cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Санташ ашуусу
Айланасын өрөөнүн Алматы шаары менен байланыштыруучу авто жолу өтөт. Ашууда метеорологиялык станция бар. Аты ашууга жакын жаткан  жумуру таш үймөктөрүнө байланыштуу пайда болгон.
Вэли-Яха
Вэли-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пыякоя-Яха дарыясынын оң жээгинен 69 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 45 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Прага метросу
Прага метросу – Борбордук Европадагы Чехия жумуриятынын ордо шаары Прагадагы метро унаа системасы.
Кыскача таржымакалы
Прага шаарындагы метро (чехче - Metro v Praze) күн сайын 1,5 миллиондой жүргүнчүнү тейлеп турат.
Болочокто көк түс менен белгилене турган Д (D) багыты курулмакчы.
Долбоорлор жана курулуш
Прага шаарында метро куруу тууралуу алгачкы ойду айтып, 1898-жылы долбоорун сунуштаган – Прага шаарында жашаган соодагер Ладислав Ротт (Ladislav Rott) мырза болгон.
Экинчи дүйнөлүк согушка чейин да Чехословакия бийлиги Прагада метро куруу маселесин козгогон. Маселен, 1926-жылы инженерлер Владимир Лист (Vladimír List) менен Богумил Белада (Bohumil Belada) «Праганын жер астында жайгашчу тез темир жолу» долбоорун сунушташкан. 1931-жылы дагы бир метро долбоору даярдалган. 1960-жылдарда метро долбоорлоо жана куруу иши жандана баштайт. Алгачкы максат –метронун алгачкы тилкесин 1970-жылы ишке берүү болсо да, иш жүзүндө бул окуя 1974-жылга туура келди.
Ц (C) «кызыл» багыты
Ц (C) «кызыл» багытынын алгачкы тилкесинин ачылыш аземи 1974-жылы 9-майда саат 9да ошол кездеги ЧССР Коммунисттик партиясынын лидери Густав Гусактын катышуусу астында болду. Демек, алгач А багытынын эмес, Ц багытынын тилкеси иштей баштаган.
Ц (C) багытындагы “Ладви” метро бекети (Stanice metra Ládví) Чехиянын ордо шаардын Прага-8 бөлүгүндөгү Кобылисы ооданында жайгашкан.
“Ладви” метро бекети 2004-жылы июнда расмий ачылган. Кийинчерээк (2008-жылдын май айында) бул Ц (C) метро багыты “Летняны” бекетине чейин узартылган. Ага чейин “Ладви” бекети “С” багытынын түндүк-батыштагы эң соңку бекети болуп турган. Азыркы тапта да “С” багытынын шаардын түштүк-чыгышынан чыккан кээ бир поюздары “Ладви” метро бекетине чейин эле жүрөт.
2012-жылга карата Ц (C) - «кызыл» багыты 20 бекеттен турат жана анын узундугу дээрлик 22,7 чакырымды кучагына алат. Бул багытты поюз 36 мүнөттө басып өтөт.
Б (B) “сары” багыты
Прага метросунун үчүнчү болуп ишке кирген Б (B) багытынын курулушу 1979-жылы башталган. Бул «сары» багыттын алгачкы тилкеси 1985-жылы 2-ноябрда ишке киргизилген. Ал анда болгону Смихов темир жол бекети менен Флоренц автобус бекетин туташтырган.
Ушул тапта бул багыт 24 бекеттен турат жана узундугу 25,6 чакырымга жетет. Анын башынан аягына чейин 41 мүнөттө жетүүгө болот.
Саргата, Токтогул району
Саргата (Саргата) — Кыргыз Республикасынын Жалалабад облусуна караштуу Токтогул районундагы  Үч-Терек айыл округунун курамындагы айыл.
Аккорд
Аккорд (фр. аccord, лат. accordo - макулдашуу, үндөшүү) ― ар кандай бийиктиктеги бир нече добуштардын бир убакта үндөшүүсү. Аккорд деп адатта добуштары терция добуш аралыгында жайгашкан же жайгашууга мүмкүн болгон үндөштүк аталат. Түрдүү аталыштагы добуштардын аккорд курамына кирген санына жараша үч үндүк (3 добуш), септаккорд (4), нонаккорд (5) ж. б. болот.
Саргата, Токтогул району
Калкы
Калкы -    2 441 киши.
Штадтштайнах
Штадтштайнах - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Кульмбах (район)|Кульмбах районуна карайт. Жогорку Франкония административдик округуна тиешелүү. Калкы – 3234 (2013-ж.). Аянты – 39.65 км2.
Ашурга
Ашурга — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чулым дарыясынын сол жээгинен 645 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Лорэйн (Огайо)
Лорэйн (Огайо) (Lorain) — Огайо штатынын Lorain округуна караган АКШ шаары.
Ашурга
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Лорэйн (Огайо)
Калкы - 64 097 киши. Болжолдуу аянты - 62.8 км². FIPS коду — 39-44856.
Ашурга
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Озерки (Карайыдель району, Башкыртстан)
Озерки — Башкыртстандын Карайыдель районундагы айыл, Озеркин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 463 киши. Почта индекси — 452371, ОКАТО коду — 80234860001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Өзүнчө консул
Өзүнчө консул – өзалдынча (дипломаттык өкүлчүлүктөн сырт) консулдук мекеменин жетекчилигинде турган адам. Ө. к. өзү өкүлү болуучу мамлекет тарабынан кабыл алуучу мамлекеттин компетенттүү органына атайын документ – патент жөнөтүү аркылуу дайындалат. Консулдук милдеттерди жөнөтүү (белгиленген консулдук округдун чектеринде) үчүн ага кабыл алуучу өлкөнүн тышкы иштер министрлигине улуксат (экзекватура) берилет. Ө. к. өз ишмердигинде өз өлкөсүнүн дипломаттык өкүлчүлүгүнө (эгер ал болсо) баш ийет, эреже катары, анын бийликтери менен түздөнтүз алакалашуу укугуна да ээ. Эларалык укукта Ө. к-дун 4 классы белгиленген: 1) башкы консул; 2) консул; 3) вице-консул; 4) консулдук агент. КР мыйзамдарында ушундай бөлүштүрүү каралган.
Көөнө эпос
Көөнө эпос («баатырдык-көөнө эпос, баатырдык архаикалык эпос, архаикалык эпос) — поэтикалык курулушун, мазмунун көөнө мотивдер, сюжеттер, образдар жана көркөм сөз каражаттары аныктаган эпос, баатырдык эпостун жанрдык-стадиялык өнүгүшүнүн алгачкы этабын чагылдырган эпикалык мурас. «Манастын» белгилүү варианттары жанрдык-стадиялык жагынан тарыхый-баатырдык эпостордун катарында турса да, анын бир айтымдары кадимки К. э-ко таандык касиеттерди толук камтыйт. Алсак, эпостун түштүктөн жазылып алынган варианттары буга далил (к. Мурат Калбай уулу, Төрө Мамыт уулу, Матисак Акбай уулу, Чал Сыдык уулу жана башкалар). Мунун өзү кыргыз эли Манас баатыр жөнүндө ар кыл жанрдык-стадиялык мүнөздөгү чыгармаларды жараткандыгын көрсөтөт. К. э-тун поэтикалык курулушунда мифологиялык образдар, сюжеттер менен бирге, алардын аткарылыш ыкмасы да өзгөчө болот. Көлөмү тарыхый-баатырдык эпостордой чоң эмес, баяндоо ыкмасы жөнөкөй келет. Негизги каармандардын образдарында тарыхый белгилерге караганда көөнө белгилер басымдуулук кылат. Эпикалык душмандар болсо дээрлик фантастикалык, мифтик белгилер менен чүмбөттөлгөн болот. Негизги көркөм сөз каражаттары катары гипербола, салыштыруу кызмат кылат.
Вавил (Уфим району, Башкыртстан)
Вавил — Башкыртстандын Уфим районундагы айыл, Михайл айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 193 киши. Почта индекси — 450511, ОКАТО коду — 80252840003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Эпикур
Эпикур (б.э.ч. 341—270) — байыркы грек философу, философиянын өнүгүшүнүн эллин мезгилинин эң көрүнүктүү ойчулу.
Өмүр баяны
Самос аралында туулуп-өскөн. Он сегиз жашында Афинага көчүп келет (убактылуу); ал эми 35 жашында — ал жерде биротоло туруп калат да, бакта мектеп ачат, анын дарбазасына: «Мейман, сага бул жерде жакшы болот, бул жерде ыракаттануу — эң жогорку жыргалчылык» деген жазуу жазылып коюлган. Бул мектеп кийинчерээк «Эпикурдун багы» деп аталып калат.
Эпикур көп сандагы, 3ООгө жакын чыгармаларды жазган, алардын ичинен бизге айрымдары гана жеткен. Көп материалдар эпикуреизмдин каршылаштарынын чыгармаларында сакталып калган.
Философия тууралуу түшүнүгү
Баарынан мурда Эпикурдун философияны жана анын милдетин кандайча түшүнгөнү кызыктырат. Эпикур, философия дегенибиз — адамды ой жүгүртүү аркылуу азап-кайгыны билбеген бактылуу турмушка алып келе турган ишмерлик деп эсептейт.
«Адамдын кайгы-муңун кетире албаган сөздөр кургак сөздөр. Денеден илдетти кууп чыга албаган медицинадан эч кандай пайда болбогон сыяктуу, жандын илдетин кууп чыга албаган философиядан да пайда жок [Лукреций. Нерселердин табияты жөнүндө. II том. 487-6.]. Бул ойду өнүктүрүп, ал Менекейге жиберген катында мындай деп жазат: «эч ким жаш курагында философия менен иштөөнү кийинкиге калтырбасын, ал эми карыганда философия менен иштөөдөн чаалыкпасын... Ким философия менен иштөөгө убакыт келе элек десе, анда ал бакыт үчүн убакыт жок, же эми бакыт үчүн убакыт калбай калды деген адамга окшош». Ошентип, философиянын максаты нагыз теорияда эмес, адамдарды агартууда экен. Эпикур өзүнүн философиясын үч бөлүккө: каноникага — тааным жөнүндөгү окууга, физикага, этикага бөлөт. Акыркысы Эпикур үчүн башкы бөлүк жана калган эки бөлүгү этиканы негиздөө болуп саналат.
Билим тууралуу ойлору
Эпикурдун оюнча, бардык билимдер жаратылыш предметтерин кабылдоо аркылуу туюмдан келип пайда болот, буга ал ошондой эле фантазиялык образдарды да таандык кылат. Кабылдоо бизде нерселердин «образдарынын» («түрлөрүнүн») бизге киришинин натыйжасында пайда болот. Алар көрүнүшү боюнча катуу телолорго окшош, бирок «жукалыгы» боюнча алардан алда канча ашып түшөт. Бул образдар телолордун тышынан бөлүнүп чыгат да, ойдун ылдамдыгындай ылдамдыкта орун алмашат. Эгерде алар сезим органдарына кире турган болсо, анда чыныгы сезимдик кабылдоолорду берет, эгерде алар телонун тешикчелерине кирсе, анда фантастикалык кабылдоолорду берет. Түшүнүктөр, же жалпы элестер айрым жеке элестердин негизинде жаралат. Кабылдоо жана жалпы элестер курчап турган дүйнөнү дайыма туура чагылдырат. Ошондуктан алар билимдердин критериясы катарында чыгат.
Этика
1) жок нерседен эч нерсе пайда болбойт жана бар нерсе жок болуп кетпейт;
2) аалам азыр кандай болсо, мурда да дайыма дал ошондой болгон жана дайыма ушундай бойдон тура берет;
3) аалам телолордон жана боштуктардан турат.
Бул өбөлгөлөр мурдагы философтор тарабынан, алардын ичинде Демокрит жана Левкипп тарабынан да кабыл алынган болучу. Аларды ээрчип, Эпикур тело атомдордон турат, ал атомдор бөлүнгүс жана формасы, чоңдугу жана салмагы боюнча айырмаланат деп тааныйт. Атомдордун салмагы боюнча бөлүнүшүн айырмалап көрсөтүшү Эпикурдун концепциясынын бир кыйла олуттуу белгиси.
Эпикур жана Демокриттин физикасынын айырмасы
Эпикурдун физикасынын Демокриттин физикасынан айрымасы да анын атомдордун кыймылын түшүнгөнүндө. Демокрит атомдордун боштуктагы кыймылы тышкы механикалык зарылдык менен аныкталат дейт. Эпикур болсо атомдор түз сызыктуу кыймылдан эркин түрдө кыйшайып кетет деп эсептейт. Кыймылдаганда атомдор түз сызыктуу кыймылдан өзүнөн өзү кыйшайып, кыйшык сызыктуу кыймылга өтөт. Эпикурдун атомистиканы өнүктүрүүгө кошкон оригиналдуу салымы мына ушунда турат. Атомдордун өзүнөн өзү кыйшайышы Эпикурга алардын өз ара кагылышын түшүндүрүү үчүн керек. Муну менен ал атомдорго мүнөздүү болгон эркиндикти түшүндүрүүгө умтулат: салмактын күчү астында атомдор түз сызык же баш-аламан кыймылдашат, ошону менен бирге кокус кыйшаюулар жана кагылышуулар болуп турат. Атомдордун кыйшаюу концепциясы, Эпикурдун ою боюнча, адам эркиндигинин концепциясы үчүн негиз болууга тийиш.
Эпикурдун таанымы
Эпикур иштеп чыккан тааным жөнүндөгү окуу жана физика ал үчүн өзүнчө мааниге ээ болгон илим тармагы эмес, анткени философия анын пикири боюнча, жаратылышты изилдебестен, адамга бактылуу болуунун жолун көрсөтүп берүүгө тийиш. Ошондуктан, өзүнүн философиялык көз карашынын борборуна ал олуттуу түрдө талдап-кароого татыктуу болгон жападан жалгыз тармак катарында этиканы коёт. Этика проблемаларына карата Эпикурдун көз караштары бир бүтүн системага салынган, ал көп учурда эпикурейлик этика деп аталат.
Бакыт түшүнүгү
Эпикур үчүн бакыт дегенибиз — бул ыракат. Муну менен бирге ал ыракатты азап чегүүнүн жоктугу деп түшүнүү керек деп көрсөтөт. Бакыттын негизи катарындагы ыракаттын бул этикалык принциби, Эпикурдун пикири боюнча, гедонизм менен эч кандай жалпылыгы жок. «Ыракат биздин башкы көздөгөн максатыбыз,— деп айтканыбызда,— деп жазат Менекейге, биз бузукулардын ыракаты жөнүндө, жана кээ бир түшүнбөгөндөр, же макул эместер, же туура эмес түшүнүшкөндөр айтып жүрүшкөндөй төшөк ыракаты жөнүндө ойлобойбуз, биз дененин жабыркоосунан жана жан дүйнөдөгү коркунучтардан эркин болуу жөнүндө ойлойбуз» [Лукреций. Нерселердин табияты жөнүндө. II том, 131-6.].
Ыракат критерийи
Ыракат дегенибиз жыргалчылыктын критерийи деп эсептеп, Эпикур адам жаман-жакшыны ылгабай ар кандай ыракатка батууга тийиш деген позицияда дегеле турган эмес. Таптакыр андай эмес, ыракатты тандап алууда адам акыл-эстүүлүк принцибин жетекчиликке алууга тийиш, дал ошондо гана адам чыныгы ыракат ала алат.
Башка жакшылыктар тууралуу
«Бардык башка жакшылыктар акыл-эстүүлүктөн келип чыккан: ал, акыл-эстүүлүк, адептүүлүк, адилеттүүлүк менен жашабай туруп, жагымдуу жашоого болбойт, мунун тескерисинче, жагымдуу жашабай туруп, акыл-эстүү, адептүү жана адилеттүү жашоого болбойт деп үйрөтөт» [Лукреций. Нерселердин табияты жөнүндө. II том, 132-6].
Жүрүм - турум теориясы
Муну менен бирге Эпикур жүрүм-турумдун теориялык негизин да иштеп чыккан, бул теорияга ылайык биз бир гана ыракатты тандап алып, башкаларынан качууга тийишпиз. «Ыракат дегенибиз — бизге жеринен, тубаса берилген жыргалчылык болгондуктан биз ыракатты туш келди тандап ала албайбыз, бирок кээде акырында биз үчүн чоң жагымсыз балаа келип чыга турган көптөгөн ыракаттардан качабыз: ошондой эле биз көптөгөн азап чегүүлөрдү ыракатка караганда алда канча жакшы деп эсептейбиз, анткени, биз узак убакыт бою азап чеккенибизден кийин бизге чоң ыракатка бата турган учурлар келет. Ошентип, ар кандай ыракат — бизге ал табиятынан жаныбыз менен бирге болгондуктан жыргалчылык болуп саналат, бирок ыракатты туш келди тандап алуу туура эмес, ошондой эле ар кандай азап чегип, кыйналуу жамандык, бирок бардык эле азап чегүүдөн качууга болбойт» [Лукреций. Нерселердин табияты жөнүндө. II том, 129-6.]
Этикалык көз карашы
Мына ошентип, Эпикурдун этикалык көз карашы моралды утилитардык талдап-түшүндүрүүнүн бир түрү болуп саналат. Буга анын адилеттүүлүк жөнүндөгү түшүнүгү да ылайык келип турат, анын пикири боюнча адилеттүүлүк дегенибиз келишим маселеси менен тыкыс байланышкан: «Адилеттүүлүк дегенибиз өзүнчө эле обочо турган бирдеме эмес, кай жерде болбосун адамдардын бири-бири менен карым-катышында адилеттүүлүк ар дайым бирөөгө зыян келтирбөө жана бирөөдөн зыян тартпоо жөнүндөгү айрым бир келишим сыяктуу нерсе болуп саналат» [Лукреций. Нерселердин табияты жөнүндө II том, XXXIII б]. Эпикур кандайдыр бир даражада философиянын андан кийинки тарыхында өнүктүрүлгөн коомдук келишим теориясын алдын ала айткан.
Эпикурдун этикалык-философиялык көз карашы анын атеисттик көз карашына негиз болгон. Ошол эле убакта ал «дүйнө аралык» мейкиндиктерде кудайлардын бар болушуна жол койгон, алар дүйнөгө кайдигер мамиледе турушат жана адамдын жашоо-турмушуна кийлигишпейт. Ал барыдыгын Кудай жаратат дегенге каршы чыгып, аны карапайым калк ойдон чыгарган жалган кеп деп эсептеген. Кудайлардан коркуу, өлүмдөн коркуу, Эпикурдун пикири боюнча, адамдын бактылуу абалга жетишүү жолундагы башкы тоскоолдуктар болуп саналат. Эпикурдун этикасы коомдук ишмердиктен качууну, жеке тиричилик менен көбүрөөк алек болууну сунуш кылат. Мына ушундан Эпикурдун этикалык көз карашынын индивидуалисттик багыты көрүнөт, бул бүткүл эллинизм мезгилине мүнөздүү болгон. «Жупуну жаша» — анын жашоо эрежеси ушундай.
Колдонулган адабияттар
[http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/philosophy_blinnikov.pdf Л. В. Блинников.Философтордун кыскача сөздүгү. - Б.: 1997, ISBN 5-900162-16-8]
Көркөм өнөр жана дизайн
Дизайн (англис тилинен design - ой - долбоор, проект, сызык, сүрөт) - буюм чөйрөсүнүн эстетикалык жана функционалдуу сапаттарын жаратуу максатында аткарылган долбоорлоо ишинин ар кандай түрлөрү. Кууш мааниде, д.- көркөм конструкциялоо.
Слово Кыргызстана
Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А. А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Вуди Аллен
Хейвуд "Вуди" Аллен (англ. Heywood "Woody" Allen; туулган аты: Аллан Стүарт Конигсберг; 1935-жылы 1-декабрь) – чыгармачылык чөйрөдө алтымыш жылдан ашык иштеген америкалык режиссер, жазуучу, актер, куудул, драматург жана музыкант.
Режиссер "Оскар" сыйлыгынын төрт номинациясына ээ, алар: үч "Эң мыкты сценарий" номинациясы жана бир "Эң мыкты режиссер" ("Энни Холл"). Ошондой эле режиссер тогуз BAFTA сыйлыгына ээ. Аллендин "Энни Холл" тасмасына жазган сценарийи АКШнын жазуучулар гильдиясынын "101 эң күлкүлүү сценарий" тизмесине кирген. 2011-жылы PBS телеканалынын American Masters телеберүүсүндө "Вуди Аллен: Документалдык тасма" (англ. Woody Allen: A Documentary) режиссердун өмүр баяны көрсөтүлгөн.
Сайга (дарыя)
Сайга — Орусиядагы дарыя. Томск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чулым дарыясынын оң жээгинен 150 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 57 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Зырянское ([[Томск облусу)|Зырянское]] айылындагы суу өлчөгөн посттун куйган жерине чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Аккордеон
Аккордеон - (фр. accordeon) - клавиштүү үйлөмө музыкалык аспап. XIX кыдымда Европа өлкөлөрүндө жана Россияда таралган. Оң жагындагы баскычтуу клавиатура үч октаваны тузөт. Сол тарабындагы топчулуу клавиатура 6 же 7 катардан турат да; биринчи жана экинчи катарларда бастын үндөрү жайланышкан,калган катарлардагы топчулар даяр аккорддун үндөрүн чыгарышат. Андан тышкары аккордеон аспаптын үндөрүнүн тембрин алмаштыруучу, же үндөрдү октавага эки эселентчүү регистр-которгучтар менен жабдылган.
Медеткан Шеримкулов
Шеримкулов, Медеткан (1939-ж. т., Сокулук р-ну, Жыламыш айылы) – Кыргызстандык саясатчы жана мамлекеттик ишмер, Кыргыз ССРнин Жогорку Советинин төрагасы (1990—1993),КРнын Баатыры(2022)
Өмүр таржымакалы
Ал Кыргызстандын Чүй облусунун Сокулук районундагы Чапаев кыштагында (Жыламыш айылында) 1939-жылдын 17-ноябрында туулган.
1967-ж. КМУну бүтүргөн.
1970-жылдан КМУда окутуучу болуп иштеген. Философия илимдеринин кандидаты. Саясат таануу илиминин доктору.
1971-ж. Кыргызстан КП БКнын илим ж-а окуу жайлары бөлүмүнүн инструктору.
1973–76-ж. КМУнун парткомунун катчысы.
1980–85-ж. Кыргызстан КП БКнын пропаганда ж-а агитация бөлүмүнүн башчысы, 1985-ж. Кыргыз мамл. дене тарбия ин-тунун ректору.
1986-ж. Кыргызстан КП БКга караштуу партиялык комиссиянын, андан соң Көзөмөлдөө комиссиясынын төрагалыгына дайындалган.
1987–90-ж. Кыргызстан КП БКнын катчысы.
1990-жылдан Кыргыз Респ-нын Жогорку Кеңешинин төрагасы, кийин Кыргызстандын Түркиядагы, андан соң Ирандагы элчиси.
Свирель
Свирель – 1. Орус, белорустардын аэрофовдор түркүмүндөгү музыкалык аспабы. Узунунан бойлото кармалып ойнолот. Эки башы ачык. 2. Орус, белорустардын эки түтүктүү ышкырык жылчыгы бар чоору. Кээде ал двойчатка, двойница деп да аталат.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Мутазилиттер
Мутазилиттер (ар. му’тазила – өзгөчөлөгөндөр) – 8-кылымда ислам дининдеги доктрина менен философиялык идеялардын байланышынан пайда болгон теологиялык-философиялык проблемаларды чечүүнү көздөгөн таасирдүү багыт. Мутазилиттердин окуу адам менен кудайдын өз ара катышын түшүндүрүүдө байыркы грек логикасынын жана филсофиясынын методдорун колдонгон, маанилүү жобосу, кудайдын жалгыздыгын жана адилеттүүлүгүн жактоо болгон. Мутазилиттер мусулмандык укук (фикх) менен катар теология (калам) өзүнчө илим экенин негиздешти. Бул агымдын теоретиги ирактык Васил ибн-Атанын (699–748) далилдөөсүндө кудайдын жалгыздыгын жана түбөлүктүүлүгүн жактап, анын көп атрибуттуулугун айрыкча антропоморфтуулук сыпаттарын четке кагат. Мутазилиттер атомистик көз карашы боюнча дүйнө эч узун-туурага ээ болбогон атомдордон турат, аларды ар көз ирмемде кудай башкарып турат. Мутазилиттердин көз карашы боюнча адам эрк эркиндигине ээ болушу керек. Антпегенде бардыгы кудайдын буйругу менен болсо, адам кылган күнөөлөрүнө моралдык жоопкерчиликтен кутулуп, кудайдын эрки менен жасаган болуп, ал үчүн кудай жооп берүү керек болот. Мутазилиттердин көз карашы феодалдык коомдун ортодоксалдары тарабынан келишпес кагылышына туш болот. 19-кылымдын биринчи жарымында Мутазилиттердин таасири күчтүү болгон. Халиф аль Момундун тушунда (813–833) Куран кудай тарабынан түбөлүк жаратылган деген мусулманчылыктын башкы догматы өзгөртүлүп, ал чыгармачылык менен иштелип чыккан деген жобо илим-билимдүү чөйрө менен халифаттагы жогорку бийлик чөйрөсүндө таанылган. Бирок бул көз караштын салтанаты узакка созулбай, аль-Мутавакиль (847–861) халифатынын тушунда тыюу салынган, анын жактоочулары мындай көз караштан баш тартышкан. Бирок Мутазилиттердин радикалдуулугу эркин ой жүгүртүүнүн жана философиянын өнүгүшүндө маанилүү фактор иретинде, аль-Киндинин, Разинин окууларына, европалык схоластикалык философиянын өнүгүшүнө күчтүү таасир эткен. Мутазалиттик агымдын аркасы менен теологияда өзүнчө тармак – «илм ат тафсир» комментарийлөө илими пайда болду. Мутазилиттер 13–14-кылымда толук жок болгон.
Жаңы-Абад (Кадамжай району)
Жаңы-Абад — Кыргызстандын Баткен облусунун Кадамжай районундагы айыл. Майдан айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы - 147 киши.
Диктиокаулёздор
Диктиокаулёздор (Dictyocauloses) – малдын гельминтоз ылаңы. Өтө таралган ылаң. Козгогучунун бир канча түрлөрү бар. Dictyocaulus аilaria кой, эчки, төө жана кээ бир жапайы жаныбарларды; D. viviparus бодону; D. eckerti түндүк бугусу, марал, элик, багышты; D. arnаieldi жылкы, качыр, эшек, зебраны ылаңдатат. Кыргызстандын шартында ылаң көбүнчө бир жашка чейинки козу-улакта, кээде башка малда кездешип, январь–апрель жана август–сентябрь айларында байкалат. Козгогучтар малдын кекиртегинде жана бронхунда мителик кылат. Жыныстык жактан жетилген ургаачы курт бронхко көптөгөн жумурткача таштайт. Мал жөткүргөндө, алар какырык менен оозуна келип, мал жутуп алат. Ичеги-карынга жеткен личинкалар эки сапар түлөгөндөн кийин малдын заңы менен сыртка чыгып, жайытты, суу ичүүчү жайларды булгайт. Сыртка бөлүнгөндөн кийин температура (20–25°) жана ным жетиштүү болсо, 6–7 суткадан кийин малга кайра жугууга жөндөмдүү болот. Малга ылаң биринчи жуккан күндөрү алар жем-чөп жебей, жалпы абалы начарлайт, чычкакташы мүмкүн. Көп убакыт өтпөй мал оңолуп кетет, бирок 2–3 жумадан кийин кайрадан жөткүрүп, чүчкүрүп-бышкырып, мурдунан илээшкек суюктук куюлат. Жөткүргөндө ооруксунат, демигет, ичи өтөт, көпчүлүк учурда температурасы көтөрүлөт. Мите курт өтө көбөйүп кетсе, мал тез арыктап, бронхтору толук бөгөлүп, өлүмгө учурайт. Мите аз учурда, ылаң создугуп өтөт. Мындай малдын жалпы абалы акырындап начарлайт, арыктайт. Бодо малга жана майда жандыктарга бирдей эле дарылар колдонулат. Нилверм, 20%түү тетрамизол гранулят, фенбендазол (панакур), фебантел (ринтал), дитразин цитрат жана башкаларды пайдаланса болот. Диктиокаулёздорду жоюу максатында ылаң кездешүүчү чарбада бардык кой-эчки, торпок менен музоолорду гельминт сиздөө керек. Ылаңды алдын алуу үчүн малды нымдуу жерге жайбоо, саз жана көлчүктөгү суу менен сугарбоо керек.
Аккреция
Аккреция - (лат. accretio - кеңейүү) — гравитациялык күчтөрдүн таасиринен заттардын гравитациялык тартылышы жана андан ары космос нерсесине түшүшү. Аккреция учурунда гравитациялык жогорку өлчөмдөгү энергия бөлүнүп чыгып, андагы газдар эң жогорку температурага жетет да, рентген нурлануулары пайда болот. Азыркы мезгилде Күндө 500дөн ашык рентген нурланууларынын булактары белгилүү.
Москва метросу
Москва метросу (Московский метрополитен имени В.И. Ленина) ― Москва шаарындагы В.И. Ленин атындагы метросу. 1935-жылы 15-майда ачылган.
Агрономия
Агрономия - (грек тилинен agros - талаа жана nomos - мыйзам) - айыл чарба культураларын өздөштүрүү тууралуу илимдердин комплекси. Агрономиянын эрежелери жана нускоолору байыркы Египет, Греция, Рим, Кытай, Индияда белгилүү болчу. 18 кылымдын аягынан дыйканчылыктын тутумдары өркүндөп, өсүмдүктөрдүн азыктануусунун теориясы, урук өстүрүү, өсүмдүктөрдү оорулардан жана зыянкечтерден коргоо ыкмалары иштеле баштаган. 19-кылымдын экинчи жарымынан Агрономиянын курамында дыйканчылык, өсүмддүктөрдү өстүрүүчүлүк, агрохимия, топурак таануу, селекция өнүгө башташкан.
Агрономиянын негизги бөлүмдөру:
Зыян
Зыян – жарандык укуктагы бир жактын өзүнүн туура эмес иш-аракети аркылуу башка бир жакка карата акчалай келтирген зыяны. Биринчиден, укугу бузулган жактын кайрадан калыбына келтириле турган тарткан чыгымы, ошондой эле анын мүлкүн жоготуу же бузуу (иш жүзүндөгү зыян), экинчиден, эгер милдеттенме өз деңгээлинде аткарыла турган болсо, ал алууга мүмкүн боло турган киреше (колдон чыккан пайда) З. катары түшүндүрүлөт. Жалпы эреже боюнча, карызкор кредиторго келтирилген З. ордун толугу менен толтуруп берүүгө тийиш. Милдеттенмелердин айрым түрлөрү боюнча, мыйзам анын жоопкерчилигин чектеши мүмкүн.
Францов, Георгий Павлович
Францов, Георгий Павлович (үчтүн айынын 1-күнү 1903 ж., Москва - Чын Куран айынын 18-күнү 1969 ж., Москва) – советтик философ, социолог жана коомдук ишмер, СССР ИА академиги (1964). Негизги эмгектери атеизмдин тарыхы жана тарыхый материализм боюнча жазылган.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Философия (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004,ISBN 9967-14-020-8
Гавайи аралдары
Гавайи аралдары, Сандвич аралдары Тынч океандын борбордук бөлүгүндөгү архипелаг; АКШнын Гавайи штаты. Аянты 16,7 миң км2. Калкы 1183 миң (1996). Административдик борбору Гонолулу (Оаху аралында). 3600 км аралыктагы 24 жанартоо жана шуру (коралл) аралдарынан (ирилери Гавайи, Мауи, Молокаи, Оаху) турат. Эң бийик жери 4205 м (Мауна-Кеа аракеттеги жанартоосу). Гавайи аралында Мауна-Лоа жана Килауэа аракеттеги жанартоолору жайгашкан. Климаты тропиктик пассаттык. Жылдык орт. температурасы 18°Сден (февраль) 25°Сге (август) жетет. Жаан-чачыны 3500-4000 ммден 12500 ммге чейин. Нымдуу тропик токою, саванна өсөт. Өсүмдүк түрүнүн 90%тейи эндемик. Балкамыш, ананас, кофе жана башкатропик өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Гүл өстүрүү, туризм өнүккөн.
Стенокардия
Стенокардия — жүрөктүн ишемия оорусунун көп тараган түрү.
Стенокардия тууралуу
Көкүрөктүн ортосу (төш сөөгүнүн асты же жүрөк туш) капысынан катуу ооруйт. Коронардык (таажы сымал) артерия аркылуу кандын жүрөккө келиши менен жүрөк булчуңунун канды керектешинин убактылуу шайкеш келбегендигинен, башкача айтканда коронардык кан айлануунун өтө жетишсиздигинен болот. Оору дайым капысынан башталып, сол колго, далыга, моюнга өтөт, коркуу сезими пайда болуп, ал кетет. Оору бир нече минутага созулат. Оору денеге оордук келип, жүрөк булчуңуна кан жетпегенден: басканда же башка жумуш жасаганда, ошондой эле жылуудан суукка, шамалга чыкканда же капаланганда, башкача айтканда жүрөккө күч келгенде кармайт. Мындай учурда оорулуу тынч алса (мисалы, басып бараткан адам токтоого аргасыз болот) оору басылат. Кээде организмге оордук келбесе деле, ал тургай уктап жатканда да кармап, адам катуу оорудан ойгонуп кетет.
Пайда болуу себептери
Стенокардияда коронардык кан айлануунун бузулушуна негизинен жүрөк-кан тамырларынын атеросклероздук тарышы, чанда кан тамырлардын сезгенүүсү жана башкалар жабыркоосу себеп болот. Кан тамырларда анатомиялык өзгөрүү болбой эле, алардын тарышынан (мисалы, гипертония оорусунда же холециститте, карын менен он эки эли ичегинин жара оорусунда жана башкалар) да стенокардия кармашы мүмкүн. Ал рефлекстик стенокардия деп аталат. Жүрөктүн жана көкүрөктүн сол ыптасынын оорусу көп учурда стенокардияга байланышпай, невроздун, остеохондроздун, миокардиттин жана башка оорунун белгиси болушу мүмкүн.
Алдын алуу
Стенокардияга чалдыкпоо үчүн эмгектенүү, эс алуу жана тамактануунун ыңгайлуу тартибин сактоо, оор кара жумуш иштебөө, тамакты (айрыкча түнкүсүн) көп ичпөө, тамеки тартпоо зарыл; жөө сейилдөө, 8 саат уктоо, денени чыңдоочу гимнастика пайдалуу. Отпусканы организм көнгөн шартта өткөрүү оң (Жүрөк-кан тамыр системасы).
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Зыян келтирген жердин мыйзамы
Зыян келтирген жердин мыйзамы ( lex loci delicti commissi ) – аймагында зыян келтирилген мамлекеттин укугу колдонулуучу бекитүү формуласы. Мындай коллизиялык байламта сыпаа милдеттенмелерди иреттештирүүчү укукту тандоо үчүн колдонулат. Эларалык туризмдин жана эларалык унаа аткарымдарынын өсүшү чет өлкөлүк элементтер менен татаалдашкан сыпайы милдеттенмелердин санын арттырып, бул формуланын пайдалануу чөйрөсүн кеңейтет.
Той
Той — кубанычтуу окуяларга арналып, салтанат менен өткөрүлүүчү элдик ырым-жырым. "Манас" эпосунда Т. кыргыздардын турмушунун ар кандай окуяларына байланыштуу өткөрүлгөн: жентек Т., тушоо Т., сүннөт Т., үйлөнүү Т. жана башкалар. Мындан сырткары коомдук мааниси бар окуяларды Т. өткөрүп белгилешкен (кан көтөргөндө, жортуулдан ийгиликтүү кайтып келгенде); кээ бир убактарда жакшы иштин жөрөлгөсү үчүн да Т. беришкен. Т. тиги же бул жамаатты, топту, ошондой эле, элди же уруу ынтымагын бекем кармоо, ырк бузууларга жол бербей, элди бириктирүү үчүн да берилген. Ошол коллективдин же элдин бардык мүчөлөрү же өкүлдөрү Т-го сөзсүз чакырылган. Т-дун кылымдардан бери калыптанып келген өз ирети, конок алуу — узатуу тартиби болгон. Т. берип жаткан адамдын урук туугандары, жамаатташтары Т. ээси болуп эсептелишкен. Алар коноктор келип кеткенге чейин, бардык чыгымдарды чогуу көтөрүшкөн. "Манас" эпосунда ар кандай кубанычтуу окуяларга карата берилген Т-лор жөнүндө кеңири баяндалат. Алар — Манастын төрөлүшүнө, ага ат коюуда, кан көтөрүүдө, үйлөнүүсүнө, Алмамбеттин келишине арналып берилген жана башкалар чоң, кичине Т-лор. Т. берүү салты тарыхый изилдөөлөргө караганда адам баласынын турмушундагы эмоциялуу окуялардан улам келип чыккан көрүнүш. Ийгиликтүү аңчылыктан, мергенчиликтен, жортуулдан кийин алгачкы адамдар тобу олжону бөлүшкөн. Бул окуя жөн гана эле эмес ар кандай ырым-жырымдар менен коштолгон. Алар алгачкы диний көз караштар, ишенимдер (анимизм, магия жана башкалар) менен байланыштуу. Тарыхтын кийинки баскычтарында Т. берүү салты татаалдашып, жаңы элементтер пайда болгон. Кыргыздарда Т. балдар, улан, кыз, кыз-келиндер оюндары, ат чабыш, оодарыш, көкбөрү, күрөш, жамбы атмай, эр сайыш жана башкалар оюндар менен коштолгон.
Вэло-Яха
Вэло-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Се-Яха дарыясынын оң жээгинен 104 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыштымдар
Кыштымдар – 17–18-кылымдарда Саян-Алтай жана Түштүк Сибирдеги кыргыздарга көз каранды уруулар. Саян-Алтайдын капчыгайлары жана кыргыз улустарынын токойлуу тоолуу аймактарындагы Кыштымдар эзилүүчү тапты түзүшкөн. Кыштымдар кыргыз кагандыгынын мезгилинде эле пайда болгон. Орус документтеринде Кыштымдар салык төлөгөн кара таман калк, «табигий кулдар», кыргыздардын «крепостной, укугу жок адамдары» деп жазылган. Кыштымдар кыргыздарга түбөлүк карыз деп эсептелип, аларга талаа мыйзамы боюнча Кыштымдардан бай киш (аң) териси же анын наркындагы салык алынган.
Айрым учурларда салык темир жасалгалары, курал-жарак жана тамак-аш азыктары түрүндө да алынган. Кыштымдар жашаган жерлерге көз арткандарга кыргыздар согуштук жүрүштөр менен айбат көрсөтүшкөн. Кыргыздар бул согуштук кагылышууларда (телеут, бурят, орус ж.б. менен) өздөрүнө көз каранды болгон салык төлөөчүлөргө ээлик кылуусун сактап калышкан. Улустарды жетектеген кыргыз бектери 500–1000дей Кыштымдарга ээлик кылышкан. «Кыштым жерлери» катары Том, Кондом, Мрассу дарыяларынын өрөөндөрүндөгү Кузнецк Ала-Тоосунун тоо токойлуу өрөөндөрү, Түндүк Алтайдын Төлөс көлүнө чейинки аймактар кирген.
Диктофон
Диктофон  (лат. dicto – сүйлөп берем, phōne – үн, сөз) — сүйлөгөн сөздү магнит тасмасына түшүрүп алып, аны кагазга жазуу үчүн кайра угузуучу атайын аппарат; магнитофондун бир түрү.
Диктофон лекцияны, аңгемелешүүнү, чогулуш жана кеңешмелерде сүйлөнгөн сөздөрдү, телефон менен жана диспетчердик сүйлөшүүлөрдү жазып алууда колдонулат. Тынымсыз түрдө жазып алуу мүмкүнчүлүгү бир нече минуттан бир нече саатка чейин болот. Диктофон көтөрүп жүрмө (портативдик) жана орнотулма болуп айырмаланат. Магнитофонго караганда диктофондун жыштык өткөрүү тилкеси кууш (300–4500 гц) болгондуктан, үн жай жазылат. Жаңы жазуу жазылганда, мурдагысы өзү эле өчөт. Диктофондо тасманы эки багытта жылдырып, кайра түрүү ылдамдыгы тездетилген.
Булактар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Токотой
Токотой, Токотай — кырк чоронун бири. Топ башы. Чоролордун катарында саналып, эпостогу жөн-жай турмуштук окуяларга, согуштарга катышат. Т-дун тору аты Алмамбетти тосуп алганда кан түшкөндөгү ат чабышта сегизинчи, Алмамбеттин келген урматына берилген тойдогу ат чабышта онунчу болуп келет. Манас Каныкейге күйөөлөп баргандагы ат чаап жар тандоодо аты жетинчи келген Т. тагдырына буюрган Бурунаска үйлөнөт (Сагымбай Орозбаков, 2.150, 327, 341, 419, 423, 49, 172; 4. 43, 177, 352).
Жетиген, Токтогул району
Жетиген (Жетиген) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Токтогул районундагы айыл. Үч-Терек айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 2 826 киши.
Скорина Франциск
Скорина Франциск (1490-жылдан мурда, Полоцк - 1541-жылга чейин Прага) - белорустун туңгуч китеп басып чыгаруучусу жана агартуучу. 1504-жылы Краков университетинде окуп, философиянын бакалавры даражасын алган. 1512-жылы Падуа университетине медицинанын доктору деген даража алуу үчүн экзамен берген. Скорива китеп басуу ишин Прагада баштаган. 1517-жылы ал «Псалтырды» славян тилинде чыгарган. 1517-19-жылдары Библиянын 19 китебин баскан. Скоринанын китептеринин көркөм жасалгасы мыкты болгон 20-жылдардын башында Вильнюска келип, азыркы СССРдин аймагында биринчи басмакана ачкан.
1522-жылы «Кичинекей жол китепчесин», ал эми 1525-жылы славян тилинде «Апостолду» басып чыгарган. Скорина басып чыгарган китептерине өзү баш сөз, корутунду сөз, эскертүү, түшүндүрмөлөрдү жазган. Анын гуманисттик идеялары чыгыш славян элдеринин коомдук-саясий турмушуна таасирин тийгизген Белорус адабий тилинин калыптанышы жана белорус жазмасынын өнүгүшү да Скоринанын ысымына байланыштуу. Өмүрүнүн акыркы жылдарыңда Прагада король Фердинандга врач жана багбан болгон.
Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Аккультуpация
Аккультуpация – (англ. аcculturation, лат. сultura - билим, өнүгүү) - адатта, калктардын маданияттарынын бири-бирине өз ара таасир этүү процесси; бир элдин маданиятын башка бир элдин бүтүндөй же жарым-жартылай кабыл алышы. Аккультуpациянын төмөндөгүдөй түрлөрү кездешет: 1) жеке адамдардын же топтордун башка маданий чөйрөгө ыкташы; 2) коңшу жашаган түрдүү маданий чөйрөлөрдүн бири-бирине тийгизген таасири; 3) калкынын саны басымдуу, маданий салттары күчтүү элдин майда элдерге тийгизген таасиринен ал элдин маданиятынын өзгөрүүсү. Аккультуpациянын натыйжасында жаңы улуттар, маданий системалар пайда болгон. Бул процесс байыркы доордон бүгүнкү күнгө чейин уланып келе жатат. Аккультуpация айрыкча, улуу географиялык ачылыштардан кийин ургалдуу жүргөн. Мисалы, Америка континентинин элинин басымдуу бөлүгү аккультуpациянын натыйжасы. « Аккультуpация » термини бара-бара колдонулбай, анын ордуна «маданий гибриддешүү», «поликультурализм», «маргинализация» ж. б. менен алмашылууда.
Стерилдөө
Мааниси
Стерилдөө операция жасоо, таңуу, дарылоо жана диагноз коюу жана башка учурда организмге микроб жугуудан сактайт ( Антисептика, асептика).
Стерилдөө жолдору
Стерилдөөдө жогорку температура, ультракызгылт-көк нур жана чыпкалоо колдонулат.
Жогорку температура
Жогорку температурадан, ысытуудан бузулбаган буюмдар, таңгычтар, хирургиялык аспаптар жана башкалар атайын стерилдегичте кайнатылат же жогорку басым астында автоклавда стерилденет.
Ультракызгылт-көк нур
Ал эми имараттарды, бөлмөлөрдү стерилдөө ультракызгылт-көк нурдун жардамы менен жүргүзүлөт. Үй шартында стерилдөөнү кайнатуу ыкмасы менен жүргүзсө болот. Мындай ыкма менен оорулуунун кийим-кечеси, аны багууга пайдаланылган буюмдар стерилденет. Тамак-ашты 100°ка чейин ысытып стерилдейт (Үй шартында консервалоо).
Штарнберг
Штарнберг - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Штарнберг (район)|Штарнберг районуна карайт. Жогорку Бавария административдик округуна тиешелүү. Калкы –15006 (2013-ж.). Аянты – 62.37 км2.
Шерстобитов Виктор Павлович
ШЕРСТОБИТОВ Виктор Павлович (1929-ж. т., Казакстан, Түн. Казакстан облусу, Пресновка району, Островка кыштагы) – тарых илиминин доктору (1966), проф. (1968), Кыргыз ССРинин илимге эмгек сиңирген ишмери (1974).
Билими
1949-ж. Москва мамл. тарых-архив институтун,
1953-ж. Москва мамл. университетинин филос. факультетин бүткөн.
Ишмердуүлугу
1953–54-ж. СССР ИАнын Кыргыз филиалында кенже илимий кызматкер, сектор башчы, 1955–71-ж. Кыргыз ССР ИАнын Тарых институтунда директордун орун басары.
Эмгектери негизинен советтик коомдун, дыйкандардын тарыхына, жаңы экономикалык саясаттын жүзөгө ашырылыш тарыхына, улут маселесине ж.б. арналган.
Мударис (Уфим району, Башкыртстан)
Мударис — Башкыртстандын Уфим районундагы айыл, Михайл айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 102 киши. Почта индекси — 450511, ОКАТО коду — 80252840004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Сүрөт тартуу, сүрөт салуу, сүрөт түшүрүү
Сүрөт тартуу, сүрөт салуу, сүрөт түшүрүү  – окуу предмети катары сүрөт тартуунун эң жөнөкөй негиздерин окутуп, жалпы орто билим берүүнүн талаптарына жооп бергидей билим жана ыктарын иштетип чыгуу менен бирге эстетикалык тарбия берүүнүн негизги бөлүгү.
Россияда алгач сүрөт сабагы XVIII кылымдын биринчи жарымында (1733-ж.) аскердик окуу жайларындагы кадеттик корпустарда, тоо кендерин иштетүү заводдорундагы мектептерге киргизилген. XIX кылымдын башында сүрөт сабагы жалпы орто билим берүүчү мектептердеги атайын окуу предметтери катары кошулган. 1838-жылы А. П. Сапожниковдун «Сүрөт тартуунун курсу» деп аталган окуу усулдук китепчеси басылып чыккан. Сүрөт сабагынын окуу предмети болуп калыптанышына Россиядагы Көркөм Академиянын, белгилүү художниктер И. Е. Репин, П. П. Чистяковдун тийгизген таасири зор. В. И. Ушинский да ошол мезгилдеги эстетикалык тарбия берүү жаатында жүргүзүлүп, иштерге чоң маани берген. XX кылымда орустун белгилүү методисттери В. И. Бейер, К. М. Лепилов, В. С. Мурзаевдин предметти окутуунун методикасын байытуудагы кошкон салымдары чоң.
Совет мезгилинде 1985-жылдарга чейин Кыргызстанда Россиядан чыккан программалар орусчадан кыргызчага которулуп окутулуп келгендиги маалым. Ал программаларда окуу-тарбия иштерин жүргүзүү үчүн сабактын төрт түрү каралган: натурадан сүрөт тартуу, темага карата сүрөт тартуу, декоративдүү сүрөт тартуу, сүрөт искусствосу жөнүндө аңгеме өтүү. Жогоруда аталган сабактын төрт түрү 1-класстан 7-класска чейин кайталанып окутулушу окуучулардын сабакка болгон кызыгуусун төмөндөткөн. 1985–1993-жылдардын аралыгында жогоруда аталган негизги программадагы айрым темалар киргизилип жергиликтүү материалдар менен толукталган. 1993-жылы атайын элибиздин көркөм өнөр мурастарынын негизинде кыргыз мектептери үчүн жаңы окуу программасы түзүлгөн. Сабактын мазмунун жана окутуунун ыкмаларын жаңылоо максатында 1997-жылы сабактын аты жаңыча «Көркөм өнөр» болуп аталган, программага ылайык бала бакчалардын тарбиячылары, башталгыч класстардын мугалимдери жана ата-энелер үчүн «Көркөм өнөр булагы» деп аталган усулдук колдонмонун биринчи бөлүмү Д. А. Акматов, С. Бердибаева, Р. А. Маркова тарабынан даярдалып, 2002-жылы басылып чыккан.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004,
Гавайлыктар
Гавайлыктар - Гавайи калкы. Жалпы саны 180 миң киши, андан ичкери таза кандуу гавайлыктар 1 миңдей, калгандары гавайи-азиялык, гавайи-америекалыкжана гавайи-европалык аргындар (2000). Гавайи, ошондой эле пиджин-инглиш (гавайи вариантындагы англис тили) тилинде да сүйлөшөт. Негизинен протестанттар жана католиктер.Гавайи аралдарына европалыктар келген мезгилде (1778) калктын саны 300 миңдей болгон. Чоңчоң үйбүлөлүк жамааттар (охана) жашап, 2 социалдык катмарга бөлүнгөн: ак сөөктөр («тектүү») жана общинниктер (макааинана). Айрым аралдарда аскерлерге (кошуун) таянган жамаат башчылары бийлик жүргүзүп, алгачкы мамлекеттик түзүлүш калыптанган. Гавайлыктардын жашоосу диндик социалдык үрп-адат жана салттар (табу) аркылуу жөнгө салынып турган. Салттуу чарбасы: дыйканчылык (банан, балкамыш, батат, таро, ямс жана башка), балык кармоочулук, мал чарбачылык. Кеме куруу, буладан (тапа) көркөм буюмдарды, куш канатынан плащ, шлем жана башка жасоо жогорку деңгээлде өнүккөн. 18-кылымдын аягында европалык, америкалык колониячылар, айрыкча АКШ Гавайи аралдарын басып алгандан кийин калктын саны өтө тез азайып, маданияты кыйраган. Гавайлыктардын европалыктар, америкалыктар жана азиялыктар менен аралашуусунан аргындар пайда болуп, алардын бир бөлүгү гавайи тилин жана маданиятынын айрым элементтерин сактап калган. Учурда гавайлыктардын көпчүлүгү шаарда жашашып, тейлөө тармактарында ишгешет. Гавайлыктардын арасында гавайи маданятын кайра жаратуу жана сактоо аракеттери күч алууда.
Евгений Светланов
Светланов Евгений Фёдорович (1928-ж. т., Москва) - орус дирижёру, композитор жана пианист, СССР эл артисти (1968), Кыргыз ССР эл артисти (1974, кыргыз музыкасын активдүү пропагандалаганы үчүн). 1951-ж. Гнесиндер атындагы музыкалык педагогика институту (М. Ф. Гнесинден композиция, A. В.Гауктан дирижёр классын) бүткөн.
1955-жылдаң СССР Чон театрында дирижёр, 1963-65-ж. башкы дирижёр. Римский-Корсаковдун «Чародейка», Щедриндин «Сүйүү гана эмес» (1961), Мураделинйн «Октябрь»(1964) операларын, Караевдин «Кааржолу» (1959), Баланчивадзенин «Өмүр барактары» (1960) балеттерин ж. о. койгон. 1965-жылдан СССР мамлекеттик симфониялык оркестринин көркөм жетекчиси жана башкы дирижёру. Светланов - орус советтик музыкасынын көрүнүктүү интерпретатору. Ал симфония (1957), кантата, симфониялык поэмаларды, вокалдык жана аспаптык чыгармаларды жазган. Лениндик сыйл. (1972) лауреаты, «Гран при» (Франция) сыйлыгын алган. Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар, ошондой эле Болгариянын 1даражадыг Кирилл жана Мефодий ордени менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Даррен Аронофски
Аронофски Гарвард университетинде кинематография жана коомдук антропологияны окуган, ал эми Америка киноискусство институнда режиссердук искусство боюнча сабак алган. National Student Academy Award сыйлыгынын финалисти болгон "Супермаркетти кыдыруу" (англ. Supermarket Sweep) аталышындагы дипломдук ишинин тасмасын бүтүргөндөн кийин Аронофски бир канча сыйлыкка ээ болгон. Аронофскинин "Пи" (англ. Pi) аталышындагы алгачкы сюрреалдык жана психологиялык триллери 1997-жылдын ноябрында тартылган. Башкы ролунда Шон Гуллет тартылган 60 миң доллардык тасма Artisan Entertainment студиясына бир миллион долларга сатылып, аягында үч миллион доллардык тасмага айланган. Аронофски 1998-жылы "Сандэнс" кинофестивалында Directing Award сыйлыкка ээ болгон жана Independent Spirit Award сыйлыктын "Эң мыкты сценарий" номинациясынын жеңүүчүсү болгон.
Режиссердун "Кыял реквиеми" (англ. Requiem for a Dream) тасмасы Хүберт Селбинин бирдей аталыштагы романында негизделген. Тасма киносынчылар тарабынан жогору бааланып, Эллен Бөрстиндин оюну үчүн "Оскар" сыйлыгынын талапкери болгон. "Тереңдик" (англ. Below) аталышындагы Экинчи дүйнөлүк согуш жөнүндөгү коркунучтуу тасманын сценарийин жазган соң Аронофски "Булак" (англ. The Fountain) аталышындагы романтикалык илимий фантастикалык жанрындагы үчүнчү тасмасынын үстүндө иштеп баштаган. Тасма ар кандай сын-пикирлерге кабылып, кассалык чогулуштары төмөн болгон, ага карабастан тасманын күйөрмандары табылып, ал культка айланган.
Режиссердун спорттук драма жанрындагы "Чемпион" (англ. The Wrestler) аталышындагы төртүнчү тасмасы киносынчылар тарабынан жогору бааланган жана тасмада тартылган эки жылдыз – Микки Рурк жана Мариса Томей "Оскар" сыйлыктын номинацияларынын талапкерлери болгон. 2010-жылы Аронофски "Күрөшүүчү" (англ. The Fighter) тасманын аткаруучу продюсери болгон жана киносынчылар тарабынан жогору бааланган жана "Оскар" сыйлыгынын беш номинациясына талапкер болгон (анын ичинде: "Эң мыкты тасма", "Эң мыкты режиссер" номинациялары жана Натали Портман тасмада аткарган ролу үчүн татыган жеңиштүү "Эң мыкты актриса" номинациясы) психологиялык коркунучтуу жанрындагы "Кара ак-куу" (англ. Black Swan) аталыштагы бешинчи тасмасын да жетектеген. Аронофски "Алтын глобус " сыйлыктын "Эң мыкты режиссеру" номинациясынын жана Америка кинорежиссерлор гильдиясы сыйлыгынын номинациясына талапкер болгон.
Режиссердун Библиянын эпикалык поэмасында негизделген "Нух" (англ. Noah) аталышындагы алтынчы тасмасы театрларда 2014-жылдын 28-мартында чыккан. "Нух" дем-алыш күндөрдүн кассалык чогултуулары боюнча 43,7 миллиондон ашык доллар жыйнап Аранофскинин эң көп кассалык чогултууларды жыйнаган тасмасы жана эң мыкты тасма болгон биринчи тасмасы болгон. Бул тасма эл аралык аренада хит болуп, натыйжада 362 миллиондон ашык доллар жыйнаган.
Линдхерст (Огайо)
Линдхерст (Огайо) (Lyndhurst) — Огайо штатынын Cuyahoga округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 14 001 киши. Болжолдуу аянты - 11.4 км². FIPS коду — 39-45556.
Коллизия
Коллизия (латынча collisio — кагылыш):
Зыян келтирүү натыйжасындагы милдеттенме
Зыян келтирүү натыйжасындагы милдеттенме – милдеттенмелик укуктун негизги институттарынын бири, жарандык-укуктук жоопкерчиликтин түрү. КР жарандык мыйзамдарына ылайык инсанга же жарандын мүлкүнө келтирилген зыян, ошондой эле, юридикалык жакка келтирилген зыян, зыян келтирген адам тарабынан толук өлчөмдө калыбына келтирүүгө жатат. Мыйзам менен зыянды калыбына келтирүү милдети зыян келтирүүчү болбогон адамга жүктөлүүсү мүмкүн. Мыйзам же келишим менен зыян келтирүүчүгө зыяндан ашыкча компенсация төлөө милдети белгилениши мүмкүн. Зыян келтирген адам, эгер келтирилген зыян анын күнөөсү менен эмес экенин далилдей алса, ал зыянды төлөп берүүдөн бошотулат. Зыян келтирүүчүнүн күнөөсү жок болгондо да, мыйзам аркылуу келтирилген зыянды калыбына келтирүү каралуусу мүмкүн. Укук негиздүү аракеттер менен келтирилген зыяндар мыйзамда каралган шарттарда калыбына келтирилет. Эгер келтирилген зыяндар жабырлануучунун өтүнүчү же макулдугу менен болсо, ал эми зыян келтирүүчүнүн аракеттери коомдун адеп-актык принциптеринен бузбаса, зыяндарды калыбына келтирүүдөн баштартылышы мүмкүн.