cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Магнит меридианы
Магнит меридианы - Жердин үстүңкү бетиндеги геомагнит талаасынын күч сызыктарынын проекциясы.
Татаал ийри күч сызык түрүндө бардык Магнит меридианы Жердин түндүк жанa түштүк магнит уюлдарына багытталган.
Өсүмдүктөрдүн тиричилик формасы
Өсүмдүктөрдүн тиричилик формасы (биоморфа, biomorpha) — өсүмдүктөрдүн эвол. өнүгүү мезгилинде жашаган айланачөйрөнүн шарттарынын таасири аркылуу калыптанган морфол. типтери, сырткы көрүнүшү (габитусу). Өсүмдүктөрдүн экол. классификациясынын бирдигин уруулук жакындыгы болбогон, бирок байырлануу структуралары бирдей өсүмдүктөрдүн тобу да (мисалы, кактустар, кээ бир сүт тикендер сабактуу суккуленттер тиричилик формасына тиешелүү) түзөт. Белгилүү бир өсүмдүк түрлөрүнүн тиричилик формасы (дарак, бадал, лиана, жаздык сымал өсүмдүктөр ж. б.) онтогенездин жүрүшүндө да өзгөрөт (мисалы, бир жылдык карагайдын же эмендин көчөтү дарак формасына ээ эмес), ошондуктан тиричилик формалары жөнүндө классификацияда жетилген особдордун жыйындысы гана айтылат. Мындан тышкары бир эле өсүмдүктүн түрү ар кандай шартта башка тиричилик формасына ээ (эмен, карагай, арча ж. б. токой зонасында же тоонун токой алкагында бийик сөңгөктүү дарак, түн. ареалда бадал же бадалча). « Өсүмдүктөрдүн тиричилик формасы » терминин даниялык ботаник Е. Варминг (1884) киргизген. 1965-ж. сов. ботаник Е. М. Лавренко «экобиоморфа» деген терминди өсүмдүктөрдүн морфол. жана физиологиялык өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен сунуштаган. Азыркы мезгилде өсүмдүктөрдүн тиричилик формасынын көптөгөн классификациялары белгилүү. Өсүмдүктөрдүн тиричилик формасы негизги 5 типке бөлүнөт: фанерофиттер, хамефиттер, гемикриптофиттер, криптофиттер (гео жана гидрофиттер) жана терофиттер. Өсүмдүктөрдүн тиричилик формасынын курамы өсүмдүктөр жамаатташтыгынын экол. шарттарын жана белгилүү бир өсүмдүк топторунун жашоо стратегияларын чагылдырат.
Магнит меридианы
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Магнит-механикалык кубулуштар
Магнит-механикалык кубулуштар, гидромагниттуу кубулуштар — заттагы магнетизмди ташыгыч микробөлүкчөлөрдүн мех. жанa магнит моменттеринин өз ара байланышын айкындоочу кубулуштар тобу.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Тунуй (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Шишма (Алшеев району, Башкыртстан)
Шишма — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Ибраев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 195 киши. Почта индекси — 452120, ОКАТО коду — 80202819005.
Тунуй (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Шишма (Алшеев району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Манахавкин (Нү-Жерси)
Манахавкин (Нү-Жерси) (Manahawkin) — Нү-Жерси штатынын Оушен округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2 004 киши. Болжолдуу аянты - 5.0 км². FIPS коду — 34-42930.
Швабхаузен
Калкы - 721 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 67 059. Муниципалитеттин башчысы — Олаф Юнглаус.
Борончу Кудайбергенов
Борончу Молдокматович Кудайбергенов (род. 24 мая 1966, село Тюгель-Сай, Жумгал району, Нарын облусу, Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы, Советтик Социалисттик Республикалaр Союзу) — кыргыз Куудул, Ырчы жана Актёр.
1984-1986-жылдары Чаектеги №26-кесиптик техникалык орто окуу жайында окуган.
2003-жылы Жеке ишкерлерди өнүктүрүү институтуна тапшырып, 2008-жылы бүтүргөн.
2006-жылы белгилүү куудул Рахман Разыковдун демилгеси менен уюштурулган "Уланып күлкү баяны, сахнада куудулдар жана аялы" деген фестивалында Гран-Прини алып, "Мерседес" жеңил автоунаасын утуп алган.
2010-жылы Меккеге барып, зыярат кылып ажы болуп кайткан.
2011-жылы Президенттикке талапкерлигин койгонго аракеттенген, бирок БШК Борончу Кудайбергеновдун талапкерлигин коюуга уруксат берген эмес.
Член общественного объединения «Кыргызстан эл биримдиги»
Хофштеттен (Жогорку Бавария)
Калкы - 1782 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17.02 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 81 124. Муниципалитеттин башчысы — Бенедикт Берхтольд юн..
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Вольфзегг (Жогорку Пфальц)
Вольфзегг (Жогорку Пфальц) (Wolfsegg (Oberpfalz)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Регенсбург районуна кирет.
Калкы - 1486 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,46 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 75 211. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Пирцер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Мөрс
Мөрс (Moers) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Дюссельдорф административдик округуна карайт. Везель районуна кирет.
Калкы - 105506 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 67,68 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 1 70 024. Мэр — Норберт Бальхаус.
Шаар административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Ниэндорф (Штекниц)
Ниэндорф (Штекниц) (Niendorf/ Stecknitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург районуна кирет.
Калкы - 608 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 8,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 53 095. Муниципалитеттин башчысы — Фридхельм Венк.
Дэ Витт (Миссури)
Дэ Витт (Миссури) (De Witt) — Миссури штатынын Кэрро округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.6 км². FIPS коду — 29-19378.
Калкы
2010-жылы калкы 120 киши болгон.
Цэнтрал Сити (Кентукки)
Цэнтрал Сити (Кентукки) (Central City) — Кентукки штатынын Мюхленберг округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5 893 киши. Болжолдуу аянты - 13.5 км². FIPS коду — 21-13978.
Магнит моменти
Магнит моменти — нерсенин бөлүкчөлөрунун магниттик касиетин мүнөздөөчү чоңдук. Электр-магнит кубулушунун классикалык теориясы боюча магнит булактары — макро жана микроэлектр тогу. Магниттин элементардык булагы — микробөлүкчөлөрдөгү туюк ток (Магнетизм).
Бирдиктердин эл аралык системасында (СИ) Магнит моменти А-м2  менен өлчөнөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Туралы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Дистрикт Хэйтс (Мэриленд)
Дистрикт Хэйтс (Мэриленд) (District Heights) — Мэриленд штатынын Принц Джордж округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5837 киши. Болжолдуу аянты - 2.3 км². FIPS коду — 24-23025.
Обергуриг
Обергуриг (Obergurig) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дрезден административдик округуна карайт. Баутцен районуна кирет.
Калкы - 2128 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 72 260. Муниципалитеттин башчысы — Томас Польпиц.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Жаңы ивановка (Давлекан району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Индэпенденс (Айова)
Индэпенденс (Айова) (Independence) — Айова штатынын Бьюкенен округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 10.0 км². FIPS коду — 19-38100.
Калкы
2010-жылы калкы 5966 киши болгон.
Нойнкирхен (Вестервальд)
Нойнкирхен (Вестервальд) (Neunkirchen (Westerwald)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вестервальд районуна кирет.
Роггентин (Нойштрелиц)
Роггентин (Нойштрелиц) (Roggentin (bei Neustrelitz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Мекленбург-Штрелиц районуна кирет.
Нойнкирхен (Вестервальд)
Калкы - 580 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,61 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 43 271. Муниципалитеттин башчысы — Гүнтер Гөбель.
Роггентин (Нойштрелиц)
Калкы - 683 киши(2013-ж.). . Аянты - 72,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 55 058. Муниципалитеттин башчысы — Хенри Теш.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Монмаус Джанкшн (Нү-Жерси)
Монмаус Джанкшн (Нү-Жерси) (Monmouth Junction) — Нү-Жерси штатынын Мидлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2721 киши. Болжолдуу аянты - 3.9 км². FIPS коду — 34-47190.
Неокантчылык
Неокантчылык – 20-кылымдын башында И. Канттын философиясын кайрадан ырааттуу иштеп чыгууга умтулган агым. О. Либмандын «Кантка кайрылгыла!» (1865) урааны бир топ өлкөлөргө тараган. Н-тын чыгышына И. Мюллер, Г. Гельмгольц жана башка физиолог илимпоздордун тышкы сезим жөнүндөгү талдоолору түрткү болгон. Г. Коген Кантты «оңдоп», ырааттуу, логикалык, гносеологиялык окуу катары көрсөтүүгө тырышкан. Н-ты марксчыл философиянын негиздерин ревизиялоо үчүн пайдаланышкан жанамарксизмди аны мененбириктирүүгө аракеттенишкен. 1980-жылдары Н-тын Баден мектеби пайда болуп, анын көңүлүнүн борборунда гуманитардык проблема, эң оболу тарыхый таанып билүү турган. Өкүлдөрү: В. Виндельбанд, Г. Риккерт илимдерди изилдөө объектиси боюнча (жаратылыш жана рух жөнүндө) эмес, илимдерди изилдөө методу боюнча: табият таануу илимдери жана мадабият жөнүндөгү илимдер деп бөлүштүрүүнү сунушташат.
Казанка (Алшеев району, Башкыртстан)
Казанка — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Казан айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 384 киши. Почта индекси — 452111, ОКАТО коду — 80202822001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Цэнтртаун (Кентукки)
Цэнтртаун (Кентукки) (Centertown) — Кентукки штатынын Охио округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 416 киши. Болжолдуу аянты - 0.78 км². FIPS коду — 21-13870.
Ниэндорф-Беркентин
Ниэндорф-Беркентин (Niendorf bei Berkenthin) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург районуна кирет.
Магнитограф
Магнитограф (гр. magnetis — маг­нит жана ...граф)—Жердин магнит талаасынын өзгөрүүсүн (магниттик вариация) узгултуксуз каттоочу при­бор.
Магнитограф магнит вариометринен жана каттоочу аппараттан турат.
Эң жөнөкөй Магнитограф фотокаттагыч, жарык кылгыч жана 3 оптика вариометринен турат. Вариометрдин сезгич элементи катары серпилгич ичке зымга асылган манит жебеси (кузгусу менен) алынат. Мындай Магнитографтын жардамы менен жердин магнит талаасынын вариациясынын (бир нече секундадан бнр нече айга созулган) 3 ортогональ компоненти лентада (фотоплёнкада же фотокагазда) ~ 10~° э тактыкта катталып ту­рат. Алынган магнитограмма боюнча магнит вариациясынын убакыты, термелүүсү (амплитудасы) жана мезгил тууралуу маалымат алынат.
Магнитографтын каттап туруучу механизмдери жыштык ченегич, сандык вольтметр, көчүрүп жазуучу Электр потенциометри, магнитофон ж. б.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Майндагы Хохштадт
Майндагы Хохштадт (Hochstadt am Main) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Лихтенфельс районуна кирет.
Калкы - 1674 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,79 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 78 127. Муниципалитеттин башчысы — Томас Кнайп.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Өсүмдүктүн азыктанышы
Өсүмдүктүн азыктанышы - өсүмдүктүн өз тиричилигине керектүү азык заттарды айланачөйрөдөн сиңирип өздөштүрүү процесси. Өсүмдүктүн азыктанышында азык заттар айлана-чөйрөдөн өсүмдүк клеткасындагы цитоплазмага өтүп, өсүмдүккө мүнөздүү болгон химиялык бирикмелерге айланат. Азык заттардын синирилиши жана өздөштүрүлүшү (анаболизм), алардын ажырап бөлүнүшү (катаболизм) менен өсүмдүктө зат алмашуу процесси жүрөт. Өсүп турган өсүмдүк 80-90% суудан турат. Мындан тышкары өсүмдүк транспирация процессинде өзүнүн массасынан жүз эсе суу көп сарптайт. Өсүмдүктүн кургак затын көмүртек (45%), кычкылтек (42%), суутек (6-7%) жана минерал заттар (5-7%) түзөт. Өсүмдүктүн курамынан жер кыртышында кездешүүчү бардык химиялык элементтер табылган. Бирок Ө. а. үчүн көмүртек (С), кычкылтек (О), суутек (Н), калий (К), магний (Mg), натрий (Na), темир (Fe), кальций (Са), марганец (Мп) ж. б. элементтер өтө зарыл. Ар бир химиялык элемент өзүнө гана тиешелүү функцияны аткаруу менен бирге, өсүмдүк тиричилигинин башка процесстери менен тыгыз байланышта болот. Мисалы, көмүртек суутек жана кычкылтек менен бирдикте бардык орг. заттардын молекуласынын негизин түзөт. Бул үч элементтен турган заттар (углеводдор) өсүмдүктүн дем алуусундагы негизги заттар. Өсүмдүк клеткасынын кабыгы да полимер углеводдордон турат. Азык заттардын синирилиши жана ажырашы анын бардык орган, ткандарында жүрөт жана алар бири-бири менен байланышта болуп, өсүмдүк организминде тынымсыз зат айлануу процессин түзөт. Өсүмдүк жалбырагы аркылуу көмүр кычкыл газын (С02) жана тамыры аркылуу сууну (Н20) синирет да, фотосинтез процессинде аларды орг. заттарга айландырат. Тамыры менен өсүмдүккө суу, ошондой эле минералдык азык элементтер кирет. Тамыр клеткалары аркылуу сиңирген суу жана минералдык азык элементтер өсүмдүктүн экинчи өткөргүч системасы ксилема түтүкчөлөрү аркылуу өсүмдүктүн жер үстүндөгү органдарына жылат. Өсүмдүктүн азыктанышында келген жөнөкөй молекулалуу заттардан макромолекулалуу полимерлер пайда болуп, өсүмдүк ткандары түзүлөт. Өсүмдүктүн азыктанышы өсүмдүктүн тиричилик процесстерин, органдарынын өсүшүн, запас заттардын чогулушун жана тукумунун өөрчүшүң камсыз кылат.
Роггентин (Росток)
Роггентин (Росток) (Roggentin (bei Rostock)) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Доберан районуна кирет.
Калкы - 2705 киши(2013-ж.). . Аянты - 9,58 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 51 064. Муниципалитеттин башчысы — Эрхард Бүнгер.
Гейзэрсбург (Мэриленд)
Калкы - 59 933 киши. Болжолдуу аянты - 26.3 км². FIPS коду — 24-31175.
Швайкерсхаузен
Швайкерсхаузен (Schweickershausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдбургхаузен районуна кирет.
Калкы - 151 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 69 046. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Шмидт.
Өсүмдүктүн бактерия илдеттери
Өсүмдүктүн бактерия илдеттери - бактериоз өсүмдүктүн бактериялар пайда кылуучу жугуштуу илдети. Бардык жерде тараган. Бактериянын таасиринен өсүмдүк организми бузулуп, тканы менен клеткасынын түзүлүшү жана физиол. функциясы өзгөрөт. Бактериоздор а. ч-га чон залал келтирет. Өсүмдүктүн бактерия илдеттери бир нече типке бөлүнөт: өсүмдүктүн чирик илдети (тканы жумшарып чирийт; тамыр чириги); өсүмдүктүн темгил так илдети (өркүн, жалбырак, мөмөсүнө темгил так түшөт); өсүмдүк күйүгү (гүлү, түйүлдүгү, жалбырагы, өркүнү бозоруп, карарып, куурайт); өсүмдүктүн рак илдети (өсүмдүктүн тамыр, сабак же бутагында дөмпөгөй шишик пайда болот); чайыр агуу (гоммоз). Бактерия өсүмдүккө үт, нектар түтүгү же сынган, сыйрылган жери аркылуу кирет. Бактерияны көбүнчө курт-кумурска жуктурат. Бактерия өсүмдүк тканына кирип, клетка ортосундагы өткөөлдөр аркылуу тарап, клетка аралык пластинкаларды эритет. Өсүмдүк үрөнүнө бактериоз илдети эки жол менен сыртынан (үрөн илдеттүү өсүмдүк менен булганганда ж. б.), ичинен (түтүкчө бактериоз илдети) жугат. Бактериоз өсүмдүккө көбүнчө топурактан тамыр аркылуу, кээде шамал, жаан-чачын аркылуу да жугат. Мөндүр өсүмдүктүн жалбырак, сабагына зыян келтирип, бактериоз илдетинин пайда болушуна себеп болот. Бактериоз илдетин алдын алуу үчүн түшүм жыйналган соң, аңызды өсүмдүк калдыгынан тазалоо, которуштуруп эгүү эрежесин сактоо, агротех. ыкманы туура пайдалануу, бактериоз илдетине каршы пестицид чачуу сунуш кылынат, к. Өсумдүк коргоо.
Оберкуннерсдорф
Оберкуннерсдорф (Obercunnersdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дрезден административдик округуна карайт. Гөрлиц районуна кирет.
Калкы - 2057 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,62 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 86 300. Муниципалитеттин башчысы — Хайнрих Хушебек.
Дипуатэр (Миссури)
Дипуатэр (Миссури) (Deepwater) — Миссури штатынын Хенри округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.2 км². FIPS коду — 29-18730.
Калкы
2010-жылы калкы 507 киши болгон.
Сидоровка (Давлекан району, Башкыртстан)
Сидоровка — Башкыртстандын Давлекан районундагы айыл, Поляк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 53 киши. Почта индекси — 453415, ОКАТО коду — 80222834007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Вольфратсхаузен
Вольфратсхаузен (Wolfratshausen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан Шаар. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Бад-Төльц-Вольфратсхаузен районуна кирет.
Калкы - 17 992 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 73 147. Мэр — Хельмут Форстер.
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Неоколониализм
Неоколониализм (нео... жана лат. colōnia – кыштак) – Азия, Африка, Латын Америкасындагы мурдагы колониялык абалдан бошонуп, өз алдынчалыкка жанакөз карандысыздыкка жетишкен, өнүгүп келе жаткан мамлекеттерге карата мурунку метрополия саясатынын системасы; өнүккөн капиталисттик өлкөлөрдөн эски колониялык системасынын ордуна келген, өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдүн үстүнөн кыйыр көзөмөлдөө формасы. Неоколониализм экономикалык, саясий, социалдык жана маданий өз ара аракеттердин тең укуктуу жана адилет эмес формалардын өнүгүшү менен өзгөчөлөнөт. Неоколониализмдин негизин – көпчүлүк учурда саясий жана согуштук басым көрсөтүүнү пайдалануу жанаички реакциячыл күчтөргө таяныч жасоо менен коштолгон, инвестиция, кредиттер жана супсидиялар түрүндөгү экономикалык экспанция түзөт. Кредит алып, карыз болгон өлкөлөрдүн жылдык проценттердин төлөөсү эле кредит берген өнүккөн өлкөлөрдүн пайда табуу булактарынын негизгилеринин бирине айланууда. Кредит берген өнүккөн өлкөлөр карызкор мамлекеттерде ички туруктуулуктун жана туруктуу өнүгүүнүн камсыз болушун карыздардын жылдык проценттерин төлөөнүн гарантиясы катары эсептешет. СССР жоюлгандан кийин өз алдынчалыкка жана көз карандысыздыкка жетишкен, бирок өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдүн катарына кирген мурунку союздук республикалар да ар кандай деңгээлде неоколониализм саясатына дуушар болууда. Неоколониализмдин өнүгүүсүнүн бул жаңы баскычы атайын, терең жана ар тараптан изилденүүгө тийиш.
Мистик Айлэнд (Нү-Жерси)
Мистик Айлэнд (Нү-Жерси) (Mystic Island) — Нү-Жерси штатынын Оушен округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 8694 киши. Болжолдуу аянты - 20.1 км². FIPS коду — 34-49560.
Нойнкирхен (Хунсрүк)
Нойнкирхен (Хунсрүк) (Neunkirchen (Hunsrück)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бернкастель-Витлих районуна кирет.
Калкы - 134 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 31 093. Муниципалитеттин башчысы — Рихард Пестемер.
Иоли (Айова)
Иоли (Айова) (Early) — Айова штатынын Сок округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.0 км². FIPS коду — 19-23475.
Калкы
2010-жылы калкы 605 киши болгон.
Неограмматизм
Неограмматизм – тил илиминдеги социологиялык багыттын уландысы катары пайда болгон агым. Тил табигый организм же кандайдыр бир кубулуш болбостон, өз мааниси, табияты боюнча социалдык кубулуш экендиги аныкталган. Неограмматизмди изилдөөдө Ф. де Соссюр, И. В. Бодуэн де Куртенэ, Ф. Фортунатов жана башка лингвист-окумуштуулар салым кошушкан.
Өсүмдүктүн жугушсуз илдеттери
Өсүмдүктүн жугушсуз илдеттери - экологиялык факторлордун таасиринен пайда болуучу илдеттер. Өсүмдүктүн жугуштуу илдеттерге туруктуулугун начарлатып, жугуштуу илдеттерден да көп зыян келтирет. Этиологиясы боюнча өсүмдүктүн жугушсуз илдеттери бир нече топко бөлүнөт. Дистрофиялык илдеттер азот, фосфор, калий, темир, бор, жез, цинк ж. б. минералдардын жетишсиздигинен же өтө көптүгүнөн пайда болот. Минерал азыктары жетишсиз болсо, өсүмдүк жалбырагы хлорозго чалдыгат (саргаят же бозорот), ал эми көп болсо (мисалы, азот азыгы) өсүмдүк (мисалы, картошка, кызылча, карагат ж. б.) тез бутактап өсүп, түшүмү азайып, сапаты начарлайт. Өсүмдүктүн дистрофиялык илдеттеринин пайда болушуна топурактын кычкылдыгы менен нымдуулугу да себеп болот. Нымдын көп болушунан өсүмдүктүн өсүшү начарлап, жалбырагы саргаят, өзөк сабагы түз өспөйт ж. б. Жарык режиминин бузулушунан да илдеттер пайда болот. Жарык жетишсиз болсо (мисалы, теплицада) өсүмдүктүн фотосинтези начарлайт, ал эми жарыктын өтө аз болушу өсүмдүк үчүн уулуу заттардын пайда болушуна алып келет. Жылуу жана муздак температура кескин алмашканда өсүмдүк (күздүк буудай, арпа, ошондой эле мөмө-жемиштер ж. б.) үшүп кетет. Өнөр жай и. шамал, кар, мөндүр ж. б., ошондой эле нурдун таасиринен пайда болот.
Магнитометр
Магнитометр (гр. magnetis — магнит жана ...метр) — заттардын маг­ниттик касиетинин жана магнит талаа­сынын мүнөздөмөлөрүн өлчөөчү при­бор.
Ал аныкталуучу чоңдуктарга жа­раша түрдүүчө болот. Мис., талаанын чыңалышы эрстедметр, талаанын ба­гыты инклинатор же деклинатор, та­лаанын градиенти градиентометр менен өлчөнөт. Тар мааниде Магнитометр — талаанын чыңалышьш. багытын жана градиенипн өлчөгүч прибор.
Квант Магнитометр — ядролук магниттуу резонанска, электрондук парамагниттуу резонанска, сырткы магнит талаадагы ядронун же электрондун магнит моментинин эркин прецессиясына ж. б. квант эффектисине негизделген прибор. Өтө өткөргүчтүү квант Магнитометри өтө откөргүчтөрдөгү квант эффектилерине негизделген. Гальваномагниттүү Магнитометр Ло­ренц кучунун аракетинен магнит талаасында кыймылдоочу электр заряддарынын траекторияларынын ийрилениш кубулушу боюча иштейт. Иштөө принциби жанa сезгичтиги түрдүүчө болгон Магнитометр геофизикада, космос физикасында, машит-химияда, биофизикада, дефектосконияда жанa автоматиканын башкаруу каражаттарынын эле­менти катары колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Шарпсбург (Кентукки)
Шарпсбург (Кентукки) (Sharpsburg) — Кентукки штатынын Бас округуна караган АКШ шаары.
Кичи Аккула (Алшеев району, Башкыртстан)
Кичи Аккула — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Казан айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 186 киши. Почта индекси — 452120, ОКАТО коду — 80202822002.
Шарпсбург (Кентукки)
Калкы - 295 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 21-69852.
Неолингвистика
Неолингвистика – италян лингвистикасында 20-кылымдын 20-жылдары младограмматизмге оппозиция катары чыккан багыт. Итал. идеалист философ Б. Кроченин айтуусуна жана лингвистика географияга таянып, неолингвистика тилди «рухий, үзгүлтүксүз көркөм чыгармачылык» деп белгилеген. Неолингвистиканын младограмматиктер чыгарган фонетикалык закондорду этибар албай, фонетиканы өзүнчө изилдегенге каршы чыгып, тил семантикасын биринчи планга койгону ушундан чыккан. Тилдеги өзгөрүүлөрдү неолингвистика мода, бедел сыяктуулардын таасиринин натыйжасы катары түшүндүрүп, тил коллективдүү эмес, индивидуалдуу көрүнүш деп эсептеген; тил тарыхын коом тарыхына байланыштуу, тексттин жиктелишине карай изилдөөгө үндөгөн. Лингвистика география менен неолингвистиканын тилдин перифериялык (диалект, арго, бала тил жана башка) ашкере изилдөөлөрүнөн тилде чек жок деген тыянак чыгат. Ареалдык лингвистика методдорун да неолингвистика багыты иштеп чыккан.
Майнерцхаген
Майнерцхаген (Meinerzhagen) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Дюссельдорф административдик округуна карайт. Меркиш районуна кирет.
Калкы - 20838 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 115,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 9 62 036. Мэр — Эрхард Пирлингс.
Нойвиттенбек
Нойвиттенбек (Neuwittenbek) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Рендсбург-Экернфөрде районуна кирет.
Калкы - 1227 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,12 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 58 112. Муниципалитеттин башчысы — Вильхельм Радбрух.
Швайна
Швайна (Schweina) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Вартбург районуна кирет.
Калкы - 2929 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 16,4 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 63 069. Муниципалитеттин башчысы — Юрген Холланд-Нелль.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Өсүмдүктүн суу режими
Өсүмдүктүн суу режими - өсүмдүк орга низминдеги анын негизги физиологиялык процесстеринин (өсүү, зат алмашуу, көбөйүү) ишке ашырылышын камсыз кылуучу буу алмашуу. Суу өсүмдүктөрдүн бардык органдарынын курамдык бөлүгү. Ал клеткада (кабык, протоплазма жана клетка ширеси) суюк, ал эми клеткалар аралык көңдөйлөрдө — буу түрүндө болот. Өсүмдүк түрүнө жана анын органдарына, абанын салыштырма нымдуулугуна, температурага, топурактын нымдуулугуна жана жаан-чачындын өлчөмүнө жараша өсүмдүк клеткасындагы суу 70-80 же 90-95% ке чейин жетет. Өсүмдүк клеткасындагы суунун жетиштүү болушу андагы тургорду камсыз кылат. Өсүмдүктүн суу режими өз ара тыгыз байланыштуу 3 процесстен түзүлөт: 1) суунун жана анда эриген заттардын топурактан өсүмдүк тамырына өтүшү; 2) суунун тамыр, сабак, өзөк аркылуу жалбыракка ж. б. органдарга жылышы; 3) суунун жалбырак аркылуу атмосферага бууланышы. Өсүмдүк сууну топурактан тамыр түктөрү аркылуу сиңирет. Суунун сиңирилишине жана жогору жылышына транспирация да катышат. Тамыр басымы менен транспирациянын күчү биригип, 20-25 атмга. чейин жетет. Өсүмдүктөр суу режиминин өзгөчөлүгунө жараша ксерофиттер, суккуленттер, гигрофиттер, гидрофиттер, мезофиттер болуп бөлүнөт.
Гленардэн (Мэриленд)
Гленардэн (Мэриленд) (Glenarden) — Мэриленд штатынын Принц Джордж округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6000 киши. Болжолдуу аянты - 3.4 км². FIPS коду — 24-32500.
Оберлихтенау
Оберлихтенау (Oberlichtenau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дрезден административдик округуна карайт. Баутцен районуна кирет.
Калкы - 1453 киши (31-декабрь, 2007 жыл). Болжолдуу аянты - 10,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 92 390. Муниципалитеттин башчысы — Карстен Гур.
Тутуюл (дарыя)
Тутуюл (Чоң Тутуюл) — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - 20 дарыясынын оң жээгинен км алыстыкта Кожух орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тамбовка (Давлекан району, Башкыртстан)
Тамбовка — Башкыртстандын Давлекан районундагы айыл, Поляк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 4 киши. Почта индекси — 453415, ОКАТО коду — 80222834008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Тылы (дарыя)
Тылы — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - көлү аталышы жок у с. Куракова орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Өсүмдүктүүлүк
Өсүмдүктүүлүк — Жер бетинин же өзүнчө бир бөлүгүнүн, же өрөөндүн өсүмдүктөр жамаатташтыгынын (фитоценоздордун) жыйындысы. Флорадан өзгөчөлөнүп, өсүмдүктүн түрдүк курамы менен мүнөздөлбөйт, негизинен саны, түрлөрдүн айкалышуусу жана ар кандай жашоо формасынын мейкиндиктеги структурасы жана динамикасы менен мүнөздөлөт. Ал жер шарынын, континенттердин, тоо кыркаларынын, өрөөндөрдүн же админ. райондордун өсүмдүктүүлүктөрү болуп бөлүнөт. Өсүмдүктүүлүк биосферанын (фитосфера) негизги компонентин түзөт, климат, суу режими, топурак, рельеф өзгөчөлүгү менен бирдикте биогеоценозду түзгөн жаныбарлар дүйнөсү менен тыгыз байланышта. Өсүмдүктүүлүк өсүү шарты, климат ж. б. факторлордун өзгөчөлөктөрүнө жараша геоботан. облустарга, провинцияларга, ал эми структуралык, экол. түзүлүшүнө ж. б-га карата тундра, тайга, тропик, боздоңдуу талаа, шалбаа, чөл, саванна ж. б. болуп бөлүнөт. Өсүмдүктүүлүктү геоботаника, фитоценология, экология илимдери изилдейт.
Неоген мезгили
Неоген мезгили (системасы), неоген (нео…гр. gtnos – пайда болуу, жаш) – кайнозой заманындагы экинчи мезгили. Жердин геологиялык тарыхында антропоген мезгилинен мурун пайда болгон мезгил жана тоо тектер. Мезгилдин узактыгы 23 миллион жылга созулат. Бул жыл радиология ыкмасы менен аныкталган. Неоген мезгили (с.) өз ичинен миоцен, плиоцен деген 2 бөлүмдөн турат (к. таблица).
Система (мезгил) 1833-жылы англиялык геолог Ч. Лайель тарабынан Италиянын аймагында бөлүнгөн. Аны 1853-жылы австриялык геолог М. Гёрнес Неоген мезгили (с.) деп атаган. 1882–1917-жылы орус окумуштуулары Н. И. Андрусов, В. П. Колесников жана башка тарабынан толук изилденген. Палеоген мезгилинин аягында Түндүк Европа менен Түндүк-Батыш Азиядагы альп бүктөлүү аймагындагы зоналарда тоо пайда болуу процесси күч алат. Альп, Карпат, Балкан, Апеннин, Кавказ, Крым, Гималай жана башка тоолор бийик көтөрүлөт. Тоо арасындагы ойдуңдарга талкаланган тектер толот. Тектоникалык кыймылдардан чөкмө тектердин калың катмарлары ийилип бүктөлөт. Гранит интрузиясы менен терең жарылуулардан лава сызылып чыгып, жер бетин каптайт. Кара деңиз, Каспий, Адрия, Мрамор деңиздери терең басырылат. Тынч океандын жээктери көтөрүлүп, Кордильера, Анд, Камчатка, Филиппин, Жаңы Гвинея, Жаңы Зеландия, Алтай, Саян, Становой, Урал, Атлас, Аппалачи тоолору орун алат. Африка мененАзия терең жарылат. Байкал, Ангара, Африка рифтери, Кызыл деңиз пайда болот. Жанар тоолор күчтүү атылып, жер солкулдайт. Кум, кумдук, мергель, органикалыкакиташ теги, конгломерат, көмүрдүү тектер чөкмөгө айланат. Кургакчылык өкүм сүргөн аймактарда гипс, туз калың катмарга айланат. Мезгилдин аягында Түндүк жарым шарды муз каптайт. Азыркы кездеги рельеф келип чыгат. Органикалык дүйнө, климаттык шарт азыркыдай абалга келет. Мезгилдин башталышында Түндүк жарым шардын климаты жылуу жана нымдуу келип, Сибирди жазы жалбырактуу токой каптайт. Батыш Европада пальма, лавр өсөт. Мезгилдин аягында Сибирь ийне жалбырактуу токойго айланат. Тропиктик өсүмдүктөр Жер ортолук деңизинин айланасында сакталат. Неогендин башында жаныбарлардын жаңы түрлөрү келип чыгат. Мезгилдин орто ченинде Европа, Азия, Түндүк Америка Беринг кысыгы аркылуу байланышат. Натыйжада жаныбарлар бири-бирине өтүп кетет. Деңизде моллюскалар, фораминифералар, острокодалар үстөмдүк кылат. Неогенде нефть (Азербайжан, Түркмөнстан, Түндүк Кавказ, Сахалин, Румыния, Ирак, Иран, Сауд Арабиясы, Бирма, Калифорния, Мексика, Колумбия, Аргентина), күйүүчү газ, күрөң көмүр, туз, гипс, тоолордо жез, мышьяк, коргошун, цинк, сурьма, молибден, вольфрам, висмут, сымап кендери калыптанат. Плиоценде чөкмө түрдө пайда болгон ири темир кени (Керчь жарым аралы), боксит (Ямайка, Гайана, Гвинея жана башка) кездешет. Кыргызстандын аймагында Неоген мезгилинде пайда болгон тектерге Чүй, Ысык-Көл, Нарын, Фергана, Талас, Жумгал, Кочкор, Кетмен-Төбө жана башка ойдуңдардагы чопо, кумдук, гравелит, конгломерат, паттум кирет.
Дэллвуд (Миссури)
Дэллвуд (Миссури) (Dellwood) — Миссури штатынын Сент-Луис округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.7 км². FIPS коду — 29-19018.
Калкы
2010-жылы калкы 5025 киши болгон.
Хоэнальтайм
Хоэнальтайм (Hohenaltheim) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Донау-Рис районуна кирет.
Калкы - 591 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17.82 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 79 162. Муниципалитеттин башчысы — Вульф-Дитрих Кафаш.
Махвах (Нү-Жерси)
Махвах (Нү-Жерси) (Mahwah) — Нү-Жерси штатынын Берген округуна караган АКШ шаары.
Родухельсторф
Родухельсторф (Roduchelstorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк-Батыш Мекленбург районуна кирет.
Ирина Круг
Ирина Круг (Ирина Викторовна Круг, нукура фамилиясы — Глазко; 1976 жылы 29 мартта, Челябинск облусунда төрөлгөн) — Орусиялык эстрада ырчысы, орус шансонун атаруучусу, Михаил Кругдун экинчи жубайы
Шелбивлл (Кентукки)
Шелбивлл (Кентукки) (Shelbyville) — Кентукки штатынын Шелби округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 10085 киши. Болжолдуу аянты - 19.7 км². FIPS коду — 21-70050.
Нойнкирхен-ам-Поцберг
Нойнкирхен-ам-Поцберг (Neunkirchen am Potzberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кузель районуна кирет.
Эски Аккула (Алшеев району, Башкыртстан)
Эски Аккула — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Казан айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 254 киши. Почта индекси — 452120, ОКАТО коду — 80202822004.
Иониа (Айова)
Иониа (Айова) (Ionia) — Айова штатынын Чикасо округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.4 км². FIPS коду — 19-38460.
Магнит-оптика
Магнит-оптика, магнетооптика — физиканын бөлүмү; анда маг­нит талаасынын таасири менен чөйрөнүн оптикалык касиетинин өзгөрүшү жанa оптикалык нурдун ошол магнит талаасына коюлган зат менен өз ара аракеттениш өзгөчөлүктөрү изилденет.
Иониа (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 277 киши болгон.
Магнит-оптика
Магнит талаасы башка вектордук талаадай эле мейкиндикте белгилүү багытта болуп, ал талаа чойрөгө кошумча оптикалык анизотропияны берет. Магнит-оптикалык кубулуштарга төмөнкүлөр кирет: магнит талаасындагы спектр сызыктарынын ажырашы (Зееман эффектиси), магнит талаасын­дагы жарыктын поляризация тегиздигинин айланышы (Фарадей ку­булушу), магнит талаасындагы изотроптуу заттан жарыктын эки ирет сынышы (Коттон-Мутон эффекти) ж. б. Азыркы Магнит-оптика маселесннде бул эффектилер үйрөнүлөт жанa пайдаланылат. Магнит талаасындагы чөйрөнүн оптикалык анизотропиясы жарык андай чөйрөнүн бетинен чагылган учурда да байкалат. Мындай чагылууда чагылган жарыктын поляризациясы өзгөрөт. Бул эффект биринчи кезекте ферромагнетиктерде байкалып, Магнит-оптикалык Керр эффектиси деп аталат.
Магнит-оптика катуу заттарда, өзгөчө жарым өткөргүчтө, кристаллдарда, ферриттерде жанa антиферромагнетиктерде интенсивдүү өнүккөн. Жаңы Магнит-оптика эффектилери (жарык агымынын чоц интенсивдүүлүгү) байкалгандан кийин лазер пайда болду. Магнит-оптика эффектилери атомдордун, электрон спиндерннин жанa ядролук кристаллдагы оптикалык багыттуулук кубулушуна, циклотрондуу резонансына ж. б. тыгыз байланышкан. Магнит-оптика методдору оптикалык өтүштөгү квант абалын, заттын физ.-хим. структурасын, атом, молекула иондордун өз ара аракеттеништерин, металл, жарым өткөргүчтөрдүн электрон структурасын ж. б. изилөөдө кеңири колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Вонзес
Вонзес (Wonsees) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Франкония административдик округуна карайт. Кульмбах районуна кирет.
Калкы - 1149 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 36,78 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 77 164. Муниципалитеттин башчысы — Гюнтер Пфенднер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 10 шаардык районго бөлүнөт.
Неологизмдер
Неологизмдер (нео... жаны гр. logos – сөз) – коомдук турмуштагы ар кандай зарылчылыктан улам пайда болгон жаңы сөздөр. Алар жалпы тилдик жана автордук (жеке стилдик) деп бөлүнөт. Жалпы тилдик Н. жаңы чыккан затты же көрүнүштү атоо зарылчылыгына байланыштуу пайда болот (мисалы,мониторинг, инновация, cайт жана башка) да, тилде толук өздөштүрүлгөн соң неологизм болуудан калат. Автордук неологизм көбүнчө стилдик максатта чыгарылып, контексттен сырткары дээрлик колдонулбайт жанаанча кеңири тарала албайт. Неологизм тилде өнүмдүү моделдер боюнча же мурдатан бар үлгүгө салынып да жасалат: баттама – вклейка (бас+ма=басма, жаз+ма=жазма), тааным – познание (ал+ым=алым, бер+ым=берим); 2) көркөм адабиятта – Неологизмдер адабий тилди байытуучу, өркүндөтүүчү булактардан болуп эсептелет. Ошондуктан жазуучулар чыгармаларында неологизмдерди кеңири колдонушат. Неологизмдер сөздөр көркөм адабиятта каармандардын интеллектуалдык деңгээлин, кесибин, жекече мүнөзүн ачып берүү менен жазуучунун тил мадабиятын байытат. Неологизмдер жаңы түшүнүктөр, туюнтмалар аркылуу гана эмес, эски сөздөрдүн жаңы мааниге ээ болуусунун негизинде да курулушу мүмкүн. Мисалы,«борбор» деген сөз мурда кыргыз элинин улуттук оюну болгон ордонун дал ортосуна коюлган тыйын турган жерге карата айтылчу. Кийин бул сөз «борбор шаар» деп жаңы мааниге өттү. Ар мезгилдин өзүнүн неологизм сөздөрү бар. Азыр экономикага, компьютерге, техникага, саясатка байланыштуу көп жаңы сөздөр тилибизге улам-улам кирип жатат. Неологизм кыргыз тилинде жазылган илимий эмгектерде, монографияларда арбын учурайт. Жаңы илимий түшүнүктөрдү, туюнтмаларды, аныктамаларды берүүдө неологизмди колдонуу зарыл.
Неон лампасы
Неон лампасы – төмөнкү басымдагы газ разряддуу жарык булагы; мында электр разряды кезинде неондуу чөйрөдө оптикалык диапазондогу нурлануу пайда болот. Лампага неонгелий аралашмасы толтурулат. Тутандыргыч чыңалууну төмөндөтүү үчүн газ аралашмасына бир аз аргон кошулуп, катоддун бетине активдүү заттын жука катмары сүйкөлөт. Лампа туруктуу жана өзгөрмө ток менен иштейт; кубаттуулугу 0,01–10 Вт, жарык агымы 0,02–5 лм, жарык берүүчү ток күчү миллиампердин (мА) үлүшүнөн, башкача айтканда 0,1 мАден 0,2 мАге чейин. Неон лампасы аэродром маягында, сигнал, кооздук, жарнама жарыктарында жана башка түзүлүштөрдө колдонулат.
Магнитофон
Магнитофон (магнит жанa гр. pho­ne — үн) — үндү магниттик жазуучу жанa кайра угузуучу аппарат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Кармоди Хиллс-Пэппэ Милл Вилладж (Мэриленд)
Кармоди Хиллс-Пэппэ Милл Вилладж (Мэриленд) (Carmody Hills-Pepper Mill Village) — Мэриленд штатынын Prince George округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4801 киши. Болжолдуу аянты - 1.9 км². FIPS коду — 24-13312.
Черниговка (Давлекан району, Башкыртстан)
Черниговка — Башкыртстандын Давлекан районундагы айыл, Поляк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 106 киши. Почта индекси — 453415, ОКАТО коду — 80222834009.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жоробеков, Туратбек
Туратбек Жоробеков (01.7.1946 – 14.2.2016) – кыргызстандык заманбап тарыхчы жана педагог, тарых илимдеринин кандидаты (1987), Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук Университетинин Кыргызстандын тарыхы кафедрасынын башчысы, профессордун милдетин аткаруучу (2005).
Кыскача өмүр таржымакалы
Туратбек Жоробеков 1946-жылы 1-июлда Кыргызстандагы Ош облусунун Жаңы-Жол районунун Жаңы-Жол кыштагында (азыркы тапта Жалал-Абат облусуна караштуу Аксы районундагы Малкалды айылында) мугалимдин үй-бүлөсүндө туулган.
1953-1964-жж. аталган айылдагы мектептен билим алып, 11-классты бүтүргөн.
1964-1965-жж. Жаңы-Жол совхозунда жумушчу болуп иштеди.
1965-1968-жж. Советтик армияда чек ара аскерлер курамында катардагы жоокер жана сержант болуп кызмат өтөдү.
1969-1974-жж. Кыргыз Мамлекеттик Университетинин (КМУ; азыркы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук Университетинин) тарых факультетинде окуду.
Тарых факультетин бүтүп Кыргыз Мамлекеттик Сүрөт көркөм өнөр (КМСИ) музейинде ага илимий кызматкер болуп эмгектенди.
1975-жылдын апрелинен – 1978-жылдын сентябрь айына чейин КМУнун тарых факультетинин сырттан окуу бөлүмүндө ага усулчу болуп иштеди.
1978-1992-жж. КМУнун Жаңы жана соңку жаңы тарых, Кыргызстандын тарыхы кафедраларында окутуучу, ага окутуучу болду.
1988-1997-жж. КМУнун кошумча тарых факультетинин деканынын сырттан окуу жана күндүзгү бөлүмдөрүндө орун басарлык милдеттерди аткарды.
2002-2003-жж. КУУнун Окуу Инспекциялык башкармалыгынын төрага орун басары болуп иштеди.
1992-жылдан Кыргызстандын жаңы жана соңку мезгилдеги тарыхы кафедрасынын доценти, 2005-жылдан – профессорлук милдетин аткарды.
2003-жылдан өмүрүнүн соңуна чейин КУУнун Кыргызстандын жаңы жана соңку мезгилдеги тарыхы кафедрасынын башчысы болуп эмгектенди.
Узакка созулган оорунун айынан 2016-жылдын 14-февралында Бишкек шаарында дүйнөдөн кайтты.
Үй-бүлөсү
Таштанова Калыйча – жубайы.
Үч кызы бар: Жоробекова Эльмира, Жоробекова Айнура, Жоробекова Зарема.
Педагогдук ишмердиги
70тен ашык илимий жана илимий - усулдук эмгектердин, анын ичинде 2 монографиялык эмгек, 9 илимий-усулдук жана окуу куралдардын автору.
Кыргыз республикасынын билим берүү, илим жана маданият Министрлиги тарабынан «Тарых боюнча тесттик тапшырмалар» (Б., 1997) жалпы билим берүү мектептерине окуу курал катары сунушталган, бир нече жолу жаныланып басылып чыккан.
1989-жылдан бери факультеттин, КУУнун окуу-усулдук комиссия жана окумуштуулар кеңешинин мүчөсү катары окуу процессинин жакшырышына өз салымын кошту. Факультетте, КУУда уюштурулган илимий, илимий-усулдук конференцияларды уюштурууга, илимий билдирүүлөрдү жасоого активдүү катышты. Студенттердин илимий жана дипломдук иштерин жетектеди. Изилдөөчү – аспиранттардын, магистранттардын илимий иштерине жетекчилик кылды.
Сыйлыктары. Наамдары. Даражалары
Илимий даражасы: Тарых илимдеринин кандидаты (1987).
Окумуштуу даражасы: Кыргызстан тарыхы боюнча доцент (КР өкмөтүнүн алдындагы УАКтын 1997-ж. чечими).
Кыргыз республикасынын билим берүүсүнүн отличниги (мыктысы).
КУУнун мыкты лектору.
Билим берүү системасына, балдарды жана жаштарды тарбиялоого кошкон салымы үчүн Кыргыз Республикасынын Ардак Грамотасы менен сыйланган (№ПЖ 360 Бишкек. 28.09.2009.)
Нойенброк
Нойенброк (Neuenbrook) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Штайнбург районуна кирет.
Калкы - 653 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 14,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 61 073. Муниципалитеттин башчысы — Юрген Шрөдер.
Неоромантизм
Неоромантизм – 19–20-кылымдын аралыгында европалык көркөм мадабията пайда болгон ар кандай агымдардын комплексинин шарттуу аталышы. Неоромантизмдин агымдары катары француз символизмин, пост-импрессионизмди, катуураак айтканда – ошол мезгилдеги англиялык адабияттагы агымды (Ж. Конрад, Р. Киплинг) аташат. Музыкада Н. деп адатта соңку романтизмди (Ф. Лист, Р. Вагнер), ошондой эле романтизмдин стилистикасына айланып кеткен 20-кылымдын 70–80-жылдарындагы композиторлордун чыгармачылыгын түшүнүшөт.
Шваллунген
Шваллунген (Schwallungen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Шмалькальден-Майнинген районуна кирет.
Калкы - 2554 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 39,79 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 66 064. Муниципалитеттин башчысы — Мартина Тауберт.
Магнит релаксациясы
Магнит релаксациясы — релак­сация этаптарынын бири;
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Оберлунгвиц
Оберлунгвиц (Oberlungwitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Хемниц административдик округуна карайт. Цвиккау районуна кирет.
Калкы - 6324 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 14,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 1 73 190. Мэр — Штеффен Шуберт.
Кыргыз ашканасы
Кыргыз ашканасы — кыргыздардын улуттук тамак-ашы. Ар бир элдин ата-бабасынан бери жасап, жеп жүргөн улуттук тамак-ашы бар. Эзелтеден бери кыргыз эли дагы өзүнүн тамак - аш өнөрүн өз алдынча өнүктүрүп келген. Кыргыз эли көбүнчө эт жана сүт азыктары менен тамактанган. Бүткүл улуттук шааң-шөкөттөр, түркүн конок күтүүлөп этсиз, айран-кымызсыз, куурдаксыз өткөн эмес. Сакталган чучук, катылган сур, куурдак, курут, сүзмө, гулазык, ташкордо сыяктуу муздак тамактар колдонулган.
Кыргыздын ысык тамактары өсүмдүк азыктарынан, малдын, кайберендин, ил-бээсиндин, уй канаттууларынын этинен жана балыктан жасалат. Аш, той берип же мейман күтүүдөгү тамак берүү салтынын эң бир сыйлуу жери устукан тартуу. Мал союлганда малдын жиликтерин устукандап коноктун санына, жашына карап бөлүштүрүлөт.
Улуттук сый тамактын эң аземи бешбармак болуп эсептелет. Ал майда тууралган этке кесме, пияз, шорпо, ар кандай татымдар кошулуп даярдалат. Мындан сырткары быжы, жөргөм, чучук, күлчөтай, кесме, шишкебек жана башка тамактарга өтө бай. Кыргыздардын аш, тойго арналган сый тамактарынын бири боорсок, каттама, куймак болуп эсептелет. Кыргыздын байыртадан бери келе жаткан байыркы суусундугу кымыз - кымызды бээнин сүтүнөн жасайт. Бул суусундук да кыргыз ашканасында колдонулат. Башкача айтканда ар бир келген конокко кымыз сунулат. Бул кыргыздын салтында бар.
Улуттук даамдары
Кыргыз элинин сыйлуу тамактары