cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Позднеев Алексей Матвеевич
Позднеев Алексей Матвеевич (1851 – 1920), орус чыгыш таануучусу, монголдордун жана калмак оозеки чыгармачылыгы боюнча адис, таанымал котормочу, профессор. Илимде монгол тилдүү элдердин жазма эстеликтерин жана монгол буддизмин (ламаизм бутагы) изилдеген көрүнүктүү окумуштуу. А.М.Позднеев 1851-жылы 27-сентябрда Россия империясынын Орел шаарында туулган. Атасы Матвей Автономович Позднеев Сретен чиркөөсүнүн протоирейи, диниятчыл, көп балалуу киши болгон. Алгач, Орёл духовный семинариясында билим алган. 1867-ж. Санкт-Петербург университетинин чыгыш тилдер факултетине тапшырган. 1876-ж. университетти аяктаган соң, Орус Географиялык Коому уюштурган экспедициянын курамында Монголия жана Кытайга саякаттап, изилдөө иштерин жүргүзгөн. 1881-ж. Санкт Петербург университетинде «Образцы народной литературы монгольских племён» аттуу темада диссертациясын жактап, монголдордун оозеки чыгармачылыгынын магистри даражасын алган. Монгол тили каферасында штаттык доцент наамын алууга жетишкен. 1883-ж. “Эрдэнийн – эрихэ монгол летописи, Халханын 1636-жылдан 1736-жылга чейинки тарыхы боюнча материалдар жана комментарийлер” деген темада диссертация жасап, монгол оозеки чыгармачылыгынын доктору жаражасын алган. Изилдөөчүнүн котормолорунда енисей кыргыздары тууралу маалыматтар кездешет. 1884-ж. болсо монголдордун оозеки чыгармачылы боюнча профессор, 1889-ж. тартып маньжур тилинен дарс бере баштаган. Россияда биринчилерден болуп монголдордун наречиесиндеги (диалектилеринин) адабияттын тарыхы боюнча курс ачкан. Монголчо жазылган расмий иш-кагаздарын чечмелеп, алар боюнча окуу сабагынан дарс окуган. 1988-ж. “Монголиядагы будда монастрлары жана буддистик духовенствоснун турмушу жөнүндө очерктер” аттуу эмгеги үчүн Орус Географиялык Коомунун алтын медалына татыган. 1892-ж. Россия империясынын Тышкы иштер министрлигинин буйругу менен Монголияга командировкага болгон. Бул командировканын жыйынтыгы жемиштүү болуп, ал жактан кытай, монгол жана манжур тилинде жазылган эмгектердин кол жазмалары, бурхандар (будда скульптуралары) ж.б. диний жөрөлгөлөрдө колдонулуучу буюмдар жыйналып, СПбУнун китепканасына тапшырылып берилген. Бул иш сапардын жыйынтыгы 1896-1898-жж. Орус Географиялык Коому тарабынан басылган “Монголия жана монголдор” аттуу китепте берилген. А.М.Позднеев 1899—1903 жж. Жаңы ачылган Чыгыш университетинде директорлук кызматты аркалаган. 1903-ж. Эл агартуу министрлигине караштуу кеңештин мүчөсү болуп кабыл алынган. 1910-ж. Петербургдагы Практикалык чыгыш академиясынын директору болуп дайындалган. 1913-ж. Монгол өкмөтү А.Позднеевге Дзюнь-ван (экинчи даражадагы князь) наамын тапшырган. 1918-ж. Астрахандагы жана Ставропольдогу калмактардын арасында жашап, алардын маданиятын изилдеген. 1920-ж. каза болгон.
Дайзенхаузен
Дайзенхаузен (Deisenhausen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Гюнцбург районуна кирет.
Калкы - 1491 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 11,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 74 124. Муниципалитеттин башчысы — Норберт Вайс.
Арматура
Арматура (лат. armatura – курал, жабдык) – атайын маанисинде – 1) жасалгалуу композициянын элементи же материалы же куралдануу предмети. А. мотивдери байыркы Римде кеңири тараган жана классицизмдин арх-ралык эстеликтер жасалгасында көбүрөөк кездешет. Термин көп учурда сын атоочтук формада (мис., арматуралык фриз) колдонулат. 2) Скульптуралык каркастын сейрек колдонулган аталышы.
Хартайм
Хартайм (Hartheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. Брайсгау-Жогорку Шварцвальд районуна кирет.
Калкы - 4645 киши(2013-ж.). . Аянты - 26,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 15 048. Мэр — Мартин Зинглер.
Риттерсдорф (Айфель)
Риттерсдорф (Айфель) (Rittersdorf (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 1444 киши(2013-ж.). . Аянты - 11,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 109. Муниципалитеттин башчысы — Йохан Хор.
Ватсон (Миннесота)
Ватсон (Миннесота) (Watson) — Миннесота штатынын Chippewa округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 205 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 27-68656.
Норс Безэсда (Мэриленд)
Норс Безэсда (Мэриленд) (North Bethesda) — Мэриленд штатынын Montgomery округуна караган АКШ шаары.
Маплвуд (Миссури)
Маплвуд (Миссури) (Maplewood) — Миссури штатынын Сент-Луис округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 4.0 км². FIPS коду — 29-45830.
Калкы
2010-жылы калкы 8046 киши болгон.
Остенфельд
Остенфельд (Ostenfeld) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Фризия районуна кирет.
Калкы - 1530 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 27,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 54 099. Муниципалитеттин башчысы — Йенс Христиан.
Газ термометри
Газ термометри – температураны (Т) өлчөөчү прибор; анын иштеши идеалдык газдын басымынын (p) же көлөмүнүн (V) температурага көзкарандылыгына негизделген: pV=RT (R – газдык турактуу сан). Азыркы температуралык шкалалар температураны Газ термометри аркылуу өлчөйт. Эл аралык практикалык температура шкаласынын репер чекиттерин аныктоодо Газ термометри колдонулат. Адатта турактуу көлөмдөгү, температурасы көлөмгө жараша өзгөргөн Газ термометри пайдаланылат. Газ термометри менен ~2ден 1300 K ге чейинки температура өлчөнөт.
Архаика
Архаика (грек. аrchaikos – байыркы) – байыркы грек көркөм искусствосу Түштүк Италияда, Кичи Азия жээктериндеги грек архипелагынын аралдарында жана материктик Грециянын аймагында биздин заманга чейин VI-VII к-дарында өсүп-өнүккөн. А. доору уруулук түзүлүштүн бузулушу, кул ээлөөчүлүк түзүлүштүн пайда болушу мезгилине туш болгондуктан, А. көркөм өнөрү да өткөөл мүнөзгө ээ. Түпкү тегинде «геометриялык стиль» көркөм искусствосу менен байланышы бар А. көркөм искусствосу классицизм доорунда эң мыкты өнүгө алган жана грек мифологиясына негизделген образдар менен формаларды иштеп чыккан. Жалпы мааниде А. формаларынын жөнөкөйлүгү менен айырмаланган байыркы көркөм искусство болуп саналат.
Ракета кыймылдаткыч
Ракета кыймылдаткыч - айлана-чөйрөгө (аба, суу) көз карандысыз аппараттагы (учуучу, жер үстүндөгү, суу астындагы) гана заттар менен энергия булагын пайдаланып иштөөчү реактивдүү кыймылдаткыч; космонавтикадагы кыймылдаткычтын негизги тиби. Ракета кыймылдаткыч реактивдүү агымдын кинетикалык энергиясына айландырылуучу энергиянын түрүнө жараша химиялык (термохимиялык), ядролук, электр Ракета кыймылдаткыч болуп айырмаланат. Химиялык отун менен иштөөчү Ракета кыймылдаткыч кеңири таралган. Химиялык отундардын агрегаттык абалына карата Ракета кыймылдаткыч суюк жана катуу отундуу болуп ажыратылат. Электр жана ядролук Ракета кыймылдаткычтар келечекте космосто учуучу аппараттарда кеңири колдонулушу ыктымал. Космостук жана ракеталык техникада пайдаланылышына жараша Ракета кыймылдаткыч күүлөндүргүч (космостук ылдамдыкка чейин күүлөнтүүчү негизги кыймылдаткычтар), башкаргыч, тормоздогуч, түзөткүч, ориентациялагыч ж. б. болушу мүмкүн. Ракета кыймылдаткыч авиацияда негизги жана жардамчы (старттык, ылдамдатуучу) кыймылдаткычтар катары колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Марина Бех-Романчук
Марина Бех-Романчук (Марина Бех-Романчук төр. 18-июль 1995, Морозив, Украина) — Украиналык жеңил атлетчи.
Баллерштедт
Баллерштедт (Ballerstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Калкы - 308 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 11,86 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 030. Муниципалитеттин башчысы — Йоахим Пирау.
Месаме-даси
Месаме-даси («Үчунчу топ») — Закавказьедеги биринчи социал-демократиялык уюм.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Чураш (Аскин району, Башкыртстан)
Чураш — Башкыртстандын Аскин районундагы айыл, Султанбек айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 233 киши. Почта индекси — 452895, ОКАТО коду — 80204843003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ваубан (Миннесота)
Ваубан (Миннесота) (Waubun) — Миннесота штатынын Mahnomen округуна караган АКШ шаары.
Газ лазери
Газ лазери – активдүү чөйрөсү газ сымал оптикалык квант генератору.
Газ лазери активдүү чөйрө, оптикалык резонатор жана чөйрөгө энергия берүүчү система-дан турат. Газ лазеринин өзгөчөлүгү активдүү касиеттери менен аныкталат, тыгыздыгы кеңири диапазондо басымы 10-3Пага чейин өзгөрөт. Суюктукка айланган чөйрөгө караганда газдар бир тектүү, андагы жарык нуру бир аз өзгөрүп чачырайт. Натыйжада Газ лазеринин нурлануу багыты жарык дифракциясы менен шартталган чекке жетет. Газ чөйрөсүнүн тыгыздыгы аз. Спектрдин кеңири диапазонунда тунук жана анын жутуу жана нурлануу сызыктары кууш. Газ тыгыздыгынын аздыгы катуу нерселерге жана суюктуктарга мүнөздүү болгон дүүлүккөн бөлүкчөлөрдүн жогорку катуулугун алууга тоскоолдук кылат. Суюктук лазерине жана катуу нерселүү лазерге караганда Газ лазеринин энергияны кабыл алуучулугу төмөн. Жогорку басымга өтүү жана тең агуучулукту пайда кылуу Газ лазеринин кубаттуулугун МВт ка чейин көбөйтөт.
Активдүү чөйрөнүн дүүлүгүшү боюнча Газ лазери газ-разряддык, оптикалык дүүлүгүү жана заряддалган бөлүкчөлөр менен дүүлүктүрүүчү, газ-динамикалык, химиялык лазерлерге бөлүнөт. Газ лазеринин генерациялык өтүүлөрүнүн типтери боюнча ион-молекулалык жана эксимердик лазерге айырмаланат. Инверсиялык жайгашуусу боюнча Газ лазери кошумча газдардын бөлүкчөлөрү м-н, электрондук кагылышуу менен дүүлүгүүнү берүүчү, рекомбинациялык, түз оптикалык дүүлүгүү, фотодиссоциациялык ж. б. бөлүнөт.
Газ лазеринин эң кеңири таралганы гелий-неон лазери. Гелий-неон лазеринин жумуш аткаруучу заты – неондун бейтарап атомдору. Электр разрядында гелийдин атомдорунун бөлүгү негизги деңгээлден жогорку дүүлүккөн абалга өтөт. Гелий-неон лазеринин генерациясынын кубаттуулугу ≤ 0,1% ПАК болгондогу Вт тын ондон бир бөлүгүнө жетет. Нурлануунун жогорку монохромдуулугу жана багыттуулугу, түзүлүшүнүн жөнөкөйлүгү гелий-неон лазеринин кеңири колдонулушун шарттайт. Кызыл гелий-неон лазери юстир жана нивелир иштеринде колдонулат. Гелий-неон лазерлери голография иштеринде, квант гироскобунда жана мезгилдин оптикалык стандартында пайдаланылат. Иондуу лазерлердин чыгуу кубаттуулугу разряддын тогуна көзкаранды жана гелий-неон лазерине караганда көбүрөөк. Иондуу лазерлер физикалык изилдөө-лөрдө, жердин жасалма жандоочуларынын оптикалык байланыштарында жана локациясында, технологияда, фотобиологияда, фотохимияда колдонулат.
Жогорку ПАКты алуу үчүн металл-дардын буусундагы (атом, ион) Газ лазери колдонулуп, атомдор менен молекулалардын кагылышуусунун натыйжасында төмөнкү лазер деңгээлинин бузулуш процесси жүрөт. Молекулалык лазерлер жогорку ПАКка ээ болгон кубаттуу Газ лазери физикалык, химиялык, биологиялык изилдөөлөрдө колдонулат.
Якобсдорф
Якобсдорф (Jakobsdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Төмөнкү Померания районуна кирет.
Калкы - 511 киши(2013-ж.). . Аянты - 17,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 57 041. Муниципалитеттин башчысы — Ирис Базински.
Ракета куралы
Ракета куралы - кыйраткыч каражаттарды бутага ракета менен жеткирүү системасы; ал жер бетиндеги, асмандагы жана деңиздеги душмандарды талкалоого арналган. Ракета куралынын артыкчылыгы ракеталар алыска жана жогорку ылдамдыкта учат; өтө зор кыйраткыч күчтүү жарылгыч заттарды бутага так тийгизет; учуп бара жатканда тез манёвр жасай алат; бир канча миң км аралыкты бир нече минутада учуп өтөт. Ракетанын жарылгыч бөлүгү кадимки же ядролук (термоядролук) жарылгыч зат менен дүрмөттөлөт. Ракета куралынын тактикалык, оперативдик тактикалык жана стратегиялык түрлөрү бар.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Прицак Омельян Иосифович
Прицак Омельян Иосифович белгилүү чыгыштаануучу, тарыхчы. Орто кылымдардагы түрк уруулары, уруулук бирикмелери (печенек, хазарлар, кыпчактар) жана алардын Киев Русу менен алакаларын ж.б. маселелер боюнча изилдеген. 1919-ж. 7-апрелинде Украинанын Львов областынын Самбор районуна караштуу Лука деген жеринде туулган, 2006-ж. 29-майында АКШнын Массачусетс шатынындагы Бостон шаарында дүйнөдөн кайткан. Тарыхчы, чыгыштаануучу, Гарвард университетинин эмеритус-профессору, Гарвард университетиндеги Украинистика институтунун негиздөөчүсү жана биринчи директору (1973—1989). (англ. Harvard Ukrainian Research Institute), Украина Улуттук академиясынын сырттагы анык мүчөсү, Украина УИАсынын алдындагы А.Крымской атындагы Чыгыштаануу институтунун негиздөөчүсү жана биринчи директору (1991—1998) болуп эмгектенген. А.Крымскийдин окуучусу Прицак Омельян Иосифович Киев Русунун тарыхын чагылдырган чыгыш булактары боюнча ири адис катары белгилүү болгон. Мындан сырткары, хазар, печенек, кыпчактардын тарыхы боюнча да бир катар изилдөөлөрдү жүргүзгөн. Чыгыш булактарын, анын ичинде түрктөр боюнча тарыхый булактарды мыкты өздөштүрүп билген окумуштуу болгон. Автордун эь ири эмгектеринин бири 5 томдук «Походження Русі», англ. «The Origin of Rus») деп аталып, анан биринчи тому 1981-ж. жарыкка чыккан. Киев Русунун тарыхы «Норман теориясы» менен байланыштырылып, Киевдин же Киев (Киев Русу) мамлекетинин негиздөөчүлөрү хазарлар деген тыянакка келген. Анын изилдөө усулу тарыхый жана филологиялык жогорку эрудициясы менен белгилүү. Изилдөөчүнүн түз айткан илимий тыянактары жалпы кабыл алынган тарыхый көз караштар менен дал келгендиги менен айрымаланат.
Архитектоника
Архитектоника (грек. akchitek-tonike – курулуш көркөм искусствосу) – көркөм сүрөт искусствосунда – негизги предметтик – маанилик композиция элементтери менен тыгыз байланышкан композициянын структуралык элементтеринин жыйындысы. Предметтик композициянын таасирдүүлүгү менен дааналыгын күчөтүү аркылуу анын идеялык – образдык мазмунунун ачык-айкындуулугуна шарт түзүү А-нын негизги милдетине кирет. Бардык архитектоникалык каражаттар жана ыкмалар композициянын предметтик-маанилик элементтери менен тыгыз байланышта болгондо гана жемиштүү ишке ашат. Алар өз алдынчалык мааниге ээ болоору менен зыяндуу жана жалган нерсеге айланышат. «Таза А.» (формализм менен бирге пайда болгон) – композициялык формалардын алардын конкреттүү маанисинен күчкө салынып, бурмаланган ажыроосунун натыйжасы.
Отун элементери
Отун элементери — бетинде электр хим. реакция жүрүүчү инерттүү электродду пайдаланып, отундун кычкылдануу реакциясын түздөн түз электр энергнясына айландыруучу электр-хим. генератор.
Отун элементери электр өткөргүч материалдардан жасалган майда тешиктүү эки түтүк жайгашкан электролити бар идиш. Бир түтүктөн отун­ду (суутек. гидразин, углеводород, спирт ж. б.), экинчисинен кычкылдандыргычты (кычкылтек, аба, гало­ген) откорот. Бул түтүктөр электрод болуп кызмат кылат жанa сырткы электр тизмеги менен туташтырылат. Кубаттуулугу бир нече катка жетет. Отун элементери өз алдынча иштөөчү энергетикалык түзүлүштөрдө ток булагы ка­тары колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
21 Октябрь (Тогуздун айы)
21 октябрь — жылдын 294-чү күнү (толук жылда 295-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 71 күн бар.
Риттерсхайм
Калкы - 191 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,96 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 33 062. Муниципалитеттин башчысы — Гүнтер Г. Ульрих.
Гумордук жонго салууну бузулушу стратегия
Нерв системасы аркылуу организмдеги процесстердин тейлениши нервди жонго салуу болуп саналат. Бирок органдардын функцияларына кандагы биологиялык активдуу заттар да озунун таасирин тийгизип,анын функцияларын жонго салып турат. Бул жол гумордук ,,гумор-суюктук,, деп аталат. Гумордук тейлоо кызматы кобунчо гормондор аркылуу аткарылат. Ички секреция бездеринин гормондору коп иштелип чыгарылса - гиперсекреция, ал эми аз болунуп чыгарылса - гипосекреция деп аташат. Бул эки процесс тен организмге жакшы таасир тийгизбейт. Маселен, уйку безден инсулин аз болунуп чыкса - адамдын организми эн оор дартка - кант диабетине чалдыгат. Бул ооруда кандагы глюкоза клеткаларга синбей, пайдаланылбай анын олчому канда ото коп болуп кетет. Оорулуу адамдын канында жана заарасында глюкозанын олчому да коп болот. Оорулуу адам суусайт, сууну коп ичет. Клеткаларда глюкоза жетишпеген сон,белоктор жана майлар коп пайдаланылат. Ошондуктан, оорулу адам арыктайт, булчун кучун жоготот.Эгерде инсулин организмде коп болсо, канда глюкозанын олчому азаят, адамдаын башы айланат, адам озун ачка сезип, титиреп-калтырап, эс учуе жоготушу мумкун. Ал эми тамак - ашта, сууда йоддун олчому аз болсо калкан безинин функциясы томондойт. Бездин колому чоноет, клеткаларынын арасынабезге кереги жок клеткалар осот да, гипотиреоз деген дарт пайда болот. Бул оору биздин республикада коп кездешери байкалат. Биздин тоолорубуздагы сууларда йоддун саны аз экенин дуйного озунун илими жана практикалык иштери менен таанылган эн корунуктуу хирургубуз, академик И.К.Ахунбаев ачкан. Гипотиреозду дагы эндемикалык богок оорусу менен боюнда бар аял ооруса туйулдук жакшы оспойт, торолгон бала кем акыл, бою кичине болуп калышы мумкун.
Дайнинг
Дайнинг (Deining) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Ноймаркт-Жогорку-Пфальц районуна кирет.
Калкы - 4305 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 71,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 73 119. Муниципалитеттин башчысы — Алойс Шерер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Норс Кенсингтон (Мэриленд)
Норс Кенсингтон (Мэриленд) (North Kensington) — Мэриленд штатынын Montgomery округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 8940 киши. Болжолдуу аянты - 4.0 км². FIPS коду — 24-56712.
Оверат
Оверат (Overath) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Көльн административдик округуна карайт. Рейниш-Бергиш районуна кирет.
Калкы - 26990 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 68,8 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 3 78 024. Мэр — Андреас Хайдер.
Шаар административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Кургак Аушедз
Кургак Аушедз — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Адагум дарыясынын жай агымы орун алган. Дарыянын узундугу - 98 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Варнавинск көлмөсү бассейнинин суу объектилери. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кубань.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ракета баскычы
Ракета баскычы -көп баскычтуу курама ракетанын бирдиктүү ажырама бөлүгү; ал өз кыймылдаткычтары менен учуу траекториясынын белгилүү аралыгында ракетаны учуруп күүлөндүрөт. Ракета баскычы ракета кыймылдаткычтардан, алып жүрүүчү күч конструкциясынан, отундуу бактардан, отун берип тургуч системадан, башкаруу системасынан (ошол -баскычка орнотулса) жана баскычтарды ажыраткыч механизмдерден турат. Отуну түгөнгөндөн кийин Ракета баскычы пайдасыз жүк катары ракетадан бөлүнүп жерге түшөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Гал
Гал – бирдиктердин СГС системасын-дагы ылдамдануунун бирдиги.
Г. Галилейдин ысымынан аталган. 1 гал=1см/сек2, о. эле миллигаль (1мгал=10-5 м/сек2) колдонулат.
Месроп Маштоц
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Маршал (Миссури)
Маршал (Миссури) (Marshall) — Миссури штатынын Салин округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 26.5 км². FIPS коду — 29-46316.
Калкы
2010-жылы калкы 13065 киши болгон.
Рашоньи Ласло
Рашоньи Ласло (1899-1984 жж.), венгр чыгыш таануучусу, түрколог жана тарыхчысы. 1899-ж. Австор-Венгриянын Липтозентимиклос шаарында туулган. 1984-ж. Будапешт шаарында дүйнөдөн кайткан. Түркиядагы Мажар таануу (венгр таануу) илимий Борборун негиздеген. Будапешт жана Берлин университеттеринен билим алган. Венгрлердин тегин изилдөө максатында түрк тилдерин ынтаа коюп үйрөнгөн. 1929-ж. Хельсинки (Финляндия) университетинде ищтегендиги маалым. 1933-1934-ж. Ласло Рашоньи Стамбул университетине профессорлук кызматына чакырылган. 1935-ж. Анкара университетинин Тил, тарых жана география факультетинде иштейт, ушул университетте мажар таануу багытындагы китепкананы негиздеген, бул жерде 1942-ж. чейин илимпоздук жумушун уланткан. Венгрияга кайтып келгенден кийин, Будапешт университетинде, Венгр Илимдер Академиясында түркология борборлорун түзүлүшүнө роль ойногон.
Усть-Табаска (Аскин району, Башкыртстан)
Усть-Табаска — Башкыртстандын Аскин районундагы айыл, Усть-Табас айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 239 киши. Почта индекси — 452897, ОКАТО коду — 80204850001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Мессения согуштары
Мессения согуштары — Байыр­кы Грециядагы Мессения (Пелопоннестин түштүк-батышындагы обл.) менен Спартанын ортосундагы үч согуш.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Газ турактуулугу
Газ турактуулугу (R) – 1 моль идеалдык газдын абал теңдемесине ки-рүүчү универсал турактуу сан: pV=RT (к. Клапейрон теңдемеси), мында p – басым, V – молдун көлөмү, T – абсолюттук температура.
Физикалык мааниси боюнча универсалдуу Газ турактуулугу – 1 моль идеалдык газды турактуу басымда 1 К ге ысытууда кеңейүү менен аткарылган жумуштун сан чоңдугуна барабар. Газ турактуулугу – турактуу басымдагы жана көлөмдөгү молдук жылуулук сыйымдуулуктарынын айырмасы Cp–Cv=R. СИ деги (1980) Газ турактуулугунун сан мааниси 8,31441 (26) Дж/(моль*K). Башка бирдиктерде R=8,314*107эрг/(моль*K)=1,9872кал/(моль*K)=82,057 см3* атм/(моль*K)
Хаслах (Кинцигталь)
Хаслах (Кинцигталь) (Haslach im Kinzigtal) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Фрайбург административдик округуна карайт. Ортенау районуна кирет.
Калкы - 6979 киши(2013-ж.). . Аянты - 18,71 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 17 040. Мэр — Хайнц Винклер.
Вахкон (Миннесота)
Вахкон (Миннесота) (Wahkon) — Миннесота штатынын Mille Lacs округуна караган АКШ шаары.
Бальберге
Бальберге (Baalberge) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцланд районуна кирет.
Калкы - 1405 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 9,64 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 89 020. Муниципалитеттин башчысы — Ральф Дитрих.
Аурих
Аурих (Aurich) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Аурих районуна кирет.
Калкы - 40572 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 197,21 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 52 001. Муниципалитеттин башчысы — Хайнц-Вернер Виндхорст.
Урмиязы (Аскин району, Башкыртстан)
Урмиязы — Башкыртстандын Аскин районундагы айыл, Урмияз айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 599 киши. Почта индекси — 452891, ОКАТО коду — 80204846001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Архитектуралык колористика
Архитектуралык колористика (лат. color – түс, өң, боёк) – түстүн жаңы композициялык формулаларын жана традициялык өзгө-чөлүктөрүн өз ичине камтып, мейкиндик чөйрөсүнүн колористикалык мүнөздөмөлөрүн иликтөөчү долбоорлоп – изилдөө ишмердигинин заманбап багыттарынын бири. А. к. XIX к. архитекторлордун полихрамия б-ча эмгектеринен (Жак Хитторф, Готфрид Земпер) жана XX к. 1-жарымындагы көркөм искусствонун түс жасоочу тажрыйбаларынан келип чыккан (Бул Вхутемас менен Баухауздагы эксперименттер). Бүгүнкү күндө А. к-нын үстүндө бир катар чет элдик борборлор иштеп жатат жана архитекторлор менен дизайнерлерди даярдоодо окуу программаларына киргизилүүдө.
Остер-Орштедт
Остер-Орштедт (Oster-Ohrstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Фризия районуна кирет.
Калкы - 650 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 11,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 54 101. Муниципалитеттин башчысы — Отто Шиммер.
Япенцин
Япенцин (Japenzin) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Чыгыш Төмөнкү Померания районуна кирет.
Калкы - 217 киши(2013-ж.). . Аянты - 12,71 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 59 034. Муниципалитеттин башчысы — Бригитте Гаульке.
Рифених
Рифених (Rivenich) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бернкастель-Витлих районуна кирет.
Калкы - 714 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,78 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 31 111. Муниципалитеттин башчысы — Гүнтер Туль.
Архитектуралык графика
Архитектуралык графика – архитектордун образдуу ой жүгүртүүсүн өз ичине камтыган графикалык көркөм өнөрдүн өзгөчө тармагы. А. г-да автордук эркин сүрөт (долбоордук бир шилтемдер, эскиз, штудия, идеалдык жана фантастикалык архитектуранын элестетилген түрлөрү) менен бирдикте техникалык жактан так сүрөттөлгөн арх-ралык объекттер, б. а. чийме (план, разрез, фасад, перспектива, ар кандай деталдар) пайдаланылат. Мындан сырткары А. г-га көркөм көбүнчө гравюраланган арх-ралык сүрөттөр менен чиймелер кирет (мис., Андреа Палладио, Джакомо Виньоланын, XVII–XVIII кылымдагы француз архитекторлорунун образдары). Планды сүрөттөө байыркы рим сүрөт чеберлеринен бери эле белгилүү болчу. Кайра жаралуу доорунан баштап, оптиканын өнүгүүсү менен чийме геометриянын пайда болушуна байланыштуу архитекторлордун күндөлүк ишине ар кандай проекциялар (фронталдык, эпюр, аксонометрия) кире баштаган линиялык перспективанын принциптери А. г-нын өзгөчөлүктөрүнө аз таасир тийгизген. Бирок алардын негизинде XVIII кылымда кеңири таралган арх-ралык перспектива – көрүүчүлөргө долбоорду көрсөтмөлүү алып чыгуу ыкмасы иштелип чыккан. А. г. көрүнүштөрүнүн ичинен ачык, таасирдүү графикалык образда көрсөтүлгөн прогноздоо, визионердик, иликтөө долбоору же болбосо «кагаз архитектура» деп аталган түрү өзгөчө бөлүнүп турат. Буга XVIII к. француз рев-ячыл архитекторлору Никола Леду, Этьен Булленин, XX к. башындагы немец экспрессионисттери Бруно Таута, Эрих Мендельсондун, орус авангардынын (мис., живскульптарх бирикмесинин мүчөлөрүнүн) кээ бир өкүлдө­рүнүн, 1980-жылдардагы концептуалисттердин жана 1960-ж. архитектор-футурологдордун сүрөттөрү кирет.
Моррисвилл (Миссури)
Моррисвилл (Миссури) (Morrisville) — Миссури штатынын Полк округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.8 км². FIPS коду — 29-50078.
Радиохимиялык анализ
Радиохимиялык анализ — радиоактивдүү изотоптордун сапаттык, сандык катнаштарын аныктоо, аларды бири биринен болуп алуу, кошунду изотоптордон жана элементтерден тазалоо, эң, аз өлчөмдөгү радиоизотопторду концентрациялоо ыкмасы. Радиохимиялык анализ — өзгөчө өтө аз сандагы радиоактивдүү элементтерди жана алардын бирикмелерин аныктоодо колдонулуучу жогорку тактыктагы физикалык-химиялык метод. Анын жардамы менен элементтердин жана алардын бирикмелеринин физикалык-химиялык касиеттерин билүүгө, радиохимиялык жана жалпы эле химиялык процесстердин мыйзам ченемин изилдөөгө болот. Өнөр жай технологиясында, илимий изилдөө иштерде, радиоактивдүү изотопторду эл чарбасында колдонууда Радиохимиялык анализдин мааниси өтө чоң.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Мессия
Мессия, Христос — бир катар диндерде (өзгөчө иудаизмде жана христиан дининде) кудай жиберген «коргоочу».
Ал өз өкүмүн түбөлүк орнотууга умтулат. Динге ишенгендер мессинын ким экенин конкреттүү билген эмес, ыйык, өлбөс жан, адам-устат же кечил катары элестетишкен. Тигил же бул сектаны негиздөөчүлөр, айрым көтөрүлүш башчылары өзүлөрүн мессия атай беришкен. Мессиячылыктын ар кандай түрү оор абалда калган элдин кудай куткарар деген ишениминен жаралган. Бирок бул кеп учурда элдин өз мүдөөсү үчүн активдүү күрөшкө чыгышына кедерги болгон.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Дайнинген
Калкы - 2034 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 79 130. Муниципалитеттин башчысы — Карл-Хайнц Штипплер.
Норс Лаурэл (Мэриленд)
Калкы - 20468 киши. Болжолдуу аянты - 27.2 км². FIPS коду — 24-56725.
Отун чыпкасы
Отун чыпкасы— ичинен куйма кыймылдаткычтын отун тазалоочу түзүлүшү.
Отун чыпкасы карбюратордуу ичи­нен күймө кыймылдаткычтын жиклёрун, дизелдин отун насосу менен форсункасын булгоочу мех. аралашмаларды бөлүү милдетин аткарат. Адатта отун магнетралында бирине бири удаалаш орнотулган чала тазалагыч жанa таза тазалагыч Отун чыпкасы кол­донулат. Кээде Отун чыпкасы оор аралашма суюк кошундулардан (суу, коюу май) жанa ири катуу бөлүкчөлөрдөн отунду тундуруп бөлгүч менен конструкциялык жактан бириктирилет.
Вергас (Миннесота)
Вергас (Миннесота) (Vergas) — Миннесота штатынын Otter Tail округуна караган АКШ шаары.
Аскадагы жазуулар
Аскадагы жазуулар (петроглифтер) – негизги мааниде: байыркы адамдын өзү жашаган жерлерде – Европада, Түндүк Америкада, Сибирде аскаларда, үңкүрлөрдүн дубалдарында буюмдарды, аңчылык көрүнүштөрдү, айбанаттарды тарткан сүрөттөрү. А. ж-дын боёк менен тартылган, чегилген, рельеф менен оюлгандары кездешет.
Бальгштедт
Бальгштедт (Balgstädt) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бургенланд районуна кирет.
Калкы - 1207 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 8,65 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 025. Муниципалитеттин башчысы — Арно Краузе.
Галактикалар ядросу
Галактикалар ядросу – көптөгөн галактикалардын борборуна заттардын оор тыгыз массасынын топтолуусу.
Галактикалар ядросунун массасы Галактиканын жалпы массасынын бир нече %ин түзөт. Кээде ядронун ичинде жылдыз сымал кичине ядро кеңири көрүнөт. Галактикалар ядросу космос чаңы менен капталып турат. Өлчөмү менен массасы Галактикадан кичине болсо да, кээ бир Галактикалар ядросунда абдан чоң энергия бөлүп чыгаруучу активдүү процесс жүрүп турат. Галактикалар ядросунун негизги активдүүлүгүнө метрдик радиотолкундан рентген нурлануусуна чейинки диапазонду камтыган кубаттуу жылуулук чыгарбоочу нурлануу; нурлануу агымынын өзгөрмөлүүлүгү; газ булуттарынын тез жылышы; плазма агымынын жана топтомунун жарык ылдамдыгындай ылдамдык менен атылып чыгышы таандык.
Активдүү ядролук галактикаларга сейферт галактикалары (өтө жарык ядролуу), N – галактикалар, радиогалак-тикалар, о. эле квазарлар кирет. Галактикалар ядросунун бир нече жылдык мезгилдүү өзгөрмөлүү нурлануусу ядролорунун өлчөмдөрүнүн ~1017–1018 см, ал эми кээ бир Галактикалар ядросунун бир нече жумадан бир нече айга чейинки өзгөрмөлүү нурлануусу Галактикалар ядросундагы нурлантуучу аймактын өлчөмүнүн 1016–1017 см экендигин көрсөтөт.
Астрофизикада активдүү Галактикалар ядросунун бир катар теориялык моделдери каралат. Алар: 1) кыйла гравитациялык энер-гияны бөлүп чыгарган нейтрондуу жылдыздарга жана кара көңдөйлөргө айланма жылдыздарды жаратуучу оор тыгыз жылдыздар чогулмасы; 2) заряддалган бөлүкчөлөрдү салыштырмалуу ылдамдыкка чейин ылдамдатуучу күчтүү магнит талаалуу айланма магнит-плазма телосу; нурлануу энергиясы телонун айлануу кинетикалык энер-гиясынан алынат; 3) өтө зор массалуу кара көңдөй же эселүү кара көңдөйлөр системасы.
Архитектуралык пейзаж
Архитектуралык пейзаж – пейзаждын жанрдык бир түрү, табийгый чөйрөдө, живопись менен графикада чыныгы же элестетилген архитектуранын сүрөттөлүп берилиши. А. п-да архитектура менен жаратылышты бириктирүүгө жол берген аба жана линиялык перспектива чоң роль ойнойт. А. п-да ведут деп аталган XVIII кылымдагы перспективалык көрүнүштөрдү бөлүп көрсөтсө болот (мис., Венецияда Франческо Гварди, Бернардо Беллотто, Антонио Каналетто, Россияда Ф. М. Матвеев). Буга антик жана орто к-дык урандылар тартылган пейзаж түшүрүлгөн курулуштар жана вилла, чарбак, парк ансамблдери кирет (мис., Францияда Юбер Робер, Германияда Каспар Давид Фридрих, Россияда Ф. М. Матвеев жана С. Ф. Щедриндин эмгектери, Италияда Джованни Баттиста Пиранези, Джованни Паоло Паннинин элестик курулуштар менен урандылар тартылган фантастикалык пейзаждары). А. п. көп учурда перспективалык живопистин бир түрү болуп эсептелет.
Радио өлчөө
Радио өлчөө - радио техникалык түзүлүштөрдү мүнөздөөчү электр, магнит, электр-магнит чоңдуктарын жана алардын катыштарын аныктоо. Радио өлчөө методдору төмөнкү маанилүү тармактарга бөлүнөт: Радио өлчөө радио байланышты, телекөрсөтүүнү, радиолокацияны, автоматика каражаттарын, техникалык диагностиканы жана эсептөө техникасын иштеп чыгарууда, өндүрүүдө жана пайдаланууда, электрондук приборлорду жана элементтерди жасоодо өтө керек. Көп учурда радиотехникалык түзүлүштөрдүн параметрлерин өлчөө үчүн Радио өлчөөнүн кыйыр методдору пайдаланылат. Радио өлчөө лаборатория, өндүрүш жана талаа шарттарында жүргүзүлөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Хасмерсхайм
Калкы - 4908 киши(2013-ж.). . Аянты - 19,15 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 25 033. Мэр — Маркус Дитрих.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 Шаардык районго бөлүнөт.
Галактикалык координаттар
Галактикалык координаттар – биздин Галактиканын (Саманчы жолунун) тең ортосунан орун алган, Галактикалык экваторго негизделип түзүлгөн сфералык координата системасы.
Пилот Маунд (Айова)
Пилот Маунд (Айова) (Pilot Mound) — Айова штатынын Бун округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.5 км². FIPS коду — 19-62850.
Калкы
2010-жылы калкы 214 киши болгон.
Галактикалык кеңдик
Галактикалык кеңдик – жарык чыгаруучулардын абалын аныктоодо галактикалык чоң тегеректеги, галак-тикалык экватордон жарык чыгарууга чейинки бурчтук аралык менен өлчөнүүчү жаа.
Жаңы кочкилде (Аскин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Оденталь
Оденталь (Odenthal) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан муниципалитет. Көльн административдик округуна карайт. Рейниш-Бергиш районуна кирет.
Калкы - 15766 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 39,97 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 3 78 020. Муниципалитеттин башчысы — Йоханнес Маубах.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 32 шаардык районго бөлүнөт.
Асимметрия
Асимметрия (грек. asimmetria – дал келбестик, төп келбестик) — симметриянын жоктугу же бузулушу; предметтин, сүрөттөлүштүн, курулуштун оң, сол жактарынын бири бирине дал келбестиги. А. композициянын жөнгө салынган традициялык иретин бузган учурда, көркөм сүрөттөөнүн эң күчтүү каражаты катары ага эркиндикти, ар түрдүүлүктү берет жана тең салмактуулук менен гармонияга жеткирүүчү ыкмаларды татаалдаштырат. Барокко, романтизм, экспрессионизм көркөм өнөрлөрүндө А. көркөм образдын динамика менен экспрессиясын күчөтүүгө кызмат кылат.
Местников Василий Васильевич
Местников, Василий Васильевич [1(14). 1. 1908, Якутск— 18.10.1958, ошол эле жер] — якут совет режис­сёру жана актёр.
СССР эл артисти (1958). 1943-жылдан КПСС мүчөсү. 1931— 34-ж. ГИТИСте окутан. 1925-жылдан якут театрында (азыр П. А. Ойунский атвндагы Якут музыкалык-драма театры) керкем жетекчи жанаа режиссёр. Сивцевдин «Ньюргун Боотур» (1940), Корнейчуктун «Макар Дубрава» (1951), А. Островскийдин «Таланттар жана урматтоочулар» (1952), Г. Мухтаровдун «Алландын үй-бүлөсү» (1953) ж. б. пьесаларды коюп, улут­тук театр өнөрүнүн өсүшүнө зор салым кошкон.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Ярмен
Ярмен (Jarmen) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан Шаар. Деммин районуна кирет.
Калкы - 3202 киши(2013-ж.). . Аянты - 30,64 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 52 039. Мэр — Арно Карп.
Шаар административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Галактикалык уюл
Галактикалык уюл – асман сферасында Галактикалык экватордун каалаган ар кандай чекитинен 90° тук бурчка алыстаган эки чекит аталат. Түндүк галактикалык уюл (Г) Вероника түктөрү топ жылдызына тушма-туш келип, абалы α=12саат 48,9// жана δ=+27,4°, түштүк Г. у. (Г/) Скульптор топ жылдызына тушташ болуп, α=0саат48,9мин, δ=–27,4° экватордук координаттар аркылуу аныкталат.
Аухаген
Аухаген (Auhagen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Шаумбург районуна кирет.
Калкы - 1280 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 57 004. Муниципалитеттин башчысы — Курт Блуме.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Радиометрдик анализ
Радиометрдик анализ - радиоактивдүү заттар бөлүп чыгаруучу нурларды өлчөөгө негизделген сан анализинин бир түрү. Ал изилденүүчү заттагы радиоактивдүү изотоптордун сапаттык жана сандык катнашын аныктоодо колдонулат. Бул анализде радиоактивдүү изотоптордун жалпы активдүүлүгү, б. а. убакыттын чен бирдигиндеги радио- активдүү бөлүнүүнүн саны же бөлүнүп чыгуучу нурлардын түрү жана ар биринин энергиясы Гейгердин санагычы жана ядроспектроскопиялык куралдардын жардамы менен өлчөнөт.
Радиометрдик анализдин изотоп алмаштыруу, радио- метрдик титрлөө ж. б. ыкмалары бар
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Вернон Сентр (Миннесота)
Вернон Сентр (Миннесота) (Vernon Center) — Миннесота штатынын Blue Earth округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 332 киши. Болжолдуу аянты - 1.3 км². FIPS коду — 27-66910.
Радионавигация
Радионавигация - координаталары белгилүү кыймылсыз чекиттен же кыймылдуу объектинин өзүнөн радиотехникалык каражаттардын жардамы менен кыймылдагы башка объектинин мейкиндиктеги координатасын, кыймыл багытын, ылдамдыгын жана курсун аныктоо. Радиотехниканы навигация үчүн колдонуу идеясы орус окумуштуусу А. С. Поповго таандык. Ал 1897-ж. радио бергич аппаратты радио маякта колдонууну сунуш кылып, радио толкундардын таралуу багытын антеннанын жардамы менен аныктоого боло тургандыгын көрсөткөн. Радионавигацияда объектинин ордун аныктоо үчүн негизинен багытты аныктоо жана аралыкты аныктоо деген принцип колдонулат.
Радионавигациянын пайда болушу, өсүп өнүгүшү деңиз кемелеринин сүзүшүндө жана аба байланыш жолдорун пайдаланууда коопсуздукту камсыз кылууну жана аларды жөнгө салууну камсыз кылуу максатынан келип чыккан.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Ришвайлер-Мүльбах
Ришвайлер-Мүльбах (Rieschweiler-Mühlbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк-Батыш Пфальц районуна кирет. Калкы - 2226 киши(2013-ж.). . Аянты - 10,42 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 40 222. Муниципалитеттин башчысы — Хайно Шук.
Дайтинг
Калкы - 786 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 25,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 79 129. Муниципалитеттин башчысы — Йохан Роскопф.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Рейнталь Павел Яковлевич
Рейнталь Павел Яковлевич, орус армиясынын полковниги, аскер чалгынчысы, Чыгыш Түркстанда, Кыргызстандын аймактарын мыкты билген. Кыргыздардын коомдук башкаруу институттары, айрым каада-салттары, фольклору боюнча маалыматтарды жазып калтырган. Павел Яковлевич Рейнталь 1840-ж 10-январда Лифляндия губерниясында тектүү дворяндын үй бүлөсүндө туулган. Орусташкан немис үй бүлөсүндо төрөлүп, билим алган. Агасы Владимир Рейнталь Россия империясынын армиясынын талантуу артилестиреринин (замбирекчи) бири, генерал-лейтенанты болгон. П.Я.Рейнталь Сибирь кадет корпусунан жана Михайловский артилериялык академиясынан (1863-ж.) билим алган. Аскер кызматын ар кандай округдарда улантып, 1867-ж. Жети-Суу аскер губенаторунун жардамчысы, капитан, 1871-ж. Сыр-Дарыя областык билим берүү комиссиясынын мүчөсү болгон. 1871-ж. Кулжа райондук 1-участканын башчысы, 1873-ж. Копаль уездинин аскер начальниги, 1874-ж. Верный чебинин артилериясынын сарбазы, Новогеоргиевка чебинин начальниги катары кызмат өтөгөн. Орто Азия изилдөөчүлөр коомунун мүчөсү, 1882-ж. 29-декабрда безгектен каза табат. 1886-ж. Кашкарга «дипломатиялык тапшырма» менен атайын сапарда болгон. Чыгыш Түркстандагы аскердик-саясий кырдаал, административдик-башкаруу системасы, экономикасы, армиясы, Якуб-бектин мамлекети боюнча өтө маанилүү маалыматтарды топтогон. Ал атайын сапар учурунда – «Из путевых заметок о Нарыне и Кашгаре» аттуу эмгекти жазган; анда Россия менен кошуна турган Чыгыш Түркстандын абалы боюнча изилдөөлөрдү жүргүзгөн Ч.Ч.Валихановдон кийинки Кашкар боюнча аскердик-чалгын иликтөөлөрдөн болуп эсептелет. 1875-ж. П.Я.Рейнтальды Кашкардагы Россия империясынын консулу катары дайындоо маселеси каралат. Арийне, 18771878 жж. Кытай Чыгыш Түркстанды басып алгандан соң, бул маселе белгисиз мөөнөткө жылдырылган болучу. 1875-ж.Кашкарга Якуб-бек менен түзүлүүчү соода жана жашыруун макулдашууга кол коюга акылуу болгон дипломатиялык миссияны жетектейт. П.Я.Рейнтальдын милдетине Якуб-бектин мамлекети боюнча аскердик-статистикалык, кашкар-англис саясий жана аскердик байланыштары тууралуу маалыматтарды жыйноо максаттары да кирген. Ошол учурдагы Түркстандын генерал-губернатору К.П.фон-Кауфманга П.Я.Рейнталь тарабынан жиберилген каттарда Кашкар аскерлеринин саны, куралдануусу, аскердик даярдыгы, азык түлүк абалы, бул аскерлерди даярдаган чет элдик инструкторлор ж.б. маселелер бонча аскердик маанси өтө зор каттарды жөнөтүп турган. Ээлеген кызматына ылайык П.Я.Рейнталь жергиликтүү калктын каада-салты, жашоо шарты, традициялары боюнча жакындан тааныш болгон. Басымдуусу кыргыз жана казактар боюнча маанилүү маалыматтарды кагаз бетине түшүргөн.
Бандау
Бандау (Bandau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 511 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 15,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 040. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Фезе.
Местничество
Местничество боюнча феодалдын сарайдагы кызмат орду өзүнүн жана ата-бабасынын теги, сиңирген кызматы менен аныкталган. Ал феодалдык, ак-сөөктөрдүн экономикалык жана саясий күч-кубатын билгизген. Бирок местничество 16-кылымдындын ортосунан мамлекеттик башкарууну андан ары борбордоштурууга кедерги боло баштаган. Жеке бийликтин чыңдалышы менен местничество чектеле баш­тан, дворяндардын саясий-экономикалык турмуштагы ролунун күчөшүнөн улам 1682-ж. 12-январда жоюлган. Өтмө маанидe местничество (жердешчилик) —жергиликтуу кызыкчылыкты көздөө менен жалпы ишке зыян келтируу.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Хаттенхофен (Вюртемберг)
Хаттенхофен (Вюртемберг) (Hattenhofen (Württemberg)) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Геппинген районуна кирет.
Калкы - 2933 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,64 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 17 029. Мэр — Йохен Ройттер.
Эски кочкилде (Аскин району, Башкыртстан)
Эски кочкилде — Башкыртстандын Аскин районундагы айыл, Урмияз айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 292 киши. Почта индекси — 452891, ОКАТО коду — 80204846003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Остерби (Рендсбург-Эккернфөрде)
Остерби (Рендсбург-Эккернфөрде) (Osterby (Kreis Rendsburg-Eckernförde)) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Рендсбург-Экернфөрде районуна кирет.
Оушэн Пайнс (Мэриленд)
Оушэн Пайнс (Мэриленд) (Ocean Pines) — Мэриленд штатынын Worcester округуна караган АКШ шаары.
Остерби (Рендсбург-Эккернфөрде)
Калкы - 922 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 58 123. Муниципалитеттин башчысы — Роберт От.
Оушэн Пайнс (Мэриленд)
Калкы - 11 710 киши. Болжолдуу аянты - 24.1 км². FIPS коду — 24-58275.
Кирдөө
Кирдөө - бул процесс.
Мында сууга же топуракка мүнөздүү эмес, экосистемаларга зыян таасир этүүчү (түз жана кыйыр), компоненттерди (катуу, суюк, газ сымал, биотикалык же комплекстик) киргизүү.
Бул процесс табигый жана жасалма (техногендик, антропогендик) болушу мүмкүн.
Зыяндуу дегенди трактовкалоодо да бир топ талаш тартыштар бар.
Бул боюнча эки көз караш бар:
Кирдеткич заттар же булгоочулар
деп бөлүнүшөт.
Ренат Юхан Густа
Ренат Юхан Густа (швед. Johan Gustaf Renat, 1682 г., Стокгольм, Швеция — 1744 г.), швед армиясынын офицери, картограф, XVII к. Жунгариянын жана Чыгыш Түркстандын картасын өтө так чийгенге аракет жасаган эн алгачкы европалык өкүл. Теги жагынан голландиялык (Нидерланды) еврейлерден болгон Ренат Европага үстөмдүк жасоого умтулган швед королу Карл XII ге жалданып кызмат өтөөгө келген. Аскер адистиги замбирекчи болгон Ренат 1708-ж. Полтавадагы салгылашууда орустардын колуна туткун катары түшүп калат. Ренаттын тагдыры туткунга түшкөн 20 миң шведке байланып, Сибирдеги Тобольск чеби тарапка сүргүнгө айдалган (1711-ж.). 1716-ж. Ямыш чебинде курчоодо калган Букгольцтун колуна жардамга жөнөгөндөрдүн арасында Ренат да бар эле. Бул топту калмактар талкалап, колгон түшкөн Ренат жана башка шведдерди Кулжага жөнөтүшөт. Ренат калмак хандары Цэван Рабдан жана Галдан Цэренге 18 жыл кызмат өтөгөн. Тутукундагы башка шведдер жана орустар менен биргеликте калмактарга замбирек, ок-дары, мылтык жасай турган жана темир эритүүчү тоо-кен заводдорун куруп берген. Бул жардамы үчүн Жунгар ханынан эркиндик алып, кагмактарга келген орус элчиси Леонтий Угримов менен Москвага 1733-ж. келет. Ал туткунда жүрүп Бригитте Шерзенфельд аттуу швед аялга үйлөнган экен. Жунгар хандары убадасы боюнча Ренатка көп байлык жана үч күн айл тартуу этишкен. Алардын аттары Алтан, Яманкис (Жаманкыз) жана Сарой деп жазылган. 1739-ж. Швеция армиясынын капитаны чинине чейин кызмат өтөгөн. Анын Жунгария жана Чыгыш Түркстан боюнча чийген картасын узакка чейин эч ким билген эмес. 1878-ж. швел королунун китепканасынын жардамчысы болуп иштеген Ю.-А.Стриндберг бул карталардын көчүрмөлөрүн таап алып, аны Я.К.Грот аркылуу Россиянын ИРГОсуна жиберилет. Карта 1881-ж. А.И.Макшеев тарабынан жарыяланат. Он жылдан кийин карталардын түп нускалары Уппсала университетинен табылган. Карталар бүгүн ошол университетте сакталып турат.
Яцник
Яцник (Jatznick) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Иккер-Рандов районуна кирет.