cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Теплоухов Сергей Александрович
Теплоухов Сергей Александрович. Орус тарыхчысы, археолог, этнограф, чыгыштаануучу, сибирь таануучу катары илимге белгилүү. Окумуштуунун калтырган илимий сунуштары, көз караштары, пикирлери жана тыянактары кийинки археология, этнография ж.б. илимдердин өнүгүүсүнө зор таасирин тийгизди. Сергей Александрович Теплоухов 1888-ж. Пермь губерниясынын Пермь уездиндеги Ильин кыштагында аймактык токой башкармачылыгын жетекчисинин үй бүлөсүндө туулган. С.А.Теплоухов илимге тиешеси бар тукумдан чыккан. Анын чоң атасы крепостнойлуктан бошотулуп Петербург, Дрезден шаарларынан билим алган. Ал узак жылдар бою жүргөн мамлекеттик кызматтан соң илим менен, анын чинде тарых, этнография, археология менен алектене баштаган. С.А.Теплоухов балалык мезгилден чоң атасынын үйдөгү жыйган археологиялык экспонаттарга көңүлү тартылып, бул жолду уламакчы болот. Арийне, бул үй бүлөнүн башка мүчөлөрү да тарыхты, өзгөчө археологияны сүйүшөр эле. 1907-ж. Пермдеги реалдуу училищени аяктагандан соң, Казань университетинин физика-математика факультетинин табигый илимдер бөлүмүнө окууга кирет. Студенттик мезгилде орнитология жана палеоэтнология менен шугулданганы анын кийинки археолог-тарыхчы катары калыптануусуна түрткү берген. Антропология адистигин тандап алган С.А.Теплоухов Б.Ф.Адлердин ж.б. тапшыруусу менен финндердин тегинин Саян-Алтай тарапта деген гипотезаны изилдеш үчүн 1913-ж. Урянхай аймагына жиберилген. 1913-ж. Тувага уюштурулган антропологиялык экспедицияны жетектейт. Натыйжада, М.А.Кастрендин Саян-Алтай аймагы финндердин түпкү мекени деген гипотезасына чекит коюлат. Ошол эле учурда көп сандаган коллекция жыйнаган эле. 1914-ж. Санкт-Петербургга жөнөтүлүп, 1917-ж. чейин Урал ж.б. аймактар менен иш алып барат. 1917-ж. Урал түрктөрү, анын ичинде башкырларды изилдей баштаган. Граждандык согуш учурунда Томск шаарында археолог С.И.Руденко менен таанышып калат. Ал С.А.Теплоуховду Минусинск аймагына жиберет. 1925-ж. ар жылы Минусинк крайында болуп археологиялык казуу иштерин жүргүзгөн. Ошол эле жылдары Кыргызстанда, Ысык-Көл котловинасында болуп, тарыхый эстеликтерди каттоого алып окуп-үйрөнгөн. 1925-ж. П.К.Козловдун жетекчилиги менен Ноин-Уладагы хуннуларга таандык эстеликте казуу иштерин жүргүзүшкөн. 1920-ж. баштап Томск университетинин археологиялык-географиялык экспедициясын жетектеп, 1929-ж. Минусин ойдуңунун археологиялык эстеликтеринин классификациялоо иштерин аткарган. Натыйжада, илимпоз тарабынан Минусин ойдуңунун археологиялык маданияттарынын (афанасьев, андронов, карасук, тагар маданияттары) классификациялык системасы түзүлгөн. С.А.Теплоухов Минусин аймагынан андронов (андроново айылы, Ачинск жергеси) маданиятын ачкан окумуштуу. 1920-ж. археология илими коммунисттер (НКВД) тарабынан буржуазиялык илим деп табылып, 1933-ж. 26-ноябрда С.А.Теплоухов “слвянчы – улутчулдар партиясысынын” өкүлү деген жалаа менен камалат. 1934-ж.10-мартта түрмө камерасында өзүн-өзү асып өлтүрөт. 1958-кайрадан акталган.
Николь (Аургазин району, Башкыртстан)
Николь — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Толбазин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 46 киши. Почта индекси — 453480, ОКАТО коду — 80205846006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Аллендорф (Рейн-Лан)
Аллендорф (Рейн-Лан) (Allendorf (Rhein-Lahn-Kreis)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Лан районуна кирет.
Калкы - 252 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 126. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Штайн.
22 Октябрь (Тогуздун айы)
22 октябрь — жылдын 295-чү күнү (толук жылда 296-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 70 күн бар.
Алмаз (тасма 2010)
«Алмаз» — Кыргызстандын документалдуу тасмасы (2010, реж. Элнура Осмоналиева).
Детекторлор
Детекторлор – элементардык бөлүк-чөлөрдү, радиоактивдүү жана рентген нурларын каттоочу приборлор жана түзүлүштөр.
Детекторлордун иштөө принциби бөлүкчөлөрдүн жана фотондордун заттар менен өз ара аракеттешүү процесстерине негизделген. Мында негизинен өз ара аракеттешүүнүн эки түрлүү элементардык процесси колдонулат: 1) заттардын атомдорунун (молекулаларынын) иондолушу, 2) алардын козголуусу жана нурлануусу.
Детекторлор эки класска бөлүнөт: 1) тректик, 2) электрондук. Тректик Детекторлордо заряддалган бө-лүкчөлөр зат аркылуу өткөндөгү көрүнгөн изи (трек) калат. Аны сүрөткө тартып алууга же электрондук түзүлүштүн жардамы менен каттоого болот. Тректик Детекторлорго, мис., фотоядролук эмульсиялар, Вильсон камерасы, диффузиялык камера, көбүктүк камера (Глезердин камерасы), учкундук камера, пропорционалдык камера кирет. Электрондук Детекторлордо бөлүкчөлөр, кванттар анын көлөмү аркылуу өтүп, электр импульсун жаратат. Электр импульстары атайын иштелип чыккан аппаратуралардын жардамы менен катталат. Электрондук Детекторлорго иондоштуруу камерасы пропорционалдык эсептегич, Гейгер эсептегичи, сцинтилляциондук эсептегич кирет.
Мурадова Барият Солтан Межидовна
Мурадова Барият Солтан Межидовна (1914—2001) — кумык совет актёру, СССР эл арт. (1960).
Хеттинген
Хеттинген (Hettingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Зигмаринген районуна кирет.
Калкы - 1865 киши(2013-ж.). . Аянты - 46,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 37 047. Мэр — Штефан Бубек.
Шаар административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Эфемериддер
Эфемериддер (гр. ephemeridos - жазуу китепчеси, күндөлүк) - убакыттын удаалаштык катарын эсептөөчү өзгөрмөлүү астрономиялык чоңдуктардын маанисин камтыган таблица, таблицалар жыйнагы. Көпчүлүк учурда Эфемериддер асман объектилерин байкоодо колдонулуучу жылдыздардын, планеталардын, Жердин жасалма спутниктеринин ж. б. координаталары пайдаланылат. Эфемериддер асман телолорунун кыймылы математикалык теориянын негизинде эсептелгендиктен анда камтылган бардык чоңдуктоо эфемерид убактысы деп аталган бир калыпта өтө турган убакытка таандык.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Кориандр
Кориандр (Coriandrum) – чатыр гүлдүүлөр тукумундагы эфир майлуу бир жылдык өсүмдүк. Сабагы (бийиктиги 30–120 см) бутактанып өсөт. Жалбырагы ичке, жара тилик, гүлү ак же күлгүн, саргыч, чатырча топ гүлгө чогулган. Мөмөсү тоголок данча (экиден). Сортуна жараша данында 0,2–1,4% эфир 16–28% май заттары бар. Көп жерде эгилет. КМШ өлкөлөрүнүн Борбордук кара топурактуу аймагында, Волга боюнда, Кавказ жана Украинада өстүрүлөт. Вегетация мезгили 110–125 күн, уругу 8–10°С жылуулукта өсүп чыгат. Кориандрдын майынан парфюмерия, кондитер ж. б. өнөр-жай тармактарында колдонулуучу жыттуу зат алынат. Майы техникада да керектелет. Жаш өсүмдүгү менен мөмөсү татымал катары тамак-ашка (кинза) жана тоютка пайдаланылат. Зыянкечтери: Кориандр урук жегичи; илдеттери: бактериоз, ламуляриоз ж. б.
Бытие (көркөм бирикме)
Бытие (көркөм бирикме)– XX кылымдын 20-жылдарындагы москвалык көркөм бирикме. Бирикме көбүнчө Вхутемаста өздөштүрүлгөн сезаннизм принциптерин жактаган жаш сүрөтчүлөрдөн турган. Бул жаш сүрөтчүлөрдүн устат окутуучулары «Б-ни» уюштуруучулар жана аны жактоочулар болгон. «Б-нин» сүрөтчүлөрү негизинен өз алдыларына чектелген, тар чөйрөгө арналган, форманы түстүү, жандуу сүрөттөгөн «предметтик» милдеттерди коюшкан жана аларды эреже катары, пейзаж жана натюрморт «Б-нин кээ бир өкүлдөрү натураны терең окуп үйрө­нүүгө аракет кылышкан, бирок жаңы, турмуштук мазмунга көңүл бурулбагандыктан, жаңы живопистик формаларды издөө эч нерсеге алып келген эмес. Баштапкы жаңылыш түшүнүк бул бирикменин чыгармачыл өнүгүшүнүн алсырашына алып келген. «Б-нин» мына ушундай чабал жактары анын кээ бир өкүлдөрүнүн (мис., Ф. С. Богородский, П. П. Соколов-Скаль) бул бирикмеден чыгып, турмушту окуп үйрөнүүнүн негизинде жаңы реалисттик методдорду изилдөөсүнө түрткү берген. 1922-жылдан 1929-жылга чейин бул коом жыл сайын көргөзмөлөрдү уюштуруп турган, (1924-ж. болгон эмес). Коом жоюлгандан кийин анын өкүлдөрү башка бирикмелерге тарап кетишкен.
Бернбург
Бернбург (Bernburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Шаар. Зальцланд районуна кирет.
Калкы - 35516 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 55,15 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 89 030. Мэр — Хенри Шютце.
Шаар административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Мурадели Вано Ильич
Мурадели Вано Ильич- (24. 3(6. 4). 1. 3, Горн— 14. 8. 1970, Томск, сөөгү Москвага коюлган) — сов. композитор, СССР эл арт. (1968).
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Новингэр (Миссури)
Новингэр (Миссури) (Novinger) — Миссури штатынын Адайр округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.1 км². FIPS коду — 29-53534.
Калкы
2010-жылы калкы 456 киши болгон.
Бюст
Бюст (французча buste, латынча bustum – мүрзө үстүндөгү эстелик) – адамдын көөдөнүнөн жогору жагы тартылган жумуру скульптуралык портрет. Бюст алгач Байыркы Египетте жана Байыркы Грецияда пайда болуп, Байыркы Римде калыптанган. Россияда Ф. И. Шубин, С. И. Гальберг, советтик доордо Н. А. Андреев, В. И. Мухина, Н. В. Томский жана башкалардын бюсттук чыгармалары белгилүү. Кыргызстанда Т. Садыков, О. М. Мануйлованын иштери көпчүлүккө таанымал.
Пуласки (Айова)
Пуласки (Айова) (Pulaski) — Айова штатынын Дэвис округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.0 км². FIPS коду — 19-65055.
Калкы
2010-жылы калкы 249 киши болгон.
Вудсток (Миннесота)
Вудсток (Миннесота) (Woodstock) — Миннесота штатынын Pipestone округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 124 киши. Болжолдуу аянты - 1.4 км². FIPS коду — 27-71680.
Урбар (Кобленц)
Урбар (Кобленц) (Urbar (bei Koblenz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майен-Кобленц районуна кирет.
Калкы - 3191 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,46 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 37 224. Муниципалитеттин башчысы — Карл Йозеф Коль.
Хоэнпольдинг
Хоэнпольдинг (Hohenpolding) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Эрдинг районуна кирет.
Калкы - 1476 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 27.42 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 77 121. Муниципалитеттин башчысы — Хериберт Нидермайер.
Зайсан көлү
Зайсан көлү - Казакстандын чыгышындагы көл; Зайсан өрөөнүндө жайгашкан. Аянты 1,8 миң км2. Тереңдиги 10 м ге чейин. Кара Иртыш дарыясы куюп, Иртыш дарыясы агып чыгат. Иртыш дарыясына Буктурма ГЭСи курулгандан кийин, көл Буктурма суу сактагычынын (5,5 миң км2) бир бөлүгүнө айланган. Ноябрдан майга чейин тоңот. Жайкысын кеме жүрөт. Балык өстүрүлөт.
Мумификация
Мумификация - (мумия жана лат. facio — жасайм) — организмдин жансыз бөлүгүнүн же өлүктүн кургашы.
Дефектон
Дефектон – кванттык кристаллдардагы чекиттик дефекттердин кыймыл аракетин сүрөттөгөн квазибөлүкчө.
Кээ бир кристаллдардын физикалык касиеттерин түшүндүрүү үчүн, кванттык теорияда киргизилет. Кванттык теорияда кристаллдарда атомдордун нөлдүк термелүүлөрүнүн амплитудасы чоң болгондуктан, чекиттик кандай гана болбосун дефекттер, мис., кошулмалык дефекттер, вакансиялар белгилүү ыктымалдуулукта, барүер астынан туннелдик өтүш жасап, кристалл торчосу боюнча которулушат. Дефектондун энергиясы, анын квази-импульсунун мезгилдүү функциясы болот. Дефектондун энергиялык спектри зоналык түзүлүшкө ээ болот. Энергиялык зонанын эни кичине. Мис., гелий кристаллында, вакансиондордун зонасынын эни ~10-4эВ, ал эми кошулма иондордуку 10-7 – 10-8эВ.
Дефектондун катуу заттардагы алынып өтүлүшү, дефекттердин андагы кадимки диффузиясынан айырмаланат: 1) диффузия коэффициенти температурага башкача көзкарандылыкта болот, кээ бир шартта ал температуранын төмөндөшү боюнча өсөт; 2) дефекттери аз болгон крис-таллда Дефектондун кичине температурадагы эркин жүрүү жолунун узундугу атом ортолук аралыктан ашат. Жалгыз чекиттик дефекттерге туура келген Дефектондон тышкары, эки же үч дефекттердин байланышкан абалдарына жоопкердүү Дефектондор дагы болушу мүмкүн.
23 Октябрь (Тогуздун айы)
23 октябрь — жылдын 296-чү күнү (толук жылда 297-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 69 күн бар.
Рөрт
Рөрт (Rheurdt) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан муниципалитет. Дюссельдорф административдик округуна карайт. Клеве районуна кирет.
Калкы - 6736 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 30 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 1 54 048. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Клайненкунен.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Жаңы тимашкино (Аургазин району, Башкыртстан)
Жаңы тимашкино — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Исмагил айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 187 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Диттельбрунн
Диттельбрунн (Dittelbrunn) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Швайнфурт районуна кирет.
Диамагнетиктер
Диамагнетиктер — сырткы магнит талаасында, ага карама-каршы багытта магниттелген заттар, башкача айтканда диамагнетизмге ээ болгон заттар.
Диамагнетиктердин магниттик кабылдоочулугу дайыма терс жана сан мааниси боюнча өтө кичине болот.
Диамагнетиктерге, мисалы, инерттүү газдар, газ түспөлдүү азот, суутек, жарым өткөргүчтүк кристаллдар - Si, Ge, металлдар - Cu, Bi, Au,Ag ж.б. кирет.
Хехинген
Хехинген (Hechingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Цоллернальб районуна кирет.
Калкы - 19 089 киши(2013-ж.). . Аянты - 66,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 17 031. Мэр — Юрген Вебер.
Шаар административдик курамы боюнча 9 шаардык районго бөлүнөт.
Папай (Пшад куймасы)
Папай — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пшада дарыясынын оң жээгинен 26 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Пшада (Краснодар аймагындагы дарыя) дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Дедеркай дарыясынын Чыгыш шекарасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Бад-Бодентайх
Бад-Бодентайх (Bad Bodenteich) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Ильцен районуна кирет.
Калкы - 3884 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 49,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 60 005. Муниципалитеттин башчысы — Эдгар Штассар.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 9 шаардык районго бөлүнөт.
Лексингтон Парк (Мэриленд)
Лексингтон Парк (Мэриленд) (Lexington Park) — Мэриленд штатынын St. Mary округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 11021 киши. Болжолдуу аянты - 21.0 км². FIPS коду — 24-46725.
Этрусктар
Этрусктар (өздөрүн rasna дешкен) - б. з. ч. l-миң жылдыкта Апеннин ж. а-нын батышын - Этрурия (азыркы Тоскана) аталган аймакты мекендеп, Римден мурда өнүккөн цивилизацияны түзгөн байыркы уруулар; Этрусктардын этностук калыптануусу б. з. ч. 8-кылымга карай аяктаса керек. Б. з. ч. 7-кылымда Этрусктарда уруулук мамилелер ыдырап. таптык коом түзүлө баштаган. Көптөгөн шаар-сепилдер салынып. алар айланасындагы аймагы менен шаар мамлекетти түзгөн. 12 шаардын конфедерациясы да (Вейи, Тарквиния. Цере ж. б.) сыягы б. з. ч. 7-кылымдын аягында түзүлгөн болуу керек. Уламыштарга Караганда б. з. ч. 616-509-ж;. Римди Этрусктардын Тарквиния династиясы башкарып алардын таасири бүтүндөй Италияга таралган. Бирок Этрусктардагы ички социалдык карама-каршылыктар жана тышкы душмандардын күчөшү аларды начарланткан. Б. з. ч. 524 жана 474-ж. Этрусктарга гректер сокку уруп, алардын деңиздеги үстөмдүгүн жойгон; кийин б. з. ч. 283-ж. бүтүндөй Этрурияны римдиктер басып алган. Этрусктар Байыркы Италиянын маданий өнүгүшүндө маанилүү роль ойногон.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Алленфельд
Алленфельд (Allenfeld) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Кройцнах районуна кирет.
Калкы - 195 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,98 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 33 002. Муниципалитеттин башчысы — Бернд Рор.
24-октябрь
24 октябрь — жылдын 297-чү күнү (толук жылда 298-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 68 күн бар.
Берсель
Калкы - 736 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 11,85 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 050. Муниципалитеттин башчысы — Юрген Зойберт.
Панкер
Панкер (Panker) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Плөн районуна кирет.
Калкы - 1561 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 22,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 57 055. Муниципалитеттин башчысы — Олаф Арнольд.
Оак Ридж (Миссури)
Оак Ридж (Миссури) (Oak Ridge) — Миссури штатынын Cape Girardeau округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 202 киши. Болжолдуу аянты - 1.0 км². FIPS коду — 29-53786.
Токарево (Свердлов облусу)
Токарево (Токарево) — Орусиянын Свердлов облусуна караштуу Сысерт шаардык аймагындагы айыл (конуш).
Географиясы
Токарево айылы "Сысерт шаардык аймагынын" курамына кирет. Сысерт дарыясынын сол жээгиндеги токойлуу аймагында, Екатеринбург шаарынын түштүк-чыгышынан 35 чакырым, Сысерт шаарынын түндүк-батышынан 15 чакырым, Черданцево айылынан 1 чакырым төмөн (жолдун боюндагы 16 чакырымында) жайгашкан. Климат жашоочулардын ден-соолугу үчүн ыңгайлуу. Топурагы чополуу жана таштуу; айдоо аянты тоолуу, сайлар кескен, дыйканчылыкка ыңгайсыз.
Тарыхы
1868-жылга чейин бул конуш Арамил айылынын Ыйык Троица курамында болгон, ал эми 1868-жылдан бери Чердинцев айылынын Владимир чиркөөсүнө таандык болгон. 1900-жылдары айылда негизинен дыйканчылык менен алектенген мамлекеттик христиандар жашап, кыш мезгилинде алар Сысерт заводдорунан темирди Екатеринбургга жана Челябинск темир жолунун "Мраморская" станциясына ташышкан.
20-кылымдын башында, 6-августта, жыл сайын Черданцево айылынан айылга чейин крест жүрүшү болуп өткөн. Ал 1917-жылга чейин созулган.
Инфратүзүмү
Токарево айылында, айылдык клуб, фельдшердик пункт жана иштеген бир дүкөн бар. Айылда бир дагы өнөр жай ишканасы жок. Тургундар көмөкчү чарбаларын кармап, коңшу конуштарда иштешет.
Айылга Екатеринбург жана Сысерт шаарынан автобус менен жетүүгө болот.
Түштүк Кавказ
Түштүк Кавказ — Кавказдын бир бөлүгү. Чоң Кавказдын Башкы же Суу бөлгүч кырка тоосунан түштүктү карай кеткен тарабы. Чоң Кавказдын түштүк капталынын көбүн, Колхида жана Кура-Аракс ойдуңдарын, Закавказье тайпак тоосун, Талыш тоолорун жана Ленкоран ойдуңун камтыйт. Закавказьеде Грузиянын басымдуу бөлүгү, Армения жана Азербайжан жайгашкан.
Вэйверли (Миннесота)
Вэйверли (Миннесота) (Waverly) — Миннесота штатынын Wright округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1357 киши. Болжолдуу аянты - 4.1 км². FIPS коду — 27-68764.
Ваза
Ваза (французча vase, латынча vas – идиш) – бир эле утилитардык эмес, жасалгалык да мааниси бар, көркөм, турмуш-тиричилик идиши. Жасалгалык идиштер алгачкы коомдун көркөм өнөрүндө эле белгилүү болгон. Ал ритуалдык, салтанат үчүн пайдаланылган идиштер деп аталган (б. з. ч. 900–400-ж. Европадагы гальштат маданиятынын коло жана керамикалык идиштери). Байыркы Грецияда IX–XI к. ортосунда формасы жана милдеттери б-ча ар түрдүү, бирок жасалга идиштеринин келечектеги типологиясын көп мезгилге чейин чечип койгон керамикалык В-лардын классикалык түрлөрү пайда болгон (к. Байыркы грек идиштери макаласын). Кайталангыс типтеги идиштердин көп түрү Азия мамлекеттерине таандык: биздин заманга чейин III–II миң жылдыктагы кытай турмуш-тиричилик, ритуалдык, коло жана керамикалык идиштер өзгөчө, бай жана көп түрдүү (к. Кытай идиштери макаласын). Орто кылымда чиркөө-ритуалдык (потир) өзгөчөлүктөргө жооп берген, тиричилик багытындагы (кол жуугуч-акваманил), улуттук традициядагы идиштин түрлөрү пайда боло баштаган. Мындан сырткары, мармар, таш, айнек В-лар болгон. Кайра жаралуу доорунан баштап, В-лар (металл, майолика, фаянс, фарфор) антик үлгүлөрүнүн өзгөчөлүктөрүн сактоо менен көркөм стилдердин көп түрдүү белгилери менен байытыла баштаган. Фарфор, айнек, таштан жасалган монументалдык В-лар XVIII к. аягы XIX к. башында тосмо, балюстрада, паракет, андан сырткары парк, салтанаттык интерьерлерди (т. а., Россиядагы Колывань фабрикасынын таш В-лары, императордук заводдордун фарфор жана айнек В-лары) кооздой башташкан. Азыркы учурда В. коомдук жана жеке имараттардын интерьерин жасалгалоо үчүн кеңири пайдаланылат. Траурдук (аза) вазалар урна деп аталат.
Машина котормосу
Машина котормосу — бир тилден экинчи тилге атайын компьютердик программа менен тексттерди(каттык, а идеалда болсо сөзмө сөздөрдү) которуу процесси. Мындай аталыш менен мындай багыттага системалар менен иштеген илимий изилдөөлөр да аталат.
Машина котормосу сөздүктөн, алгоритмден жана аны ишке ашыруучу программадан турат.
Машина котормосун түзүүдө лингвисттер төмөндөгү маселелерди:
Математиктер:
Покровка (Аургазин району, Башкыртстан)
Покровка — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Исмагил айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 20 киши. Почта индекси — 453488, ОКАТО коду — 80205813004.
Этилен-пропилен каучугу
Этилен-пропилен каучугу — этилен менен пропиленди сополимердөөдөн алынган синтет. каучук; ак түстөгү катуу зат. Сополимердин касиетине этилен менен пропилендин өз ара катышы таасирдүү роль ойнойт. Практикаяык мааннси бар сополимерлерде 35%ке чейин пропилен звенолору болот. Этилен-пропилен каучугунун негизинде алынган резиналар бышык, ийилгич келип, көпчүлүк органикалык эриткичтерге, жегичтерге жана кислоталарга туруктуу, ошондой эле сүрүлүүгө, өзөнгө, жылуулукка, суукка чыдамдуу жана диэлектрдик көрсөткүчтөрү жогору. Ал резина буюмдарын, автомобиль шинадарын, техникалык резиналарды даярдоо үчүн колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
25-октябрь
25 октябрь — жылдын 298-чү күнү (толук жылда 299-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 67 күн бар.
Закавказье тайпак тоосу
Закавказье тайпак тоосу — Армян тайпак тоосунун түндүк бөлүгүн, Кичи Кавказ бүктөлүш кырка тоосун, Аракс дарыясынын ортоңку агымынын өрөөнүн камтыган тоолуу аймак.
Трифонов Юрий Иванович
Трифонов Юрий Иванович, археолог, Трифонов Юрий Иванович, археолог, Түштүк Сибирди (Тува) изилдеген ири окумуштуулардын бири. 1965-ж. Ленинград Мамлекеттик университетин аяктаган. Студенттик мезгилде белгилүү археолог М.И.Артамоновдон билим алган, скиф-сибирдик айбанаттар стилин жана анын чыгышка тараган ареалындагы бугуну иликтөөгө киришкен. 1962-ж. Н.Л.Членова тарабынан жарык көргөн «Скиф бугусу» аттуу илимий макаласы Ю.И.Трифоновго өтө катуу таасир калтырган. Талаа археологиясы тарабынан караганда 1963-1964 жж. Минусинск ойдуңундагы (Хакасия) Тагар маданиятына таандык Туран 1 жана Туран 2 деги казуу иштери өтө таасир берген. Бул экспедицияны атактуу археолог жана уюштуруучу А.Д.Грач жетектеген. Бул экспедициядан алган таасирлер кийинки өз алдынча археологиялык казуу иштерине жол ачып берген. 1965-ж. Ю.И.Трифонов СССР ИАсынын Ленинград бөлүмүнүн Саян-Тува экспедициясынын жетекчиси болуп иштейт. Борбордук Тувадагы байыркы коло, скиф, хунну, түрк (кыргыз), монгол, кийинки тывалардын эстеликтеринин катмарларын бир катар жылдар бою (1965-1971 жж) пландуу изилдөөгө алынган. Ю.И.Трифонов өзүнүн илимин жана күч-кубатын ушул мезгилден тарта байыркы скиф эстеликтерин иликтөөдөн байыркы түрк эстеликтерин археологиялык изилдөөлөргө арнаган эле. Азыркы Туванын аймагынан Ю.И.Трифонов тарабынан Аргалыкты 1, 2, 9, Кара-Тал ж.б. эстеликтер ачылат. Бул эстеликтерден байыркы түрктөргө (кыргыздарга) таандык ээр, ат шаймандары, кытай жибегинин калдыктары ж.б. буюмдар табылган. Бул табылгалар С.Теплоухов, С.И.Вайнштейн, А.Д.Грачтын Тува боюнча изилдөөлөрүн толуктаган.
Паук (дарыя)
Паук — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кара деңиз орун алган. Дарыянын узундугу - 6,800 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Пшада (Краснодар аймагындагы дарыя) дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Дедеркай дарыясынын Чыгыш шекарасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Пэлла (Айова)
Пэлла (Айова) (Pella) — Айова штатынын Мэрион округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 17.7 км². FIPS коду — 19-62040.
Калкы
2010-жылы калкы 9832 киши болгон.
Махжуб Абд аль-Халик (Абдель Халек)
Махжуб Абд аль-Халик (Абдель Халек) Махжуб Осман (23. 9. 1927, Омдурман — 28. 7. 1971, Хартум) — Су­дан жумушчу кыймылынын ишмери.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Урбар (Рейн-Хунсрүк)
Урбар (Рейн-Хунсрүк) (Urbar (Rhein-Hunsrück-Kreis)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Хунсрүк районуна кирет.
Рөсрат
Рөсрат (Rösrath) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Көльн административдик округуна карайт. Рейниш-Бергиш районуна кирет.
Урбар (Рейн-Хунсрүк)
Калкы - 782 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 40 155. Муниципалитеттин башчысы — Карл-Йозеф Першайд.
Рөсрат
Калкы - 27288 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 38,81 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 3 78 028. Мэр — Дитер Хап.
Караван (Кызыл-Кыя)
Караван — Кыргызстандын Кызыл-Кыя шаарынын курамындагы айыл.
Калкы
Калкы - 8574 киши.
Хильдрицхаузен
Хильдрицхаузен (Hildrizhausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Бёблинген районуна кирет.
Калкы - 3593 киши(2013-ж.). . Аянты - 12,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 15 022. Мэр — Маттиас Шёк.
Оакс (Миссури)
Оакс (Миссури) (Oaks) — Миссури штатынын Clay округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 136 киши. Болжолдуу аянты - 0.2 км². FIPS коду — 29-53804.
26 Октябрь (Тогуздун айы)
26 октябрь — жылдын 299-чү күнү (толук жылда 300-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 66 күн бар.
Коринф
Коринф – Коринф мойногундагы байыркы грек шаар-мамлекети (полиси). Азыркы Коринф шаарынан 6 км түштүк-батыш тарапта жайгашкан.
Коринфти казганда, б. з. ч. 2-миң жылдыкта калктын жашагандыгы далилденген. Аны болжол менен б. з. ч. 10-кылымда дорийлер негиздеген. Б. з. ч. 8–7-кылымдарда Коринф, Сиракузы, Керкира, Потидей сыяктуу колонияларга ээлик кылып, Милет, Кипр, Египет ж. б. мамлекеттер менен соода жүргүзгөн. Коринфтин коло жана карападан жасалган көркөм буюмдарынын даңкы алыска тараган. Б. з. ч. 8–6-кылымдарда Коринфте олигархия менен тирания бири-бирин алмаштырып турган. Тирандар Кипсел менен Периандрдын учурунда (болжол менен б. з. ч. 657–585) Коринф абдан өнүккөн. Б. з. ч. 6-кылымдын аягында Коринф башында Спарта турган Пелопоннес союзуна кирген. Б. з. ч. 431–404-жылдардагы Пелопоннес согушунун чыгышына Афины менен Коринфтин эрегишүүлөрү себеп болгон. Б. з. ч. 395–387-ж. Коринф күч-кубаттуу Спартага каршы Аргос, Фивы, Афины ж. б. полистер менен бирге Коринф согушун жүргүзгөн. Эллин мезгилинде (б. з. ч. 338–197-ж.) Коринфти македон аскерлери ээлеп, б. з. ч. 2-кылымда римдиктерге каршы грек шаар-мамлекеттеринин согушуна катышкандыгы үчүн б. з. ч. 146-ж. римдиктер Коринфти талкалап, калкын кулдукка саткан. Римдин Ахайя провинциясы түзүлгөндө (б. з. ч. 27-ж.) Коринф анын башкы шаарына айланган, бирок б. з. 395–521 -ж. готтор талкалап, Юстиниандын тушунда Коринф кайрадан калыбына келтирилген. 1458-ж. осмон түрктөрү басып алган. 1858-ж. байыркы Коринф жер титирөөдөн дээрлик талкаланган. Коринфти казуу иши 1896-жылдан жүргүзүлүп келет. Аполлон храмы, Аполлон ыйык участкасы жана гректер менен римдиктердин турак жай кварталдары, храмдар, рим театрларынын кээ бир бөлүктөрү сакталып калган.
Дилатометр
Дилатометр (лат. dilato–кеңейтем жана гр. metreo–өлчөйм) – температуранын, басымдын, электр жана магнит талааларынын, иондоштуруучу нурлануулардын ж. б. сырткы факторлордун аракети астында нерсенин өлчөмүнүн өзгөрүшүн өлчөөчү аспап.
Өлчөө ыкмасына ылайык ар кандай түргө бөлүнөт: 1) оптика-механикалык Дилатометр – нерсенин өлчөмдөрүнүн өзгөрүшүн жарык нурунун жылышы боюнча аныктайт, сезгичтиги ~10-6–10-7 см; 2) сыйымдуулук Дилатометри– нерсенин өлчөмдөрүнүн өзгөрүшүн конденсатордун сыйымдуулугунун өзгөрү-шү боюнча аныктайт; сезгичтиги ~10-9 см; 3) индукциялык Дилатометр – өлчөмдүн өзгөрүшү, эки индуктивдик катушканын өз ара жайгашуусун өзгөртүп, ага ылайык, өз ара индукциянын ЭККнүн өзгөрүшү боюнча аныкталат; сезгичтиги ~10-9 см; 4) интерференциялык Дилатометр – изилденүүчү тетик, эки оптикалык пластинканын ортосуна жайгаштырылат, ошондуктан тетиктин өлчөмү өзгөрсө, интерференциялык сүрөттөлүштүн тилкелери жылышат, сезгичтиги ~10-8 см; 5) радиорезонанстык Дилатометр изилденүүчү материалдан көлөм резонатору жасалат, материалдын өлчөмү өзгөрсө, резонанстык жыштык өзгөрөт, сезгичтиги ~10-12 см;
Кристаллдык катуу заттардын өлчөмүнүн өзгөрүшүн, рентгенструктуралык анализ менен кристалл торчосунун параметринин өзгөрүшүн өлчөп, жогорку тактыкта аныктайт. Суюк жана газ абалындагы заттардын көлөмү гана өзгөрөт жана аны калибрленген капиллярларды, катыш идиштерди колдонуп аныктайт. Көлөмдүн кеңейиши толугу менен толтурулган резервуардан агып чыккан суюктуктун көлөмү боюнча табылат.
Хоэнрот
Хоэнрот (Hohenroth) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Рөн-Грабфельд районуна кирет.
Калкы - 3590 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17.14 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 73 135. Муниципалитеттин башчысы — Георг Штрауб.
Уксунны (Аургазин району, Башкыртстан)
Уксунны — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Исмагил айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 73 киши. Почта индекси — 453488, ОКАТО коду — 80205813005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Этилен
Этилен, этен, Н2С=СН2 - олефиндердин эң жөнөкөй өкүлү. Жагымдуу жыттуу, түссүз газ; абадан бир аз жеңил, сууда начар, эфирде жакшы эрийт; жаркыраган жалын чыгарып күйөт; эрүү t - 169,5°С, кайноо t - 103,8°С. Этилен химиялык реакцияга өтө тез кирет, айрыкча кошуп алуу реакциясына жөндөмдүү. Бул касиеттери көмүртек атомдорунун ортосундагы кош байланыш менен түшүндүрүлөт. Этилен полимерленүүгө да жөндөмдүү (к. Полиэтилен). Этилен этил спирттин күкүрт кислотасынын катышуусунда ысытуудан, ошондой эле 350-400°Сде алюминий кычкылынын үстүнөн этил спиртинин буусун өткөзүүдөн алынат. Арзан жана көп масштабда алуу нефтини жана табигый газдарды иштетүүгө негизделген. Этилен абанын составына бир аз кошулса, жашылча-жемиштин (помидор, жүзүм ж. б.) бышуусун тездетет.
Этилендин кычкылтек менен аралашмасы медицинада наркоз катары жана дихлорэтан, этилбензол, этил хлориди, полиэтилен, этил спирти, этилен кычкылы ж. б. продукцияларды алууда колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Бертинген
Бертинген (Bertingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Оре районуна кирет.
Калкы - 197 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 11,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 080. Муниципалитеттин башчысы — Йенс Кронфельдт.
Валер
Валер (французча valeur, тике мааниде – «баалуулук», «жетишкендик») – көркөм практикада жарык менен көлөкө түстөрүнүн сапаттуу жактарын өзүнчө жана башка түстөр менен өз ара байланышта карап аныктоочу термин. Реалисттик живописте предметтик дүйнөнүн материалдык касиеттери негизинен объективдүү закон ченемдүүлүктөгү түстүк мамилелер аркылуу берилет. Предметтин түстүүлүгүн, пластикасын, материалдуулугун белгилүү бир жарык кылынган кырдаалда жандуу чагылдырыш үчүн сүрөтчү түстөрдүн өз ара катышында чоң көркөмдүк менен тактыкка жетишиши керек. Ачык көрүнүктүү көркөм живописке алып келүүчү түстөрдүн өз ара катышы менен бир түрдөн экинчи түргө өтүүдөгү чебер кылдаттык В-дин негизги белгисинен болуп эсептелет. XVII–XIX к-дардын ири сүрөт чеберлери Веласкес, Шарден, Рембрандт, Репиндин сүрөттөрү дайыма валерлерге бай В-ди профессионалдык (кесиптик) түшүнүктө кабыл алууда дагы эле реализмден алыс азыркы мезгилдеги буржуазиялык көркөм искусствосунун тенденцияларынан келип чыккан формалдуу маанилик искусство тенденцияларынан келип чыккан формалдуу маанилик түрү сакталууда: формалисттик живопистин жактоочулары В-дин баштапкы реалдуу мазмунун толук жокко чыгаргылары келишет.
Лочирн (Мэриленд)
Лочирн (Мэриленд) (Lochearn) — Мэриленд штатынын Baltimore округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 25269 киши. Болжолдуу аянты - 14.5 км². FIPS коду — 24-47450.
Диттенхайм
Калкы - 1718 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,34 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 77 122. Муниципалитеттин башчысы — Гюнтер Штрөбель.
Саясат таануу илимдеринин кандидаты
Саясат таануу илимдеринин кандидаты - бул пост-советтик Кыргызстанда жана башка бир катар мамлекеттерде саясат таануу тармагында берилүүчү окумуштуулук даражанын биринчи баскычы.
Саясат таануу боюнча кандидаттык диссертациясын жактаган окумуштуу андан кийин бул тармакта докторлук диссертациясын коргоо үчүн жолдомо ала алат. Докторлук диссертацияны ийгиликтүү жактагандар саясат таануу илимдеринин доктору илимий даражасын алышат.
Саясат таануу боюнча кандидаттык жана докторлук диссертациялар Кыргыз Республикасынын аймагында илимдин төмөнкү тармагы боюнча жакталат:
Бул тармак боюнча атайын диссертацияларды коргоо кеңеши ачыла элек кезде Кыргызстандагы окумуштуулар тарых, философия сыяктуу башка илим тармактарына ылайыкташтырып эмгектерин жактап келишкен.
Анна Рита Дел Пиано
Анна Рита Дел Пиано, чыныгы аты Анна Рита Вжапиано (Кассано Дэллэ Мургэ, 1966-жылдын 26-июлу), италиялык актриса жана театр директору.
Бад-Гандерсхайм
Бад-Гандерсхайм (Bad Gandersheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Нортхайм районуна кирет.
Калкы - 10 313 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 90,49 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 55 001. Мэр — Хайнц-Герхард Эмен.
27-октябрь
27 октябрь — жылдын 300-чү күнү (толук жылда 301-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 65 күн бар.
Вэйзата (Миннесота)
Вэйзата (Миннесота) (Wayzata) — Миннесота штатынын Hennepin округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3688 киши. Болжолдуу аянты - 8.4 км². FIPS коду — 27-68818.
Гироскоп
Гироскоп (гиро жана гр. skopeo — байкайм) — мейкиндикте айлануу огунун багытын өзгөртө алган тез айлануучу катуу нерсе.
Айлануу кыймылында болуучу асман телолору, артиллерия снаряды, кемелерде орнотулган турбинанын ротору, балдардын оюнчук чимириги ж. б. гироскоптук касиетке ээ. Гироскоп касиетине негизделип түзүлгөн ар кандай приборлор, механизмдер (мисалы, гироскоп компасы, стабилизатор) самолёт, деңиз кемеси, ракета ж. б. кыймылын автоматтык башкаруу үчүн, алардын алга жылуу же бурчтук ылдамдыгын ченөөдө жана кыймыл багытын, тараптарды аныктоо үчүн кеңири колдонулат.
Гироскоптун касиети төмөнкү эки шарт аткарылганда байкалат:
Айлануу огу мейкиндикте эркин айланыш үчүн техникада колдонулуучу Гироскоп атайын рамкага бекитилет.
Кориолис күчү
Кориолис күчү – инерция күчтөрүнүн бири. Кыймылдуу системанын айлануусунун материалдык чекиттин салыштырмалуу кыймылына тийгизген таасирин эсептөө үчүн киргизилген. Француздук окумуштуу Г. Кориолистин ысымынан аталган. Кориолис күчү чекиттин массасы менен Кориолис ылдамдануусунун көбөйтүндүсүнө барабар жана бул ылдамданууга карама-каршы багытталган: F = 2m[S, m ] ... Жер бетинде кыймылдаган нерселерге да Кориолис күчү таасир этет. Кориолис күчү эркин түшкөн нерсени чыгышты көздөй четтетет (түртөт). Бул четтөө кеңдикке жараша: уюлдарда нөлгө, ал эми экватордо эң чоң мааниге ээ. Кориолис күчүнө негизделген маятникти 1851-ж. француз физиги Фуко жасаган. Бул маятник Жердин өз огунда айлануусун далилдөөгө жардам берет. Меридиан боюнча түндүктү көздөй кыймылдаган нерсени Кориолис күчү Түндүк жарым шарда оңго, ал эми Түштүк жарым шарда солго түртөт. Кориолис күчү кыймылдагы самолётко, снарядга, шамалга, суу агымына да таасирин тийгизет. Мисалы, Түндүк жарым шарда дарыянын оң, ал эми Түштүк жарым шарда сол жээги тез жешилет. Экватор боюнча чыгышты көздөй кыймылдаган нерсени Кориолис күчү өйдө көтөрөт, ал эми батышка баратканды ылдый басат. Техникада гироскоп, турбина ж. б. айлануучу системаларда Кориолис күчү сөзсүз эске алынат.
Альберсвайлер
Альберсвайлер (Albersweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк Вайнштрассе районуна кирет.
Калкы - 1928 киши(2013-ж.). . Аянты - 10,85 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 37 001. Муниципалитеттин башчысы — Эрнст Шпис.
Рөтген
Рөтген (Roetgen) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан муниципалитет. Көльн административдик округуна карайт. Ахен районуна кирет.
Калкы - 8250 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 39,033 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 3 54 024. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Айс.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Оаквю (Миссури)
Оаквю (Миссури) (Oakview) — Миссури штатынын Clay округуна караган АКШ шаары.
Пэрри (Айова)
Пэрри (Айова) (Perry) — Айова штатынын Даллас округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 9.6 км². FIPS коду — 19-62355.
Калкы
2010-жылы калкы 7633 киши болгон.
Динамо-эффект
Динамо-эффект (гидро-магнит-тик динамо) – өткөргүч суюктугунун же газ плазмасынын кыймылынын натыйжасында, магнит талаасынын өзүнөн өзү козголуусу.
Күнгөй Карпат
Закарпатье
Ак-Булак (Кызыл-Кыя)
Ак-Булак — Кыргызстандын Кызыл-Кыя шаарынын курамындагы айыл.
Калкы
Калкы ― 6505 киши (2009-жылы).
Дирактын теңдемеси
Дирактын теңдемеси – жартылай спиндүү микробөлүкчөлөрдүн (электрон, протон, нейтрон ж. б.) релятивдик кыймылынын теңдемеси.
Талаанын кванттык теориясына ылайык, микробөлүкчөнүн терс энергиялык абалы антибөлүкчөнүн абалына туура келет жана антибөлүкчөнүн электр заряды негизги бөлүкчөнүкүнө карама-каршы болот. Дирак алдын ала айткан электрондун антибөлүкчөсү 1932-ж. К.Андерсен тарабынан экспериментте табылат жана позитрон деп аталат. Бул натыйжа Дирактын теңдемесинин триумфу болот.
Эгерде микробөлүкчө эркин болбой өз ара аракеттешүүгө катышса, анда жогорку теңдемеге өз ара аракеттешүүнү мүнөздөгөн чоңдук киргизилет.
Антонис ван Дейк
Ван Дейк, Антонис (1599–1641) – фламанд живописчиси. 1609-ж. Х. ван Баленден таалим алган. 1615–16-ж. менчик өнөрканага ээ болуп, жаш сүрөтчүлөр менен бирге “Апостолдордун баштары” аттуу серияны жараткан. 1618–20-ж. П. П. Рубенске жардамчы болуп, анын чеберчилигин үйрөнгөн. В. Д. диний-мифологиялык темада “Ыйык Пётрдун жаза тартышы” (1615–17-ж. чен. Брюссель, Эски искусство музейи), “Юпитер менен Антиопа” (1617–18-ж. чен Гент, Көркөм искусство музейи) деген сүрөттөрдү тарткан. 1621-жылдан Италияда жашап, Рим, Венеция, Генуянын сүрөт искусствосу менен таанышкан. Анын чыгармачылыгында Генуяда тарткан портреттери маанилүү орун ээлейт. Рубенс мектебинин тажрыйбасы менен Венеция сүрөт искусствосунун алдыңкы салттарын чебер айкалыштыра алган. Буга “Мадонна дель Розарио” (1624, Палермо), “Египет жолундагы өргүү” (1620-жылдар, Мюнхен) жана башка сүрөттөрү мисал болот. 1632-ж. Карл Iнин чакыруусу менен Англияга келип, ак сарай сүрөтчүсү болгон. Өмүрүнүн акыркы жылдарында анын чыгармачылыгынын кедери кетип, сүрөттөрүндө кургак салтанаттуулук өкүм сүргөн.
Хильцинген
Хильцинген (Hilzingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Констанц районуна кирет.
Калкы - 8284 киши(2013-ж.). . Аянты - 53,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 35 035. Мэр — Франц Мозер.
Псебе (Нечепсухо куймасы)
Псебе — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нечепсухо дарыясынын сол жээгинен 3,2 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Пшада (Краснодар аймагындагы дарыя) дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Дедеркай дарыясынын Чыгыш шекарасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
28 Октябрь (Тогуздун айы)
28 октябрь — жылдын 301-чү күнү (толук жылда 302-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 64 күн бар.
Варахша
Варахша – байыркыдан (VII–XI к.) калган шаар чалдыбары. Бухара шаарынан 40 км батыш жакта. Аянты 100 ''га. ''1937-ж. жана 1947–53-ж. В. А. Шишкиндин жетекчилиги менен археологиялык казуу иштери жүргүзүлгөн. Чеп, хан сарайы, турак жайлар табылган. Алардын дубалында пилчен аскерлер, укмуштуу айбандар, атчан аскерлердин согушу, аңчылык жана башка көрүнөштөр тартылган сүрөттөр бар. Булар Орто Азия элинин байыркы көркөм маданиятынын бийик деңгээлде болгонун ырастайт.
Корнева Нина Григорьевна
Корнева Нина Григорьевна (1923-жылы туулган, Казакстан, Ак-Төбө облусу, Харьков кыштагы) – айыл-чарба илимдеринин доктору (1979), профессор (1980). Кыргыз ССР мамлекеттик сыйлыгы лауреаты (1976). 1944-ж. К. И. Скрябин атындагы Кыргыз айыл-чарба институтун (КАЧИ) бүтүргөн. 1944–63-жылдары ошол эле институтта ассистент, доцент, агрохимия кафедрасынын башчысы, агрономия факультетинин деканы. 1963-ж. Кыргызстан дыйканчылык Илимий изилдөө институнун агрохимия бөлүмүнүн башчысы. 1982-жылдан Кыргызстан дыйканчылык илимий өндүрүш бирикмесинин генералдык директорунун илимий иштер боюнча орун басары, бөлүм башчы, илимий кеңешчи. Кыргызстанда жер семирткичтерди колдонуу ыкмаларын иштеп чыккан; 150дөн ашуун илимий эмгектин автору. Эмг.: Система удобрения культур в севообороте. Ф.,1968; Умелое применение удобрений — залог высоких урожаев. Ф., 1976.
Пантен
Пантен (Panten) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург районуна кирет.
Калкы - 326 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,83 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 53 097. Муниципалитеттин башчысы — Петер Кайе.
Урбах (Вестервальд)
Калкы - 1577 киши(2013-ж.). . Аянты - 11,26 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 38 074. Муниципалитеттин башчысы — Бригитте Хазенбринг.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Дитфурт-ан-дер-Альтмюль
Дитфурт-ан-дер-Альтмюль (Dietfurt an der Altmühl) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан Шаар. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Ноймаркт-Жогорку-Пфальц районуна кирет.
Калкы - 6020 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 78,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 73 121. Мэр — Франц Штефан.
Саясат таануу илимдеринин доктору
Саясат таануу илимдеринин доктору - бул пост-советтик Кыргызстанда жана башка бир катар мамлекеттерде саясат таануу тармагында берилүүчү окумуштуулук даражанын жогорку баскычы.
Алгач саясат таануу боюнча кандидаттык диссертациясын жактап, саясат таануу илимдеринин кандидаты окумуштуулук даражасына ээ болгон же башка гуманитардык илим тармактарында кандидаттыгын коргогон ээ болгон илимпоз андан кийин саясат таануу тармагында докторлук диссертациясын коргоо үчүн жолдомо ала алат.
Докторлук диссертацияны ийгиликтүү жактагандар өлкөдөгү Жогорку аттестация комиссиясы тарабынан саясат таануу илимдеринин доктору илимий даражасын алышат.
Бул тармак боюнча атайын диссертацияларды коргоо кеңеши ачыла элек кезде Кыргызстандагы окумуштуулар тарых, философия сыяктуу башка илим тармактарына ылайыкташтырып докторлук эмгектерин жактап келишкен.
Эстетикалык табит
Эстетикалык табит — турмуш көрүнүштөрү жана искусство чыгармаларындагы асылдык менен көрксүздүктү айрууга, түшүнүүгө адамдын ийкемдүүлүгү. Ал - узак тарыхый өнүгүүнүн натыйжасы. Эстетикалык табитти тарбиялоодо искусство өзгөчө мааниге ээ. Жаңы мезгилдин эстетикасында 19-кылымга чейин - табит рационалдуубу же иррационалдуубу, акылга же сезимге негизделеби, тубасабы же тарбияланабы, жалпы же жекече касиетке ээби сыяктуу суроолордун айланасында талаш-тартыштар болуп келген. Францияда табит категориясы Н. Буало, Ш. Батте. Ш. Монтескьё, М. Ф. Вольтер ж. б-дын чыгармаларында рационалдуу чечплген. 17-18-кылымдагы англ, эстетикада табит эстетикалык гана эмес. моралдык мааниге да ээ болгон. Д. Юм табитти субъективдүү деп караган («табит жөнүндө талашпайт»). Г. Гегель табит түшүнүгүн универсалдаштырууну сынга алган. Маркстик-лениндик эстетика табитти баалоодо абстракттуу нормативизмди четке кагып, аны адам турмуштун көркөм чыгармачылыгынан, эмгек иш-аракетинен. үй тиричилигинен, жүрүм турумунан ж. б. жагынан көрүнгөн коомду тарыхый маданият деп караган. Табиттин калыптанышы жана өнүгүшү эстетикалык тарбиянын предметин түзөт. Эстетикалык баалоолордун калыптанышына массалык байланыш каражаттары чоң таасир берет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Марлоу Хэйтс (Мэриленд)
Марлоу Хэйтс (Мэриленд) (Marlow Heights) — Мэриленд штатынын Prince George округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6059 киши. Болжолдуу аянты - 5.3 км². FIPS коду — 24-50750.
Гяур-Кала
Гяур-Кала, Гяуркала —
Гяур-Каланын түндүк жагында б. з. ч. 6—4-кылымда курулган мунаралуу Эрк-Кала чеби бар. Анын айланасы дубал менен курчалган. Казганда металл иштеткен кол өнөрчүлөр үйү, 3-кылымдагы тегирменчилер кварталы, будда статуясы сымал сынган соку, адамдар менен айбанаттардын чопо сөлөкөтү, 8—9-кылымдагы мечиттердин калдыгы табылган.
Мерванын борбору 8—9-кылымда Султан-Кала шаарына көчүрүлгөн.
Гяур-Кала - Хорезм чеби (450X125 л), б. з. ч. 1-кылым менен б. з. 1-кылымында байыркы Черменьяб каналынын төмөн жагында (Туркмөнстан, Ташауз району) жайгашкан.