cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Руанда
Руанда (Rwanda), Руанда Республикасы – Чыгыш Африкадагы мамлекет. Түндүгүнөн Уганда, чыгышынан Танзания, түштүгүнөн Бурунди, батышынан Конго Демократиялык Республикасы менен чектешет. Аянты 26,4 миң км2. Калкы 10,0 млн (2010). Борбору – Кигали шаары (провинция статусуна ээ). Административдик-аймактык жактан 5 провинцияга бөлүнөт. Акча бирдиги – руанда франкы. Бириккен Улуттар Уюмунун (1962), Эл аралык Валюта фондунун (1963), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (1996), ЮНЕСКОнун (1962), Африка биримдиги уюмунун (1963) ж. б. уюмдардын мүчөсү. Администрациялык-аймактык бөлүнүшү (2009):
Мамлекеттик түзүлүшү
Руанда – унитардык мамлекет. Конституциясы 1995-ж. 5-майда кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик республика. Мамлекет башчысы – президент. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – эки палаталуу (Сенат, Депутаттар палатасы) парламент. Руандада көп партиялуу саясий система орун алган. Негизги саясий партиялары – Руанда патриоттук фронту, Социал-демократиялык партия, Либералдык партия ж. б.
Табияты
Өлкөнүн аймагынын көпчүлүк бөлүгүн Чыгыш Африка бөксө тоосу (бийиктиги 1500–2000 м) ээлейт. Четки түндүк-чыгышында жанар тоолуу Вурунга тоосу жатат. Эң бийик жери Карисимби чокусу (бийиктиги 4510 м). Климаты субэкватордук. Айлык орточо температурасы 19–21°С. Жылдык жаан-чачыны 1000–1500 мм. Кургакчылык болбойт. Башкы дарыясы – Кагера (Нилдин башаты). Көлү – Киву (кеме жүрөт). Саванна, Вирунга тоосунда дайыма жашыл, нымдуу токой өсөт. Кагера, Вирунга улуттук парктары уюштурулган.
Калкы
Элинин негизин руандалар түзөт. Расмий тилдери – киньяруанда (руанда), француз, англис тилдери. Дини – католицизм, ошондой эле протестанттар да бар. Калгандары салт болуп калган жергиликтүү динди тутат. Калкынын жашынын орточо узактыгы: эркектериники – 38 жаш, аялдардыкы – 40. Төрөлүүнүн деңгээли жогору (1000 кишиге 48,5), өлүм-житим орточо (1000ге 21,8), балдардын өлүмү өтө жогору (1000ге 138,1). Шаар калкы 18%. Ири шаарлары: Кигали, By-Tape, Рухенгери.
Тарыхы
Руанданын жергиликтүү калкы – пигмейлер (тва) аңчылык жана жыйноочулук менен кесиптенишкен. Орто кылымдарда Руанда аймагына түштүктөн банту тилинде сүйлөгөн уруулар (хуту) келип, пигмейлерди каратып, жерлерин ээлеп, жергиликтүү калкты чытырман токойлорго сүргөн. 16-кылымда түндүктөн келе баштаган. нилот уруулары (тутси) хутуларга жана пигмейлерге үстөмдүк кылган. 19-кылымда Руанда аймагында жергиликтүү уруулардан борбордошкон королдук мамлекет түзүлгөн. 1890-ж. Руанда аймагы Германия протекторатына өткөн. Биринчи дүйнөлүк согуш мезгилинде (1914–18) бельгиялык аскерлер басып алган (1916). 1918-ж. Улуттар лигасынын чечими боюнча Руанда Бельгиянын протектораты, согуштан кийин Бурунди менен бириктирилип, Бельгиянын Руанда-Урунди мандаттык, 1946-ж. опекалык аймагына айланган. 1950-жылдары улуттук-боштондук кыймылдар күч алган. 1960-ж. Руандада монархия кулап, 1961-ж. 28-январда Руанда республикасы түзүлгөн. 1962-ж. 1-июлда Руанданын көз карандысыздыгы жарыяланган. 2000-ж. апрелде өлкөдө алгачкы жолу президенттик шайлоо өткөрүлүп, президенттикке Поль Кагаме шайланган. 2010-ж. сентябрда экинчи жолку президенттик шайлоодо жеңишке ээ болуп, 7 жылдык мөөнөткө калтырылды.
Нярый-Кы дарыясы
Нярый-Кы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Таз дарыясынын оң жээгинен 1077 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 56 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ихлас сүрөсү
Ихлас сүрөсү (, Ыкылас), ошондой эле Аль-Таухид сүрөсү (سورة التوحيد, Monotheism), — Курандын 112 сүрөсү. Уламалардын (аалымдардын) ою боюнча бул сүрө Меккеде түшүрүлгөн жана төрт айаттан турат.
Сүрө түшүшүнүн себеби: Көп кудайга сыйынгандар Мухаммед пайгамбардан "Сенин Кудайың эмнеден жасалган?" деген суроону беришкенде жооп катары Ихлас сүрөсү түшүрүлгөн.
Арабча тексти
بِسۡمِ اللّٰہِ الرَّحۡمٰنِ الرَّحِیۡمِ
Транскрипциясы
Бисмилляхи-р-Рахмани-р-Рахим
1. Кул ху Аллах ху ахад
2. Аллах ху с-самад
Кыргызча мааниси
Ихлас1 сүрөсү Мээримдүү, Ырайымдуу Аллахтын аты менен 1. Айткын2: Аллах Жалгыз! 2. Аллах эч кимге муктаж эмес! 3. (Ал) төрөбөгөн жана төрөлбөгөн! 4. Ага эч ким теңдеш эмес!
Кыскача түшүндүрмө
1 Ихлас - Ыкылас 2 Эй, Мухаммед!
Колдонулган адабият
Которгондор:Абдышүкүр Исмаилов, Дүйшөн Абдылдаев, Садибакас Доолов, Садык Гавай Текшергендер:Кимсанбай Абдурахманов, Камил Абжапаров
Counter-Strike
Counter-Strike (CS) — көп оюнчуга негизделген, биринчи киши аткан видео оюндар. Анда террорчулар тобу менен террорчуларга каршы топ тиешелүүлүгүнө жараша террордук акт (бомбалоо, туткунга алуу) жасаш үчүн жана аны алдын алыш (бомбаны зыянсыздаштыруу, туткунду куткаруу) үчүн согушушат. Cериялар Windows'то 1999-жылы Counter-Strike'тын биринчи версиясы менен башталган. Ал башында Half-Life оюну үчүн өзгөртүү катары жарыкка чыгып, Мин "Gooseman" Ле жана Жесс "Cliffe" Клифф тарабынан жасалган. Андан кийин оюндун интеллектуалдык менчик укуктарын Half-Life'тын иштеп чыгуучулары болгон Valve Corporation сатып алган.
Оюндун артынан Counter-Strike: Condition Zero жарыкка чыккан. Ал 2004-жылы Turtle Rock Studios тарабынан иштелип чыккан. Ошол эле жылы кийинчерээк Valve тарабынан Counter-Strike: Source чыгарылган. Counter-Strike: Condition Zero'дон кийин сегиз ай өткөн соң 2004-жылдын ноябрында жарык көргөн оюн түп нуска Counter-Strike'тын ремейки жана Valve'дын жаңы эле жасалган Source кыймылдаткычында иштеген сериядагы биринчи оюн болуп калган. Негизги сериядагы Valve тарабынан иштелип чыккан төртүнчү оюн Counter-Strike: Global Offensive Windows, OS X, Xbox 360 жана PlayStation 3 үчүн 2012-жылы жарык көргөн. Ошондой эле Counter-Strike: Source'тун жарык көргөндөн кийинки өндүрүшүнүн үстүнөн иштеген Hidden Path Entertainment компаниясы оюнду өнүктүрүү боюнча Valve'га көмөк көрсөткөн. Ар кайсы жылдарда коомчулук тарабынан жасалган "спин оффтору (бутактама)" чыккан.
Аскерге чакыруу
Аскерге чакыруу - мыйзам тарабынан белгиленген Куралдуу Күчтөрдүн катарында аскердик милдет өтөөгө жарандарды чакыруу. КРнын жалпы аскердик милдеттүүлүк жөнүндөгү мыйзамына ылайык, анык аскердик кызматка чакыруу республика боюнча жылына 2 жолу өткөрүлүп, негизинен 18 жаштан 27 жашка чейинки курактагы балдар чакырылат. Андан тышкары запаста, аскердик каттоодо турган жарандарды, ошндой эле аскердик абалды киргизүүдө жана согуш мезгилинде мобилизация боюнча чакыруу каралган.
Субстанция
Субстанция (лат. substantia – маңыз) – материянын ички биримдигин жана бардык формаларынын өз алдынча өнүгүүнүн аспектиси катары бардык көп түрдүү кубулуштардын адамдын, аң-сезимин кошуу менен илимий таануунун негизги категориясы, конкреттүүлүктүн теориялык чагылуусу болуп таанылат. Философия тарыхынын алгачкы башталышында субстанция зат катары түшүндүрүлүп ал бардык нерседен турат. Кийинчерээк бардык маңыздын негизин издөөдө болгон. Субстанцияны бардык нерсени түзүүчү зат катары түшүндүрөт. Субстанцияны инсан менен телонун эки анжылыкка алып келишин, кудайдын негизги белгиси катары карашат (схоластика). Жаңы доордо Субстанция өтө курч маселе катары Декарт тарабынан коюлган.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Философия (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004,ISBN 9967-14-020-8
Улан (шамал)
Улан (шамал) - Ысык-Көл ойдуңуна батыштан, Боом капчыгайынан катуу соккон жергиликтүү кургак шамал. Улан Боом капчыгайында түндүк-батыштан келген муздак аба массасынан пайда болуп, чыгышта Чырпыкты айылынын тушуна чейин жетет. Көбүнчө жаз жана күз мезгилдеринде согуп, калган мезгилдерде басаңдап калат. Жылына орто эсеп менен 20-60 күндөй, айрым жылдары 40- 100 күнгө чейин согуп турат. Ылдамдыгы 15 м/секдан ашкан шамалдын орточо узактыгы 5-10 саатка, айрым мезгилдерде 1-3 суткага созулат. Эң катуу соккон учурдагы ылдамдыгы (орто эсеп менен 10 минута ичинде) 30 м/секга, кээде 40 м/секга чейин жана андан да ашат. Шамалдын эң жогорку ылдамдыгы жер бетинде же атмосферанын төмөнкү 200 метрлүү катмарында байкалат. Улам жогорулаган сайын 1300 мден 1400 мге чейин шамалдын ылдамдыгы төмөндөп, андан жогорку тропосферанын төмөнкү жана ортоңку катмарларында аба массасынын жалпы циркуляциясына байланыштуу ал кайра күчөйт. Улан катуу башталып, токтоор маалда тез басылат. Шамал жүргөндө жаанчачын жаабайт; булуттуулук 5-7 балл болот.
Чоң Шельмас
Чоң Шельмас — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лала дарыясынын сол жээгинен 117 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Нур менен дарылоо
Нур менен дарылоо (радиотерапия) — дарылоо максатында иондоштуруучу нурлардын ар кайсы түрүн колдонуу.
Нур менен дарылоо
Көбүнчө шишик ооруларын айыктыруу же убактылуу абалын жеңилдетүү үчүн колдонулат.Нур менен дарылоо иондоштуруучу нурлардын тканьдардын өсүү, көбөйүү процесстерин бузуп, татаал физикалык-химиялык жана биохимиялык процесстерди чакыруучу биологиялык таасирине негизделген. Соо жана шишик ткандардын радиосезгичтиги канчалык чоң болсо, айланасындагы соо ткандарга зыян келтирбей шишикти жок кылуу ошончолук жеңил болот. Нур менен дарылоо өзүнчө дарылоо ыкма катары, ошондой эле хирургиялык же химия терапиясы менен бирге колдонулат. Ал операцияга чейин, ошондой эле операциядан кийин да жүргүзүлөт. Нур булагынын органдарга жайгашкан жерине жараша.
Нур менен дарылоонун түрлөрү
Нур менен дарылоонун эки түрү бар.
Нур менен дарылоонун биринчи түрү
Биринчисинде радиоактивдүү изотоптор организмге киргизилет. Анда изотоп акырындык менен орган жана тканда жайгашып, заряддалган бөлүкчөлөрдү, ошондой эле гамма нурларын чыгарат. Бул ыкма калкан сымал бездин шишигинде колдонулат, себеби ал без йодду, анын ичинде радиоактивдүү йодду өзүнө топтоого жөндөмдүү. Көңдөйлүү органдардагы шишиктерди Нур менен дарылоо ыкмасында радиоактивдүү препарат колдонулат. Ал үчүн ооздун ичине, жатын кынына, табарсыкка, көтөн чучукка кичине атайын рентген аппарат, радиоактивдүү изотоп толтурулган резина баллон же кобальт шурусу киргизилет.
Радон менен дарылоо
Нур менен дарылоодо өзгөчө орунду радон менен дарылоо ээлейт. Радон процедуралары четки нерв системасынын, жүрөк-кан тамыр системасынын, кыймыл-таяныч аппараттын кээ бир ооруларында, ошондой эле зат алмашуунун бузулуусунда жана башкалар сунуш кылынат. Радон жалпы ж-э жергиликтүү радон ванналары түрүндө, ошондой эле радон суусу менен оозду чайкоо, микроклизма жасоо үчүн колдонулат. Кээде радондуу сууну ичүүгө же радонго байыган аба менен дем алууга болот. Радон тери, былжыр чел, өпкө аркылуу организмге өтүп, аны жалпы нурга чалдыктырышы мүмкүн.
Нурга жалпы реакция болгондо
Нурга жалпы реакция болгондо алсырайт, баш айланат, баш ооруп уйку басат, көңүл айланып' кусат. Туура режим, кылдат багуу жана таза абада көп болуу бул жагымсыз абалдын акырындык менен жок болушуна көмөкчү болот. Нур менен дарылоодон кийин таза абада 2—3 саат болуу, жаткан бөлмөнү желдетүү, төшөктөгү оорулууга кычкылтек жаздыгын колдонуу зарыл, себеби өзгөрүлгөн ткандардын нурга сезгичтигин кычкылтек күчөтөт, нур таасиринен болгон жалпы реакцияны басаңдатат. Калориялуу ар түркүн жана витаминдүү азыктар менен тамактануу зарыл. Өткүр татымалдарды (горчица, уксус, калемпир), алкоголь пайдаланууга болбойт. Организмден бузулган клеткалардын калдыктарын сыртка чыгаруу үчүн суюктукту көп ичүү сунуш кылынат. Сезгенүү процесстерин Нур менен дарылоодо териге дүүлүктүргүч заттарды (мисалы, йод) сыйпоого, тырмоого, жуунууга, компресс коюуга же муз басууга тыюу салынат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Копеиналар
Копеиналар (лат. Copeina) — каңылтыр балыктардын бир уруусу, буларга төмөнкү түрлөр кирет: Арнольд копеинасы (лат. С. arnoldi), жилингирсымак копеина (С. guttata).
Баяс
Баяс — жалпы эле кыргыз фольклорунда кездешүүчү мифтик жандык. «Манаста» адаттан тышкаркы укмуштуу жаныбарлар жөнүндө сөз болгондо, мисалы, Алоокенин ажайыпканасы сүрөттөлгөндө: «Кызыл аюу саяс бар, Кылыч куйрук баяс бар» (Сагымбай Орозбаков, 2. 183) делип Б-тын аты эскерилет. Сагымбай Орозбаковдун вариантында Б-тын фантастикалык толук кебете-кешпири «Дөө-пери жомогунда» кеңири берилет. Б. токойду аралап өткөндө куйругу менен чапкан куу жыгачтар өрттөнүп, карагайлар каршы-терши кулайт, «кырк жолборс бир келсе да» «таш-талкан кылып, чайнап жутуп салат». Ал «он эки асый өгүздөй, соорусу, көкүрөгү даңкайган», «башы он беш карыш казандай», «арсайган азуулары канжардай», «болот тырмагынын учунда заары бар» жандык болот. Б. жолборстун чоңу тайбасты жарадар кылып кууп келе жатканда ууга чыккан мергендер атып өлтүрөт. Мындай фантастикалык жаныбарлар элдик оозеки чыгармаларда гана эмес, евразия талааларында скиф доорунан бери карай «айбанат стили» деген жалпы ат менен археологиялык табылгалары жолуккан искусство чыгармаларында кеңири белгилүү. Б. сыяктуу жаныбарлардын образы кээ бир изилдөөчүлөр болжошкондой эпоско кийинки айтуучулардын фантазиясынан жаралып киргизилбестен, ошол байыркы элдердин чыгармачылыгынан келе жатышы ыктымал.
Кара-Тоо фосфорит бассейни
Кара-Тоо фосфорит бассейни - Казакстандын Жамбыл жана Чымкент Облусунун аймагында. Кара-Тоо кырка тоосунун түндүк-чыгыш капталында жайгашкан. Узундугу 125 км болуп, созулуп жаткан тилкеден турат. Кен биринчи жолу 1936-жылы ачылып 1937–39-жылдары геологиялык чалгындоо иштери жүргүзүлгөн. 1946-жылдан казылып алынат. Фосфорит катмарларынын калыңдыгы 80 мге жетет. Кен кембрий мезгилинин башында пайда болуп, Чолок-Тоо геологиялык свитасында орун алган. Фосфорит кени 30–35 м калыңдыктан турат. Фосфорит горизонту тектоникалык жаракалар менен туш келди жарылып, 45 участкага бөлүнөт. Булардын ар бири өз алдынча фосфорит кени болуп саналат. Фосфорит таза жана кремнийлүү, карбонаттуу түрлөрдөн турат. Эң таза жана жогорку сапаттагы карбонаттуу фосфориттерде P2O5 25–30%ке жетет. Бассейнде фосфориттин жалпы баланстык запасы 15 млрд тоннага барабар. 1970-жылдан баштап Ак-Сай, Жаңы-Таш кендери ачык казылып алына баштаган. Чолок-Тоодо фосфорит штрек менен жер астынан өндүрүлөт. Бассейндеги фосфорит кендеринин базасында (Кара-Тоо шаары) тоо-химиялык комбинат ишке киргизилген. Комбинат фосфорит унун, ошондой эле узундугу 24 км, алабынын аянты 150 км2. Алабынын P2O528%тен жогору байытылган концентраты, Р2О5 23%тен ашык товардык кен ташты даярдайт. Таразада суперфосфат, Чымкентте фосфор заводу иштейт.
Бехбудий Махмудкожо
Бехбудий Махмудкожо - (10. 3. 1874, Өзбекстан, Самаркан 25. 3. 1919, Карши шаары) Түркстандагы жадиддик козголоңдун жетекчилеринин бири, өзбек драматургу, журналист, коомдук ишмер. Самаркан медресесин бүтүргөн (1884). 1900-ж. Египет менен Түркияга саякат жасаган. 1903-ж. Казан менен Уфа шаарында болуп, андагы жадид мектептери менен таанышат. 1904-ж. Самарканда жадид мектебин ачкан. Жадид мектептерине арнап «Кыскача жалпы география», «Ислам тарыхы» окуу китептерин, «Түркстан, Бухара жана Хива картасын» бастырып чыгарган. Россия империясындагы түрк тилдүү мусулман элдерин биримдикке чакырган макалалар жарыялаган. «Россия мусулмандарынын союзу» уюмунун программасын колдогон. 1908-ж. Самарканда акысыз китепкана ачат. 1911-ж. «Падаркуш» («Ата өлтүргүч») аттуу пьеса жазат. Бул биринчи өзбек драмасы болгон. «Айна» журналын чыгарган. 1917-ж. апрелде Ташкен шаарында өткөн мусулмандардын 1-съездине катышат. Ошол жылы 28-ноябрда өткөн Түркстан мусулмандарынын 4-съездинде Түркстан автономиясы өкмөтүнүн курамына шайланган. Бехбудий 1919-ж. январда Бакуга бара жатканда Бухара эмиринин бектеринин колуна түшүп, камакка алынып, Карши шаарында кыйноо тартып өлтүрүлгөн.
Онихомикоз
Онихомикоз — тырмактын патогендүү мите козу карындар пайда кылган оорусу.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Машрапов, Таласбек Туратбекович
Таласбек Туратбекович Машрапов (1956) – кыргыздын заманбап чыгыш таануучусу жана булак таануучусу, доцент, тарых илимдеринин кандидаты.
Кыскача өмүр жолу
Таласбек Туратбекович Машрапов 1956-жылы 15-сентябрда Кыргызстандын Ош облусуна караштуу Алай районундагы Корул кыштагында туулган. Теги - кыргыздын адыгене уруусунун баргы уруусуна таандык.
1979-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин (азыркы Кыргыз Улуттук Университетинин) тарых факультетин аяктаган.
1981-жылы Өзбекстандын ордосу Ташкент шаарындагы Өзбекстан ИАсынын Абу Райхан Бериуни атындагы Чыгыш таануу институтуна эки жылдык илимий стажировкага жиберилип, анда фарсы тилин үйрөнгөн жана фарсы булактарын изилдей баштаган.
Айтылуу өзбек чыгыш таануучусу, академик Бөрү Ахмедов анын илимий жетекчиси болгон.
1983-86-жылдары Өзбекстан ИАсынын Абу Райхан Беруни атындагы Чыгыш таануу институтунда үч жылдык күндүзгү аспирантурада окуган.
15-17-кылымдардагы Кыргызстандын жана кыргыздардын тарыхы боюнча фарсы булактарын иликтеп, диссертация жазган.
1986-жылы Бишкектеги Кыргыз Улуттук Университетинин тарых факультетине кайтып келип, Байыркы дүйнөнүн жана орто кылымдардын тарыхы кафедрасында ага окутуучу болуп эмгектенген.
1992-жылдан тартып Кыргыз Улуттук Университетинин Азия жана Африка өлкөлөрүнүн тарыхы кафедрасында ага окутуучу болуп, адистик дарстарды эана семинарларды берип келди.
Андан соң Бишкек Гуманитардык университетинде Чыгыш таануу факультети ачылып, анда доцент жана 1993-жылдан тартып декан болуп иштеп келет.
Үй-бүлөсү
Үй-бүлөлүү.
Эки уул, эки кызы, неберелери бар.
Илимий ишмердиги
Таласбек Туратбекович Машрапов чыгыш таануу жана булак таануу жаатында 50дөн ашуун ар кыл илимий жана илимий-колдонмо эмгектерди жарыялады.
Таласбек Машрапоп кыргыз тарыхнаамасында совет доорунда кирген айрым калпыстыктарды оңдогон. Маселен, 1983-жылы чыккан “Кыргызстан тарыхы” китебинде кыргыздар 17-кылымдын башында калмактардын кысымы менен Каратегин, Гисар аймактарына журт которгону тууралуу айтылат. Машрапов болсо колдо бар фарсы булактары тээ 16-кылымда эле кыргыздардын топтору Каратегин, Гисар сыяктуу аймактарда байырлаганын көрсөтөт деп жазат.
Бир катар эл аралык жыйындарга катышты жана өзү да Бишкекте эл аралык жыйындарды, симпозиумдарды уюштурду.
2011-жылы 28-майда К.Карасаев атындагы Бишкек Гуманитардык университетинде Кыргызстандагы алгачкы чыгыш таануучу бүтүрүүчүлөрдүн 15 жылдыгына арналган жыйынды уюштурган.
Котормолору
Таласбек Туратбекович Машрапов фарсы тилиндеги бир катар уникалдуу орто кылымдык жазма булактардын маанилүү бөлүктөрүн кыргыз жана орус тилдерине которуп жарыялады.
Ал иликтеген оригиналдуу булактардын арасында Махмуд ибн Валинин 1634-1641-жж. жазылган "Бахр ал-асрар фи манакиб ал-ахйар" ("Айкөлдөрдүн каармандыгы тууралуу сырлар деңизи") эмгеги, Хафиз-и Таныш Бухаринин «Абдулла-наме» эмгеги жана башка фарсы тилдүү авторлордун чыгармалары бар.
Ошондой эле айрым кыргызча илимий эмгектерди да фарсы тилине которду.
Коомдук ишмердиги
2012-жылдын 11-февралында «Кыргыз Тарых Коому» эл аралык коомдук бирикмесинин уюштуруу жыйынына катышкан.
Кыргызстандагы чыгыш таануу илиминин өркүндөтүлүшүнө багытталган илимий-усулдук жыйындарга ырааттуу катышкан.
2011-жылы Кыргыз өкмөтүнүн алдындагы Дин иштери боюнча комиссиянын Коомдук Байкоочу Кеңешине мүчө болгон.
Аскерге чакырылууга чейинки даярдык
Аскерге чакырылууга чейинки даярдык - аскердик-патриоттук тарбия, чакырылуучулардын саламаттыгын чыңдоо чаралары, спорттук, дене-тарбия даярдыгы, тийиштүү программа боюнча башталгыч аскердик аракеттер. КРнын жалпы аскердик милдет жөнүндөгү мыйзамынын негизинде аскерге чейинки курактагы жана аскерге чакыруу курагындагы уландар (өндүрүштөн жана окуудан бошобостон) Аскерге чакырылууга чейинки даярдыкты жалпы билим берүү мектептеринде (9-класстан баштап), техникумдарда, кесиптик-техникалык окуу жайлардагы жана ишканалардагы машыгуу пункттарында өтүшөт.
Бейшеке (Кемин району)
Бейшеке (Бейшеке) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Кемин районундагы айыл. Кара-Булак айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 897 киши.
Nintendo Entertainment System
Nintendo Entertainment System (Нинтендо көңүл ачуу системи, адатта NES деп кыскартылат) — Nintendo компаниясы тарабынан иштелип чыккан жана өндүрүлгөн 8 биттик үй видео оюн консолу. Ал алгач Family Computer катары (жапончо: ファミリーコンピュータ хепбөрн: Famirī Konpyūta; ошондой эле ファミコン Famikon, FC деген жалпылоочу кыскартылган аталышы бар) 1983-жылы 15-июлда Жапонияда жарык көргөн. Кийинчерээк 1985-жылы Түндүк Америкада, 1986-жылы Европада, ал эми 1987-жылы Австралияда жарыкка чыккан. Түштүк Кореяда ал Hyundai Comboy (현대 컴보이 Hyeondae Keomboi) деген ат менен белгилүү болгон жана Hyundai Electronics деген аталыш менен таанымал болгон SK Hynix тарабынан жайылтылган. Өз убагындагы бестселлер оюн консолу болгон NES 1983-жылдан кийинки кыйроого учураган АКШдагы видео оюн өнөр-жайын кайра калыбына келтирүүгө жардам берген. NES аркылуу Nintendo өз платформасына өндүрүү жана оюндарды жайылтыш үчүн үчүнчү тарап иштеп чыгуучуларга укук берген жаңы стандарттагы ишкердик моделин киргизген. Андан кийин Super Nintendo Entertainment System келген.
2009-жылы Nintendo Entertainment System 25 оюндан турган тизмеде IGN тарабынан тарыхтагы жалгыз эң мыкты оюн деген наамга ээ болгон. Бул PC Magazine журналынын "Жалпы видео оюндардын мыкты ондугу" тизмесинде Sega Dreamcastтан кийин 2-сапка жайгашкан.
Абабийл
Абабийл (Абабиль) - Куранда бул сөз пил жылындагы Меккени курчап алган эфиопиялык колбашчы Абраханын аскерлерине Аллахдын каалосу менен качырып тийип, аларды жок кылган чымчыктар маанисинде айтылат. Ушул укмуштуу кубулуш себептүү эфиопалыктар шаарды ала албай, Каабаны талкалай албай калышкан. Бул окуя Мухаммед пайгамбар (с.а.в) төрөлгөнгө чейин мурдараак болгон жана бул окуя Куран аяттарында да орун алган:
Нори
Нори (жап. 海苔?) — Порфир (Porphyra) тегине кирип, адам баласы тарабынан желчү кызыл балырлардын жапончо аталышы.
Мындан тышкары, «нори» түшүнүгү кызыл балырлардан жасалган азыктардын аты да болуп эсептелет. Аны жасаш үчүн суунун түбүндөгү балырларды чогултуп, андан кийин атайын ыкма менен кургатышат. Даяр өнүм жашыл кагаз түрүндө болот. Мына ушул балыр кагаздар жапон жана корей ашканасындагы тамактарды жасоодо колдонулат.
Жапония, Корей жана Кытай дүйнөдөгү нори өндүрүүчү негизги өлкөлөргө кирет. Бир эле Жапониядагы нори өндүрүшүнүн көлөмү 2 миллиарддан ашык долларга бааланат. Норинин корейче аты — «ким» (김). Корейлердин кими ачуу келсе, жапондордун нориси бир аз таттуу аралаш кыйгылт болот. Кореяда кимден түрдүү кимпабдар (김밥) жасалат.
Тарыхы
Алгач нори балырлардын бардык түрлөрүн атоо үчүн колдонулган. Нориге байланыштуу жазма булактардагы материал 701-жылы жазылган Тайхо кодексинде (大宝律令) кездешет. Ал эми «Уцубо» деген уламышта (987-жыл) норинин күндөлүк кадыресе тамак экендиги айтылат. «Нори» сөзү жапон тилиндеги «клей (жап. 糊),» сөзү менен омонимдеш болгондуктан, аны клей катары колдонушса керек деген божомолдор да бар.
Колдонуу
Норини көпчүлүк учурларда суши менен онигири жасаш үчүн колдонушат. Бул балырлар гарнир жана түрдүү кесмелерге татымал иретинде да кошулат.
Улуттук парк
Улуттук парк - жаратылышы бузулууга азыраак дуушарланган, уникалдуу табигый ж. б. объектилери бар, өзгөчө корукка алынган аймак же акватория. Анда табиятты коргоо жана аны колдонуу көзөмөлгө катуу алынып, рекреациялык максатта (негизинен кыска мөөнөткө эс алуу жана таанып билүү туризми) пайдалануу иштери бирдей жүргүзүлөт. Улуттук паркта корукка алынган жерлер менен кошо жергиликтүү муктаждыктарды канааттандыруу үчүн уюшулган айыл чарба зоналары да болгондуктан анда айкалыштырган коргоо режими түзүлөт. Дүйнөдөгү эң алгачкы уюшулган (1872) улуттук парк: Иеллоустон (АКШда), Кыргызстанда - Аларча улуттук жаратылыш паркы (1976-ж. уюшулган). Ошондой эле к. Жаратылыш паркы макаласын.
Бердикеев, Канболот
Бердикеев, Канболот - жазуучу, публицист. 1938-жылы 1-сентябрда Жумгал районундагы Кайырма айылында туулган. 1955-жылы Чаек орто мектебин, 1960-жылы К.И.Скрябин атындагы Кыргыз мамлекеттик айыл чарба институтунун ветеринардык факультетин аяктаган.
Эмгек жолун 1960-жылы В.И.Ленин атындагы колхоздо ветеринардык врач болуп иштөө менен баштаган. 1964-жылы райондук ветеринардык станциянын начальнигинин орунбасары, 1975-жылдан Жумгал райондук малды бордоп семиртүүчү колхоздо ветеринардык лабораториянын башчысы, башкы ветврач болуп иштеген. 1980-жылдан 1997-жылга чейин Чаек эт комбинатында ветврач болуп эмгектенет. Азыркы мезгилде ардактуу эс алууда.
1979-жылдан СССР Жазуучулар союзунун, 1971-жылдан Кыргызстан Журналисттер союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Абийир: Новеллалар. – Ф.: Мектеп, 1976. – 50 б.
Көкө-мерен: Повесть жана жанытмалар. – Ф.: Мектеп, 1977. – 184 б.
Айдың-Көл: Повесть. – Ф.: Кыргызстан, 1984. – 172 б.
Нуска: Повесть. – Ф.: Кыргызстан, 1984. – 197 б.
Айып: Повесть, аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1986. – 288 б.
Капсалаң: Повесттер. – Б.: Кыргызстан, 1995. – 224 б.
Эдисон Тауншип (Нү-Жерси)
Эдисон Тауншип (Нү-Жерси) (Edison Township) — Нү-Жерси штатынын Мидлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 99 967 киши. Болжолдуу аянты - 79.5 км². FIPS коду — 34-20230.
Покровка (Стерлибашев району, Башкыртстан)
Покровка — Башкыртстандын Стерлибашев районундагы айыл, Эски калкашев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 30 киши. Почта индекси — 453156, ОКАТО коду — 80249840002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кубулуш
Кубулуш– маңыз ж-а кубулуш («сущность и явление») – деген философиялык категориялардын бир бөлүгү. Бул түшүнүктөр дүйнөдөгү бардык объектилердин ж-а процесстердин жалпы ж-а керектүү жактарын чагылтып турат. К.-объекттин, предметтин тигил, же бул түрдөгү көрүнүшү, анын жашоосунун, өмүр сүрүшүнүн тышкы формалары. Маңыз ж-а К. бири-бири м-н дайыма тыгыз байланышкан. К. маңыздын көрүнүш формасы. К. маңызга караганда бай келет. К-тар динамикалуу, өзгөрүлмө түрдө жолугат. Адамдын ою болсо, Ленин аныктагандай, эч бир токтолбостон К-тан маңызды карай, бир кубулуштан экинчи маанидеги маңызды беттеп, тынымсыз жүрүп турат. КУБУЛУШ-бизге корунуп жана корунбой болуп жаткан нерселерди кубулуш деп атабыз.
Ургаалдаштыруу
Ургаалдаштыруу - өндүрүштүн өнүгүүсүн жана айыл чарба продукциясын өндүрүүнү тездетүү. Айыл чарбасын ургаалдаштыруунун негизги багыттары: айыл чарба өндүрүшүн электрлештирүү, химиялаштыруу, өндүрүш процесстерин комплекстүү механикалаштыруу, мелиорация, өндүрүштүк жана социалдык инфрастуктураны өнүктүрүү. Өндүрүштү ургаалдаштыруу - илимий-техникалык прогресстин базасында техникалык, материалдык жана эмгек ресурстарын толук, натыйжалуу, сарамжалдуу пайдалануунун негизинде өндүрүштү өнүктүрүү процесси.
Того
Того -же Того Республикасы Батыш Африкадагы бир мамлекет. Борбору – Ломе.
Пятилетка (Иглин району, Башкыртстан)
Пятилетка — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Надеждин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 212 киши. Почта индекси — 452418, ОКАТО коду — 80228805011.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Рассел Кроу
Рассел Айра Кроу (англ. Russell Ira Crowe; 1964-жылы 7-апрель) – актер, продюсер жана музыкант. Жаңы Зеландиянын жараны болгондугуна карабастан Кроу көп жылдар бою Австралияда жашаган. Актерго эл аралык атактуулук продюсер Ридли Скоттун "Гладиатор" (англ. Gladiator) аталышындагы 2000-жылдык тарыхый эпикалык тасмасында римдик генералы Максимус Деций Меридийдин ролун аткарганы менен келген, бул ролуна актер "Оскар", Broadcast Film Critics Association Award, "Империя", London Film Critics' Circle Award сыйлыктардын "Эң мыкты актер" номинацияларына ээ болуп 10 башка "Эң мыкты актер" номинацияларга талапкер болгон.
1999-жылы актер "Инсайдер" (англ. The Insider) тасмасында тамеки фирмасынын маалыматтоочусу Жеффри Уигандын ролун аткарып беш "Эң мыкты актер" номинациясына ээ болуп, ушул эле номинациянын жетөөсүнө талапкер болгон. 2001-жылы Кроу "A Beautiful Mind" (англ. Акылдын оюндары) тасмада математик жана Нобель сыйлыгынын лауриаты Нэш Жон Форбстун ролун аткарып, бир канча сыйлыктарга ээ болгон. Алардын ичинде BAFTA сыйлыктын "Эң мыкты башкы актер" номинациясы, "Алтын глобус" сыйлыктын "Драма жанрындагы тасмада тартылган эң мыкты актер" номинациясы жана АКШ киноактерлор гильдиясынын сыйлыгынын "Башкы актердун көрүнүктүү роль аткаруусу" номинациясы кирет.
Кроу тартылган башка тасмалар: "Ромпер Стомпер" (англ. Romper Stomper, 1992), "Лос-Анжелес сырлары" (англ. L.A. Confidential, 1997), "Устат жана командор: Жердин кыры" (англ. Master and Commander: The Far Side of the World, 2003), "Күлала адам" (англ. Cinderella Man, 2005), "Америкалык гангстер" (англ. American Gangster, 2007), "Иш абалы" (англ. State of Play, 2009), "Робин Гуд" (англ. Robin Hood, 2010), "Жардылар" (англ. Les Misérables, 2012), "Болот адамы" (англ. Man of Steel, 2013) жана "Нух" (англ. Noah, 2014). Кроудун эмгектери актерго бир канча сыйлыктарды алып келген, ошондой эле ага Голливуд жылдыздар аллеясынан бир жылдыз берилген, буларга кошумчалуу актер үч жыл катары менен (1999–2001) "Оскар" сыйлыктын талапкери болгон. Актер "Алтын глобус" сыйлыктын "Эң мыкты актер" номинациясына, бир BAFTA сыйлыгына жана бир "Оскар" сыйлыгына ээ. Кроу "Саут Сидней Рэббитоуз" (англ. South Sydney Rabbitohs) аталышындагы австралия улуттук регби лигасынын командасынын кош-ээси.
Жампачылдар
Жампачылдар (лат. Copris) – кыкчыл коңуздардын бир уруусу, булардын 193 түрү белгилүү, ошолордун ичинде төмөнкүлөр да бар: Изида жампачылы (лат. Heliocopris gigas), Испания жампачылы (Copris hispanus), доожампачыл, түнкү жампачыл (Copris lunaris) жана башкалар.
Кара-Тоо
Кара-Тоо — Казакстандын Жамбыл жана Кызыл-Ордо облусунун аймагында жайгашкан Теңир-Тоонун түндүк-батыш тармагы, Сыр-Дарыя, Чүй, Талас дарыя алаптарынын суу бөлгүчү.
Бегалиев Сапар
Бегалиев Сапар (1934, Ысык-Көл району, Орто-Өрүктү айылы) — адабиятчы, «Манас» изилдөөчү. Филология илимдеринин кандидаты (1968), доцент (1977). Ленинграддагы Герцен атындагы педагогика институтун бүтүргөн (1958). 1959—61-ж. Кыргыз ССР Илимдер акдемиясынын Тил жана адабият институтунда аспирант. 1961-жылдан «Манас» секторунда кенже, улук илимий кызматкер. Манас эпосунун поэтикасы» деген темада кандидаттык диссертациясын (1967) коргогон. 1970-жылдан Кыргыз мамлекеттик университетинин улук окутуучусу, доцент. 1983—89-жылдары СССР элдеринин адабияты кафедрасынын башчысы. Б-дин илим майданындагы эмгек жолу негизинен Манас эпосун изилдөөгө арналган. Ал Манас эпосунун поэтикасы» (1969), ««Манастагы» көркөм каражаттар» (1988) аттуу монографияларды, «Кыргыз элдик оозеки чыгармачылыгы» (1979) окуу методикалык куралын жазган. Филология факультетинде Манас эпосу боюнча атайын курсту окутат. Кыргыз ССР эл агартуу отличниги (1984).
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Электрондук такта системи
Электрондук такта системи — маалыматтарды электрондук кабар түрүндө борбордоштуруп жыйноону уюштурган компьютердик систем. Байланыш-катыш жабдууларын жана жеке компьютерди колдонуп, системге кайрылуу менен, андагы кабарларга кошумчалоо же алып салуу мүмкүнчүлүгү каралган.
Системдеги кабарларды окууга же ага програмдык жабдыкты жүктөөгө болот. BBS нын системдик оператору маалыматтык тактаны сактап жана өркүндөтүп турат. BBS ны соода иштеринде маалыматтык тактага кызыккан адамдар, аны электрондук талкуулоо оруну катары колдонушат. Колдонуучулар марка жыйноо, музыка, астрономия ж.б.хоббилери боюнча маалыматтарын бөлүшүшөт. Дагы бир кошумча кызматы катары жаңы достор менен таанышуу жана сүйлөшүү кирет.
Анвар Чыңгызоглу
Анвар Чыңгыз оглу Фаражев (Ənvər Çingiz oğlu Fərəcov) — этнограф тарыхчы, азербайжандык таанымал журналист жана публицист.
Өмүр баяны
Анвар Чыңгыз уулу Фаражов 1962-жылы чын куран (май) айынын 10синде Азербайжандын Жабраил районундагы Худаярлы айылында туулган.Сегиз классты айылдагы мектепте окуган. 1980-82-жылдары Орусиянын Хабаровск шаарында аскердик кызмат өтөгөн. 1990-ж. БДУнун журналист факультетин бүтүргөн.Эмгек жолун «Араз» гезитинде адабий кызматкер болуп иштөө менен баштаган. 1994-жылдан баштап Азербайжан улуттук телерадио корпорациясында  кабарчы, баяндамачы, продюсер болуп иштеген.
2012-15-жылдары, Азербайжан Этнография институтунда аспирантурада окуган. 800дөн ашуун илимий эмгектердин, анын ичинде бир нече ондогон монографиялардын, окуу китептердин автору.
Илимий ишмердиги
Этнология, этнография, тарых жаатында бир катар илимий эмгектер жарыялаган.Илимий макалалары чет өлкөлүк басылмаларда жарык көрүп келүүдө.
7-ноябрь
7-ноябрь — жылдын 311-чү күнү (толук жылда 312-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 54 күн бар.
Достук бериллий кени
Достук бериллий кени Чүй облусунун Кемин районунда, Кемин т. ж. бекетинен 49 км түндүктө, Курусай жана Достуксай сууларынын аралыгында, деңиз деңгээлинен 2250–2450 м бийиктикте. 1961–65-ж. издөө-баалоо иштери жүргүзүлгөн. Кен аймагы девон мезгилинин терриген-жанартоо тектеринен түзүлгөн. Аларды жогорку пермдин лейкократтуу субжегичтүү граниттери жиреп чыккан. Руда тулкулары, фенакит жана берилл минералдары менен флюорит метасоматитинен түзүлүп, түндүк-батыш жана түндүк-чыгыш тарапка созулган талкаланган зоналарда жайгашкан. Руда тулкуларынын узундугу 20–500 м, калыңдыгы 0,1 мден 13,5 мге чейин. Бериллий кычкылыныкы орточо өлчөмү 0,113%. Руданын болжол ресурсу – 7604,5 миң т, бериллий кычкылыныкы – 8625 т.
Турсунзада
Турсунзада (Турсунзода, Tursunzoda) — Гиссар өрөөнүндөгү шаар, Тажикстан Республикасынын, Турсунзада районунун акимий борбору. 17-февраль 1978 — жылга чейин Регар деп аталып келген.
Шаар Мирзо Турсунзаданын урматына коюлган. Ал тажик советтик акын, көрүнүктүү мамлекеттик жана коомдук ишмер болгон. Райондо башкы ишкана болуп, Тажик алюмин заводу эсептелет.
Калкы
2013-жылы райондун калкы 50 000 адамга жеткен. 2019-жылы шаардын калкы 53 700 адамды түзгөн.
Турсунзада шаарынын калкы —Негизинен тажиктер жана этникалык өзбектер.
Бегимжан
Бегимжан — "Манас" эпосунун эпизоддук кейипкери, Айчүрөктүн нөкөрлөрүнүн башчысы. Күлчоро Үргөнчтөн өтүп келип, Айчүрөккө жолуккандагы эпизоддо Б-дын ысымы аталат (Курама варианты, «Семетей», 189).
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Балдар бакчасы жана мектеп комплекстери
Балдар бакчасы жана мектеп комплекстери – балдар бакчасынан келген бала мектептеги жаңы шартка, окуу процессине ийкемдүү, эч кыйынчылыксыз көнүгүшү үчүн уюштурулган окуу комплекстери.
Алардын негизги максаты – ата мекенибиздеги жана чет элдик алдыңкы методикалык иш тажрыйбаларды пайдаланып, ар бир бала жетиштүү деңгээлде өсүп-өнүгө ала турган окуу-методикалык комплекстерди түзүү, иштин мазмунун «уланмалуулукта» айкалыштыруу. Мындай комплекстер Бишкек шаарында №61, 39, 68 орто мектептери жана № 184 балдар бакчалары тарабынан түзүлгөн.
Нярыль-Кикя дарыясы
Нярыль-Кикя — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кыпа-Корыль-Кы дарыясынын оң жээгинен 39 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
K-News
K-NEWS – Кыргызстандагы жаңылыктарды жазууга, баяндоого жана жарыкка чыгарууга багытталган, Кыргыз Республикасынын мамлекеттик эмес, жеке менчик маалымат агенттиги. 2011-жылдын 20- июнунда медиа-менеджерлер топу тарабынан негизделген. Бул топко биринчи класстагы журналист адистер, PR аналитиктер кирген. K-NEWS өзүнүн жогорку стандарттары, маалыматтарды оперативдүү нейтрал жеткирүүсү, ыңгайлуу интерфейси жана Web 2.0. менен айырмаланып турат. Ошондуктан сайт Кыргыз медиа базарында биринчи орунду ээлеп турат. K-NEWS маалымат агенттиги өзүнүн “ар кандай бюрократтык, көп жылдык эреже түзүлүштөрүнөн, тоталдык жеке менчик ээлеринин текшерүүлөрүнөн сыртта болгон” маалымат агенттик деп эсептейт.
Рубрикалары
Жарыялануучу, басылып чыгуучу материалдар азыркы күндөгү тематикага туура келуу менен рубрикаланат. Ар күнү агенттик тарабынан “Парламенттик өнөкөт” жүргүзүлөт. Анда малмлекет парламент мүчөлөрөнүн демилгелери, өкмөт чечимдери көрсөтүлөт. K-NEWS сайтында “Досье” рубрикасына кирүү мүмкүнчүлүгү бар. Бул рубрикада Кыргызстандагы белгилүү адамдардын жана саясий ишмерлердин толук өмүр баяны берилген. Сайттын күндөлүк негизинде “Саясат”, “Окуялар жана изилдөөлөр”, “Экономика”, “Фоторепортаждар” жана “Инфографика” рубрикалары бар. “Кадрлар жана дайындоолор” рубрикасында агенттик өзүнүн окурмандары менен акыркы мамлекеттик түзүлүүлөрдөгү жана чоң уюмдардагы өзгөрүүлөр менен бөлүшөт.
Интернеттеги абалы
K-Newsтун материалдары рейтингдик жаңылык кызматтары(Яндекс.Жаңылыктар,  Google.Жаңылыктар,Rambler.Жаңылыктар, Жаңылыктар@Mail.ru, Namba Media)  сыяктуу Кыргызстандын  жана эл аралык багыттагы сайттарда өнөктөштөрү тарабынан кайрадан басылып чыгат. Ошондой эле K-News(Regnum, Lenta.ru, РосБалт, ЦентрАзия, Internews Kazakhstan, Известия, Фергана.ру) сыяктуу белгилүү чет элдик сайттардын макалаларын цитаттайт. SocialBakers.com сайтынын коомдук сайттар мониторингинде K-News Кыргызстандын Facebookтагы  Массалык Маалыматтар Каражаттарын (ММК) арасында эң көп окулуучу сайт  катары аныкталган. LiveInternet.ru интернет-ресурстар алып баруучу мониторинг кызматын статистикасы боюнча K-NEWS Кыргызстанда биринчи орунга ээ болду. Алган сыйлыктары: “Геннадий Павлок” аттуу журналисттик сыйлык, “Чындык, Эрдик, Профессионалдуулук” үчүн сыйлык, Кыргызстандын маалымат технологиялык ”КИТ 2011”  форумунун “Жыл ачылышы” сыйлыгы. 2012-жылы K-News Жыл Микропремиясында “Эң жакшы жаңылык жеткирүүчү” наамына Twitter-микроблог кызматында Кыргызстандык аккаунт ээлери тарабынан, добуш берүү аркылуу ыйгарылды.
K-News сандарда
Суткасына 25 000ден ашуун көрүүлөр Суткасына 8 000 ден ашуун катышуу Суткасына 6 000 ден ашуун уникалдуу катышуучулар K-News Кыргызстандагы коомдук сайттар ичинде лидер болуп эсептелинет: Twitter де1600 дөн ашуун окурмандар Facebook тө 4500 дөн ашуун жазылуучулар
Маалымат булактары
1.	↑ Елена Горбачева. Кыргызстан: маалымат жеткирүунүн жаңы Новый репортер.org ( 2011-жыл 27-июн). 2.	↑ Алтынай Джуманазарова. K-News: ички көз караш. Интернет-журнал "Savoir Vivre" (2011-жыл 19-июн). 3.	↑ КРнын журналисттерине “Г.Павлюк” аттуу сыйлыгынын берилиши. Day.kg ( 2011-жыл 23 декабр). 4.	↑KIT-форум 2011 номинациясынын жеңүүчүлөрү аныкталды. КИТ-форум (2011-жыл, 22 декабрь).
Шилтемелер
Информациялык Агент тиктин расмий сайты www.knews.kg Расмий твиттер-аккаунту ---@knews_kg Расмий Facebook барагы K-NEWS Контакттар: 720017,КыргызскаяРеспублика,г.Бишкек ул.Боконбаева,177 тел: +996 312 874187
Навалинга дуба кылуу имараты
Навалинга дуба кылуу имараты - Индиядагы Шива дуба кылуу имараты (9 доор).
8-ноябрь
8-ноябрь — жылдын 312-чү күнү (толук жылда 313-чи күн), Григорий календары боюнча жылдын аягына чейин 53 күн бар.
Найзачандар
Найзачандар (лат. Tetrapturus) — шиш тумшуктуу балыктардын бир уруусу, буларга төмөнкү түрлөр да кирет: ак найзачан (лат. T. albidus), чолок тумшук найзачан (T. angustrirostris), алача найзачан (T. audax).
Электрондук окуу китеп
Электрондук окуу китеп (Electronic text book-Электронный учебник) — билим берүүнүн натыйжасы, аны информатика (анын ичинде компьютер) каражаттарынын жардамы менен пайдаланууга мүмкүн, окутуу процессин үзгүлтүксүз жана толук камсыз кылган, сунуш кылынган сабак үчүн автор иштеп чыккан жана кадимки окуу китебине салыштырмалуу принципиалдуу жаңы мүнөздүү каражат.
Бул мүнөздөргө мултимедиалуулугу, виртуал аныктыгы, жогорку даражадагы интерактивдүүлүгү, окуучунун өздүк мүнөздөмөлөрүнө карата окутууну уюштуруу кирет.
Утурлоо
Утурлоо - атмосфералык кубулуштарды, айрыкча аба басымын, температураны, шамалды ж. б. байкап иликтөөнүн негизинде аба ырайында келээрки болуучу өзгөрүүлөрдү алдын ала айтуу. Аба ырайы чукул мөөнөткө (бир нече сааттан 1-2 суткага чейин), 3-10 суткага жана узак мөөнөткө (ай жана андан да узак убакытка) күн мурун айтылат. Кыргыздардын ичинен эзелтен эле аба ырайын алдын ала айтуучулар (эсепчилер) чыгып, бороон кайсы күндө, кайсы айда болуп, канча күнгө созууларын, кайсы мезгилде кар калың жаарын, кайсы жылы жаз эрте келээрин ж. б. утурлап айта билишкен. Мындан көрө билгичтик эч кандай аспаптарсыз эле табиятка күндө байкоо жүргүзүүнүн, о. эле эзелтен, муундан-муунга өткөн даректердин негизинде түзүлгөн.
Адыгине тоо
Адигине тоо — Түркстан кырка тоосунун түндүк тармагы.
Лейлек жана Карабшин сууларынын аралыгында кеңдик багытта 30 кмге созулуп жатат. Туурасы 6 км. Орто бийиктиги 3200–3500 м, эң бийик жери 3952 м. Жону тайпак, айрым жерлеринин капталы тик, кыска  кокту-колоттуу. Ортоңку карбондун кумдук, алебролит, акиташтуу конгломерат, сланес тектеринен турат. Кургак талаа (1600–1700 м бийиктикке чейин), шалбаалуу талаа жана арчалуу токой (2600–2700 мге чейин), субальп жана альп шалбаалуу талаа, сейрек бетегелүү талаа  ландшафттары мүнөздүү. Жайыт.
Аскер-деңиз флоту
Аскер-деңиз флоту - (АДФ, айрым өлкөлөрдө Аскер-деңиз күчтөрү деп аталат) - куралдуу күчтөрдүн түрү; океан жана деңиздердеги согуш аракеттерин стратегиялык жана оперативдик жактан жүзөгө ашырат. АДФ милдеттерин өз алдынча жана куралдуу күчтөрдүн башка түрлөрү менен бирге да орундатат. АДФ душмандын жердеги негизги объектилерин талкалоо, анын флотунун деңиздеги жана базалардагы күчтөрүн жок кылуу, кургакта согушкан аскерлерди колдоо, деңиз десанттарын түшүрүү жана душмандын деңиз десанттарын түшүрүшүнө каршы аракеттенүү, океан, деңиздеги душмандын коммуникацияларын бузуу, өзүнүн деңиздик коммуникацияларын сактоо милдеттерин аткарат. АДФнын төмөндөгүдөй түрлөрү бар: суу астында жүрүүчү кайыктар, аскер-деңиз флотунун авиациясы, суу үстүндө жүрүүчү кемелер, жээктеги ракета-артиллериялык аскерлер жана деңиз жөө аскерлери. Суу астында жүрүүчү кайыктар жана АДФнын авиациясы анын башкы күчү болуп саналат. Суу астында жүрүүчү кайыктар куралданышы боюнча ракеталык жана торпедалык; керектөөчү отуну боюнча атомдук жана дизелдик болуп бөлүнөт. Алар алыска атылуучу ракеталар менен куралданып, суу астынан атууга ыңгайлуу келип, ядролук же кадимки дүрмөттөрү бар, өзү мээлеп тийүүчү торпедалар менен жабдылат. АДФ авиациясынын карамагында деңизде ракета алып жүрүүчү, суу астындагы кайыктарга каршы чалгындоочу авиация жана атайын дайындалган авиация болот. Анын негизги милдети душмандын суу астында жүрүүчү кайыктарын, суу үстүндөгү кемелерин, транспортторун жок кылуу. Суу үстүндөгү кемелер душмандын суу астындагы кайыктарын издеп табуу жана кыйратуу, суу үстүндөгү кемелери менен согушуу, жээктерге деңиз десанттарын түшүртпөө, миналарды издөө, аларды зыянсыздандыруу дагы ушул сыяктуу милдеттерди аткарат да, суу астында жүрүүчү кайыктарга каршы аракеттенүүчү ракеталык, артиллериялык, торпедалык, десанттык жана башка класстарга бөлүнөт. Жээктеги ракеталык-артиллериялык аскерлер өлкөнүн жана флоттун (фронттун) жээктеги маанилүү объектилерин душмандын деңизден кол салуусунан коргоого дайындалат. Деңиз жөө аскерлери өзүнчө жана деңиз десанттарынын курамында, кургактагы аскерлер менен бирге аракеттенет.
Танзания
Танзания, Танзания Бириккен Республикасы (англисче United Republic of Tanzania, суахили) – Чыгыш Африкадагы мамлекет. Түндүгүнөн Уганда, түндүк-чыгышынан Кения, түштүгүнөн Мозамбик, түштүк-батышынан Малави жана Замбия, түндүк-батышынан Бурунди жана Руанда менен чектешет. Чыгышын Инди океаны, батышын Танганьика, түштүк-батышын Ньяса, түндүгүн Виктория көлдөрү чулгайт. Аянты 945,1 мин км2. Калкы 43,1 млн (2010). Расмий тилдери – суахили жана англис тилдери. Ири шаарлары: Дар-эс-Салам, Мванза, Занзибар, Морогоро. Борбору – Додома шаары. Административдик-аймактык жактан 26 (30) облуска бөлүнөт. Акча бирдиги – танзания шиллинги.
Мамлекеттик түзүлүшү
Танзания – унитардык мамлекет. 1977-жылы Конституциясы кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик республика. Мамлекет жана өкмөт башчысы – президент. Аткаруу бийлигинин жогорку органы – өкмөт. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Улуттук ассамблея). Танзанияда көп партиялуу саясий система орун алган. Негизги саясий партиялары: Чама Ча Мапиндузи (Танзания революциялык партиясы), Прогресс жана демократия партиясы, Жарандык бириккен фронт, Танзания эмгек партиясы ж. б.
Административдик-аймактык бөлүнүшү (2012)
Табияты
Танзаниянын аймагынын көпчүлүк бөлүгүн Чыгыш Африка бөксө тоосу (бийиктиги 1000 мден жогору) ээлейт. Эң бийик жери – Килиманжаро жанар тоосу (бийиктиги 5895 м). Климаты экватордук муссондук. Эң жылуу мезгилинин орточо температурасы 20–27°С, эң суук мезгилиники 12°Сдан 22°Сга чейин. Жылдык жаан-чачыны 500–1500 мм. Чек арасы Виктория, Танганьика, Ньяса (Малави) көлдөрү аркылуу өтөт. Негизги дарыялары: Тангани, Руфижи, Рувума. Саванна басымдуу. Сейрек токой өсөт. Серенгети, Климанжаро, Руаха, Тарангире ж. б. жана Селус, Нгоронгоро, Руфижи, Рувума резерваттары уюштурулган.
Калкы
Элинин негизин бантулар (сукума, суахилилер, бена, ньятуру, гого, ньямвези, ха, хехе, маконде, ирамба, куриа, лугуру, фипа ж. б.) түзөт. Өлкөнүн түндүк-чыгышында нилоттор (масаи, луо, датога ж. б.) жана түштүк кушиттер (ираку ж.б.) отурукташкан. Динге ишенгендери христиан менен мусулмандар. Ошондой эле салт болуп калган жергиликтүү динди да тутат. Калкынын жашынын орточо узактыгы 58 жаш. Төрөлүүнүн деңгээли жогору (1000ге 12,09). Шаар калкы 25%.