cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хулагу династиясы
Хулагу династиясы - Хулагунун тукумдары, Чынгызхандын небереси, 1256-жылдан 14кылымдын ортосуна чейин Жакынкы жана Ортонку Чыгышты башкарган моңгол династиясы. Хулагулар мамлекетинин башкаруучусу ильхан (улустун ханы мааниде) титулун алган. Монгол империясынын кулоо процессинде мамлекет түзүлүп, ага Иран жана Азербайжан, Афганстандын көп бөлүгү, Түркмөнстан, Закавказье, Ирак жана К. Азиянын чыгыш бөлүгү кирген. Хулагулардын вассалдары Грузия, Трапезунд империясы, Кони султандыгы, Киликий падышалыгы, Кипр королдугу, Гераттагы курддардын мамлекети ж. б. Ильхандар мамлекетин Хулагу (1256-60) негиздеген. Газан-хандын (1295-1304) реформасы Хулагу династиясынын жашоосун уланткан.
Сейитбеков Токон
Сейитбеков Токон 1924-жылы Сузак районунун Сары-Булак айылында туулган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Эрезинг
Эрезинг (Eresing) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Лехтеги Ландсберг районуна кирет.
Калкы - 1816 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 14,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 81 118. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Лой.
Брайтенхайм
Брайтенхайм (Breitenheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Кройцнах районуна кирет.
Калкы - 400 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 33 017. Муниципалитеттин башчысы — Ханс Блези.
Якунино (Балтачев району, Башкыртстан)
Якунино — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Ялангачев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 90 киши. Почта индекси — 452992, ОКАТО коду — 80208848003.
Баимбетов Ашир
Баимбетов Ашир 1925-жылы Сузак районунун Октябрь кыштагында туулган.
1932-1939-жылдары Багыш мектебинен билим алып, бүткөндөн кийин, селсоветте катчы болуп эмгектене баштайт. 1941-жылы Улуу Ата мекендик согуш башталганда, урушка аттанып, 1942-жылы оор жараат алып, кайра айылына келет. "Улуу Ата мекендик согуштун" 1-даражадагы ордени жана "маршал Жуков" төш белгиси, ошондой эле бир топ медалдардын ээси. Согуштан келгенден кийин колхоздо, андан кийин Дружба совхозунда ар кайсы тармактарда үзүрлүү эмгектенип, 1980-жылы ардактуу эс алууга чыккан.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Доунвилл-Лаусон-Думонт (Колорадо)
Доунвилл-Лаусон-Думонт (Колорадо) (Downieville-Lawson-Dumont) — Колорадо штатынын Клиар Крик округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 594 киши. Болжолдуу аянты - 2.2 км². FIPS коду — 08-21390.
Муз-төр
Муз-төр – Ат-Башы районундагы суу. Узундугу 46 км, алабынын аянты 153 км2. Торугарт кырка тоосунун түндүккапталындагы мөңгүлөрдөн башталып, тар төр менен агат; ортонку жана төмөнкү бөлүгүнүн нугу кенен тартып, Жаманты суусуна куят. Жылдык орточо чыгымы 0,2–0,6 м3/сек. Эң көп чыгымы июль–августта, азы ноябрь–декабрда байкалат. Апрель–сентябрда кирип, октябрь–мартта тартылат. Негизинен мөңгү, кар жана булак сууларынан куралат.
Виссарион Григорьевич Белинский
Виссарион Григорьевич Белинский (30 мая [11 июнь] 1811, Свеаборг чептиги, Финлянддык улуу князчылыгы — 26 май [7 июнь] 1848, Санкт-Петербург) – орус демократ, адабият сынчысы, философ, төңкөрүшчү.
Искусствонун конкреттүү – тарыхый эстетика жана адабий сындын шарттарын иштеп чыккан. Белинский өзүнүн дүйнөгө болгон көз карашында «абстрактуу каармандык», «сулуу жандын чындык менен согушу» жагдайларынан 19-кылымдын 30-жылдарынын аягында Гегелдин философиясынын таасири астында «чындык менен макул болуу» этабын өткөн. Коомдук кубулушту дүйнөлүк аң-сезимдин өнүгүүсүнүн бир этабы катары карап, адам баласынын дүйнөлүк аң-сезимге каршы күрөшүүгө укугу жок деп эсептеген.
1841-жылдан Белинский революциячыл демократизмге, утопиялык социализмге, кийинчерээк атеисттик жана материалисттик позицияга өтөт.
Ак-Чий айыл аймагы (Ак-Талаа району)
Ак-Чий айыл аймагы ― Кыргызстандын Ак-Талаа районундагы административдик-аймактык бирдик. Ак-Чий, Жаңы-Тилек айылдарынан турат. Административдик борбору ― Ак-Чий айылы.
Кадуна
Кадуна – Нигериянын борбордук бөлүгүндөгү шаар. Кадуна штатынын административдик борбору. Кадуна дарыясынын (Нигердин куймасы) боюнда жайгашкан. Калкы 2,0 млн (2008). Эл аралык аэропорту бар.
Англичандар тарабынан 1913-ж. негизделген. Текстиль, кагаз, тамак-аш, нефть ажыратуу, машина куруу, жыгаччылык өнөр-жай ишканалары иштейт. Кол өнөрчүлүк (карападан буюм жасоо) өнүккөн. Нигерия улуттук көз борбору (1979), Нигерия коргоо академиясы (1964), университет, политехникалык институт, китепкана, музейлер (анын ичинде тарых жана этнография) бар. Парк зоопаркы менен уюштурулган.
Юр-Яга (Коротаиха куймасы)
Юр-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Коротаиха дарыясынын оң жээгинен 107 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 64 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Илевиц
Илевиц (Ihlewitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Мансфельд районуна кирет.
Калкы - 343 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 9,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 240. Муниципалитеттин башчысы — Бернд Хартвиг.
Шэррилл (Айова)
Шэррилл (Айова) (Sherrill) — Айова штатынын Дубьюк округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.3 км². FIPS коду — 19-72660.
Калкы
2010-жылы калкы 186 киши болгон.
Хубсугул
Хубсугул - Монголиянын түндүгүндөгү тузсуз көл.
Тектон. өрөөндө, деңиз деңгээлинен 1645 м, бийиктикте жайгашкан. Аянты 2620 км2, уз. Көлдүн үстүрттөн көрүнүшү. 134 км, тереңдиги 238 м. Кеме жүрөт. Балык кармалат. Хубсугулдан Эгийн-Гол д. агып чыгат.
Тажикулов Аширбай
Тажикулов Аширбай 1924-жылы Сузак районунун Кыдырша айылында туулган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Оюн-зоок ырлары
Оюн-зоок ырлары — көңүл ачуу кечелеринде жана ар түрдүү оюндардын учурунда ырдала турган элдик ырлар.
Негизинен балдар жана жаштар Оюн-зоок ырлары деп эки топко бөлүнөт.
Балдардын Оюн-зоок ырларына:
Бул ырлар балдар оюнунун иреттүү өтүшүнө, алардын көңүл ачышына негизделген. Жаштардын Оюн-зоок ырларына «Селкинчек ыры» мисал. Ал ырдын эл арасында бир нече варианты бар. Алардын баарында тең жаштарды көңүл ачууга үндөгөн ой- кыял, сырдаштык мамиле туюнтулат. Революциядан кийин социалдык турмуштун жаңыча түр, мазмун алышына байланыштуу Оюн-зоок ырлары музыкалык фольклордун үлгүсү катары опералык чыгармаларда да пайдаланыла баштады.
Аксак (Белебеев району, Башкыртстан)
Аксак — Башкыртстандын Белебеев районундагы айыл, Аксак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 3066 киши. Почта индекси — 452020, ОКАТО коду — 80209801001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ө
Ө — кыргыз алфавитиндеги он сегизинчи тамга; эринчил, тиш алды, ичке үндүү «ө» тыбышын туюндурат. 1941-ж. кыргыз алфавити орус алфавитинин негизинде түзүлүп, ага «ө» тамгасы киргизилген.
Дэйви (Небраска)
Дэйви (Небраска) (Davey) — Небраска штатынын Lancaster округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 153 киши. Болжолдуу аянты - 0.4 км². FIPS коду — 31-12280.
Худайбергенова Бермет Мерлисовна
Худайбергенова Бермет Мерлисовна (24.11. 1966-ж. т., Фрунзе) - биология илимдин доктору (2005), проф. (2006). КРдин илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (2008). ММУну (1989), ошол эле жерде аспирантураны бүтүргөн (1993). КЭУда улук окутуучу (19942003), доцент, кафедра башчысы (2005-07), КР УИАнын Биотехнология институтунда улук илимий кызматкер (2002-07), 2007-12-ж. КЭУда ректор, 2012-жылдан университеттин илимий иштер боюнча вице-президенти.
Согушкер (тасма)
"Согушкер" (Warrior, Воин) - 2011-жылы Гэвин О'Коннор тарткан америкалык спорттук драма. Тасмада Том Харди жана Жоел Эдгертон өз-өзүнчө жашаган бир тууган болуп ойношот. Бул эки бир тууган аралаш таймаш искусствосунун турнирине чыккан соң, бири-бири менен жарашып, ынтымакташып калышат. Эки бир туугандын атасынын ролун ойногон Ник Нолти Оскардын "Эң мыкты экинчи пландагы актер" сыйлыгын алган. Тасмага Женнифер Моррисон жана Фрэнк Грилло да тартылган.
Мэйплвуд (Миннесота)
Мэйплвуд (Миннесота) (Maplewood) — Миннесота штатынын Ramsey округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 38 018 киши. Болжолдуу аянты - 46.6 км². FIPS коду — 27-40382.
Марктграйц
Марктграйц (Marktgraitz) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Франкония административдик округуна карайт. Лихтенфельс районуна кирет.
Калкы - 1275 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 78 143. Муниципалитеттин башчысы — Йохен Партаймюллер.
Ак-Дөбө айыл аймагы
Кыргызстандагы административдик-аймактык бирдиктер:
Ак-Дөбө айыл аймагы ― Аламүдүн районундагы административдик-аймактык бирдик.
Ак-Дөбө айыл аймагы ― Бакай-Ата районундагы административдик-аймактык бирдик.
Ак-Дөбө айыл аймагы ― Жети-Өгүз районундагы административдик-аймактык бирдик.
Кальден
Кальден (Calden) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Кассель районуна кирет.
Ябто-Яга
Ябто-Яга (Япто-Яга) — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Печор деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Кальден
Калкы - 7421 киши(2013-ж.). . Аянты - 54,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 33 005. Муниципалитеттин башчысы — Андреас Дингес.
Ябто-Яга
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Кальден
Муниципалитет административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Ябто-Яга
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Хюм (Миссури)
Хюм (Миссури) (Hume) — Миссури штатынын Бэйтс округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.8 км². FIPS коду — 29-33724.
Калкы
2010-жылы калкы 337 киши болгон.
Оюндар теориясы
Оюндар теориясы — математиканын талаш-тартыш (конфликт) шарттарда оптималдуу чечим кабыл алуунун формалдуу моделдерин изилдөөчү бөлүмү.
Оюндар теориясында согуштук жана укуктук талаш-тартыштар, спорт жана ар кандай кызыктыруучу оюндар, ошондой эле жашоо үчүн биол. күрөштүн ар кандай жагдайлары матем. баяндоо менен чечилиши мүмкүн. Талаш-тартышта ар бир атаандаш өз максатын жана амалын билгизбөөгө аракет кылат. Мына ушундай атаандаштардын алдындагы аракети белгисиз шартта Оюндар теориясы оптимал (өтө ыңгайлуу) чечимди кабыл алуу теориясы ката­ры каралат. Эгер оюнда эки атаан­даш катышып, алардын бири бирин утушу белги менен айырмаланса, анда оюн жааттык деп аталат.
Бул оюнда эки оюнчунун стратегиясы чектүү болсо, анда оюн матрицалуу оюн деп аталат (мис., шахмат оюну). Оюндар теориясынын эң негизги түшүнүгү — оюн, б. а. талаш-тартыш жөнүндөгү формалдуу түшүнүк. Талаш-тартышка катышкан тараптар аракет коалициясы деп аталат, ал эми алардын аракеттери — стратегия; талаш-тартыштын мүмкүн болуучу жыйынтыгы — жагдай делинет, талаш-тартыштын жыйынтыгына кызыккан тараптар кызыкчылык коалициясын түзөт.
Эгер оюнга бир гана аракет коалициясы катышса, андай оюн стратегиялык эмес оюн деп аталат. Бул оюндун түрүно кооператив оюндары кирет. Эгер оюнга эки же андан көп коалиция катышса, анда оюн стратегиялык деп аталат. Оюндар теориясы техникада, медицинада, социологияда чечим кабыл алуудагы айрым негизги аспектплерди математикалаштырууга мүмкүндүк берет.
Муз-төр көлү
Муз-төр көлү - Талас Ала-Тоосунун Түштүк-Чыгыш капталында, Ит-Агар суусунун алабында жайгашкан. Ал деңиз деңгээлинен 3010 м бийиктеги тепши сымал төрдүн таманын ээлеп жатат. Узундугу 650 м, эң жазы жери 450 м, аянты 0,195 км2. Көлөмү 1,82 млн м3. Эң терең жери 23 м. Түндүк-батыш тарабындагы морена жалчасы көлдү бөгөп турат. Көлдүн түсү чаңгыл жашыл келип, тунуктугу 1,7 м (орто бөлүгү). Кар жана мөңгү сууларынан толукталат. Жээги тик, таштуу. Түндүк-чыгыш бөлүгүнөн бөгөттү жиреп, суу агып чыгат. Муз-төр көлүнөн 200 м жогору, деңиз деңгээлинен 3315 м бийиктикте дагы бир чакан көл бар. Анын узундугу 288 м, эң жазы жери 160 м. Көлдөн босого аркылуу агып чыккан суу Бийиктиги 60 м келген граниттүү кашаттан агып түшүп, кооз шаркыратманы пайда кылат.
Чодонов Абаскан
Чодонов Абаскан 1924-жылы азыркы Сузак районунун Көк-Арт айылында туулган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Ак-Шыйрак айыл аймагы
Ак-Шыйрак айыл аймагы ― Кыргызстандын Жети-Өгүз районундагы административдик-аймактык бирдик. Ак-Шыйрак, Культцентр, Ыштык айылдарынан турат. Административдик борбору ― Ак-Шыйрак айылы.
Аккөзов Акматали
Аккөзов Акматали 1924-жылы Сузак районунун Багыш айылында туулган.
Ал киши иштеген чарбалардын, мыкты көрсөткүчтөрү үчүн, бир нече жолу Республикалык Ардак тактага сүрөтү илинген. “Кызыл Жылдыз”жана “Ардак белгиси” ордендеринин, Айыл чарба Министрлигинин Ардак грамоталарынын ээси. Согуш маалында: “Медаль за Отвагу” “Медаль за взятие Берлина” Вены, Будапешта деген медалдары менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Вайра
Вайра (Weira) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Орла районуна кирет.
Ильберштедт
Ильберштедт (Ilberstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцланд районуна кирет.
Хонтайм
Хонтайм (Hontheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бернкастель-Витлих районуна кирет.
Ильберштедт
Калкы - 1149 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 14,93 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 89 185. Муниципалитеттин башчысы — Роланд Халанг.
Хонтайм
Калкы - 819 киши(2013-ж.). . Аянты - 24,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 31 057. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Гөттен.
Ильберштедт
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Хонтайм
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Дудерштадт
Дудерштадт (Duderstadt) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Гөттинген районуна кирет.
Калкы - 21 722 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 95,61 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 52 007. Мэр — Вольфганг Нольте.
Шаар административдик курамы боюнча 15 шаардык районго бөлүнөт.
Тонюкук
Тонюкук (𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀:𐱃𐰆𐰪𐰸𐰸, 暾欲谷) — түрктөрдүн саясий жана аскердик ишмери, Чыгыш Түрк кагандыгынын тарханы, ягбу жана анын негиздөөчүлөрүнүн бири.
Өмүр баяны
Кытай булактарында Тонюкуктун аты Юаньчжэнь болгондугу, ал бардык кытай салттарын үйрөнүп, чек аралардагы жана Кытай дубалындагы боштуктарды жакшы билгени айтылат. Ал Чаню аскер губернаторлугунда багынып берген кландарды көзөмөлдөп турганда аскер губернатору Чанших тарабынан кызматтан бошотулуп, түрмөгө камалган.
Үй-бүлөcү
Ал Элетмиш Билга Катундун атасы жана Билге Кагандын кайын атасы, ошентип Йоллыг менен Теңри Кагандардын чоң атасы болгон.
Дайкин (Небраска)
Калкы - 177 киши. Болжолдуу аянты - 0.4 км². FIPS коду — 31-12455.
Дтнозавр (Колорадо)
Дтнозавр (Колорадо) (Dinosaur) — Колорадо штатынын Моффат (Moffat) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 319 киши. Болжолдуу аянты - 2.1 км². FIPS коду — 08-20495.
Байболот уулу Жандаке
Байболот уулу Жандаке - (1853–1917) атактуу манасчы Болот уулу Назардын шакирти. Байболот уулу Жандаке 1853-жылы Ысык-Көлдүн Чырак айлында туулган.
Жаштайынан ыр-күүгө шыктуу болуп өскөн Жандакенин атасы элдик салтты, динди катуу туткан, сабаттуу адамдардан болгон. Ошонун таасиринен уламбы, ал оюн-зоок, каада-салт абдан жыш кездешкен эпостун “Көкөтөйдүн ашын” көбүрөөк айткан. Элдин айтымында, Жандаке “Манас” айтканда боз үйгө эл батпай, толуп кетчү экен.
Белгилүү манасчы жана фольклор изилдөөчү Ыбырайым Абдыракман уулу Жандаке менен 20 жылдай бирге жүрүп, андан таалим алгандыгын эскерет жана устаттарынын бири катары эсептеген.
Манасчы Байболот уулу Жандаке 1917-жылы “Ак-Шыйрак” деген жерде дүйнөдөн кайткан.
Эркхайм
Эркхайм (Erkheim) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Нижний Альгой районуна кирет.
Калкы - 2908 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 32,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 78 136. Муниципалитеттин башчысы — Петер Вассерман.
Алдашев айыл аймагы
Алдашев айыл аймагы ― Кыргызстандын Жети-Өгүз районундагы административдик-аймактык бирдик. Саруу, Жууку, Ысык-Көл айылдарынан турат. Административдик борбору ― Саруу айылы.
Шэффилд (Айова)
Шэффилд (Айова) (Sheffield) — Айова штатынын Франклин округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 14.5 км². FIPS коду — 19-72210.
Адиев Мамытай
Адиев Мамытай 1924-жылы Сузак районунун Кедей-Арык айылында туулган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Карбен
Карбен (Karben) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Веттерау районуна кирет.
Брайтшайд
Брайтшайд (Breitscheid) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Нойвид районуна кирет.
Карбен
Калкы - 21 717 киши(2013-ж.). . Аянты - 43,94 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 40 012. Мэр — Роланд Шуль.
Брайтшайд
Калкы - 2196 киши(2013-ж.). . Аянты - 12,21 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 38 006.
Өз ара күчтүү аракеттениш
Өз ара күчтүү аракеттениш — жаратылыштагы (электр-магниттик, гравитациялык жанa өз ара начар аракеттениш сыяктуу) эң негизги (элементардык) өз ара аракеттеништин бири.
Карбен
Шаар административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Өз ара күчтүү аракеттениш
Өз ара күчтүү аракеттенишке катышуучу элементардык бөлүкчөлөр адрондор деп аталат да, аларга бариондор жана мезондор (π — мезон, Κ — мезондор) кирет. Нуклондорду ядродо карман турган ядро кучтөру Өз ара күчтүү аракеттеништин бир түрү болуп эсептелет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Буча кыргыны
Буча кыргыны (Бучанська різанина) — 2022-жылдын март айында Киев облусунун Буча шаарында жана анын айланасында орус аскерлери көзөмөлдөгөн аянтта жасалган талап-тоноо, уурдоо жана кыйноолор    учурлары менен коштолгон карапайым калктын кыргыны. Украинаны басып алуу учурунда. Окуяларда Орусиянын Куралдуу Күчтөрүнүн аскер кызматкерлери айыпталып жаткан согуш кылмыштарынын жана адамзатка каршы кылмыштардын белгилери бар. HRW жылдык отчетунда Бучадагы согуш кылмыштары "сансыз жолу" кайталанган үлгүнүн бир бөлүгү экенин белгилейт.
Муз чөлү
Муз чөлү – өсүмдүктүн ордуна муздук же мөңгү кеңири таралган аймак, суук чөлдүн бир түрү. Абанын температурасынын төмөндүгүнөн жана нымдын физиол. жетишсиздигинен өсүмдүк өспөйт. Муз чөл ландшафты Антарктидага, Гренландияга, о. эле бийик тоолордун гляциалдык-нивалдык зоналарына мүнөздүү.
Мэйплвю (Миннесота)
Мэйплвю (Миннесота) (Mapleview) — Миннесота штатынын Mower округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 176 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 27-40346.
Кадыр түн
Кадыр түн (араб тилинде:‎ لَيْلَةِ الْقَدْرِ — лайлату-ль-кадр дининде  күчтүү) – ислам дининде белгиленүүчү рамазан (орозо) айынын 27-түнү. Мусулмандардын түшүнүгү боюнча Алла Мухаммедге курандын алгачкы «фаатиха» «Ачуучу сүрөөсүн» рамазан айынын 27-түнү түшүргөн. Ал «Духан» (44) жана «Кадр» (97) сүрөөлөрүндө кадырлуу, кайталангыс «куттуу түн» катары каралып, ошол түндүн артыкчылыктары жөнүндө айтылат. Бул түнү чыныгы мусулмандар таң аткыча уктабастан, Кудайга кулчулук кылып, жакшылыктарды тилеп, куран окуп өткөрөт. Аллага ыраазычылыгын билдирип, алкыш айтуу менен көңүлүндөгү ыйык сакталган сырларын кабыл кылуусун тилешип, мечитте же үйлөрүндө тосушат, бул тилектер сөзсүз кабыл болоруна жана бул түн «миң айлык ибадаттан» да жогору турарына ишенишет. Мусулмандардын ишениминде Алла тарабынан адамдын тагдыры белгиленип, бакытка, байлыкка жолугат.
Надеждино (Белебеев району, Башкыртстан)
Надеждино — Башкыртстандын Белебеев районундагы айыл, Аксак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 515 киши. Почта индекси — 452020, ОКАТО коду — 80209801002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Алтынчы сезим
"Hollywood Pictures" жарыкка чыгарган тасма жылуу маанай менен кабыл алынган. Киносынчылар айрыкча аткаруучулулардын чеберчилигине (айрыкча Осмент, Коллет жана Уиллис), тасманын атмосферасы жана кайчы пикир менен бүтүшүнө көңүл бурушкан. Тасма өлкө ичинде $293 млн, дүйнөлүк аренадан $672 млн чогултуу менен 1999-жылдын эң көп киреше тапкан 2-тасмасы (биринчиси "Жылдыз согушу: Эпизод 1 - Жашыруун коркунуч") болуп саналат. Тасма "Эң мыкты тасма", "Эң мыкты режиссер" (Шямалан), "Эң мыкты сценарий", "Эң мыкты экинчи пландагы актер" (Осмент) жана "Эң мыкты экинчи пландагы актриса" (Тони Коллет) сыяктуу алты Оскар сыйлыгына талапкерлиги көргөзүлгөн.
Сүйөркулов Пайзилла
Сүйөркулов Пайзилла - 1923-жылы Сузак районунун Багыш айылында туулган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Барскоон айыл аймагы
Барскоон айыл аймагы ― Кыргызстандын Жети-Өгүз районундагы административдик-аймактык бирдик. Барскоон, Каракол, Кара-Сай, Сөөк айылдарынан турат. Административдик борбору ― Барскоон айылы.
Яйгоръю
Яйгоръю — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ярейю дарыясынын сол жээгинен 8 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 62 км.
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Дуйнген
Дуйнген (Duingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдесхайм районуна кирет.
Калкы - 2893 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 30,72 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 54 037. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Крумфус.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Хопштедтен
Хопштедтен (Hoppstädten) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кузель районуна кирет.
Калкы - 313 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,24 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 36 045. Муниципалитеттин башчысы — Гүнтер Денцер.
Марктлөйгаст
Марктлөйгаст (Marktleugast) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Франкония административдик округуна карайт. Кульмбах районуна кирет.
Калкы - 3301 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 33,89 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 77 138. Муниципалитеттин башчысы — Норберт Фольк.
Эмити (Миссури)
Калкы - 70 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 29-01054.
Вайсбах
Вайсбах (Weißbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Калкы - 159 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 108. Муниципалитеттин башчысы — Конрад Брайчу.
Дикс (Небраска)
Дикс (Небраска) (Dix) — Небраска штатынын Kimball округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 267 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 31-13190.
Аттокуров Жапар
Аттокуров Жапар 1923-жылы азыркы Сузак районунун Көк-Арт айылында туулган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Кадыралиев Аскер
Кадыралиев Аскер (1937, Ысык-Көл облусу, Ысык-Көл району, Бостери айылы 1994, Бишкек) – медицина илимдеринин доктору (1979), профессор (1982). Кыргыз Мамлекеттик Медицина институтун бүтүргөн (1960). 1961-жылдан Республикалык санитардык агартуу үйүндө методист, Кыргыз Мамлекеттик Медицина институтунун патологиялык физиология кафедрасында ассистент, доцент, 1979-91-ж. санитария-гигиена факультетинин деканы, ошону менен бирге 1984-жылдан өмүрүнүн аягына чейин кафедра башчы болуп эмгектенген. Илимий изилдөөлөрү кан айлануу, дем алуу системасынын кансыроодогу функциялык өзгөрүүсүн жана жүрөк капкаларынын патологиясын изилдөөгө арналган. 100дөн ашык илимий эмгеги, анын ичинде 4 монографиясы бар. Эмгектери: Течение острой кровопотери в условиях высокогорья. Ф., 1973; Внешняя среда и сердца (в соавторстве). Ф., 1984; Работа сердца в условиях высокогорья, осложненная кровопотерией и метральным пороком. Ф., 1988.
Даркан айыл аймагы
Даркан айыл аймагы ― Кыргызстандын Жети-Өгүз районундагы административдик-аймактык бирдик. Даркан айылынан гана турат.
Хуайнань
Хуайнань - Чыгыш Кытайдагы шаар. Аньхой провинциясында. Хуайхе дарыянын боюнда. Калкы 1,3 млн (2010; агломерациясы менен 1,5 млн). Темир жол бекети. Таш көмүр бассейнинин борбору. Металлургия, машина куруу, химия, кагаз ж. б. өнөр жай ишканалары иштейт. Ири ЖЭС курулган.
Хуан де Ноба
Хуан де Ноба аралы - Инди океанынын Мозамбик кысыгында жайгашкан. Аянты 4,4 км2. Калкы 16,0 миң (2010). Борбору - Мата-Уту. Арал түштүк-батыштан түндүк-чыгышка болжол менен 5 кмге жакын созулат. Эң жазы жери 2,7 км, эң бийик жери 10 м. Аралды айланта кооптуу рифтер жайгашып, алар көптөгөн кемелердин кыйрашына алып келген. Бул жер бир нече жыл каракчылардын баш калкалоочу жайы болгон. Мисалы, аралда катылган кенчти эч ким таппайт деген уламышка ишенип, белгилүү каракчы Оливье Ле Вассер ээлеп келген. Арал XV кылымда испан саякатчысы Хуана де Нова Кастеллдин урматына аталган. Гуанонун мол запасы бар. Аны алгач 1887-1908-ж. Чыгыш Африка компаниялары, кийинчерээк Түштүк Африка жана Маврикий иштетип келген. 1897-жылдан Франция ээлиги. Учурда жылына 12 миң т казылып алынат. Хуан де Ноба Африканын ядросуз зонасы. Аралдын аймагынын 90%ине адамдын колу тие элек. Туруктуу жашаган калкы жок. Аскер гарнизону жана метеорология станциясы бар. Кыска т. ж. причалга чейин келет, анча чоң эмес учуу (уз. 1000 м) тилкеси курулган. Деңиз канаттуулары уялайт. Аралдын аймагынын 9/10укорук.
Хуанхэ
Хуанхэ («Сары Дарыя») — Кытайдын чыгышындагы дарыя. Уз. 4845 км, алабынын аянты 771 миң км2 (башка маалыматтар боюнча 4670 км жана 745 мин км2). Тибет тайпак тоосунун чыгышынан 4000 м бийиктиктен башталып, Орин-Нур жана Жарин-Нур көлдөрү, Кунь-Лундьун жана Наньшаньдын тармактары аркылуу агат. Ортонку агымында Ордос жана Лёсс платосун кесип өтүп, чоң суу имерилишин пайда кылат. Төмөн жагы терен капчыгай менен (Саньмынься ж. б.) Шаньси тоосу аркылуу, андан ары 700 км аралыкта Улуу Кытай түздүгү менен агат. Сары деңиздин Бохайвань булуңуна куярда дельтаны пайда кылат.
Орточо чыгымы 2000 м3/сек. Режими муссондуу, жайкысын кирет, деңгээли түздүктөрдө 4-5 м, тоолуу жерде 15-20 мге чейин көтөрүлөт. Натыйжада Лёсс платосун жана Шаньси тоосун аралап агып, жылына 130 млн гшиленди агызып (дүйнөдө 1-орунда) келет. Төмөнкү агымында шиленди чөгүп тургандыктан нугу айланасындагы түздүктөрдөн 3-10 -мге чейин көтөрүңкү жатат. Суу каптоодон сактоо үчүн X. жана анын куймалары дамбалар менен (уз. 5 миң кмге жакын аралыкта) тосулган. Дамбаларды суу жырып кеткенде алаамат суу каптап, нуктары оошуп (800 жге чейин), түндүгүндө Хайхэ, түштүгүнөн Хуайхэ д-на жетип, Шаньдун ж. а-нын түндүк жана түштүк тарабынан Сары деңизге куят. Сугатка пайдаланылат. Люцзяся жана Саньмынься ГЭСтери курулган. Улуу канал аркылуу Хуайхэ д. менен туташат. Айрым бөлүктөрүндө (негизинен Улуу Кытай түздүгүндө) кеме жүрөт. Өрөөнүндө калк жыш отурукташкан. Боюнда Ланьчжоу, Баотоу, Лоян, Чжэнчжоу, Кайфын, Цзинань ш. жайгашкан.
Жапы уулу Тыныбек
Жапы уулу Тыныбек - (1846–1902) - манасчы 1846-жылы Ысык-Көлдүн “Кайнар” деген айылында туулган. Манасчы бугунун тынымсейит уруусунан болгон. Манасчылардын ири өкүлдөрүнүн бири, өзүнүн артынан бир топ шакирттерди өстүрүп чыгарып, анын жыйынтыгында, манасчылыктын өзүнчө бир мектебинин түптөлүшүнө себепкер болгон.
Өзгөрмө ток күчөткүчү
Өзгөрмө Ток Күчөткүчү — өзгөрмө токту же чыңалууну күчөткүч түзүлүш.
Жапы уулу Тыныбек
Тыныбек шакирттерин дайым өзү менен ала жүрчү экен. Андан таалим алган Тоголок Молдо, Сагымбай, Калыгул, Байбагыш, Деңизбайлар (Дөңүзбайлар) өз мезгилинде белгилүү манасчылардан болгон. Андан кийинки Молдобасан, Багыш, Мамбет өңдүүлөр да Тыныбектин шакирттеринен үлгү алып, манасчылыктын Тыныбек мектебин түптөөчүлөрдөн болуп калган десек болот.
Өзгөрмө ток күчөткүчү
Дагы кара
Күчөткүч
Жапы уулу Тыныбек
Тыныбек 18 жашка келип калган учурунда Караколго баратып, Бир-Булак деген жердеги эки-үч түтүн жатакчылардын үйүнө түшүп калат. Түнкүсүн билген ырын ырдап берип, жатакчылардын көңүлүн ачат. Түн ортосу болуп калганда эшикке чыгып, атынын жанына жатып уктап кетип, түш көрөт. Түшүндө Бир-Булактын батыш жагы, көлдүн кашатындагы дөбөлөрдө түрү сүрдүү көрүнгөн, чоң-чоң аттарды минген, жоо-жарактар менен куралданган айбаты бир бөлөк адамдардын арасында болуп калат. Коркконунан калтаарып чыгат. Турган адамдардын арасынан түлкүдөй сур ат минген, төөнүн жүнүнөн боз таар чепкен кийген, көзүнөн от чыккан, маңдайы жазы, мурду кырдач, жаңыдан чыгып келе жаткан жээрде муруту бар, эрди жука, орто бойлуу, сары чийкил жигит:
Өз ара начар аракеттениш
Өз ара начар аракеттениш — элементардык бөлүкчөлөрдөгү негиз­ги төрт өз ара аракеттеништин бири.
Жапы уулу Тыныбек
– Ой, Тыныбек, бери басып, мындай кел! – деп жанына чакырат.
Өзгөрмө ток күчөткүчү
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Өз ара начар аракеттениш
Өз ара начар аракеттениш күчтүү жана электр-магнит­тик өз ара аракеттеништерден кыйла начар, ал эми гравитациялыктан өтө күчтүү болот. Өз ара аракетте­ништин күчүн ал пайда кылган процесстердпн ылдамдыгы көрсөтөт. Адатта энергиясы 10* — 10* экв болгон процесстердин (мындай энергиялар элементардык бөлүкчөлөр физикасына мүнөздүү) ылдамдыгы салыштырылып бааланат.
Эвансдэйл (Айова)
Эвансдэйл (Айова) (Evansdale) — Айова штатынын Блэк-Хок округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 11.0 км². FIPS коду — 19-25995.
Өз ара начар аракеттениш
Мындай процесстер өз ара күчтүү аракеттениште 10~24 сек, электр-магниттик аракеттениште 10~21 сек, Өз ара начар аракеттениште 10-10 сек да бо­луп өтөт. Өз ара аракеттенишкен болүкчөлөрдүн башка мүнөздөмөсү — алардын заттагы эркин өтүү жолунун узундугу. Өз ара начар аракеттеништин аракет радиусу 10-14 — 10-15 см, ошондуктан 10-5 см аралыктагы коңшу эки атомдун ядросунун Өз ара начар аракеттениши жокко эсе.
Эвансдэйл (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 4751 киши болгон.
Жапы уулу Тыныбек
Тыныбек түшүнөн чочуп ойгонуп, өзүнүн кара терге түшүп, башынан буу чыга, жылаңайлак, жылаңбаш отурганын сезет. Таң сүрө өзү түш көргөн жерге барып, орто кемегедей, табактай болгон аттын издерин көрүп, таң калат. Жылаңайлак кишинин изине таң калып, өтүгүн чечип ченесе, өзүнүн изи. Кийинки күнү Шалбаага келип түшөт. Айтканындай, ал жердегилер бир кара кой союшат. Ошол жерден биринчи жолу “Манас” айтып, шалкылдап, эсин билбей жыгылат. Улуу Жомокко аттануусу ошентип башталат.
Кийинчерээк, анын элдир-селдир “Манас” айта коюп жүргөнүн байкаган атасы өзү угуп көрүп, андан соң чоң манасчылардан үлгү ал деп, айтылуу Чоңбашка жиберет. Андан Тыныбек жарым жылдай таалим алат. Айылына кайра келип, он-он беш күн жүрөт да, кайра эле Чоңбашты ээрчип кетет. Айтылуу Келдибек, Акылбектерден да кийинчерээк үлгү алып, манасчылыктын сырларын өздөштүрөт. ““Манасты” кантип өздөштүрдүңүз эле” деп сурагандарга ал “ар кимден сурап, курап, ошонун аркасында толуктап айттым” деген экен.
Өз ара начар аракеттениш
Азыркы жанa Өз ара начар аракеттеништердин жалпы теориясын түзүүдө.
Булактар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Жапы уулу Тыныбек
“Манастын” аркасы менен Тыныбек бийликке да жетишип, бий болуп турган. Аны Шабдан, Байтик, Чыныбай, Сооронбай, Өзбек сындуу атактуу манаптар атайын алдырып угушкан. Бир ирет Токмоктун түштүк тарабындагы “Сооронбайдын багы” деген жерде жогоруда аты аталган манаптар Тыныбекке 30 күн “Манас” айттырышкан экен.
Тыныбектен “Манас” жазып алуу үчүн келгенде, алардын эмне максатты көздөгөнүн ачык билбеген жомокчу чечилип айткан эмес. Болгону “Семетейден” айрым бир үзүндүлөрдү гана айтып берген. Ал үзүндү “Семетейден бир бөлүм” деген ат менен кийинчерээк, китеп болуп араб арибинде 1925-жылы Москвадан жарык көргөн. Ал эми Кыргызстанда болсо, китеп болуп 1994-жылы биринчи ирет жарыяланат. Бул чакан бөлүмдүн өзүнөн эле Тыныбектин акындык дараметинин кубаттуулугун аңдоого болот.
Ырыскы болуп мен үчүн,
Дөөлөткө сыймык уланган.
Казандаган калың журт,
Кануучу беле кумардан.
Бардык эл сүйүп чакырган.
Тарыхый сөзүн угууга,
Далайлар киши чаптырган.
Ильзенбург (Гарц)
Ильзенбург (Гарц) (Ilsenburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Шаар. Вернигероде районуна кирет.
Муз үстүндөгү салгылашуу
Муз үстүндөгү салгылашуу – Александр Невский башында турган орус аскерлеринин немис рыцарлары менен 1242-жылы 5-апрелде Сиговец аралынан 400 м аралыкта, Чуд көлүндө болгон салгылашуусу. Моңгол чапкынынан тукулжураган орус жерлерине 1240–42-жылы немистик рыцар-кресттүүлөрү, дан жана швед феодалдары кайра-кайра кол сала баштаган. Новгород князы Александр шведдерге капысынан кол салып, шведдердин аскерлерин талкалаган. Александр шведдердин аскер жетекчиси Биргердин бетине кылыч менен тамга баскан. Бул эрдиги үчүн эл ага Невский деген ысым ыйгарган (к. Нева салгылашы, 1240). Бирок Ливон орденинин кресттүүлөрү 1240-жылы Изборск жана Псковду, Копорье монастырын каратып, 1242-жылы Улуу Новгород, Карелия жана Нева боюн басып алмак болгон. Веченин өтүнүчү боюнча Новгородго келген Александр Невский аскер курап, 1241-жылы Тевтон рыцарларын талкалап, Копорье монастыры менен Псковду бошоткон. 1242-жылы немис рыцарлары Новгород жерине кол салган. Александр Невский орус аскерин Чуд көлүнүн түштүк-чыгыш жээгине жайгаштырган. Душмандын аскери орус полкун жиреп кирип, алардын алдыңкы отрядын талкалаган. Невский душманга капталынан, тылдан сокку урган. Орус аскерлери душманды талкалап, жеңишке ээ болгон. 400дөй рыцар өлүп, 50сү туткунга алынган. Калганы качып, жарылган музга чөгүп кеткен. 1243-жылы Новгород менен Тевтон ордени тынчтык келишим түзүп, немистер басып алган орус жерлери кайра кайтарылган. Муз үстүндөгү салгылашуунун тарыхый мааниси чоң, ал кресттүүлөрдүн Чыгышты көздөй багытталган жортуулун токтотуп, орус жерлерин басып алуудан сактап калган. 1725-жылы 21-майда жана 1942-жылы 29-июлда анын урматына аскер жетекчилерин сыйлоо үчүн Александр Невский ордени чыгарылган. 1938-жылы советтик режиссеру С.Эйзенштейн Муз үстүндөгү салгылашуу жөнүндө «Александр Невский» аттуу көркөм фильм тарткан.
Жапы уулу Тыныбек
Таштабай айттым сөзүңдү,
Ильзенбург (Гарц)
Калкы - 9734 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 42,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 190. Мэр — Вильфрид Обермюллер.
Жапы уулу Тыныбек
Өзүмө өзүң тапшырган.
Ильзенбург (Гарц)
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Жапы уулу Тыныбек
Тагдырга жакын болгон бейм,
Танып барам акылдан.
Кыргызга нускам калбады,
Кыраан Манас баатырдан.
Арманым ушул, калайык,
Арбактуу эрди таштабай,
Айтса экен элим артымдан!” – деп кете берген экен.
Айткандай, анын артынан улуулуктун учугун улап, далай шакирттери чыгып, сөзүн жерге таштабай улап кетишкенин маалыматтар далилдеп турат.
Тыныбек тууралуу эл оозунда көп айтылат. Ал “Манас” айтып атканда жерден бир карыш көтөрүлүп калчу экен, “Тыныбек көл үстүнөн басып кетчү экен” деген имиштер көп. Ал тургай, жергиликтүү эл алиге чейин оозунан түшүрбөй: “Тыныбек көз жумганда Ай тутулган. Улуу жомокчуга табият да аза күткөн” деп айтып келишет.
Дуранго (Колорадо)
Дуранго (Колорадо) (Durango) — Колорадо штатынын Ла Плата округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 16 887 киши. Болжолдуу аянты - 17.7 км². FIPS коду — 08-22035.
Музыкалуу комедия
Музыкалуу комедия – күлкүлүү мүнөздөгү музыкалык-сахналык чыгарма; музыкасы обондуу ыры жана кара сөзү бар күлкүлүү операнын бир түрү. Музыкалуу комедия түшүнүгү опера-буффа, оперетта, комедиялык опера, комедия-балет, зингшпиль, водевиль, тонадилья жана мюзикл сыяктуу музыкалык-сахналык жанрларды мүнөздөөдө да колдонулат. Музыкалуу комедия өз алдынча жанр катары 19-кылымдын аягы – 20-кылымдын башында калыптанган. Опереттадан айырмаланып, Музыкалуу комедияга жөнөкөй ыр, элдик бий жанрларын кеңири пайдалануу мүнөздүү. Мисалы, И. Дунаевскийдин «Эркин шамал», «Ак акация», А. Новиковдун «Василий Теркин», У. Гажибековдун «Аршин мал алан», В. Соловьёв-Седойдун «Ишенимдүү дос», Н. Давлесовдун «Аста-секин, колукту», А. Аманбаевдин «Бойдоктор» жана башкалар.
Калча уулу Кенжекара
Калча уулу Кенжекара - (1859–1929) манасчылыктын салттуу түрүнөн айырмаланып, эпосту аспаптын (кыл кыяк) коштоосу менен аткарган семетейчи Калча уулу Кенжекара 1859-жылы Пишпекте туулган.
1903-жылы анын аткаруусундагы “Семетейдин Айчүрөккө үйлөнүшү” жана “Ак бала баатыр жөнүндө ыр” деген чыгарма сүрөтчү Б.Смирнов тарабынан үнжазгычка жазылып алынган. Ал орус тилине кара сөз түрүндө которулуп, 1914-жылы Москвадан “В степях Туркестана” (“Түркстан талааларында”) деген ат менен жарыяланган. Бул тууралуу сүрөтчү өзү мындайча эскерет: “Жөнөкөй тери тон кийген, башында шуңшуйган калпагы бар, колуна куржун кармаган кичинекей жалпак кыргыз жакындап келип, шашпай аттан түштү. Бөлмөгө киргенде Кенжекара калпагын алып, топучан калды. Ал орто жашап калган киши эле. Жерге малдаш токунуп отуруп, куржундан аспабын (кыл кыягын) алып чыкты. Бул аспап биздин скрипкага окшогон кылы бар... музыкалык аспап эле. Ырчы кыяктын кылын кармап көрүп, бир-эки жолу чалды... Ал көкүрөктүн тереңинен коңур үн чыгарды. Бул музыкадан жана ырдоодон болгон таасирди айтуу кыйын... Кекиртек менен ырдалган үн музыканын өзүнө ылайык келип, жарашып турду. Бул ырчы талаа элине жагат. Балким, ал үн чыгарып жатып, кыргыздын элдик оозеки чыгармасында тигил же, бул чыгармасын айкалыштырып, ырдын мазмунун түзүп жатса керек. Чыныда бул анык ырчы-баян болсо керек. Ал ырдап жатканда угуучуларга такыр караган жок. Өзүн курчап турган кишилерди унутуп койгондой болду”...
Сүрөтчүнүн мына ушул маалыматынан улам, балким, Кенжекара тектеш элдер ырдап жүргөн азыркы көмөкөйдөн ырдоону билгенби деген да ой келет. Албетте, кичинекей, чакан үзүндү жазылып алынганына карабастан, Кенжекаранын варианты өзгөчөлүккө жана айырмачылыктарга ээ. Эгерде, андан да эпос толук жазылып алынганда, улуу жомоктун чексиз кыйыры дагы бир өзгөчөлүк менен толукталмак деген ойдобуз.
Калча уулу Кенжекара 1929-жылы дүйнөдөн кайткан.
Кассель
Кассель (Kassel) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар.
Кадыралиев Казакбай
Кадыралиев Казакбай (1882, Нарын облусу, Ат-Башы району, Дыйкан айылы 1956, ошол эле жер) – малчы, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1949). Эмгек жолун Нарын облусунун Ат-Башы районундагы «Кызыл-Дыйкан» айыл чарба артелинде баштаган. 1943-жылдан жылкычы. Жылкы чарбасын өнүктүрүүдө жана анын кунардуулугун арттырууда мыкты ийгиликтерди жаратып, 1948-ж. 50 тубар бээден 50 кулун алып, толугу менен аман асыраган. Ленин, 2 Эмгек Кызыл Туу ордендери менен сыйланган.
Кассель
Калкы - 195530 киши(2013-ж.). . Аянты - 106,79 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 11 000. Мэр — Бертрам Хильген.
Шаар административдик курамы боюнча 23 шаардык районго бөлүнөт.
Ажиматов Нурдин
Ажиматов Нурдин 1923-жылы Сузак районунун Ачы айылында туулган.
Мэгги Кью
Маргарет Дениз Куигли (Margaret Denise Quigley); ошондой эле Ли Ми Ки (Lý Mỹ Kỳ, ), ал эми Мэгги Кью (Maggie Q) деген ысым менен кеңири белгилүү; (22-май 1979, Гонолулу, Гавайи, АКШ) — Теги вьетнамдык актриса жана модель. Алгачкы атактуулукту Гонконгтон алган.
Өмүр баяны
1979-жылы 22-майда АКШнын Гавайи штатындагы Гонолулу шаарында төрөлгөн.Мэггинин атасынын теги польша-ирландиялык, ал эми апасы вьетнам кызы болгон. Экөө Вьетнам согушунда таанышып, баш кошушкан. Мэггинин өзүнөн улуу эки эжеси жана энелеш эки агасы бар. «Кичинекейимде жеңил атлетика жана сууда сүзүү менен машыкчумун. Ветеринар болгум келчү. Бирок чоңойгон сайын бул тилегим модель жана телеалпаруучу болууга өзгөргөн» деп эскерет балалыгы тууралуу Мэгги.
Карьерасы
1997-жылы мектепти аяктаган Кьюну Азия өзүнө тартып, 17 жашында Жапонияга моделдик дүйнөгө сапар алат. «Мен үйдөн чыкканымда чөнтөгүмдө 20 доллар гана бар эле. Дал апамдын окуясына окшош. Ал да Вьетнамды таштап чыккандан кийин акча тартыштыгынан аябай кыйналган экен. Же тил билсемчи?! Кытайлык сулуу кыздардын жанында өзүмдү түрү суук өрдөктөй сезгем. Ошентсе да модель болуу эң негизги тилегим болгондуктан, эч кандай тоскоолдуктарга карабай, бул дүйнөгө багыт алгам. Жакшы эле кыйналдым. Арзан, даамсыз тамак-аштарды ичтим, полдордо, булганч жайларда жаттым...» Баарына туруштук берген Мэгги бат эле бул жаатта алдыңкы ондукка кирип, белгилүү «Chanel» жана «Gucci» компаниялары менен олуттуу иш алып кете алган. Кийин жумушсуз калып Тайванга, андан кийин Гонконгго барууга аргасыз болот. Гонконг Мэггиге Голливудга жол ачып берген. Модель Гонконгго келип, өзүн актриса катары сынай баштайт. «Кино жаатына келгенде да абдан кыйналдым. Кытай тилин билбегенимден, ролдорду угуп жаттаганга туура келчү. Эгер мени тагдыр Жеки Чанга жолуктурбаса, эмне болот элем, билбейм?» деп эскерет. Жеки Чан Кьюну жолуктурганда эле анын оргуштап турган талантын байкап, өзүнө окуучу кылып алат. «Жеки Чанды атамдай эле көрөм. Ал мага кино дүйнөсүнүн эшигин гана ачпастан, этика жагынан да көп нерсени үйрөттү. Ага жолукканга чейин уруш өнөрүн билчү эмесмин. Жадакалса, эңкейгенде колум бутумдун манжаларына жетчү эмес» деп устатына ыраазычылыгын билдирип келет. Бүгүнкү күндө да Кью өз алдынча трюктарды үйрөнүп, жасайт. Бул тууралуу ал «өз аудиторияма карызмын. Мен 70теги кемпир эмесмин, колумдан келгенин жасашым керек. Ооба, трюктар жаракатсыз болбойт дегилечи. Ар кайсы жерим жарылат, кээде 2 жумага чейин бетим көгөрүп жүрөт. Бир жолку жардыруу трюгунан кийин кулагымдын тарсылдагы жарылган».
Жеке жашоосу
Актрисанын актёрлор Шейн Уэст, Дэниел Ву, Эдинсон Чен, Дэниел Хенни жана Жапониялык футболчу Хидетоси Наката менен мамиле кургандыгы айтылып келет. «Ооба, мага көп мырзалар сөз айткан. Бирок алардын мен тууралуу ойлору кандай экенин билбейм. Негизи, мен жолугушууга аз барган кызмын. Ачыгын айтсам, мен үчүн жигиттерден да иттерим баалуу» дейт. Дагы кайсы бир маегинде журналисттерге колун көрсөтүп, «байкуш аты жогум канча жолу жаракат албады. Гипстеп жүрүп калыбына келтирдим. Ушуга шакек салчу бирөө да жок» деп тамаша-чыны аралаш айтып алган.
2015-жылы] «Сталкер» сериалындагы өзүнүн коллегасы Дилан Макдермотт менен түгөй болгону белгилүү болгон. .
Маманов Өмүр
Маманов Өмүр 1923-жылы 15-июлда, Сузак районунун Багыш айылында туулган. 1942-жылдын сентябрь айынан, 1946-жылдын февраль айына чейин Улуу Ата Мекендик согушка катышып, 13-артилериялык куралдуу 76 м. м. полкто кызмат өтөгөн. Согушта көрсөткөн эрдиктери үчүн, 1-баскычтагы “Кызыл-Жылдыз” ордени, “Германияны жеңгендиги үчүн”, “Эрдиги үчүн” жана башка көптөгөн медалдар менен сыйланган. Согуштан келгенден кийин, 1946-1963-жылдары “Жаңы Күч” колхозунда колхозчу, 1963-жылдан өмүрүнүн акырына чейин, “Дружба” совхозунда жумушчу болуп эмгектенген 1985-жылы март айында дүйнөдөн кайткан.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Музыкалык акустика
Музыкалык акустика – музыка аткарууга жана баамдоого байланыштуу анын объективдүү мыйзам ченемдүүлүгүн изилдөөчү илим, акустиканын бир түрү. Анда добуштун бийиктиги, катуулугу, тембри (боёгу) жана созулушу, консонанс жана диссонанс, музыкалык система жана түзүлүш изилденет, о. эле музыкалык кабылдоону, музыкалык аспаптар менен аспапташтырууну, гармония менен ырчынын үнүн изилдейт. Музыкалык теориянын бир бөлүгү катары Музыкалык акустика байыртан философтор менен музыканттардын көңүлүн буруп келгенетикалык19-кылымда немис физиги жана физиологу Г. Гельмгольц, 20-кылымдын башында К. Штумпф жана В. Кёлер (Германия) М. аралынын изилдөө чөйрөсүнө кеңейткен. Радиостудиянын акустикасы, үн жазуу жана көчүрүү студиялары, стереофониялык жазуу ыкмалары иштелип чыгууда. Жалпы физ. акустика жөнүндөгү маалыматтарга жана ыкмаларга таянат.
Кадыралиев Тургунбай
Кадыралиев Тургунбай (1945-ж. т., ЫсыкКөл облусу, Жети-Өгүз району, Жети-Өгүз айылы.) медицина илимдеринин доктору (1994), профессор (1997). Кыргыз Мамлекеттик Медицина институтун (1968), Ленинграддагы Врачтардын билимин өркүндөтүү институтунда аспирантураны бүтүргөн (1974). Хабаров крайында аскер бөлүмүнүн врачы (1968-70), 1970-жылдан Кыргыз Мамлекеттик Медицина институтунда кенже илимий кызматкер, Кыргыз ССР Илимдер Академиясынын Бийик тоо физиология жана эксперименттик патология институтунда улук илимий кызматкер (1976-84), Кыргыз кардиология ИИИде улук, жетектөөчү илимий кызматкер (1984-94). КМДПИде кафедра башчысы (1994-2005). Патологиялык анатомия боюнча адис. 100дөн ашык илимий эмгеги бар. Эмгектери: Строения органов обеспечения и регуляции организма. Б., 1995.
Данбар (Небраска)
Данбар (Небраска) (Dunbar) — Небраска штатынын Otoe округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 237 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 31-13855.
Бажен (Белебеев району, Башкыртстан)
Бажен — Башкыртстандын Белебеев районундагы айыл, Бажен айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1172 киши. Почта индекси — 452031, ОКАТО коду — 80209802001.
Мэйплтон (Миннесота)
Мэйплтон (Миннесота) (Mapleton) — Миннесота штатынын Blue Earth округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1756 киши. Болжолдуу аянты - 3.9 км². FIPS коду — 27-40310.
Жаргылчак айыл аймагы
Жаргылчак айыл аймагы ― Кыргызстандын Жети-Өгүз районундагы административдик-аймактык бирдик. Ак-Терек, Жеңиш, Кичи-Жаргылчак, Чоң-Жаргылчак айылдарынан турат. Административдик борбору ― Ак-Терек айылы.
Эрлабрунн
Эрлабрунн (Erlabrunn) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Вюрцбург районуна кирет.
Калкы - 1656 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,01 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 79 128. Муниципалитеттин башчысы — Гюнтер Мут.
Дунум
Дунум (Dunum) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Виттмунд районуна кирет.
Никита Хрущёв
Никита Сергеевич Хрущёв (3 (15). 4. 1894, Курск губерниясы, Дмитриев уезд, Калиновка кыш. - 11. 9. 1971, Москва) - советтик партиялык жана мамлекеттик ишмер. КПСС БКнын 1-секретары (195364), СССР Министрлер Советинин төрагасы (1958-64), Советтик Союзунун Баатыры, үч жолку Социалисттик Эмгектин Баатыры.