cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кубанычбек Таабалдиев
Кубанычбек Таабалдиев (Кубан Абдымен), 1956-ж. Ысык-Көл облусуКаракол шаарында туулган. 1979-жылы Новосибирск шаарындагы Академгородокто мамлекеттик университетти физика кесиби бойунча аяктаган. 1979-1985-жылдары Фрунзе шаарындагы политехникалык институтта илимий кызматкер болуп иштеген. 1985-87-жылдары аскер кызматын өтөгөн. 1987-89-жылдары мурдагы институтта илимий кызматкер болуп иштеген. 1989-1992-жылдары Москва мамлекеттик университетинин механика-математика факультетинин аспиранты болуп окуган жана 1993-жылы МГУда аэродинамика багытында физика-математика илиминин кандидатыгына диссертация жактаган. 1990-1992-жылдары Москвадагы "Независимая газетасынын" Борбордук Азия жана Кыргызстан бойунча кабарчысы болуп иштеген. 1993-94-жылдары Бишкекте "Кутбилим" гезитинин бөлүм башчысы болуп иштеп, саясый-коомдук темаларга арналган көптөгөн макалаларды жарыялаган. 1994-95-жылдары АКШда Иллинойс штатында Бредли университетинин коммуникация кесиптиги бойунча стажировкадан өткөн. 1995-96-жылдары Бишкектеги АКШ элчилигинин ЮСИА бөлүмүнүн коомдук иштер бойунча кеңешчиси болуп иштеген. 1996-98-жылдары Би-Би-Си радиосунун Дүйнөлүк кызматынын Борбордук Азия бөлүмүнүн продюссери болуп эмгектенген. Анлис жана орус тилдеринде бир топ макалаларды жарыялаган. 1998-2006-жылдары Кыргыз улуттук "Кабар" маалымат агенттигинин директору болуп эмгектенген. 2006-07-жылдары АКШда Фулбрайт программасынын катышуучусу катары Монтана штатындагы Монтана университетинде Американын аймактык жана регионалдык массалык маалымат каражаттарынын абалы бойунча изилдөө жүргүзүп, бир нече эл аралык конференцияларда Кыргызстандагы абал жана ММКлары бойунча докладдарды жасаган. 2002-жылдан бери Кыргыз-Түрк Манас университетинин коммуникация факультетинде журналистика бөлүмүнүн ага окутуучусу болуп эмгектенет. 2008-жылы "Zpress.kg" маалымат агенттигин негиздеп, анын жетекчиси болуп иштейт. 2010-жылдын аягында Кыргыз окмотунун Аппаратынын Маалымат болумунун жетекчиси болуп, 2011-жылдын февралына чейин эмгектенген. 2011-жылдын 11 февралында Кыргыз Республикасынын Президентинин жарлыгы менен Кыргыз Улуттук "Кабар" маалымат агенттигинин директору болуп экинчи жолу дайындалат. Биринчиси 1998-2006-жылдары болгон.
Расмеке (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Расмеке — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Расмекеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 275 киши. Почта индекси — 452243, ОКАТО коду — 80240865003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кызыл-Булак (Кара-Кулжа району)
Кызыл-Булак (Кызыл-Булак) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Сары-Булак айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 519 киши.
Macintosh
Көп маселелүү режимдүү Macintosh Apple иштетүү системи колдонуучунун графиктик интерфейсин уюштурган алгачкы коммерстик систем болгон. Ал 1984-жылы Macintosh компьютерлери үчүн иштелип чыккан, аны пайдалануу жеңил жана башка колдонуучунун графиктик интерфейсин уюштурган көпчүлүк системдер үчүн модель болгон. Жакынкы убакытка чейин Macintosh иштетүү системи Apple чыгарган компьютерлерде гана иштетилген. Азыркы учурда компьютердин башка өндүрүү-чүлөрүнө дагы иштетүү системи сатылды. MacOS деп аталган иштетүү системинин акыркы версиясынын айырмаланган элементтери тармак менен иштегенди, ичине орнотулган колдоону, электрондук почтону жана кеңири кадамдуу аныктагыч (жардам – Help) системин камтыйт.
Фитопланктон
Фитопланктон (гр. phyton – өсүмдүк, planktos - адашкан) – суунун деңгээлинде асылган абалда жашоочу өсүмдүк. Буга жашыл, диатом, көкжашыл жана башка балырлар кирет.
Вынош (дарыя)
Вынош — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Княжая дарыясынын оң жээгинен 63 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гельминтозооноздор
Гельминтозооноздор (гр. hеlmins, hеlminthos курт жана zōon жаныбар, nоsos оору) — малдын гельминтоздор тобуна кирүүчү ылаңдар тобу. Адамга да жугат. «Гельминтозооноздор» терминин 1929-ж. К. И. Скрябин менен Р. С. Щульц киргизген. Биоген. адаптациянын негизинде облигаттык жана факультативдик болуп бөлүнөт. Облигаттык гельминттер киши жана жаныбарлардын кээ бир түрлөрү (сүт эмүүчүлөр, балыктар жана башка) менен байланышта болуп, ар кандай жол менен (тамак-аш, жем-чөп, суу жана башка аркылуу) ооруга чалдыктырат. Мисалы, киши дифиллоботриоз козгогучунун акыркы, эхинококкоз менен альвеококкоздун аралык, тениоз менен трихинеллёздо аралык жана акыркы ээси. Кээ бир гельминтозооноздордун козгогучтары (тениоз жана башка) кишиден жаныбарга (антропозоогельминтоздор), тескерисинче жаныбардан кишиге (трихинеллёз жана башка) жугушунда (зооантропогельминтоздор) экологиялык факторлордун ролу чоң. Гельминтозооноздордун бир тобу кишинин денесинде көбөйөт, бирок өнүгүү цикли аягына чыкпайт, көпчүлүк учурда алар ар кайсы ткандарда орун алып, оор патологиялык өзгөрүүлөргө дуушарлантат (чочконун аскаридасы, токсокарлар жана башка). Факультативдик гельминтозооноздор адамга жукса оору козгойт, эгерде жукпаса, өз алдынча өсүп, өөрчүп, көбөйүүгө жөндөмдүү. Д. Раимбеков.
Карбалас Бакиров
Бакиров Каралбас - акын жана котормочу.
Кыргыз Республикасынын эл акыны (2019).
1971-жылы Өзгөрүш орто мектебин бүтүрүп, бир жыл чабан болуп иштеген. 1972-1977-жж. Киев шаарында Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн. 1975-1979-жж. Ош мамлекеттик педагогикалык институтунун филология факультетинде окуган. 1979–1992-жж. КРнын Жазуучулар союзунун алдындагы үгүт бюросунун корреспонденти, 1992–2000-жж. «Кыргыз Туусу» гезитинде маданият жана искусство бөлүмүнүн башчысы, 2000–2003-жж. Кыргызпатентте (Илим жана интеллектуалдык менчик боюнча мамлекеттик агенттик) котормочу болуп эмгектенген. 2003-жылдан «Эркин-Тоо» гезитинде маданият, адабият жана искусство бөлүмүнүн башчысы болуп иштеп келе жатат. 2005-жылы КРнын Президентинин Ардак грамотасы менен сыйланган. Бир нече поэзия фестивалдарынын лауретаы. Алгачкы ыры 1969-жылы «Кыргызстан пионери» гезитине жарыяланган. 2003–2006-жж. Түркиянын Сивас, Элазыг шаарларында өткөн Түрк тилдүү өлкөлөрдүн акындарынын эл аралык жолугушуусуна жана «Хазар поэзия кечтери» фестивалынын катышуучусу. 1992-жылдан бери Кыргызстан Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Жарык көргөн китептери
Кыргыз тилинде
Котормолору
Бизгинды дарыясы
Бизгинды (Клы) — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Кичи Кизил дарыясынын оң жээгинен 49 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гельминтология
Гельминтология - (гр. hеlmins, hеlminthos курт жана ...логия) мите курттар (гельминттер) жана алар козгоочу оорулар (гельминтоздор) жөнүндөгү илим. Гельминтология көпчүлүк биологиялык илимдер (зоология, медицина, ветеринария жана фитопатология) менен тыгыз байланышта. Ал теориялык жана колдонмо маселелерди камтыйт. Теориялык маселелерге гельминттердин тарыхый өөрчүшүн, морфологиясын, физиологиясын, биохимиясын, алардын биологиялык жана экологиялык өзгөчөлүктөрүн, жаныбарлар дүйнөсүндө ээлеген ордун, таралышын, адамга, айбандарга жана өсүмдүктөргө тийгизген таасирин изилдейт. Колдонмо гельминтология гельминтоздордун клиникасын, диагноздоо методдорун үйрөтөт, эпидемиологиясын жана эпизоотологиясын изилдеп, анын негизинде гельминтоздорду алдыналуу, дарылоо иш-чараларын иштеп чыгат. Негизги бөлүмдөрү: жалпы (гельминттердин фаунасын, систематикасын, биологиялык циклин жана башка изилдейт); медицтналык, ветеринардык, агрономиялык гельминтология же фитогельминтология. Гельминтологиянын өсүшүнө К. И. Скрябиндин жана анын мектебинин салымы чоң. Адабият: Скрябин К. И., Шульц Р. С. Основы обшей гельминтологии, М. 1940.
Миллертог (Оклахома)
Миллертог (Оклахома) (Millerton) — Оклахома штатынын McCurtain округуна караган АКШ шаары.
Ялипи-Яха
Ялипи-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хэхэ-Яха дарыясынын оң жээгинен 9 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Сары-Күңгөй
Сары-Күнгөй (Сары-Күнгөй) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Сары-Булак айыл округу составына кирет.
Эски юрман (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Эски юрман — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Расмекеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 129 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Гельминтоспориоз
Гельминтоспориоз — өсүмдүктүн Helminthosporium уруусундагы мите козугарындар пайда кылуучу илдети. Негизинен дан өсүмдүктөрү жана нымдуу райондордо кээ бир техникалык өсүмдүктөр жабыркайт. Өсүмдүк жалбырагын жана данын темгил так басып, карарып, тамыры менен сабагы чирийт. Илдет үрөн жана өсүмдүк калдыгы менен тарайт. Арпа (тилке темгил жана калбыр темгил), сулу, жүгөрү, шалы, апийим, гозо чанагынын гельминтоспориозу көбүрөөк таралган. Арпанын тилкетемгили өсүмдүктүн эң коркунучтуу илдетинин бири, анда жалбырагын так басып, бозоруп, куурап калат. Дүмбүлү карарат. Калбыртемгилде жалбырагына саргыч кырбылуу боз так түшөт. Даны күрөң түскө айланат. Сактануу чаралары: тоңдурма айдоо, фосфор-калийлүү жерсемирткич чачуу жана башка, паянын минералданышын тездетүүчү агротехникалык чараларды көрүү, өсүмдүк калдыгын өрттөп жок кылуу; үрөндү себер алдында тазалоо, сорттоо жана дарылоо.
Нечавож
Нечавож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Неча дарыясынын сол жээгинен 13 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 37 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кочкор-Ата (Ноокен району)
Кочкор-Ата — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Ноокен районундагы айыл. Момбеков айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 287 киши (2009-жылы).
Мейду-Хем дарыясы
Мейду-Хем — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Онгураш дарыясынын сол жээгинен 27 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кирса дарыясы
Кирса — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Кичи Кизил дарыясынын сол жээгинен 41 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Выношкова (дарыя)
Выношкова — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пеженга дарыясынын оң жээгинен 37 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кабарлоо кызматы
Кабарлоо кызматы(Notification service-Служба оповещания). Кездешкен системдик окуялар жөнүндө колдонуучуларга жана компьютерлерге кабардандыруу үчүн сервер жана башка кызматтар колдонгон кызмат. Кабарландыруу кызматы иштөө үчүн билдирүү (кабарлоо) кызматы зарыл, бул болсо кабарландыруу кызматына же администраторго билдирүүлөрдү жиберүү жана кабыл алууга жооп берген програмдык компонент.
Курулуш (Ноокен району)
Рахманжан (кырг.: Рахманжан) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Ноокен районундагы айыл. Ноокен айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 4 219 киши.
Гематология илимий борбору
Гематология илимий борбору КРдин саламаттык сактоо министрлигинин гемотология, кемикти трансплантациялоо жана радиациялык медицина боюнча илимий, дарылоо жана окутуу иштерин жүргүзүүчү мекеме. 1997-ж. уюшулган. Анын гематология, реанимация жана интенсивдүү терапия, радиациялык медицина, бийиктоо гематологиясы, кемикти трансплантациялоо бөлүмдөрү бар. Андан тышкары амбулаториялык диагноздоо, лабороториялык диагноздоо, трансфизиология, физиотерапия жана башка кошумча бөлүмдөрү иштейт. Ошондой эле клиникалык гематология жана электрондук микроскопия, биохимия жана гемостаз, иммунология, цитозихимия, цитогенетика жана башка илимий лаборлары бар. Борбордо КР УИАнын 1 корр. мүчөсү, 5 илимдин доктору, 4 илимдин кандидаты эмгектенишет (2007). Адабият: Раиымжанов А. Р. Апластическая анемия и горный климат. Б., 2002.
Мейрык-су дарыясы
Мейрык-су — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Узун-Кара-су дарыясынын оң жээгинен 3 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жыныстык жол менен жугуучу инфекциялар
Жыныстык жол менен берилүүчү инфекциялар (ЖЖБИ) — бул адамдан адамга, негизинен жыныстык байланыш аркылуу жугуучу инфекциялар.
Жыныстык жол менен жугуучу инфекциялар ата мекендик медицинада венерикалык оорулар тобуна киргизилген. Жыныстык жол менен жуккан 30дан ашуун ар кандай бактериялар, вирустар жана мителер бар. Жыныстык жол менен эң көп тараган оорулар: гонорея, хламидиялык инфекция, сифилис, трихомоноз, шанкр, жыныс герпеси, жыныс органдарынын папилломалары, адамдын иммундук жетишсиздик вирусу (ВИЧ) жана В гепатит инфекциясы.
Жалпы маалымат
ЖЖБИ жыныстык катнаш аркылуу, анын ичинде вагиналдык, аналдык жана оралдык секс аркылуу тарайт. Мындан тышкары, бир катар ЖЖБИ кан же кан азыктары аркылуу дагы жугат. Көпчүлүк ЖЖБИ, анын ичинде хламидиоз, гонорея жана негизинен гепатит В, КИВ жана сифилис кош бойлуулук жана төрөт учурунда энеден балага жугушу мүмкүн.
ЖЖБИнин көпчүлүгү эч кандай жышаандарсыз же жеңил жышаандар менен коштолгондуктан, ЖЖБИ байкалбай калышы мүмкүн.
Айрым учурларда ЖЖБИ бул инфекциянын түздөн-түз таасиринен тышкары туум улоо саламаттыгына дагы кесепеттерин тийгизиши мүмкүн (мисалы, тукумсуздук же энеден балага жугуу). ЖЖБИнин энеден балага жугушу түйүлдүктүн өлүү төрөлүшүнө, жаңы төрөлгөн балдардын өлүмүнө, наристенин төмөн салмак менен жана эрте төрөлүүсүнө, сепсиске, пневмонияга, жаңы төрөлгөн балдардын конъюнктивитине жана тубаса аномалияларга алып келиши мүмкүн.
ЖЖБИ негизги жышаандары
ЖЖБИ айкын жышаандары байкалбай эле өөрчүй бериши мүмкүн. Мындай оорулардын жалпы жышаандарына төмөнкүлөр кирет:
Кеңеш берүү жана жүрүм-турумду өзгөртүүгө багытталган ыкмалар
Кеңеш берүү жана жүрүм-турумду өзгөртүүгө багытталган иш-чаралар ЖЖБИнин (КИВдин да), ошондой эле күтүлбөгөн кош бойлуулуктун алдын алуунун негизги жолу болуп саналат. Буга төмөнкүлөр камтылат:
Мындан тышкары, кеңеш берүү адамдарды ЖЖБИнин жышаандарын таанууга жана алардын өздөрүн же жыныстык өнөктөштөрүн медициналык жардамга кайрылуу мүмкүнчүлүгүн жогорулатууга өбөлгө түзөт.
Бөгөт ыкмалар
Презервативди туура жана ырааттуу колдонуу  ЖЖБИден, анын ичинде КИВден сактануунун эң натыйжалуу ыкмаларынын бири болуп саналат. Бирок алар денени толугу менен сактабагандыктан, тери  менен жыныстык эмес физикалык байланышта болгон учурда жугуучу ЖЖБИден (мисалы, герпес, венерикалык сөөл, сифилис, бит жана котур сыяктуу) толугу менен коргой албайт.
Коопсуз секс ЖЖБИ алдын алат
Коопсуз секс – жыныстык жол менен жугуучу ооруларды, айрыкча ВИЧти жуктуруу же жугузуп алуу тобокелдигин азайтуу үчүн ар кандай ыкмаларды же каражаттарды (мисалы, презервативди) колдонгон сексуалдык активдүүлүк.
Социалдык факторлор:
Коопсуз жыныстык катнашка эмне тоскоол болот:
ЖЖБИни диагноздоо
ЖЖБИни диагноздоого төмөнкүлөр кирет:
TORCH инфекциясын лабораториялык текшерүүдөн өткөрүү пландаштырылган кош бойлуулуктан 2-3 ай мурун жүргүзүү туура болот. Бул тиешелүү дарылоону жүргүзүүгө жана алдын алуу чараларын көрүүгө мүмкүндүк берет.
Материалдарды чогултуу ыңгайсыздыкты жаратпайт жана аз гана убакытка созулат.
ЖЖБИ дарылоо
Айрым ЖЖБИнин алдын алуучу биомедициналык иш-чараларга чоӊ эркектердин сүннөткө отургузулушу кирет.
Жоопкерчилик
Кыргызстанда адамдын иммундук жетишсиздик вирусун же адам өмүрүнө кооптуу болгон башка айыккыс жугуштуу ооруну жуктуруу кылмыш жоопкерчилиги катары каралат. Андай адамдар түзөтүү жумуштары менен жазаланып, айып пул салынат жана үч айдан беш жылга чейин эркинен ажыратылат.
Ямбо-Яха (Ямбо-Яха куймасы)
Ямбо-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ямбо-Яха дарыясынын сол жээгинен 28км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Геми...
Геми... - (гр. hеmi жарым-жартылай) татаал сөздөрдүн «жарым», «теңи» деген маани берүүчү биринчи бөлүгү (мисалы, гемигилея).
Adobe page maker
Aldus Inc басма фирмасы иштеп чыккан үстөл басма програм. Кийин бул програмды Adobe System басмаканасы сатып алган жана өркүндөткөн. Програм чоң эмес жана орто басылмаларды басуу үчүн иштеп чыгууга багытталган. Аны Windows, Macintosh иштетүү системдери колдойт.
Чиритүүчү бактериялар
Чиритүүчү бактериялар - өсүмдүктүн тамырын, сабагын, түймөгүн, мөмөсүн жана башка органдарын бузуучу бактериялар. Алар өсүмдүктө түрдүү дарттарды пайда кылып, соолутат, кара күйүккө окшотуп чиритет. Булар Pseudomonas, Xanthomonas жана башка тукумдарынын фитопатогендик түрлөрү.
Урал (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Урал — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Расмекеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 58 киши. Почта индекси — 452243, ОКАТО коду — 80240865005.
Тегерек-Саз
Калкы
Калкы - 793 киши.
Урал (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Гeмaтомa
Гeмaтомa - (гемато... жана ...ома) кырсыктан же оорунун кесепетинен кантамыр жабыркаганда ткандарда кандын чогулушу. Мында кан толгон көңдөй пайда болот. Гематома бир нерсеге урунган жерде кантамыр жарылганда же кандын уюшу бузулганда келип чыгат. Ошондой эле кантамырдын патол. өзгөрүүсү (мисалы, атеросклероздо) да түрткү берет. Ал тери алдында, сөөк үстүндө, булчуңда, былжыр челде, ички органда жана башка кездешет. Анча чоң эмес гематома жумшак ткандар бир нерсеге урунгандан болот, урунган жер ооруп, шишимик тартып көгөрөт. Ага муздак басып, катуу таңып коюу жана башка жардам көрсөтүлгөндө жок болуп кетет. Чоң гематомада, мисалы, мээ, боор, көк боордун жана башка органдардын гематомасында жабыркаган адамды токтоосуз ооруканага жеткирүү керек.
Хлорелла
Хлорелла (Chlorella) - микроскоптук кичинекей, бир клеткалуу жашыл балыр. Курамында көптөгөн белокту, майды, витаминдерди кармайт. Клеткалары шар же эллипс түрүндө, жылма чел кабык менен капталып, чөйчөкчө түрүндөгү храмотофорлуу, ядросу бирөө. Көбөйүүсү афтоспоралар аркылуу өтө тездикте жүрөт. Тузсуз жана деңиз сууларында, нымдуу топуракта өсөт. Культурага тез көнүп, тоютка, тамак-ашка, дары-дармекке, булганыч сууларды тазалоого, космостук учууларда жана деңиз алдындагы кемелердеги абаны тазалоого колдонулат.
Кадыров Ысмайыл
Кадыров Ысмайыл (М.Жаныбек) – балдар акыны, жазуучу, журналист, котормочу жана энциклопедист. Нарын облусунун Ат-Башы районунун Жаңы-Күч айылында 1951-жылы 16-июлда туулган.
1968-жылы М. И. Калинин атындагы орто мектепти, 1977-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин механика-математика факультетин аяктап, 1983–1984-жылдары Москва шаарынын полиграфия институтунда дасыгын жогорулаткан. 1977–2000-жылдары Кыргыз Совет энциклопедиясынын Башкы редакциясында илимий редактор, улук илимий редактор, жетектөөчү редактор, 2000–2019-жылдары Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Аппаратында референт, эксперт, сектор башчысы, 2019-2022-жылдары Кыргыз Республикасынын Президентинин Иш башкармасында адис болуп иштеген. 2023-жылдан Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил жана тил саясаты боюнча улуттук комиссиянын алдындагы Кыргыз энциклопедия жана терминология борборунда башкы адис болуп эмгектенет. 2022-жылдан «Кыргыз тили» коомунун президентинин кеңешчиси. Мамлекеттик кызматтын1-класстагы кеңешчиси. 1998-жылдан Терминология комиссиясынын мүчөсү. 2021-жылдан И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинин Ардактуу профессору. Алгачкы ырлары «Ленин» жана «Тоолор» деген ат менен 1969-жылы Ат-Башы райондук «Жеңиш жолу» гезитине, «Алгачкы таң тосуу» деген ыры 1972-жылы 4-июлда республикалык «Ленинчил жаш» гезитине басылган.
Тунгуч ырлар жыйнагы «Жаштар үнү» сериясында 1988-жылы «Мектеп» басмасынан жарык көргөн.
Кыргыз Совет Энциклопедиясы (4–6-томдору, 1979–1980), Советтик энциклопедиялык сөздүк (4-том, 1987), Үй тиричилигинин кыскача энциклопедиясы (1989), Кыргыз жергеси (энциклопедия, 1990), Айыл чарба энциклопедиясы (1990), Математика (кыскача энциклопедия, 1991), Ден соолук (Медициналык энциклопедия, 1991), Бул ким. Ал эмне? (Балдар энциклопедиясы, 1992, 2-басылышы, 2000), Физика (Кыскача энциклопедия, 1994), Чүй облусу (1994), Ысык-Көл облусу (1995), Манас (Энциклопедия, 1, 2-том, 1995), Талас облусу (1995), Нарын облусу (1998), Кыргызстан (Энциклопедия, орусча, кыргызча, 2001), Физкультура жана спорт (Энциклопедия, 2002), Жалал-Абад облусу (2003), Кыргыз тарыхы (Энциклопедия, 2003), Кыргызстан географиясы (2004), Астрономия (Энциклопедиялык окуу куралы, 2004), Кыргызстан (Улуттук энциклопедия, 1-7-том, 2006–2015). энциклопедияларынын авторлорунун бири.
«Кыргызстан-Сорос» фонду тарабынан 1999, 2000-жылдары чыгарылган 2 томдук «Кыргыз поэзиясынын антологиясынын» редактору.
1994-жылы «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер» наамы берилген, 2011-жылы Кыргыз Республикасынын Ардак грамотасы, 2021-жлы «Даңк» медалы менен сыйланган. 2016-жылдан Нарын облусунун Ардактуу атуулу.
1997-жылы «Кыргыз Республикасынын билим берүү отличниги», 2002-жылы «Кыргыз Республикасынын кесиптик-техникалык билим берүү отличниги», 2011-жылы Маданияттын мыкты кызматкери, 2014-жылы Кыргыз Республикасынын мамлекеттик кызматынын отличниги төш белгилери, «Кыргызстандын профсоюздарына сиңирген эмгеги үчүн» КПФнын Ардак төш белгиси, 2021-жылы Кыргыз Республикасынын Педагогдор коомунун «Педагогиканын каарманы» медалы менен сыйланган.
2004-жылы Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун балдар адабияты боюнча Тоголок Молдо атындагы адабий сыйлыгынын, 2017-жылы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн балдар адабияты жаатындагы сыйлыгынын лауреаты болгон. 2021-жылы «Кыргыз акын-жазуучулары» коомдук фондунун «Алтын калем» диплому менен сыйланган. 2021-жылы «Литературная Азия» эл аралык адабий конкурсунун жеңүүчүсү.
1980-жылдан СССР жана Кыргызстан Журналисттер союзунун, 1990-жылдан Айтматов клубунун, 1994-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун, 2007-жылдан Кыргыз Республикасынын Маданият ишмерлери ассамблеясынын мүчөсү.
Айрым ырлары, аңгемелери орус, түрк тилдерине которулган.
Кыргыз тилинде
Аскер иши боюнча терминдердин орусча-кыргызча сөздүгү. – Ф.: Илим басмасы, 1986. – 284 бет, 2-басылышы 2017, 364 бет (авторлош).
Түймө өнөрү: Маалымдама-популярдуу басылма. – Б.: Кыргызстан, 1987. – 56 бет.
Математика: Терминдердин түшүндүрмө сөздүгү. – Ф.: КСЭнин башкы редакциясы, 1-басылышы, 1989, 2003. – 208 бет (авторлош).
Түстөн чыккан түркүн сөз: Балдар үчүн ырлар. – Б.: «Салам» ЖЧК, 1998. – 72 бет.
Ойрон кыргыз, ойлон кыргыз: Ырлар. – Б.: «Салам» ЖЧК, 1998. – 64 бет.
Чымчым аңгемелер, чырылдаган ойлор: Проза жыйнагы. – Б.: «Бийиктик» басмасы, 2002. – 68 бет.
Таблицалар: «Математика башталгыч мектепте», «Математика негизги жана орто мектепте», 160 плакат, «МОК» басма борбору, 2003 (авторлош)
Сандар санаты: Балдар үчүн ырлар. – Б.:«Кутаалам» ЖЧК, 2008. – 26 бет.
Кыргыздын Гиннесс китеби. – Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2008. – 216 бет.
Көк-Таш (Ноокен району)
Калкы
Калкы ― 13 киши (2009-жылы).
Кадыров Ысмайыл
Кыргыз тилинде
Тамга сандык, сөз куржун: Балдар үчүн ырлар. – Б.: «Гүлчынар» ЖЧК, 2010. – 92 бет.
Төрт түлүк: Балдар үчүн ырлар. – Б.: «Гүлчынар» ЖЧК, 2010. – 56 бет.
Сатыбалды Нааматов: Көркөм публицистикалык баян. – Б.: Ж.И.Темирова, 2010. – 165 бет.
Математика боюнча маалымдама. – Б.:«Кутаалам» ЖЧК, 2012. – 144 бет.
Матай бий. – Б.:«Салам» басма үйү, 2012. – 196 бет.
Макал-лакаптар, нуска сөздөр, накыл кептер, залкар ойлор. – Б.: «Бийиктик Плюс» басмасы, 2012. – 544 бет(авторлош).
Инновациялык терминдер жана түшүнүктөр сөздүгү. – Б.: 2012.
Кыргыз маданиятынан тамган тамчылар. – Б.: «Бийиктик Плюс» басмасы, 1-басылышы 2011 (206 бет), 2-басылышы 2014 (300 бет).
Дил мүрөк (ырлар, балдар ырлары, проза). – Б.:«Бийиктик Плюс» басмасы, 2015, 554 бет.
Өчпөс из калтыргандар (мектеп окуучулары жана студенттер үчүн энциклопедия. – Б.: «Бийиктик Плюс» басмасы, 2016, 312 бет.
Көп билгенге дилгирмин. Балдар ырлары. – Б.: «Турар» басмасы, 2018, 112 бет.
Сагымбайдын «Манасын» сактап калган Ыбырайым Абдырахманов.– Б.:«Салам» басма үйү, 2018. – 65 бет.
Меймандар үчүн кыргызча-орусча сүйлөшмө.– Б.: «Avrasya Press» басмаканасы, 2017. – 60 бет.
Жамгыр ырлар.– Б.: «ЧП Абыкеев А.Э.» жеке менчик басмасы. 2020, 150 бет.
Ниаель (Сывъю куймасы)
Ниаёль — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сывъю дарыясынын оң жээгинен 20 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Кадыров Ысмайыл
Кыргыз тилинде
Төрт түлүк. Балдар үчүн ырлар. – Б.: «Таалим форум» КФ, 2020, 68 бет.
Ниаель (Сывъю куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кадыров Ысмайыл
Кыргыз тилинде
Математик - гиннесчи. – Б.: «Махспринт» басмасы, 2022, 314 бет.
USAIDдин «Окуу Керемет» долбоорунун алкагында 2021-жылы «Жандуу жаратылыш», «Ат чабыш», «Фигуралар», «Инженер деген ким», «Камгак менен коко тикен», «Кимиси коркок», «Санак ырлары», «Арууке китепке кандайча кызыгып калды», «Канча», «Тушоо той», «Дөө менен бөө» деген электрондук китептери https://kitep.edu.gov.kg/ru/cataljg/all_books_for_child/okuukeremet_kg (In Ryrlyz) сайтына, бул китептер BLOOM Library эл аралык электрондук китепканага да жайгаштырылган.
Кыргыздын Гиннесс китеби же рекорддор, эң, эң... алгачкы, биринчи, тунгуч, карлыгач, баштоочтор жана башка тууралуу Жаныбек жыйнак. Үндүү китеп. Кыргыз азиздер жана дүлөйлөр коомунун жазуу кичи студиясында жазылган. Окуган Мааткеримова Т. Угуу мөөнөтү: 6 саат 10 мин., 2011.
Ысмайыл Кадыров менен Жакыпбек Абдылдаевдин «Санактар» деген китебин Мерсико сайты Видео жомок катары чыгарган (2020).
Айрым чыгармалары, Гиннес китеби «Кыргызстандын жаңы адабияты» (Новая литература Кыргызстана) деген көп тилдүү электрондук китепканага (долбоордун автору, башкы редактору жана координатору О.Я.Бондаренко) жүктөлгөн.
«Рухэш" сайтынын электрондук китепканасына да (башкы редактору Олжобай Шакир) айрым аңгемелери, ырлары, публицисткалары, «Өчпөс из калтыргандар" деген китеби киргизилген.
«ФЛЕШМОБ - АНТОЛОГИЯ - 2022-1. Всемирный союз поэтов. «ФЛЕШМОБ Антология ПОЭЗИИ МИРА во всем мире» (первый выпуск, электронная книга, 2022). Сүрөтү, өмүр баяны, «Тынчтык болсун дүйнөдө» деген ыры кирген.
Котормолору
Першина Л.Ф., Петрова С.В. Тигүү өндүрүшүнүн технологиясы. – Б.: Кесип, 1995. – 514 бет.
Гриншпан И.Я. Жекече заказ боюнча эркектердин сырт кийимдерин конструкциялоо. – Б.: Кесип, 1995. – 330 бет.
Жой Маджесиз. Аялдар маселесин изилдөөлөр. – Б.: 2003. – 266 бет.
В.М.Плоских. Биздин Кыргызстан. Популярдуу тарыхый энциклопедия. – Б.: «Сорос-Кыргызстан» фонду, 2004. – 222 бет.
Гендерлик изилдөөлөрдүн негизги курсуна хрестоматия. – Б.: 2004. – 324 бет.
Коллектив. Мен, мектеп парламенти, коом. – Б.: 2006. – 86 бет.
Күмүш жомоктор (Америка жана Австрия элдеринин айбанаттар жөнүндө жомоктору жана мифтери) .– Б.:«Кутаалам» ЖЧК, 2009. – 141 бет.
Балдар энциклопедиясы. Раритет. Б. 2012, ж.б.
Үй-бүлөсү
Жубайы Шарипа педагог, уул-кыздары Эрлан мамлекеттик кызматкер, Марал - педагог, Лазат - медстатист.
Моффетт (Оклахома)
Калкы - 179 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 40-49000.
Хара балырлары
Хара балырлары (Charophyta) - пигменттеринин тобу жана башка өзгөчөлүгү боюнча жашыл балырлар менен жакындашат. Ошондуктан буларды көпкө чейин жашыл балырларга киргизип келишкен. Сырткы көрүнүшү боюнча жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөргө (кырк муунга) окшош. Бул окшоштук – сырткы гана окшоштук. Себеби Х. б-нын денесинде чыныгы тамыр, сабак, жалбырактар жок. Алар көп клеткалуу талломдордон турат.
Мүнөздүү белгиси - талломдун сырткы көрүнүшүндө. Анда негизги ок, же «сабак», топтошкон каптал октор, же «жалбыракчалар» жайгашат.
Клетканын чел кабыгы калың, ички катмары целлюлозадан, сырткы катмары каллезадан туруп, анда акиташ топтолот. Цитоплазма чел кабыктын ички катмарына жакын, анда көптөгөн кичинекей диска түрүндөгү пиреноидсиз хроматофорлор жайгашат.
C++
C++ — компилешүүчү, статикалык типтештирилген жалпы максаттагы программалоо тили.
Хара балырлары
Х. б. вегетативдик жана жынысташуу жолдору менен көбөйүшөт. Вегетативдик көбөйүү сабактан төмөнкү муундарындагы жана ризоиддериндеги түймөчтөрдүн жардамы менен жүрөт, алар жаңы бутактарды пайда кылышат. Айрымдарында «сабактын» төмөнкү бөлүктөрүнөн «бутакчалар» пайда болуп, андан «тамыр-сабактар», ризоиддер чыгып, кийин булардан жаңы бутактар пайда болот.
C++
Жол-жоболук программалоо, объектке багытталган программалоо, жалпы программалоо сыяктуу программалоо парадигмаларын колдойт. Бай стандарт китепканасы кеңири тараган контейнерлер жана алгоритмдер, киргизүү-чыгаруу, туруктуу сөз айкаштары, көп агымдуулукту колдоо жана башка мүмкүнчүлүктөргө ээ. C++ жогорку даражадагы жана төмөнкү даражадагы тилдердин өзгөчөлүктөрүн айкалыштырат. Мурдагы C тилине салыштырмалуу мында объектке багытталууга жана жалпы программалоого көп көңүл бурулган.
C++ эң таанымал программалоо тилдеринин бири болуп эсептелип, программалык камсыздоо иштеп чыгуу үчүн кеңири колдонулат. Анын колдонуу чөйрөсүнө операциондук системдерди, түрдүү колдонмо программаларды, түзмөк драйверлерин, курулуучу системдер үчүн колдонмолорду, жогорку өндүрүмдүү серверлерди жана ошондой эле, көңүл ачуу колдонмолорун (оюндарды) түзүү кирет. C++ тилинин бекер дагы, коммерциялык дагы жана түрдүү платформалар үчүн дагы көптөгөн таралыштары бар. Мисалы, x86 платформасында GCC, Visual C ++, Intel C ++ Compiler, Embarcadero (Borland) C++ Builder жана башкалар бар. C ++ биринчи кезекте Java, C# жана башка программалоо тилдерине чоң таасирин тийгизген.
Хара балырлары
Жыныстык процесс оогамдык. Жыныстык органдар татаал түзүлүштө. Оогония жана антеридиялар бири бирине жакын аралыктарда жетилишет, эки үйлүү түрлөрү да бар.
C++
C ++ синтаксиси C тилинен калган. Иштеп чыгууда негизги принциптердин бири - С менен шайкештикти сактоого болгон. Ошентсе да, C ++ C'нин нак кеңейтилген варианты эмес; C'нин дагы C++'тын дагы компилярлары бирдей трансляциялаган программалар көп, бирок C'ге программанын бардык өзгөчөлүктөрү кирбейт. C++ (c-plus-plus[2][3] деп айтылат) — компиляцияланган, статикалык түрдө терилген, жалпы максаттагы программалоо тили.
Хара балырлары
Жыныстык органдар жалбырактардын колтуктарында – анын үстүнкү бөлүгүндө оогония, төмөнкү бөлүгүндө антеридия жайгашат.
C++
Процедуралык программалоо, объектиге багытталган программалоо, жалпы программалоо сыяктуу программалоо парадигмаларын колдойт. Бул тилде жалпы контейнерлерди жана алгоритмдерди, киргизүү/чыгарууларды, регулярдуу туюнтмаларды, көп жипти колдоону жана башкаларды камтыган бай стандарттуу китепкана бар. C++ жогорку деңгээлдеги жана төмөнкү деңгээлдеги тилдердин өзгөчөлүктөрүн бириктирет[4][5]. Мурунку Си тилине салыштырмалуу объектиге багытталган жана жалпы программалоону колдоого өзгөчө көңүл бурулат [5].
Хара балырлары
А
Х. б. көбүнчө тузсуз сууларда, кээде азыраак туздуу сууларда кездешет. Өзгөчө токтоо сууларда көп.
КМШда булардын 51 түрү белгилүү, алардын 35 түрү Борбордук Азияда. Кырг-нды суларында (Ысыккөл, Чоңкөл, Кабланкөл көлдөрүндө; Акбуура, Яссы, Нарын жана башка дарыяларда, Тянь-Шандын, Алайдын сырттарынын саздарында жана башка) көбүнчө хара тукумунун түрлөрү кеңири таркалган.
Бийик тоолуу сууларда (2700 – 4000 м. д. д. б) Х. б. жок.
Харалардын акиташты денесинде топтошу өзгөчө мааниге ээ болуп, аларды ушул күндө көптөгөн өлкөлөрдө (Швецария, Япония) жер семирткичтер катарында кеңири колдонушат.
Adobe Systems
Adobe Systems Башкы кеңсеси San Jose шаарында (Калифорния) жайгашкан басма програмдарды иштеп чыгууга кесиптешкен фирма. Ал үстөл програмдык басма системдерди жана документтөөнүн портативдик калыптары (Adobe Acrobat), графиктик сүрөттөлүштөр жана иллюстрациялар (Adobe Illustrator жана Adobe Photoshop), web-басылмаларды иштеп чыгуу үчүн програмдык системдер (Adobe Page Mill), принтер тилдери (PostScript) жана экран техноложилери сыяктуу  техноложилерди иштеп чыгууга багытталган.
Тогуз-Булак (Кара-Кулжа району)
Тогуз-Булак — Кыргызстандын Ош облусунун Кара-Кулжа районундагы айыл. Сары-Булак айыл аймагына кирет.
Калк
Калкы — 658 киши (2009-жылы).
Эски гумер (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Эски гумер — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Эски гумер айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 648 киши. Почта индекси — 452242, ОКАТО коду — 80240870001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Высоковка (дарыя)
Высоковка — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Белый Лух дарыясынын сол жээгинен 97 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гемо...
Гемо..., гемато... - (гр. hеima, hеimatos кан) татаал сөздөрдүн «кан», «канга тиешеси бар» деген маанини билдирүүчү биринчи бөлүгү (мисалы, гемоглобин, гемолиз, гематология).
Гемигилея
Гемигилея - (геми... жана гр. helē токой), чала гилея Түндүк жана Түштүк жарым шарлардын субтропиктик, бир аз тропиктик жана мелүүн алкактарда өскөн нымдуу, дайыма жашыл жана (кыйла жогорку кеңдиктердеги) жайында жашыл аралаш токой. Токой астында кызыл-коңур, сары жана кызыл топурактар өөрчүйт. Гилея сыяктуу эле дарактарынын бийиктиги (4555 м), көп ярустуулугу, түнт, чытырман токою, түргө байлыгы, лианалардын, дарак сымал папоротниктердин жана гүлдүү эпифиттердин көптүгү менен өзгөчөлөнөт. Бамбук бадалдары, гигрофиль өсүмдүктүү саздар көп кездешет. Дайыма нымдуу океандык климаттык шартта өсөт; жаан-чачындын жылдык өлчөмү бардык жеринде 1000 ммден, айрым жерлеринде 5000 ммден ашык; абанын температурасы сутка ичинде жана сезон боюнча бир аз гана өзгөрөт. Гемигилея АКШнын түшбатышындагы, Бразилия бөксөтоосунун түштүгүндөгү, Африканын түштүк-чыгышындагы, Жаңы Зеландиядагы жана башка айрым жерлердеги тоолордун айдарым капталдарын ээлейт.
Adobe PageMill
Web басылмаларды иштеп чыгууга арналган програм, ал Adobe Systems басмаканасы тарабынан иштелип чыккан. Карамагындагы WYSIWYG тибиндеги редакторунун жардамы менен web басылмаларын HTML тилин билбегендер дагы иштеп чыга алат. Бул програмды Windows, Macintosh иштетүү системдери колдойт.
Кулсугады дарыясы
Кулсугады (Кульсугады) — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Кичи Кизил дарыясынын сол жээгинен 75 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Жогорку Урал суу тармагы Магнитогорск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Муштуайры дарыясы
Муштуайры — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чулышман дарыясынын оң жээгинен 161 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гемодиализ
Гемодиализ - (гемо... жана гр. diаlysis ажыроо, бөлүнүү) бөйрөктүн катуу кармаган же өнөкөт начарлашында «жасалма бөйрөк» аппаратынын жардамы менен дарылоо методу. Гемодиализ учурунда организм зат алмашуунун уу заттарынан арылат, бузулган суу-электролит теңсалмактуулуктары нормага келет. Гемодиализде бир эле мезгилде кан агызылып, донордон алынган ошончо көлөмдөгү кан куюлат.
Нидзъель
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ямбу-Се
Ямбу-Сё — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Яра-Яха дарыясынын оң жээгинен 4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Калбаев Абдымомун
Калбаев Абдымомун - акын, жазуучу. Жаңы-Жол (азыркы Аксы) районунун Авлетим айылында 1953-жылы туулган.
1965-жылга чейин Караван мектеп-интернатында, андан соң Ош шаарындагы Ю.Гагарин атындагы мектеп-интернатында окуп, 1970-жылы орто мектепти аяктаган.
1976-жылы Жалал-Абад шаарындагы А.С.Пушкин атындагы педагогикалык окуу жайын артыкчылык диплому менен бүтүргөн.
Эмгек жолун Жаңы-Жол райондук «Жаңы турмуш» гезитинде адабий кызматкер болуп иштөөдөн баштап, 1979-жылдан айыл чарба бөлүмүнүн башчысы, 1984-жылдан жооптуу катчы, 1986-жылдан 1991-жылга чейин редактордун орун басары болуп иштеген. 1979–1984-жж. Кыргызстан мамлекеттик университетинин журналистика факультетин бүтүргөн.
1991-жылдан Жалал-Абад облустук телерадиокомпаниясында Аксы, Ала-Бука жана Чаткал райондору боюнча радионун өз кабарчысы, 1996-жылдан бери телекөрсөтүүнүн өз кабарчысы болуп эмгектенип келет.
«Багыт» адабий ийриминде мүчө болуу менен, чыгармалары жаштардын «Учкун» адабий альманахынын 4-6-7-сандарына басылган.
1998-жылы «Молдо Багыш» аттуу китепти түзүп жарыкка чыгарган.
1986-жылы «Жаңы турмуш» гезитиндеги үзүрлүү эмгеги жана чыгармачылыгы үчүн Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун Грамотасы менен сыйланган.
2006-жылы «Улуттук телерадиокорпорациясынын отличниги», 2008-жылы «Кыргыз Республикасынын эл агартуусунун отличниги», Кыргыз Республикасынын Маданият министрлигинин «Маданияттын мыкты кызматкери» төш белгиси менен сыйланган, эки жолу Жалал-Абад облустук администрациясынын, төрт жолу Аксы райондук мамлекеттик администрациясынын Ардак грамоталарына татыган.
1979-жылдан СССР Журналисттер союзунун, 1991-жылдан Кыргызстан Журналисттер союзунун, 1996-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Жарык көргөн китептери
Ала-Тоонун жаңы жылдыздары. – Ф.: Кыргызстан, 1984. – 120 б.
Майлуу токоч: Балдар үчүн. – Ош: Облустук басмакана, 1997. – 21 б.
Кылымга жүз ыр белегим: Ырлар. – Жалал-Абад: шаардык басмасы, 1999. – 159 б.
Өмүр өтөлгөсү: Очерктер – Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2007. – 180 б.
Тарыхта калган изи бар, Аксыда нарктуу киши бар: Ыр менен жазылган сүрөттүү китеп альбому. – Б.: Мурас, 2008. – 72 б.
Мектепке карай кеткен жол: Очерк. – Б.: Мурас, 2009. – 96 б.
“Болуштун ооматы”тарыхый изилдөө.Мурас басмасы 2010 жыл 100 бет. "Карышкырлар улуганда" ангемелер,новеллар жыйнагы. Турар басмасы.2012-жыл.405 бет. "Туурга конгон туйгун" повест."Турар" басмасы.2013-жыл. 140 бет.
Кокуй тикен
Кокуй тикен (Cousinia) — өсүмдүктөрдүн татаал гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык, чанда эки жылдык чөп. Сабагы түз, көп бутактуу, жалбырагы кезектешип жайгашкан, жээги тегиз же бир, эки, үч ирет тилкелүү, катуу, тикендүү, чандасы гана тикенсиз. Жалбырактары негизинен тамыр моюнчасына топтолгон, сабагында жогорулаган сайын майдараак. Гүлү ар кандай санда, кош жыныстуу, ар бир сабактын учунда жалгыздан же калемчедей, шыпыргыдай, калканчадай топ гүлдү түзөт. Гүлү түтүкчөдөй, желекчелери мала же көгүш кызыл, мала көк, сары. Аталыгы 5, энелиги бирөө, мөмөсү — урукча, ак же саргыч үпүлүү. Жер жүзүндө 600 түрү Чыгыш Азияда, Жуңгар, Кашкар, Гималайда таралган, Кыргызстанда 80ге жакын түрү өрөөндөн тартып, бийик тоолорго чейин таралган. Айрымдары — шалбаадагы, айдоодогу зыяндуу отоо чөп. Кээ биринде пайдалуу микрожана макроэлементтер, кант жана башкалар заттар көп.
Эвглена балырлары
Эвглена балырлары (Euglenophyta) - микроскоптук кичинекей, бир клеткалуу көбүнчө кыймылдуу (1-2 шапалактуу). Айрым өкүлдөрү шапалаксыз, бирок денесинин ийилгичтиги менен кыймылга келет. Клетканын формалары түрдүүчө жана ал жылмакай чел кабык менен капталган, кээде жылаңач, формасын өзгөртүүгө жөндөмдүү. Ядросу бирөө, айрымдарында жашыл храмотофорлор болуп, фототрофтор катарында азыктанат. Ошондой эле хлорофиллсиз формалары да бар, алар сапрофиттик, же жаныбарлар сыяктуу азыктанышат, мителик түрлөрү да кездешет. Клетканын астыңкы бөлүгүндө кызыл көзчөсү (стигма) бар. Көбөйүү бөлүнүү жолу менен жүрөт.
Кыргызстандын шартында көлчүктөрдө, көлмөлөрдө, булганыч сууларды тазалоочу ишканалардын (очистное сооружение) сууларында өтө көп. Негизги өкүлдөрү: эвглена (Euglena), трахеломанас (Trachelomanas), факус (Phacus).