cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Экстремизм
калктын чектен чыккан көз караштагы катмарлары, улутчулдук жана диндик кыймылдардын өкүлдөрү, интеллигенттердин жана студенттердин үстөмдүк кылган тартипке нааразы болушкан жана кээ бир аскер бөлүктөрү. Экстремизмдин саясий, улутчулдук, диндик жана экологиялык чыгуулары кеңири тараган. Саясий планда экстремизмге демогогия, тартип бузуулар, иш таштоолор, граждандык баш ийбөөчүлүк уюштуруу жолу менен жашап турган коомдук структураларды жана институттарды бузуу жана талкалоо, ушундай жол менен өз максаттарына жетишүү мүнөздүү. Алар, адатта, террордук актыларды, партизандык согушту ж. б. күч колдонуу ыкмаларын пайдаланышат; сүйлөшүүлөр, келишимдер, компромисстерди, көп учурда танышат.
Экстремизм «солчул» жана «оңчул» болуп бөлүнөт. Солчул экстремизм революция, анархизм, солчул радикализм идеаларын жетекчиликке алышат, өзүлөрүн «эл массасынын бактысы» үчүн, «пролетариаттын иши» үчүн чыккан талыкпаган күжүрмөндөр деп жарыялашат. Ал эми оңчул экстремизм болсо, ашынган консервативдик чекте туруп азыркы коомду «тартиптин жоктугу», «чоңдордун үстөмдүгү», «адептин, уяттын кетиши», ж. б. үчүн катуу сынга алышат.
Ленин (Лейлек району)
Ленин — Кыргызстандын Баткен облусунун Лейлек районундагы айыл. Кулунду айыл аймагына кирет.
Деңиз деңгээлинен 577 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору ― Раззаков шаарынан 45 км түндүк-чыгыш тарапта жана Туркестан кырка адыр-тоолорунун тундук тарабынан орун алган. Кыштак, Кыргыз ССР Коммунистик партиясынын Борбор комитенин биринчи катчысы Исхак Раззаков тарабынын 1938 жылы белгиленип, 1954 жылы негизделген. Калкы 3678 (2009), 866 кожолук жашайт. Раззаков айылынын экономикасынын негизги багыты дыйканчылык жана мал чарбалык. Орто мектеп, китепкана, 7клуб, медпункт бар. Кыштакта Кыргыз элинин улуу жетекчиси, мамлекеттик жана саясий ишмер, Кыргыз Республикасынын Баатыры, Сталиндин кадры эсептелген Исхак Раззакович Раззаков туулган.
Калкы
Калкы ― 3678 киши (2009-жылы). 866 кожолук жашайт. Акыркы кошуна олко чыр чатактарына (29.04.2021) жана мамлекеттин коопсуздугуна байланыштуу айыл тургундарына таандык болгон билгилер жарыяланбайт. Ошондой эле айрым жаштар миграциялап чет олколордо иштеп, айылынын бакубат жашоосуна оз салымдарын кошуп келе жатат.
Кино тартылуучу павильон
Кино тартылуучу павильон — ичине кино тартуу үчүн атайын курулган жана жасалгаланган имарат. Ал — киностудиянын негизги өндүрүштүк бөлүгү. Анын акустикасы үндү таза жазууга мүмкүнчүлүк бериши зарыл. Кино тартылуучу павильон айнектери жок, ар кандай конструкциялардан тургузулуп, капталына жана төбөсүнө үн өткөрбөс материал менен капталат. Имараттын кино тартылуучу бөлмөсүнүн төбөсүнө декорацияны, жарык берүүчү аппаратураларды бекитүүчү механизмдер орнотулат. Павильон кичине (18×24 м2 ), орточо (21×30 м2) чоң (30×36 м2) жана өтө чоң (36×48 м2) болуп курулуп, алардын пайдалуу аянттары 150—14000 м2 жана бийиктиги 6—25 мге жетет. Каалгалары да үн өткөрбөй тургандай жасалат. Ичинде ар кандай көрүнүштөрдү (жамгыр, суу ташкыны ж. б.) жасоо үчүн суу жүргүч тармак, канализация, суу бассейндери курулат.
Марета
Марёта — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Оң Юрибейдарыясынын сол жээгинен 8 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Тиксотропия
Тиксотропия (грек тилинен thixis - чайкоо, trope - өзгөрүү, бурулуу) – изотермикалык шартта, механикалык таасир астында, полимердик жана дисперстик системалар физика-механикалык касиеттеринин кайталанма өзгөрүүсү. Ал суюк чөйрө үчүн агуу учурунда илээшкектик азайышында жана анын агып бүткөндөн кийин акырындык менен илээшкектик жогорулашында; илээшкек пластикалык чөйрө үчүн – деформация учурунда катуулук чегинин азайышында (агуу чеги) жана тынымдан кийин анын баштапкы абалына келишинде байкалат. Т. материалдар структурасынын кайталанма өзгөрүшү менен шартталган. Практикада мааниси чоң. Т. касиетке: курулуш эритмелери, лак-боек материалдары, консистенттик майлоочу каражаттар, көптөгөн тамак-аш продуктулары ээ.
Марета
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Вена классикалык мектеби
Вена классикалык мектеби - 18-кылымдын 2-жарымы 19-кылымдын башында Австрияда калыптанган музыкалык чыгармачылыктын багыты. Өкүлдөрү Й. Гайдн, В. А. Моцарт, Л. ван Бетховен. Алар профессионал жана элдик музыканын өнүгүү тажрыйбаларын жалпылоо менен универсал музыкалык тил иштеп чыгышкан. Алардын аспаптык түрмөктөрүнүн симфониялык, камералык ансамбль чыгармаларынын өзөгүн соната формасы түзөт. Моцарт, Бетховен опера, Гайдн оратория жаатында зор ийгиликке жетишкен. Вена классикалык мектебинин композиторлорунун чыгармачылыгы дүйнөлүк музыка өнөрүнүн гүлдөө мезгили болгон.
Кайра камсыздандыруу квотасы
Кайра камсыздандыруу квотасы – кайра камсыздандырууга берилген тобокелчиликтин үлүшү, бир бөлүгү. Кайра камсыздандыруучунун квоталык негизде жайгаштырылуучу кайра камсыздандыруу келишиминдеги катышуу үлүшү.
Фразеологизмдер
Фразеологизмдер "Манас" эпосунда, үчилтиктин идеялык мазмунун, андагы ар түрдүү окуяларды, каармандардын образдарын туюндурууда көптөгөн поэтикалык көркөм каражаттар колдонулган. Алардын бири Ф. Ф. сырткы формасы жана маани туюндуруучу өзгөчөлүгү боюнча тилдин башка бирдиктеринен айырмаланып турат. Тактап айтканда, эки же андан көп сыңарлардын (компоненттерден) турган туруктуу сөз тизмектери лексикалык бир бүтүндүккө айланып, семантикалык (маанилик) жактан бекем ширелишип, образдуу сапатка ээ болгон өзгөчө туюнтмалар Ф-дин курамын түзөт.
Ф. айтылуучу ойду угуучуга (окурманга) элестүү, таамай, образдуу кылып жеткирүүдө тилдик көркөм каражат катары кызмат аткарып, речке ар түрдүү түс берүүчү боёк катары пайдаланылат.
Тилдик көркөм каражаттардын бири болуп саналган мындай бирдиктер — Ф. "Манас" эпосунда кеңири колдонулган.
"Манас" эпосунда колдонулган Ф. каармандардын ойтолгоосун, маанайын, кулк-мүнөзүн, адамгерчилик сапатын, айлана-чөйрөгө жана бири бирине болгон мамилесин, д. ушундай сыяктуу көптөгөн түшүнүктөрдү сезимге жетерлик таасир менен образдуу туюндурат:
Оң көзүнөн от чыгып,
Сол көзүнөн чок чыгып.
Оозунан ойрондун,
Ок жазайыл топ чыгып...
Бул саптардагы Ф. каармандын кандайдыр бир нерсеге (же бирөөгө) карата кыжыры кайнап, ачууланып жаткандыгын элестүү чагылдыруу менен ага карата мамилесин туюндуруп турат. Тосуп чыгар туяк жок, Армандуу сөөк сыздады... контексттеги "сөөк сыздады" деген фразеологизм каармандын баласы жоктугуна арман кылып, катуу кайгырып, терең кыжалатчылыкка батып, кыйын абалда турганын туюндурууда. Ал эми каармандын кыйын кезеңге туш болуп, аргасыз абалда калганын: "Жалгыздыгы билинди, Жар мойнуна илинди" же "Кашайып көңүл бөлүнүп Кабырга сөөгү сөгүлүп", "Кең дүнүйө тар болуп..." сыяктуу Ф. таамай, ары элестүү кылып чагылдырып турат. Каармандардын, бөтөнчө башкы каармандардын, анын ичинде Манастын маанайын (кубанычын, кайгысын, өкүнүчүн, албууттанганын же ачууланганын, сабырдуулугун, жактырбаганын д. ушундай сыяктуу жактарын) сүрөттөөдө Ф. кеңири колдонулуп, айтылуучу ойдо угуучунун же окурмандын сезимине түшүнүктүү, элестүү кылып жеткирүүдө ар түркүн боёк катары аткарат. Ойду кадимки сөз менен түшүндүрүүгө караганда Ф-дин өзгөчө туюнтма экендигин төмөнкү ыр саптары ынандырарлык айгинелей алат. "Кан куюлду көзүнөн", "түтөп турган чагы бар", "ажыдаар түгүн салыптыр". Жогорку фразеологиялык айкаштарда каармандын ачуулангандыгы, душманга болгон каары, кайраты берилет. Ал эми "каңырыгы баш жарып, үшкүрүгү таш жарып, сыртым жалын, ичим чок" деген Ф. кайгыны, өкүнүчтү өзгөчө күч менен туюндурат. Кээ бир Ф. көңүл көтөрүңкүлүгүн же кубанычты билдирүү үчүн колдонулат: "Алмамбеттин эрдиги, Төбөмү көккө жеткирди", "Жоругу жанды кубантат, Күлкүсү күндү чыгарат", "Көргөндө ишин Чубактын, Койнума батпайт кубанчым..." Бирөөнүн (адатта күч же бийлик ээсинин) каарына калуу же анын ачуусуна тийип алып, өзү кооптуу абалда калган учур төмөнкүчө сүрөттөлөт: "Көрдүңбү балээ шумдугун, Басып алган окшойбуз, Ажыдаардын куйругун..." Бул саптарда "ажыдаардын куйругун басып алуу" деген фразеологизм ыр түзүлүшүнө ылайыкталып колдонулган. Башкы каармандардын душман менен кармашуу учурундагы жаалы, аларды толук талкалоо үчүн аёосуз мамилеси, качып кутулууга аракет кылгандарын колго түшүрүү үчүн артынан кууп, издөө салганы да көп учурларда Ф. аркылуу берилет: "талпагын ташка керели, чыканак жерге салбастан, чырым этип уйку албастан; бөрк ордуна баш алды" жана башкалар Кабагына кар жаап, мурутуна муз туруп (ачуулануу, каардануу мааниде); төбө чачы тик туруу (коркуу, кээде ачуулануу маанисинде); коломтосун казуу, күлүн көккө сапыруу, чаңын асманга чыгаруу (талкалоо, кыйратуу); согончогу канабоо (төрөтсүз аял); көзүн тазалоо (жок кылуу, өлтүрүү); ат кара тил болгондо (жаз мезгили); жүрөгүнөн кап кетти (билегинен сап кетти, үзөнгүдөн бут таюу), (ээрден көчүк кыйшаюу), (алдан-күчтөн таюу, чарчоо); кара жаак (сөзгө чечен); атка жеңил тайга чак (ылайыктуу) деген Ф. эпосто эң эле кеңири колдонулат.
Ф. адатта туруктуу формага ээ. Бирок, алар кээде айрыкча ыр түрүндөгү чыгармаларда өзгөрүүлөргө дуушар болот. Андай өзгөрүүлөр ыр сабынын муун өлчөмдөрүнө, уйкаштыкка байланыштуу зарылчылыктан улам келип чыгат. Алсак, жүрөгү оозуна тыгылды. кабыргасы кайышуу, ат соорусун салды, ажыдаардын куйругун басып алдыңар, бөрк ордуна баш алган дагы ушул сыяктуу Ф. ар түрдүү өзгөчөлүктөргө учурагандыгын төмөнкү ыр саптарынан көрүүгө болот: "Дукан тага журтунун Жүрөгү оозго тыгылды", "Кыргыздын журту ыйласа, Кабыргам жаман кайышкан", "Аңдыганга тамаша, Ат соорусун, аркасын Баары салып Манаска", "Сойлоп жаткан ажыдаар, Сонун иш кыйла бар, Куйругун басып алдыңар", "Бөрк ордуна бул бейбак, Аянбастан баш алган". Ф. ыр сабына камтылуу анын ритмикасын, саптардагы муун өлчөмдөрүн сактоо зарылчылыгына байланыштуу бирде форма жагынан өзгөрсө, кээде алардын компоненттеринин ортосуна сөз кыстарылып же бир сапка сыйбай калган учурда эки үч сапка бөлүштүрүлүп берилген учурларга далил болуп турат. Албетте, Ф-ди өзгөртүп колдонуунун мындай ыкмалары сөз чебери тарабынан атайын стилдик максатта ишке ашырылат да, фразеологизмдик мааниси бузулбастан сакталып калат.
"Манас" эпосунда Ф-ди стилдик максатта айрым өзгөрүүлөргө дуушар кылуудан башка ыкмалардын колдонулгандыгын көрөбүз. Алсак айрым каармандардын тигил же бул сапатын баса көрсөтүү үчүн синоним Ф-дин кабаттай айтылышы көп учурайт: "Үзүлгөндү улаган Өчкөн отту тамызган, Өлгөн жанды тирилткен, Ажыбай аман барсыңбы?", "Арыган атың семирди, Ачкан курсак тоюнду, Ачылган жериң жабылды".
Элдин сүймөнчүгүнө ээ болуп, ооздон-оозго, муундан-муунга өтүп келе жаткан "Манас" эпосунун тили мезгилдин да, сөз кадырын барктай билген сөз зергерлеринин да сыноосунан өтүп келе жаткандыгын эпосто орундуу колдонулган Ф. да ырастап турат. Ал Ф. кандай формада, кандай ыкмада колдонулбасын, каармандын образын ачып берүүдө же объективдүү дүйнөнүн ар түрдүү жактарын чагылдырууда ойго тактык, кооздук, элестүүлүк киргизип, анын образдуулугун арттырып, тилдин көркөм каражаты катары кызмат аткарып турат.
Дон көмүр бассейни
Дон көмүр бассейни, Донбасс – Украинадагы (Днепропетровск, Донецк, Луганск облусу) жана Россиянын европалык бөлүгүндөгү (Ростов облусу) таш көмүрдүн ири кендери жайгашкан аймак. Мындагы көмүр 18-кылымдын башында ачылып, 19-кылымдын аягынан өнөр жайлыклык негизде казып алына баштаган. Аянты 60 миң км2. 1800 м тереңдикке чейинки геологиялык жалпы запасы 140,8 млрд т. Таш көмүр мезгилинин чөкмө тектеринин арасынан 300гө жакын көмүр катмары табылган. Казып алууга жарамдуу көмүр катмарларынын орточо калыңдыгы 0,7–1,5 м. Таш көмүрдүн маркасы Д–Т (78%), антрацит (22%). Күйүүдөгү жылуулук энергиясы 21,2–26,1 МДж/кг. Жылына 210 млн т көмүр казып алынат (1979), 80 млн тоннасы коксталат. 400гө жакын шахта бар. Негизги көмүр өнөр жай борбору – Донецк, Макеевка, Лисичанск, Горловка жана башка.
Барманов, Токтосун Белекович
Токтосун Белекович Барманов (1964) - Кыргызстандагы саясатчы жана жергиликтүү бийлик ишмерлеринен.
Кыскача өмүр таржымакалы
Токтогул Белекович Барманов Кыргызстанда 1964-жылы 8-апрелде туулган.
Бишкектеги № 1 мектеп-интернатта жана № 4 мектеп-интернатта окуган.
Орусиянын Тверь шаарында Тверь кооператив техникумунда таалим алган.
КР Президентине караштуу Башкаруу академиясында окуган.
Түркияда стажировкада болгон.
Ар кыл мамлекеттик ж.б. кызматтарда иштеген.
2014-жылы 19-февралда Кыргызстандын премьер-министри Жантөрө Сатыбалдиевдин буйругу менен Токтосун Барманов Жалал-Абат облусунун Токтогул районунун мамлекеттик администрация башчысы - акими болуп дайындалды.
Коомдук кызматы, ишмердиги
Акын жана демократ ойчул Токтогулдун 150 жылдыгына арналган “Токтогул Сатылгановдун жылы” иш-чараларын жүзөгө ашыруу үчүн 2014-жылдын 17-майында Бишкек шаарында өтө турган жумурияттык илимий жыйын,  22-24-августта Кетмен-Төбө өрөөнүндө (Жалал-Абат облусуна караштуу Токтогул районунда) өтө турган эл аралык илимий-тажрыйбалык жыйын жана элдик той менен байланыштуу кеңири маданий иш-чараларды уюштурууга райондук жетекчи катары катышууда.
Үй-бүлөсү
Өмүрдүк жубайы - Сабыргүл Өмүркулова.
Бала-чакасы бар.
Юсуп Разыков
Юсуп Разыков (Yusuf Roziqov / Розиков Юсуф ; төр. 5-июнь 1957-жыл, Ташкент) - өзбек жана орус режиссёру жана сценаристи. Өзбекстан Республикасынын эмгек сиңирген артисти (2001).
Өмүр баяны
1957-жылы 5-июнда Ташкент шаарында аскер адамынын үй-бүлөсүндө туулган. Өгөй атасы - Лев Теватросович Херунцев, армян, жарандык авиациянын учкучу, учуу инженери.
Окууну бүткөндөн кийин Ташкент мамлекеттик университетинин филология факультетинде окуган жана ошол эле учурда «Өзбекфильм» киностудиясында жарык берүүчү болуп иштеген. 1986-жылы ВГИКтин сценарий бөлүмүн ( В.К. Черныхтын мастер -классы ) бүтүргөн. 1983-жылы Москвадагы Жаштар кинолорунун фестивалында анын сценарийи боюнча "Үйдүн тепкичтери лифт менен" (режиссер Аман Камчыбеков) эң мыкты кыска метраждуу сценарийи үчүн фестивалдын башкы сыйлыгын алган. Ал Москвада 15 жыл жашаган, ал жерде Мосфильм киностудиясында иштеген.
1999-жылдын октябрынан - «Өзбекфильм» киностудиясынын директору, 2004-жылдан - анын көркөм жетекчиси.
"Домла" (1994), "Тазалык" (1997) Өзбекстандын биринчи сериалдарынын режиссеру жана сценаристи
Иссук дарыясы
Иссук (Ис-суг) — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Теренсу дарыясынын оң жээгинен 33 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кондома дарыясын кошпогондо, Томдун башатынан Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Таш-Булак (Сузак району, Сайпидин Атабеков айыл аймагы)
Таш-Булак (Таш-Булак) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Сузак районундагы айыл. Сейпидин-Атабеков айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 50 киши.
Кеңештер Бирлиги
Кеңештик Социалисттик Республикалар Бирлиги ,ошондой эле КСРБ жана Кеңештер Бирлиги (Союз Советских Социалистических Республик, Советский Союз, СССР) — 1922-жылдан тартып 1991-жылга чейин Чыгыш Европа, Түндүк, Борбордук жана Чыгыш Азиянын кээ бир бөлүктөрүндө жайгашып, жашап келген мамлекет. КСРБ кургактыктын 1/6 бөлүгүнө жакын чоңдукту ээлеп, кулоо учурунда аянты боюнча дүйнөдөгү эң чоң мамлекет болгон. КСРБ 1917-жылга карата Орусия империясы (Финляндиясыз, Польша Падышалыгынын айрым бөлүктөрүсүз жана кээ бир башка аймактарсыз) ээлеп турган жеринде түзүлгөн.
КСРБтин 1977-жылкы Конститутциясына ылайык КСРБ көп улуттуу ,социалисттик союздук мамлекет катары жарыяланган.
Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин КСРБ Ооганстан, Венгрия, Иран, Кытай, КЭДР (1948-жылдын 9-сентябрынан тарта), Монголия, Норвегия, Польша, Румыния, Түркия, Финляндия, Чехословакия менен кургактыкта жана АКШ, Швеция жана Жапония менен сууда чек-арасы болгон.
ССРС 1922-жылы 30-декабрьда Орусия Советтик Социалисттик Федеративдик Республикасын, Украина Советтик Социалисттик Республикасын, Белорусь Советтик Социалисттик Республикасын жана Закавказ Советтик Социалисттик Федеративдик Республикасын, борбору Москва шаарында жайгашкан, аткаруучулук жана соттук бийликтери менен, мыйзам чыгаруучу жана укуктук системалары менен бирбийликтүү бирдиктүү мамлекетке бириктирүү аркылуу түзүлгөн.
Республика Конститутция боюнча суверенитеттүү мамлекет болгон союздук республикалардан (ар башка жылдары 4-16 республикадан) турган. Ар бир союздук республикада Союздан эркин чыгуу укугу болгон. Союздук республикалар чет-өлкөлүк мамлекеттер менен мамиле куруу,алар менен келишимдерди түзүү, дипломат жана консульдуктар менен алмашуу, эл-аралык уюмдардын иштерине катышуу мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болушчу. БУУнун 50 түзүүчү-мамлекеттеринин катарында ССРСтен тышкары анын эки союздук республикалары Украина ССРи жана Белорусь ССРи болгон.
Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин ССРС, АКШ сымал улуу державалардан болгон. Советтер Союзу дүйнөлүк социализм ситемасынын үстүндө үстөмдүк кылып турган. Ошондой эле ССРС БУУ Коопсуздук Кеңешинин туруктуу мүчөсү болгон.
ССРСтин кулашы эки бийликтин, борбордук союздук бийликтин жана жер-жерлерде жаңы шайланып алынган бийликтин өкүлдөрүнүн ортосундагы (Жогорку Кеңештегилер, союздук республикалардын президенттери) тирешүүсү менен мүнөздөлөт. 1989-1990-жылдары Суверенитеттер парады башталган. 1991-жылы 17 мартта ССРСтин 15-республикасынын ичинен тогузунда, шайлоочулардын 2/3ү жаңыланган союзду сактап калууга добуш берген ССРСти сактап калуу тууралуу Бүткүлсоюздук референдум өткөрүлөт. Бирок союздук бийликтегилер ахыбалды туруктуулукка алып келе алышпай калат. Өзгөчө Абалдар боюнча Мамлекеттик Комитеттин (ӨАМК) ишке ашпай калган төңкөрүшүнөн кийин прибалтикалык республикалардын көзкарандысыздыгын расмий тааный баштады. Калкынын көпчүлүгү Украинанын көзкарандысыз мамлекет болушуна добуш берген Бүткүл Украина референдумунан кийин ССРСти мамлекет катары сактап калууга мүмкүнчүлүк калбай калат. Бул жөнүндө 1991-жылы 8-декабрьда үч союздуу республикалардын өкмөт башчылары: ОССФРден (Орусия Федерациясы) Ельцин, Борис Николаевич, УССрден (Украина) Кравчук, Леонид Макарович жана БССРден (Беларуссия) Шушкевич, Станислав Станиславович Көзкарандысыз Мамлекеттеринин Шериктештигин түзүү тууралуу келишимге кол коюулуп жатканда айтылган. Расмий түрдө ССРС 1991-жылы 26-декабрьда өзүнүн жашоосун токтотот. 1991-жылдын аягында Орусия Федерациясы ССР Союзунун эл аралык-укуктук карым катнаштарда түздөн-түз улантуучу-мамлекет катары таанылып,  жана  БУУ Коопсуздук Кеңешинде ССРСтин ордун ээлеген.
ССРСтин түзүлүшү (1922—1923)
1922 жылы 29 декабрьда ОССФР, УССР, БССР жана ЗССФР советтер съездинин делегацияларынын конференциясында ССРСти түзүү тууралуу келишимине кол коюлат. Бул документ 1922 жылы 30 декабрьда I-чи Бүткүл Союздук Советтер Съездинде делегация башчылары тарабынан кол коюлуп бекителген. ССРС Эл Комиссарлар Совети (Өкмөт) жана наркоматтар (министрликтер) 1923 жылы 6 июльда гана түзүлгөндүгүнө карабастан, 1922 жылдын 30 декабры ССРСтин түзүлгөн күнү катары эсептелет.
Формальдуу түрдө ССРСТин курамына алгач 4 союздук республикалар гана кирген, бирок кээ бир башка республикалар өз-ара келишимде болушкан, ошондуктан ССРСтин түзүлүүсүндө мамлекет аралык мамилелердин чыныгы көрүнүшү төмөнкүдөй болгон :
Кийинки жылдары бул системди иреттөө жүргүзүлгөн. Бухара жана Хорезм республикалары ССР даражасына чейин жеткизилет, бирок бул даражада көп жашашкан жок, анткени Орто Азиянын улуттук-аймактык бөлүштүрүү кезинде бул мамлекеттер жоюлган. Алардын ордуна жаңы союздук республикалар жаралган. Нахичеван Советтик Социалисттик Республикасынын даражасы АССРге чейин төмөндөтүлгөн. Закавказ ССФРи бөлүктөргө бөлүнүп, ага кирген советтик социалисттик республикалар союздук стаусун алышкан, ал эми ССР Абхазиянын (Грузия менен келишимдүү) статусу АССРге чейин төмөндөтүлгөн.
Сталиндик мезгил (1924-1953)
Сталиндик мезгил — ССРСтин фактикалык башкаруучусу И. Ф. Сталин болуп турган, ССРС тарыхындагы мезгил. Бул мезгилдин башы ВКП(б) XIV съезди менен ВКП (б)дагы укуктук опозицияны кыйратуу (1926-1929) ортосундагы убакыт аралыгына туш келсе; аягы 1953-жылдын 5 марттындагы Сталиндин өлүмүнө туура келет. Формальдуу түрдө 1923-1940 жылдар аралыгында аткаруучу бийлик структурасында эч кандай кызмат ордун ээлебесе да, бул мезгилдин ичинде Сталин фактикалык түрдө чоңдогон бийликке ээ болуп турган. Сталиндик мезгилдин пропагандасы бул мезгилди «Сталиндин доору» деп атачу.
Согушка чейинки убак (1923-1941)
1923-жылдын күз мезгилинен баштап, өзгөчө В. И. Лениндин өлүмүнөн кийин, мамлекеттин жетекчилигинде бийлик үчүн болгон курч саясий күрөш башталат. И. В. Сталин бир инсан башкарган бийликти түзүүдө колдонгон авторитардык ыкмасы бекитилет.
1920-жылдын жарымынан баштап жаңы экономикалык саясатты козголтуу, анан - индустриялаштыруу жана коллективдештирүү башталат. 1932—1933 жылдары мамлекетте 7 миллиондон ашык советтик жарандын өлүмүнө алып келген массалык ачкачылык чыга түштү.
1930-жылдардын аягына, каардуу фракциялык күрөштөн кийин Сталиндин жактоочулары башкаруучу партиянын бүткүл түзүлүштөрүн өзүнө баш ийдиришет. Мамлекетте талаптуулук менен борборлоштурулган, тоталитаритардуу коомдук түзүм түзүлөт.
Ушул убактан баштап, алгач бийликтеги мурунку теңтайлашуучулардын сүргүнгө айдоого жана алардык жок кылууга, анан авторитаритардык системаны бекитүү үчүн, жарандык массаларды жоюууга, падышанын башкаруучулук даражасын абсолютизмге жеткирүүгө , кандайдыр сепараттык көңүлдордү жоюуга жана бүткүл жердик диктатураны орнотуу үчүн сталиндик репрессиялардын түзүмү ишке кирет.
Появляется система Главных Управлений лагерями, ужесточается внешняя и внутренняя политика, начинается тоталитарная экспансионная политика с вынесением неограниченных полномочий органам безопасности на завоеванных территориях и с соответствующими совершаемыми военными преступлениями (Катынский расстрел и другие). Эти же действия, по мнению просоветских историков, дают импульс к окончательному формированию единого советского общества , служат формированию советской государственности в общностную сверхдержаву , не дают западноевропейским дипломатам сформировать антисоветскую коалицию , усиливают внутреннюю сплочённость и патриотическую волю , и в конечном итоге оказывают помощь в правильной стратегической позиции Советского Союза в грядущей Второй мировой войне.
В 1939 году были заключены советско-германские договоры 1939 года (в том числе так называемый пакт Молотова-Риббентропа), поделившие сферы влияния в Европе, в соответствии с которыми ряд территорий Восточной Европы определялся как сфера интересов СССР. В начале Второй мировой войны в 1939 году произошло присоединение к СССР входивших на тот момент в состав Польской Республики Западной Украины и Западной Белоруссии; это территориальное изменение расценивается по-разному: и как «возвращение», и как «аннексия». Уже в октябре 1939 года город Вильно Белорусской ССР был передан Литве, а часть Полесья — Украине.
В 1940 году в состав СССР вошли Эстония, Латвия, Литва, Бессарабия (аннексированная Румынией в 1918, см. Бессарабия в составе Румынии) и Северная Буковина, созданы Молдавская, Латвийская, Литовская (включая 3 района БССР, вошедших в состав Литовской ССР в 1940 году) и Эстонская ССР. Присоединение Прибалтики к СССР расценивается разными источниками как «добровольное присоединение» и как «аннексия».
В 1939 году СССР предложил Финляндии пакт о ненападении, но Финляндия отказалась. Начатая СССР после предъявления ультиматума советско-финская война (30 ноября 1939 — 12 марта 1940) нанесла удар по международному авторитету страны (СССР был исключён из Лиги наций). В связи со сравнительно большими потерями и неподготовленностью Красной Армии затянувшаяся война была закончена до разгрома Финляндии; по её итогам от Финляндии к СССР отошли Карельский перешеек, Приладожье, Салла с Куолаярви и западная часть полуострова Рыбачий. 31 марта 1940 года была образована Карело-Финская ССР (со столицей в Петрозаводске) из Карельской АССР и перешедших от Финляндии территорий (кроме п-ова Рыбачьего, перешедшего в состав Мурманской области).
ССРС Экинчи Дүйнөлүк Согушта (1941—1945)
ССРС менен Германиянын ортосундагы кол салбоо тууралуу келишимин бузуп, 1941 жылы 22 июньда Германия Советтер Союзуна кол салат. Советтик солдаттар 1941-жылдын күз мезгилинин аягына жакын басмачыларды токтотуп, жана 1941-жылдын декабрында чабуулга каршы чабуулга өтүшөт, Москва үчүн салгылаш чечүүчү окуя болгон. Бирок 1942-жылдын жай-күз мезгилинде душмандар мамлекет аймагынын чоңдогон бөлүгүн басып алуу менен Волгага чейин жетип келишет. 1942-жылдын декабынан баштап жана 1943 жылы согуштун нугу толугу менен бурулат; бул жерде Сталинград жана Курск салгылаштары чечүү болгон. 1944-жылдан баштап 1945-жылдын май айына чейин советтик войсколор Германия оккупациялаган ССРСтин бардык жерлерин, ошондой эле Чыгыш Европа мамлекеттерин, жеңиштүү түрдө согушту Германияны эч талашсыз капитуляциялоо актына кол коюу менен бошотушкан.
Советтер Союзунун бүткүл калкына согуш көптөгөн зыян тийгизет. Согуш 26,6 миллион адамдын өлүмүнө, Германия ээлеген аймактардын көп сандаган калкын ликвидация кылууга, бир жагынан - өнөр-жайдын бөлүгүн кыйратылышына, экинчи жагынан - мамлекеттин чыгыш региондорунда аскерий өнөр-жайлар потенциалынын бир кыйла түзүлүшүнө, өлкөдө чиркөө жана диний жашоонун жаралышына, бир кыйла аймактарга ээ болууга, Фашизмдин үстүндө жеңишке ээ болууга себепкер болгон.
1941—1945 жылдары катар элдер өзүнүн жашаган жерлеринен депортацияланган. 1944—1947 жж. ССРСтин курамына:
Согуштан кийинки убак (1945-1953)
Кашумча:Сталиндик мезгил
Гамма-глобулиндер
Гамма-глобулиндер — кан сары суусунун белогунун курамдык бөлүгү. Анда ар кандай микроорганизмдердин оору пайда кылуучу таасирин жоготуу касиетине ээ антитело болот.
Кеңештер Бирлиги
Согуштан кийинки убак (1945-1953)
Вместе с казалось бы безоговорочной победой в Великой Отечественной войне в ряде регионов Советского Союза с ещё большим ожесточением возобновилась деятельность националистических организаций, в годы войны поддерживавших связи с нацистским подпольем или прямыми оккупантами, а после войны всячески противившихся приходу советской власти и выступавших, в основном, за провозглашение суверенности и самостоятельности своих территорий. Одними из самых острых взаимодействий, перешедших в активную партизанскую войну, считается прибалтийский вопрос, отстраиваемый движением Лесные братья, и украинский кризис, вызванный антисоветскими актами Украинской повстанческой армии. Устранение подобного рода военных масс завершилось лишь после смерти Сталина и началом Хрущевской оттепели.
Гамма-глобулиндер
Гамма-глобулиндер вирус, бактерия, спирохета жана жөнөкөйлөрдү өлтүрүп, бир катар жугуштуу ооруларды (айрыкча балдардын) алдын алуу жана дарылоодо маанилүү. Гамма-глобулиндерди куйганда организмде иммунитет пайда болот. Демейде гамма-глобулиндер белгилүү оору менен ооруп айыккан кишинин же атайын тийиштүү вакцина куюлган жаныбардын (көбүнчө жылкынын) канынан жасалат. Алдын алуу максатында гамма-глобулиндер оорулуу менен бирге болгон кишилердин булчуңуна куюлат. Аны куйганда оору жеңилирээк өтүп, ар кандай кабылдоолор азаят. Азыр ал сасык тумоо, вирустуу гепатит, паротит, кызылча, чечек, ичөткөк, скарлатина, көк жөтөл, күйдүргү жана башкаларга каршы колдонулат.
Кеңештер Бирлиги
Согуштан кийинки убак (1945-1953)
В соответствии с решениями Ялтинской и Потсдамской конференций СССР установил контроль над соответствующими оккупационными зонами в Германии и Австрии в 1945—1949 годах. В ряде стран Восточной Европы началось установление коммунистических режимов, вследствие чего был создан военно-политический блок союзных СССР государств (социалистический лагерь, Варшавский договор). Сразу по окончании Второй мировой войны начался период глобальной политической и идеологической конфронтации между СССР и другими социалистическими странами, с одной стороны, и странами Запада, с другой, в 1947 году получивший название холодной войны, сопровождавшийся гонкой вооружений.
Гамма-глобулиндер
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Кеңештер Бирлиги
Куралдуу күчтөрү
Советтик Социалисттик Республикалар Союзунун Куралдуу Күчтөрү (ССРС КК) - Советтик Союздун эркиндигин жана көзкарандыгын, совет элинин тыңчтыгын коргоого багышталган, Советтик Социалисттик Республикалар Союзунун аскердик түзүлүшү.
1946-жылдын февраль айына чейин ССРС Куралдуу Күчтөрүн Жумушчу-Дыйкан Кызыл Армиясы жана Жумушчу-Дыйкан Кызыл Флот түзүп келген. 1945-жылдын май айына Куралдуу Күчтөрүнүн жалпы саны 11,3 млн адамды түзгөн. 1946-жылдын 25-февралынан 1992-жылдын башталышына чейин ССРС Куралдуу Күчтөрү Советтик Армия деп аталып келген. Советтик Армия өзүнө Согуш-деңиз флотунан, ССРС МКК чек-ара аскерлеринен жана ССРС ИИМ ички аскерлеринен тышкары, СМРАны, Кургактагы жөө аскерлерин, Абадан кол салууга каршы коргонуу аскерлерин, Согуштук-аба күчтөрүн жана башка түзүлштөрдү камтыган. ССРС ККнын бүткүл тарыхында Жогорку Башкы Командачынын кызматы эки жолу гана киргизилген. Биринчисинде ага Иосиф Сталин, ал эми экинчисинде - Михил Горбачёв дайындалган. ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн курамына: аскердик башкаруунун борбордук органдары, Стратегиялык милдеттеги ракеттик аскерлери, Кургактагы жөө аскерлери, Согуштук-аба күчтөрү, Абадан кол салууга каршы коргонуу аскерлери, Согуш-деңиз флоту, Куралдуу күчтөрүнүн тылы, андан тышкары Жарандык коргонуу аскерлери, Ички аскерлери жана Чек-ара аскерлери кирген.
Гамма-глобулиндер
Колдонулган адабияттар
Gammaglobulin Imunoglobina
Кеңештер Бирлиги
Стратегиялык милдеттеги ракеттик аскерлери
Дайым аскердик даярдыкта турган, ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн негизги сокку күчү. Штаб-квартирасы Власиха шаарында жайгашкан болчу.
Стратегиялык милдеттеги ракеттик аскерлеринин Жогорку Башкы Командычылары:
Кургактагы жөө аскерлери
Кургактагы жөө аскерлери (1946 жыл) — кургакта согуш аркеттерин аткарууга милдеттирилген, саны жана куралдануу түрү жана согуштук аркеттерди жүргүзүү ыкмалары менен айырмаланган ССРС Куралдуу Күчтөрүнүн түрү. Согуштук мүмкүнчүлүктөрүнө карата өзү жалгыз же Куралдуу Күчтөрдүн башка түрлөрү менен бирге, душмандардын чабуулун, аба жана деңиз десанттарын кыйратуу, алардын аймактарын ээлоо же топторун жок кылуу, орун алган аймактарын, район жана чек араны ээлеп тура алат.
Кургактагы жөө аскерлеринин Жогорку Башкы Командычылары:
Кыргыз-Түрк "Манас" университети
Кыргыз-Түрк Манас Университети  - 1995 жылы Кыргызстан жана Түркия ортосундагы келишимдердин негизинде Бишкек шаарында курулган. Бүгүнкү күндө бул окуу жайда 6000 ден ашуун студент билим алууда. Түрк тилдүү элдердин биригиши үчүн алтын көпүрө болуп саналат.
Кеңештер Бирлиги
Согуштук-аба күчтөрү
Согуштук-аба күчтөрү уюштуруучулук менен авиациянын түрлөрүнөн: бомбалоочу, бомбалоочу-кыйраткыч, кыйраткыч, чалгындоочу, транспорттук, байланыш жана санитардыктан турган. Ал гана эмес, Согуштук-аба күчтөрү: фронттук, алыскы, аскер-транспорттук жана жардамчы түрлөрүнө бөлүнгөн. Штаб-квартира Москва шаарында.
Кыргыз-Түрк "Манас" университети
Mиссиясы
Университеттин миссиясы: Кыргыз-түрк жана башка түрк элдеринин жаштарын бирге билим алышын, орток түшүнүк жана ишбиргеликти өрчүтүшүн, университеттин дүйнөлүк илим куржунуна өз салымын кошушун камсыз кылып түрк цивилизациясынын ренессансына колдоо көргөзүү.
Кеңештер Бирлиги
Согуштук-аба күчтөрү
Согуштук-аба күчтөрүнүн Жогорку Башкы Командачылары:
Кыргыз-Түрк "Манас" университети
Mиссиясы
Заманбап университет моделин жана заманбап таалим-тарбия берүү стандартын колдонуп Кыргыз Республикасынын жогорку окуу жайларына үлгү болгудай университеттин системасын куруу, дүйнөлүк интеграция процессинде алдыѕкы топто жүрүү, модерн, демократиялык жана секулярдык мамлекет түзүлүшүнө ынанган, адам укугун коргогон, улуттук өз-кимдигин билген, рухий байлыктарга жан тарткан, дени карды сак, акылга бай, сезгич, адептүү, коом алдында жоопкерчилик күткөн, тапкыч, жаратман муунду тарбиялап өстүрүү, өнүккөн өлкөлөрдүн демократия жана базар экономикасы жаатындагы тажрыйбаларынан пайдаланып Кыргыз Республикасынын демократиялашуу жана базар экономикасына өтүү процесстеринин тездешине өз салымын кошуу, изилдеп-иликтеп өрчүтүү, басып чыгаруу, маалымат технологияларды жаратуу жумуштарына материалдык көмөк көргөзүү жолу менен дүйнөлүк илим адабиятынын өрчүтүлүшүнө жана дүйнөдөгү маалыматтын жайылышына өз салымын кошуу, түрк дүйнөсү жаштарын, улуттук байлыктарын барктаган ошол эле маалда дүйнөлүк көз-карашты билген инсан катары тарбиялоо, эл аралык даражада тандалма адамдардын мүчөлөрү катарына кошуу, келечектеги муунду ар тараптан билгин, өзүнө ишенген, маселеге сын көз менен караган, ар тарабын баамдаган, ойлоп иш кылган, дайыма өзгөрүп турган коомго тез көнүшүп кеткен, демократиянын шарттарын аздектеген, кыймылдуу, тобокелге сала билген, ишбиргелике ачык, эркин ойлогон, тапкыч, иликтенген, искусствого баа берген, өнөргө шыктанган инсан катары тарбиялоо, элге керектүү жогорку билимдүү же магистр даражасын алган адистерди тарбиялап чыраруу.
Кеңештер Бирлиги
Абадан кол салууга каршы коргонуу аскерлери
Абадан кол салууга каршы коргонуу аскерлеринин (1948-жыл) курамына: В состав войск ПВО (1948 год) входили:
Штаб-квартира Балашиха шаары.
Согуштук-деңиз флоту
ССРС Согуштук-аба күчтөрү уюштуруучулук менен : суу астындагы, суу үстүндөгү, деңиз авиациясынан, жээктеги ракета-артериялык аскерлерден, жана деңиз жөө аскерлеринен турган. Анын курамына булардан тышкары, Жардамчы флоттун корабль жана судналарын, атайын аскерлердин бөлүктөрүн жана ар-кандай кызмат түрлөрүн камтыган. Согштук-аба күчтөрүнүн негизги түрлөрүн суу астындагы күчтөр жана деңиз авиациясы түзгөн.
ССРС Согуштук-аба күчтөрүнө: ССРСогуштук-аба күчтөрүнүн Коргоо Министрлигинин орун басарынын кызматын ээлеген Жогорку Башкы Командачы(командачы, Республика Деңиз күчтөрүнүн башчысы, элдик комиссар, министр) башкарган. Ага Башкы штаб жана ССРС Согуштук-аба күчтөрүнүн башкаруучулары баш ийген.
ССРС Корго Министри кызматын ээлеген, Согуштук-аба флотунун Жогорку Башкы Командачылары:
Калкы
ССРСтин 1977-жылдагы Конституциясы «жаңы тарыхый жалпылык - Совет эли» түзүлгөндүгүн жарыялаган. Орустар эң көп сандуу улут (140 млн. ад.) болгон. Аларга украиндер (40 млн.), жана беларустар жакын болгон. Чоң топторду түштүк Азия республикаларында жашаган түрк элдери - казактар, өзбектер, түркмөндөр, кыргыздар түзүшкөн. Борбордук Азияда тажиктер жашашкан. Закавказьеде - грузиндер, армяндар, азербайжандар. Жаңы республикаларды кошуу менен, ССРС элдеринин үй-бүлөсүнө - литовдор, латыштар, эстондор жана молдовандар киришкен. ССРСте көп сандуу болгондор:татарлар, чуваштар, башкирлер, мордвалар, немецтер, еврейлер жана поляктар. ССРС калкы — 284 млн ад. (1989 )
Улуттук курамы
Кошумча кароого:
Тилдер
ССРС жүз жыйырмадан ашык тилдүү, көп улуттуу мамлекет болгон. Расмий түрдө ССРС тили катары, Советтик Союздун аймагында жашап, анын аймагынан тышкары жакта өзүнчө мамлекеттик түзүлүшүнө ээ эмес, ССРС элдеринин тилдеринин тизмеси болгон.
Формалдуу түрдө 1990-жылга чейин ССРСте расмий же мамлекеттик тилдер (Армения менен Грузиядан тышкары) болгон эмес. ССРСтин бардык тилдери бирдей укукка ээ болушчу. ССРСтин 24.04.1990-жылдагы «ССРС элдеринин тилдери тууралуу» мыйзам, орус-тилин ССРСтин расмий тили катары белгилеген. Иш жүзүндө, албетте, орус-тили улут аралык баарлашуу тили болуп, башка тилдер өзүнүн толук түрдө укугунда жана кызматында бирдей укукка ээ болчу эмес.
География
22 400 000 квадраттык километр аянтты ээлеп, Советтер Союзу дүйнөнүн ири мамлекети болгон. Ал кургактын алтынчы бөлүгүн ээлеп турган, жана анын өлчөмү Түндүк Америка менен бирдей чоңдукта болгон. Европа бөлүгү өлкөнүн төрттөн бирин түзүп, анын маданияттуу жана экономикалык борбору болуп келген. Азия бөлүгүндө (чыгыштан Тынч океанга чейин жана Ооганстан түштүк чек-арасына чейин)  калк азыраак отурукташкан болчу. Советтер Союзунун чыгыштан батышка чейинки узундугу (11 саат арлыктан өткөн) 10 000 км жана түндүктөн түштүккө карай 7200 кмди түзгөн. Өлкөнүн аймагында беш климаттык чөлкөм жайгашкан.
Советтер Союзу дүйнөдөгү эң узун (60 000 кмден ашык) чегара тилкесин ээлеп, Норвегия, Финляндия, Польша, Чехословакия, Венгрия, Румыния, Түркия, Иран, Ооганстан, Кытай, Норвегия, Монголия, Түндүк Корея, Жапония жана АКШ өңдүү мамлекеттер менен чектешкен (1945-жылдан 1991-жылга чейин).
Советтер Союзунун эң узун дарыялары Обь менен Иртыш (5410 км) болгон. Эң бийик тоо — Коммунизм чокусу (7495 м) Тажикстанда жайгашкан. Андан тышкары ССРСтин аймагында дүйнөдөгү эң ири деңиз — Каспий (Иран менен бирге) жана дүйнөдөгү эң чоң жана эң терең тузсуз суулу көл  — Байкал жайгашкан.
Административдик-аймактык бөлүнүшү
Советтер Союзунун жалпы аянты 1991-жылга карата 22,4 млн км² түзгөн. Алгач, ССРСти түзүү келишимине (1922-жыл 30-декабрь) ылайык ССРСтин курамына төмөнкү мамлекеттер: кирген.
1924-жылы 27-октябрьда ССРСтин курамына ОССФРдин жана Бухара Советтик Социалисттик Республикасынын курамынан бөлүнүп чыккан Түркмөн Советтик Социалисттик Республикасы коушлган.
1925-жылы 13-майда ССРСтин курамына ОССФРдин, Бухара Советтик Социалисттик Республикасынын жана Хива хандыгынан бөлүнүп чыккан Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы кирет.
1929-жылы 5-декабрьда ССРСтин курамына 1929-жылы 16-октябрьда Өзбек ССРинен бөлүнүп чыккан Тажик Советтик Социалисттик Республикасы кирген.
1936-жылы 5-декабрьда ССРСтин курамына Закавказ Советтик Социалисттик Федеративдик Республикасынын курамынан бөлүнүп чыккан Азербайжан Советтик Социалисттик Республикасы, Армения Советтик Социалисттик Республикасы жана Грузия Советтик Социалисттик Республикасы кошулат. Алар менен бирге ОССФРдин курамынан бөлүнүп чыккан Казак Советтик Социалисттик Республикасы жана Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы кошулушкан.
1940-жылы ССРСтин курамына Карел-Финдик Советтик Социалисттик Республикасы, Молдова Советтик Социалисттик Республикасы, Литва Советтик Социалисттик Республикасы, Латвия Советтик Социалисттик Республикасы жана Эстон Советтик Социалисттик Республикасы бириктирилген.
1956-жылы Карел-Финдик Советтик Социалисттик Республикасы ОССФРдин курамындагы Карел Автономдук Советтик Социалисттик Республикасы болуп өзгөртүлөт.
1991-жылы 6-сентябрьда ССРС Жогорку Кеңеши Литва ССРдин, Латвия ССРдин жана Эстония ССРдин Советтер Союзунун курамынан чыккандыгын тастыктайт.
1991-жылы 25-декабрьда ССРС президенти М. С. Горбачёв өз калоосу менен отставкага кетет. ССРС мамлекеттик түзүлүштөрү өзүнөн өзү жоюулуп жок болушат.
Ири республикалар өз учурда АССРге, АОго жана областтарга бөлүнгөн. Латвия ССРи, Литва ССРи, Эстон ССРи (1952-жылга чейин жана 1953-жылдан кийин); Түркмөн ССРи (1963-жылдан 1970-жылга чейин), Молова ССРи жана Армения ССРи райондорго гана бөлүнгөн.
ОССФРдин курамына крайлар, ал эми крайлардын курамына - автономдук областтар кирген. ООСФР областтарынын жана крайларынын курамына ошондой эле улут округтары (кийинчереек АО болуп аталгандар) кирген. Андан сырткары Советтери кээ бир ыйгарым укукка ээ болгон, 1977-жылга чейин конституцияда статусу тууралуу эскерилбеген республикалык баш ийүүдөгү шаарлар болгон.
Кээ бир союздук республикалардын (ОССФР, УССР, Грузия Советтик Социалисттик Республикасы, Азербайжан Советтик Социалисттик Республикасы, Өзбек Советтик Социалисттик Республикасы, Тажик Советтик Социалисттик Республикасы) курамына Автономдук Советтик Социалисттик Республикалар (АССР) жана автономдук областтар (АО) кирген.
Кошумча кароого:
Спорт
Olympiaraha 1980 olympialaisista Советские спортсмены, дела шли не очень хорошо во многих видах спорта, и, например, хоккей, lentopallossa, wr, voimistelussa и вес подъемное страна десятилетиями почти полностью подавляющих.[94] Советский Союз принял участие впервые на Олимпийских играх в 1952 года в Хельсинки, и всего Советского Союза, собрались в olympialaisista 473 золото, 376 серебра и 355 из бронзы.[95] Год 1980 kesäolympialaiset в Москве состоялась, но по большей части современной западной boikotoi соревнований в знак протеста против Советского Союза деятельности Афганистан. Аналогичным образом, Советский Союз liittolaismaineen boikotoi рядом коммерческих Лос-Анджелес рас. Когда Советский Союз распался, 12 разведенных стран спортсмены соревновались в летних Олимпийских играх 1992 в Барселоне соединенные с командой, которая часто назначается Содружества Независимых Государств joukkueeksi, даже если Грузия в то время не была частью IVYä (земля, однако, был членом 1993-2008. Команда, показавшая в год зимних Олимпийских игр Albertvillessä. Где kesäkisoissa приехали спортсмены из всех 11 тогда IVYn государств-членов и Грузии, так talvikisoissa команда спортсменов пришли только шесть бывших neuvostotasavallasta, которые были в Армении, Казахстана, Узбекистана, Украины, Беларуси и России. Страны Прибалтики-Эстония, Латвия и Литва были не IVYyn и соревновались, как только Олимпийских игр 1992 года в качестве joukkueinaan. Большинство международных пактов падения Советского Союза seuraajavaltioksi России, но и многих других бывших neuvostotasavallat были все еще в сильной lajeissaan, таких как, например, Литва баскетбол. Особенно командные виды спорта, это значит, что конкуренция kiristymistä: например, хоккей в 2006 году чемпионат гонок участие в российских кроме того, целых четыре больше neuvostotasavaltaa.
Футбол
Хотя Советский Союз не достиг соревнования на Кубок мира по футболу год 1966 четвертое место для лучших результатов, завоевали страну, тем не менее, 1960 Чемпионат Европыи в более поздние годы он завоевал три серебряные два olympiakullan и два olympiapronssin. Seuratasolla Динамо Киев выиграл европейский Кубок обладателей кубков два раза и "Динамо " Тбилиси один раз. Также "Динамо " Москва есть же в финале Кубка игры плей-офф. Киевское " Динамо " успехов и Советского Союза в 1988 году EM завоевал серебряную медаль в фоновом режиме была ukrainalaisvalmentaja Валерий Лобановский и его применимость геймплей.
Баскетбол
Международный турнир по баскетболу Советского Союза было то, hallinneen США за почти как ясно номер два, который завоевал две золотые медали и заняла должен каждый osallistumiskerrallaan. Баскетбол Мм-конкурсы успех был так хорош, и Советский Союз был трехкратным чемпионом мира. Европейские страны собрали в общей сложности 14.[96]
Хоккей
Советский Союз управлял международной хоккейной в течение многих лет, безусловно, завоевав восемь золотых медали (с четвертого хотя olympialipun ниже) и 22 чемпионатах мира. Так как Олимпийские игры Мм-kilpailuissakin страны заняла должен каждый osallistumiskerrallaan и получил в общей сложности 10 Олимпия и 34 мм-медали. Сборная красного peliasujen, Финляндии стали называть Советский Союз edustusjoukkuetta ”Punakoneeksi”. Seurajoukkuetasolla часто лучшее время joukkueeksi оценили Московский ЦСКА выиграл Кубок европейских чемпионов в 20 раз и том же городе Крыльями Советов один раз.[97]
Волейбол
Советский Союз мужчины lentopallomaajoukkue по-прежнему наиболее успешных в мире lentopallomaajoukkue. Он выиграл три золотые медали, шесть мм-золото, а двенадцать умножить на EM- " золото " и четыре раза в Кубке мира. Кроме того, команда дошла до одиннадцати других медалей arvokilpailuista. Команда из наиболее известных игроков были, в частности, Viljar Лура, Олег Молибога, и Юрий Сапега. Команды тренировал в частности, Vjatšeslav Платонов, который тренировал позже в его карьере, и в Финляндии.[98]
Тимол
Тимол, 2 изопропил-5-метилфенол — өзгөчө жыттуу, сууда эрибеген, орг. эриткичтерде эрүүчү түссүз кристалл. Балкып эрүү t 51,5°С, кайноо t 232,9°С. Т. фенолдор бардык реакциясы мүнөздүү. Ал кээ бир эфир майларында кездешет. Т. өндүрүштө пропиленге СН3-СН=СН2 м-крезолду СН3-С6Н4ОН кошуу менен алышат. Т. ментол, кээ бир химиялык индикаторду алууда сырьё катары, ошондой эле медицинада колдонулат.
Эшлэнд (Огайо)
Эшлэнд (Огайо) (Ashland) — Огайо штатынын Ashland округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 21249 киши. Болжолдуу аянты - 26.9 км². FIPS коду — 39-02568.
Кинотасма
Кинотасма, киноплёнка — бир нече катмарлуу, эки чети тепчилме тешик жана жарык сезгич, ийилчээк тасма түрүндөгү материал. Ал — кино тартууда жана кинофильмдердин көчүрмөлөрүн басуудагы эң негизги каражат. Плёнканын чийки заты — кебез. Плёнка чыгаруучу химиялык заводдордо кебез механикалык аралашмалардан бөлүнүп, майы чыгарылып, агартылып таза жуулат. Ал уксус кислотасына аралаштырылып, ацетилцеллюлоза алынат. Ага ацетон кошулуп, коюу аралашма түзүлөт. Буга пластификатор заттарын (камфара, диэтилфталат, трифенилфосфат ж. б.) кошкондо ийилчээк касиетке ээ болот. Коюу аралашма атайын машиналарга куюлуп, андан кинотасманын негизи алынат. Негиздин үстүнө атайын жасалган аралашмалар (эмульсия, ортоңку жана сырткы катмарлардын аралашмалары) машиналар менен куюлат. Ортоңку катмар плёнканын негизи менен эмульсияны (жарыкты сезүүчү катмарды) тыгыз бириктирип, сырткы катмар плёнканы буралуудан сактайт. Плёнканын эң негизгиси — эмульсия катмары. Эмульсия таза желатинден алынат. Плёнкалар түстүү жана түссүз болуп бөлүнөт: биринчисине ДС-5М, ЛН-7, экинчисине КН-1, КН-2, КН-3, КН-4 плёнкалары кирет.
Экономикалык биримдиктин демократиялык партиясы
"Экономикалык биримдиктин демократиялык партиясы" - Кыргыз Республикасындагы саясий партиялардын бири. Мамлекеттик официалдуу каттооодон 1994-ж. 10-декабрда өткөн.