэмы. – Б.: Илим. – 245 с. Монографиялары
Бобулов, Камбаралы
1960-жылдан СССР Жазуучулар союзунун сын боюнча, 1969-жылдан сынчылардын Эл аралык ассоциациясынын мүчөсү болуп шайланган.
Шисыр, Исхар
Образ нового человека в дунганской прозе 50–70-е годы – Ф.: Илим, 1986. – 120 с.
Бобулов, Камбаралы
К.Бобуловдун чыгармалары орус тилинде дагы жарык көргөн.
Шисыр, Исхар
Прозаический фольклор хуэйцзу Центральной Азии. – Б.: Илим, 2004. – 279 с.
Бобулов, Камбаралы
Ал Хафиздин, И.Чавчавадзенин, каракалпак жазуучусу Бердахтын ырларын жана поэмалардан үзүндүлөрүн которгон.
Шисыр, Исхар
Устная народная традиция хуэйцзу Центральной Азии. – Б.: Илим, 2008. – 245 с.
Бобулов, Камбаралы
1959-жылдан бери СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү.
10-ноябрь
10-ноябрь — жылдын 314-чү күнү (толук жылда 315-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 51 күн бар.
Шисыр, Исхар
Окуу китептери
Бобулов, Камбаралы
В.И.Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгынын урматына «Каарман эмгеги үчүн» медалы, 1995-жылы «Манас эпосуна 1000 жыл», 1996-жылы «Даңк», 2000-жылы «Ош–3000» медалдары, Кыргыз ССРинин жана ВЛКСМ БКнын Ардак грамоталары менен сыйланган. Кыргыз Республикасынын эл агартуусунун отличниги, Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер.
10-ноябрь
Окуялар
1925– Пишпекте алгачкы педагогикалык орто окуу жайы – Кыргызстан эл агартуу институту ачылган. 1956, 10-14 ноябрь – Фрунзеде кыргыз элинин этногенезине арналган илимий сессия өткөн.
Шисыр, Исхар
Хуэйцзу йүан зэмусы вынщүэди жихуа (I–XI) (Программа по изучению дунганского языка и литературы для 1–11 классов). – Ф.: Мектеп, 1992. – 31 б. (В соавторстве с М.Х.Имаозвым).
Фуму вынщүэ: (Родная литература). Учебник для 4 кл. – Ф.: Мектеп, 1990. – 152 с.
Фуму вынщүэ: (Родная литература). Учебник для 7 кл. – Б. Адабият, 2007. – 192 с.
Фуму йүян: (Родная речь). Учебник для 2–3 кл. – Б. Илим, 2007. – 151 с.
Дөрбөлжүн чопо кени
Дөрбөлжүн чопо кени Нарын облусунун Ак-Талаа районунда, Баетов кыштагынан 4 км түндүктө, Дөрбөлжүн суусунун сол өйүзүндө, деңиз деңгээлинен 1897–1914 м бийиктикте. 1968–69-ж. Түндүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындоо ишин жүргүзгөн. Кен аймагын антропогендин борпоң чөкмө тектери түзөт. Пайдалуу катмар аллювий чөгүндүлөрүнөн пайда болгон лёсс сымал кумайлуу чоподон турат. Катмардын калыңдыгы 2,5 –5,7 м. Кумайлуу топурак боз, саргыч боз түстө. Гранулометриялык курамы: 0,5 мм ден кесеги 0,46%, 0,5–0,1 мм – 45,86%; 0,01–0,005 мм – 11,90%, 0,005 ммден майдасы –41,78%. Ийилгичтиги 6,12%, суу сиңиримдүүлүгү 18,55%. Кумайлуу топурак “125”, “150” маркасындагы кирпич даярдоого жарамдуу. Запасы А категориясы боюнча 89 миң м3, В–152 миң м3, С1–1142 миң м3, А+В+С1–683 миң м3, С2–108 миң м3. 1996-жылга карата калган запасы А – 11 миң м3, В–152 миң м3, С1–442 миң м3, А+В+С1–605 миң м3, С2 - 108 миң м3.
Шимеев, Смар
Пьесалары
Дарак тикесинен куурайт. Бир көшөгөлүү пьеса. Киров кыштагы, Киров элдик театры, 1974.
11-ноябрь
11-ноябрь — жылдын 315-чү күнү (толук жылда 316-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 50 күн бар.
Шимеев, Смар
Пьесалары
КОТОРМОЛОРУ
Навои Алишер. Ляйли менен Мажнун: Поэма. – Ф.: Кыргызмамбас, 1948. – 206 б.
Шиваза Я. Муса: Повесть. – Ф.: Кыргызмамбас, 1949. – 120 б.
Назым Хикмет: Ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1952. – 80 б.
Пушкин А.С. Ырлар, поэмалар, драмалар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1950. – 152 б.
Шиваза Я. Шаньсиге кат: Поэма. – Ф.: Кыргызмамбас, 1952. – 56 б.
Иван Франко. Леся Украинка: Ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1954. – 36 б.
Пушкин А.С. – Ф.: Кыргызмамбас, 1956. – 48 б.
Бирма акындары: Ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1958. – 48 б.
Навои Алишер. Фархад менен Ширин: Поэма. – Ф.: Кыргызмамбас, 1962. – 430 б.
Айтматов Ч. Кызыл жоолук жалжалым. Инсценировкасы Котельниковдуку. Эки бөлүмдүк драма. – Нарын.: Муратбек Рыскулов атындагы драма театры, 1966.
Мустай Карим. Ай тутулган түндө. 3 көшөгөлүү трагедия. Ф.: Кыргызстан Мамлекеттик академиялык драма театры, 1974.
Пушкин A. C. Моцарт жана Сальери, Сараң рыцарь. – Ош.: Кыргыз драма театры, 1974.
Балтика (Иглин району, Башкыртстан)
Балтика — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Балтий айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 798 киши. Почта индекси — 452415, ОКАТО коду — 80228810001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
2-февраль
2-февраль - Григорий календары боюнча жылдын 33-күнү, жылдын аягына чейин 332 (толук жылда 333) күн бар.
= Майрамдар =
= Окуялар =
= Төрөлгөндөр =
= Кайтыш болгондор = 1907 – Дмитрий Менделеев, орус химик (1834-ж.т.)