cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Күчөр
Күчөр — топоним. Кыргыздар жана аларга жакын турган элдер жашаган шаар. Каракандын сегиз уулунун кенжеси Жакып Алтайга айдалып барып, эгин эгип «Аксы менен Күчөрдөн, Ичерине чай алып» (Саякбай Каралаев, 1. 49) турганы айтылат. Географиялык реалияда Тянь-Шандын түштүк этегиндеги Синьцзян-Уйгур автономиялык районуна караштуу түзөң жер, шаар. Илимий адабияттарда Куча деп берилип, жергиликтүү тилдерде Кучар-Күчөр деп айтылат мындагы «р» тыбышынын кошулуп айтылышы айрым илимий көз караштарда араб тилин тууроодон чыккан.
Михаил Мишустин
Михаил Владимирович Мишустин (3. 3. 1966-жылы туулган, Лобня (Москва облусу)) – Орусиянын мамлекеттик жана саясий ишмери, Орусия Федерациясынын Премьер-министри. Ал буга чейин "Федералдык салык кызматы" директору болуп 2010-жылдан 2020-жылга чейин иштеген.
Акрида
Акрида (Acrida bicolor)  - ат баштуу чегиртке.
Биогеоценология
Биогеоценология (грек тилинен bios - жашоо, тиричилик, gе – жер, koinos – жалпы, logos - окуу) - биогеоценоздордун пайда болушун, калыптанышын, функциясын жана өнүгүү законченемдүүлүктөрүн үйрөтүүчү илим. Бул илимдин негизги максаты адамдын (коомчулуктун) чарбалык-экономикалык керектөөсүн канааттандырууда, жаратылыштын законченемдүүлүктөрүн эске алуу менен илимий негизде иш жүргүзүү. Ошондой эле, айлана чөйрөнү коргоо, жаратылыш ресурстардын сарамжал пайдалануу менен гана адамдын жер планетасында биосоциалдык түр катары чексиз жашай тургандыгын чагылдыруучу илим болуп саналат.
Александр Довженко
Александр Петрович Довженко (30. 8(11. 9). 1894, азыркы Чернигов облусу, Сосницы кыштагы – 25. 11. 1956, Москва) ― украин кинорежиссёру, жазуучу, кинодраматург, РСФСРдин эл артисти (1950). 1914-ж. мугалимдер институтун бүтүргөн. Октябрь революциясынан кийин Украина эл агартуу комиссариатында иштеп, сүрөтчү катары гезит-журнал ишине катышкан. «Реформатор Вася» фильмине (1926) сценарий жазып, ага режиссёр болгон. Довженконун таланты өзгөчө «Звенигора» фильминен (1928) айкын көрүнгөн. Анын тарыхый-революциялык «Арсенал» (1929), Украинадагы коллективдештирүүнү көрсөткөн «Жер» (1930), алгачкы үндүү «Иван» (1932) жана граждандык согуш темасындагы «Щорс» (1939; СССР мамлекеттик сыйлыгы, 1941) фильмдери көрүүчүлөргө кеңири белгилүү. Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында аскер кабарчысы болуп жүрүп, публицистик макала, очерк, аңгемелер жазган. «Боштондукка чыгаруу» (1940), «Биздин советтик Украина үчүн салгылаш» (1943) жана башка документ фильмдери – публицистик кинонун мыкты үлгүлөрүнөн. Согуштан кийин Довженко «Гүлдөгөн өмүр» аттуу пьеса жана сценарий жазып, ал боюнча «Мичурин» (1949; СССР мамлекеттик сыйлыгынын, 1949) фильмин тарткан. Довженкого «Деңиз жөнүндө поэма» (1959) фильминин сценарийи үчүн Лениндик сыйлыгы ыйгарылган (1959; өлгөндөн кийин). ВГИКте сабак берген. Довженко кино өнөрүнүн өнүгүшүнө чоң салым кошкон. Киевдеги көркөм фильмдер студиясы Довженконун ысмында. Ленин, Эмгек Кызыл Туу ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Байыркы чуст металл өндүрүшү
Байыркы чуст металл өндүрүшү- Фергана өрөөнүндө кен-байлыктардын молдугу металл өидүрүү жанаа андан буюмдарды жасоонун жогорку деңгээлде өнүгүшүнө мүмкүнчүлүк түзүлгөн. Фергананын Тентексай, Капыррават, Төөмоюн деген жерлеринен жез алынган. Болжолу, Чуст тургундары Чаткал тоо кыркасынын түш. этегинен, Гава дарыясынын өрөөнүнөн жезди казып алышкан. Өзгөчө Фергана тоо кыркасында калай кенинин болушу металл өндүрүүгө жакшы шарт түзгөн. Чуст жана Дальверзин эстеликтеринен металл өндүрүүнүн кыйла деңгээлин чагылдырган металл уюткулары, шлак, татаал түзүлүштөгү кооздуктарды куюш үчүн даярдалган таш калып табылган. Чуст маданиятына таандык металл буюмдарынын көпчүлүгү колодон куюлган. Ошондой эле калай, мышьяк кошулган буюмдар да кездешет. Фергана өрөөнүндө колого коргошун, висмут, сурьма кошулуп даярдалган буюмдардын болушу мүнөздүү. Колодон эмгек шаймандары (орок, көзөөч, бычак ж.б.) согуштук куралдар (найзанын башы, жаанын жебеси), ат жабдыктар (ооздук жана анын төңөлүгү), кооздук жана тиричилик буюмдары (күзгү, шуру, асынып жүрүүчү кооздуктар) жасалган. Ошол эле учурда жерди иштетүү үчүн колдонулуучу таш кетмендер, орок сымал таш бычактар, жаргылчактар, кенташты (руданы) майдалоо үчүн пайдаланылуучу таш балкалар кездешкен, ошондой эле металл буюмдарды куюш үчүн чегип даярдалган калыптар, чопо идиштердин бетин жылмалоочу таштар, металл курчутуучу бүлөөлөр, чокмордун башы катары колдонулуучу таштар табылган
Италия философиясы
Италия философиясы (италийская философия) – мындай аталыш менен антикалык мезгилдеги пифагордук жана элей мектептерин түшүнүшөт. Алар грек колониялары болуп саналган Түштүк Италия менен Сицилияда б. з. ч. 6-кылымдын аягында пайда болгон Италия философиясы өзүнөн мурда пайда болгон иониялык философиянын таасири астында өнүккөн. Ошондой эле анын өнүгүшүнө Гомер менен Гесиоддун чыгармаларында кудайлар пантеону түрүндө чагылдырылган грек дини жана орфизм, дионисийлик культ сыяктуу мистерий дини да зор таасир тийгизген. Ошол себептен иониялыктардан айырмаланып, италийликтер диний-нравалык маселелерге олуттуу көңүл бурушкан. Алар жан, анын өлүшү жана өлбөстүгү, Кудай менен адамдын өз ара алакасы ж. б. проблемаларды көтөрүп чыгышкан. Анын натыйжасында философия «физистин» (табияттын) проблемаларынан оолактап, адам менен коомдун маселелерине жакындай баштаган.
Иш жүзүндөгү нике
Иш жүзүндөгү нике – мыйзам тартибинде жолжоболоштурулбаган иш жүзүндөгү никелешүү. КРде кээде «жарандык нике» деп да аталат. И. ж. н. үйбүлө мыйзамдарында каралган жубайлык укук менен милдеттерди таңуулабайт.
Лимбя-Яха (Морда-Яха куймасы)
Лимбя-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Морды-Яха дарыясынын оң жээгинен 261 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 47 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тердик
Ат жабдыктарынын бир бөлүгү. Ээрди астына, ичмектин үстүнө салынуучу, унаанын жонун ээрге бастырбай, каптал жыгачтарынын жонго түшүүчү басымын жумшактоо үчүн колдонулуучу токум. Токулушу боюнча кыз-келиндерге жана эркектерге арналып, булгаары менен кийизден жасалат. Тердиктин ичи адатта, боз кийизден болот. Кыз-келиндердин тердигинин өлчөмү (140—150x50—60 см), эркектердики (90—100x50—55 см) чоңураак келет да, өтө чебер кооздолуп, кыргактары сыйдаланып, баркут же манат менен кыюуланып, кундуз бастырылган.
Тердиктин нарктуусу булгаарыдан тышталат да, анын эки этегине темир көчөт чөгөрүп, ага күмүш жалатат. Антип чабылган шөкөттөрдүн формасы тегерек, сүйрү, томпок, иймекей келет да, атайын «куш тумшук», «каркыра канат», «карга тырмак», «мүйүзчө», «кыял» сыяктуу көркөм оюмдарды элестетет. Ар бир шөкөттүн өзүнчө куйма калыбы болот. Мындай тердиктин кооздугу ээрдин каптыргасынан жана көрпөчөдөн көрүнүп турат. Булгаары тердиктин асем топчулары үч-төрт түрдөн турат. Ал ирээти менен булгаары бетине кадимки саймага, чырмакка, өрмөккө, килемге түшкөн көчөттөрдөй шарттуу түшүп чабылат. Андай көркөмдүктөргө эки-үч жеринен муунактуу «төрт бурчтук», «тегерек көрчөгө», «жылдызча» жана «чымын канат» өңдүүлөр кирет. Чабылган андай шөкөт-топчулардын араларына «чийим сынпос» түшүрүлсө, андан бетер көркүнө чыгат. Муну менен катар зергерлер булгаары тердикке көрчөгөлөрдү сейректете уруп, өзүнчө оюмду ак жип (кебез жип, тарамыш жип) кайып түшүрүүгө маш. Ошондой эле анын төрт бурчуна жана ортосуна башка өңдөгү булгаарыдан оюм келтирип кайып тигип басат. Булгаары тердиктердин жээктери да булгаары аркылуу төкмө чачыланат.
Көндөн тердик жана ээр тердиги жасалат. Капталган ээрдин эки жагы кадимки кыргыз тердигинин энине чакталып, же ошол кийиз тердиктин кыюусуна барабар келет. Сорпо майы «кана ичирилген» (майланып, май сиңди болгон) «наар түшүрүлгөн» кол булгаары бир аз убакыттан соң жүзүнө чыгат. Муну эч кандай наарысыз эле ээр тердигинин жээктерине эле «тырмак изин» түшүрсө болот. Мында көркөмдүктүн жөнөкөй түрү деле кандайдыр сыйда көрүнөт. Чеберлер «чийме сынпос» менен ээрди кооздоодо буюмдун түбөлүктүүлүгү үчүн төө терисин пайдаланышкан. Бүгүнкүлөр заводдон чыккан кара жана күрөң булгаары менен ээрди, ээр тердигин каптап, ага өзүнүн «жекече кыялын» түшүрүү менен анын чеберчилиги көрүүчүлөрдүн купулуна толууда.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Санташ кыштагы
Санташ кыштагы — Ысык-Ата районундагы Санташ айыл советине караштуу кыштак. "Санташ" колхозунун аймагында. Райондун борбору жана темир жол станциясы Ивановка ш.т. п-нан 16 км түштүк тарапта. Кыштактын түштүгүрөөк жагында Ысык-Ата суусуна плотина курулган. Калкынын саны 784 (1986); негизинен мал чарбасында эмгектенишет. Жайкысын ищтөөчү балдар бакчасы, китепкана бар. Кыштакта Кыргыз ССР эл артисти А. Боталиев туулган.
Суутек пероксиди
Суутек пероксиди, (перокиси) Н202—суутек менен кычкылтек бирикмеси; темир даамданган түссүз, илээшкек суюктук. Эрүү t 0,43°С, кайноо t 150,2°С, тыгызд. 1,47 ''г/см3. '' Суу менен жакшы аралашат, тузду эритет. Таза С. п. туруктуу, бирок катализатор катышуусу менен сууга жана кычкылтекке ажырайт. Ал реакция шартына жараша окистендиргич да, калыбына келтиргич да касиетине ээ. Лаб-яда металл пероксидине — ВаО 2 ; Nа 2О2 суюлтулган к-талар таасир этуүдөн (төмөнкү темп-рада), өнөр жайында Н2SО4 электролиздөөдөн алынган Н2S2О8 гидролиздөө менен алынат. Анын 30% эритмеси пергидроль деп аталат. химимялык өндүрүштө окистендиргич пероксиддер алууда сырьё, жибекти, жүндү агартууда жана мед-да колдонулат.
Тил (анатомия)
Тил — ооз көңдөйүндө жайгашкан булчуңдуу орган.
Функциясы жана түзүлүшү
Ал сыртынан былжырлуу кабык менен капталган. Тамак-ашты чайноодо, жутууда, сүйлөгөн учурда тыбыштарды пайда кылууда тилдин кызматы зор. Ошондой эле тил даам сезүү органы болуп эсептелет.
Ал узата келип, алды жагы ичкерип — учу, арт жагы жооноюп — негизи же түбү, ал эми орто жери денеси деп аталат. Тилдин үстүңкү бетиндеги (жонундагы) ортолук жылгасы анын оң жана сол бөлүгүнүн кошулушунан пайда болгон. Ал жылга арт жагынан чуңкурча менен бүтөт. Чуңкурчанын эпителий клеткаларынан төмөн карай калкан сымал бези өсүп чыгат. тилдин үстүндө, эки капталында жана учунда былжырлуу кабыкчадан пайда болгон көп сандаган соргучтары бар. Алардын формасы, көлөмү ар түрдүү (жип сымал, козу карын сымал, жалбырак сымал жана башкалар) болот. Анын ичинде жайланышкан нерв жана кан тамырлары даамды жана ар түрдүү сезимдерди кабыл алып, борбордук нерв системасына өткөрүүгө ылайыкталган.
Тилдин түп жагында соргучтар болбойт, бирок ал жерде көп сандаган лимфа түйүндөрү жайгашкандыктан ар кандай өлчөмдөгү дөңчөлөр болот. Тилдин астыңкы бетинин былжырлуу кабыкчасы жука жана жылмакай болуп, ооз көңдөйүнүн астына өткөндө ортолук бүктөөнү — тил ооздукчасын түзөт. Ал ооздукчанын эки жагында тил алдындагы соргучтар жайгашкан.
Алардын учунда жаактын жана тилдин астындагы шилекей бездеринин түтүкчөлөрү ачылат.
Тил оорулары
Тил булчуңдарынын талчалары анын абдан кыймылдуу болушуна жана формасынын өзгөрүп турушуна шарт түзөт. Тил артериясы сырткы күрөө тамырдан чыгып, тилди кан менен жабдыйт. Анын кыймылы тил алдындагы нерв аркылуу булчуңдардын жыйрылуусунун негизинде ишке ашырылат. Айрым учурда тилдин үстү терең издүү болуп, ага тамак-аш калдыктары калып, тил эрозияга учурайт, жарылат. Тилдин булчуңдарынын ашкере өөрчүшүнөн ал өтө чоңоюшу мүмкүн. Кээде тил ооздукчасы кыска болуп эмчектеги бала эмчек соро албай кыйналат, кийин чулдур сүйлөйт. Тилдин айрым оорулары кабылдап абцесс, флегмонага айлануусу мүмкүн. Мындай учурда хирургиялык операция колдонулат. Шишик ооруларында анын мүнөзүнө жараша дарылоо жүргүзүлөт. Тилдин түрдүү сезгенүү оорулары — глоссит көп кезигет. Ал тилди тиштеп алуудан же майда сөөк кирип кетүүдөн, дары ичкенден болушу мүмкүн. Тилдин былжыр челинин сезгениши көп учурда ички органдардын оорусунун белгиси болот. Ошондуктан тили дайыма сезгенген кишилер врачка кайрылып, текшерүүдөн өтүү керек. кара Стоматит макаласын.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Додекафония
Додекафония (гр. dodeka – он эки, phōnе – добуш) – атонализмдин өнүгүү процессинде пайда болгон музыка жазуу ыкмасы. Додекафониялык принципте алгачкы музыка жазган австриялык композитор Й. Хауэр (1910-жылдары) болгон, кийин композитор А. Шёнберг анын ыкмасын кайрадан иштеп чыккан жана уланткан. Додекафония ыкмасынын маңызы чыгарманы түзгөн ыргактуу үндөр жана үн ай калыштары сериядан – ар кандай бийиктиктеги 12 добуштун өзүнчө катарынан куралгандыгы менен түшүндүрүлөт. Серия кайталанбас бардык тонду камтыйт да, чыгарманын «интонациялык негизин» түзүүчү тандалма интервалдардын комплекси болот жана ар кандай модустарда колдонулат. Чет өлкөлөрдө додекафония формалисттик музыканын бир багыты катары кеңири тараган.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Ганновер
Ганновер - (Hannover) Германиянын түндүгүндөгү шаар. Төмөнкү Саксония жеринин (административдик аймактык бирдик) административдик борбору (1946-жылдан) жана ири шаары. Калкы 514,0 миң (2006; агломерациясында 1,1 млн). Тогуз жолдун тоому. Ганновер аркылуу Москва Варшава Берлин Кёльн Париж трансъевропа темир жол магистралы, Бремен, Франкфурт-на-Майне жана Рур индустрия аймагындагы шаарларга автострада жана Ганновер-Вюрцбург жогорку ылдамдыктагы темир жолу өтөт. Лайн дарыясындагыжана Орто Герман каналындагы порт. Эл-аралык аэропорту бар. Машина куруу (транспорттук, айылчарба, электр-техникалык), түстүү металлургия, резина, тамак-аш, жеңил өнөр жай ишканалары иштейт. Меторополитен. Университет, институттар, музыка жана театр академиясы, опера театры, Кестнер жана Төмөнкү Саксония жеринин музейлери бар. Ганноверде жыл сайын өнөр жай ярмаркасы өткөрүлүп турат. 12-кылымдынбашынан белгилүү. 1241-жылдан шаар. Герцогдордун, курфюрсттердин (1692-жылдан), Ганновер королдорунун (1815-жылдан 1866-ж. чейин) резиденциясы. Чиркөөлөрү (14-к.), эски ратуша (1438жана 1454-55-ж. чамасы) сакталган. Шаардын аймагында Айленриде ири токой массиви, «Чоң бакча» (1666) жасалма көлү уюштурулган. Ганноверге жакын нефть жана калий тузу казылып алынат. Шаардын жаңы бөлүгүндөгү чиркөөгө белгилүү философ Г. В. Лейбництин сөөгү коюлган.
Кызарт
Кызарт — топоним. Сагымбай Орозбаков варианты боюнча кыргыздар Алтайдан көчүп келаткан жолдо калмак кандыктарынан Ала-Тоону бошоткондо: «Абалкы аты Ара-Бел Кыяматтын журтуна Кызарт аттуу бел болду» (Сагымбай Орозбаков, Кол жазмалар фондусу, 576-инв., 561-б.),— деп калмактын Катыраң аяр кызы кыргыз колун апсун окуп сыйкырлап, алакетке салат, аягында жеңилип, өзү өлөт. Ошол кыздан улам К. аталган имиш. Географиялык реалияда Ала-Тоодогу Жумгал менен Кочкор райондорунун ортосундагы ашуу, тоо, суу.
Акридоксеналар
акридоксеналар (Acridoxena) - айман чегирткелердин бир уруусу.
Мамлекеттик ички карыз
Мамлекеттик ички карыз - ар бир өлкөнүн ичинде түзүлүүчү карыз.
Бул экономика секторлорундагы өз ара карыздарынын жыйындысы болуп эсептелет. Мунун өзүнчө түзүмү болот да, төмөндөгүдөй элементтерден куралат: Мамлекеттик ички карыз; корпоративдик сектордун карызы жана элдин карыздары. Мамлекеттик баалуу кагаздар Мамлекеттик ички карыздын көп бөлүгүн түзөт. Союз тарагандан кийин Кыргызстандын ички карызынын түзүмүндө негизинен СССРдин убагында чыгарылган жана калктын колунда болгон займ, облигациялар болгон.
Көз карандысыздыкты алгандан кийин Мамлекеттик ички карызына Кыргыз Республикасынын өкмөтүнүн карыз алуусу кошулган. Ички карыздын суммасы 2000-ж. 1-октябрына карата 5393 млн сомду түзгөн. «Кыргыз Республикасынын мамлекеттик карызы жөнүндөгү» (1991-ж. 16-апрель № 415-ХП) мыйзамы мамлекеттик карызды жонго салуунун негизги ченеми болгон. Бул мыйзамда жалпы абал, мамлекеттик карыздын курамы, мамлекеттик карыздын инструменттери, Мамлекеттик карыз башкармасы, Мамлекеттик карызды төлөө фонду каралган. Каржы министрлигине караштуу мамлекеттик карыз боюнча башкарма мамлекеттик карыз боюнча жалпы саясатты жүргүзөт. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик баалуу кагаздарын Кыргыз Республикасынын Улуттук банкына жайгаштырууга болот. Жайгаштыруу, төлөө, мамлекеттик карызды тейлөө боюнча техникалык операциялар Улуттук банк тарабынан ишке ашырылат.
Карызды төлөө көйгөйүн чечүү үчүн мамлекеттик карызды төлөө фонду түзүлгөн. Мамлекеттик карызды төлөө булактары жана аны аткаруу Жогорку Кеңеш тарабынан аныкталат. 1992-ж. июлдан баштап Кыргыз Республикасынын өкмөтү бюджеттин тартыштыгын жабуу үчүн Улуттук банктын насыяларын колдонгон.
Бирок 1998-ж. баштап Кыргыз Республикасынын улуттук банкы өкмөткө түздөн-түз насыяларды бербей калды. «Кыргыз Республикасынын өкмөтүнүн КРУБнын алдындагы карызын реструктуризациялоо жөнүндөгү» мыйзамга ылайык Кыргыз Республикасынын насыялар боюнча негизги карыздарын ж.б. карыздарынын түзүмүн мамлекеттик баалуу кагаздарга айландырып, 2379,6 млн сом суммадагы мамлекеттик реструктуризациялык займдардын облигациясы чыгарылган жана ал Улуттук банкка өткөрүлгөн.
2008-ж. карата ички карыздын жалпы көлөмү 300 млн АКШ долларынан ашкан. Тышкы жана ички карыздарды кошкондо Кыргызстандын мамлекеттик карызы 4 млрд АКШ долларынан ашык. Бүгүнкү күндө дүйнөнүн 140 өлкөсү өнөр жайы өнүккөн мамлекеттерге 3 триллион АКШ долларынан ашык карыз.
Мамлекеттик карыздын көлөмү өтө эле көбөйүп кетсе, анда эки коркунуч болушу тууралуу айтышат: биринчиси - мамлекет дефолт болуп, улуттук банкроттукка алып келет, экинчиси - төрөлө элек небере менен чөбөрөлөрдүн мойнуна «нар көтөргүс» карызды мураска калтыруу, алардын мойнуна илип коюу. .
Чоң Назас дарыясы
Чоң Назас — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Томь дарыясынын сол жээгинен 747 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кондома дарыясын кошпогондо, Томдун башатынан Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Кирилловка дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Мулхакат ас-сурах
«МУЛХАКАТ АС-СУРАХ», «Ас – Сурах эмгегине кошумчалар» – тарыхчы-илимпоз Жамал Каршинин араб тилинде жазган эмгеги. «Мулхакат ас-Сурах» лингвистикалык эмгекке кошумча иретинде жазылып, тарыхый биографиялык жана тарыхый-адабий негизде иштелген. Бул эмгекте Теңир-Тоодогу Караханийлер доорунун жана андан кийинки мезгилдин (10–13-к.) тарыхы үчүн бир катар оригиналдуу маалыматтар камтылган. Бул китептеги айрым маалыматтар 11-кылымда Теңир-Тоодо жашаган тарыхчы ал-Алмайинин бизге жетпей калган «Кашкардын тарыхы» чыгармасынан алынган. Азыркы мезгилде «Мулхакат ас-Сурахтын» эки кол жазмасы белгилүү (экөө тең Санкт-Петербургда).
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Бруно Марс
Питер Джин Эрнандес (Бруно Марс) - ( 8 октябрь, 1985- жылы туулган),Bruno Mars лакап аты менен белгилүү. Америка Кошмо Штаттарынын ырчысы, ырлардын автору жана музыкалык продюсер. Грэмми (Grammy) сыйлыгынын ээси, B.o.B "Nothin' on You" жана Трэвис Маккойдун "Миллиардер" (Billionaire) аттуу ырларды бирге жаздыруу менен атактуу болгон. Бруно Марс "Right Round" Флоу Райдын, "Желекти желбиретүү" (Wavin’ Flag) K’naanдын жана Cee Lo Greenдин "Унутам сени" (Forget You) аттуу ырларынын биргелешип жазган автору. 2010- жылы октябрь айында Billboard 200дө 3-орунга илинип, "Doo-Wops & Hooligans" альбомунун бет ачары болгон. 2011- жылдын 13- февралында өткөн 53 - “Грэмми” (Grammy Awards) аземинде, Бруно Марс 7 номинацияга көрсөтүлүп, "Just the Way You Are" аттуу ырына “вокалдуу поп аткаруунун эң мыкты ырчы мырзазы” сыйлыгынын ээси болгон.
1985 - 2008: Алгачкы жылдары жана карьеранын башталышы
Питер Джин Эрнандес Гонолулу (Гавайи) районунун, Вайкики жергесинде, пуэрторикалык жана филиппиндик тамырлары бар үй-бүлөдө өсүп чоңойгон. Эки жашында,тегерек бетүү болгондуктан атактуу кол күрөшчү (рестлер) Бруно Саммартинонун атынан, аны “Бруно” деп аташкан. Баланын ата-энеси музыка менен алектенчү, ошондуктан, ал музыканын ар кандай түрлөрүнөн таасирленген. Мисылы: регги, рок, хип-хоп жана R&B. Өспүрүм кезинен эле Майкл Джексондун, Элвис Пресли, The Isley Brothers жана The Temptations аттуу ырчылардын чыгармачылыгына кызыкчу. 1990-жылы Бруно Марс MidWeekте “Кичинекей Элвис” ролу жана “Лас-Вегаста бал айы” 1992 (Honeymoon in Vegas) аттуу тасмада эпизодук ролу менен чыккан. 2003-жылы Марс, музыка менен иштегенге Лос-Анджелеске көчкөн. Ошол эле жылы өзүнө сахна атын ойлоп тапкан. 2006-жылы Бруно Марс Атлантик рекордс (Atlantic Records) лейбли менен келишим түзгөн. Алгачкы учурда, Бруно башка аткаруучуларга ыр жазып берүү жана продюсерлик менен алектенген.
2009 - жылдан азыркы учурга чейин: Коммерциялык ийгиликтер жана "Doo-Wops & Hooligans"
Атактуу жалгыз (соло) ырчы боло электе, Бруно Марс Александра Бёрк, Треви Маккой, Адам Левайн, Брэнди, Шон Кингстона, Флоу Райд жана Sugababes ырларынын автору. Анын биринчи музыкалык аткаруучу катары чыкканы "Far East Movement" тобунун, "Animal" альбому болгон. Атак-даңк B.o.Bнин "Nothin' on You" жана Трэвис Маккойдун "Billionaire" аттуу ырларынын биргелешкен автору жана аткаруучусу болгондуктан келген. 2010-жылы 12-сентябрда MTV музыкалык видео аземинеде (MTV Video Music Awards), B.o.B жана Хэйли Уильямс менен "Airplanes" чыгармасын аткарган. Бруно Марстын дебюттук альбому "Doo-Wops & Hooligans" 2010-жылдын, 4- октябрында бет ачары болгон. Алгачкы ыры (сингл) "Just the Way You Are" 2010-жылдын, 19-июльда чыккан жана ал ыры Billboard Hot 100дүн башында турган. Кийинки ырлары "Liquor Store Blues" жана "Grenade"(граната)болгон.
Ганноверлер династиясы
Ганноверлер династиясы - 1714-1901-ж. башкарган англиялык королдор династиясы. Стюарттар династиясынан кийин бийликке келген. Ганноверлер дарыясынын өкүлдөрү: Георг I (1714-27-ж. башкарган), Георг II (1727-60), Георг III (1760-1820), Георг IV (1820-30), Вильгельм IV (1830-37), Виктория (1837-1901). Германдык Саксен-Кобург-Гот герцогдорунун өкүлү принц-консорт Альберт менен Викториянын уулу Эдуард VII Саксен-Кобург-Гот династиясынын (1917-жылдан Виндзорлор династиясы) алгачкы башкаруучусу болуп калган.
Ырыс
Ырыс — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Сузак районундагы айыл. Ырыс айыл аймагынын курамына кирет.
ААББТ коду — 41703 220 874 13 0.
Иш жүзүндөгү салыктар
Иш жүзүндөгү салыктар – салык төлөөчүнүн кыймылсыз мүлкүнө тикелей салыктын түрү. Өзүнө жерге, үйгө, кесипчилик салыктарын камтып турат. Эреже катары, И. ж. с. республикалык эмес, жергиликтүү салыкка кирип, айрым бир чыгым түрлөрүн (м.: оңдоо чыгымын) чыгарып салуу менен, кыймылсыз мүлктүн баалоо наркы боюнча алынат жана кирешенин көлөмүнө көзкаранды болбойт (туруктуу чен).
Абдулла ибни Умм Мактум
Абдулла ибн Умм Мактум (4/635-ж. курман болгон) – Мухаммед пайгамбардын  сахабаларынын бири, пайгамбардын  жубайы Хадижанын (р.а-а) эки-ата тууганы, Исламдын экинчи муэдзини (азанчысы).
Өмүр баян
Абдулла тубаса сокур болгон. Ал Меккеде төрөлгөн, уругу жагынан Курайш уруусунан болгон. Жана алгачкылардан болуп Исламды кабыл алган. Динди карманганы үчүн куугунтуктарда болгон жана Мадинага көч (хижра) жасаган. Мусаб ибни Умайр менен чогуу мадиналыктардын арасындагы дааватка катышкан.
Абдулла ошондой эле Курандын мыкты билгичтеринен болгон. Азиздигине карабасатан, ал мусулмандардын душмандар менен болгон негизги согуштарына катышкан, жоокерлерге колдон келишинче жардам берген жана тууну көтөрүүчү болгон. Халиф Умардын башкаруу тушунда Кадиссиядагы салгылашта курман болгон, анда мусулман армиясы перстерди талкалаган эле. Өзүнүн акыркы урушунда да Абдулла мусулман армиясынын туу-көтөргүчү болгон.
Абдулла ибни Умм Мактумдун ысмы Мухаммед пайгамбарга  курандык бир сүрөнүн (Абаса) түшүшү менен байланыштуу, анткени ошондо, качан пайгамбар  меккелик билермандарга Исламдын ынанымдарын түшүндүрүүгө аракет кылып жатып, так ошол учурда ага Абдулла  Курандан аят окуп берүүсүн суранып келгенде, нааразылык кылган учур болгон эле.
Колдонулган булактар
Али-заде А. Исламский энциклопедический словарь. — Ансар, 2007. — ISBN 5-98443-025-8
Суутектик көрсөткүч
Суутектик көрсөткүч, рН – эритмедеги суутек ионунун концентрациясын (активдүүлүгүн) мүнөздөөчү чоңдук. Ал суутек ионунун концентрациясынын (г-ион/л ) ондук терс логарифмасына барабар: рН = -lg [H +] Кадимки температурада (220 С) эритмелер чөйрөсү рН = 7 болсо, нейтралдуу, рН > 7 щелочтук, рН < 7 кычкылдуу болот. Реакция жүрүү шартын тандап алуу же алдын ала айтуу үчүн рН мааниси химимялык,  потенциометриялык ж.б. методдор менен аныкталат. С. к. маанисин так аныктоо химимялык жана биохим. изилдөөлөрдө, ошондой эле көптөгөн ө. ж. процесстеринде, топурак сапатын баалоодо жана түшүмдүүлүктү жогорулатуу чараларын көрүүдө мааниси чоң.
Айдарлысай (дарыя)
Айдарлысай — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Киялы-Буртя дарыясынын оң жээгинен 57 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Арктогея
Арктогея (гр. аrktos – түндүк, + gе – жер) – кургактыктын зоогеографиялык бөлүмүнүн үчтөн бир бөлүгү. Ал Голарктика, Индо – малайзия жана Эфиопия областарын камтыйт.
Публицист
Публицист - өзүнүн негизги ой-пикирин публицистикалык чыгарма аркылуу жайылткан калемгер, жазуучу, журналист, коомдук ишмер. Ал өз доорундагы жана андан мурдакы доорлордогу олуттуу факттар, окуялар, кишилер, көрүнүштөр тууралуу маалыматты талдап, кеңири калайыкка (аудиторияга) публицистикалык чыгарма түрүндө жеткирет.
Публицистика (латынча publicus — "коомдук") коомдун көйгөйлөрүнө арналган чыгармалардын түрү. Коомдук маанайдагы плюралисттик ар кыл пикирлерди чагылдырууда жана саясий жана идеологиялык ой жорумдарды калыптандырууда публицистикалык чыгарманын ролу чоң.
Өтө кадыр-барктуу журналисттик тармакта иштегендер (серепчилер, коламнисттер, жазуучулар, коомдук ишмерлер) публицистикалык ишмердик менен алектенишет. Алар тигил же бул окуяга карата кандайдыр-бир коомдук пикирди калыптандырууну мүдөө кылышат. Алардын чыгармалары мамлекеттик бийликтин тийешелүү кадамдарына таасир тийгизет. Мамлекеттик бийлик менен коомдун ортосунда көпүрө кызматын да аркалашат. Ушунун негизинде калыс журналистиканы "төртүнчү бийлик" деп шарттуу атап коюшат.
Жамаагаттык маалымат каражаты үчүн иштеген фотограф жана видео оператор бир эле учурда өз алдынча публицистикалык жүк аркалаган олуттуу мультимедиалык материал даярдашы да мүмкүн.
Хороша (Карайыдель району, Башкыртстан)
Хороша — Башкыртстандын Карайыдель районундагы айыл, Урюш-Битуллин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 8 киши. Почта индекси — 452367, ОКАТО коду — 80234884009.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бишкек хореографиялык окуу жайы
Бишкек хореографиялык окуу жайы Ч. Базарбаев атындагы - 1980-жылдын январь айында Кыргыз ССР Маданият министрлигинин буйругу менен ачылган. Окуу мөөнөтү 8 жыл. Ал жалпыга билим берүү, атайын жана музыкалык деген үч циклдан турат.
Наар түшүрүү
Наар түшүрүү - салттуу көн (шири) буюмдарына жана ашкана идиштерине көркөмдүк берүүнүн эң эле эски ыкмасы. Мында кыз-келиндер токуна турган тердикте түшкөн «наар» башкалардан айырмаланат. Бул түр өтө сыйда, ичкерээк, назик көрүнөт. Эч кандай кайыкчылыкты колдонбой, буюмдан өөн-бучкак келтирбей, бир четинен мөмө шак бутактанып, же «бадамча», «мүйүзчө», «жүрөкчө» оюмдарынын элементтерин «кыялданып» таштоочу чеберлер көп чыккан. Мунун да кыз-келиндерге жана эркектерге таандык үлгүлөрү бар. Ал булгаары менен кара кийизден жасалат. Айрым жерде таар тердик да болот. Тердикке боз кийиз ичтелет. Кыз-келиндердин тердиги өлчөмү боюнча эркек тердиктен чоңураак келет да, анын бети саймаланат. Жээктерине «кыял», «кайкалак» көчөттөрү түшүп, ал баркут же манат, нооту менен кыюуланат. Ага илгери кундуз да бастырышкан.
Бишкек хореографиялык окуу жайы
Окуу жайына жалпыга билим берүүчү мектептин 3-классын бүтүргөндөр кабыл алынат. Окуу мөөнөтү беш жыл. 9 жылдык билими менен бүтүрүү аттестатын алуу аркылуу студент болот. 3-курсту бүткөндөн кийин студенттер «Балет артисти» деген адистикти алышат.
Окуу жайынын алдыда төлөп окуй турган башталгыч 1-3-класстар үчүн мектеп ачылган. Ал жалпыга билим берүүчү мектептердин программаларын, талаптарын окуу менен бир эле мезгилде атайын ритмика, гимнастика, фортепьяно, хордо ырдоо сабактарын өтүшөт. Башталгыч мектепти бүткөндөр окуу жайында акысыз окушат. Хореографиялык окуу жайы ачылгандан бери ондогон таланттуу жаштар бүтүп чыгышты. Алсак,, Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти М. Ласточкина, Г. Жусупова, М. Сабирова атындагы эл аралык сыйл. лауреаты; Ж. Маасиева, А. Нуралиева, М. Сыдыкова 10. Григорович атындагы классикалык бийдин эл аралык конкурсунун жана Швейцарияда өткөн эл аралык конкурстун лауреаты ж. б. болушкан. Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана маданият министрлигинин 2004-жылдын февраль айындагы буйругу менен окуу жайына СССР эл артисти Чолпонбек Базарбаевдин ысымы берилди. Окуу жайында өз кесиптерин мыкты билген тажрыйбалуу, Кыргыз Республикасынын эл артисти Р. Чокоева, Б. Алимбаев, А. Ырсалиев, Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти Р. Таирова, А. Миңжылкыева ж. б. иштешет
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Акропомалар
акропомалар (Acropomatidae)  - балыктардын бир тукуму, буларга (Acropoma japonicum) – жапон акропомасы кирет.
Чоң Инюша
Чоң Инюша (Инюша) — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кертьдарыясынын оң жээгинен 8 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Суутек электроду
Суутек электроду – электрод беттик аянтын чоңойтуу максатында электролиз натыйжасында бөлүнүп чыккан атомардык суутек менен капталган платина пластинкасы. Аны күкүрт кислотасынын суудагы 0,1 Н эритмесине матырып, эритме аркылуу 1 атм. басым алдында газ абалындагы суутекти тынымсыз жиберет. Электрод схемасы: Pt(H2)/H+ Электроддо төмөнкү электрохим. реакция жүрөт: 2H++2e-H2. 1 атм. басымда жана барабар болсо, туз кислотасынын суудагы эритмесинде суутектик электрод потенциалы 250С нөлгө барабар.
Жети-Өгүз мөңгүсү
Жети-Өгүз мөңгүлөрү Тескей Ала-Тоонун түндүк капталындагы өрөөн тибиндеги жанаша жаткан эки мөңгү (Чыгыш жана Батыш Ж. м.). Жети-Өгүз өрөөнүнүн төрүндө жайгашкан. Чыгышындагы мөңгүнүн узундугу 4,6 км, аянты 4,1 км2. Мөңгүнүн башы деңиз деңгээлинен 4430 м, этеги 3100 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 3730 м. Абляция облусунун аянты 2,4 км2. Негизинен оң тарабындагы төрдүн толкун сымал зор фирн агымы жылып чыгып, мөңгүнү түзөт. Мөңгү тартылууда. Батышындагы мөңгүнүн узундугу 3,0 км, аян- ты 4,2 км2. Мөңгүнүн башы деңиз деңгээлинен 4660 м, этеги 3080 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 3730 м. Абляция облусунун аянты 1,8 км2. Куралуу облусу татаал. Мөңгүнүн оң жак четинде туурасынан кеткен жаракалар бар. Ортоңку морена мөңгүнү экиге бөлөт: кууш жана кыска оң бөлүгү  жана узун монолиттүү сол бөлүгү. Мөңгү тартылууда, каптал мореналары анын этегинен 350–400 м төмөн жатат. Мөңгүлөрдөн Жети-Өгүз суусу башталып, Ысык-Көлгө куят.
Философиянын маселелери (журнал)
Философиянын маселелери – СССР ИАнын философия институтунун илимий журналы. 1947-жылы августунан баштап Москвадан басылып чыгат. Журналдын мезгилдүүлүгү: 1947-жылы тартып – 3 жолу, 1951 – 6 жолу, 1958-жылы баштап – жылына 12 жолу. Совет доорунда журналда диалектикалык жана тарыхый материализмдин, социализмди куруу жана илимий коммунизмдин теориясынын маселелери боюнча макалалар жарыялануучу; социология, философиянын тарыхы, атеизм, этика, эстетика, маданияттын, логиканын өнүгүүсүнө, табият таануудагы ачылыштар менен байланыштуу коомдук өзгөрүүлөрдүн актуалдуу маселелерин философиялык жалпылоо жүргүзүлчү; ошол учурдагы марксисттик эмес философиянын жана социологиянын негизги теорияларын, агымдарын сындоо иш-чаралары жүргүзүлүчү Маркска чейинки жана Маркстын, Лениндин философиянын тарыхы боюнча эмгектери, марксизм-ленинизм классиктеринин тексттери жарыяланып турган журнал болгон. Азыркы мезгилде учурдун талабына ылайык, актуалдуу илимий эмгектер жарык көрүп турат. Философиянын негизи деп психологиялык антропологияны эсептеген.
Лиур-Яга
Лиур-Яга — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кара деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 69 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Максат жана каражаттар (саясатта)
Максат жана каражаттар (саясатта) - саясий ишмердүүлүктүн эффективдүүлүгүн аныктай турган маанилүү структуралык элементтери.
Саясий максат каалаган натыйжанын саясаттын субъектисинин талаптары жана кызыкчылыгы менен аларды канааттандыруунун шарттарына болгон катышынын элеси катары берилет. Максат - ар бир айкын саясий ишмердүүлүктүн башталышы эмес, эпицентри, ал анын жөнгө салуу функциясын аткарып, саясаттын субъектилеринин талаптары жана кызыгууларына ылайык иштелип чыккан келечектеги социалдык-саясий кубулуштардын моделин калыптандырат.
Максат өзү негизги үч компоненттен турат:
Бир да саясий максаттын белгилүү каражаттарысыз ишке ашуусу мүмкүн эмес. Саясий каражаттар саясаттын субъектиси, саясий процесстин жүрүшүн текшерүү жана максатка жетүү үчүн колдонгон ишмердүүлүктүн куралы.
Саясаттын субъектиси алдына койгон максатка жетүү үчүн пайдалануучу каражаттардын маанилүүлөрү болуп:
Саясаттын каражаты болуп аң-сезимдүү түрдө саясий күрөшкө тартылып жана ошого ылайык саясаттын субъекттери тарабынан белгилүү саясий максаттарына жетүү үчүн бурмаланган ар бир социалдык кубулуш, ар бир факт эсептелет. Максат менен каражат бирин-бири өз ара толуктайт. Бирде максат болгон нерсе, экинчисинде каражат жана тескерисинче болушу мүмкүн. Мис., саясий бийлик саясий ишмердүүлүктүн негизги максаты катары чыкса, ага жетишүүнүн каражаттары болуп шайлоо, массалык жарандык акциялар ж.б. эсептелет. Бирок саясий бийлик ошол эле учурда саясаттын субъектилеринин милдеттерин (социалдык-экономикалык ж.б. кызыкчылыктарын) камсыз кылуу каражаттарынын кызматын аткарат.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Гантель
Гантель - (немец тили Hаntel) металлдан жасалып, кыска тутка менен бириктирилген эки шардан турган гимнастикалык кол жабдык. Гантель негизинен ийин жана кол булчуңдарын чыңдоочу көнүгүүлөрдү жасоодо колдонулат. Гантель куюп (салмагы туруктуу) жана учтарына түрдүү салмактагы дисктер бекитилүүчү ажыратылма, ошондой эле пружиналуу жана универсалдуу болот. Куюлма гантель жеңил (1-5 кг), орточо (6-10 кг)жана оор (50 кгга чейин жана андан да оор) салмакта жасалат.
Философиянын тарыхы
Философиянын тарыхы – социомаданий билимдин философиялык идеялардын пайда болуу жана өнүгүү процессин сүрөттөп жазып гана тим болбостон, аны илимий негизде түшүндүргөн, баалаган синтетикалык тармагы. Философиялык системалар келип чыгуусу жана маани-маңызы боюнча өз доорунун тажрыйбасын жалпылап, илимий корутундулаган окуулар болгондуктан, өзгөчө тарыхый болмушка ээ. Ошону менен катар эле философиялык окуулар белгилүү бир мезгилдин чегинен чыкпайт жана түбөлүктүүлүккө умтулушат. Бийик гуманизмдин көз карашында Философиянын тарыхы дүйнөнүн адам тарабынан руханий түшүнүүнүн тарыхы болуп саналат. Философиянын бүткүл дүйнөлүк тарыхы ар кандай тилдерде, стилдерде ар түркүн проблематикаларды, жалпы маданий каада-салттарга ылайык козгогон улуттук формадагы философиянын жетишкендиктери менен ачылыштарын өз кучагына алат.
Иш жүзүндөгү чегара
Иш жүзүндөгү чегара – белгиленген үлгүдөгү бөлүп туруучу белгилер менен накталай бекитилбеген кыймылсыз мүлк бирдигинин (жер участогунун) чегарасы.
Акропора
акропора (Асгорога) - шурулардын бир уруусу.
Алга (Лейлек району)
Алга — Кыргызстандын Баткен облусунун Лейлек районундагы айыл. Ак-Суу айыл аймагына кирет.
Калк
Калкы ― 1022 киши (2009-жылы).
Хайлэнд Хэйтс (Огайо)
Хайлэнд Хэйтс (Огайо) (Highland Heights) — Огайо штатынын Cuyahoga округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 8 345 киши. Болжолдуу аянты - 13.3 км². FIPS коду — 39-35252.
Байыркы ирригациялык курулмалар
Байыркы ирригациялык курулмалар - Кыргыз жергесинин тоо этектериндеги түздүктөрү коло доорунан тартып өздөштүрүлүп келген. Фергана, Чүй өрөөндөрүндөгү эстеликтер байыркы дыйканчылык, суу бойлоп жайгашкан алгачкы туракжайлар тууралуу кабар берет. Дыйканчылыктын гүлдөп өсүшү климат жана сугат ишкердиги менен тыгыз байланыштуу болгон. Орто Азияда алгачкы сугат арыктары жана суу топтой турган жерлер энеолит (б. з. ч. 4-3 миң жылдыктар) доорунан тартып белгилүү. Окумуштуулардын кийинки жылдардагы изилдөөсүнө караганда мындан 20002700 жыл мурда, эрте темир доору мезгилинде Жетисуу аймагында жашаган калктын бир бөлүгү отурукташышып, жер иштетишкен. Кыргызстанда ирригациялык курулмалар (суу куурлары) Чүй жергесинде (Төкөлдөшарык, Ташарык, Жыламышарык, Өтөгөнарык, Сайарык) орто кылымдардан баштап ишке киргизилген. Кээ бир жерлерде жер астынан чыккан суу үчүн майда арыктарды пайдаланышкан. Кыргыз жергесиндеги б. з. ч. арыктар, туракжай орундары жеткиликтүү изилдене элек.
Баланын психикасынын өөрчүшү
Баланын психикасынын өөрчүшү — түрдүү тукум куугучтук, биологиялык социалдык (тарбиялоо, окутуу, айлана чөйрө) факторлордун таасири астында психика ишинин өсүп, татаалданышы. "Баланын психикасы өмүр бою өсүүдө болот. Жаш өзгөчөлүгүнө карата баланын анатомиялык-физиологиялык, психикалык өзгөчөлүгү түрдүүчө болот. Улам бала чоңойгон сайын анын кыймыл-аракети татаалданып, акырындап акылы, ойлоосу, айлана-чөйрөгө болгон мамилеси өзгөрөт. Бала психикасынын өөрчүш көбүнчө алар тарбияланган шартка жараша болот. Эгер анын кыймыл-аракетин жана тилин өстүрүүгө түрткү берүүчү шарт түзүлбөсө, кеч басып, тили кеч чыгат. Психиканын өөрчүшү 4 мезгилге бөлүнөт. Биринчи мезгилде (төрөлгөндөн бир жашка чейин) балдардын кыймыл-аракеттери өөрчүйт.
Жаңы төрөлгөн балдар башын токтото албайт, колу-буту менен иретсиз аракеттерди жасайт, денесинин калыбын өзү өзгөртө албайт. Алгачкы күндөрдө суукту жана ысыкты сезет, ачка болуп, суу болуп калса тынчсызданып, ыйлайт.
1 — 2 айлык балдар жарыкты, ачык түстүү нерселерди аз убакыт тиктеп карап, башын токтотуп, күлүшө баштайт. Эки айлыгында бала көмкөрөсүнөн жатып, башын көтөрөт, чалкасынан жатканда кыймылдаган нерсени көздөй ээрчий башын бурат. 2—3 айында баланын эмоциясы шарттуу рефлекстик мүнөздө (энесин, сүт куюлган бөтөлкөнү көргөндө) болот. Аны менен ойногондо, сүйлөгөндө бала күлүп, жооп кайтарып, үн кошот. Үч айлык бала дабышты карай башын бурат, көмкөрөсүнөн жатканда ал чыканактап таянып, башын, көкүрөгүн көтөрөт. 4 айлыгында жөлөгөндө отурууга жарайт; көмкөрөсүнөн чалкасына оодарылат, буюмдарды колуна алып, ойноп, кубанычын, кейишин билгизет, көмөкөй дабыштары чыга баштайт. Бала беш айлыгында бир нерсени кармап, өзү отурат, эгер аны сүйөсө бутун ийбестен тикесинен тура алат; энесин тааныйт, ар түрдүү буюмдарды, оюнчуктарды колуна алат. 6—7 айында кубануу (оюнчукту көргөндө), кызгануу (башка баланы алганда) сезими пайда болот. Сүт куюлган бутылканы өзү оозуна алып барат, кроватты кармап тизелеп туруп, энесин, башка жакындарын тааныйт, аларды көздөй талпынат. 8 айлыгында бала өзүнчө отурат жана бир нерсени кармап турат, атын атаган буюмдарды ал көзү менен издейт. Бала 9—10 айында чыгырыкты кармап басат, өзүнчө сүйөнбөстөн каз-каз турат, биринчи жөнөкөй сөздөрдү айтат, буюмдардын атын муунга бөлүп атайт; ачууланган үн менен эркелеткен үндү ажыратат. 11 —12 айында балдардын көпчүлүгү баса баштайт.
Үчүнчү мезгили (3—12 жашка чейин) балдардын нерв системасынын туруксуздугу менен мүнөздөлөт. Мурда пайда болгон эмоциялар тереңдеп, туруктуу боло баштайт. Камкордук, достук сезими пайда болот. Ошону менен бирге акыл-эси, кыймыл-аракети татаалданып, эрктүүлүк, ойлонуусу өнүгөт. Ой жүгүртүүсү, түшүнүгү татаалданат.
Төртүнчү мезгил (12 жаштан жогору) балдардын акыл-эсинин, түшүнүгүнүн, ой жүгүртүүсүнүн андан ары татаалданып өсүшү менен мүнөздөлөт. 2—3,5 жашта жана 12—15 жаштагы балдардын психикалык өөрчүшүндө айырмачылыктар болот, алар өзүнүн психикалык жактан өсүшүнүн туруксуздугу менен айырмаланып, айрым психикалык оорулар менен көп ооруйт. Ошондуктан бул мезгилде балдарга бөтөнчө этият мамиле жасоо керек. Жетишсиз тарбиянын натыйжасында жана анын нормалдуу өсүшүнө шарттын жоктугунан дени соо баланын психикалык өөрчүшүнүн начарлашы, кыймылдын жетишсиздиги, тилдин кеч чыгышы байкалат. Баланы тарбиялоодо негизинен адамды, жаратылышты сүйө билүүгө, кең пейил болууга үйрөтүү зарыл. Күн тартибин туура уюштуруу, мээримдүү мамиле жасоо, акылдуулук менен эрк берип, ыгы менен эркелетүү, үй-бүлөдөгү ынтымак баланын психикалык, акыл-эс, физикалык жактан туура өсүп, чоңоюшуна шарт түзөт.
Раиса Бегентаева
Бегентаева Раиса Медетбековна (1942-ж. т., Аламүдүн району, Төмөнкү Аларча айылы) - опера ырчысы (меццо-сопрано). Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (1995). «Манастан» Оронгунун, К. Молдобасановдун «Саманчы жолунан»Толгонайдын, П. Чайковскийдин «Евгений Онегинен» нянянын, «Иолантадан» Мартанын, «Севильялык чачтарачтан» Бертанын, «Карганын маткесинен» графинянын ж. б., баш-аягы 40тан ашык ролдорду аткарган. Дүйнөлүк, орус, кыргыз композиторлордун ырларын, романстарын да ырдайт. 1989-95-ж. опера жана балет театрынын студиясында педагог болуп иштеген. КМШ өлкөлөрүнүн шаарларында гастролдо болгон. Орто Азия республикаларынын жана Казакстандын аткаруучу-музыканттарынын эл аралык конкурсунун лауреаты (1972). Медалдар менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Аксимия сымалдуулар
аксимия сымалдуулар (Axymyiidae)  - кашан чиркейлердин бир тукуму.
Иш материалдары
Иш материалдары – 1) иш өзөгүн түзүүчү же ага тиркөө үчүн берилген документтер жана буюмдар; 2) иш жагдайын аныктоо үчүн мааниге ээ боло турган билдирүүлөр, ошондой эле документтер менен буюмдар.
Урум
Урум (арабча Рум) — алыскы мамлекеттердин бири. Адепки маанисинде Византия мамлекетинин (395—1453-ж.) аты, кийинчерээк географиялык чөлкөм катары Кичи Азияны гана белгилеп калган. Византиянын негизги калкы (мамлекеттик тили — грек тили) өзүлөрүн "ромей" атаган. У. грек, түрк жана башкалар Кичи Азиядагы калктардын жалпысынан туюндурган этноним болуп да эсептелет. Орто кылымда караханийлердин көрүнүктүү аалымы Махмуд Кашгари өзүнүн "Түркий тилдер сөздүгүндө" (1072 — 77) түрк элдери Румдан Мачинге (Кытайга) чейин кеңири аймакта таркалганын эскерет. "Манас" эпосунда У. учкай гана учурайт. Алмамбет Көкчөдөн чыгып Манаска келген түнү Манас түш көрүп, түшүн жорутуп жатып: "Түшүмдү бузук жоруса Уулу кетет Урумга, Кызы кетет Кырымга" Радлов жазып алган вариант, 42.), — деп айтат. Багыш Сазан уулунун варианты боюнча У-дун каны болуп Тазбаймат көрсөтүлсө, Мамбет Чокмор уулунун айтуусунда Манастын чоң атасынын энеси Ханбүбү — Урум кандын кызы делет ("Манас" кн. 1., М., 1984, с. 478, 484). Саякбай Каралаевдин варианты вариантында "Урумда болбойт мындай иш" (Саякбай Каралаев, 1. 236) — укум-тукумдун салтында жок окуя деп "укум-тукумга өтүүчү", "канга сиңген жөрөлгө" катары берилет.
Кыз Оюн
Кыз Оюн, жар көрүшүү — кыргыз элдик оюндардын бири. «Манас» эпосунда Семетей баатыр Акун кандын шаарына күйөөлөп барганда, Айчүрөктүн тоюнда К. ошондой жөнүндө айтылат:
Сексен келин, сексен кыз
Сексен жигит, сексен уул
Серпилип оюн салышып,
Оромолдон жоолугун
Токмок кылып бурушуп,
Ургаачы, эркек аралаш,
Бири-бирин урушуп,
Мына минтип турушуп,
Сүйгөнүнө салышып,
Эркектери ырдашып,
Ургаачылар тыңдашып,
Эрикпей ойноп алышып
Кымыз ичип кызышып,
Сөөк тери ысышып,
Жыргалдын четин караса,
Кайран жеңең Айчүрөк
Ушундай салды тамаша (Саякбай Каралаев, «Семетей», 2. 69).
Доза иондоштуруучу нурларда
Доза иондоштуруучу нурларда – иондоштуруучу нурдун заттын масса бирдигине сиңген энергиясы. Жутулган энергия затты жылытып, анын физикалык жана химиялык касиеттерин өзгөртөт. Доза нурлануунун түрүнө (рентген нурлануу, нейтрондордун агымы жана башка), бөлүкчөлөрдүн энергиясына, алардын агымынын тыгыздыгына жана нурду сиңирүүчү заттын курамына жараша болот. Нур канчалык көп убакыт берилсе, доза ошончолук көбөйөт. Дозанын убакыт бирдигинде сиңирилгени доза кубаттуулугу деп аталат. Жутулган доза бирдиктер системасында – грей (Гр), 1 Гр = 1 Дж/кг менен өлчөнөт, ошондой эле системадан тышкары бирдик рад (1 рад =10–2 Гр) да колдонулат. Экспозициялык доза – рентген жана g-нурлануунун таасиринен абанын иондошуу өлчөмү. Ал пайда болгон заряддын саны менен өлчөнүп, бирдиктер системасында кулон/кг (Кл/кг), системадан тышкары рентген менен белгиленет. 1 см3 абада 2,08. 109 жуп иондуу (0°С жана 760 мм сым. мам.) пайда кылуучу иондоштуруучу нурлардын дозасы рентген деп аталат. Эквиваленттик доза сиңирилген дозанын өлчөмү менен сапат коэффициентинин көбөйтүндүсүнө барабар. Ал бэр менен өлчөнөт. Иондоштуруучу нурлардын тирүү организмге таасир этүүчү дозасы үстүрт, терең, диагноздоочу, дарылоочу, стерилдөөчү, өлтүрүүчү жана башка болуп бөлүнөт. Адамдын өмүрүнүн коопсуздугу үчүн эквиваленттик дозасынын өлчөмү жылына 5 бэрден ашпоого тийиш.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1