Люксембург
Маданияты
Билим берүүсү мектепке чейинки тарбиялоону; 6 жылдык башталгыч, 8–9 жылдык жалпы орто жана орто кесиптик-техникалык билим берүүнү камтыйт. 15 жаштан жогору калктын сабаттуулугу 100%ти түзөт (2012). Ири ЖОЖдор, илимий мекемелер, музей, китепканалар Люксембург шаарында жайгашкан. Немис жана француз тилдеринде «Luxemburger Wort» (1948), «Tageblatt» (1912), «Letzebuerger Journal» (1948), «Le Jeudi», «La Voix du Luxembourg» (1982) жана башка гезиттер; «Telecran» (1978), «Revue» (1945) жана башка журналдар чыгат. Радиоуктуруусу 1931-жылдан, телекөрсөтүүсү 1955-жылдан иштейт. Люксембург аймагында алгачкы коом маданиятынын, кельттердин, байыркы римдиктердин эстеликтери сакталган. Өзгөчө түндүктө, Арденндин аскалуу тоо тармактарында көбүнчө кайра курулган 10–15- кылымдагы замоктор (Вианден, Буршед, Бурглинстер жана башка), сепилдер (Петтингдеги Петанж, 12-к. жана башка), мунаралуу бар, шаар дубалдары (Эхтернахта) жана кароол мунаралары сакталган. 10- кылымдан роман капеллалары (Люксембурдагы СенМишель часовнясы; Роспорттогу капелла,13-к. жана башка) жана базиликалар (Ыйык Пётр жана Павел, 10–12-к.); коңгуроо мунаралары, Мюнсхаузендеги чиркөө, 16-кылымдын 2-жарымында Ренессанс стили (Люксембургдагы мурдагы Ратуша, азыркы Улуу герцогдор Ак сарайы), 17-кылымдын башынан – барокко (Люксембургдагы Нотр-Дам соборунун порталы, Д. Мюллер жана башка) тарала баштаган. 17–18-кылымда эски замоктор (Эрпельданж, Петанж жана башка) кайра курулган жаңы замоктор (Витранж, Вильц жана башка) салынган. 19-кылымда классицизм эклектизмге Вильцтеги Ратуша, 1880, жол бошотот. Неороман стилинде Кольмар-Бергдеги улуу герцогдор замогу (1907–11), Ыйыктары Маврикий жана Мавр бенедикт аббаттыгы (1009–12), неоготика стилинде Дикирхтеги Ыйык Лаврентий чиркөөсү (1867–68), Пеппанжедеги Сен-Сакреман монастыры (1883) жана башка курулган. Люксембургдун түштүгүндө өнөр жайдын өнүгүшү 19-кылымдын аягы – 20-кылымдын башында индустриялык жана турак жай курулуштарынын пайда болушун шарттаган. 20-кылымдын ортосу – 21-кылымдын башында модерн стилинде жаңы шаар кварталдары (Люксембургдагы Европ. борбор району, 1966), 2-дүйнөлүк согуштун баатырларына арналган монументтер (Вильцте, 1956), чиркөөлөр (Вильцтеги Нотр-Дам-де Фатима санктуарийи, 1949–52), турак жай жана коомдук курулуштар (Эхтернахтагы жогорку мектеп комплекси, 1970, арх. Л. Крие; Люксембургдагы Улуу герцог Жан атындагы заманбап искусство музейинин имараты, 2006, арх. И. М. Пей) тургузулган. Люксембург сүрөт искусствосу негизинен франциялык таасирде өнүккөн (Ж. Б. Фрезенин портреттери; С. Вайстын импрессионистик акварелдери, пейзажы жана башка Люксембург живопись мектебинин негиздөөчүлөрүнүн бири, сүрөтчү Ж. Куттердин сүрөттөрү боёкторунун түстөрүнүн ургаалдуулугу менен айырмаланат («Клоундар» цикли, 1936–37). Абстракционизм Л. Веркольенин скульптурасында иштелип чыккан. 1970-жылдарда сүрөт искусствосуна Р. Бертемес, Б. Хайарт, 1980-жылдардын аягында П. Липперт, Р. Бренди келишкен. Монументалдык скульптурада Ш. Энгельс эмгектенет. Эхтернахта (1975-жылдан баштап) жана Бурглинстер замогунда классикалык музыка (1982-жылдан); «Printemps Musical» (1983-жылдан) жана «New Orleans meets Luxembourg» жеңил музыка фестивалдары (2006-жылдан) Эш-сюр-Сюрда жана Вильцте театр жумалыктары өткөрүлөт. Ышкыбоздордун музыка ойноо салты өөрчүгөн; элдик музыка жана бий фестивалдары өткөрүлөт.