cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Берках (Тюрингия)
Берках (Тюрингия) (Berkach (Thüringen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан айыл. Шмалькальден-Майнинген районуна кирет.
Калкы - 392 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7.55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 66 007. Айылдын башчысы — Винфрид Анзорг.
Оптиматтар
Оптиматтар (лат. орtimates – ак сөөктөр, ореtimus – эң жакшы, эң мыкты) – б. з. ч. 2-кылымдын аягы –1-кылымда Байыркы Римдеги идеялык саясий агым: нобилиттер аталган сенаттык ак сөөктөрдүн кызыкчылыгын көздөп, популярларга каршы күрөшкөн. Оптиматтар менен популярлардын тирешүүсү б. з. ч. 2-кылымдын ортосунда башталган агрардык кризистин бир этабы болуп, Юлий Цезардын диктатурасынын орношу менен аяктаган. Бул терминди колдонуу тарыхый изилдөөлөрдө талаш маселе бойдон калууда.
Хердорф
Хердорф (Herdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан Шаар. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 6890 киши(2013-ж.). . Аянты - 18,00 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 050. Мэр — Уве Эрнер.
Шаар административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Сэйнт Мэри (Миссури)
Сэйнт Мэри (Миссури) (St. Mary) — Миссури штатынын Сент-Дженевив округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.6 км². FIPS коду — 29-65034.
Калкы
2010-жылы калкы 377 киши болгон.
Диазолдор
Диазолдор - сууда жакшы эрий турган органикалык катуу заттар. 40-50°Сден жогорку температурада туруксуз, абада жалбырттап күйөт.
Күйүп кетпес үчүн Д. Na2S04 же A12(S04)3 ж. б. туздар менен аралаштырылып коюлат. Диазолдор аминдерди диазоттоо жолу менен алынат. Сууда эрибей турган азобоёкторду алуу үчүн жана кебез булаларын, кездемелерди боёо жана түр салып кооздоодо пайдаланылат.
Фараон
Фараон – Байыркы Мисир падышасы; 22-династиядан же б. з. ч. 16-кылымдан падыша наамы. Алгачкы мааниси мисирдиктерче «пер-о» (чоң үй), башкача айтканда «падыша сарайы» дегенди түшүндүрөт. Байыркы Мисир ишеними боюнча Фараон күндүн уулу, Гор кудайынын шумкар кебетесиндеги көрүнүшү жана Осиристин мураскору катары эсептелген.
Лэйк Шор (Миннесота)
Калкы - 1004 киши. Болжолдуу аянты - 47.0 км². FIPS коду — 27-34928.
Гизен
Гизен (Giesen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдесхайм районуна кирет.
Калкы - 9794 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 33,9 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 54 017. Муниципалитеттин башчысы — Андреас Люкке.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
S&P 500
S&P 500, АКШда Standard and Poor's 500дн кыскартуу – 500 жергиликтүү компаниялар акциясынан турган фонддук рынок индекси. Көптөгөн инвесторлор бул америкалык фонддук рыноктун эң жакшы көрсөткүчү деп эсептешет. Индекс алдыңкы 500 компанияны камтыйт жана жеткиликтүү рыноктук капитализациясынын 80%га жакынын жабат. Тажрыйбада 500 листинг компаниялардын ичинен көбү индекстин динамикасына чектелген гана таасирге ээ болот. S&P 500 акцияларынын он ири фонду 2021-жылдын июнунун аягында индекстин 26,6%га жакын жалпы салмагына ээ болду. S&P 500 индекси 1957-жылы түзүлгөн жана базалык акциялардын орточо салмакталган баасын пайдаланып эсептелет, ошондуктан кыйла жогору рейтингге ээ болгон акциялар индекстин жалпы баасына чоң таасир берет. Индекс 2005-жылдан баштап эркин жүгүртүүдөгү акциялардын санын эске алат. Компанияларды тандоонун негизги критерийи болуп, рыноктук капитализация саналат, бирок акциялардын өтүмдүүлүгү, өсүү темпи, компаниянын ишмердигинин түрү эске алынат. Финансы секторунун, маалымат технологиялар жана энергетика секторлорунун акциялары индекстин дээрлик жарым баасын түзөт. Эгерде компания жогору көрсөтүлгөн талаптарга мындан ары шайкеш келбесе, ал токтоосуз жок кылууга алып келбейт. Индекстен жок кылуунун негизги себеби болуп сатуу же кошуу саналат. 2003-жылдын башынан S&P 500 EWI индекси иштейт, анда бардык 500 катышуучу 0,2% тең салмакка ээ. Индекс квартал сайын туураланып турат.
Понгатывис
Понгатывис — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сямаю дарыясынын сол жээгинен 32 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 28 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Беловодское
Кыргызстандагы айылдар:
Оптимизм жана пессимизм
Оптимизм жана пессимизм ( лат. optimus – эң мыкты жана pessimus – эң начар) – дүйнөдө өтүп жаткан окуяларга карама-каршы келген көз караштар системасы. Оптимизм (О.) – дүйнөдөгү оң башталмалар, жакшылыктар басымдуулук кылат деген, пессимизм (П.) – дүйнөдө терс башталмалар, кара санатайлыктар басымдуу деген түшүнүктөр. Бул түшүнүктөрдүн маани-максаты – дүйнө кабылдоодо баалоочу оң-терс өлчөмдөрдөн кароосу. Алар сезим-туюмдарга негизделген эмоциялык, терең теориялык жоболорго таянган идеол. деңгээлдерден турат. Прогресс жана регресс Оптимизм жана пессимизмден айырмаланып, коомдук процессти алда канча кеңири планда чагылдырат.
Фарадей саны
Фарадей саны - нерсенин электр-химиялык жана физикалык касиеттеринин катышын аныктоочу фундаменталдык физикалык чоңдук. Авогадро туруктуулугу (Na) менен элементардык электр зарядынын (е) көбөйтүндүсүнө барабар: F=NAe= =96485,33 Кл-моль_1. Электролиз кубулушунун негизги закондорун ачкан М. Фарадейдин урматына аталган. Фарадей саны күмүштүн электр-химиялык эквивалентин өлчөөнүн негизинде аныкталган.
Стрельченко Иван Иванович
Стрельченко Иван Иванович - эки жолу Социалисттик Эмгектин Баатыры (1966, 1978), шахтёр данкынын толук кавалери.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Бурр (Небраска)
Бурр (Небраска) (Burr) — Небраска штатынын Otoe округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 66 киши. Болжолдуу аянты - 0.2 км². FIPS коду — 31-07205.
Крафтисрид
Крафтисрид (Kraftisried) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Чыгыш Альгой районуна кирет.
Калкы - 745 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 16,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 77 144. Муниципалитеттин башчысы — Йохан Хартман.
Сюзане
Сюзане, сюзани, сузани – саймаланган жасалгалык панно. Ал адатта турак жайдын ички дубалын кооздоп турат. Орто Азияда айрыкча Өзбекстанда кеңири тараган. Жибек менен сайылган оюу жалбырактан, стилдешкен гүлдөрдөн, куш, карападан жана башка турган орнамент берет. С-нин колорити боёктордун ачыктыгы, тез-тез кайталанышы менен айырмаланат. Эреже катары, оюу талаасы орнамент менен жээктелет.
Сэ
Сэ – И (кытай. сөзмө-сөз «идеяны чагылдыруу») – традициялык кытай живописине мүнөздүү стилдердин бири. Сүрөттөлүп жаткан предметтин «ички идеясын», анын маанилүү белгилерин жалпы мүнөздөп берүү СЭ – И стилинде иштеген сүрөтчү­лөрдүн максаты болуп эсептелет. Бул үчүн кара тушь менен жумшак кыл калем керектелет. Кыл калемдин бир нече шилтеми менен сүрөтчү адамдардын образын – тоо пейзажына суктанып турган окумуштууну же аскадагы жалгыз кушту жана башка жараткан. СЭ – И стили көбүнчө кара тушь менен тартылган живописте өнүккөн жана өзүнүн эркин живопистүүлүгү, жеңилдиги менен Гун-биден айырмаланган. СЭ – И живописине мүнөздүү сүрөткерлерге Ма Юанң (XI к.) Ся-Гуй (XI кылымдын башы – XIII к.), Лян Кай (XI к.), Му Ци (XI кылымдын башы – XIII к.), Ван Фу (XI к.), азыркы мезгилдеги көркөм искусствого Ци Байшинин чыгармачылыгы кирет, ал түстүү тушь жана акварель боёктору менен иштеген.
Юнион (Коннектикут)
Юнион (Коннектикут) (Union) — Коннектикут штатынын Толланд округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 693 киши. Болжолдуу аянты - 77.2 км². FIPS коду — 09-77830.
Лига
Лига (франц. ligue, лат. lugo —байланыштырам) — адамдардын, уюмдардын, мамлекеттердин союзу, коомдоштугу, бирикмеси.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Азыркы заман (тасма)
"Азыркы заман" (Modern Times, Новые времена) — 1936-жылы Чарли Чаплин жазып жана тарткан эпикалык комедия. Тасма иконага айланган Кичинекей тентимиштин өнөр-жайлуу жана заманбап дүйнөдө жашоо менен күрөшүүсүн баяндайт. Тасма Улуу депрессия убагындагы көптөгөн адамдар кабылган жумуш жана каржы абалына болгон ой жорум болуп эсептелет. Чаплиндин ою боюнча бул абал индустриялаштыруунун натыйжасынан келип чыккан. Тасмага тартылгандар: Чаплин, Полет Годдард, Генри Бергман, Тайни Сендфорд жана Честер Конклин.
"Заманбап мезгил" 1989-жылы АКШ Конгрессинин китепканасы "маданий баалуу" деп Улуттук кино реестринде сактоо үчүн тандалып алынган. Он төрт жылдан кийин тасма 2003-жылы Канн фестивалында "Конкурстан сырткары" көрсөтүлгөн.
Дарлингероде
Дарлингероде (Darlingerode) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Вернигероде районуна кирет.
Калкы - 2368 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 6,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 080. Муниципалитеттин башчысы — Дитмар Бар.
Рейндеги Бинген
Рейндеги Бинген (Bingen am Rhein) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан Шаар. Майнц-Бинген районуна кирет.
Калкы - 24 276 киши(2013-ж.). . Аянты - 37,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 39 005. Мэр — Биргит Коллин-Ланген.
Шаар административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Бройна
Бройна (Breuna) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Кассель районуна кирет.
Калкы - 3663 киши(2013-ж.). . Аянты - 40,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 33 004. Муниципалитеттин башчысы — Клаус-Дитер Хенкельман.
Порчтывис
Порчтывис — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Море-Ю дарыясынын сол жээгинен 80 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 39 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Лэйк Элмо (Миннесота)
Лэйк Элмо (Миннесота) (Lake Elmo) — Миннесота штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 8069 киши. Болжолдуу аянты - 63.1 км². FIPS коду — 27-34244.
Оран
Оран – Алжирдин түндүк-батышындагы порт шаар. Оран вилайетинин административдик борбору. Калкы 685,0 миң (2011). Калкынын саны боюнча Алжирдеги 2-шаар. Ири жолдор тоому. Өлкөнүн соода жана өнөр жай борбору. Шарап, альфа чөбүн ж. б. айыл чарба сырьёлорун сыртка чыгаруучу порт. Тамак-аш, металл иштетүү, химия, текстиль, цемент өнөр жай ишканалары, түтүк прокат заводу иштейт. Кустардык кол өнөрчүлүгү өнүккөн. Университет бар. Шаар 10-кылымда негизделген.
Мирзайыт (Бакалин району, Башкыртстан)
Мирзайыт — Башкыртстандын Бакалин районундагы айыл, Урманаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 101 киши. Почта индекси — 452668, ОКАТО коду — 80207864003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Фарадейдин электролиз мыйзамдары
Фарадейдин электролиз мыйзамдары ― электролиздин сандык мыйзамдары. Бул мыйзамдарды Майкл Фарадей 1836-жылы аныктаган.
Берлингероде
Калкы - 1222 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 11.66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 61 003. Муниципалитеттин башчысы — Франц Бозольд.
Тазалоо
Тазалоо – живописти реставрациялоодо – көркөм чыгарманын үстүнкү бетин булгаган чаң катмары менен көөдөн кээ бир учурда лак катмарынын кээ бир бөлүктөрүн кетирүү менен тазалоо.
Херксхайм-ам-Берг
Калкы - 719 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,35 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 32 026. Муниципалитеттин башчысы — Хайнрих Хартунг.
Фрэдониа (Айова)
Фрэдониа (Айова) (Fredonia) — Айова штатынын Луиза округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.4 км². FIPS коду — 19-29055.
Калкы
2010-жылы калкы 251 киши болгон.
Диаграмма
Диаграмма (гр. diagramma - сүрөттөлүш, сүрөт, чийме) - ар түрдүү чоңдуктардын өз ара катышы түз сызыктуу кесиндилер же геометриялык фигуралар менен көрсөтүлгөн график.
Бэллевю (Небраска)
Бэллевю (Небраска) (Bellevue) — Небраска штатынын Sarpy округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 50 137 киши. Болжолдуу аянты - 34.7 км². FIPS коду — 31-03950.
Такта –
Такта – гравюра техникасы менен технологиясында – басмалоо процесси астында металлдан, жыгачтан жана башка материалдардан жасалган пластина же төрт бурчтуу тактанын үстүндөгү гравюранын аткарылышы. Мына ушундай иштетилген Т. толугу менен «басмалоочу форма» деп аталган полиграфиялык терминге дал келет.
Гильде
Гильде (Gielde) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Вольфенбюттель районуна кирет.
Калкы - 833 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 58 015. Муниципалитеттин башчысы — Херман-Ульфрид Боте.
Лигатура
Лигатура (лат. ligatura — байланыш) —
1) эки тамгадан жалгаштырылган бир тамга же белги; мис., даниялык, исландиялык, норвегиялык алиппедеги х.
2) Жазууда эки жана андан коп тамга менен жазылуучу бир тыбыштын жазылышы: мис., поляк алиппесинде sz, cz.
3) Полиграфияда — бир же бир нече жазуу белгинин бир белги турүндө кошулуп, сүрөттөлүп жасалышы. Ал славян алиппесинде, чет элдик ариптерде кезигет, мис.,JE—бул А менен Е нин биригип жазылышы. Басмаканалык терүүдө —бир литерага куюп жасалган кош тамга.
Сэйнт Пол (Миссури)
Сэйнт Пол (Миссури) (St. Paul) — Миссури штатынын Сент-Чарльз округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 17.4 км². FIPS коду — 29-65108.
Лигатура
Лигатура катары жез, сымап колдонулат.
Сэйнт Пол (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 1,634 киши болгон.
Лигатура
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Түз ядролук реакция
Түз ядролук реакция – ядрого берилүүчү энергия көбүнчө нуклонго же нуклон тобуна берилүүчү ядролук процесс.
Түз ядролук реакция энергиянын кеңири диапазонунда (бир канча ГэВко чейин жана андан жогору), γ-кванттардан тартып көп заряддуу иондорго чейинки бомбалоочу бөлүкчөлөрдүн аракетинен жүрөт. Түз ядролук реакция үчүн бөлүкчөлөрдүн учуп чыгуусунун күчтүү бурчтук анизотропиясы жана (σ) кесилиш аянтынын учуп кирген бөлүкчөлөрдүн (ε) энергиясынан салыштырмалуу начар көзкарандылыгы мүнөздүү. Түз ядролук реакциянын натыйжасында пайда болгон ядро эрежеге ылайык начар дүүлүккөн, же негизги абалда болот.
Түз ядролук реакция ХХ к-дын 50-ж-дарынын башында ачылган. Алгач жеңил ядролордо дейтрондук ажыроо (d, p) жана кармалуу (p,d) реакциялары табылган. Бул реакцияларда пайда болгон протондор жана дейтрондор негизинен алга (учуп кирген бөлүкчөлөрдүн агымынын багытында) учуп чыгышат. Нуклон же нуклондор тобу кагылышкан ядролордун биринен экинчисине өткөн (өткөрүп берүү реакциясы), квазисерпилгич (p, 2p) чачыроо реакциясы, ядролордон дейтрондорду уруп чыгаруу процесстери, б.а. (p, pd) реакциялары ж. б.сыяктуу Түз ядролук реакциябелгилүү.
Түз ядролук реакциялардын өзгөчөлүктөрү ядродон учуп чыккан бөлүкчөлөр ага урунган бөлүкчөлөр менен өз ара аракеттешүүсүнүн импульска жана энергияга ээ болушу менен түшүндүрүлөт. Түз ядролук реакция нуклондун тыгыздыгы аз болгондугунун натыйжасында тышкы агенттен энергия алган бөлүкчө ядрону таштап кете алуу ыктымалдуулугу бир топ чоң болгон ядронун перифериясында жүрөт деп божомолдонот. Перифериялык катмардын өлчөмү 1 φ тартибинде, ал эми оор ядролордун радиусу 10φ-ны түзгөндүктөн, Түз ядролук реакциянын салыштырмалуу ыктымалдуулугу ≈10% (жеңил ядролордо бир аз чоң) болууга тийиш жана бул эксперимент менен дал келет.
Түз ядролук реакциянын сандык теориясын ХХ кылымдын 50-ж. С.Т. Батлер сунуш кылган. ХХ к-дын 60-ж. талаанын кванттык теориясынын методдорун (Фейнман диаграмма техникасына) колдонууга негизделген дисперсия теориясы түзүлгөн.
Түз ядролук реакция ядролук деңгээлдердин спектрин, ядронун перифериясынын структурасын (айрым алганда нуклондордун – “кластерлердин” перифериялык корреляцияланган группаларын) үйрөнүү жана стабилдүү эмес элементардык бөлүкчөлөрдүн нуклондор менен өз ара аракеттешүүсү жөнүндө маалымат алуу үчүн колдонулат.
Түс (физика)
Түс (физика) – кварктар менен глюондорду мүнөздөөчү кванттык сан.
Кварктын түрү (d, u, s, c, b) физикалык жактан айырмаланбаган үч “Түстүк” абалда, ал эми глюондордун ар бири – сегиз “Түстүк” абалда боло алат. Квант хромодинамикасында “Түстүү” бөлүкчөлөр алардын өз ара аракеттешүүлөрүн аныктоочу “Түстүк зарядга” ээ. Эркин абалдагы “ Түстүү” бөлүкчөлөр табыла элек. Адегенде кварктардын кошумча кванттык саны, кийинчерээк “Түс” деп аталган түшүнүктү адрондордун кварктык моделиндеги Паули принцибинин бузулгансыганын түшүндүрүү үчүн 1965-ж. Н.Н.Боголюбов, Б.В.Струминский, А.Н.Тахвелидзе, М.Хан жана И.Намбу (АКШ) киргизишкен. Кийинчерээк ал жогорку энергияларда жүргүзүлгөн бир катар тажрыйбаларда эксперименталдык жактан ырасталган.
Штульн
Штульн (Stulln) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Швандорф районуна кирет.
Калкы - 1652 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,52 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 76 169. Муниципалитеттин башчысы — Ханс Прехтль.
Ливон согушу
Ливон согушу (1558-83) Балтика боюна жанa Балтика деңизине чыгуу үчүн Россиянын Ливон ордени.
Князь А. М. Курбскийдин чыккынчылыгы, Польша менен Литванын. бир мамлекетке — Речь Посполитага биригиши (1563), ИванІҮнүн ички саясаты (опричнина), түш. крым татарларынын казаттары Россиянын абалын оордоткон. Поль­ша 1579-ж. чабуулга өтүп, Полоцк, Великие Луки ш-ларын ээлеп, 1581-ж. Псковду курчап алган.
Ушул эле жылы шведдер Нарва менен Корелди ээлеген. 1582-ж. түзүлгөн 10 жылдык келишим боюнча Полоцк менен Ливония Речь Посполитага карай, ал басып алган орус жерлери Россияга кайрылган. 1583-ж. Плюсск келишими боюнча Нарва, Ям, Копорье жана Ивангород шведдердин ээлигинде калган.
Ливон согушу Россия үчүн ийгиликсиз аяктаган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Майкл Фарадей
Майкл Фарадей (22. 9. 1791, Лондон - 25. 8. 1867, ошол эле жер) - англиялык физик-экспериментчи жана физикалык-химик, электр-магнит талаасы жөнүндөгү окуунун негиздөөчүсү, Лондон королдук коомунун мүчөсү (1824), Петербург ИАнын чет өлкөлүк ардактуу мүчөсү (1830). Электр-магниттик индукция кубулушун ачып банкрот болгон(1830), электр кыймылдаткычынын 1-моделин жасаган. Өз алдынча билим алган. 1813-ж. Король институтунда иштей баштап, 1825-ж. анын директору, 1827-жылдан проф. болгон. Алгачкы трансформаторду жасап, токтун химиялык аракетин, электролиз законун, диамагнетизм, парамагнетизм кубулуштарын ачып, илимге ион, катод, анод, электролит, диэлектрик ж. б. терминдерди киргизген. Фарадейдин ысмы менен электр сыйымдуулук бирдиги (Фарада), Фарадей закону (Фарадей мыйзамдары), туруктуу чондук (к. Фарадей саны) аталган.
Фанерозой эону
Фанерозой эону (гр. phaneros - чыныгы жана zoe - жашоо, жашоо тиричилиги) - Жердин геологиялык тарыхынын эң ири этаптарынын бири. Ага палеозой, мезозой жана кайназой замандары кирет. Мындан 570 млн жыл мурун башталып, азыркыга чейин уланууда. Терминди америкалык геолог Ж. Чедвик сунуштап, Жердин бүт геологиялык тарыхын криптозой эону жана Фанерозой эону деп экиге бөлгөн (1930). Фанерозой эону жандыктардын калдыктарынын көптүгү менен айырмаланат.
Бромбахталь
Бромбахталь (Brombachtal) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Дармштадт административдик округуна карайт. Оденвальд районуна кирет.
Калкы - 3635 киши(2013-ж.). . Аянты - 20,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 37 005. Муниципалитеттин башчысы — Вилли Кредель.
Дедерштедт
Дедерштедт (Dederstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Мансфельд районуна кирет.
Калкы - 446 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 8,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 110. Муниципалитеттин башчысы — Марион Илона Харбор.
Тангир
Тангир (немисче tangier) – штрих цинкографиясында колдонулган фактуралык натыйжалар менен боз түрдүк үстүңкү бетти алуунун атайын ыкмасына көрсөткөн гезит-журнал графикасынын термини. Тангир гезиттик карикатурада көп кездешет.
Лигиен
Лигиен (жашырын аты — Минчхон; 29. 5. 1895-ж т., Чхонан шаарына жакынкы Хверенни кыш.) —корей жазуучусу. мамл. жана коомдук ишмер.
Корея эмгек партиясынын мүчөсү. Корей пролетардык искусствосунун федерациясын уюштургандардын бири. Чыгармалары 1924-жылдан жарыялана баштаган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Кройссен
Калкы - 4687 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 66,48 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 72 127. Мэр — Харальд Мильд.
Кайгарач
Кайгарач — Кыргызстандын Баткен облусунун Лейлек районундагы айыл. Бешкент айыл аймагына кирет.
Лэйквилл (Миннесота)
Калкы - 55 954 киши. Болжолдуу аянты - 97.2 км². FIPS коду — 27-35180.
Чалкандар (Калк)
Челканцы (Чалкандар) — Алтай Республикасында, Турачак районунун Курмач-Байгол, Суронаш, Майск, Бийка, Чуйка, Турачак айылдарында жана Тоолуу Алтайск шаарында тыйык жашаган түрк тилдүү эл.
Тарых
Челкандардын тарыхый аты ку-кижи (ку-киши), же Лебединцы ( Лебед дарыясынын жанындагы элдер жер жана ясак волосту, 1620-жылы Томск түрмөсүнүн орус казактары тарабынан аталып, ясак элинин аты), 1629-жылдан бери Кузнецк уезддик түрмөгө ясак төлөп келишкен) . Этноним челкандардын ата-бабаларынын канаттууга/акууга сыйынгандыгы менен да байланыштуу болсо керек («Qu / у» түрк тилдеринде ак куу жана «Кус / Құс» кушу), алар жергиликтүү суу объектилерине көп уя салган. жай. Chelkandy аймагында жашаган Swan дарыянын Алтай.
СССР мезгилинде (1926-кошпогондо) калкы санактан арасында чалкандар алтайлардын курамына кирген. 2000 - жылы челкандар Россия Федерациясынын түпкүлүктүү аз сандуу элдеринин катарына киргизилген ( РФ Өкмөтүнүн 2000- жылдын 24-мартындагы № 255 токтому). 2002-жылдагы Бүткүл россиялык эл каттоодо аларды өз тили бар өзүнчө этнос катары эске алган, 2010-жылдагы Бүткүл россиялык эл каттоодо - челкандардын саны 1181 адамды түзөт.
Y-хромосомалык гаплогруппаларды изилдөөгө ылайык, челкандар Чыгыш Евразия кластерине кирет.
Калктын саны
2002-жылдагы эл каттоого ылайык, Россия Федерациясындагы челкандардын саны 855 адамды түзгөн, анын ичинен 830 адам Алтай Республикасында (негизинен Турочак аймагында ). Ошол эле учурда Алтай Республиканын Өкмөтүнүн маалыматы боюнча 1997- жылы республиканын Турочак аймагында 1689 челкан болгон.
Чалкандар эки сөөккө бөлүнгөн, алар Чалкан тилинде: Чалканыг жана Шакшылыг.
Тил
Челкан тили түндүк алтай тилдерине ( алтай тилдер үй-бүлөсүнүн түрк тобуна ) кирет же түндүк алтай (кумандин-челкан) тилинин диалекти (диалекти) болуп саналат. 2002-жылдагы эл каттоого ылайык, Алтай Республикасындагы 830 челкандын ичинен 817 адам (98%) орусча, 466 адам (56%), Чалкан тили менен, 148 адам (18%) Алтайда (Түштүк Алтайда.
Челкан календары - Шалганнуғ айлар - Челкан айлары:1. Январь - Кижик кырлаш ай.2. Февраль - Тӧғӧнӧк ai.3. Март - Ажығ ай.
4. Апрель – Курык ай.5. Май - Таарығ ай.6. Июнь - Одоғ ai.7. Июль - Јыттығ ai.8. Август – Орок ай.
9. сентябрь – Уртын ай.10. Октябрь - Шана ай.11. Ноябрь – Куртынак ай.12. Декабрь – Улуғ кырлаш.
Тандоо
Тандоо (отборка) – байыркы орус живописинин техникасында – вохрение ыкмаларынын бири, ал ар кандай багыттарда майда сүртүмдөр менен катмарланып карартылган.
Бэннингтон (Небраска)
Бэннингтон (Небраска) (Bennington) — Небраска штатынын Дуглас округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 937 киши. Болжолдуу аянты - 1.0 км². FIPS коду — 31-04405.
Оң Вож
Оң Вож — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нямдо-Юнко дарыясынын оң жээгинен 15 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Түс температурасы
Түс температурасы – спектрофотометрдик же колориметрдик температура, үзгүлтүксүз спектрдин оптикалык диапазонунда λ толкун узундугунун өзгөрүшү менен кандайдыр бир булактын I(λ) нурдануу интенсивдүүлүгүнүн жүрүшүн аныктоочу физикалык параметр.
Түс температурасысы толкун узундуктарынын каралып жаткан интервалында интенсивдүүлүктүн ошол эле салыштырмалуу бөлүштүрүлүшүнө ээ болгон абсолюттук кара нерсенин температурасына барабар деп кабыл алынат. Түс температурасы берилген түстүн булактын нурлануусуна кошкон салыштырмалуу салымын, б. а. булактын көрүнгөн түсүн шарттайт. “Түс температурасы” түшүнүгү астрофизикада жана фотометрияда кеңири колдонулат.
Биннинген (Айфель)
Биннинген (Айфель) (Binningen (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кохем-Целль районуна кирет.
Калкы - 683 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,70 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 35 009. Муниципалитеттин башчысы — Гүнтер Урвер.
Аврора (Колорадо)
Калкы - 325 078 киши. Болжолдуу аянты - 369.7 км². FIPS коду — ?.
Смитсвилл (Миссури)
Смитсвилл (Миссури) (Smithville) — Миссури штатынын Клей округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 35.7 км². FIPS коду — 29-68420.
Калкы
2010-жылы калкы 5,514 киши болгон.
Берльштедт
Берльштедт (Berlstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Веймар районуна кирет.
Калкы - 1848 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13.39 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 71 007. Муниципалитеттин башчысы — Зильфиа Энгель.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Суюндюк (Бакалин району, Башкыртстан)
Суюндюк — Башкыртстандын Бакалин районундагы айыл, Урманаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 170 киши. Почта индекси — 452668, ОКАТО коду — 80207864004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ли Дачжао
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Фальцовкалоо
Фальцовкалоо (нем. falzen - бүктөө) – 1) дептер, китеп, журнал ж. б-ларды жасоодо, ошол кагазды 1-4 жолу ырааттуу бүктөө ыкмасы; 2) жука темир материалдардын, б. а. тунуке темирлердин четтерин бүктөө аркылуу жик чыгарып, ошол жик аркылуу бириктирүү.
Кумул Хандыгы
Кумул хандыгы — азыркы Кытайдын Моңголия менен түндүк-батышында Хами аймагында жайгашкан хан башкаруучу уруулук-тайпалык (феодалдык) мамлекет. Анын хандары Чагатай улусунун түпкү урпактары болуп эсептелинет.
Лидер
Лидер (англ, leader — жетекчи) —
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Херксхайм-Ландау (Пфальц)
Херксхайм-Ландау (Пфальц) (Herxheim bei Landau/Pfalz) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк Вайнштрассе районуна кирет.
Калкы - 10482 киши(2013-ж.). . Аянты - 29,12 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 37 038. Муниципалитеттин башчысы — Эльмар Вайллер.
Гильтен
Гильтен (Gilten) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Зольтау-Фаллингбостель районуна кирет.
Калкы - 1185 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 33,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 58 010. Муниципалитеттин башчысы — Эрих Лозе.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Диабаз
Диабаз (гр. diabas- жиктелүүчү) - толук кристаллдашкан палеотиптүү магмалык тоо тек.
Хим. жана минералдык курамы боюнча базальтка (долеритке) жакын. Курамында S1O2 анча коп эместиги (45-52%) менен айырмаланат. Өңү каралжын боз же жашыл сымал кара. Структурасы офиттүү (диабаздуу); плагиоклаздын иретсиз жайгашкан кристаллдарынын арасы авгит менен толгон.
Диабаз калыңдыгы бир нече см ден 200 м ге жеткен, кээде андан да ашкан силл, дайка түрүндө пайда болуп, чокмо тоо тектердин жантайынкы жайгашкан катмарларынын жана жанар тоо лавалары менен туфтарыиын арасында кенири таралган.
Диабаз жолго төшөөчү таш катары пайдаланылат.
Киренаика
Киренаика ( Κυρηναϊκή Κυρηναϊκή, Cyrenaica, араб. Барса Инструкция по передаче на картах географических названий арабских стран. — М.: Наука, 1966. — С. 23. ) - Түндүк Африкадагы тарыхый аймак.
Жайгашуусу
Ал түндүк-чыгышта Улуу Сирт булуңунун жээгин бойлой жайгашкан (азыркы. Сидра) Мармарика менен чек арага чейин (анын ичинде кээ бир авторлор). Аймактын бир кыйла бөлүгү Эль-Ахдар платосуна туура келген. -Жылы байыркы убакта түштүктөгү чек Феццан чөлдүү эсептелген кыргоолдорго (балким, кеч Феццан чыгыш, же жер). Кийинчерээк жээктин түштүк тарабындагы ири аймактар Киренаикага таандык боло баштаган, анын аянты дээрлик үч эсеге көбөйүп, ошону менен анын олуттуу бөлүгү Ливия чөлүндө калган.
Байыркы Киренаика
Байыркы Киренаика азыркы Ливия мамлекетине туура келген аймактын түндүк-чыгышында жайгашкан жана анын кийинки чек аралары Ливиянын административдик бирдиги - Киренаикага (азыр жоюлган) туура келет.
Топоними
Топонимдин колдонулуу мезгили болжол менен биздин заманга чейинки 6-кылымга туура келет.
Антикалык Киренаика
Классикалык жана кеч антик доорунда Түндүк Киренаика Пентаполис деп аталган ( Πεντάπολις Πεντάπολις - "Пентаполис"), ал эми орто кылымда арабдардын тушунда - Барса. Nasamonia боюнча Киренаикадан түштүгүндөгү жерлери аныкталган Айрым (Насамондор жашаган аймагы) жана Авгилия (Авгил оазисине чөйрөсүндө заманбап. Жалу ).
Байыркы Киренаиканын аянты болжол менен 250 000 км², Осмон бийлигинен бери - 850 000 км².
Фам Ван Донг
Фам Ван Донг (1.3. 1906, Түштүк Вьетнам, Куангнам провинциясы - 29. 4. 2000, Ханой) - саясий жана мамлекеттик ишмер, Вьетнамдын премьерминистри (1955-87). Ханой коллежинде окуп жүргөндө эле революциялык күрөштөргө катыша баштаган. 1925-ж. Вьетнам революциячыл жаштарынын шериктештигине кирген. 1930-жылдан Вьетнам коммунисттик партиясынын мүчөсү. 1929-36-ж. Француз колониячылары тарабынан түрмөдө отуруп, андан Франдияда Элдик фронт бийликке келгенден кийин бошотулган. 1941-ж. Вьетнамдын (Вьетминь) көз карандысыздыгы үчүн Күрөш лигасын уюштургандардын бири. 1941-45-ж. Түндүк Вьетнамда революциячыл базаларды түзүугө катышкан. 1945-жылдан Вьетнамды боштондукка чыгаруу Улуттук к-тинин мүчөсү. Август революциясынан (1945) кийин Вьетнам Демократиялык Респ-нын (ВДР) Убактылуу өкмөтүндө министр, 1946-жылдын аягынан 1949-ж. чейин ВДР өкмөтүнүн жана Вьетнам эмгекчилер лартиясы БКнын Борбордук Вьетнамдагы өкүлү, 1949-55-ж. ВДРдин премьер-министринин орун басары жана аны менен бирге 1954-жылдын августунан 1961-ж. чейин ВДРдин тышкы иштер министри, 1955-76-ж. ВДРдин премьер-министри, Түштүк Вьетнам менен бириккен соң, Вьетнам Социалисттик Респ-нын Министрлер советинин төрагасы (1976-87) болуп иштеген. 1951-жылдан Вьетнам эмгекчилер партиясы (1976-жылдан Вьетнам КП) БКнын Саясий бюросунун мүчөсү. 1954-ж. Инди кытай проблемасы боюнча Женевадагы сүйлөшүүлөрдө Вьетнам делегациясын жетектеген.
Бромскирхен
Бромскирхен (Bromskirchen) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Вальдек-Франкенберг районуна кирет.
Калкы - 1909 киши(2013-ж.). . Аянты - 35,23 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 35 005. Муниципалитеттин башчысы — Карл-Фридрих Фрезе.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Фалес теоремасы
Фалес теоремасы - элементардык геометриянын кесиндилердин пропорционалдуулугу жөнүндөгү теоремаларынын бири. Бул теорема төмөнкүчө айтылат: эгер бурчтун бир жагына чокусунан баштап өз ара конгруэнттүү фигураларды ченеп койсо жана ал кесиндилердин учтары аркылуу бурчтун башка жагы менен кесилишкенге чейин параллель түз сызыктарды жүргүзсө, анда экинчи жагында да өз ара конгруэнттүу кесиндилер пайда болот. Бул теореманы грек математиги Фалес Милетский (б. з. ч. 4-к.) далилдеген.
Тыгыздык матрицасы
Статистикалык оператор адатта ρmn матрицасы түрүндө берилет. Жолчолору жана мамычалары системанын абалын сүрөттөөчү квант сандарына туура келген mn индекси менен белгиленет.
Классикалык статистика механикасында бөлүштүрүү функциясы кандай роль ойносо, Тыгыздык матрицасы кванттык ста-тистикалык механикада о. эле ролду ойнойт. Квант механикасында системанын абалы система жөнүндөгү маалыматтардын толук жыйындысына туура келүүчү ψ(x) толкун функциясы түрүндө жазылат. Мындай абал таза абал деп аталат. Система жөнүндөгү маалыматтардын толук жыйындысына негизделбеген абал аралашма абал делет. Физикалык өлчөөлөр теориясында Тыгыздык матрицасын колдонуу өлчөгөнгө чейин таза абалда болгон квант системасы өлчөгөндөн кийин аралашма абалда болоруна байланышкан.
Делиц (Заале)
Делиц (Заале) (Dehlitz (Saale)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Вайсенфельс районуна кирет.
Калкы - 574 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 7,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 090. Муниципалитеттин башчысы — Христине Крөсман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Голливуддун чет элдик басма сез ассоциациясы
Голливуддун чет элдик басма сез ассоциациясы (Hollywood Foreign Press Association, HFPA) — чет элдик басылмалар үчүн америкалык көңүл ачуу индустриясындагы окуяларды чагылдырган журналисттердин жана фотографтардын коммерциялык эмес уюму. Ассоциациянын 55 өлкөдөн 90го жакын мүчөсү бар. Уюм 1943-жылы Лос-Анжелесте негизделген. 1944-жылдан бери Голливуддун чет элдик басма сөз ассоциациясы «Алтын глобус» сыйлыгын эң мыкты кино жана телекөрсөтүү үчүн ыйгарып келет.
Тарых
«Алтын глобус» сыйлыгынын алгачкы ээлери 1944-жылдын башында 20th Century Fox киностудиясында азем менен кино тармагына ээ болгон. Ал жерде Женнифер Жонс "Бернадеттин ыры үчүн" "Эң мыкты актриса" наамын алса, Пол Лукас "Рейндеги саат" үчүн "Эң мыкты актер" наамына ээ болду. Сыйлыктар түрмөк түрүндө тапшырылды.
Кийинки жылы мүчөлөр жеңүүчүлөргө кинотасма тилкеси менен курчалган жана постаментке орнотулган Алтын глобусты тапшыруу идеясын ойлоп табышты.
1950-жылы мүчөлөрдүн ортосундагы ар түрдүү философиялар уюмдун ичинде ажырымды пайда кылып, эки өзүнчө топко бөлүнгөн: Голливуддун чет элдик кабарчылар ассоциациясы жана Голливуддун чет элдик басма сөз ассоциациясы. Ажырашуу 1955-жылы журналисттер Голливуддун чет элдик басма сөз ассоциациясы деген жамааттык аталышы астында бекем көрсөтмөлөр жана мүчөлүк талаптары менен биригишкенде аяктаган.
1955-жылы "Алтын глобус" кино жана телекөрсөтүүдөгү жетишкендиктерди сыйлай баштаган. Ошол жылы "Мыкты телешоу" номинациясында биринчи сыйлангандар Дина Шор, Люси & Деси, Америкалык комедия жана Дэви Крокетт болгон.
Кайрымдуулук
HFPA коммерциялык эмес уюм, ал көңүл ачууга байланышкан кайрымдуулук уюмдарына каражат берет. "Алтын глобус" сыйлыктары жыл сайын телеберүүсүнөн $10 миллиондой киреше алып келет. HFPA каражаттарды бөлүштүрүү үчүн жыл сайын гранттык банкет өткөрөт; 2015-жылы 2,1 миллион доллар коммерциялык эмес уюмдарга берилген. 8 миллион доллар эч кандай кайрымдуулук уюмдарына берилген эмес. HFPAнын маалыматы боюнча, 1990-жылдан бери 2015-жылга чейин 23,9 миллион доллардан ашык кайрымдуулукка жумшалган жана стипендияларды жана гранттарды каржылоого жумшалган. Бул жылына орто эсеп менен 1 миллион доллардан азыраак. Киреше менен чыгашанын акыркы мисалы 2019-жылдагы салык жылы болот, ал эми жалпы кирешеден 30 миллион доллардан ашкан 6 миллион доллардан ашпаган гранттар жасалат.
Оранж
Оранж (Oranje, Orange) – Түштүк Африкадагы дарыя; Лесото, ТАР жана Намибия мамлекеттеринин аймактары аркылуу агат. Узундугу 1860 км, алабынын аянты 1038 км2. Монт-о-Сурс чокусунун капталдарынан, 3160 м бийиктиктен башталып, адегенде Синку деп аталат. Чыгышты карай агып, Атлантика океанына куят. Ири куймалары: Каледон, Ваал (оң). Кургакчыл Бийик Вельд аймагын, Кап платосун кесип өтүп, Калахаринин түштүк чет-жакасы аркылуу агат. Нугунда босоголор, шаркыратмалар арбын болгондуктан, кеме жүрбөйт. Жамгыр сууларынан куралат. Ноябрдан апрелге чейин суусу кирип, февраль – мартта ташкындайт, июль – августта тартылат. Алабында сугат системалары, суу сактагычтар, гидроузелдер, ГЭС курулган. Боюнда Аливал-Норт, Приска, Апингтон шаары жайгашкан. Голландия канзаадасы Оранскийдин урматына аталган.
Орто кылымдар
Орто кылымдар тарыхы – бүткүл дүйнөлүк тарыхтын, бүткүл дүйнөдөгү элдердин тарыхынын бир бөлүгү. Силер бүткүл дүйнөлүк тарыхтын биринчи бөлүмүн – байыркы дүйнөнүн тарыхын үйрөнүү менен мындан миңдеген жана он миңдеген жыл мурда адамдар кандай жашаганын билесиңер.
Голливуддун чет элдик басма сез ассоциациясы
Кайрымдуулук
Каражат ошондой эле 90дон ашык тасмаларды калыбына келтирүүгө жумшалган, анын ичинде «Кинг-Конг» (1933) жана «Качкан аял» (1950).
Орто кылымдар
Ал эми орто кылымдарда элдердин көбүндө кул ээлөчүлүк эмес, феодалдык түзүлүш болгон. Бул түзүлүштө негизги бири-бирине кас таптар кул ээлөчүлөр жана кулдар эмес, феодалдар жана көз каранды дыйкандар болушкан.
Фрэйсэр (Айова)
Фрэйсэр (Айова) (Fraser) — Айова штатынын Бун округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.3 км². FIPS коду — 19-28920.
Орто кылымдар
Силер феодалдык түзүлүш кандай пайда болгонун, анын кандайча өнүккөнүн, андан соң феодалдык мамиленин бузулганын окуп үйрөнөсүңөр. Орто кылымдардын тарыхын үйрөнүү менен феодалдык түзүлүштөгү элдердин жашоо-турмушун, көз каранды эместиктерин коргоо үчүн эзүүчүлөргө каршы согуштарын жана дүйнө элдеринин орто кылымдагы маданиятын билесиңер.
«Орто кылым» түшүнүгүнүн келип чыгышы жана аны окуп, үйрөнүүнүн мааниси
Орто кылым – бүткүл дүйнөлүк тарыхтын байыркы дүйнө тарыхы менен жаңы тарых аралыгындагы мезгили. Бул түшүнүк илимге XV – XVI кылымдарда италиялык гуманист-тарыхчылар тарабынан киргизилип, XVIII кылымда калыптанган. Тарых илими орто кылымды феодализмдин пайда болуу, өнүгүү жана кыйроо доору катары карап, байыркы дүйнөнүн тарыхы менен орто кылымдардын тарыхынын чегин кул ээлөчүлүк Рим империясынын кулашы (476-жыл), ал эми орто кылым тарыхы менен жаңы тарыхтын чегин XVII кылымдагы Англиялык буржуазиялык революция деп эсептейт.
Орто кылымдардын тарыхын окуп үйрөнүү эң зор мааниге ээ. Элдин көпчүлүгү басып өткөн узакка созулган феодалдык коомдук түзүлүштүн тарыхын билбей туруп, жаңы замандын жана соңку жаңы замандын тарыхын билүүгө мүмкүн эмес. Ушул коомдун мезгилинде капиталисттик коомдун негизги таптары буржуазия жана пролетариат калыптана баштаган. Азыркы Европа элдеринин улуттарынын басымдуу көпчүлүгү ушул орто кылым мезгилинде калыптанган. Европа элдеринин революциялык-боштондук жана чиркөөнүн эзүүсүнө каршы күрөштөрү дал ушул мезгилге таандык.
Кул ээлөчүлүк коом кулап, феодалдык мамиле орнойт. Феодалдык коомдук түзүлүштүн негизги таптары болгон феодалдар жана көз каранды дыйкандар калыптанат. Феодалдык жер ээлөө жана шаарлар пайда болот. Кол өнөрчүлүк өнүгөт. Соода жайылтылат. Акча-товар мамилелери өнүгүп, капитализмдин элементтери пайда болот. Дыйкандардын көтөрүлүштөрү күч алат.
Орто кылымдардын хронологиялык чектери
Орто кылымдардын тарыхы 3 мезгилге бөлүнөт:
1. Алгачкы феодалдык мезгил. (476-жылдан XI кылымга чейинки мезгил);
Бул мезгилде феодалдык коомдук түзүлүш калыптанып, эмгектин өндүрүштүк мамилелери түзүлгөн. Феодалдык коомдун негизги таптары:
1. Феодал
2. Көз каранды дыйкандар пайда болгон.
2. Өнүккөн феодалдык мезгил (XII – XV кылымдар аралыгындагы мезгил). Бул мезгил феодалдык мамилелердин өнүгүшү, тап күрөшүнүн курчушу менен мүнөздөлөт. Шаарлар, соода пайда болот. Шаарлар кол өнөрчүлүктүн борбору катары эсептелет. Шаарлардын пайда болушу менен тыгыз байланышта акча-товардык өндүрүш эсептелет.
3. Соңку феодалдык мезгил (XVI – XVII кылымдын биринчи жарымына чейинки мезгил). Бул мезгилде өнүккөн феодалдык мамиле бузулат. Капиталисттик коомдук түзүлүштүн элементтери пайда болот. Акча-товар мамилелери өнүгө баштайт. Дыйкандардын көтөрүлүштөрү күч алат.
Окумуштуулар орто кылымдардын тарыхын кандай булактар боюнча изилдешет?
Дүйнөнүн көптөгөн музейлеринде орто кылымдардагы дыйкандар жана кол өнөрчүлөр иштетишкен эмгек куралдары, курал-жарактар тыйындар эмеректер, идиш-аяктар жана башка буюм эстеликтери сакталып турат. Бирок, орто кылымдардын тарыхы байыркы дүйнөнүн тарыхына караганда биздин мезгилге жакын. Ошондуктан анын «издери» жер үстүндө көп сакталып калган. Бирок, сакталган буюм эстеликтери адамдардын турмушу жөүндө баарын айтып бере албайт. Орто кылымдардын тарыхы боюнча окумуштуулар документтер сакталуучу жайларда – архивдерде сакталып турган көптөгөн тарыхый жазма булактарды пайдаланышат. Адамдар жерин же баалуу буюмдарын тартуулаганда, мураска калтырышканда, сатып алышкан учурларда, документтерди түзүшкөн. Бул документтер ошол доорду изилдеп үйрөнүүдө чоң роль ойнойт.
Орто кылымдардан көптөгөн тарыхый чыгармалар, хроникалар (хроникалар орус летописинин эле өзү) сакталып калган. Аларда окуялар кандай болуп өтсө, ошондой ырааттуулукта берилет. Авторлору баяндап эле тим болбостон, окуяларды топтоштурууга жана түшүндүрүүгө аракет кылган тарыхый чыгармалар да жаралган. Ошондой эле орто кылымдардан бизге чейин көркөм адабий чыгармаларлын жана окумуштуулардын эмгектеринин бир тобу келип жетти. XV кылымдын орто ченинде китеп басуу ойлонуп табылганга чейин барпдык документтер кол жазма түрүндө болгон.
Адамдардын турмушу жөнүндө искусство чыгармалары: китептердеги жана килемдердеги сүрөттөр, храмдардагы картиналар жана статуялар көп нерселерди айтып бере алат. Адамдар ырларда, жомоктордо, уламыштарда дүйнө жүзүндөгү өз түшүнүктөрүн чагылдырышкан. Ал тургай архитектуралык курулуштар да кыраакы окумуштууларга орто кылымдагы адамдын ойлору менен сезимдерин ачып беришкен.
Окумуштуулар адамдардын турмушу жөнүндөгү маалыматтарды көптөгөн булактардан чогултушат. Анан аларды салыштырышып, алар да белгилүү бир мезгилдеги турмуш канчалык туура чагылдырылгандыгын айкындашат, андан соң тыянактарды чыгарышып, тарыхтын айрым окуяларына жана бүтүндөй бир мезгилдерине түшүндүрмө беришет.
Терминатор 2: Акыр заман
"Терминатор 2: Акыр заман" (Terminator 2: Judgment Day, Терминатор 2: Судный день, Терминатор 2 же Т2 деген аталыш менен да белгилүү) - 1991-жылы Жеймс Кэмерон тарткан, өндүргөн жана биргелешип жазган америкалык илимий-фантастикалык тасма. Тасмага тартылгандар: Арнолд Шварценеггер, Линда Хамилтон, Роберт Пэтрик жана Эдуард Фөрлиң. Бул 1984-жылкы "Терминатор" тасмасынын уландысы жана "Терминатор" тасмаларынын 2-чыгарылышы. "Терминатор 2" Сара Коннор (Хамилтон) жана анын 10 жашар баласы Жон (Фөрлиң) окуясын улантат. Келечекте машинага каршы туруучу адамзаттын лидери боло турган Жон Коннорду өлтүрүү үчүн жаңы, абдан өнүккөн суюк металдан турган, Т-1000 моделиндеги Терминатор келечектен жөнөтүлөт. Азыраак өнүккөн Терминатор (Шварценеггер) бул жолу Жонду коргоо үчүн жөнөтүлөт.
Лэйкланд (Миннесота)
Лэйкланд (Миннесота) (Lakeland) — Миннесота штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1796 киши. Болжолдуу аянты - 7.6 км². FIPS коду — 27-34622.
Файрвол
Файрвол (англиялык firewall), брандмауэркомпьютерде тармактык туташтырууну коргоочу атайын программа. Ал көптөгөн шарттарда кирүүчү же чыгуучу трафиктерди (көлөмдүү маалыматтарды) чектейт (блокировкалайт). Башка тармак менен туташтырууда, мис., интернет аркылуу жаңы программа менен өз алдынча жаңыланууга тыюу салат. Башка тармакты туташтырууда, мис., керексиз туташтыруудан, жаңы программа менен камсыз кылуудагы айрым жаңылыштыкты пайдаланып, вирустун кирип кетүүсүнөн сактайт.
Бриджпорт (Небраска)
Бриджпорт (Небраска) (Bridgeport) — Небраска штатынын Morrill округуна караган АКШ шаары.
Тыгыздык өлчөгүч
Суюктуктун тыгыздыгын өлчөөчү Тыгыздык өлчөгүчтөр кеңири тараган. Алар калкыма, таразалык, гидростатикалык, радиоизотоптук, дирилдек, ультраүндүк болуп бөлүнөт. Аралашмалардын концентрациясын өлчөөгө арналган (спирт өлчөгүч, канттуулукту өлчөгүч ж.б.) куралдар да Тыгыздык өлчөгүчкө кирет. Радиоизотоптук, ультраүндүк, дирилдек ж.б. ыкмалар катуу жана газ түрүндөгү заттардын тыгыздыгын өлчөөдө да колдонулат.
Бинсфельд
Бинсфельд (Binsfeld) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бернкастель-Витлих районуна кирет.
Правый (Хей-Яга куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Оранжерея
Оранжерея (фр. orangerie; orange – апельсин) – дайыма жашыл өсүмдүктөр, гүл ж. б. өстүрүлүүчү же кыштатылуучу айнектелген жай. Оранжереянын туш тарабы айнектелип, үстү чатырланат. Күн нуру, электр жана суу менен жылытылат. Оранжерея жылуулугу боюнча муздак (1–8°), мелүүн (8–15°) жана жылуу (15–26°) болуп айырмаланат. Дайыма желдетилип, жылуу кармалат.
Лидерлик
Лидерлик «башкаруу», «жетекчилик» тушунуктөруно жакындашканы менен топтогу же уюмдагы мамилелердин өзгөчө түрлөрүн мүнөздөйт.
Лидерликтин типтери дайыма коомдук социалдык жаратылышына байланыштуу. Лидерликти ил. изилдөөнун методол. негизи — диалек. жанa тарыхый материализм. Лидерлик маселеси ар түрдүу илим тарабынан изилденет. Саясий Лидерлик маселеси өзгөчө мааниге ээ. Бурж. социологияда саясий Лидерликти эмпириялык жактан уйрөнүү кеңири тараган. Марксчыл изилдөөчүлөр эл массасы менен саясий жетекчилердин мамилелери жөнүндөгү лениндик теорияга таянышат.
Саясий Лидерлик тап күрөшүнун процессинде пайда болот. Соц. коомдо ил. башкаруунун жанa уюштуруунун ролунун өсүшүнө байланыштуу Лидерликтин социологиялык жанa социалдык-психол. маселесин уйрөнуүнун мааниси чоң.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.