cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Холльштадт
Калкы - 1603 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 24.31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 73 136. Муниципалитеттин башчысы — Георг Меннингер.
Рөбель (Мүриц)
Калкы - 5261 киши(2013-ж.). . Аянты - 30,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 56 057. Мэр — Хайнер Мүллер.
Тага-Кожух
Тага-Кожух — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шалтырь-Кожух дарыясынын оң жээгинен 31 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Нойкирич
Калкы - 5639 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 50,34 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 3 79 530. Муниципалитеттин башчысы — Хенри Грайхен.
Тага-Кожух
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Нойкирич
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Тага-Кожух
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Өнөр жай курулмалары
Өнөр жай курулмалары - өндүрүш процессинде белгилүү милдетти аткаруучу же технологиялык жабдууларды, сырьёлорду, коммуникацияларды ж. б. көтөрүп туруучу курулмалар. Өнөр жай курулмаларынын жүздөн ашык тиби жана түрү бар: коммуникация максатындагы курулмалар (тоннель, технологиялык коммуникациялар, энергия менен жабдуу тармактары ж. б.); транспорт курулмалары (жол өткөөлдөрү, жүк түшүрүү жана кран эстакадасы, конвейердүү галереялар); газ, суюк продуктуларды жана чубурма материалдар үчүн көлөмдүү чанак, суу газ менен жабдуу, желдетүү жана канализация системасындагы курулмалар (бункер, газгольдер, газ, нефть сактагыч, суу сактагыч мунара жана резервуар, чачыраткыч бассейндер, суу толтургуч жана тазалагыч курулмалар ж. б.); технологиялык жабдууларды жайгаштыруу жана таяныч түзүлүштөр (фундамент ж. б.).
Хендерсон (Кентукки)
Хендерсон (Кентукки) (Henderson) — Кентукки штатынын Хендерсон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 27373 киши. Болжолдуу аянты - 44.3 км². FIPS коду — 21-35866.
Манчэстер Тауншип (Нү-Жерси)
Манчэстер Тауншип (Нү-Жерси) (Manchester Township) — Нү-Жерси штатынын Оушен округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 43 070 киши. Болжолдуу аянты - 214.7 км². FIPS коду — 34-43140.
Дэлхи (Айова)
Дэлхи (Айова) (Delhi) — Айова штатынын Делавер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.7 км². FIPS коду — 19-19675.
Калкы
2010-жылы калкы 458 киши болгон.
Льеж
Льеж (Liège, Luik , Lüttich , Leodi(c)um (Лео́ди(к)ум)) — Маас жана Урт дарыяларынын кошулган жериндеги, Бельгиядагы шаар, Льеж провинциясынын административдик борбору.
Тарыхы
Рим империясынын убагында шаар Леодий деп аталган.
Витон-Глэнмонт (Мэриленд)
Витон-Глэнмонт (Мэриленд) (Wheaton-Glenmont) — Мэриленд штатынын Montgomery округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 57694 киши. Болжолдуу аянты - 26.5 км². FIPS коду — 24-83837.
Нидерхозенбах
Нидерхозенбах (Niederhosenbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Биркенфельд районуна кирет.
Калкы - 320 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,43 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 34 059. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Хай.
Жаңы яппар (Давлекан району, Башкыртстан)
Жаңы яппар — Башкыртстандын Давлекан районундагы айыл, Казангул айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 409 киши. Почта индекси — 453416, ОКАТО коду — 80222822007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Өндүрүштү автоматташтыруу
Өндүрүштү автоматташтыруу - адам башкаруучу жана көзөмөлдөөчү ишти прибор менен автомат түзүлүштөрү аткаргандай кылып машина өндүрүшүн өнүктүрүү процесси. Өндүрүштү автоматташтыруу өнөр жайды өнүктүрүүнүн жанаилимий-техникалык прогресстин негизги багыты. Анын максаты эмгектин натыйжалуулугун жогорулатуу, чыгарылуучу продукциянын сапатын жакшыртуу, өндүрүштүн бардык ресурстарын толук пайдалануу үчүн ыңгайлуу шарт түзүү. Өндүрүштү автоматташтыруу айрым, комплекстүү жана толук автоматташтыруу болуп айырмаланат. Автоматташтыруунун түрүн аныктоодо эң оболу анын ошол өндүрүш шартындагы үнөмдүү натыйжасы жана максатка ылайыктуулугу эсепке алынат. Өндүрүштү автоматташтырууда адам эмгеги такыр жокко чыгарылат дегендикке жатпайт, тескерисинче, адам эмгеги жаны, татаал сапатка ээ болуп, адам машина-автоматтарды башкарып, аларды техникалык жактан тейлейт. Автоматташтыруунун эң алгачкы түрүнүн бири орус механиги И. И. Ползуновдун буу казанынын автомат жөндөгүчү (1765) жана англиялык ойлоп табуучу Ж. Уаттын буу машинасынын ылдамдыгын жөндөгүчүнөн баштап, адамдын кара күчүнүн ордуна колдонулуучу механизмдер менен түзүлүштөрдү жаратуу боюнча зор иштер иштелген. Башкаруунун ынгайлуу структурасын жана тех. каражаттарын иштеп чыгууда алгоритмдер теориясы, автоматтар теориясы, математикалык логика жана релелүү түзүлүштөр теориясы колдонулат. Максатты ийгиликтүү орундатуу үчүн башкаруу структурасы, анда колдонулуучу тех. каражаттар (өлчөгүч, жөндөгүч, аткаргыч, кабар чогулткуч жана иштеткич ж. б.) башкарылуучу объект жана адам [оператор, диспетчер, текшерүүчү (контролёр)], башкаруучу менен биригип, автоматташтырылган башкаруу системасын (АБСти) түзөт. Азыр ГЭСтерде, энергия системасында, химия ө. ж-нда, тоо-кен иштеринде, металлургияда, электр-техникада, радио, тамак-аш, жеңил ө. ж-нда, транспортто автоматташтыруу кенири колдонулууда.
Өндүрүштү механикалаштыруу
Өндүрүштү механикалаштыруу - энергиянын түрлөрүн пайдалануу менен материалдык өндүрүштүн ар кыл тармактарында кол менен иштетилүүчү эмгек каражаттарын машина жана механизм менен алмаштыруу. Өндүрүштү механикалаштыруунун негизги максаты эмгек өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуу жана адамды оор жумуш аткаруудан бошотуу. Өндүрүштү механикалаштыруу сырьёну, материалдарды жана энергияны үнөмдүү чыгымдоого, продукциянын өз наркын төмөндөтүп, анын сапатын жогорулатууга мүмкүндүк түзөт. Өндүрүштү механикалаштыруу техникалык прогресстин багыттарынын бири; ал ар кандай техникалык каражаттар менен аткарылат. Өндүрүш процеесинин техникалык каражаттар менен жабдылышына жараша айрым жана комплекстүү өндүрүштү механикалаштыруу болуп айырмаланат. Айрым өндүрүштү механикалаштырууда кээ бир өндүрүш операциялары же жумуштун түрлөрү, мисалы, эн оорлору механикалаштырылат. Өндүрүштү комплекстүү механикалаштырууда технологиялык процесстин бардык негизги операцияларында жана өндүрүш процессинин кошумча жумуштарында кол эмгеги машина менен алмаштырылат. Коомдун өнүгүшү менен бирге эмгек каражаттары да өнүгөт. Буу машинасынын, электр машинасынын жана ичинен. куймө кыймылдаткычтын ойлоп табылышы өндүрүштү механикалаштырууну жогорку баскычка көтөргөн. Андан ары өндүрүштү механикалаштырууда машиналар менен механизмдер системалары колдонула баштайт. Мисалы, жогорку өндүрүмдүү ар кандай комбайн, машина, механизмдердин автоматтык катарлары, автомат-цех жана автоматташтырылган заводдор курулган. Өндүрүштү механикалаштырууну ишке ашыруу, биринчиден, өнөр жайды, курулушту, транспортту, айыл чарбаны эң өркүндөтүлгөн машиналар жана механизмдер менен камсыз кылууга жараша болот.
Нева дарыясы
Нева дарыясы – Ленинград облусундагы дарыя. Узундугу 74 км, алабынын аянты 281 миң км2. Ладога көлүнөн башталып, Балтика деңизиндеги Финн булуңуна куят. Дельтасындагы аралдарда жана Нева боюндагы оёңдо Ленинград шаары жайгашкан. Орточо чыгымы 2530 м3/сек. Кээде түштүк-батыш жана батыштан соккон шамалдын натыйжасында Финн булуңундагы жана Неванын төмөнкү агымындагы суунун деңгээли көтөрүлүп (суунун эң жогорку деңгээли Санкт-Петербургда), 1824-жылы (410 см) жана 1924-жылы (369 см) байкалган, кээде ташкынды пайда кылат. Декабрда тоңуп, апрель-майда муздан арылат. Ак деңиз Балтика жана Волга-Балтика суу жолунун бир бөлүгү. Башатында Петрокрепость шаары орун алган.
Ланкау
Ланкау (Lankau) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург районуна кирет.
Калкы - 491 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 491 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 53 081. Муниципалитеттин башчысы — Отто Бойге.
Циммерн
Циммерн (Zimmern) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Калкы - 192 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,91 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 113. Муниципалитеттин башчысы — Бернд Фрюхауф.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 10 шаардык районго бөлүнөт.
Таежный Айдат
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Маунт Эфрэйм (Нү-Жерси)
Маунт Эфрэйм (Нү-Жерси) (Mount Ephraim) — Нү-Жерси штатынын Кэмден округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4 676 киши. Болжолдуу аянты - 2.3 км². FIPS коду — 34-48750.
Степановка (Алшеев району, Башкыртстан)
Степановка — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Воздвижен айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 37 киши. Почта индекси — 452133, ОКАТО коду — 80202813010.
Өнөр жай роботу
Өнөр жай роботу — өндүрүш процессинде адам эмгегин алмаштыруучу программалуу же дистанциялык (пульт аркылуу) башкарылуучу түзүлүш (машина). Адамдын ордуна оор, өмүргө кооптуу же бат чарчата турган жумуштарды аткара турган машинаны жасоо аракети 18-19к-да эле башталган. Бирок, алар өтө одоно жасалып, мүмкүнчүлүгү чектелүү болгон. 20-кылымдын башында чех жазуучусу К. Чапек «робот» мех. адам деген сөздү киргизген. Алгачкы роботтор адамга сырткы келбети окшош болуп, алардын кыймылдарын туурап, көбүнчө көңүл ачуу багытында колдонулган. Азыркы Өнөр жай роботунун көпчүлүгү робот манипулятор. Алардын мех. колдору — адамдын, анын колунун кыймылын тууроо үчүн ар түрдүү кармоочу шаймандар менен жабдылган. Анын колдорунан башка, микропроцессордун базасында программалык башкаруу түзүлүшү бар. Робот-манипуляторлор өнөр жайда көптөгөн технологиялык процесстерди автоматташтырууда, ар кандай буюмдарды конвейердик чогултууда (автомобилдерден баштап, микросхемаларга чейин), ширетүү, сырдоо, уруп-согуу, көзөө жумушунда, оор жүктү жылдырууда ж. б. колдонулат. Айрыкча робот-манипуляторлор зыяндуу химиялык заттар менен иштөөдө, жарыЛУУЧУ заттарды зыянсыздандырууда, радиациясы жогору жана жетүүгө кыйын жерлерде (деңиз тереңдигинде, космос аппаратында, орбиталык станцияларда) колдонулат.
Өнөр жай төңкөрүшү
Өнөр жай төңкөрүшү - 1750-1850-жылдардагы өнөр жай өндүрүшүндөгү кескин өзгөрүүлөр системасы; агрардык өндүрүштөн индустрияга өтүү процессин чагылдырган өндүрүштүк күчтөрдүн өнүгүшүндөгү секирик. Алгач Англияда башталып, кийин АКШ, Франция, Германия, Италия жана Россияда күч алган. Бул терминди фр. экономист Жером Бланки киргизген. Өнөр жай төңкөрүшү өнөр жайдын жана өндүргүч күчтөрдүн тез өнүгүшүнө алып келген.
Любеч съезди
Любеч съезди (1097) — орус княздарынын Днепрдеги Любеч шаарында өткөн жыйыны.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Люббекке
Люббекке (Lübbecke) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Детмольд административдик округуна карайт. Минден-Люббекке районуна кирет.
Калкы - 25796 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 65 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 7 70 020. Мэр — Зузанне Линдеман.
Шаар административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Дэнвер (Айова)
Дэнвер (Айова) (Denver) — Айова штатынын Бремер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 3.6 км². FIPS коду — 19-20035.
Калкы
2010-жылы калкы 1627 киши болгон.
Эски яппар (Давлекан району, Башкыртстан)
Эски яппар — Башкыртстандын Давлекан районундагы айыл, Казангул айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 254 киши. Почта индекси — 453421, ОКАТО коду — 80222822008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Гэралд (Миссури)
Гэралд (Миссури) (Gerald) — Миссури штатынын Фрэнклин округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 3.7 км². FIPS коду — 29-26866.
Калкы
2010-жылы калкы 1171 киши болгон.
Рөверсхаген
Рөверсхаген (Rövershagen) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Доберан районуна кирет.
Калкы - 2525 киши(2013-ж.). . Аянты - 20,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 51 066. Муниципалитеттин башчысы — Ферена Шөне.
Вирсберг
Калкы - 1944 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17,21 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 77 163. Муниципалитеттин башчысы — Херман Анзельштеттер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 10 шаардык районго бөлүнөт.
Невмалар
Невмалар (соңку лат. heuma, гр. pntuma – дем алуу) – орто кылымдагы музыкалык искусстводо колдонулуучу нота жазуусунун белгилери; добуштардын так бийиктигин аныктабастан, обондун жогору же төмөн болушун белгилешкен.
Хиккори Хилл (Кентукки)
Хиккори Хилл (Кентукки) (Hickory Hill) — Кентукки штатынын Джэфферсон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 144 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 21-36374.
Вудлон (Мэриленд)
Калкы - 6 251 киши. Болжолдуу аянты - 2.9 км². FIPS коду — ?.
Нойкирх (Каменц районы)
Нойкирх (Каменц районы) (Neukirch) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дрезден административдик округуна карайт. Баутцен районуна кирет.
Калкы - 1708 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 39,49 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 92 360. Муниципалитеттин башчысы — Штеффен Граль.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Невр...
Невр..., невро... (гр. nturon – тамыр, нерв) – татаал сөздөрдүн биринчи бөлүгү; нейро... мененбирдей, мисалы,невралогия, неврапотология.
Люйшунь, Порт-Артур
Порт-Артур — Кытайдын сары деңизинде жайгашкан мурунку порттук шаар (тоңбогон порт, аскер-деңиздик база).
1955-ж. СССР аскер күчтөрүн Люйшуньдан алып чыгып, андагы аскер курулуштарын КЭРге акысыз өтөкрүп берген.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Неварлар
Неварлар – Непалдагы (Катманду өрөөнүндө) эл. Айрым топтору Индияда жашашат. Саны 910 миң киши, анын ичинен 900 миңи Непалда (2000). Неварлардын бир бөлүгү кираттардын курамына кирет. Невар тилинде сүйлөшөт. Динге ишенгендери индуисттер, буддисттер. Неварлардын калыптанышына кираттар, таманг, ахирлер, личчхави, данувар, балами, пахарилер катышкан. Неварлар – байыркы Непал калкынын тукумдары. Индия тарыхый булактары боюнча биздин замандын 1-кылымында неварлардын Непал деген аталыштагы мамлекети болгон. Неварлар 13–15-кылымда улут болуп түзүлгөн. Неварлар бышкан кыштан салынган эки же төрт кабаттуу үйлөрдө жашап, дыйканчылык, мал чарбачылык (зебу, буйвол, эчки жана башка) жанакол өнөрчүлүк мененкесиптенишкен. Эркектердин салттуу кийимдери негизинен непалдыктардын кийимдерине окшош. Аялдары жээктери саймаланган юбка (гунью), узун жеңдүү, жакалуу кофта кийип, жамынма жамынат. Тасма кошуп өрүлгөн бир өрүм чачына, кулактарына, колдоруна кооздуктарды тагынышат. Тамак-ашы – негизинен күрүч, кара буудай мененжүгөрүдөн даярдалган нан, сүт азыктары жана жер-жемиштер. Майрам күндөрү эттен даярдалган тамактар (уйдун этин жешпейт) колдонулат.
Нидерхорбах
Нидерхорбах (Niederhorbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк Вайнштрассе районуна кирет.
Калкы - 504 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 37 055. Муниципалитеттин башчысы — Карл Вальтер.
Люксембург коммунистик партиясы
Люксембург коммунистик партиясы (ЛКП) Соц. жумушчу партиясынын революциячыл тобунун не­гизинде 1921-ж. 2-январда түзүлүп, ошол эле айда Коминтернге кирген.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Нева салгылашы (1240)
Нева салгылашы – 1240-жылы 15-июлда Нева дарыясында орус-швед аскерлеринин ортосунда болгон салгылаш. Шведдер Балтика деңизиндеги орустардын соодасын көзөмөлдөө үчүн Нева дарыясынын куйган жерин жана Ладога шаарын басып алуу максатын көздөгөн. Швед королу Эрик ХIнин күйөө баласы Биргер жетектеген швед армиясына норвегдер менен финн уруулары да кирген. Алардын басып киргенин уккан Новгород князы Александр Ярославич Волхов дарыясын бойлоп, алардан мурда Ладогага чыккан. Ага ладогалыктар кошулган. Ал кезде шведдер Ижор дарыясынын куймасына жеткен. Тумандан пайдаланган орус аскери күтүлбөгөн жерден швед лагерине сокку уруп, душманды кыйраткан. Салгылаш күүгүм киргенде аяктап, Александр Ярославичтен жарадар болгон Биргер калган аскерлери менен чегинген. Гаврила Олексич, Збыслав Якунович, Яков Полочанин жана башка жоокерлер өзгөчө эрдик көрсөткөн. Князь Александр Ярославич салгылашка кол башчылык кылып, эрдик көрсөткөнү үчүн Невский деп аталган. Нева салгылашы – орус элинин көз карандысыздыгы үчүн баатырдык күрөшүнүн бири.
Циммернзупра
Циммернзупра (Zimmernsupra) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Гота районуна кирет.
Калкы - 375 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 67 082. Муниципалитеттин башчысы — Христине Кельнер.
Таежный Катык (дарыя)
Таёжный Катык — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Катык дарыясынын оң жээгинен 11 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Нойкирх (Лужица)
Нойкирх (Лужица) (Neukirch/Lausitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дрезден административдик округуна карайт. Баутцен районуна кирет.
Жашы жетелектердин никеси
Жашы жетелектердин никеси – эки адамдын бирөөсү 18 жашка жете элек болуп никеге туруусу. Жашы жете электердин никеси көп учурда расмий эмес, салттуу же диний ырымдар менен кыйылат. Мыйзамда 18 жашка чейинкилерге никеге турууга уруксат берилген учурлар болсо, жашы жетелектердин никеси юридикалык статуска ээ боло алат. Кыргыз Республикасында өзгөчө шарттарда 17 жаштагы жашы жете элек жарандарга нике кыйууга уруксат берилиши мүмкүн.
Миллтаун (Нү-Жерси)
Миллтаун (Нү-Жерси) (Milltown) — Нү-Жерси штатынын Мидлсекс округуна караган АКШ шаары.
Жашы жетелектердин никеси
Жашы жетелектердин никеси - көбүнесе кыздарга таасир эткен гендердик феномен. Жашы жетелектердин никелери адам жана баланы басмырлоо, ошондой эле алардын укуктарынын бузулушу катары каралат, себеби жашы жетелек жубайлар макулдугун толугу менен эркин билдире алышпайт. Орточо статистикалык курактагы аялдарга караганда жашы жетелек кыздын кош бойлуулугу төрөт учурунда өлүмгө дуушар болуу коркунучу менен коштолот. Чоң аялдардын балдарына караганда жашы жетелек энелердин балдары көбүрөөк ооруйт. Турмушка чыккан жашы жетелек кыздар үй-бүлөлүк жана сексуалдык зомбулуктун алдында алсыз болушат.
Миллтаун (Нү-Жерси)
Калкы - 6 893 киши. Болжолдуу аянты - 4.2 км². FIPS коду — 34-46620.
Жашы жетелектердин никеси
Жашы жетелек куракта турмушка чыгуу жана эне болуу - кыздардын билим алуу мүмкүнчүлүгүн чектеп, келечектеги турмушуна узак мөөнөткө чейин кедергисин тийгизип, жашоосунун сапатын начарлатышы мүмкүн.
Дэнисон (Айова)
Дэнисон (Айова) (Denison) — Айова штатынын Кроуфорд округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 16.1 км². FIPS коду — 19-19945.
Калкы
2010-жылы калкы 7339 киши болгон.
Жашы жетелектердин никеси
Жашы жете элек никеге туруунун себептери: жакырчылык, кызды калымга алуу салттары, жергиликтүү маданий каада-салттар, эрте никеге турууга уруксат берүүчү мыйзамдар, диний жана социалдык кысымдар, диний эрежелер, турмушка чыга албоодон коркуу, сабатсыздык, аялдардын акы төлөнүүчү жумушка орношуусуна тоскоолдуктар.
Эрте никеге эркек да, кыз балдар да кабылышат, бирок бала келиндердин саны эркектерге караганда кыйла көп, жана алардын көбү социалдык-экономикалык абалы оор үй-бүлөлөрдүн кыздары.
Жашы жете элек никеге туруунун себептери
ЮНФПАнын маалыматы боюнча, эрте никенин жайылышына шарт түзгөн факторлор: жакырчылык, гендердик теңсиздик, жер жана башка мүлккө болгон менчик маселелери, сексуалдык көзөмөл жана үй-бүлө ар-намысын, каада-салттарын жана маданиятын коргоо, никеси жок аялдардын коопсуздугун камсыз кылуу мүмкүн эместиги (өзгөчө согуш, ачарчылык же эпидемия убагында). Башка себептерге үй-бүлөлөр ортосундагы бийлик жана мамилелер маселелерин чечүү үчүн никени колдонуу кирет.
Сеп жана калым
Кээ бир аймактарда кызга сеп берүү салты бүгүнкү күнгө чейин сакталып калган. Экономикалык жактан кыйынчылыктары болгон ата-энелер кызынын жашына карабай, жетиштүү сеп болоор замат же ошол сепке мейил болгон күйөө бала чыгаары менен кызын кудалашып, күйөөгө берүүгө аракет кылышат.
Башка элдердин каада-салттарында кызга калым төлөп берүү - күйөө баланын ата-энеси нике кыйууга макулдугу үчүн кыздын ата-энесине акча же башка мүлк төлөп бериши керек болгон салт бар. Кээ бир өлкөлөрдө колукту канчалык жаш болсо, ошончолук чоң калым төлөнүшү мүмкүн. Бул көрүнүш кыздардын эрте турмушка чыгышына дагы өбөлгө түзөт. Келиндин ата-энеси оор каржылык абалда болгон учурларда кызын турмушка «сатып» андан чыгууну чечиши мүмкүн; кээ бирөөлөрү кыздарды алдын ала бир буюм жана үй-бүлө үчүн киреше булагы катары карашат. Ошентип, кызды калымга алуу салты кээде эрте турмушка чыгууга гана эмес, балдарды сатууга да алып келет.
Куугунтук, жер которуу жана кулчулук
Эрте никеге туруунун санынын көбөйүшү согуштар, динге мажбурлоо, жергиликтүү тургундардын туткунга алынышы жана кулчулукка алынышы, депортация жана мажбурлап көчүрүү, массалык кармоо сыяктуу эң оор жана коркунучтуу кырдаалдарда байкалат. Мындай жагдайлардын көбүндө эркектер каза болуп же аялдарга караганда абакка көп түшүп, эркектердин саны азайганындан, кыздын ата-энеси күйөө баланыны башкалар алып кете электе, же башка бир нерсе болуп кете электе кызын эртерээк, күйөөгө берүүгө умтулушат.
Индияда жашы жете элек никеге туруунун жайылышынын негизги себеби, мусулмандардын басып алуусу болгон, ал мындан миң жылдан ашык мурда башталган. Баскынчылар көп учурда турмушка чыга элек индиялык кыздарды зордуктап же олжо катары ала качышкан жана эрте никеге туруу буга каршы коргонуу катары көрүлгөн.
Жакырчылык, социалдык кысым, коркуу жана коопсуздук
Социалдык жактан корголбогондук дүйнө жүзү боюнча жашы жете элек никеге туруунун негизги себептеринин бири болуп саналат. Кээ бир коомчулуктарда, мисалы, Непалда ата-энесинин үйүндө жашаган бойго жеткен кыздын ата энеси уят болобуз деп коомдук стигмадан коркушат. Дагы бир коркунуч зордуктоо болуп саналат, бул, башка неселер менен катар, зордуктун курмандыгынын турмушка чыгуу мүмкүнчүлүгү азайтат.
Өтө жакырчылыкта жашаган үй-бүлө үчүн кызы жүк болушу мүмкүн, эгер аны эртерээк күйөөгө берсе, үй-бүлө үчүн да, кыз үчүн да жеңилдик болот. Эрте никени ата-энесинин үй-бүлөсү кызын багууга мүмкүнчүлүгү болбогон учурларда, кыздын экономикалык коопсуздугун камсыз кылуунун бир каражаты катары дагы кароого болот.
Эрте турмушка чыгуунун дагы бир себеби, ата-эненин кызынын физикалык коопсуздугунан коркуу жана күйөөсү аны зордук-зомбулуктан, бузукулуктан жана жыныстык жол менен жугуучу оорулардан коргой алат деген үмүтү болушу мүмкүн. Бирок, чындыгында жашы жете электердин алардан бир топ улуу эркектерге турмушка чыгышы мындай инфекцияларды жуктуруп алуу коркунучун жогорулатат, ал эми никедеги аялдар СПИД же адам папилломавирусун жугузуп алуу ыктымалдуулугу бойдокторго караганда өйдө.
Узакка созулган куралдуу кагылышууларда жаш кыздар көбүнчө куралдуу күйөөсүнүн жанында аял коопсуз болот деген үмүт менен куралдуу күчтөрдүн мүчөлөрүнө же түрдүү куралдуу топтордун мүчөлөрүнө күйөөгө берилет; башка учурларда куралчан адамдар колуктусун күч менен тартып алышат.
Саясий жана финансылык мамилелер
Жаш балдардын никеси социалдык-экономикалык абалына жараша болушу мүмкүн. Бир катар өлкөлөрдүн, анын ичинде орто кылымдагы феодалдык Европанын аристократтары саясий максаттарда, үй-бүлөлөрүнүн саясий жана экономикалык байланыштарын чыңдоого балдарынын сүйлөшүп никеге тургузушкан. Мындай нике маанилүү келишим катары каралып, анын бузулушу жубайлардын өздөрү үчүн да, алардын жакындары үчүн да эң оор кесепеттерге алып келиши мүмкүн болгон.
Кыргыз Республикасындагы жашы жетелектердин никеси
Кыргыз Республикасында никеге турууга жол берген эң төмөнкү курактык чек 18 жаш. Жүйөлүү себептер болгондо никеге турууну каалаган адамдардын жашаган жери боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу-тескөөчү органдары бул адамдардын өтүнүчү боюнча балдарды коргоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын аймактык бөлүмдөрдүн комиссиялык корутундусунун негизинде эркектер жана аялдар үчүн нике курагын бир жылдан ашырбастан төмөндөтүүгө укуктуу. Кыргыз Республикасында жашы жетелектердин никелеринин тарыхый, диний, этностук, социалдык жана адеп-ахлактык негиздери бар. Алар ата-энелердин макулдашуусу менен түзүлгөн никелер, кыз ала качуу, көп аял алуу көрүнүштөрү жана диний никелер менен коштолгон. Жашы жетелектердин никелеринин көпчүлүгү юридикалык жактан катталбайт, бирок дээрлик баары тең шариат боюнча кыйылат. Акыркы берилген маалыматтарга ылайык, Кыргыз Республикасында жашы жетелектердин никелери көбөйгөндөн көбөйүүдө. 2015-жылы жүргүзүлгөн бир нече көрсөткүчтүү кластердик изилдөөнүн жыйынтыктары боюнча, Кыргызстандагы 15 жаштан 49 жашка чейинки аялдардын болжол менен 12,7% жашы жетелек курагында турмушка чыгышкан. Жашы жетелектердин никелери шаарга караганда айыл жергесинде көбүрөөк кездешет (айылдарда - 14,6% жана шаарда 9,2%), ал эми бай үй-бүлөлөргө (9,2%) караганда жакыр үй-бүлөлөрдө (15,9%) эки эсе көптүк кылат. Он жети жашка толо элек адамды иш жүзүндө никелик мамилелерге өтүүгө мажбурлоо беш жылга чейинки мөөнөткө эркиндигин чектөө, ал эми ала качуу он жылга чейинки мөөнөткө эркинен ажыратуу менен жазаланат. Бирок жашы жетелектердин никелери алардын ата-энелеринин макулдашуусу менен кыйылгандыктан, никеге турууга мажбурлаган күнөөлүү адамдарды жазалоо механизмдери иш жүзүндө иштебей, натыйжада, ушул кылмыш ишинде катышкан адамдардын көпчүлүгү жазаланбай калышат.
Нике курагы
Көпчүлүк өлкөлөрдө нике курагы 18 жашты түзөт. Өлкөлөрдүн көбүндө ата-энесинин жана/же соттун уруксатын талап кылган жашы жете элек балдарга өзгөчөлүктөргө бар. Бириккен Улуттар Уюмунун Калк Фондуна карата : "2010-жылы 158 өлкө ата-энесинин же соттун макулдугусуз аялдар үчүн никеге туруу үчүн минималдуу курак 18 жаш экенин билдирген. Бирок 146 өлкөдө мамлекеттик мыйзам же салт 18 жашка чыга элек кызга ата-энесинин же башка бийлик органдарынын макулдугу менен турмушка чыгууга уруксат берет; 52 өлкөдө 15 жашка чыга элек кыздар ата-энесинин макулдугу менен турмушка чыга алышат. Эркектер үчүн 180 өлкөдө 18 жаш никеге туруу үчүн мыйзамдуу жаш. Кошумчалай кетсек, 105 өлкөдө эркек балдар ата-энесинин же тиешелүү бийлик органынын макулдугу менен никеге тура алышат, 23 өлкөдө 15 жашка чейинки эркек балдар ата-энесинин макулдугу менен турмушка чыга алышат."
Европа
Нике курагы мыйзам боюнча Европанын дээрлик бардык өлкөлөрүндө 18 жаш деп белгиленген, Андорра, Мальта жана Шотландиядан башкасы, бул өлкөлөрдө - 16 (эки жыныс үчүн тең) жана Азербайжанда аялдар үчүн 17 жаш.
Хикмэн (Кентукки)
Хикмэн (Кентукки) (Hicкмan) — Кентукки штатынын Фултон (Fulton) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2560 киши. Болжолдуу аянты - 9.3 км². FIPS коду — 21-36298.
Хольцгюнц
Хольцгюнц (Holzgünz) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Нижний Альгой районуна кирет.
Калкы - 1189 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12.1 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 78 151. Муниципалитеттин башчысы — Пауль Наглер.
Ланце
Ланце (Lanze (Gemeinde)) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург районуна кирет.
Калкы - 397 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 53 082. Муниципалитеттин башчысы — Рольф Майер-Ботлинг.
Кидряч (Давлекан району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Өңү өчүш
Өңү өчүш — май боёк живописиндеги кургап бараткан боёк катмарындагы өзгөрүүлөр. Мына ушул өзгөрүүлөргө байланыштуу живопистин өңү өчөт, карарат, түсү өзгөрөт. Боёктогу бириктирип туруучу зат майдын астыңкы боёк катмарына же үстүнкү кыртышка тез эле сиңип кетиши өңү өчүштүн негизги себептеринин бири болуп эсептелет. Адатта өңү өчүш жетишерлик кургай элек живопистин үстүнөн прописка жасоодон келип чыгат.
Өнүгүп жаткан өлкөлөр
Өнүгүп жаткан өлкөлөр - өнөр жай өнүккөн өлкөлөрдүн алдында колониялык же жарым колониялык абалда болуп келген, бүгүнкү күндө өз алдынчалыкка же көз карандылыкка жетишкен Азия, Африка, Латын Америкасы жана Океаниядагы өлкөлөрдүн тобу. Бул өлкөлөр эмгектин эл аралык бөлүнүшүндө өнөр жай өнүккөн мамлекеттер үчүн агрардык сырьё жана эң арзан жумушчу күчүн берип турушкан. Өнүгүп жаткан өлкөлөргө өндүргүч күчтөрдүн төмөнкү деңгээлде өнүгүшү, чарбанын бир жактуулугу, экономиканын көп укладдуулугу ж. б. мүнөздүү. Мындай өлкөлөрдүн алдында төмөнкүдөй проблемалар турат: экон. өсүүнүн темпин тездетүү, улуттук экономиканы бекемдөө, айыл чарба өндүрүшүн механикалаштыруу, маданий артта калуучулукту жоюу ж. б. СССР жоюлгандан кийин өз алдынчалыкка жана көз карандысыздыкка жетишкен мурунку союздук республикалардын көпчүлүгү (анын ичинде Кыргызстан да) өнүгүп жаткан өлкөлөрдүн катарына кошулушту. Өнүгүп жаткан өлкөлөрдө жашаган элдердин негизги максаты өз алдынча өнүгүүгө, чет өлкөлөрдү кийлигиштирбестен, өз тагдырын өзү чечүүгө жетишүү ж. б.
Вудмор (Мэриленд)
Вудмор (Мэриленд) (Woodmore) — Мэриленд штатынын Prince George округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6077 киши. Болжолдуу аянты - 31.6 км². FIPS коду — 24-86710.
Челноковка (Алшеев району, Башкыртстан)
Челноковка — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Воздвижен айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 73 киши. Почта индекси — 452134, ОКАТО коду — 80202813011.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Рөгниц
Рөгниц (Rögnitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк-Батыш Мекленбург районуна кирет.
Өнөр жай экологиясы
Өнөр жай экологиясы - экологиянын өнөр жайдын айлана-чөйрөгө же тескерисинче табигый шарттардын ишканага таасирин изилдеген тармагы. Өнөр жай таасир эткен зоналарга аба, суу, жер бети (топурак), вибрация, энергия (электр-магниттик, радиациялык) ж. б. кирет. Бул көрсөткүчтөр аркылуу ишкананын айланачөйрөгө тийгизген таасири баамдалат. Буларды булгоо процесстерин изилдөө менен гана чектелбеш керек. Анткени чарбалык иш-аракеттердин табиятка таасири аймакты колдонуу менен андагы табигый экосистемаларды курутуудан (күчтүү деформациядан) башталат. Акыркы учурда өнөр жайдын экосистемасын изилдөөдө айрым табигый биологиялык экосистемалардын моделдери колдонулууда. Экоиндустрия табигый чөйрөдөн ажырабай, бирдикте өнүгүүдө. Мындай системалык мамиле ресурстарды, энергияны колдонууну толук материалдык цикл (баштапкы материалдан баштап акыркы продуктуга чейин) аркылуу оптималдаштырууну камтыйт. Башкача айтканда калдыксыз, туюк системаны туюнтат. Мисалы, япон экологдору төрт негизги тоомго (ички айланма) бөлүнгөн экоиндустриялуу циклди ойлоп табышкан. Анда адамдар менен өнөр жай тармактары өзүлөрүнүн жүрүм-турум циклдерин түзүп, тышкы чөйрөгө майнаптуу жана бузулууга каршы туруктуу иш алып барууга жөндөмдүү. Өнөр жай экосистемасынын мындай тиби биологиялык туруктуулукка ээ жана туюк циклдүү туюк экосистеманын модели менен окшош болот; 2) кандайдыр бир технологиялык процесстерди аткаруу үчүн (аккан сууну тазалоо, биогаз өндүрүү, кенташты байытуу ж. б.) жөнөкөй жасалма биоценоздорду түзүү ыкмалары жана алардын иш алып барышы боюнча топтолгон билимдер, к. Гендик инженерия.
Джоплин (Миссури)
Джоплин (Миссури) (Joplin) — Миссури штатынын Джаспер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 81.7 км². FIPS коду — 29-37592.
Калкы
2010-жылы калкы 50150 киши болгон.
Люлька, Архип Михайлович
Люлька Архип Михайлович (Архи́п Миха́йлович Лю́лька; 1908 — 1984)— сов. конcтруктор.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Невский Николай Александрович
Невский Николай Александрович (18. 2. 1892, Ярославль – 14. 2. 1945, Ленинград) – орус тилчиси, чыгыш изилдөөчүсү, филология илимдеринин доктору, профессор (1992). 1909-жылы Рыбин атындагы гимназияны, кийин 1914-жылы Санкт-Петербург университетин бүтүргөн. Ошол эле ун-тте окутуучу жана кытай, япон менеталарын карап чыгуу үчүн Мамлекеттик эрмитаждын нумизматика бөлүмүндө илимий кызматкер болуп эмгектенген. Бир жылдан кийин Япониядагы синтоизм менен иштеп, байыркы япон адабиятынын эстеликтерин, ошондой эле этнографияны, тилди, диалектологияны жана айндардын фольклорун изилдеген. 1922–29-жылга чейин Осакодогу чет тилдер институтунда, ошол эле учурда Киото университетинде орус жана айн тилдери боюнчаокутуучу болгон. Жергиликтүү говорлорду, жомок, легендаларды жыйнаган. Иштеле элек илимий темаларды, мисалы, тангут тили жана жазуусун изилдеген. Тангут мамлекети (982–1227) жана тангут жазуусу жөнүндө изилдөөлөрдү жүргүзүп, тангут жазуусунун ачкычын таап, тангут таануу илиминин өзүнчө тармак болушуна чоң салым кошкон. 1929-жылы Н. Ленинграддагы Хара-Хотодон табылган тангут коллекциясын изилдеген. 1935-жылы «Тангут жазуусу жана анын фондулары» деген илимий эмгегин жазган. 1960-жылы Тангут сөздүгү чыгарылып, ал эми 1962-жылы«Тангут филологиясы» аттуу 2 томдук эмгеги үчүн Лениндик сыйлык ыйгарылган.
Өңүр
Өңүр - 1) кыз-келиндер кийиминин бир элементи, кооздук боркок. Ал төшкө тагылат же жакага тигилет. Эни 15-20 с.идей. Өңүр алгач көкүрөккө суук тийгизбөө, ошондой эле тазалык үчүн колдонулса, бара-бара саймаланып, кооздолуп, көйнөктүн сыртынан тагылган. Өңүрдүн моюнга келчү жери бир аз оюлуп, эки учуна жибек боо же топчу тагылып, желкесинен топчуланат (байланат). Өңүр манат, кызыл же кара баркыттан жасалып, бетине шуру, бермет, ошондой эле алтын, күмүш калдыркандар бастырылган. Башкыр, татар, телеут, алтай ж. б. түрк элдеринин кыз-келиндери да өңүр сымал кооздук буюм тагынышкан; 2) кийимдин көкүрөктөн этекке чейинки эки жаккы алдынкы тилкеси.
Люмен
Люмен (лат. lumen — жарык) — жарык агымынын Бирдиктердин ал ара­лык системасындагы бирдиги.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Нидерхофен
Нидерхофен (Niederhofen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Нойвид районуна кирет.
Калкы - 380 киши(2013-ж.). . Аянты - 1,38 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 38 048. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Шмидт.
Висталь
Висталь (Wiesthal) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Майн-Шпессарт районуна кирет.
Калкы - 1393 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 77 200. Муниципалитеттин башчысы — Андреас Цушлаг.
Негизги каражат
Негизги каражат – негизги капитал (өндүрүш имараты, курулма, машина жанажабдууга жумшалган чыгым); анын наркы жаңы чыгарылган продукцияга аз-аздан чегерилип, эскиришине жараша капиталдын бир нече иреттүү айланышында ишкерге акчалай кайтарылат. Ал өзүнө узак мөөнөттүү материалдык баалуулуктарды (жер ээлиги, кыймылсыз мүлк жана башка), финансылык салымдарды (баалуу кагаздар жана башка) жанаматериалдык эмес активдерди (патент, лицензия жана башка) камтыйт. Негизги каражаттын толук айланышы өндүрүштүн бир канча мезгилинин ичинде иш жүзүнө ашырылат, анткени ал өзүнүн иштей турган бардык мезгили үчүн авансаланат, ал эми анын наркы ишкерге белгилүү көлөмдө бөлүкчөлөнүп кайтарылып турат. ИТРдин өнүгүшүнүн натыйжасында Негизги каражаттын массалык түрдө жаңыртылышы жана кеңейиши байкалууда, к. Капитал.
Өөрчүү (биологияда)
Өөрчүү (биологияда) — организмдин уруктанып, өсүп, жетилип жана өлгөнгө чейинки жашоо мезгилиндеги морфологиялык жана физиологиялык сапаттык өзгөрүүлөр, к. Онтогенез.
Хиллвью (Кентукки)
Хиллвью (Кентукки) (Hillview) — Кентукки штатынын Буллит округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7037 киши. Болжолдуу аянты - 10.9 км². FIPS коду — 21-36982.
Таежный Тюхтет
Таёжный Тюхтет — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тюхтет дарыясынын оң жээгинен 23 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 32 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Цойленрода-Трибес
Цойленрода-Трибес (Zeulenroda-Triebes) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан Шаар. Грайц районуна кирет.
Калкы - 16673 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 68,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 76 087. Мэр —  Франк Штайнвакс .
Негизги өндүрүш
Негизги өндүрүш – белгиленген продукцияны өндүрүү үчүн түзүлгөн өндүрүш; ишкананын өндүрүш процессинин негизги бөлүгү. Мисалы,машина курууда негизги өндүрүшкө даярдоо, иштеп чыгуу жана кураштыруу цехтери, текстиль өндүрүшүндө ийрүү жана токуу-жасалгалоо бөлүмдөрү кирет, к. Өндүрүш.
Маунт Арлингтон (Нү-Жерси)
Маунт Арлингтон (Нү-Жерси) (Mount Arlington) — Нү-Жерси штатынын Моррис округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5698 киши. Болжолдуу аянты - 7.3 км². FIPS коду — 34-48690.
Нөр
Нөр (Noer) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Рендсбург-Экернфөрде районуна кирет.
Калкы - 820 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,9 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 58 116. Муниципалитеттин башчысы — Марлис Мисфельдт.
Нойкирхен (Эрзгебиргскрейс)
Нойкирхен (Эрзгебиргскрейс) (Neukirchen/Erzgeb) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эрзгебиргскрейс районуна кирет.
Калкы - 6982 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 20,12 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 1 88 180. Муниципалитеттин башчысы — Штефан Лори.
Бурангүл (Давлекан району, Башкыртстан)
Бурангүл — Башкыртстандын Давлекан районундагы айыл, Кидрячев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 304 киши. Почта индекси — 453412, ОКАТО коду — 80222825002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Өмүрзаков Садыбакас
Садыбакас Өмүрзаков (1921-жылдын 25-мартында туулган – 2002-жылы 12-августта өлгөн) – Кыргызстандагы таанымал илимпоз, география илимдеринин кандидаты (1958-жыл), картография жана географиялык ачылыштар тарыхы боюнча ири адис, географ-окумуштуу.
Кыскача өмүр таржымакалы
Садыбакас Өмүрзаков 1921-жылдын 25-мартында Кыргызстандын Чүй облусуна караштуу Кант районундагы Жайылма айылында туулган. Бишкектеги № 5 мектеп-интернатты ийгиликтүү аяктаган. 1942-жылы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтунун (азыркы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин) география факультетин аяктаган. 1942-43-жылдары аспирантурада окуган. Ошол эле 1942-44-жылдары Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтунда (азыркы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинде) ассистент болуп иштеген. 1944-жылдан ар кыл комсомолдук жана партиялык кызматтарда иштеген. 1948-жылдын февралынан 1950-жылдын июуна чейин Кыргызстан ЛКЖС БК Биринчи катчысы болуп иштеген. 1950-53-жылдары мугалимдер институтунун директору болгон. 1953-59-жылдары Кыргыз сырттан окуу пединститутунун география кафедрасынын башчысы болгон. 1958-жылы география илимдеринин кандидаты илимий даражасын алган. 1959-70-жылдары Кыргыз улуттук университетинин география факультетинде кафедра башчысы жана декан болуп иштеген. 1970-жылдан ардагердикке чыкканга чейин Кыргызстан УИАсынын Геология институтунда география бөлүмүн башкарган, анда чыгармачыл топту жетектеген. КРдин илим жана техника боюнча мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1984). 2002-жылы 12-августта Бишкек шаарында каза болгон. Маркумдун сөөгү Бишкектеги Ала-Арча көрүстөнүнө коюлган.
Тарыхы
Кыргызстанда тарыхый география, топонимика, тоолуу аймактардын физикалык-географиялык шарттарын картага түшүрүү методдорун түзүү багытындагы илимий изилдөөлөрдүн негиздөөчүсү. Географиялык ил-нин кандидаты (1958), КРдин табиятын коргоого эмгек сиңирген кызматкер (1992). Табият жана коом изилдөө эл аралык ИАнын анык мүчөсү (2000), КРдин географиялык коомунун президенти (1964-2000), КРдин жана СССРдин географиялык коомдорунун ардактуу мүчөсү. 1943-50-ж. Кыргызстан ЛКЖС БКнын 1секретары, Кыргызстан КП БКнын мүчөсү жана бюросуна кандидат. 1950-53-ж. Фрунзедеги мугалимдер институтунун директору, 1953-59-ж. Кыргызстандын сырттан окуу педагогикалык институтунда кафедра башчысы (1959-70). КМУнун география факультетинин деканы (1962-65), кафедра башчысы. 197089-ж. КР УИАнын география бөлүмүнүн башчысы, климатология жана гидрология секторунун, физикалык география жана геоморфология лаборайонын башчысы, 19892002-ж. жетектөөчү илимий кызматкер. 1970-жылдан КР Илимий-маалыматтык атласынын илимий редакциялык кеңешинин төрагасынын орун басары, жооптуу секретары жана атласты түзүүчү топту жетектеп, ошону менен бирге бир нече өзгөчө мазмундагы карта түзгөн. Ал 400дөн ашуун илимий эмгектин, анын ичинде 22 монография, брошюралардын автору. Негизгилери: «Очерки по истории географических исследований Киргизии» (1959), «Природа Киргизии» (авторлош, 1962), «Тар жол, тайгак кечүү менен» (1963), «С четырёх сторон горизонта» (1983), «Кавказ, Средняя Азия. Кыргызстан» (авторлош, 1984), «Словарь географических названий Киргизской ССР (авторлош, 1988). Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясыныын мүчөсү жана география боюнча илимий кеңештин төрагасы болгон. «Манас» энциклопедиясын даярдоого активдүү катышкан. Ленин, «Ардак белгиси» ордендери, СССР географиялык коомунун, П. П. Семёнов-Тян-Шанский атындагы медаль менен сыйланган. КРдин табиятын изилдөөгө, география илиминин өнүгүшүнө өзгөчө салым кошкон. Кыргыз Ала-Тоосундагы бир чокуга ысмы коюлган.
Илимий-педагогдук чыгармачылыгы
450дөн ашуун илимий эмгектин, анын ичинде 22 китептин автору. 30га жакын илимий китепке редактор болгон. Анын эмгектери картография жана географиялык ачылыштар тарыхы боюнча ж.б. маселелерди чагылдырган. Ара-чолодо КУУда дарстар окуп келди. Совет доорунда СССР жана Кыргыз ССР географиялык коомдорунда үзүрдүү иштеди, Кыргыз ССР Географиялык коомунун алгачкы президенти (1964-2000) болду.
Атактуу устаттары, кесиптештери жана достору
Садыбакас Өмүрзаковдун шакирттеринин арасында - кыргыздын белгилүү географтары Саламат Аламанов менен Темиркул Эшенкулов бар. Садыбакас Өмүрзаков география илими боюнча бир катар кандидаттык ишке жетекчи болгон.
Үй-бүлөсү
Өмүрлүк жары –. Кенже уулу, экономика илимдеринин кандидаты Кубат Өмүрзаков да атасынын жолуна түшүп окумуштуу болду.
Сыйлыктары. Наамдары
Бүткүл союздук География коомунун (1985) ардактуу мүчөсү; Кыргызстан География коомунун (1985) ардактуу мүчөсү. СССР Географиялык коомунун чечимине ылайык, П.П.Семенов-Тяньшанский эскерме медалы менен сыйланган. “Кыргыз Совет Энциклопедиясына” кошкон салымы үчүн башка авторлор менен катар эле Кыргызстандын Мамлекеттик сыйлыгын алган. Ленин ордени жана Даңк Белгиси медалы менен сыйланган. Табиятты коргоонун эмгек сиңирген кызматкери наамы ыйгарылган.
Диафилд (Миссури)
Диафилд (Миссури) (Deerfield) — Миссури штатынын Vernon округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 75 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 29-18802.
Дэрби (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 131 киши болгон.
Гайниямак (Алшеев району, Башкыртстан)
Гайниямак — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Гайниямак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 987 киши. Почта индекси — 452132, ОКАТО коду — 80202816001.
Лютерчилик
Лютерчилик - протестантизмдин негизги агымдарынын бири.
Барнесвилл (Мэриленд)
Барнесвилл (Мэриленд) (Barnesville) — Мэриленд штатынын Montgomery округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 197 киши. Болжолдуу аянты - 1.3 км². FIPS коду — 24-04475.
Люминесценция лампасы
Люминесценция лампасы - разряддын улътракызгылт көк нурунун таасири менен люминофорлордун жарык чыгарышы аркылуу жарык агымы аныктала турган газ разряддуу жарык булагы.
Негизги тон
Негизги тон – 1) нерсеге тиешелүү жыштыктын мүмкүн болгон эң төмөнкү термелүүсүндөгү анын добуш чыгаруу тону; 2) добуштун (эң төмөнкү) 1-тону; 3) ладдын 1-баскычы (тоника).
Негизги сокку
Негизги сокку – душманды талкалоо жана операциянын (салгылаштын) түпкү максатын жүзөгө ашыруу үчүн өтө маанилүү жерге чыгуу багытында аскерлердин (флоттун) негизги топтору урган сокку. Негизги соккунун багытын тандап алуу жана сокку уруучу күчтөрдү туура аныктоо, чабуул коюуда командачынын (командирдин) чечиминин негизи болуп, операциянын ийгилигин көп жагынан күн мурунтан камсыз кылат. Негизги соккунун багыты максатка, кырдаалга жараша белгиленип, аскерлердин санына, сапатына ж. б-га байланыштуу болот.
Рөквиц
Рөквиц (Röckwitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Деммин районуна кирет.
Калкы - 302 киши(2013-ж.). . Аянты - 14,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 52 064. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Комескер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Өпкө чабыш
Өпкө чабыш - улуттук оюндардын байыркыларынын бири. Ал аш-тойлордо ойнолгон. Эки тараптан эки таз кишиге мыкты аттарды мингизип, бөктөрүнчөк байлап, жылаңбаш, камчы ордуна ашка же тойго союлган жылкылардын өпкөсүн кекиртеги менен колдоруна берип, коштоочулардын жетекчилиги менен беттештирет. Эки-үч ирет чабышкандан кийин эле жумшак өпкө үзүлүп түшүп, колдорунда кекиртеги калат. Бүтүн кекиртек камчыдан да катуу, бекем болот. Кекиртек менен чапкылаганда чыдай албай качканы жеңилди болуп эсептелет.