cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
6-март
Көз жумгандар
1895 - Камилла Коллетт, норвегиялык жазуучу жана феминист (1813-ж. т.).
1900 – Готлиб Даймлер, немис инженер жана өндүрүшчү (1834-ж. т.).
1905 - Жон Хеннингер Рейган, америкалык Федералдык саясий ишмер (1818-ж. т.).
1932 - Джон Филип Соуса, америкалык дирижер жана композитор (1854-ж. т.).
1939 - Фердинанд вон Линдерманн, немис математик (1852-ж. т.).
1941 – Гутцон Борглум, даниялык айкелчи (1867-ж. т.).
1948 – Росс Локриж кенже, америкалык роман жазуучу (1914-ж. т.).
1950 - Алберт Лебрун, Франциянын президенти (1871-ж. т.).
1951 – Ивор Новелло, уэлстик актер, музыкант жана композитор (1893-ж. т.).
1961 - Жордж Формби, британиялык куудул жана ырчы (1904-ж. т.).
1965 - Маргарет Дюмон, америкалык актриса (1889-ж. т.).
1967 - Джон Хаден Бедли, англис жазуучу жана педагог (1865-ж. т.).
1967 - Нелсон Эдди, америкалык ырчы жана актер (1901-ж. т.).
1967 – Золтан Кодали, венгриялык композитор (1882-ж. т.).
1969 – Надя Рушева, орус сүрөтчү (1952-ж. т.).
1970 - Уильям Хоппер, америкалык актер (1915-ж. т.).
1971 – Терстон Дарт, англис музыкант жана дирижер (1921-ж. т.).
1976 - Макс Слепси Макси' Розенблум, америкалык бокс күрөшчүсү жана актер (1903-ж. т.).
1978 - Деннис Виолетт, англис футболист (1933-ж. т.).
1981 - Жордж Гири, англис крикет оюнчусу (1893-ж. т.).
1982 - Рэнд Эйн, орус-америкалык жазуучу (1905-ж. т.).
1984 - Генри Уилкоксон, доминикалык актер (1905-ж. т.).
1994 – Мелина Меркури, грек актриса жана Грециянын маданият министри (1920-ж. т.).
1997 – Чедди Жаган, Гайана президенти (1918-ж. т.).
1997 - Майкл Менли, Ямайка премьер-министри (1924-ж. т.).
1998 - Франк Беретт, америкалык бейсбол оюнчусу (1913-ж. т.).
1999 – Иса ибн Салман ал Калифа, Бахрейн эмири (1933-ж. т.).
2000 - Жон Коликос, канадалык актер (1928-ж. т.).
2001 - Ким Уолкер, америкалык актриса (1968-ж. т.).
2001 – Балла Моусса Кеита, малилик актер жана куудул (1934-ж. т.).
2002 - Брайен Фогарти, канадалык шайба менен хоккей оюнчусу (1969-ж. т.).
2004 - Фрэнсис Ди, америкалык актриса (1909-ж. т.).
2004 – Рей Фернандес, америкалык күрөшчү (1957-ж. т.).
2005 – Ганс Бет, немис физик, Нобел сыйлыгынын лауреаты (1906-ж. т.).
2005 - Дэнни Гарделла, америкалык бейсбол оюнчусу (1920-ж. т.).
2005 - Томми Ванс, британиялык радио-ди-джей (1943-ж. т.).
2005 - Тереза Райт, америкалык актриса (1918-ж. т.).
2006 - Кинг Флойд, америкалык музыкант (1945-ж. т.).
2006 – Кирби Пакетт, америкалык бейсбол оюнчусу (1960-ж. т.).
2006 – Дана Рив, америкалык актриса. (1961-ж. т.).
2007 – Жан Бодриар, француз теоретик жана фотограф (1929-ж. т.).
2007 - Аллен Коуг, америкалык күрөшчү жана дзюдоист (1943-ж. т.).
2007 - Эрнест Галло, америкалык шарап өндүрүшчүсү (1909-ж. т.).
2007 – Пьер Мойно, француз роман жазуучусу (1920-ж. т.).
2009 - Фрэнсис Магалона, филиппиндик сүрөтчү жана фотограф. (1964-ж. т.).
2010 – Эндуранс Идахо, нигериялык футболист (1984-ж. т.).
2010 - Бетти Миллард, жазуучу, сүрөтчү, саясий активист, филантроп жана феминист (1911-ж. т.).
Жар-Кыштак (Алай району)
Жар-Кыштак (Жар-Кыштак) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Алай районундагы айыл. Коңур-Дөбө айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 695 киши.
Майда чиркейлер
Майда чиркейлер (лат. Psychodidae) — түктүү майда чиркейлердин бир түркүмү; буларга өкүл катары кадимки майда чиркей (лат. Psychoda phalaenoides) кирет.
Сандро Боттичелли
Боттичелли Сандро (чын аты-жөнү – Алессандро ди Мариано Филипепи) (1445-ж.ч., Флоренция – 17.5. 1510, ошол эле жер) – италиялык сүрөтчү. Алгачкы Кайра жаралуу доорунун өкүлү, Флоренция мектебинин ири живописчилеринен. Боттичеллинин алгачкы чыгармасы «Сыйкырчылардын сыйынышы» (1475–78, Флоренция, Уффици гал.). Айрым чыгармаларында («Күч», 1470, Флоренциядагы Уффици галереясы; «Ыйык Себастьян», 1474, Берлин-Далемдеги сүрөт галереясы) сүрөтчүлөр А. Верроккью менен А. Поллайолонун таасири ачык байкалат. Диний жана мифологиялык темадагы чыгармалары («Жаз», 1477–78; «Венеранын төрөлүшү», 1484-жылдар чен – 85) жандуу поэзиясы жана кылдат колорити менен айырмаланат. Портретчи катары Боттичелли курч мүнөз түзүүнүн, адамдын ички сезимдерин айкын ачуунун чебери. 15-кылымдагы Италия искусствосунун эң сонун салттарына каныккан Ботичеллнин чыгармачылыгы ошол мезгилдеги Флоренциянын рухий турмушундагы карама-каршылыкты терең чагылдырган.
Хлоропрен каучугу
Хлоропрен каучугу — (-СН,-СН=ССl-СН2-)n хлоропрен полимерленишинен пайда болгон синтет. каучук. Ал саргыч түстө, айнектенүү (катуу) температурасы -40°С. Макромол. хлор болгондуктан, X. к. өзгөчө касиетке ээ. Май, бензин, озон, жылуулукка туруктуу, күйбөйт, металл оксиддери менен вулканизациялоого ийкемдүү. Ө. ж-нда хлоропрен суудагы эмульсиясын полимерлөө менен алынат. Хлоропрен кабелдер, электр өткөргүчтөр сыртын каптоодо транспорттук металлды, курларды. ошондой эле хлоропропен латекстерин жасоодо колдонулат.
Мякинино (метро бекети)
Мякинино — Москва метросунун Арбатско-Покровская сызыксындагы станция. 2009-жылы 26-декабрьда ачылган.
Келишим жолжобосу
Келишим жолжобосу – 1) биркатар өлкөлөрдүн конституциялык укугунда эгер ал мыйзам долбоорун кабыл алуу алардын биргелешкен ыйгарым укугуна кирсе, белгилүү бир мыйзам долбоору боюнча парламенттик жыйындардын өзара келишүүсү. Ал негизинен бири-бирине жөнөтүү же келишим комиссиялары аркылуу жүргүзүлөт. 2) КР эмгек мыйзамдары боюнча, ортомчунун катышуусунда аларды чечүү максатында жамааттык эмгек талаш-тартыштарын элдештирүү комиссиясы менен кароо.
ПИАК
"Туруктуу Эл аралык Алтаистика Жыйыны" деп аталган чыогыш таануучу окумуштуулардын жылдык шеринесинин шартуу кыскартылышы.
Бул сөз англисче Permanent International Altaistic Conference (PIAC) аталышынан алынган.
ПИАКты негиздөөчүлөрдүн жана анын жылдык отурумдарын ырааттуу уюштуруучулардын көрүнүктүүсү - теги мажар чыгыш таануучу, профессор Денис Сайнор болгон.
Соңку жылдары ПИАКтын жылдык отурумдарын немис окумуштуусу, профессор Барбара Келлнер-Хайнкеле жетектеп келет.
Сарсаз (Кармаскалин району, Башкыртстан)
Сарсаз — Башкыртстандын Кармаскалин районундагы айыл, Подлуб айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 106 киши. Почта индекси — 453006, ОКАТО коду — 80235850011.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Mathemateca
Колдонулган адабияттар
Компьютер жана интернет: Энциклопедиялык окуу куралы /Башкы редактор Ү. Асанов; Ред. кеңеш У.Н.Бримкулов ж.б. – Б.: Мамлекеттик тил ж-а энциклопедия борбору, – 2004. 380 б. ISBN 9967-14-014-3
Безгек чиркейи
Безгек чиркейи, анофелес - (Anopheles) курт-кумурскалар классындагы чиркейлер уруусу. Оозу сайып сорууга ылайыкталган. Буттары денесинен эки эсе узун; ургаачысы айбан жана адам канын сорот, эркеги өсүмдүк ширеси менен азыктанат. Жумурткасын нымдуу жерге таштайт. Өөрчүшү сууда өтөт. Жумурткадан өөрчүп чыккан личинка 4 жолу түлөп, куурчакчага айланат. Жершарында 300, КМШ өлкөлөрүндө 7 түрү ошондой эле Кыргызстанда да учурайт. Алар безгек мителерин оорулуудан таза адамга жугузат. Чиркейдин чагышынан сактаныш үчүн ар түрдүү дарылар, көбүнчө диметилфталат пайдаланылат.
Дюфeр эффектиси
Дюфeр эффектиси – температурасы бирдей болгон бир-бири менен химиялык реакцияга катышпаган 2 газды диффузиялык жол менен аралаштырганда температураларынын бирдей эмес болуу процесси; термодиффузияга тескери кубулуш. Дюфер эффектисинде газдарда температуранын айырмасы бир нече К (мисалы, суутек менен азотту аралаштырганда), ал эми суюк туктарда ~10–3К. Температура айырмасынын сакталышы концент. градиентине көз каранды. 1873-ж. швейцариялык физик Л. Дюфур ачкан.
Балбанью
Балбанью — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - БАР/ПЕЧОРА/754/206/97/131 орун алган. Дарыянын узундугу - 52 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кичи Караганды (дарыя)
Кичи Караганды (Караганды) — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Кумак дарыясынын оң жээгинен 94 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Ириклинск суу тармагынан Орск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Казан агрегаты
Казан агрегаты - отун күйгөндө бөлүнүп чыккан жылуулуктун эсебинен буу же ысык суу алууга ылайыкталган түзүлүштөрдун комплекси Казан агрегатынын негизги бөлүктөрү: 1) отун күйүүчү очок камерасы; очоктун ичиндеги ысык газ менен анын ички беттеринде жайгашкан суу, буу журуүчү түтүктөр ортосунда нурдук жылуулук алмашуу болгондуктан күйүү продукциясынын температурасы 1000°Сден 130-170°Сге чейин азаят; 2) күйүүдөн бөлүнүп чыккан жылуулукту кабыл алгыч түзүлүш жайгашкан газ жүргүч (буу ысыткыч, суу экономайзери жана аба ысыткыч). Казан агрегаты атайын каркаска орнотулуп, жылуулук ысырап болбосун үчүн атайын материал менен шыбалат жана изоляцияланат. Ал турбиналарды буу менен жабдуу үчүн жылуулук электр станциясында жана кемелердин казан установкаларында колдонулат; өндүрүштүк жана турак жай имараттарын жылытуучу казандарда буу жана ысык суу алууда пайдаланылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Хлортолуолдор
Хлортолуолдор, толилхлориддер, метилхлорбензолдор.
Сууда эрибейт, эфир, бензол, хлороформдо эрийт. п- жана о-хлортолуол, толуолду газ абалындагы хлор менен (катализатор — FеСl3) хлорлоо, м-хлортолуол, м-толуидин диазоттоштуруу реакциясынан алынат. Хлорбензой к-тасын, хлорбензил-, хлорбензаль- жана башка алууда колдонулат.
Велч (Оклахома)
Велч (Оклахома) (Welch) — Оклахома штатынын Craig округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 597 киши. Болжолдуу аянты - 1.2 км². FIPS коду — 40-79750.
Mars кызматы
Көп даректүү жиберүү тобуна кирген ATM клиенттеринин IP-даректерин дал келтирүү кызматы. Көп чекиттүү түрдө туташтырылган MARS аркылуу берилиштерди көп даректүү жиберүүлөрдү бөлүштүрүү үчүн ал MCS жана клиенттер менен бирдикте иштейт. АТМ – ар типтүү трафиктерди тармак боюнча жиберүүчү жогорку ылдамдыктагы протокол.
Чачык
Элдик түймөчүлүктүн бир түрү. Ал эки ыкма менен жүзөгө ашат. Түймө чачыны керип алып, бир баштан түйүүнү бир эле уз аткарат. «Төкмө чачыга» эки же андан ашуун адамдын колу тиет. Бирөө чачыктын эришин эпилдетип өткөрсө, беркиси катуу чыйратылган жипти калыбынан жылдырбай өткөрүп турат. Ошентип, чыйратуусу келишкен жип тегиз селкилдеп, төкмө чачысы көңүлгө тойгондой элести тартуулайт. Төкмө чачыда «чок» болбойт.
Түймө чачыны да кылдырооч «тегирич» үчүн пайдаланабыз. Муну колу билгендер түрлөнтүп жиберишет. Албетте, мында түймөчүлөрдүн ыкмалары бири-биринен айырмаланат. Мурунку уздардын уздануу ыкмаларынын бөтөнчөлүктөрүнүн бири саймаланган түймө чачыга шуру да өткөрүшкөн. Андай кооз буюмдарды айыл арасынан азыр да кездештиребиз. Түймө чачыны жасоодо түймөчүлөр ар бири үчтөн тал жипти он төрт жолу чалып, кырк эки тал жипти жаңылбай түйүп, анын торчосуна сегиз тал жип колдонушат.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Тоо жаяндары
Тоо жаяндары (лат. Sisoridae) — тоо өзөндөрүндө жашоочу жаян балыктардын бир түкүмү, булардын Индистан тоо жаяны (лат. Bagarius bagarius) деген түрү бар.
Келишим түзүлүүчү жердин мыйзамы
Келишим түзүлүүчү жердин мыйзамы ( lex loci contractus ) – буюм жайгашкан жердин мыйзамы менен бирге коллизиялык укуктун калыптануу тарыхындагы адепки байламталардын бири болуп саналат жана келишим түзүлгөн мамлекеттин укугун пайдаланууну түшүндүрөт. Соода-сатык, жалдама, бартер ж. б. келишимдерден келип чыгуучу милдеттенмелерди теске салуу үчүн колдонулат. Келишимдерди кат алышуу жолу (почта, телеграф, факс ж. б.) менен түзүү тажырыйбасы кеңейип, тигил же бул мамлекеттин аймагы менен айкын, физикалык байланыш болбой калгандыктан, бул формула өтө сейрек пайдаланылып бара жатат. Келишимди түзүү жери аркыл мамлекеттердин укугунда ар башкача түшүндүрмөлөнгөн иш жүзүндөгү категориядан юридикалык категорияга айланууда.
Бездер
Бездер - адам жана жаныбар организминдеги физиол. иштерге катышуучу биологиялык активдүү зат гормондорду иштеп чыгуучу органдар. Өзүнүн иштеп чыккан гормонун өткөөлдөр аркылуу дененин сыртына же былжыр челге чыгаруучу бездиди экзокрин же сырткы секреция бездер, ал эми алар бөлүп чыгарган заттар секреттер деп аталат. Өткөөл түтүктөрү жок, иштеп чыгарган гормондорун канга же лимфага түздөн-түз берүүчү бездер эндокрин же ички секреция бездер деп аталат. Кээ бири кандагы зат алмашуунун акыркы заттарын чогултуп, аларды сыртка чыгарат. Ошентип организмди уулануудан сактайт. Аларга бөйрөк, тер жана жаш бездер кирет, к.
Декабрь окуясы
Казакстандагы 1986 жылкы декабрь окуясы.
Бул кадам казак жаштары нааразычылыгын билгизип, 17 декабр күнү деманстрация болуп өтүп, ал өкмөт тарабынан күч менен таратылды. Козголуштун кесепетинен 99 адам соттолуп,264 студент окуудан алынды.
Азыркыга дейре окуянын баардык жагдайлары иликтенип бүтө элек.
Ботугуров Кыдырназар
Ботугуров Кыдырназар (1882, Нарын өрөөнү, Ак-Булуң айылы – 1953, ошол эле жер) – колхозчу, ферма башчысы. Колунда бар, малдуу адам болгондуктан, Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында өз колхозуна, жетим-жесир жана жакыр адамдарга көп жардам көрсөткөн. Ал кезде улгайып калгандыктан, согушка катыша албай, Кызыл Армияга жардам катары 1943-ж. «Кыргызстан колхозу» деген танк колоннасын курууга 8 миң сом, «Тянь-Шань колхозчусу» деген согуштук самолёттор эскадрильясын курууга 40 миң сом жөнөткөндүгү тууралуу И. В. Сталинге кат жолдоп, 1944-ж. андан төмөнкү мазмундагы алкыш кат алган: «Жолдош Ботугуров, Кызыл Армиянын аба күчтөрү жөнүндө Сиздин камкордугуңуз үчүн менин саламымды жана Кызыл Армиянын алкышын кабыл алыңыз.
Төмөнкү Тайжасу дарыясы
Төмөнкү Тайжасу — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Бельсу дарыясынын сол жээгинен 71 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кондома дарыясын кошпогондо, Томдун башатынан Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Эркин соода боюнча Түндүк Америка келишими (НАФТА)
Эркин соода боюнча Түндүк Америка келишими (НАФТА) (англ. North American Free Trade Agreement, NAFTA; фр. Accord de libre-echangenord-americain, ALENA; исп. Tratado de Libre Comercio de Americadel Norte, TLC AN) - Канада, АКШ жана Мексиканын ортосундагы эркин соода тууралуу келишими.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Тарагай өрөөнү
Тарагай өрөөнү, Ички Теңир-Тоодо. Жети-Өгүз районунун аймагында. Сөөк (Жетим-Бел), Тескей Ала-Тоо жана Ак-Шыйрак кырка тоолорунун аралыгында түндүк-чыгыштан түштүк-батышка карай Тарагай суусунун агымы боюнча 80 кмге созулуп жатат.
Жалпы мүнөздөмө
Тарагай өрөөнүнүн таманынын баш жагы Ара-Бел – Кум-Төр сырты деп аталып, туурасы 18–20 кмге чейин жетет; орто жеринде 3–4 кмге кууштап, жалама тик беттүү; аягы кайра 20- 22 кмге кеңейип, Жаман-Эчки жана Кара-Сай куйган аймакта 1 кмге чейин кууштайт. Таманы деңиз деңгээлинен 3200–3700 м бийиктикте жатат; курчаган тоолордун салыштырмалуу бийиктиги 900–1200 м. Өрөөндүн рельефинде мөңгүнүн аракетинен пайда болгон мореналык жапыз дөбөлөр, майда чуңкурлар айырмаланып турат. Айрым чуңкурларда көлдөр, саздуу жерлер бар. Тектирлүү (бийиктиги 75–105 м), алар тектоникалык жаракалар менен тилмеленген. Тарагай суусунун нугу кенен келип, шагыл таштардан турат. Сөөк тоосунун өрөөндү караган капталдары тик, айрым жерлери жалама беттүү, майда капчыгай, кокту-колоттуу. Тескей Ала-Тоонун жана Ак-Шыйрак кырка тоосунун беттери жантайыңкы. Өрөөндүн түштүк-чыгыш бети (Кызыл-Эшме, Кыр- Коо) жантайыңкы келип, байыркы түздүктөрдүн кенен аянттары кездешет. Өрөөндүн таманы байыркы мөңгүлөрдүн таасиринен пайда болгон майда таш, шагыл, кум, чопо, тоо капталдары мраморлошкон жана доломиттешкен акиташ теги, графиттүү филлит, гранит, гранит-диорит интрузия тектеринен турат. Климаты континенттик, суук; январдын орточо температурасы -22°С, июлдуку 4,2°С, жылдык жаан-чачыны 300–370 мм.
Өрөөндүн таманына жарым чөл, талаа (аягына жана ортонку бөлүгүнө), шалбаа, шалбаалуу талаа (баш жагына; 3700 м бийиктикке чейин), тоо капталдарына кургак талаа, муздак тундралуу чөл (4000 мге чейин), андан жогору нивалдык-гляциалдык ландшафт алкактары мүнөздүү. Жайыт; кен байлыктары бар.
Иван Охлобыстин
Иван Охлобыстин (Иван Иванович Охлобыстин; 22-июль 1966, Поленово, Советтик Социалисттик Республикалaр Союзу) — актер.
Балдаштык дарыясы
Балдаштык — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сыр дарыясынын оң жээгинен 5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Жоон-Күңгөй
Жоон-Күңгөй (мурдагы — Архангельский) — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Сузак районундагы айыл. Курманбек айыл аймагына кирет.
Казаков Матвей Фёдорович
Казаков Матвей Фёдорович (1738- 26. 10(7. И). 1812) - орус архитектору, 18-кылымда орус классицизмине негиз салгандардын бири. Москвадагы Д. В. Ухтомскийдин архитектура мектебинде окуган (1751-60). 1763-67-ж. Тверде иштеп, шаар планын түзүүгө катышкан жана Екатерина И үчүн Жол (кербен) сарайын курган. 1768- 74-ж. В. И. Баженов менен Кремль Чоң дворецинин долбоорун түзгөн. Ошондой эле классикалык форма жана пропорциянын негиздерин өздөштүрүп, чыгармачылыгында колдонгон.
Жоон-Күңгөй
1938-жылы негизделген.
Казаков Матвей Фёдорович
Ал курган Кремлдеги Сенат двореци (1776-87), Университет (1786-93), Голицын (1796-1801), Павлов (1802-07) ооруканалары - классикалык архитектуранын мыкты үлгүлөрү. Казаков имараттын ички бөлүгүн да чебер кооздогон. Москвадагы Союздар үйүнүн колонналуу залы ж. б. буга мисал.
Жоон-Күңгөй
Райондун административдик борбору — Сузак айылынан 67 чакырым түндүк-чыгыш тарапта, Жалал-Абад темир жол бекетинен 56 чакырым. Жалал-Абад—Казарман унаа жолунун боюнда.
Казаков Матвей Фёдорович
Казаков 1800-04-ж. Москванын генералдык планын түзүүгө жетекчилик кылган. Ал Москванын бүтүндөй келбетин жаңыртуу багытында иштеп, дасыккан архитекторлорду тарбиялаган.
Жоон-Күңгөй
Деңиз деңгээлинен 1480 м бийикте жайгашкан.
Казаков Матвей Фёдорович
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Жоон-Күңгөй
Калк
Калкы — 2617 киши (2009-жылы), 2007-жылы — 2671 киши, 1986-жылы — 1017 киши.
Калктын негизги чарбасы — пахтачылык, тамекичилик.
Инфратүзүм
Орто мектеп, почта бөлүмү, клуб, китепкана, медпункт, ФАП бар. Соода түйүндөрү, мончо, турмуш-тиричилик кызматынын бөлүмдөрү иштейт. Улуу Ата Мекендик согушта курман болгондорго эстелик тургузулган.
Нял-Пэ-Яха
Нял-Пэ-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сибирчата-Яха дарыясынын оң жээгинен 45 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кривой Рог метросу
Кривой Рог метросу – Кривой Рог шаарынын метросу. Метросу 26-декабрь 1986-жылы ачылат.
Келишим эркиндиги
Келишим эркиндиги – КР жарандык мыйзамдар башаттарынын бири. Тараптар мыйзамдарда же башка укук актыларында каралган дагы, каралбаган дагы, ошондой эле мыйзамдарда же башка укук актыларында каралган аргандай келишимдердин белгилери камтылган (аралаш келишим) келишимдерди түзүшү мүмкүн. Тийешелүү шарттын мазмуну мыйзамда же башка укук актыларында алдынала жазылгандан башка учурларда, келишим шарты тараптардын каалоосу боюнча аныкталат.
Спасская
Спасская — Санкт-Петербург метросунун Правобережная сызыксындагы станция. 2009-жылы 7-мартда ачылган.
Безоарлар
Безоарлар - (персче бадзар жайташ) жылкы, чочко, ит жана кепшөөчү жаныбарлардын ичеги-карынында кыл, жүн, жем-чөптүн тоголоктошуп, катып калышынан пайда болуучу ылаң. Каткан чогундунун салмагы кээде 2 кг га жетет. Мындан ичеги бүтөлүп калса, мал өлөт. Ал узак убакыт кесек тоют берүүдөн, сапатсыз жемчөптөн, ачка болуп, жүн жегенден пайда болот. Мындай учурда малдын тынчы кетип, температурасы көтөрүлөт, жүрөгү тез кагып, энтигет. Жемчөптү начар жейт. Алдыналуу үчүн тоюттандырууну жакшыртуу, операция жасоо керек.
Боорсок
Боорсок — кыргыздын улуттук нандарынын бири. Боорсок көбүнчө тойлордо, майрамдарда, аштарда бышырылат.
Боорсоктун кеңири тараган түрү – чарчы боорсок. Жумшак жуурулуп, ачытылган камырдан чактап үзүп алып, жукартып жаят (калыңдыгы 0,5 сантиметрдей), узатасынан тилет (туурасы 3-4 сантиметрдей). Ар бир тилимди кыйгачынан чарчылап кесет, казандагы кайнап жаткан майга аз-аздан салып, депкир менен аралаштырып кызарта бышырат. Бышкан боорсокту сүзүп алып, майын сарыктырып, идишке салат. Тоборсутуш үчүн дасторкондун бетине бир азга жайып коёт.
Көөкөрдүн түспөлүндө бышырылган боорсок көөкөр деп аталат. Көөкөр көбүнчө балдардын туулган күнүнө же баш­ка шаан-шөкөттөргө арналып жасалат. Көөкөрдүн камыры май, кант кошулган сүткө жуурулат, башка боорсоктор сыяктуу эле бышырылат.
Бал боорсок. Катуу ийленген камырды 2 миллиметр калыңдыкта жайып, 1—1,5 сантиметрден узата тилип, аларды туурасынан чийдей жоондукта кесип чыгат. Казандагы кызыган майга бышырат. Бал менен кумшекерди кайнатат. Бышкан боорсокту кенен идишке салып, кайнаган балды куюп, тынымсыз аралаштырат. Муздак сууга чайкалган подноско даяр болгон бал боорсокту салып, түрдүү формага (тегерек, сүйрү, пирамида) келтирет, мейиз менен кооздолот. Бал боорсок тарелкаларга салынып чай менен берилет.
Ширин боорсок. Камыры суюк ачыткы менен ачытылат. Даяр камырды диаметри 2 сантиметрден бурап толгоп, 2 сантиметр узундукта кесип чыгат. 20 минута тыныктыргандан кийин ысык майга үзгүлтүксүз аралаштыруу менен бышырат. Тарелкаларга салып чай менен берилет.
Чаян түйүш
Чаян түйүш - элдик түймөчүлүктүн бир түрү. Чаян түйүштө абалы жипти ызгыттай чыйратып, муну бир нече каттайт. Анан жасалуучу буюмдун болжолундай ченеп, кесип-кесип алат да, анын сыртынан жиптер менен түрлөнтүп оройт. Эми анын «илгичи» жасалат. Болжолдоп алганда ууктун учуна илгендей кылып, ал көзөнөкчө жип аркылуу бекитилет. Аягына Чаян түйүштү берүү үчүн эшилип алынган үч жип бири-биринен арчындалып өткөзүлөт да, аягына узундугу нукумдай, сөөмдөй «топ чачык» жасалат. Алдынан эки айрыкча (бутча) мунун «топ чачыктан» көрүнүп тургандай ар биринин жогорудагыдай түйүшү бар. Андан соң чаян түйүлгөн үч жип үч илингиси аркылуу кайрадан биригип, эми бул жерден чаян түйүшү менен «топ чачысы» пайда болот. Ар бир айрыгынан дагы үч бутчанын төрт чаян түйүшү жана эки илмесинин этеги да топ чачы аркылуу бүтөт. Ал боз үйдүн ички себи үчүн колдонулат. Ууктун эки же төрт тарабына илинүүчү кооздукту уздар чаян түйүп жасашып, эшикти ачып-жабууда эпкин аркылуу жылаажындай жагымдуу үн бергендей ага кичинекей коңгуроолорду тагышкан. Илингенде чаян түйүш жана топ чачылары бажырайып салаңдап турган мындай буюмду айрым жерлерде «уук учтук» («дабыш берет») деп аташат.
Бадис сымалдуулар
Бадис сымалдуулар (лат. Badidae) — өзөндө жашоочу майда балыктардын бир тукуму, булардын бир түрү: бадис (лат. Badis badis).
"Манас" эпосунун географиялык таралышы.
'''"Манас" эпосунун географиялык таралышы. '''"Манас" эпосунун өзгөчөлүктөрүнүн бири анын кыргыз элинде гана оозеки айтылып, нечен кылымдар бою ыйык мурас катары сакталып келгендиги болуп эсептелет. Кыргыз элинин башынан өткөн тарыхый тагдыры менен ажырагыс байланышта жашап, тагдырлаш болуп келген улуу рухий маданий эстелик. "Манас" эпосу 14—-15-кылым эле жалпы кыргыздарда кеңири таралып, эл арасында өтө таасирдүү болгондуктан 16-кылымдын башында жазылган "Мажму ат-таварихтен" анын айрым сюжеттери (согуштук окуялары) орун алган.
Азыркы учурда Кыргыз Илимдер академиясынын Кол жазмалар фондусунда сакталуу турган эпостун материалдарын изилдеп көргөндө ал жалпы кыргызга таандык, эл ичинде өтө кеңири таралган чыгарма болгондугун айгинелейт. Жазылып алынган эпостун материалдары бардык жерлерден бирдей деңгээлде жыйналып алынган эмес. Ошондой болсо да атайын жыйноочулар тарабынан жазылган эпостун варианттарынан башка да көп жылдар бою жүргүзүлүп келген фольклордук-диалектологиялык экспедициялардын ар кандай жерлерден жыйнаган материалдарындагы маалыматтар — "Манас" кыргыздар жашаган бардык жерлерде айтылып келгендигин кабарлайт. "Манас" эпосу кыргыздардын арасында оозеки жашап, элдин ар кандай тарыхый тагдырына дуушарланып, ар башка географиялык райондордо, ар кандай тарыхый окуялар өткөн, ар башка турмуштук тажрыйбаларга ээ болгон чөйрөлөрдө оозеки аткарылып келгендиктен, ар башка деңгээлде сакталып, көп варианттуу чыгарма катары бизге жетти. Бирок, кайсы жерде, кандай чөйрөдө айтылып келсе да жалпы кыргыз урууларын бириктирүүчү, тышкы душмандарга биримдикте каршы туруучу борбордук фигура катары Манас баатырды эпикалык идеалдаштыруу тенденциясы — чыгарманын магистралдык идеясы болуп сакталып отурган.
Суук-Чишма (Кармаскалин району, Башкыртстан)
Суук-Чишма — Башкыртстандын Кармаскалин районундагы айыл, Подлуб айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 630 киши. Почта индекси — 453007, ОКАТО коду — 80235850008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ботулизм (малда)
Ботулизм (малда) – жаныбарлардын массалык түрдө уулануусу. Көбүнчө жылдын жылуу мезгилинде, мал жайытта багылган учурда байкалат. Ылаң өтө курч өткөндө жылкы жана бодо мал эч бир клиникалык белгисиз эле мүрт өлөт. Кээде гана ылаңдаган мал эстен танган абалда жатып жан берет. Мал сейрек айыгат. Малдын ичинен көбүнчө жылкы, ал эми чочко сейрек ылаңдайт. Дарылоодо ууланган малдын ичеги-карынын тамакка пайдалануучу соданын эритмеси менен жууп, чычкактатуучу күчтүү дарылар колдонулат, жылуу клизма жасалат, физиологиялык эритме, глюкоза жана кофеин куят, оозун калий перманганаты менен чайкайт. Ылаң жаңы башталганда венасына курамында ботулизмге каршы анатоксиндүү кан сарысуусун көп өлчөмдө куюу жакшы натыйжа берет (жылкыга 600–900 мл).
Кадар Янош
Кадар Янош (26. 5. 1912-ж. т., Риека – 6 июль 1989) - венгр жана эл аралык коммунисттик, жумушчу кыймылынын ишмери, ВЭРдин мамлекеттик жана саясий ишмери.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Күрпсай ГЭCи
Күрпсай ГЭCи — Нарын дарыясында, Токтогул ГЭCинин плотинасынан 40 км төмөн жайгашкан. 1982-ж. ишке киргизилген. Төрт агрегаты бар. Плотинасынын бийиктиги 113 м. Cуу сактагычынын көлөмү 370 млн м3. Кубаттуулугу 800 МВт. Долбоор боюнча жыл ичинде иштеп чыгара ала турган электр энергиясын көлөмү 2,63 млрд кВт/саат. 1999-ж. К. Г. 3352,5 млн кВт/саат электр энергиясын өндүргөн. Ишканада 112 адам иштейт (2001).
Боз-Караган
Боз-Караган — Ош облусунун Алай районундагы кыштак. Коңур-Дөбө айыл өкмөтүнө караштуу. Гүлчө суусунун сол жээгинде, деңиз деңгээлинен 1565 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Гүлчө кыштагынан 7 км батыш тарапта. Ош темиржол бекетинен 80 км. Калкы 1005 (2002); негизинен дыйканчылыкта жана мал чарбасында эмгектенет. Орто мектеп, китепкана, турмуш-тиричилик комбинатынын бөлүмдөрү, балабакча, медпункт бар. Улуу Ата Мекендик согушта курман болгондорго эстелик тургузулган.
Калкы
Калкы - 1005 киши.
Lisp (программалоо тили)
Lisp, Лисп (LISP, LISt Processing language — «тизмедеги иштетүчү тилдер») — Жасалма интеллекттерде колдонулуучу жогорку деңгелдеги программалоо тили. Табигый тил түзүлүштөрүн иштетүү үчүн атайын иштелип чыккан тил. Текстерди иштетүүчү бирден бир алгачкы тил болуп азыркы учурга чейин автоматташтырылган долбоорлоо жана конструктоо системдеринде (мисалы, AutoCAD системинде) колдонулат. LISPте бардык тилдик түзүлүштөр, программалар жана берилиштер тизме же символдуу туюнтма түрүндө көрсөтүлөт. Акыркы версиясы CLIPS (C Language for Implementing Production Systems) деген ат менен белгилүү.
«Ашар»
«Ашар» козголушу — Кыргызстанда 1989-1993-жылдары жигердүү иш алып барган коммунисттик эмес коомдук-саясий кыймыл.
Кыскача таржымакалы
1989-ж. 15-июлда Бишкекте «Ашар» козголушунун уюштуруу конференциясы болуп, ага 32 баштапкы уюмдан 250 делегат катышкан.
«Ашардын» уставы каттоодон 1991-ж. 20-декабрда өткөн. 1989-ж. май-июнь айларында батирлерде жашап жүрүшкөн миңдеген кыргыз жаштарынын Фрунзе шаарынын тегерегиндеги жерлерди үй куруу үчүн өз алдынча басып ала башташы «Ашардын» түзүлүшүнө себеп болгон.
Кыймылдын уюштуруу конференциясын даярдоо учурунда жана уставын каттооодон өткөрүүгө советтик Кыргызстандагы бийлик тарабынан бут тосуулар болгон. Бийликтегилердин максаты бул жаңыдан пайда болуп жаткан кыймылга саясий мүнөз бербей, аны жалаң гана экономикалык ишмердүүлүк менен чектеп кыймылдын ордуна чакан кооператив түзүп коюу эле.
Бирок, райондук эле каттоодон өткүндөгүнө карабастан «Ашар» кыймылы тез арада күч алып, кийинки айларда жалпы улуттук кыймылга айланды. Кыймылдын составына коллективдүү мүчө болуп киргендердин саны күн санап көбөйүп, анын эсебине чоң суммадагы акча которулган.
1999-ж. август-сентябрь айларында үй куруучуларды курулуш материалдары менен камсыз кылуу маселесин чечүүгө келгенде «Ашар» кыймылынын активисттери менен бийликтегилердин оргосунда кагылышуулар башталган. Ушул мезгилден баштап «Ашарды» саясий кыймылга айландырууну жактоочулар менен саясатка кийлигишүүнү каалабагандардын ортосунда пикир келишпөөчүлүктөр күч алып, бул кыймылда эки агымдын, эки канаттын пайда болушуна алып келген. Уюштуруу конференциясы «Ашардын» Кеңешин (төрагасы – Усупов Жумагазы (Жумагазы Усуп – чоң аюу)) жана аткаруу комитеттин төрагасы – Жыпар Жекшеев шайланган.
«Ашар» кыймылынын саясатташкан бөлүгүн Ж. Жекшеев жетектеген. Бул багыттын саясий ишине каршы болгон Кеңештин көпчүлүк мүчөлөрү, б. а. «десаясатташкан» бөлүгү аткаруу комитетин таркатуу жөнүндө чечим кабыл алып, анын ордуна «убакылуу уюштуруу комитетин» түзүшкөн.
Бул чечим 1990-ж. январдагы жаштардын толкундоолору учурунда кабыл алынгандыктан, «Ашар» кыймылынын көптөгөн катардагы мүчөлөрү таркатылган аткаруу комитети тарабында кала беришкен.
1990-ж. февралдын башында Ж. Жекшеев жана кыймылдын дагы бир катар лидерлери бийликтин кысымы астында Фрунзе шаарынан чыгып кетүүгө аргасыз болушкан. 1990-ж. жазынан «А-дын» саясатташкан канаты улуттук саясий оппозициянын борборуна айланган. «Кыргызстан демократиялык кыймылынын» составына киришкен. Жер участокторун (тилкелерин) бөлүп берүү жана «Ашар» коомун түзүү менен жаштардын үйгө болгон муктаждыктары чечилген жок. Бишкектин айланасынан улам жаңы жерлерди басып алуулар улантыла берди. Ошентип, 1990-ж. сентябрда үй куруучулардын «Көк-Жар», 1991-ж. июнда «Бишкек» ыктыярдуулар, «Келечек» коомдору түзүлгөн.
1990-ж. апрелде Ош шаарында да беш миңден ашык (үй-бүлө башчылары) мүчөлөрү бар үй куруучулардын «Ош аймагы» бирикмеси уюшулган. Буга чейин, 1989-ж. Ош шаарында кыргыздардын «элдик демократтык фронту» жана өзбектердин «Адолат» бирикмелери бар эле.
Айгине
"Айгине" – Бишкек шаарында жайгашкан коомдук уюм түрүндө түзүлгөн маданий-изилдөө борбору.
Борбор 2004-жылдын май айында Гулнара Айтпаеванын демилгеси менен ачылган, жана төмөндөгүдөй милдеттерди аткарат:
«Ашар»
Кыскача таржымакалы
«Ашар» жана башка коомдордун негизги максаттары өздөрүнүн мүчөлөрүн жеке менчик үй куруу үчүн жер участоктору менен камсыз кылуу, архитектурадагы улуттук стилди кайра жаратуу жана өнүктүрүү, кыргыз элинин тарыхын, маданиятын, тилин, салтын жана үрп-адатын үйрөнүү ж. б. болгон. Кыргыздардын улуттук сезиминин, саясий жигердүүлүгүнүн жана жалпы саясий маданиятынын өсүшүнө Ашар коомдук-саясий кыймылы чоң таасир тийгизген.
Айгине
а) Кыргызстандын табигый жана маданий мурастарын изилдөө жана сактоо.
б) Табият менен маданият көрүнүштөрүнүн ачыла элек кырларын изилдөө.
Өмүрова, Жамыйкат Орозбековна
Жамыйкат Орозбековна Өмүрова (т.к. 1969-жылдын 22-декабры) - кыргыздын заманбап тарыхчы айымы, тарых илимдеринин доктору, доцент, КУУнун кафедра башчысы.
Кыскача өмүр таржымалы
Жамыйкат Орозбековна Өмүрова 1969-жылдын 22-декабрында Кыргызстандын Нарын облусуна караштуу Кочкор районундагы Шамшы айылында туулган.
1989-жылы Кыргыз улуттук университетинин тарых факультетине окууга кирген.
1994-жылы Кыргыз улуттук университетинин тарых факультетин кызыл диплом менен аяктаган.
2003-жылы КУУда тарых илимдери боюнча кандидаттык диссертациясын ийгиликтүү коргогон.
Илимий жетекчиси - маркум профессор Закир Эралиев болгон.
2010-жылдан тартып КУУнун Чөлкөм таануу жана кыргыз таануу кафедрасынын башчысы.
2010 –ж. КУУ нин Окумуштуулар кеңеши тарабынан докторлук диссертациясынын темасы бекитилген. 2021-ж. Ата Мекендик тарых жана Жалпы тарых илимдери боюнча докторлук диссертациясын ийгиликтүү коргогон. Илимий кеңешчиси тарых илимдеринин доктору, профессор Кылычев Акылбек Мукаевич. Жамыйкат Орозбековна өз ишинде педагогикалык кесипке жоопкерчиликтүү мамиле кылуу менен мыкты жөндөмдүүлүгүн, принципиалдуулугун жана ишти уюштура билгендигин көрсөтө алды. Тарых жана чөлкөм таануу факультетинин “регионоведение” адистигинин студенттерине: “Изилденип жаткан региондордун тарыхы”, “Эл аралык мамилелердин теориясы”, “Изилденип жаткан региондордун эл аралык мамилеси жана тышкы саясаты”, “Кесипке кириштүү”, “ Жаран таануу ”,  ж.б. сабактарды өтүүдө. “Регионоведение” адистигинин магистранттарына “Мамилекеттин укук системасы”, “Чөлкөм таануунун олуттуу маселелери” ж.б. атайын курстарды окутуп келүүдө.
1 окуу куралы, 3 студенттер үчүн методикалык көргөзмө жана 30дан ашуун илимий макалалардын автору.
Безымянный (Кожима куймасы)
Безымянный — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кожим дарыясынын оң жээгинен 129 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Келишимге кошулуу
Келишимге кошулуу – эларалык укуктагы кандайдыр бир мамлекеттин башка мамлекет тарабынан коюлган белгилүү бир келишим үчүн милдеттүүлүгү тууралуу билдирүүсү. Ал эскертүүлөр менен жасалышы мүмкүн.
Чоң төрттүк
Чоң төрттүк (англисче Big Four) - дүйнөдөгү эң чоң деп эсептелинүүчү төрт аудитордук ишканалар. Төмөнкү ишканалар кирет: КПМГ, Прайсуотерхаускуперс, Делойт, Эрнст жана Янг.
Бадягалар
Бадягалар (лат. Spongillidae) — деңиз былпылдак жандыктарынын бир тукуму.
Вестпорт (Оклахома)
Вестпорт (Оклахома) (Westport) — Оклахома штатынын Pawnee округуна караган АКШ шаары.
Безоар эчкиси
Эгей деңизинин аралдарында, Кичи Азиядан Афганстанга, Түндүк-Батыш Индияга чейин, Россияда Дагестанда 4200 м бийиктикке чейин кезигет. Чөп, бадал жалбырагы жана өркүндөрү менен азыктанат. Жетиден топтошуп, бир жерде туруктуу жашашат, кышкысын тоо этектерине ылдыйлап түшүшөт. Чанда, күзүндө чоң үйүргө (40 башка чейин) чогулушат. Ноябрь-декабрда кууттан чыгып, жазында 1-2 улак тууйт. Бакма эчкинин теги болушу мүмкүн. Аңчылыктан улам саны азайып кеткен. Бул түр ТКЭСтин Кызыл китебине катталган.
Челек
Бул — жыгач идиштеринин бир түрү. Көбүнчө суюк нерселерди куюуга, ачытууга, уютууга колдонулган идиш челекти чеберлер арчадан, кайыңдан, карагайдан жана башкалардан жасашат. Болжолдуу калыңдыгы эки см дей, бийиктиги (бою) 46—55—65—75 см дей, 3— 16 литр сыйымдуулукта (ичтүүлүктө) кармашат. Мында чебер керектүү чоңдуктагы жыгачты кыйып келип, жарып кургатат да, өз-өзүнчө чабактап чыгат. Аны керектүү формада кынаптайт. Бири-бирине калай, жез, мис, көбүнчө жукартылган тал, арчадан алкак ийип, курчап бириктирет.
Жыгачтын ичин оюп, чакан челек да жасалат. Ага көркөм кештелерди түшүрүшөт. Мында кырмачылык ыкмасы колдонулат. Ал «бал челек», «май челек» деп аталат. Челектин капкагы болот. Куйган тамак-аштын даамын бузбай сактоодо муну кез-кез ыштап, мал майына кандыра майлап турат.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Махмуд хан
Махмуд хан (1463/64–1508) – 1487–1508-жылы Мавераннахрды бийлеген могол ханы. Чагатай тукумунан; Юнус хандын тун уулу. Атасындай маданияттуу болгон. Ыр жазган. Шаардык турмушту жактырып, аскер ишине жөндөмсүз болгон. Махмуд хан Мавераннахрды көпкө бийлеген эмес, Шейбани хандын кысымы менен хандыктан түшкөн. Өз ээликтерин кайтарып алуу аракеттери ишке ашпай, туткунга түшүп, кийин бошотулган. Ал Моголстандын чыгыш бөлүгүн уруулаштарына берип, өзү Жетикентке жайланышкан. 1508-жылы Махмуд хан душмандарынын курчоосунда калып, Мавераннахрга кайтууга аргасыз болгон, ал жерден Шейбани хандын буйругу менен өлтүрүлгөн.
Юрий Яковлев
Юрий Яковлев (Юрий Васильевич Яковлев; 25 апрель 1928, Мөскөө, Советтик Социалисттик Республикалaр Союзу—30 ноябрь 2013, Мөскөө) — Советтик актёр. СССР эл артисти (1976).
Келишимден тышкаркы милдеттенмелер
Келишимден тышкаркы милдеттенмелер – жарандык-укуктук милдеттенмелер тобунун жалпыланган аталышы, өзара ыктыярдуулуктан эмес, тараптардын биринин аракетинен болгон: зыян келтиргендиги үчүн, тапшыруусуз эле башка бирөөнүн кызыкчылыгы үчүн аракеттерден улам келип чыккан милдеттенме.
Быжы
Даярдоо ыкмасы
КыргызстанКеректелүүчү азыктар: Койдун кара ичегиси, 1-1,5 кг эт, 350-400 грамм ич май, 400-450 грамм күрүч, 3-3,5 кашык талкан, жарым боор, 1 көк боор, 500-1000 грамм нан, 200 грамм пияз, бир баш сарымсак, бир боо ашкөк, татымына жараша туз, зире, калемпир, мурч.
Даярдоо ыкмасы: быжыны бышыраардан мурда ичеги-карындарды таза жууп, тазалап, туз татытылган муздак сууга чылап коюп, фаршын даярдоо керек. Ал үчүн сулп этти 2-3 литр азыраак туз кошулган муздак сууга салып, бир аз кайнатуу талап кылынат. Кайнаган этти чыгарып, колго майда туурайт. Эттин шорпосуна таза жуулган күрүчтү салып, күрүч жумшаганча кайнатат. Тууралган этти шорполуу күрүчкө кошуп, үстүнө калемпир-мурч, зире, ич май, пияз, сарымсакты туурап, татымына жараш туз салып демдеп коет. Андан кийин боор менен көк боорду жыгач кашык менен эзип, фарштын үстүнө куюп, 1-2 аш кашык талкан же ун салып аралаштырат. Даяр болгон фаршты тузу сиңген ичгегиге куюп, 1-2 саатча жай кайнатып бышырат. Фарш салынган ичегинин ар бир 30-35 см аралыгы жип менен байланып турушу шарт. Бышканча ичегинин көөп чыккан жерлерин ичке ийне менен сайып туруу керек. Антпесе, жарылып кетиши ыктымал.
Бифорт деңизи
Бифорт деңизи – Түндүк Муз океандагы четки деңиз. АКШ (Аляска) менен Канаданын жээктеринде. Барроу тумшугу менен Канадалык Арктика архипелагынын батыш аралдарынын аралыгында. Аянты 481 миң км2. Эң терең жери 3749 м. Жыл бою муз каптап жатат. Макензи дарыясына куят. Англиялык адмирал Ф. Бофорттун ысмынан аталган.
Гүлазык
Гүлазык – көпкө сакталуучу тамак. Гүлзыктын негизи уйдун, койдун, кийиктин этинен даярдалат. Союлган малдын, кайберендин эти бышырылып, туурасынан жука кесилип, кургатылып, сокуга күл майда талкаланып, жаргылчакка тартьшат. Даярдалган эт сызгырылып, сызыгы таза алынган майга салынат да, ал кайнар замат ун кошулуп, кызарганча куурулат. Суугандан кийин жакшы иштелген ка­рынга салынат. Күл азык узак сапарга, аң уулоого, жүрүшкө, казатка чыгарда даярдалган.
Jpeg
Графиктик калып, ал татаал сүрөттөрдү, фотолорду, көркөм чыгармаларды көрсөтүүгө арналган. Бул калып фотосүрөттөлүштөрдү машинеде иштетүү боюнча эксперттердин бириккен тобу (Joint Photographic Experts Group (JPEG)) тарабынан түзүлгөн. JPEG маалыматтарды жоготуу менен кысууну колдонот. Компресстөө адамдын көрүшүнүн табыгий эмес касиетине негизделген, атап айтканда, сүрөттөлүштүн түсүн анча чоң эмес өзгөртүү жарыктыгын өзгөрткөнгө караганда көп билинбейт. Ошондуктан JPEG-компресстөөнүн кысуу коэффициенти сүрөттөлүштүн өзгөрүлгөнү билингенге чейин чоңойтууга мүмкүндүк берет.
Кичи Караганка (дарыя)
Кичи Караганка — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Караганка дарыясынын сол жээгинен 1,5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 51 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Магнитогорск суу тармагынан Ириклинск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Антибиотик
Антибиотиктер (греч. ἀντί — каршы + βίος — жашоо) — өсүмдүк, жаныбар жана микроорганизмдер пайда кылуучу жана микробдорду өлтүрүүчү же анын өсүшүнө, көбөйүшүнө тоскоолдук кылуучу заттар.
Антибиотиктер
Антибиотиктер кишини, айбандарды жана өсүмдүктөрдү жабыркатуучу микробдордун, бактериялардын, козу карындардын, кээ бир вирустардын айрым түрүн өлтүрсө, айрымдарынын өсүшүн токтотот. 20-кылымдын 40-жылдарында медициналык практикага кеңири киргизилген.
Антибиотиктердин ачылышы
Антибиотиктердин ачылышы менен микробдор пайда кылган оорулардын дээрлик баарын дарылоого мүмкүн болуп калды. Бирок Антибиотиктерди универсалдуу дары катары колдонуу жарабайт, анткени алардын ар бири белгилүү микробдорго гана таасир этет. Мисалы, пенициллин ириңдетүүчү микробдор пайда кылган ооруларга (өпкөнүн сезгениши, сепсис, теринин ириңдүү жабыркоосунда, ангина жана башка) таасир этет, ал эми туберкулёз жана дизентерия таякчаларына таасир этпейт; левомицетин, тетрациклин — ичеги инфекциясында; нистатин, леворин айрым козу карын (грибок) ооруларында жана башка жакшы натыйжа берет.
Вирус оорулары
Вирус оорулары (грипп, вирустуу гепатит жана башка) Антибиотиктерден айыкпайт. Антибиотиктер натыйжалуу дары болуу менен оорулуу организмге тескери таасир бериши да мүмкүн. Мисалы, стрептомицин, канамицин менен неомицин угууну начарлатат жана тең салмак органынын ишин бузат, левомицетиндин таасиринен кээ бир оорулууларда кан өзгөрөт, тетрациклин боордун функциясын бузат.
Антибиотиктердин бойго бүтүрбөөчү таблеткалар менен таасирлешүүсү
Антибиотиктерди колдонуу ичме контрацептивдердин таасирин төмөндөтөбү же жокпу деген бир нече изилдөөлөр бар. Көпчүлүк изилдөөлөр антибиотиктер бойго бүтүрбөөчү таблеткаларга таасир этпей тургандыгын көрсөтөт, мисалы, антибиотиктердин айынан бойго бүтүрбөөчү таблеткалар таасирин жоготкон учурлар өтө сейрек кездешет (болжол менен 1%).
Нямзай-Яха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Антибиотик
Алкоголь менен таасирлешүүсү
Метронидазол, тинидазол, цефамандол, латамоксеф, цефоперазон, цефменоксим жана фуразолидон сыяктуу антибиотиктер анын ацетальдегиддегидрогенага ажыроосуна бөгөт болуучу спирт менен дисульфирамга окшош химиялык реакцияны пайда кылат да, кусууга, жүрөктүн айланышына жана дем кыстыгууга алып келиши мүмкүн.  Мындан тышкары, спирт ичимдиктерин ичкенде доксициклин менен эритромицин сукцинаттын майнаптуулугу төмөндөшү мүмкүн. Алкоголдун антибиотиктердин активдүүлүгүнө тийгизген таасирине антибиотик кошулмасын ажыратуучу боордун ферменттеринин активдүүлүгүн өзгөрүшү кирет.
Туруштуулук (кабылдабоочулук)
Бактериялардын антибиотиктерге туруштуулугунун пайда болушу – адаттагы көрүнүш. Туруштуулуктун пайда болушу көбүнесе антибактериялык терапия учурунда жүрүүчү эволюциялык процесстерди чагылдырат. Антибиотиктер менен дарылоо физиологиялык же генетикалык жактан жогорку дозадагы антибиотиктерге туруштук берүү жөндөмүнө ээ бактериялардын штаммдары үчүн тандалышы мүмкүн.
Белгилүү бир шарттарда бул туруштуу бактериялардын өсүшүнө алып келиши мүмкүн, ал эми сезгич бактериялардын көбөйүшүнө дары-дармек тоскоол болот.  Мисалы, мурда бактерияга каршы туруштуулук гендерине ээ болгон антибактериялык штаммдарды тандалышы 1943-жылы Лурия-Дельбрюк тажрыйбасында көрсөтүлгөн.
Антибиотиктер
Бактериялардын көптөгөн түрлөрү менен штаммдарынын туруштуулугу жогорулагандыктан, мурда бактериялардын көптөгөн түрлөрүнө жана штаммдарына таасири күчтүү болгон пенициллин жана эритромицин сыяктуу антибиотиктер анча майнаптуу болбой калды.