Италия
Маданияты
16-кылымда Рим жана Венецияда полифониялык музыка мектептери (А. Вилларт, А. жана Ж. Габриелилер) калыптанып, көп үндүү вокалдык-аспаптык стиль өнүккөн. 16–17-кылымдарда музыкада негизинен лирикалык ырлар мадригалдар басымдуулук кылган (А. Вилларт, К. Жезуальдо ди Веноза, Л. Маренцио, К. Монтеверди). Ж. Кариссими, А. Страделла, Я. Пери, Ж. Каччинилер 16–17-кылымдарда опера, оратория, кантата, канцонанын үлгүлөрүн жаратышкан. 1597-ж. Флоренцияда биринчи ирет «Дафна» операсы (композитор Я. Пери, сөзү О. Ринуччиники) коюлган. 17-кылымда опера бүт Италияга тарап, 1637-ж. Венецияда «Сан-Кассиано» театры ачылган. 17–18-кылымдарда Неаполь опера өнөрүнүн очогуна айланган. Бул мектепти А. Скарлатти жетектеген. 18-кылымдын ортосунан Неаполдо жана Венецияда комедиялык жаңы жанр – буфф операсы пайда болгон. Анын алгачкы классикалык үлгүсү Перголезинин «Кызматчы айым» операсы 1733-ж. коюлган. 18-кылымда Неаполдо «Сан-Карло» (1737), Миланда «Ла Скала» (1778), Венецияда «Фениче» (1792) сыяктуу опералык жаңы театрлар ачылган. 16-18-кылымда аспаптык музыка, айрыкча лютня (кыл аспап; Франческо да Милано, В. Галилей), орган (Ж. Фрескобальди), клавишалуу аспап (Д. Скарлатти) өнөрү дүркүрөп өнүгүп, кыл кыяктардын ичинен скрипка үчүн көп музыка жазылган. Скрипка жасоочу чеберлер Н. Амати, А. Страдивари, А. Гварнеринин атагы чыккан. А. Корелли, А. Вивальди, Ж. Тартини өңдүү композитораткаруучулар ансамбль жана жеке соната формаларына негиз салган. Симфония жазгандардын бири Ж. Саммартини, ал эми симфониялык жана камералык музыканын чебери виоленчелист жана комп. Л. Боккерени болгон. 1709–11-ж. Б. Кристофори фортепьяно жасаган. 18–19-кылымдарда музыкалык романтизмди негиздөөчү Н. Паганини, классикалык фортепьяно сонатасын түзүүчү М. Клементинин ысымдары алыска тараган. 19-кылымда көп композиторлор эркиндикке умтулгандыкты чагылдырган, мисалы, Ж. Россининин «Вильгельм Телль» (1829, Париж) операсы. Опера реализми Ж. Вердинин чыгармачылыгында жогорку деңгээлге жеткен. 16-кылымдын аягында Флоренцияда опера, кантата, оратория жанрлары пайда болгон. 16-кылымдын аягында алгачкы опера классиги, Венецияда иштеген К. Монтеверди болгон. Неаполдо 17–18-кылымдарда А. Скарлатти жана И. Иоммелли опера-серианы («олуттуу операны») негиздеген. 18-кылымдын ортосунда ошол эле жерде жаңы жана чыныгы, башаты этик болгон опера-буффа (комедиялуу опера) жанры пайда болгон (Ж. Б. Перголези, Ж. Паизиелло, Д. Гимароза, Б. Галуипи ж. б.) Италия операсынын 19-кылымдагы өсүп-өркүндөшү Ж. Россини менен байланыштуу. 20-кылымдын башында ири опера театрларынын арасында Неаполдогу «Сан-Карло» (1737-ж. негизделген), Миландагы «Ла Скала» (1778), Венециядагы «Ла Фениче» (1792), Рим опера театры (1880) болгон. Р. Леонкавалло, П. Масканьи. У. Жордано жана Ж. Пуччининин чыгармаларында веризм кеңири тараган. 19-кылымдагы лирикалык ырлардын чеберлери: эже-сиңди Гризи, Ж. Паста, Ж. Марио, Ж. Б. Рубини, А. Бозио, А. Патти ж. б. 20-кылымда А. Барби, А. Галли-Курчи, Т. Даль Монте, Т. Скипа, Титта Руффо ж. б. 20-кылымдын башында инструментализмдин кайрадан жандануусуна дирижёр жана композитор Ж. Мартуччи, пианист жана композитор Ж. Сгамбати өбөлгө түзгөн. Дирижёр А. Тосканини, пианист жана композитор Ф. Бузони дүйнөлүк маданиятка зор үлүш кошкон. Артуро Тосканини жана Виктор де Сабата сыяктуу дирижёрлор 20-кылымдын биринчи жарымында дүйнөдөгү эң белдүү дирижёрлордун катарына кошулган. 1992-ж. дүйнөдөгү алдыңкы беш дирижёрдун үчөө италиялык: Берлин филармониясынын Клаудио Аббадо, Амстердамдам филармония оркестринде Риккардо Кайли жана Филадельфия симфониялык оркестринин дирижёру Риккардо Мути. Италияда көптөгөн музыкалык фестивалдар жана кароо-сынактар, о. эле пианисттердин Ф. Бузони атындагы, Паганини атындагы (1954-ж.) скрипкачылардын эл аралык конкурстары өтүп турат.