cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чалыр көз
Айрым учурда түрдүү жугуштуу оорудан (кызылча, кептөөр, Сасык тумоо, скарлатина жана башкалар) кийин да болушу мүмкүн. Ошондуктан мындай оору менен ооруган убакта көп окууга болбойт. Чалыр көз бала 2—3 жашында, көз булчуңдардын бирдиктүү иши калыптануу мезгилинде өнүгөт. Көз булчуңдарынын бирдиктүү ишинин бузулушу мээнин травмага учурашы, катуу коркуу, көздүн оптикалык жетишсиздигинен (алыстан, жакындан начар көрүү) өнүгөт. Мындай учурда оорулуу каалаган жакка карай албайт, бир буюм кош көрүнөт, көңүлү айныйт. Кош көрүнүүнү азайтуу үчүн башын бир жакка кыйшайтып басууга мажбур болот. Эгерде көздүн булчуңун кыймылга келтирген үч нервдин баары сезгенсе, көз такыр кыймылдабай калат, үстүңкү кабак көтөрүлбөйт, көздүн кареги чоңоёт. Мындай учурда оорулууну невропатолог текшерип дарылайт. Көздүн тунук кабыкчасын ак басып калса, көздүн чечекейи бозоруп же көздүн тор кабыкчасы менен көздүн тамыры сезгенсе да Чалыр көз болот. Бирок мында көздүн кыймылы өзгөрбөйт. Көздүн чалырлыгы дайыма же мезгили менен кезектешип улам бир көзгө өтүп турат. Оорулуу адам соо көзү менен гана көрөт. Чалыр көзү көрүүгө катышпагандыктан акырындап анын көрүү жөндөмдүүлүгү начарлайт. Дарылоо канчалык эрте башталса, ошончо натыйжалуу болот. Балада Чалыр көз байкалар замат врачка көрсөтүү керек. Эгерде чалырдык көздүн оптикалык жетишсиздигинен пайда болсо оорулууга көз айнек берилип, ал чалырдыктын түзөлүшүнө көмөк болот. Көз айнекти бир жарым, 2 жыл тагынуу жардам бербесе операция сунуш кылынат. Операцияны 4—6 жашта жасаткан оң. Атайын көнүгүүлөр жасалат. Көз чалырлыгын жоюу көптөгөн айларга, жылдарга созулат. Баланын эне-атасы чыдамкайлык менен дарыгердин айткан сунуштарын так аткарып туруусу зарыл.
Долиолиддер
Долиолиддер (лат. Cyclomyaria, syn. Doliolidae) —  челдүүлөрдүн бир түркүмү.
Кыдыралиева Жибек
Кыдыралиева Жибек Саймачы. 1939-ж. Жумгал районундагы Багашан айылында төрөлгөн. Жети жылдык мектепти бүткөн. Үй ичин бай жасалгалаган (шырдак, ала кийиз, жабык баш, канат чий ж. б.) ал уздун туш кийиздери башка буюмдарынан өзгөчөлөнөт. Анда Жибек үлгүнүн ортолук көчөтүнүн табакчаларын башкараак түрдө алат. Мында кийиз оюмдарына караганда өз өзүнчө бөлүнбөй, жалпы көчөт катары берилген табакчалары эндүү берилип, жарыш түшкөн «чычкан изи» сымалданган «суусу» ачык болуп турат. «Мандалак сымал көчөтү» ортолук табакчалардын өзөгүн түзөт. Андагы кооздукту туш кийиздин капкалдырыгы кайталайт. Уздун айрым туш кийиздерине капкалдырык түшпөйт. Жибектин энелеринен калган кундуз бастырган туш кийиздер азыр да бар. Жибектин сайма көчөттөрү ошолорго үндөшөт.
Ашеванка (дарыя)
Ашеванка — Орусиядагы дарыя. Түмөн облусу, Курган облусу, Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ишим дарыясынын оң жээгинен 20 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — РФ менен Казакстан Республикасы чек арасынын аягына чейин Чоң Уват көлүн кошпогондо Чоң Уват Суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Ишим (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү), дарыя бассейни — Иртыш.
Принстон (Нү-Жерси)
Принстон (Нү-Жерси) (Princeton) — Нү-Жерси штатынын Мёрсер округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 12307 киши. Болжолдуу аянты - 4.8 км². FIPS коду — 34-60900.
31-август
31-август — Григорий календары боюнча жылдын 243-күнү (толук жылда 244). Жылдын аягына чейин 122 күн бар.
Туксанба (Миякин району, Башкыртстан)
Туксанба — Башкыртстандын Миякин районундагы айыл, Енебей-Урсаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 172 киши. Почта индекси — 452098, ОКАТО коду — 80244820005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жаман-Суу мөңгүсү
Жаман-Суу мөңгүсү – Борбордук Теңир-Тоодо Акшыйрак тоо тоомунун чыгышкапталынан орун алган татаал дендрит тибиндеги мөңгү.
Уз. 10,4 км, аянты 31,3 км2. Мөңгүнүн башы деңиз деңг. 5040 м, этеги 3400 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4150 м. Фирн облусу Акшыйрактын суу бөлгүчү б-ча 20 кмге созулган кырдын чыгыш капталындагы жыш тилмеленген төрлөрдө жатат. Оң тарабындагы аянты 7,7 км2 келген курамы чегинүүдөн кийин өзүнчө мөңгү болуп бөлүнгөн. Абляция облусунун аянты 11,5 км2. Мөңгүнүн жалпы көлөмү 4 км3. Мөңгүдөн Жамансуу өзөнү агып чыгып, Үчкөлдүн курамы Ээрташка оң тараптан куят.
Кожомбердиев Турар
1955-66-жылдары “Кыргызстан пионеринде” адабий кызматкер, андан соң 1966-77-жылдарга чейин “Кыргызстан” басмасында редактор, 1976-1983-жылдары республикалык метод борборуна бөлүм башчы болуп иштеген.
Акындын адабий чөйрөгө аралашуусу 1959-жылы башталган. “Мугалимдер газетасына” анын “Мугалим” аттуу ыры жарыяланып тушоосу кесилген. Ошондон баштап чыгармалары газета-журналдарга үзгүлтүксүз жарыяланып келген.
1961-жылы “Көлчүктөгү ай” деген ат менен акындын тунгуч ырлар жыйнагы басмадан чыкса, кийин ага удаалаш эле “Биз турган жер бийик”, “Кызыл алма”, “Тоо үстүндөгү күн”, “Таңкы симфония”, “Күн, жер, жүрөк”, “От өчпөгөн коломто”, “Кызгылтым кеч”, “Нурлуу терезе”, “Токтогул ГЭСи”, “Таңкы жылдыз”, “Ай тийген тоо”, “Базарлык”, “Ыр булак”, “Калптар”, “Кыл чокулар” аттуу ырлар жана поэмалар жыйнактары окурмандардын жана поэзия сүйүүчүлөрдүн сүйүктүү чыгармаларына айланган.
Өзгөчө  балдар адабиятына зор салым кошкон айжаркын талант, айкөл жүрөк акын 1970-жылы “Кызыл алма” жана “Таңкы симфония” деген ырлар жыйнагы үчүн ага Ленин комсомолу сыйлыгы ыйгарылган.
Акындын балдарга арналган чыгармаларынын тили жатык жана жумшак, элпек, көркөм, ал эми лирикалык каармандары бүткүл турпаты менен окурмандарды өзүнө тартып турат.
Т. Кожомбердиевдин “Түнкү серенада”, “Күн чыгышым”, “Толкундар”, “Ысык-Ата-Арашан”, “Энем жана атама”, “Ак маралым”, “Алгач сүйүүм”, “Уйкусуз гитара”, “Кайдасың сен”, “Баратабыз каякка”, “Садагам байчечекей” жана башка бир топ башка ырларына композитор-обончуларыбыз музыка жазышкан. Учурда радионун алтын фондусунан орун алган. Кыргыз музыкасына акындын кошкон салымы чоң. Композитор К. Молдобасанов, М. Абдраев, Т. Эрматовдор менен бирдикте “Саманчынын жолу” балет ораториясындагы ораториянын, “Гүлдө Кыргызстан”, “Шаңдан мекен”, “Элүү жылда элим жаңырды” деген кантаталардын тексттеринин ырларын жазган.
Анын айрым чыгармалары орус жана башка боордош элдердин тилдерине да которулган. Өзү дагы орус, япон, вьетнам акындарынын айрым ырларын кыргызчалаган.
Ал өзгөчө феномен, заманыбыздын, доорубуздун акыны. Өзүнүн кыска өмүрүндө көп чыгарма жаратып, терең лирик, ойчул, философ, чебер сүрөткер экендигин тастыктады. Чукугандай сөз тапкан курч сатирик экендигин айгинелеген юмор, какшык, мыскылдар да анын калеминен жаралган.
Кыргыз адабиятында акындын өзгөчө орду бар. Учурда жаш окумуштуулар, адабиятчылар Т. Кожомбердиевдин поэзиясын терең изилдешип, адабияттагы ордуна өзгөчө баа беришүүдө.
Ал 1989-жылы дүйнөдөн кайткан. 1990-жылы 25-июлдагы Кыргыз Өкмөтүнүн токтому менен анын туулуп өскөн жериндеги Сары-Булак орто мектебине ысымы берилген.
Мунажат
Мунатаж (ар. – ылтымас кылуу, жалбаруу деген сөздөн) – Чыгыш адабиятындагы лирикалык-эпикалык чыгармалардын башталышына келүүчү лирикалык чегинүүнүн бир түрү. Мында каарман кудайга жалынып, “күнөөкөр” пенденин күнөөсүн кечирип коюуну Алла тааладан суранган.
Турдиева Хаириниса
Турдиева Хаириниса - акын Хаириниса Турдиева Шинжаң уйгур автоном районунун Чау-Чак шаарында 1944-жылы 15-августта туулган. 1962-жылы Үрүмчү шаарында педагогика институтун бүтүрүп, Кулжа калаасына келип бир жыл мугалим болуп иштеп, шартка байланыштуу 1967-жылы Кыргыз Республикасына көчүп келген.
1970-жылдан Казакстандан чыккан «Уйгур авазы», «Жаңы аят» гезиттерине анын ырлары, аңгемелери, макалалары басылган. 1982–1992-жж. Уйгур маданият борбору Сада секциясында аялдар кеңешинин төрайымы болуп иштеген. Уйгурлардын Иттибак коомунун борбордук совет мүчөсү катары алты жолу сыйланган. 1993-жылдан Мамлекеттик телерадио корпорациясында уйгур берүүлөрүн алып барган.
1990–1995-жж. Бишкек шаарынын Октябрь районунда депутат болгон. 1996, 1998, 1999-жылдары “Жылдын мыкты журналисти” наамга ээ болуп, 2004-жылы Казакстанда Орто Азия боюнча чыккан “Залкар адамдар” аттуу китепке өмүр баяны жазылган, Кыргызстан элдеринин Ассамблеясынын Грамотасына төрт жолу татыган, 2005-жылы Кыргыз радиосунун 75 жылдыгына карата “Кыргыз телерадиосунун отличниги” деген төш белги менен сыйланган. 2008-жылдын 8-декабрында Кыргыз Улуттук телерадиосунун мааракесинде «Отличник» деген медалын алган.«Литература уйгуров Кыргызстана» деген хрестоматияга ырлары кирген.
1994-жылдан Кыргызстан Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Жарык көргөн китептери
Кыргыз тилинде
Үмүтүм менин ата журт. Көркөм адабий китеп. – Бишкек, 1994. – 47 б.
Жан сырым: Ырлар. – Б., 1997. – 40 б.
Уйгур тилинде
Очок башында жазылган ырлар. – Б.: 1993. – 86 б.
Парваз: Альманах. – Казахстан, 1994. – 202 б.
Эненин жүрөгүндө ааламча сүйүү: Аңгеме жана ырлар. – Б.: Аифаль, 2001. – 152 б.
Каротиноиддер
Каротиноиддер – сары, саргыч кызыл же кызыл түстөгү табигый пигменттер. Жарык сиңирүүгө жөндөмдүү кээ бир микроорганизмдер жана өсүмдүктөр синтездөөчү пигменттер. К-ге каротиндер жана ксантофиллдер кирет. К. фотосинтезге катышат, хлорофиллге сиңирген жарыктын энергиясын өткөрөт, хлоропластарды кычкылдануудан сактайт жана өсүмдүккө кычкылтекти ташууда катышат. Күзүндө, хлорофиллдин бузулушу менен К-дер бир катар фотохимиялык реакцияларга катышып, андан ары алар тамак-аштын реутилизациялык бузулушуна алып келет. Бул метаболизм, антоцианды жана лейкоантоцианды биосинтездөөдө колдонулат.
Лотарингия
Лотарингия – Франциянын түндүк-чыгышында Мозель дарыясынын алабындагы тарыхый аймак. Лотарингия аймагында Мозель, Мётр жана Мозель, Мёз, Вогезы департаменттери жайгашкан.
Байыркы заманда Лотарингияда кельттер жашап, биздин заманга чейин 1-кылымдын орто ченинде аны римдиктер каратып, 5-кылымдын аягында Франк королдугуна караган. Франк мамлекети кулап, император Лотар Iнин жер бөлүүсүнөн кийин Лотарингия королдугу түзүлүп, 855– 900-ж. Рейндин ортонку жана төмөнкү агымында жайгашкан. Лотарингия анын биринчи королу (855–69) Лотар IIнин ысмынан аталган. 925-ж. герцогдук катары Герман королдугуна кирип, 959-ж. Лотарингия Төмөнкү жана Жогорку герцогдуктарга бөлүнгөн. 11–12-кылымда Төмөнкү герцогдук Лувен (12- кылымдын аягынан Брабант), Намюр, Лимбург жана башка графтыктарга бөлүнүп, ал аймактар кийин Бельгия менен Нидерланддын курамында калган. Жогоркусу 12-кылымдан баштап Лотарингия герцогдугу деп аталган. 9-кылымдын аягында феодалдык мамилелер калыптанып, 10–12-кылымда феодалдык бытырандылык башталган. Географиялык ыңгайлуу шартка байланыштуу Лотарингия немис жана француз королдорунун талашына туш болуп, формалдуу түрдө Ыйык Рим империясына баш ийсе да, 13-кылымдан баштап Франциянын саясий-экономикалык, маданий таасири күчөгөн. 15-кылымдын аягы же Франция менен Бургундиянын ортосундагы Лотарингия жана башка жерлер үчүн болгон Бургунд согуштарынан (1474–77) кийин Франциянын Лотарингиядагы таасири кыйла күчөп, герцогдор Рене IIнин (1473–1508) жана Антуандын (1508–44) тушунда Мозель, Маас аймактары караган. 16-кылымдын 2-жарымында Лотарингияны Францияга кошуу процесси башталып, Вестфалия тынчтыгы (1648) боюнча Мец, Туль, Верден Франциянын карамагына өткөн. 1697-ж. Лотарингия герцогдугу калыбына келтирилип, «Ыйык Рим империясынын» бир бөлүгү болуп калган. Вена тынчтыгына (1738) ылайык Лотарингия француз Станислав Лещинскийге түбөлүк берилип, ал өлгөн соң (1766) провинция катары Франциянын карамагына кирген. 1790-ж. Лотарингия Франциянын департаменти болуп, 1871-ж. Эльзас менен бирге Чыгыш Лотарингия Германияга кошулуп (к. Франкфурт тынчтыгы), Эльзас-Лотарингия империясы түзүлгөн. Версаль тынчтык келишими (1919) боюнча Лотарингия Францияга кайтарылып, 1940-ж. фашисттик Германия басып алып, 1944-ж. кайра Францияга берилген.
Орто-Суу (Жайыл району)
Орто-Суу (Орто-Суу) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Жайыл районундагы айыл. Полтавка айыл округу курамына кирет.
Калкы
Калкы - 1 128 киши.
Депрессия
Депрессия же токуроо (Deprimo - басуу) - бул психиканын бузулушу, анын негизги белгилери: көӊүлдүн чөккөнү жана ырахат алуу жөндөмүнүн начарлашы же жоголушу (анедония).
Депрессиянын оор түрлөрү "депрессиялык үчилтик" деп аталат: маанайдын начарлашы, акыл-эс жана дене кыймылынын бошоӊдошу.
Тарыхы
Гиппократ депрессияга кабылган көптөгөн бейтаптардын абалынын аба-ырайына жана мезгилге көз карандылыгына, көптөгөн пациенттердеги депрессиянын мезгилдүүлүгүнө, кээ бир бейтаптардын уйкусуз түндөн кийин абалы жакшыргандыгына өзгөчө көңүл бурган. Ошентип, ал уйкусуздуктун жана күндүн нурунун (фототерапия) дарылоочу таасирин таппаса дагы, ага абдан жакын болгон. Байыркы Египеттеги эң маанилүү медициналык трактаттардын бири болгон Эберс папирусунда депрессиянын кыскача сүрөттөлүшү бар. Папирустагы маалыматтар ырым-жырымдарга жана ооруну козгогон жин-перилерди жана башка каардуу рухтарды кууп чыгаруунун татаал рецепттерине толгонуна карабастан, узак эмпирикалык практика жана байкоо жүргүзүү керектигин да ырастап турат. Ыйык Китепте Шабул падыша депрессияга кабылгандыгы айтылат.
Диагностика
Депрессиянын диагнозу - бул психотерапевт тарабынан оору белгилерин жана оорулуунун эмнеге байланыштуу даттанып жатканын аныктоо.
Дарыгер төмөнкү ыкмаларды колдонот:
1. Клиникалык тарыхты изилдөө депрессияны аныктоонун негизи болуп саналат. Адис депрессиянын мүмкүн болгон себептерин баалап, бардык симптомдорду, диагностикалык критерийлер менен салыштырат. Тажрыйбалуу дарыгер кайдыгерлик абалындагы, тынымсыз ыйлаган же башкалар менен байланышуудан баш тарткан бейтаптарга дагы диагноз коё алат.
2. Клиникалык психолог жүргүзгөн патопсихологиялык изилдөө. Дифференциалдык диагностика үчүн[1] (мисалы, шизоаффективдүү бузулуу менен) жана дарылоонун натыйжалуулугун көзөмөлдөө учун психолог бейтаптын ой жүгүртүүсү, эс тутуму, концентрациясы, эмоционалдык-эрктүү чөйрөсү жөнүндө корутунду берет.
3. Невропатологдун, терапевттин текшерүүсү - эгер адамда оору, сезүү органдарынын бузулушу, тамак сиңирбөө, жүрөктүн оорушу сыяктуу даттануулар болсо, анда жалпы соматикалык ооруларды аныктоо керек. Анткени айрым учурларда депрессиянын жана нервдин чарчашынын негизги белгилери буга байланыштуу болот.
4. Лабораториялык жана инструменталдык текшерүү - эгер дарыгер адамдагы башка бир оорунун белгилери боюнча шектенсе, анда ал депрессиялык белгилер башка психикалык оорунун симптоматологиясынын бир бөлүгү болушу мүмкүн: шизофрения, биполярдык бузулуу же шизоаффективдик бузулуу.
Кошумча белгилери:
1. Пессимизм;
2. Өзүн күнөөлөө, пайдасыз деп сезүү, тынчсыздануу жана / же коркуу;
3. Өзүн төмөн баалоо;
4. Көңүл топтой албоо жана чечим кабыл алуудан кыйналуу;
5. Өлүм жана (же) суицид жөнүндө ойлор;
7. Уйкунун бузулушу, уйкусуздук же ашыкча уйку.
ICD-10 диагностикалык критерийлерине ылайык, симптомдору кеминде 2 жумага созулган болсо, депрессиялык бузулуу диагнозу коюлат. Бирок симптомдору адаттагыдан катуу болуп, тез башталса, диагнозду кыска мезгилдерге коюуга болот.
Депрессиянын турлору
Депрессиянын белгилери өлчөмүнө, убактысына, оордугуна жана жыштыгына жараша айырмаланат, бирок жалпысынан алар абдан окшош. Анткени депрессиянын ар кайсы түрлөрү ар кандай жолдор менен дарыланат. Адамдын жынысына, жашына жана маданиятына жараша депрессиянын белгилери жана оордугу ар кандай түрдө болот.
1. Депрессивдык эпизод
2. Мезгил-мезгили менен (реккуренттик) депрессивдик өксүү
3. Дистимия[2]
4. Биполярдык депрессия, I тип
5. Биполярдык депрессия, II тип
Психотерапия
Психотерапия - оорулууну психологиялык таасир менен дарылоо ыкмасы.
Психотерапиянын максаты - жеңил жана орточо оордуктагы психикалык жана инсандык өксүүлөрдү жоюуга жардам берүү.
Психотерапия адамдар аралык өз ара аракеттенүүгө негизделген, бирок бул жөн гана жөнөкөй сүйлөшүү эмес. Психотерапия - бул ачык-айкын максаттарды көздөгөн дарылоо. Алар психикалык оорулардан же башка турмуштук көйгөйлөрдөн улам келип чыккан азап-кайгыны сүйлөшүү аркылуу жеңилдетүүгө же жеңүүгө аракет кылышат. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, психотерапия, мисалы, депрессияга каршы жакшы натыйжа берет.
[1] Клиническая психология. Н.Д.Лакосина, И.И.Сергеев, О.Ф.Панкова.: Учебник для студ. мед. ВУЗов – 2-е изд.- М., 2005.
https://www.rsvpu.ru/filedirectory/3468/lopes_psihoterapia.pdf
Сүрөттөө (адабият)
Сүрөттөө – кандайдыр бир окуяны, көрүнүштү, адамдын кебете-кешпирин, жаратылышты ж. б. нерселерди сырткы белгилери боюнча сүрөттөп айтып берүү. Мисалы, А. Токомбаев «Жараланган жүрөк» повестинде каармандарын адегенде төмөнкүдөй сүрөттөө менен тааныштырат да, ошол сүрөттөөдө үркүндөн кийинки оор турмуштун бир үзүмүн бет алдыга тартат:
1917-жыл. Жер томсоруп гана турат. Жайкалган эгин, буралган чөп жок. Ызылдап жүргөн шамалга чыдай албай кайыккан жандык сыяктуу титиреп турган сейрек куурайлар. Алардын арасында ичке куйруктарын көтөрүп, сереңдеп чуркаган сур чычкандар гана жүрөт. Катуу жел жүрсө, жөө тумандай калдайган боз топурак учат. Жол боюндагы зым карагайлар шамалдын күчүнөн күңгүрөнүшөт. Кээде үн чыгарып озондошот. Ушундай коркунучтуу талаада ким жүрсүн... Бирок турмушта эмнелер болбойт. Талааны ээлеген бопбоз мүрзөлөрдүн арасынан арбак сыяктуу караан көрүндү да жок болду. Ал бир аздан кийин созулуп кайта көтөрүлүп, экөө болуп көрүндү. Анын бири эң эле узун, экинчиси жалпак. Алар бир аз кыймылдап, мүрзөнү аралашты да, кайта жерге кирген эмедей жок болушту”.
Түндүк Осетия
Түндүк Осетия — (осетинче Республикӕ Цӕгат Ирыстон) Алания, Северная Осетия) Түндүк-Осетия-Алания Республикасы РФтин курамындагы субъект. Түндүк-Кавказ федерация округуна карайт.
Негизги маалымат
Аянты 8 миң км2. Калкы 702,0 мин (2010); элинин негизин осетиндер (62,7%) түзөт. Ошондой эле орустар (% менен; 23,2), ингуштар (3,0), армяндар (2,4), кумыктар (1,8), грузиндер (1,5) ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Адм. борбору Владикавказ ш. Адм.-айм. жактан 8 райондон жана 6 шаардан турат. Шаар калкы 64,3%.
Тарыхы
Түндүк Осетия 1924-ж. 7-июлда Түндүк Осетия автономия облусу, 1936-ж. 5-декабрда Түндүк Осетия АССРи болуп түзүлгөн. 1994-жылдын 12-декабрынан азыркыдай аталат. Чоң Кавказдын түндүк капталында жайгашкан. Түштүгүн бийикт. 4000 жден жогору Башкы же Суу бөлгүч кырка тоосу менен Каптал кырка тоосу, борбордук бөлүгүн жантайыңкы Осетин түздугү, анын түндүгүн Сунжа жана Терек кырка тоолору, Моздок түздүгү ээлейт. Кен байлыктары: полиметалл, кенташтары, курулуш материалдары, доломит, минералдуу булактар.
Климаты
Климаты континенттик. Январдын орт. температурасы - 4°С, июлдуку 20-24°С. Жылдык жаан-чачыны 600-1000 мм. Негизги дарыясы - Терек. Түндүк Осетин коругу уюштурулган.
Экономикасы
ИРПнын структурасында тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү (% менен) 44,5, иштетүүчү өндүрүшүнүкү 22,4, айыл жана токой чарбасыныкы 15,3, курулуштуку 6,5, газ менен суунуку 2,9, минералдык сырьёну казып алуунуку 0,2. Иштетүүчү өнөр жайдын башкы тармактары: тамак-аш (Россияда өндүрүлгөн жүзүм шарабынын 4,6%, алкоголдуу ичимдиктердин 1,7%), түстүү металлургия, даяр металл буюмдар өндүрүшү, курулуш материалдар, машина куруу, хим. Айыл чарбасында мал чарбачылыгы (сүт-эт багытындагы, кой, үй куштары) өнүккөн. Дан эгиндери, тоют өсүмдүктөрү, картөшкө жана жашылча өстүрүлөт. Жүзүмчүлүк, бакчылык өнүккөн. Автомобиль жолунун уз. 5,4 миң км (алардын ичинен 2,5и асфальтталган), т. ж-нуку 0,1. Т. О. Россиядагы туризм менен альпинизм өнүккөн аймактардын бири.
Маргарет Этвуд
Маргарет Элеанор Этвуд (англ. Margaret Eleanor Atwood; 1939-жыл 18-ноябрь) — канадалык акын, жазуучу, адабий сынчы, эссеист жана айлана-чөйрөнү коргоочу. Ал "Артур Кларк" жана Канзаада Астуриянын адабият жаатындагы сыйлыгына татыган, Букер сыйлыгынын кыска тизмесине беш жолу кирип, бир жолу уткан жана Генерал губернатор сыйлыгынын бир нече жолу финалисти болуп, эки жолу сыйлыкка ээ болгон. 2001-жылы анын ысымы Канаданын Ардак аллеясына түшүрүлгөн. Ошондой эле ал Канададагы жазуучулар коомчулугун колдоого багытталган "Канада жазуучулар" бейөкмөт адабий уюмун негиздеген. Канада адабиятына кошкон сансыз салымдарынын арасында ал Гриффин поэзия сыйлыгын негиздеген киши болгон.
Ошондой эле, Этвуд документтерди алыстан эле роботтун жардамы жазууга мүмкүнчүлүк берген LongPen жана ага байланышкан технологияларды ойлоп табуучу, иштеп чыгаруучу болуп саналат. Ал Syngrafii Inc. (мурунку Unotchit Inc.) компаниясынын тең түзүүчүсү жана директору болуп саналат. Компания 2004-жылы LongPen технологияларын иштеп чыгып, өндүрүп жана тарата баштаган. Ал LongPen технологиялары менен байланышкан ар кандай патенттерге ээлик кылат.
Ал мыкты жазуучу катары таанымал болуу менен бирге эле он беш поэзия китебин жарыкка чыгарган. Анын көптөгөн поэзиялык чыгармаларына мифтер жана жомоктор эргүү берген. Ал жаш кезинен бери эле ал нерселерге кызыгып келген. Этвуд Tamarack Review, Alphabet, Harper's, CBC Anthology, Ms., Saturday Night жана башка көптөгөн журналдарга кыскача аңгемелерди чыгарган. Ошондой эле ал аңгемелердин төрт жыйнагын жана классификацияланбаган кыскача прозалык чыгармалардын үч жыйнагын чыгарган.
Күсөнбек уулу Жайбыр
Күсөнбек уулу Жайбыр (1848-1933) Жыгаччы. Кочкор районундагы Чоң-Булак деген жерде төрөлгөн. Калыгул олуя өлгөндө анын бейит-коргонун бир күндө жапырт эл катышып тургузганда жети жашар Шайбыр да кол кабыш кылат. Келини Мария уздун айтымында боз үйдүн сөөгүнө (уук, кереге, түндүк, босого-таяк, каалга) бүтүндөй узанат. Аларга түс берүүдө абалы жылкынын жылуу канына «ичирип», анын үстүнө жошо сүрткөн. Бул майлуу кан сиңимдүү келип, жыгач чирибеген. Уста кырма идиштерине да узанган. Чиенин кабыгын майдалап, жылуу сууга чылап, жаңы жасалган идиштерди ага үч күн койгондо саргыч кызгылтым түс берген. Аны ыштыкка койгондо күрөң кара өң пайда болгон. Ал тамактын даамын бузбаган, даамына келтирген. Эл жыгачтан түймө түйгөн (топчу түйгөн) уста деп эң жогору баалашкан.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Заара айдама каражаттар
Заара айдама каражаттар — бөйрөктүн заара бөлүп чыгаруусун күчөтүүчү дарылар.
Аларга синтез жолу менен алынган түрдүү заттар кирет. Заара айдама каражаттар негизинен натрий иондору менен суунун бөйрөк түтүкчөлөрүндө кайра сиңирилишине тоскоол кылып, организмден ашыкча натрий иондорун жана аны менен байланышкан сууну чыгарууга жардам берет. Заара айдама каражаттар заара менен бирге башка иондордун (калий, хлор) чыгуусун күчөтөт. Организмден калий иондору ашыкча чыгып кетсе жүрөктүн иштеши начарлайт. Анын алдын алуу үчүн калийге бай тамак-аш (картошка, өрүк, сабиз) сунуш кылынат. Кээ бир өсүмдүктөрдүн (ак кайыңдын жалбырагы менен бүчүрлөрү, арчанын уругу, мөмө-жемиштер — жүзүм, шабдаалы, өрүк) заара айдоочу касиети бар. Заара айдама каражаттар негизинен денеде суюктук көбөйүп, ак шишик басуу менен коштолгон жүрөк, боор, бөйрөк ооруларында колдонулат. Жүрөк гликозиддери да заара чыгышын күчөтөт.
'''Заара айдама каражаттар дарыгердин сунушу боюнча гана колдонулат. Контролсуз ичкенде терс таасирлер пайда болот.'''
Долиходериндер
Долиходериндер (лат. Dolichoderinae) — кумурскалардын бир тукумчасы.
1-август
1-август — Григорий календары боюнча жылдын 213-күнү (толук жылда 214). Жылдын аягына чейин 152 күн бар.
Өзбекстан Республикасынын Куралдуу Күчтөрү
Нарын Куралдуу Күчтөрүндө жана Өзбекстан Республикасынын (Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli KuchlariOʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari)- бул, аты бирдиктүү куралдуу күчтөрүнүн Өзбекстандын кагышып, анын бири Кургактагы аскерлер, ВВС жана ПВО куралдуу күчтөрдүн, Улуттук гвардиянын нарын чек ара кызматына. жана Аскердик-Деңиз Флотунун.Алар, бул ири жана сильнейшим жалал - Борбордук Азия.
Ташкент, борбор калаа Өзбекстандан, штаб-квартирасы Советтик штабс-округунун жана 20-февралынан 1992-жылдын, жаңы коргоо Министрлиги захватили офистер, алар мурда заняты нарын району штабынын. 1992-жылдын 2-июлундагы Жарлыгы менен түзүлгөн коргоо Министрлиги заменит коргоо Министрлигинин. Бери кийинки жылга, Өзбекстан деген россиялык офицерлер менен этностук-ж жана реорганизованы аскердик үчүн сосредоточиться максаттарга катары жарандык тартипсиздиктердин, баңги заттарды мыйзамсыз жүгүртүүжана Хизб-ут-Тахрир.
Иш жана тышкы байланыштар
Кийин 11-сентябрь, 2001 кол салууларгакарата Штаттары арендовали Карши-Ханабад эсептелет түштүгүндө Өзбекстандын, ал менен чектешет Афганистан. Америкалык база деп ал жерде лагерь "тиреги эркиндигинен ажыратууга жазаланат", бирок көп "деп К2 эсептелет" персоналы в театр.
Кийин окуя болгон Президент Каримов кетирди бир нече высокопоставленных аскер ишмерлеринин: коргоо министри Кадыр Гулямов, Бириккен штабынын Жетекчиси, Куралдуу Күчтөрдүн Исмаил Эргашев, колбашчы аскерлери менен Чыгыш аскердик округунун Kosimali Ахмедова. Бурнашев жана кара белгилегендей, '..бирок бул иштен бошотуу эмес меняли формалдуу жүргүзүү системасын күч структураларында алар чагылдырат олуттуу жылыштар учурунда бийликтин ортосундагы мамилелерде региондук элитами, представляющими өз кланы.'
Биргелешкен арыз мүчө өлкөлөрдүн Шанхай кызматташтык уюмунун жылы жарыяланган башында-июль, 2005-жылдын конференциянын Астанада (Казакстан) чакырды жыйынтыкка америкалык аскерлер менен аскер базалары Борбордук Азия. 29-июль, 2005-жыл, Өзбекстан сослался жоболоруна өтүнөт АКШ чыгып кетүүгө ичинде 180 күн. 21-ноябрь, 2005-жылдын тыянак америкалык аскерлердин Карши-Ханабад жана ар кандай башка базанын болчу аяктады.
Контролду вооружениями жана жайылтпоо
Өкмөт взяло карата контролду вооружениями милдеттенменин мурдагы СССРДИН, жана кошулган Келишими ядролук куралдарды жайылтпоо жөнүндө катарында неядерного мамлекет. Ал ошондой эле поддержал активдүү программасы боюнча коргоо Министрлиги АКШ коргоо боюнча Агенттиги азайтуу коркунучу жалал-батыш Өзбекстанда (Нукус жана биологиялык сыноо лабораториялары острове Жандандыруу). Курамына армиянын курамына кирген беш аскер округдарынын, Түндүк-Батыш кара-Нукус, Түштүк-Батыш өзгөчө аскердик округунун кара - Карши, Борбордук аскер округунун кара - Джизакжана Чыгыш аскердик округунун кара-Фергане. 2001-жылы Ташкентский гарнизонго жылы болуп кайра түзүлүшү Ташкентский аскер округу.
Штабдар аскердик округдарынын жана алардын жоопкерчилик зонасына менен тастыкталууга тийиш. Баш ийген бригадаларынын, төмөндө келтирилген таблицада таандык ар түрдүү аскер округдары, же болбосо, анткени алар ошол эле шаарда, бул аскер округунун штаб же аскердик округунда' жоопкерчилик зонасы - башкача айтканда, 37-й мотострелковой бригаданы Андижане. Айтканда, төрт мотострелковой бригаданын кимдин атын белгилүү болбосо, жана 17-й, тажиктерден десанттык-штурмовой бригаданы Фергану, мурдагы советтик ВДВ' 387-мен аба-десантной даярдоо полктун. Моторизованные бригаданын турат айланасындагы Бухаре, Самарканде, Термезе, Нукусежана Андижане.
Өзбек аскер кызматчылары катышты "тынчтык үчүн өнөктөштүк" машыгууларды cooperative Скоп 96-жылы Кэмп-Лежен нарын Түндүк Каролинеуюштурулган Соединенным Штаттар деңиз пехоты. Андан кийин алар катышып эле машыгууларга кооператив Скопа '98.
Сентябрь, 2004-жыл, (ошондо) Королевский Валлийский полкко (азыр 3-го батальондун Королевского Уэльского полктун) британской армиянын катышкан менен өзбек армиясынын миротворческого батальондун "көнүгүүлөр Тимуром Экспресс" Фаришском районунда тоо-кен даярдоо. Бул жылы 3-жумасы НАТО спонсировали "тынчтык үчүн өнөктөшүү" ачылды.
IВВС
60-й өзүнчө бригаданы бул мурдагы 735-м Бомбардировочном Авиаполку менен айкалышта болгон 87-й өзүнчө разведывательный авиациялык полку. , ал ээ 31 Су-24, 32 МиГ-29 жана 6 Су-27с. Экинчи жакында расформированного бөлүмдөр кирет 61-й Истребительный авиациялык полку нарын Какайды, ал өзү-өзү кошуу менен мурдагы 115-й Истребительный авиациялык полку жана 62-й Истребительный авиациялык полку нарын Андижане. Текчелер боюнча эки базанын алынды расформированы 1999-жылы. Көптөр, бул тууралуу 26 сакталышы Су-17, кыязы өтө мас абалда калат Чирчике (караңыз "Google Планета Земля " 41°30'05.69"Н 69°33'44.90"Е).
Акыя
Аскер, УККжана ИИМ, жүргүзүүнү бир нече атайын даярдыктагы, батальондордун, анын ичинде Скорпиона топко барлар GBars, жана " Альфа-Групп. Алар адатта пайдаланылат каршы ислам террористтерди чек арага чектеш райондордо Тажикстандын жана Кыргызстандын.
Лотостор
Лотостор (лат. Nelumbo) – эки үлүштүү өсүмдүктөр катары (Nelumbonales) жана жалгыз тукуму (Nelumbonaceaе). Сырткы кебетеси кумара гүлдүүлөргө окшош. Алардан чаңча бүртүгү, гинецейлери жана башка органдарынын түзүлүштөрү менен айырмаланат. Алардын түпкү теги жалпы болушу мүмкүн деп божомолдонот. Лотостор тукумунун 1 уруусу 2 түрү (жаңгакчалуу жана сары лотос) бар. Лотостордун жалбырагы ири, калкан сымал, суу үстүндө калкып жүрөт. Гүлү чоң, 2 жыныстуу жалгыз гүлү узун гүл сабагында жайгашкан, желекчелери менен энелиги көп. Мөмөсү конус сымал, бир нече жаңгакчалуу. Жаңгакчалуу лотос Түштүк-Чыгыш Азия, Түндүк-Чыгыш Австралия, Европанын түштүгүндө, Ыраакы Чыгышта кездешет, ал эми Закавказьеде сейрек кездешүүчү реликт түрү бар. Сары лотос Атлантика жээктеринде, Түндүк жана Борбордук Америкада, Гавайи, Ялта аралында өсөт. Булар тамак-аш, дары катары колдонулат. Лотостордо С витамини жана каучук болот. Уругу, тамыры, сабагы – малга тоют.
Силвия Плат
Силвия Плат (англ. Sylvia Plath; 1932-жыл 27-октябрь — 1963-жыл 11-февраль) — америкалык акын жана жазуучу болгон. Бостондо жарык дүйнөгө келген Плат акын жана жазуучу катары таанымал болгонго чейин Смит коллежде жана Кембриж университетинин Нүнем коллежинде окуган. Ал өзүнүн жазуучу досу Тед Хүзгө 1956-жылы турмушка чыгып, алар 1962-жылдын сентябрында эки башка жолго түшүшкөн. Алар Кошмо Штаттарда жана андан кийин Англияда бирге жашап, Фрида жана Николас аттуу эки балалуу болушкан. Плат чоңойгондон кийин жашоосунун көпчүлүк бөлүгүн клиникалык депрессияда өткөрүп, бир нече жолу электрошок терапиясы менен дарыланган. Ал 1963-жылы өз өмүрүнө кол салган.
Плат сыр төгүү поэзия жанрын илгерилеткен деп эсептелет жана жарык көргөн эки жыйнагы менен таанымал болгон. Алар: "Колосс жана башка ырлар" (англ. The Colossus and Other Poems) жана "Ариел" (англ. Ariel). Ал эми көзү өтүп кетээрден бир аз гана мурун жарык көргөн жарым-жартылай автобиографиялык "Айнек капкак" (англ. The Bell Jar) романы да аны белгилүү кылган. 1982-жылы "Ырлар жыйнагы" (англ. The Collected Poems) үчүн көзү өтүп кеткенден кийин ага "Пулитцер" сыйлыгы ыйгарылган.
Үй жылытуу
Үй жылытуу — жылдын суук мезгилинде имараттын ичиндеги аба температурасын керектүү абалда кармап туруучу түзүлүш.
Имараттын ичинде жагымдуу температуралык шарт түзүү гигиеналык мааниге ээ, анткени имараттын ичи өтө ысып же муздап кетсе организмдин жылуулук тең салмактуулугу бузулат. Ичи муздак имараттарда адам үшүп, түрдүү оорулар пайда болот. Өтө ысык имаратта жылуулук алмашуу бузулуп, адамдын башы ооруйт, эмгекке жарамдуулугу төмөндөйт. Абанын нымдуулугу жана кыймылы адамдын абалына бир топ таасир тийгизет.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Таш-Башат (Нарын району)
Таш-Башат — Кыргызстандын Нарын облусунун Нарын районундагы айыл. Орток айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 1249 киши (2009-жылы).
Уткине (Дюртюлин району, Башкыртстан)
Уткине — Башкыртстандын Дюртюлин районундагы айыл, Суккул айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 141 киши. Почта индекси — 452310, ОКАТО коду — 80224837004.
Долихоникстер
Долихоникстер (лат. Dolichonyx) —  Америка континентинде жашоочу куштардын бир уруусу.
Долихурустар
Долихурустар (лат. Dolichurus) — сары аарылардын бир уруусу.
Лотреамон
Лотреамон (өз аты-жөнү – Изидор Дюкас, Ducasse; 4. 4. 1846, Монтевидео – 24. 11. 1870, Париж) – франциялык акын. «Мальдорордун ырлары» (1868–69) менен «Ырларында» (1870) 20-кылымда батыш европада поэзиянын өнүгүүсүндөгү карамакаршы тенденциялар алдын ала айкындалган.
Ортоңку Улюм (дарыя)
Орташа Улюм — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шиш дарыясынын сол жээгинен 248 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Диана Гэблдон
Диана Жин Гэблдон (англ. Diana J. Gabaldon; 1952-жылы 11-январда туулган) — "Башка жердик" (англ. Outlander) романдар цикли менен белгилүү болгон америкалык жазуучу. Анын китептери тарыхый көркөм, романтика, сырдуу окуялар, укмуштуу окуялар жана илимий фантастика/фэнтези элементтерин камтыган бир нече жанрлардан турат. "Башка жердик" аттуу романдарына негизделип тартылган телесериалдын бет ачары Starz каналында 2014-жылы болгон.
Шилтемелер
...
Вонт-Канын-Еган дарыясы
Вонт-Канын-Еган — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Поколька дарыясынын оң жээгинен 211 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 30 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кызыл колтук бака
Кызыл колтук бака (Rana asiatica), (Bedriaga, 1898) - Кыргызстанда белгилүү болгон популяцияларын дээрлик теңин сактоодо атайын коргоо чараларын колдонуу зарыл. Суулардын булганышынын табигый биоиндикатору ( биологиялык аныктоочусу), Казакстандын Кызыл китебине киргизилген.
Жашаган аймактары
Жалпысынан-суу өрөөндөрүнүн токойлуу жерлерин, талаалрды жана чөлдөрдү, деңиз деңгээлинен 350м ден 3000м чейин диапазондогу бийиктикти мекендейт ; Жер астында суу чыккан Чүй - Ысыккөл өзөөнүнүн табигый, булганбаган биоценоздордун суу биотоптору.
Саны
Бардык жерде төмөн жана азайып бара жатат. Ананңев кыштагынан тартып ( Чыгыш Ысыккөлдүн) Түп суусуна чейин, 1984-1985 жылдары көбөйүүчү жерлеринде 1 гектарга 400-500 особдор тура келген, ал эми 1986 жылы эсепке алынган маршруттарда бирин-серин гана особдор кездешкен. Учурда, Кочкор өрөөнүндө популяциясынын орточо жыштыгы 1 гектарга 24 особң, Жумгал өрөөнүндө-6 особң, Чүй өрөөнүндө-17 особ туура келет.
Жашоо тиричилиги ( жашоо циклдары)
Жашоосунун көпчүлүк убактысын кургакта өткөрөт, күндүз жана кечки маалда активдүү. Жашаган жерлерине жараша чээнден март-май айларында чыгат. Икрасын май-июнң айларында таштайт. Бир жолку таштаган икрасынын саны 600 - 1200 жетет. Личинканын өрчүшү 40 күнгө жакын созулат. Метаморфозасынын бүтүшү – июнң - август бою. Көлчүктөрдө, чанда кургактагы чуңкурларда топтошуп кыштоосун өткөрөт ( чээнге киришин). Азыгынын негизги бөлүгүн курт-кумурскалар ( какач канаттуулар, түз канаттуулар, кату канаттуулар ж.б.) түзөт.
Көбөйтүү ( колдо багуу)
Кыргызстанда жүргүзүлгөн эмес. Террариумдарда сейрек түр.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
IUCNRLTS жана Кыргызстандын Кызыл китебине киргизүүгө сунуш кылган. Чүй өрөөнүндө локалдык топтошкон популяциялары үчүн ( каражыгач токойу жана Кант шаарынын тушунда Чү суусунун бойлору), ошондой эле Жумгал жана Кочкор суусунун Чу дарыясына кошулган ( куюлган) жерлеринде жаратылышты пайдалануунун регламенттерилген аянты жетиштүү участкаларды уюштуруу. Жергиликтүү калк арасына түшүндүрүү иштерин жүргүзүү.
Статусу
VU Blab ( iv) категория. Саны жана жашаган аймактары кескин кыскарып бараткан, кууш жана дизүюктивдүү ареалду мозаика ( бөлөк-бөлөк) түрүндө таралуучу түр.
Донакстар
Донакстар (лат. Donacidae) — кош капкалуу моллюскалардын бир тукуму, булардын өкүлү Кара-Деңиз донаксы (лат. Donax Paradonax venustus).
Сыпаттоо
Сыпаттоо (описание) белгилүү бир кубулушту, окуяны көз алдыга элестетүү, же ал жөнүндө маалымат берүү үчүн автор ал нерсенин негизги касиеттерин, сапаттарын, белгилерин сүрөттөйт. Адабиятта бул   сыпаттоо деп аталат. Адамдын мүнөзүн, кыймыл-аракетин, жаратылыштык кубулуштарды берүүдө жазуучу сыпаттоо ыкмасын пайдаланат. Маселен, адамдын сырткы кебетесинин жана мүнөзүнүн сыпаттап көргөзүлүшү: «Айша токтоо, муңайым, көп сүйлөбөй турган, эс-акылы бар кыз эле. Жамийла болсо шайыр, сөзмөр, суйкайган, жароокер кыз. Ал жарашыктуу кийинүүнү, учуру келе калса тырмактарын боётууну, оюн-күлкүнү, кино-театрга кирүүнү жактыруучу». Келтирилген үзүндүдө К. Баялинов эки түрдүү каармандын мүнөздөрүн сыпаттоо аркылуу сүрөттөп жатат.
Петрунь
Петрунь — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Медвежка дарыясынын оң жээгинен 5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Урбаев Абдирашит
Урбаев Абдирашит – акын. Өзгөн районунун Шералы айылында 1946-жылы 15-мартта туулган. 1965-жылы Өзгөн шаарындагы Ю.Гагарин атындагы мектеп-интернатты, 1970-жылы Москвадагы маданият институтун бүтүргөн. 1970–1972-жж. комсомолдун Ош облустук комитетинде лекторлор тобунун башчысы, пропаганда жана агитация бөлүмүнүн башчысынын орун басары, 1973–1981-жж. облустук «Ленинский путь» гезитинде кабарчы, бөлүм башчы, 1982–1983-жж. С.Ибраимов атындагы Ош кыргыз драма театрында адабият бөлүмүнүн башчысы, 1984–1990-жж. «Ленинский путь», (азыркы «Эхо Оша») гезитинде бөлүм башчы, 1991-жылдын февраль айынан шаардык «Ош шамы» гезитинде редактордун орун басары, сентябрь айынан 1998-жылга чейин башкы редактор, 1998-жылдан облустук «Эхо Оша» гезитинде бөлүм башчы болуп иштеп келген.
Кыргызстан ЛКСМ Борбордук Комитети жана Кыргызстан Жазуучулар союзу-нун башкармасы уюштурган жаш акындардын республикалык фестивалынын лауреаты болуп, диплом менен сыйланган. 1984-жылы “Советская Киргизия” гезитине жарыя-ланган “Его завут Залкар” аттуу очерки экинчи сыйлыкка, 1986-жылы “Кыргызстан маданияты” гезитине жарыяланган “Кыргыз хору кыян болуп акса экен” аттуу маеги биринчи сыйлыкка татыган.
“Махабат машакаты” аттуу ырлар жана поэмалар жыйнагына Ош облустук мамлекеттик администрациясынын Жолон Мамытов атындагы адабий сыйлыгы ыйгарылган.
1974-жылдан Кыргыз Республикасынын Журналисттер союзунун, 1997-жылдан Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Күндү күтүү: Ырлар. – Б., 1976. – 32 б.
Жаштык экспресси: Ырлар жана поэма. – Б., 1989. – 50 б.
Ак-Буура авандары: Ырлар жана поэма. – Ош, 1994. – 120 б.
Махабат машакаты. – Ош, 2003
Оттук. – Ош, 2007.
Колдонулган адабияттар
*Кыргыз Республикасынын жазуучулары/Кыргызпатент.Түз.: М. Ааматов, А.Чекиров, Ө.Калыева. – Б.: 2011. – 456 б. ISBN  978-9967-26-379-6
Лоуэлл Роберт
Лоуэлл Роберт (1. 3. 1917, Бостон – 12. 9. 1977, Нью-Йорк) – америкалык акын, котормочу. Лирикасында (жыйнактары: «Лорд Уиринин сепили», 1946; «Этюддар», 1959; «Союз үчүн курман болгондор», 1964; «Күн артынан күн», 1977) автобиографизм менен тарыхты түшүнүүгө умтулуу, өзүн өзү жемелөө, аргасыздык, адеп-ахлакка болгон ишеним чагылдырылган. Соңку ырларында сезимди эркин билдирүү, түйшөлүү, форманын тактыгы, тилинин жеткиликтүүлүгү, жогорку чеберчилик менен айкалышкан. Ар түрдүү доорлордогу жана өлкөлөрдөгү акын-жазуучулардын чыгармаларын которгон.
Малтабар
Малтабар (Малтабар) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Жайыл районундагы айыл. Полтавка айыл округу курамына кирет.
Калкы
Калкы - 461 киши.
Базариха (дарыя)
Базариха — Орусиядагы дарыя. Түмөн облусу, Курган облусу, Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Барсук дарыясынын сол жээгинен 46 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Козубеков Төлөгөн
Төлөгөн Козубеков Бакай-ата районундагы Кызыл-Жар айылында 1937-жылы 10-февралда туулган. 1961-жылы КМУнун филология факультетин бүтүргөн. 1962-жылдан Кыргыз ССРинин Мамлекеттик телерадиокомитетинде балдар үчүн берүүлөрдүн редактору, улук редактор, 1974-жылдан Кыргыз ССРинин Мамбаскомунун Басмалар башкармалыгында улук редактор, бөлүм башчы, башкарманын орунбасары, 1977-жылдан Кыргыз ССРинин Министрлер Кеңешинде социалдык-маданий уюмдар бөлүмүнүн референти, төраганын орунбасарынын жардамчысы, 1984-жылдан Кыргызстан КП БКнын агитация жана пропаганда бөлүмүнүн сектор башчысы, 1989-жылдан Кыргыз ССРинин Мамбаскомунун төрагасынын биринчи орунбасары, 1991-жылдан Кыргыз Республикасынын Басма-сөз жана маалымат министрлигинде министрдин биринчи орунбасары, 1992–1994-жж. Акыл мамконцернинин төрагасы, Кыргыз Республикасынын Президентинин иш башкармалыгында башкы адис, 2005-жылдан Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик иштери боюнча агенттигинде мамлекеттик тил боюнча жетектөөчү адис болуп иш-теп келет. Биринчи ырлар жыйнагы «Биз бактылуу балдарбыз» деген ат менен 1970-жылы басылып чыккан. Бир катар поэтикалык жыйнактардын, жомоктордун, аңгемелердин жана С.Злобиндин, орто кылымдын адабий эстелиги болгон Ж.Баласагындан «Куттуу билим» аттуу китептеринин котормосунун ж.б. автору. 1982-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү. Кыргыз ССРинин ЖКнын Ардак грамотасы менен сыйланган. Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер.
Жарык көргөн китептери:
Базариха (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Козубеков Төлөгөн
Кыргыз тилинде
Котормолору
Исламгүл (Миякин району, Башкыртстан)
Исламгүл — Башкыртстандын Миякин районундагы айыл, Зильдяр айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 287 киши. Почта индекси — 452072, ОКАТО коду — 80244825002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Баскыч топ
Баскыч топ — берилиштерди баскыч топ баскычтарын терүү менен компьютерге киргизет. Баскыч топ жеке компьютерге же терминал сыяктуу экраны болгон башка бир түзүлүшкө туташтырылат. Баскыч топтон терилип киргизилген берилиштер экрандан чагылдырылып турат. Баскыч топ тактасындагы алфавит баскычтары машинке баскычтарындай тартипте жайгашкан. Баскыч топтун сандык баскычтар тобу баскыч топ тактасынын оң жагына топтолуп, калькулятордукундай жайгашканы сандарды тез терүүгө мүмкүндүк берет, ал баскычтарды кыстаруу орунду жылдыруу сыяктуу кошумча аракеттерди аткартуу үчүн колдонсо да болот. Баскыч топ тактасында жылгычты же кыстаруу орунду көрсөтүүчү жебе баскычтары да орун алган. Жебе баскычтарынын бири басылса кыстаруу орду бир орунга жебенин багыты боюнча жылат. Ошондой эле, баскыч топ тактасы кыстаруу орунду саптын же документтин башына жылдыруучу HOME сыяктуу көптөгөн баскычтарын камтыйт. Компьютердин баскыч топ тактасындагы көпчүлүк баскычтары тексттерди өзгөртүү же оңдоо аракеттеринде колдонулат, мисалы, текстке жаңы символдорду кыстарууда же алып салууда (өчүрүүдө) INSERT, DELETE, BACKSPACE сыяктуу баскычтары пайдаланылат. CAPS LOCK баскычы баш тамгалар режимин орнотот жана ал режимди өчүрөт. NUM LOCK оң жактагы сандык баскычтар тобунун сандык режимин орнотот же өчүрөт. Эгерде сандык режим орнотулса, анда алар сандарды терүүдө, ал эми режим алып салынса, ошол эле баскычтар баскычта көрсөтүл¬гөн аракеттерди аткартууда колдонулат. Баскыч топ тактасынын жогору жагында орун алган функционалдык баскычтар кандайдыр бир аракетти аткартуу үчүн программаланып коюлат. Функционалдык баскычтар F тамгасы жана сан менен белгиленет, мисалы, F1 баскычын басуу үчүн F тамгасы жана андан кийин 1 саны басылбастан F1 функционалдык баскычы басылат. Демейде F1 баскычына колдонуучуга жардам берүүчү сурап-билүү тексттерин экранга чыгаруу аракетин бекитишет. Бул баскычтарды колдонуу менен убакыт үнөмдөлөт, себеби баскыч топ тактасынан буйрукту терип отурбастан функционалдык баскычты басып коюу менен буйрук аткарылат. Баскыч топ тактасынын жогорку оң бурчунда сандык баскычтар тобун, баш тамгаларды, жылдыргыч тилкелердин блокировкаланганын (тосмолонгонун) көрсөткөн жарыктар жайгашкан. ESCAPE (ESC) баскычын буйруктун аткарылышын токтотуу же орундан чыгууну уюштуруу үчүн колдонулат. ESC баскычынын милдети програмдардын ар пакетинде өзгөрүлүп турат.
Русвэлт (Нү-Жерси)
Русвэлт (Нү-Жерси) (Roosevelt) — Нү-Жерси штатынын Монмут округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 882 киши. Болжолдуу аянты - 5.1 км². FIPS коду — 34-64410.
Муназара
Муназара (ар. – талаш-тартыш) – Чыгыш адабиятындагы жанр; бири-бирине көзкарашы, түшүнүгү, туткан идеясы карама-каршы турган эки тараптын талаш-тартыштары чагылдырылган чыгармалар. Муназара кара сөздө да, ырда да учурайт.Каршы тараптар өз ойлорунун, пикирлеринин тууралыгы, чындыгы, пайдасы үчүн күрөшөт. Мында образдар жандандырылат, кейиптештирилет. Алгачкы үлгүлөрү 3–4 кылымда фарсы тилинде жазылган “Ассирия дарагы” деген ырда сакталган, анда эчки менен пальма дарагы кимиси адамга пайдалуу экенин талашат. Махмуд Кашкарлыктын “Түркий тилдер сөз жыйнагы” деген китебинде жаз менен кыштын ортосундагы Муназара берилет да, төрт саптан турган строфалар а–а–а–б, в–в–в–б тибинде уйкашат. Бул Муназарада эки мезгилдин ар биринин өзүнө гана таандык касиеттери, сулуулугу өтө образдуу ачылат. Ошондой эле Жусуп Баласагындын “Кут алчу билим” дастанынын айрым үзүндүлөрү да Муназара формасында жазылган. II кылымда жашаган түрк акыны Асади Тусийдин “Түн менен күн муназарасы”, “Асман менен жер муназарасы”, “Каапыр менен мусулман муназарасы” деген чыгармаларында бул жанр бир кыйла бийиктикке көтөрүлгөн, философиялык ыймандык маселелери тереңдетилген. Муазара формасындагы ырлар азыркы кыргыз поэзиясында да орун алган.
Дораб сымалдуулар
Дораб сымалдуулар (лат. Chirocentridae) — айнакөз балыктардын бир тукуму, буларга төмөнкү уруу кирет: дорабдар (лат. Chirocentrus) дорабдар.
Дафна дү Море
Дама Дафна дү Море, Леди Брауниң (англ. Dame Daphne du Maurier, Lady Browning; 1907-жыл 13-май — 1989-жыл 19-апрель) — англиялык жазуучу жана драматург болгон.