cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дастин Хоффман
Актер эки жолу “Оскар” сыйлыгын жеңип алуудан сырткары беш жолу бул сыйлыкка кайра көрсөтүлгөн, он үч жолу “Алтын глобус” сыйлыгына көрсөтүлүп, аны алты жолу уткан. Төрт жолу Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын сыйлыгын, үч жолу, Драма Деск сыйлыгын, эки мертебе "Эмми" сыйлыгын жана бир жолу "Жени" сыйлыгын алган. Дастин Хоффман Америка кино искусство институтунун (AFI Life Achievement Award) сыйлыгына 1999-жылы татыктуу болсо, Кеннеди борбору сыйлыгына 2012-жылы арзыган.
Фюрстенберг (Везер)
Фюрстенберг (Везер) (Fürstenberg (Weser)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хольцминден районуна кирет.
Калкы - 1198 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 55 014. Муниципалитеттин башчысы — Уве Көниг.
Суицид (жанкыйуу)
Суицид (жанкыйуу) (лат. suicid  ) –  өзүнүн жанын кыюу  деген эле сөз.
Шопоков мөңгүсү
Аламүдүн суусунун сол курамы Чуңкурчактын төрүнөн орун алган. Уз. 7,0 км, аянты 8,8 км. Башы деңиз деңг. 4876 м. этеги 3230 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4150 м, абляция облусунун аянты 2,6 км2. Мөңгүнүн башы бир нече камералуу циркте жатат. 3800 м бийикте, кар чегинен бир аз төмөн уз. 2 км келген тармагы кошулат. Этеги 1,5 кмге жакын бөлүгү калың морена м-н капталган. Андан Чуңкурчак суусу башталып, Аламүдүнгө сол жактан куят. Аты Советтер Союзунун Баатыры Д. Шопоковдун ысымынан коюлган.
Шортөр мөңгүсү
Шортөр мөңгүсү — Жетим кырка тоосунун түн. капталында жайгашкан төр-өрөөн тибиндеги мөңгү.
Кутанов Аскар Асанбекович
Кутанов Аскар Асанбекович (19. 3. 1958-жылы туулган, Фрунзе шаары) — техника илимдеринин доктору (1993), профессор (2000), Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын академиги (1997; корреспондент-мүчөсү, 2000) Кыргыз Республикасынын Илим жана техника жаатында мамлекеттик (2004) жана Кыргызстан Ленин комсомолу сыйлыгынын (1985) лауреаты. Новосибирск мамлекеттик университетин (1980), ФПИнин аспирантурасын (1985) бүтүргөн. ФПИде лаборатория башчысы (1985—86), илимий кызматкер; Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Физика институтунда лаборатория башчысы (1986—88); Осако университетинде (Япония) профессор (1993—95). Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Башкаруу академиясынын президенти (1997—2004). Кыргыз Республикасынын Япониядагы элчиси (2004—2008). 2008-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясында лаборатория башчысы. Голография жана маалыматты иштеп чыгуу боюнча адис. 100дөн ашык илимий иштин, анын ичинде 2 ойлоп табуунун автору. Эмгектери: Устранение «морозных» шумов при фототермопластической записи голограмм. Оптика и спектроскопия. сПб., 1991; Оптическая нейронная сеть на основе голографического фототермопластического диска. 1991; Голографический диск с термопластической записью для оптической обработки информации. Лондон, 1991.; Информационная и коммуникационная технология для развития в Кыргызской Республике. Б., 2003.
Суусамыр - эчкили-тоо жаракасы
Суусамыр - эчкили-тоо жаракасы - Кыргызстандын аймагындагы тектоникалык түзүлүш.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Кандиа (Нү-Гэмпшир)
Кандиа (Нү-Гэмпшир) (Candia) — Нү-Гэмпшир штатынын Роккингэм округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3909 киши. Болжолдуу аянты - 79.2 км². FIPS коду — 33-09300.
Самнэр (Мэн)
Самнэр (Мэн) (Sumner) — Мэн штатынын Оксфорд округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 854 киши. Болжолдуу аянты - 116.0 км². FIPS коду — 23-75035.
Мария Колесникова
Мария Колесникова – эколог, ишкер, MoveGreen экологиялык уюмдун лидери. Ал Бишкек шаарында төрөлүп, жашайт. Кыргыз-Орус Славян университетинин эл аралык журналистика бөлүмүн аяктаган.
MoveGreen’деги ишмердиги
Мария Колесникова Кыргызстандын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги менен биргеликте айыл жергесинде өзгөчө кырдаал болгон учурда эмне кылуу керектиги жана табият кырсыктарынан келип чыккан тобокелдиктерди азайтуу боюнча элге түшүндүрүү иштерин жүргүзгөн. Долбоордун ийгилиги MoveGreen кыргыз кыймылынын директору болууга жол ачты.
“MoveGreen” Коомдук бирикмеси – Кыргызстандагы жаштардын экологиялык уюму. Анын максаты – экспертиза, ыктыярчылык жана билим берүү аркылуу экологиялык маалымдуулукту жана позитивдүү экологиялык аракеттерди колдоп, аларга дем берүү.
“MoveGreen” Коомдук бирикмеси эки багытта иштейт: ыктыярчылардын кыймылы жана кесипкөй команда. Кесиптик ишмердик жарандык мониторинг, климаттын өзгөрүшү, кырсыктардын тобокелдигин азайтуу, абанын сапаты жана экологиялык билим берүү боюнча долбоорлорго багытталган.
Ыктыярчылардын ишмердиги мектептерде жана университеттерде экологиялык билим берүү программаларын түзүүгө, улуттук сейил бактарда бак-дарак отургузуу өңдүү практикалык иш-чараларды уюштурууга, ошондой эле жалпыга маалымдоо каражаттары жана тренингдер аркылуу экологиялык көйгөйлөр жөнүндө маалымдуулукту жогорулатууга багытталган.
Мария Колесникованын жетекчилиги астында MoveGreen Aba.kg мобилдик тиркемесин ишке киргизген, аны 3000ден ашык адам жүктөп алган. Эми Бишкектин тургундары өз шаарындагы абанын сапаты тууралуу маалыматты алып турушат.
“Бишкектин абасы” долбоору
“МувГрин” Коомдук бирикмеси “Сорос-Кыргызстан” Фондунун колдоосу менен “Бишкектин абасы” долбоорун демилгелеген. “Биздин максат – борбордун абасынын сапаты боюнча изилдөө жүргүзүп, алынган маалыматтарды коомчулуктун арасында жайылтуу. Муну менен жарандар шаардагы абанын булгануу коркунучу жөнүндө кабардар болуп, жергиликтүү бийликтин деңгээлинде бул кырдаалды өзгөртүү үчүн чараларды көрүүгө даяр болушат”, - дейт “МувГрин” Коомдук бирикмесинин директору Мария Колесникова.
Бул үчүн долбоордун алкагында шаймандар сатып алынат, алар “Aba.kg” мобилдик тиркемесинде катуу бөлүкчөлөрдүн жана башка булгоочу заттардын концентрациясын чагылдырып турат. Бул тиркеме “Көк Асман” коомдук фонду менен биргеликте иштелип чыккан. Шаардын ар бир тургуну реалдуу убакыт режиминде шаардагы үч жерден абанын булганышына берилген баа тууралуу маалыматты жана ден соолугуна тийгизген кесепеттерин азайтуу боюнча сунуштамаларды алып турат. Бишкектеги абанын сапаты тууралуу жалпыга жеткиликтүү, ишенимдүү жана өз убагында берилген маалымат адамдын ден соолугун коргоо үчүн, ошондой эле жарандык коомду алардын ден соолугуна коркунуч жараткан тобокелдиктер жөнүндө маалымдап туруу үчүн өтө маанилүү. Жарандык активисттер менен биргеликте борбордогу абанын сапатын жакшыртуу боюнча стратегияны иштеп чыгуу максатында алынган жыйынтыктар тууралуу тиешелүү мекемелер жана кызыкдар тараптар да кабардар болушат. Изилдөөнүн алгачкы жыйынтыктары ноябрда коомчулукка жеткиликтүү болот, ал эми долбоордун өзү 2017-жылдын декабрына чейин созулат”
Сыйлыктары
2018-жылы Мария Колесникова Дмитрий Терешкевич атындагы “Tereshkevich Youth Environmental Award” (Жаштардын экологиялык сыйлыгы) сынагынын жеңүүчүсү болгон
2021-жылдын 7-декабрында Бириккен Улуттар Уюмунун Айлана-чөйрө боюнча программасы – UNEP 2021-жылдын “Жер чемпиондору”  сыйлыгынын жеңүүчүлөрүн жарыялады. Бул – БУУнун айлана-чөйрөнү коргоо жаатындагы эң жогорку сыйлыгы. Кыргызстандык Мария Колесникова “Ишкердин көз карашы” категориясында бул сыйлыктын лауреаты болду.
Медиада
Аны менен бирге Кыргызстандан, Орусиядан, Украинадан жана Грузиядан 15 активист Катовицеде өтүп жаткан БУУнун Эл аралык климат боюнча сүйлөшүүлөрүнө (COP24) катыша албай калышкан. Айрымдарын аэропорттон же вокзалдан артка кайтарышса, башкаларын мейманканадан таап чыгышкан. Поляк бийлиги “коомдук коопсуздук” максатында мындай кадамга барганын жүйө келтирген.
''- Мени Варшавада кармашты, суракка алып, текшерүүдөн кийин “коомдук коопсуздукка коркунуч келтирет” деген жүйө менен артка кайтарып жиберишти, - деди Колесникова. - Польшага эмнеге келгенимди, мени ким чакырганын, мекенимде эмне иш кылаарымды сурашты. Эки сааттан кийин поляк тилиндеги кээ бир документтерге кол койдуруп (өлкөгө кирүүдөн расмий түрдө баш тартуу сыяктуу документ окшойт), учагым 40 мүнөттөн кийин учаарын айтышты. Билбеген тилде кагаздарга кол коюудан баш тарттым, ошондо алар муну виза тарыхыма киргизээрин айтып коркутушту.''
Анын айтымында, Польшанын чек ара кызматынын кызматкерлери экологиялык активисттердин аты-жөнү жазылган айрым тизмелерге шилтеме беришкен
Шилтемелер
Бишкектик активисттер абанын сапатын өлчөй башташат//http://donors.kg/ru/3797-bishkekskie-aktivisty-zajmutsya-zamerami-kachestva-vozdukha
Кыргызстандык Мария Колесникова БУУнун экология жаатындагы сыйлыгын алды//https://kaktus.media/doc/450794_mariia_kolesnikova_iz_kyrgyzstana_polychila_premiu_oon_v_oblasti_ekologii.html
Дмитрий Терешкевич атындагы экологиялык сыйлык: жаңы ысымдар, жаңы долбоорлор//http://cso-central.asia/ekologicheskaya-premiya-imeni-dmitriya-tereshkevicha-novye-imena-novye-proekty/
“Европа бийлигинин пикири боюнча, айрым темаларды көтөрбөй эле коюш керек” - VESTI.KG – Кыргызстандын жаңылыктары//https://vesti.kg/obshchestvo/item/56961-nekotorye-temy-po-mneniyu-evropejskikh-vlastej-podnimat-ne-stoit.html
MoveGreen – Кыргыз Республикасындагы экологиялык уюму http://movegreen.kg/
Гинген-на-Бренце
Гинген-на-Бренце (Giengen an der Brenz) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Хайденхайм районуна кирет.
Мария Колесникова
Шилтемелер
Мария Колесникова: Кыргызстандык активист, эко-кыймылды жетектеп, экологиялык баалуулуктарды үгүттөгөн//https://eca.unwomen.org/ru/news/stories/2020/4/feature-maria-kolesnikova-an-activist-from-kyrgyzstan-leading-the-eco-movement
Гинген-на-Бренце
Калкы - 19 434 киши(2013-ж.). . Аянты - 44,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 35 016. Мэр — Клеменс Шталь.
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Нью Аугуста (Миссисипи)
Нью Аугуста (Миссисипи) (New Augusta) — Миссисипи штатынын Perry округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 715 киши. Болжолдуу аянты - 13.7 км². FIPS коду — 28-51040.
Дитвайлер
Дитвайлер (Dittweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кузель районуна кирет.
Калкы - 892 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,63 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 36 016. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Вебер.
Шылуун мөңгүсү
Шылуун мөңгүсү — Борбордук Теңир-Тоодогу өрөөн тибиндеги мөңгү.
Сары-Жаз кырка тоосунун түндүк капталында. Сарыжаз суусунун куймасы шылуундун төрүнөн орун алган. Уз. 4,9 км, аянты 5,3 км2. Башы деңиз деңг. 4800 м, этеги 3560 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4000 м. Абляция облусунун аянты 2,4 км2. Фирн талаасы кенен аймакты ээлеген куралуу облусуна ээ. Мөңгүдөн Шылуун суусу башталып, Сарыжазга сол тараптан куят.
Усман (Благовар району, Башкыртстан)
Усман — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Танов айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 60 киши. Почта индекси — 452732, ОКАТО коду — 80214828007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Цөшен
Цөшен (Zöschen) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Мерзебург-Кверфурт районуна кирет.
Султанов Жумгалбек Калдарбекович
Султанов Жумгалбек Калдарбекович (11. 9. 1973-ж. туулган, Кызыл-Ой кыштагы) - милициянын майору.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Пуллороз
Пуллороз (Pullorosis), жугуштуу ак чычкак – тооктор түркүмүндөгү куштардын жугуштуу ылаңы. Ылаң балапандардын ичегисин, паренхималуу органдарын жабыркатат, септицемияга дуушар кылат, ал эми жетилген куштардын энелик безинин ишин бузат. Пуллороз дүйнөдөгү бардык мамлекеттерде, ошондой эле Кыргызстанда да кездешет. Пуллорозду Salmonella gallinarum жана Salmonella pullorum сальмонеллалары козгойт. Ылаңга куштардын ар кыл түрлөрү туруктуурак, бирок тоок менен күрп, ошондой эле көбүнчө эт тукумундагы балапандар тезирээк ылаңдай турганы аныкталган. Сууда сүзүүчү куштар ылаңга туруктуу. пуллороздун катуу кармаган формасы 5–7 күндүк балапандарда катуу башталат. Ылаң негизинен алиментардык жол менен жугат. Жашыруун (букма) мезгили 1–6 күнгө созулат. Ылаң катуу кармаган жана өнөкөт формада өтөт. Ылаңда тамак сиңирүү органдарынын иши бузулат, чычкактайт. Ылаң чоң тоокто тымызын формада өтүп, кез-кезде ичи өтөт, таажысы көгөрөт, мындай мезгилде жумуртка туушу 50–60%ке төмөндөйт. Жумуртка туучу тоокто негизинен энелик без жана тукумдук түтүкчө сезгенет. Ылаңга диагноз эпизоотологиялык маалыматтардын, мүнөздүү клиникалык белгилердин жана патанатикалык өзгөрүүлөрдүн негизинде коюлат. Ылаңдын таралышынын алдын алууда ылаңдуу куштар жок кылынат, калган шектүү, соо куштарды дарылоо жүргүзүлөт. Пуллорозго каршы атайын каражаттар, вакцина жок, ошондуктан антимикробдук дары-дармектер (сульфаниламиддер, нитрофурандар, антибиотиктер) сунуш кылынат. Алдын алуу жана күрөшүүдө инкубацияда пуллороз менен ылаңдабаган тооктон алынган сапаттуу жумурткаларды колдонуу зарыл. Жумурткадан чыккан балапандар 6 сааттан кечиктирилбей канаттуулар фермасына жөнөтүлүүгө тийиш.
Рөслау
Рөслау (Röslau) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Франкония административдик округуна карайт. Вунзидель-Фихтель районуна кирет.
Патрик Стүарт
Сэр Патрик Стүарт (Patrick Stewart;1940-жылдын 13-июлунда туулган) - англиялык актер. Ал теледеги, театрдагы жана кинодогу чыгармачылыгына алтымыш жылдык өмүрүн арнаган.
Рөслау
Калкы - 2266 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,83 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 79 145. Муниципалитеттин башчысы — Геральд Шаде.
Патрик Стүарт
Актер королдук Шекспир труппасында узак жылдар бою иштеп, 1979-жылы "West End" театрында коюлган "Антоний жана Клеопатра" (англ. Antony and Cleopatra ) тасмасындагы ролу үчүн "Экинчи пландагы мыкты актер" номинациясында Лоуренс Оливье атындагы сыйлыкты алган. П. Стүарттын алгачкы негизги ролдору 1970-жылдардын ортосунда Би-би-си каналында көрсөтүлгөн "Хедда" (англ. Hedda) жана "Мен, Клавдий» (англ. «I, Claudius») сыяктуу телесериалдарга жана тасмаларге таандык.
1980-жылдары актер америкалык телесериалдарга жана тасмаларге тартылган. Ал "Жылдыздуу жол: кийинки муун" (англ. Star Trek: The Next Generation) тасмасында капитан Жан-Люк Пикардын ролун аткарган, андан кийинки "Белгисиз адамдар" (англ. X-Men) тасмасында профессор Чарльз Ксавьердин, "Блант сүйлөйт" (англ. Blunt Talk) тасмасында Уолтер Бланттын ролун аткарган. П. Стүарт "Америкалык атаке" (англ. American Dad) мультсериалында ЦРУнун директорунун орун басары Эйвери Баллоктун үнүн коштогон. Ал бир нече жолу "Алтын глобус", "Эмми", АКШнын киноактерлор Гильдиясынын жана "Сатурн" сыйлыктарына талапкер болгон. Актер королдук Шекспир труппасында эмгектенүүнү улантып, 2008-жылы "West End" театрында коюлган "Гамлет" (англ. Hamlet) драмасында Падыша Клавдийдин ролу ага экинчи ирет Лоуренс Оливье атындагы театр сыйлыгын алып келген.
1993-жылы, TV Guide телеканалы П. Стүартка 1980-жылдын "Эң мыкты актер" деген наамды ыйгарган Ал 1996-жылдын 16-декабрында "Голливуд атак-даңк аллеясынын жылдызы" ( Hollywood Walk of Fame) наамы ыйгарылган. 2010-жылы, Улуу Британиянын канышасы Елизавета Экинчи тарабынан актерго рыцардык титул ыйгарылган..
Кутейба ибн Муслим
Кутейба ибн Муслим ал-Бахили Абу Хафс (668 — 715) — араб аскер кол башчысы.
Кыскача таржымакалы
Кутейба ибн Муслим ал-Бахили Абу Хафс (668—715) Ирактын Басра аймагында араптардын бахили уруусунун өкүлүнүн үй-бүлөсүндө туулган. Ирактын бийлөөчүсү Хаджаж ибн Юсуф аны 704-жылы борбору Мерв (азыркы Мары) шаары болгон Хорасан аймагынын башчысы (наместниги) кылып дайындаган. Кутейба аймак калкы ислам динин кабыл алуусу үчүн зомбулук аскердик аракеттерге барган.
Фарсылар менен Аму дарыясынынын оң жээгиндеги түрктөрдүн көп жылдык кагылышууларынан пайдаланып, Кутейба 705-жылы Балхты (азыркы Ооганстандагы Мазари-Шариф шаары), 706—09-жылдары Букара шаарын, 710—12-жылдары Самарканд жана Хорезмди, 712-жылы Фергананын батышын басып алган.
713-жылы Кашкарды каратуу аракети майнапсыз болгон. Ал эми 715-жылы өз тарапташтарынын Омейяддардын халифи Сулайман бен Абдал Маликти багындыруу аракеттери ишке ашпай калып, каршылаштары болгон араптардын колбашчылары тарабынан ошол эле 715-жылы Фергана аймагында (так жери белгисиз) кутумда өлтүрүлгөн.
Кутейбанын баскынчылыгына каршы күрөштө Зеравшандагы Согду падышалыгына Түргөш каганаты колдоо көрсөтүп келген.
Энурез
Энурез - түнкүсүн заараны кармай албоо менен мүнөздөлгөн оору. Көбүнчө жаш балдарда кездешет. Анын пайда болушуна уктап жатканда табарсыкка таасир тийгизүүчү шарттуу рефлекстин болбой калышы роль ойнойт. Анда рефлекстин бузулушуна нерв системасынын функциялык жана органикалык оорулары, баланы тарбиялоодогу кемчиликтер, баланын катуу коркушу, чочушу, кайгыруу жана кээ бир жугуштуу оорулар себеп болот. Энурезди дарылоодо баланы ар дайым бир мезгилде түнкү уйкусунан ойготуп заара кылдыруу туура тамактандыруу, психотерапия, физиотерапия ж. б. колдонулат.
Механизм
Эки физикалык функция түнкү заара чыгарууну кармай албай калуудан сактайт. Биринчиси – түн ичинде заара чыгарууну азайтуучу гормон. Экинчиси – толгон табарсык менен ойгонуу мүмкүнчүлүгү. Буга таасир эткен кандайдыр бир тукум куума факторлор бар окшойт. Биринчиси – гормоналдык цикл, ал организмде заара бөлүп чыгарууну азайтат. Күн сайын күн батканга жакын организм антидиуретикалык гормондун (ошондой эле аргинин-вазопрессин же АВП катары белгилүү) бир мүнөттүк бөлүп чыгаруусун ажыратат. Бул гормондордун мындай жогорулашы бөйрөктүн түн ичинде заара бөлүп чыгаруусун азайтып, табарсык таңга чейин толуп кетпейт. Бул гормоналдык цикл төрөлгөндө болбойт. Көпчүлүк балдарда бул эки жаштан алты жашка чейинки куракта өнүгөт, а башкаларында — алтыдан жыныстык жетилүүнүн аягына чейин, жана кээ бирлеринде такыр болбойт. Адамдарга кургак бойдон калууга жардам берген экинчи жөндөм — бул табарсыгы толгону менен ойгонуу. Бул жөндөм вазопрессин гормону менен бирдей курак аралыгында өнүгөт, бирок бул гормоналдык циклден тышкары өзүнчө. Бул бузуулардын көптөгөн классификациялары бар, ар бир учурдун өзгөчөлүктөрүн чагылдырган ар кандай даражада. Кадимки өнүгүү процесси бир жана эки жаштагы балдардын табарсыгынын чоңоюп, табарсыктын толушун сезе башташы менен башталат. Эки жана үч жаштагы балдар күн бою кургак кала баштайт. Төрт жана беш жаштагы балдарда заара чыгарууну башкаруунун чоңдордой үлгүлөрү пайда болуп, түн ичинде кургак бойдон кала башташат.
Щуровский мөңгүсү
Щуровский мөңгүсү — Түркстан кырка тоосунун түн. капталындагы татаал өрөөн тибиндеги мөңгү.
Каравшин суусунун алабынан орун алган. Уз. 11,6 км, аянты 21,4 км2. Башы деңиз деңг. 5340 м, этеги 3280 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 3940 м. Абляция облусунун аянты 11,5 км2, анын 2,2 км2 морена чөкмөлөрү м-н капталган. Куралуу облусу така сымал ийилген кенен төрдү ээлеп жатат. 1950-жылдан мөңгү тартылууда. Мөңгүдөн Каравшин суусунун оң курамы Жиптик суусу башталат.
Энтомология
Энтомология (гр. entoma - курт-кумурска жана ...логия) - зоологиянын курт-кумурскаларды изилдөөчү тармагы. Ал курт-кумурскалардын түзүлүшүн, тиричилик аракетин, жеке өөрчүүсүн жана эволюциясын, көп түрдүүлүгүн, жер жүзүнө таралышын, айлана-чөйрө менен өз ара аракетин ж. б. изилдейт. Андан тышкары айыл чарба өсүмдүктөрүнө, токойго, зыян келтирген мите, кан соргуч, өсүмдүк, жаныбар жана адамдын оорусун козгогуч ж. б. курт-кумурскаларды изилдөөчү бөлүктөрү бар. Алар айыл чарбалык, медициналык, токой, вет. болуп бөлүнөт. Энтомологиялык изилдөөлер КРдин УИАсында, КАЧИнин, КМУнун кафедраларында жүргүзүлөт. Кыргызстанда Энтомологиянын өнүгүшүнө С. Касиев, Э. Коңурбаев, К. Ибраимова ж. б. салым кошкон.
Волосова
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Алжирликтер
Алжирликтер — араб эли. Алжирдин негизги калкы. Саны 32 млн адам. Басымдуу көпчүлүгү Алжирдин түндүгүндө, башкача айтканда Атлас тоолору менен Жер ортолук деңиз жээгинин ортосунда, жашайт (бул 1/6 өлкөнүн территориясы).
Тил
Мамлекет тили араб тили, анын адабий түрүндө. Бирок алжирликтердин көбү араб тилинин алжир диалектинде сүйлөйт. Андан тышкары Алжирде француз тили да кеңири таралган (11,2 млн адам француз тилин билет). Кээ бирлери жергиликтүү бербер тилдеринде сүйлөшөт.
Дин
Исламдын сүннөт багытынын маликит мазхабын тутушат.
Тарых
Алгач Алжирди бербер тилинде сүйлөгөн уруулар жашаган. Алар 4000 жыл мурун Азиядан бул жакка көчүп келишкен. Арабдар 7—8-кылымдарда исламдык басып алуулар жана 11—13-кылымдарда көчмөндөрдүн миграциясы мезгилинде Алжирдин аймагына отурукташкан. Отурукташкандардын эки толкунунун автохтондук калк менен аралашуусу маданий өнүгүүсүндө араб элементи басымдуу роль ойногон араб-бербер этникалык тобунун пайда болушуна алып келген. Этностун калыптанышына берберлерден тышкары карфаген, рим, вандал, алан жана византиялык калктын калдыктары, андалузия (испан) маврлары, түрктөр, "гинауа" (Батыш Африканын негрлери), француздар да катышкан. Алжир коомунун негизги этникалык чакан тобу катары берберлер өлкөнүн турмушунда маанилүү роль ойношот. Берберлер өлкөнүн калкынын 1/5 бөлүгүн түзөт.
Чарбалык иштер
Негизги салттуу кесиби — айдоо жер чарбасы (буудай, арпа, цитрустар, жүзүм, оливкалар, финиктер ж.б.). Кой жана төө чарбалары кеңири таралган. Жыйноочулук (альфа чөп жана тыгын дарактарын кабыгын чогултуу). 19-кылымда тоо-кен өнөр жайы, 20-кылымдын орто ченинде мунай жана газ өндүрүшү пайда болгон.
Турак жай
Алжирликтердин көбү шаарларда жашашат. Алжирликтердин салттуу турак жайларынын түрлөрү ар түрдүү. Жашаган районуна жараша, бул таш, жыгач же сокмо имараттар. Көчмөндөрдүн чатырлары бар.
Кийим
Эркектер үчүн кенен кебез же жүн көйнөк — джеллаба, кең шым, саймалуу жилет жана кафтан. Баш кийим — кызыл кийиз феска — тарбуш же шешиа. Аялдар үчүн — саймалуу кенен көйнөк (гандура), пахта кездемелеринен, жибектен же баркыттан тигилген кафтандар. Бут кийим — сандалдар, булгаары же кездемеден жасалган учтуу тумшук, аркасы жок бабуштар, же оор собаттар.
Тамак-аш
Салттуу тамак-ашка жалпы араб элдеринин (токочтор, куурулган-мешви, шакшука, түрдүү соустар), ошондой эле бербер жана африкалык тектүү тамактары (кускус, тажин ж.б.).
Маданият
Алжирликтердин фольклору берберлердин жана Андалусия мусулмандарынын олуттуу таасирин башынан өткөргөн. Салттуу музыкалык искусстводо башка араб өлкөлөрүндө белгилүү аспаптар – уд, ребаб, канун, урма (бендира ж.б.) аспаптар да колдонулат.
Булактар
Сахарави
Ханкок (Массачусетс)
Калкы - 717 киши. Болжолдуу аянты - 92.6 км². FIPS коду — 25-28180.
Өсүмдүк (өсүмдүктөр дүйнөсүнүн объектиси катары)
Өсүмдүк (өсүмдүктөр дүйнөсүнүн объектиси катары) – күндүн кубаттуулугун пайдалануу менен, органикалык эмес кошулмалардан органикалык заттарды чаңдаштырууга жөндөмдүү жакындашуусуз тукумдоо, уруктар жана вегетативдик бөлүкчөлөр аркылуу көбөйүүчү (козукарын, эңилчек, балыр, гүлсүз өсүмдүктөр) организмдер.
Энтомоздор
Энтомоздор (гр. entoma - курт-кумурска) - малдын мите чымын-чиркейлер пайда кылуучу ылаңдары. Энтомоздор ылаңдарына жылкы жана эшек гастрофилёзу (ылаңды окуранын личинкалары козгойт), уйдун гиподерматозу, түндүк бугунун эдемагенозу, эчкинин кривеллиозу, койдун эстрозу ж. б. Энтомоздор малды алсыздандырат жана өлүмгө учуратат. Ылаңды вет. энтомология изилдейт. Энтомоздор мал чарбасы жана тери-булгаары өнөр жайына көп зыян келтирет.
Мармара бөлгөсү
Мармара бөлгөсү (Marmara Bölgesi) — Түркиянын эң Батыш географиялык (статистикалык) бөлгөсү.
Европа менен Азияда бир убакта жайгашкан. Үч деңизге (Мармара, Кара жана Эге) жана эки кысыкка (Босфор жана Чанаккале) жанаша турган 11 илди камтыйт. Бөлгөсүнүн борбору - Ыстанбул шаары.
Корунна
Корунна (Corunna) — Мичиган штатынын Shiawassee округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3381 киши. Болжолдуу аянты - 8.1 км². FIPS коду — 26-18300.
Чокио (Миннесота)
Чокио (Миннесота) (Chokio) — Миннесота штатынын Stevens округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 400 киши. Болжолдуу аянты - 1.3 км². FIPS коду — 27-11440.
Хөбек
Калкы - 687 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 19,4 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 54 010. Муниципалитеттин башчысы — Ульрих Брюникке.
Өсүмдүк материалы
Өсүмдүк материалы – сортторду кайра өндүрүүдөн башка максаттарда пайдаланылуучу өсүмдүк же анын бөлүкчөсү.
Кантэрбюри (Нү-Гэмпшир)
Кантэрбюри (Нү-Гэмпшир) (Canterbury) — Нү-Гэмпшир штатынын Мерримак округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2352 киши. Болжолдуу аянты - 115.0 км². FIPS коду — 33-09860.
Прескю Айсл (Мэн)
Прескю Айсл (Мэн) (Presque Isle) — Мэн штатынын Арустук округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 9 692 киши. Болжолдуу аянты - 200.9 км². FIPS коду — 23-60825.
Кутикула
Кутикула (лат. cuticula — кабык) — жаныбарда эпителий тканынын үстүнөн каптап турган клеткасыз тыгыз түзүлүш. Омурткасыз жандыкта бир катмарлуу каптагыч эпителий — гиподермадан пайда болот да, негизинен коргонуу жана таяныч кызматын аткарат. Муунак буттууларда катып калып, өсүү мезгилинде түлөп түшөт. Кутикуланын курамына минерал заттар, белоктор, хитин жана суу өткөрбөгөн липиддер кирет. Кабырчыктар, чачтар, кылдар, калкандар Кутикуладан келип чыккан. Кутикулада ферменттердин болушу кээ бир ички органдардын ишине жардам берет. Өсүмдүк кутикуласы — жер үстүндөгү бөлүгүнүн бардыгын (жалбырак, бутак, жемишин ж. б.) каптап турган май сымал катмар — кутин. Ал өсүмдүккө зыян келтире турган сырткы таасирден сактайт. Кутин эпидермис клеткалары менен синтезделип сыртка чыгат. Кутикула менен кутиндин комплекси целлюлозага кирип, пектин, кутин, мом ж. б. менен бирдикте катмарлуу түзүлүштү пайда кылат.
Бразилия карнавалы
Бразилия карнавалы (Carnaval do Brasil) — Бразилияда ар жыл сайын өтүүчү фестиваль, майрам Пасхага чейин кырк күн калганда жана улуу посттун башталышында белгиленет.
Тарыхы
Февралда Бразилияда 4 күн, 4 түнгө созулган карнавал өтөт. Карнавалдын келип чыгышына бир нече көз караш бар. Алардын ичинен чындыкка жакыныраагын карасак, анда «европалыктар карнавалды грек маданиятынан мураска алышкан» деп айтылат. Көрсө, гректер шарап Кудайы Бахуска арнап майрам уюштурушчу экен. Ал эми Бразилияга майрамдык көчө жүрүштү 16-кылымда португалиялыктар алып келген. Кийинчерээк өлкөгө келип жашап калган африкалыктардын таасиринен майрамдык тамаша байып, өзгөрүлгөн. Бразилияда карнавал көбүнчө 8-15-февраль аралыгында өтөт. Бирок, эл 17сине чейин майрамдай берет. Бул мезгилде Бразилияда жай айы өкүм сүрөт. “Карнавал” деген сөздү латын тилинен которгондо “дене менен коштошуу” дегенди билдирет. Башкача айтканда, улуу пост башталаар алдындагы көңүл ачуудагы мүмкүнчүлүк деп түшүнсөк болот. Февралда Рио-де-Жанейрого дүйнөнүн түркүн бөлүгүнөн 300 миңден ашык туристтин келиши күтүлөт.
Карнавал кандайча өтөт?
Карнавал Бразилия шаарларынын тургундарынын ичинен эң толук эркектердин бирөөсүн Момо королу кылып шайлоодон башталат. Анын салмагы 140 килограммдан ашык болушу шарт. Момо королу карнавал учурундагы 200дөн ашык конкурс, балга, анан албетте, негизгиси, 14 бий мектеби жарыша турган Самбодромдо өтүлө турган бий конкурсуна катышуусу зарыл. Карнавалдын салтанаттуу ачылышында шаардын мэри Момо королуна Рио-де-Жанейро шаарынын символикалуу ачкычын тапшырат. Момо королу 4 күн бою шаардын кожоюну болуп калат. Андыктан, анын биринчи указы карнавалды баштоого буйрук берүү болот. Майрамдык жүрүштү эң мыкты 6 самбо мектеби баштайт. Анын артынан ар биринде катышуучулары 3-5 миңге чейин жетүүчү Жогорку лигадагы 14 бий мектеби Самбодромду көздөй бет алышат. Бир эле бий мектебинин катышуучуларынын тизмеги жарым чакырымга чейин созулуп, Самбодромго жетүү үчүн 1 саат керектелет. 14 бий мектебинин мүчөлөрү дээрлик 2 түн өз өнөрлөрүн көрсөтүшөт. Тактап айтканда, ар бир мектеп карнавал үчүн бир жыл бою даярдаган бий, музыка менен коштолгон спектаклдерин аткарышат. Алардын өнөрүн баалап, таразалоону атайын комиссия моюнуна алат. Алар барабандардын ыргагына жараша жүрүш жасоонун сапатына, костюмдарга, бийдин обонуна карашат. Карнавалдык кийимдер дээрлик ачык көрүнүштө болуп, кооздолуп боёлгон канаттар жана башкалар менен шөкөттөлөт. Айрым кийимдердин салмагы 10 килограммга чейин жетет. Жасалгаланган машиналар кыбырап жылып, өзүндөгү 4-5 кабат болуп металл, жыгач, папье-машеден жасалган конструкцияны ташууга аргасыз. Андагы бардык кабаттарда ичке темирлерди кармап бийлеген самбачылар болот. Бий барабан, гитара, кавакиньо жана башка мызыкалык аспаптар менен коштолот. Майрамдык жүрүштөгү ак майка, ак панамачан эркектер түрткөн арабалардын биринен жасалган ажыдаарды (же үйлөмө) көрүүгө болсо, экинчисинен канатын жайган чоң кушту көрүүгө болот. Карнавал учурунда шаардын түрдүү райондорунда 200дөн ашык бал өтөт. Майрамдоо, самба бийин бийлөө атүгүл пляждарды да өз кучагына камтыйт. Өткөзүлө турган балдардын ичинен эң белгилүүсү Копакабан сарайындагы бал. Ага актёрлор, белдүү саясатчылар, футбол жылдыздары, моделдер катышат. Ошентип, Рио-де-Жанейронун бардык жеринде самба бийленип, көңүл көтөрүүчү суусундуктар ичилип, ырлар ырдалат.
Билет баасы
Карнавалдын билети арзан эмес. Орточо эсеп менен 150-200 евро. Бирок, майрам башталганда билет кымбаттап, 1000-2000 еврого дейре чыгып кетет. Билет жетпей калгандар карнавалды көчөдөн көрүүгө аргасыз болушат.
Самбодром
Самбодром (бий аянты) 1984-жылы курулган. Узундугу 700 метр, туурасы 13 метр. Анда 70 миң адам сыят. 40 миң орун стол, креслосу менен жабдылган. Трибунадагы жөнөкөй орун 300, ал эми кресло, столдуу орун 600, VIP-ложа 1000 доллар турат. Самба бийи боюнча конкурс дал ушул аянтта өтөт.
Гневиц
Гневиц (Gnewitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Доберан районуна кирет.
Калкы - 221 киши(2013-ж.). . Аянты - 10,09 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 51 021. Муниципалитеттин башчысы — Франк Барник.
Ысык-Ата мөңгүлөрү
Ысык-Ата мөңгүлөрү — Кыргыз Алатоосунун түн. капталында жанаша жайгашкан чуңкурчак тибиндеги эки мөңгү.
Чүй дарыясынын сол куймасы Ысыката суусунун төрүнөн орун алган. Чыгыш Ысык-Ата мөңгүсүнүн уз. 3,8 км, аянты 4,8 км2. Башы деңиз деңг. 4280 м, этеги 354 0 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 3800 м. Абляция облусунун аянты 3,0 км2. Батыш Ысык-Ата мөңгүсүнүн уз. 3,0 км, аянты 3,6 км2. Башы деңиз деңг. 4280 м, этеги 3480 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 3830 м. Абляция облусунун аянты 2,2 км2. Ы. м-нүн «тилдери» моренанын астында жатат. Мөңгүлөрдөн Ысыката суусу башталат.
Нью Хоулка (Миссисипи)
Нью Хоулка (Миссисипи) (New Houlka) — Миссисипи штатынын Chickasaw округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 710 киши. Болжолдуу аянты - 3.2 км². FIPS коду — 28-51420.
Султаннасирова Сатина
Султаннасирова Сатина (1. 3. 1954-ж. туулган, Көкөмерен кыштагы) - саламаттыкты сактоонун ардактуу кызматкери, фармацевт.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Энзоотия
Энзоотия (гр. еп - да, дагы, zoon - жаныбар) - эпизоотия процесстетиринин өтүшүнүн орточо күчү; чакан аймакта (фермада, чарбада) малдын анча көп эмес процентинин ылаңга чалдыгышы жана башка чарбага таралуу коркунучу чектелүү экендиги жөнүндө түшүнүк. Кыргызстандын шартында Энзоотия түрүндө өтүүчү ыландарга кара жама, кара аксак, кежең, кутурма, листериоз, диплококкоз, сибирь кулгунасы, бруцеллёз, пастереллёз, колибактериоз, сальмонеллёз ж. б.
Жаред Лето
Жаред Жозеф Лето (Jared Joseph Leto;/ lɛtoʊ /; 1971-жылы 26-декабрда туулган) - америкалык актер, ырчы, акын, жана режиссер. 1990-жылдардын башында теледе таанылып, "Менин аялым" (англ. My So-Called Life, 1994) телесериалындагы ролу менен көрүүчүлөрдун назарына түшкөн. Анын кинодогу алгачкы ролу "Курак төшөк" (англ. How to Make an American Quilt, 1995) тасмасына таандык. Андан соң актер "Префонтейн" (англ. Prefontaine, 1997) тасмасындагы эмгеги жогору баага татыктуу болгон. Лето " Ичке кызыл сызык" (англ. The Thin Red Line, 1998), "Балбандар клубу" (англ. Fight Club, 1999) жана "Америкалык жинди" (англ. American Psycho, 2000) тасмаларында экинчи пландагы ролду ойносо, "Шаардагы уламыштар" (англ. Urban Legend, 1998) тасмасында башкы ролду аткарган. "Кыялдарга реквием" (англ. Requiem for a Dream, 2000) тасмасындагы Гэрри Голдфарбдын ролу көрүүчүлөрдүн купулуна толгон. Актер "Коркунуч бөлмөсү" (англ. Panic Room (2002), "Александр" (англ. Alexander, 2004), "Согуш мырзасы" (англ. Lord of War, 2005), "Жалгыз жүрөктөр" (англ. Lonely Hearts, 2006), "27-бөлүм" (англ. Chapter 27, 2007) жана " "Эч ким мырза" (англ. Mr. Nobody, 2009) тасмаларына тартылган. 2012-жылы Ж.Лето "Артефакт" (англ. Artifact) даректүү тасмасын тарткан. 2016-жылы актер "Өзүн-өзү өлтүргөндөрдүн тобу" (англ. Suicide Squad) тасмасында ойногон.
Актер "Далластагы сатып алуучулардын клубу" (англ. Dallas Buyers Club, 2013) тасмасындагы оюну үчүн "Оскар" сыйлыгына, "Алтын глобус" сыйлыгына, АКШ киноактерлор Гильдиясынын "Экинчи пландагы эң мыкты актер" номинациясына ээ болгон. Ж. Лето өзүнүн ролдорун дайым терең талдайт жана чын көңүлдөн ойногон ыкмасы менен элдин эсинде калган Актер өзүнүн ар бир каарманын жашоосунда кино тартылып бүткүчө кала берет жана керек болсо саламаттыгына залал келген учурда дагы уланта берүүчү сапатка эгедер Ошондой эле Ж.Лето өзүнүн ролдорун кылдаттык менен тандайт.
Мюльберг (Тюрингия)
Мюльберг (Тюрингия) (Mühlberg (Thüringen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Гота районуна кирет.
Калкы - 1327 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 22,48 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 67 048. Муниципалитеттин башчысы — Карстен Ульрих.
Чатра (Благовар району, Башкыртстан)
Чатра — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Танов айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 116 киши. Почта индекси — 452745, ОКАТО коду — 80214828008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Медина
Шаар 7-кылымдан – мусулмандардын зыяратка келүүчү 2-ыйык жайы (Мекеден кийин). Биздин заманга чейинки 6-кылымдан Ясриб деген ат менен белгилүү. Мединага 622-жылы Мекеден ислам динин негиздеген Мухаммед көчүп келип, мусулмандар жамаатын түзгөн. 622–32-жылдары аралыгында ислам өз алдынча дин болуп, алгачкы мечит курулган. 632–56-жылдары Араб халифатынын борбору. 10-кылымдан Египет династиясынын, 1571–1919-жылдары Осмон империясынын сурагында, 1919–24-жылдары Хижаз королдугунун, 1932-жылдан Сауд Арабиясынын курамында. Архитектура эстеликтери исламдын тарыхы менен байланыштуу. Медина алгач таш коргон менен курчалып, 4 дарбазасы болсо, кийинчерээк ал 8ге жеткен. Анда Мухаммеддин күмбөзү жана Чоң мечит (Мухаммеддин үйүнүн ордуна тургузулуп, бир нече жолу оңдолгон; 7-, 8-, 19-кылым), Каср-Азим сепил-ак сарайынын калдыгы (7-кылым), 19–20-кылымдын курулуштары, мечиттер (анын ичинде Гамама, жер-суу тайып сыйынуучу жерде; Микат) сакталган.
Пайгамбардын мечит комплексинин заманбап көрүнүшү тик бурчтуу. Ал бир нече бөлүктөн (аянты 165 миң м2), 10 минареттен (анын ичинде 6оонун бийиктиги 99 м) жана Куран музейинен [жер алдында 2 ярустан туруп, гусул (дараат) алуучу ж. б. жайлары жайгашкан] турат. 20-кылымдын аягы – 21-кылымдын башынан шаарды жашылдандыруу жана жакшыртуу иштери чоң масштабда жүрүүдө. Ири соода борборлору, асфальт жолдор курулду. Университеттер (анын ичинде Ислам, Тайба), король китепканасы, музей комплекси (анын ичинде бизнес-борбор ж. б.), парк бар. Туризм (жыл сайын бир млндон ашык адам зыяратка келет) өнүккөн.
Өсүмдүктөр дүйнөсү
Өсүмдүктөр дүйнөсү (өсүмдүктөр) – жер бетинде же анын айрым аймактарында өсүп турган, алардын саны жана өсүмдүктөрдүн артүркүн топтору, алардын аймактары, түзүмү жана өнүгүүсү, ошондой эле өсүмдүктөрдүн жашоо тариздери менен мүнөздөлгөн, табигый курамы, түзүмү, абалы жана мааниси аркыл, жаралуу мезгили артүркүн жана фитоценогенездин арбашка бөлүмдөрүнө бириктирилген өсүмдүктөрдүн же өсүмдүк түркүмдөрүнүн жыйындысы.
Дитрихинген
Дитрихинген (Dietrichingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк-Батыш Пфальц районуна кирет.
Калкы - 388 киши(2013-ж.). . Аянты - 9,38 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 40 208. Муниципалитеттин башчысы — Герд Цалер.
Пуна
Пуна – Индиянын батышындагы шаар. Декан бөксө тоосунун батышында, деңиз деңгээлинен 560 м бийиктикте жайгашкан. Махараштра штатында. Калкы 2,6 млн (2010). Автомобиль кураштыруу (мотоцикл) өнүккөн. Келкара музейи (Индиянын салттуу искусство буюмдары коюлган). Текстиль, тамак-аш, машина куруу, булгаары-бут кийим, химия өнөр жай ишканалары иштейт. Өлкөнүн жогорку технологиялуу өндүрүшүнүн борбору. Пунага жакын жерде антибиотик заводу бар. Ага-хан ак сарайы, Паталешвар храмы, орто кылымга таандык Шанвар-Петх чебинин калдыктары сакталган.
Экидаван мөңгүсү
Экидаван мөңгүсү — Алай кырка тоосунун түн. капталында жайгашкан татаал өрөөн тибиндеги мөңгү.
Дарбазачы (футбол)
Дарбазачы (голкипер, goalkeeper деген англис сөзүнөн) — футболдо дарбазаны сактаган оюнчу. Дарбазачынын негизги максаты - каршылаш команданын оюнчуларына гол киргизбей, дарбазаны сактоо. Көбүнчө дарбазадан алыс эмес жерде, дарбазачынын сызыгынан ашпай ойнойт.
Кол менен ойноо
Дарбазачы башка оюнчулардан айырмаланып, өзүнүн чийилген талаасында колу менен топту кармап, тосуп, башкаларга колу менен ыргытып пас бере алат. Ал эми ал зонадан сырткары чыкса, кадимки оюнчулардай эле топту кармабайт, кармаса же колуна тийип кала турган болсо, эреже бузулган болот.
Экипировкасы
Дарбазачынын формасы башка оюнчулардан айырмаланып, башка өңдө болот, жана көбүнчө дарбазачылар 1 деген же 13 деген номерди алышат. Колуна кол кап(перчатки) кийишет, ал топту кармаганга ылайыкталган жана соккунун күчүн азайтуу, манжалардын чыгып кетишинен сактоо ж.б. касиеттерге ээ. Футболдо кол капсыз деле ойносо болот, бирок бардык дарбазачылар коопсуздук үчүн кийишет. Биринчи жолу кол кап кийген дарбазачы болуп аргентиналык Амадео Кариссо болгон.
Дарбазачыны алмаштыруу
Оюнда дарбазычыны алмаштырууга болот. Командалык резерв боюнча 3 дарбазачы болот. Бирок дарбазачы жаракат алып калганда же эреже бузуп, талаадан кеткенде калыска билдиргенден кийин катардагы оюнчу деле дарбазачынын ролун аткара алат. Катардагы оюнчу пенальтини да тоскон учурлар болгон.
Гинген-на-Фильсе
Калкы - 4289 киши(2013-ж.). . Аянты - 10,01 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 17 025. Мэр — Лотар Шобер.
Кутманбеков Абдрасул
Кутманбеков Абдрасул [1938-жылы туулган, Талас облусу, Ленинполь (азыркы Бакай-Ата) району, 1-май айылы] — медицина илимдеринин доктору (2002). Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген врачы (2000). КММИни (1965), ошол эле жерде аспирантураны (1974) бүтүргөн. Райондук ооруканада фельдшер, Кызыл-Кыя шаарында мед. окуу жайда мугалим, Бишкектеги №2 ШКОдо хирург-врач, КММАда ассистент, доцент болуп иштеген. Кыргыз УХБда сектор башчы, 2000-жылдан улук илимий кызматкер. 70тен ашык илимий эмгеги, анын ичинде 1 монография, 4 окууусулдук колдонмосу бар. Эмгектери: Комплексное определение метода и срока лечения гастродуоденальных кровотечениях язвенной этиологии. Б., 1999; Степень обсемененности толстого кишечника в послеоперационном периоде у больных с осложненными формами язвенной болезни желудка и двенадцатиперстной кишки. Б., 2001.
Султангазиев Аскарбек
Султангазиев Аскарбек (15. 10. 1935-ж. туулган, Суусамыр өрөөнү, Кызыл-Ой кыштагы) - мамлекеттик сыйлыктын лауреаты (1978).
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
9-май
9-май - жылдын 129-күнү(Григориан календары боюнча), жыл аягына чейин 236 күн калат.
Майрамдар
,, , , , Беларусия, Молдова, Армения, , Грузия, , - Жеңиш күнү. - Эскерүү күнү.
Ханоувэ (Массачусетс)
Ханоувэ (Массачусетс) (Hanover) — Массачусетс штатынын Плимаус (Plymouth) округуна караган АКШ шаары.
9-май
Майрамдар
- Экинчи Дүйнөлүк согушта фашизмди жеңүү күнү.
Ханоувэ (Массачусетс)
Калкы - 13 164 киши. Болжолдуу аянты - 40.7 км². FIPS коду — 25-28285.
9-май
Майрамдар
- Гельголандык салгылашуу.
- Индейлер күнү, Мугалимдер күнү.
Энергиянын сакталуу мыйзамы
Энергиянын сакталуу мыйзамы ― табияттын негизги жана жалпы мыйзамы. Энергиянын, импульстун, кыймыл санынын моментинин жана электр заряддарынын сакталуу мыйзамдары бардык бөлүнгөн системалар үчүн негизги актуалдуу мыйзамдар болуп эсептелет. Мындан тышкары жаратылышта чектелген тутумдардын класстары жана кубулуштары үчүн гана аткарылуучу сакталуу мыйзамдары да бар. XX -кылымдын башында салыштырмалуулуктун атайын теориясынын ачылышына байланыштуу, энергиянын жана массанын сакталуу мыйзамдары түп-тамырынан бери кайра карап чыгылган. Нерсенин кыймылы жарыктын ылдамдыгына жакын ылдамдык менен кыймылдаган учурдан тартып, классикалык (Ньютондук) механика, релятивдик механика менен алмаштырылды. Нерсенин инерция касиети менен аныкталган массасы, анын ылдамдыгына да көз каранды болуп, масса материянын санын гана мүнөздөгөн энергия түшүнүгү да өзгөрүп: толук энергия (Е) массага пропорциялаш Е=mс2. Ошондуктан, салыштырмалуулуктун атайын теориясында Энергиянын сакталуу мыйзамы табигый түрдө классикалык механикада өзүнчө жашап келген массанын жана энергиянын сакталуу мыйзамдарын бириктирди. Сакталуу мыйзамдары элементардык бөлүкчөлөрдү бөлүп караганда да чоң мааниге ээ болот.
Кларксвилл (Нү-Гэмпшир)
Калкы - 265 киши. Болжолдуу аянты - 161.2 км². FIPS коду — 33-13220.
Цабакук
Цабакук (Zabakuck) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Йерихов районуна кирет.
Калкы - 206 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 11,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 86 260. Муниципалитеттин башчысы — Удо Эренбрехт.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 1 шаардык районго бөлүнөт.
Өсүмдүктөр дүйнөсүнүн объектиси
Өсүмдүктөр дүйнөсүнүн объектиси (же табигый өсүмдүктөр байлыгы) – жер бети менен жер астында жапайы өскөн өсүмдүктөрдүн баардык түрлөрү: тамырлар, уруктар, гүлдөр, чөптөр, дары-дармек жана техникалык өсүмдүк заттары, жапайы мөмөлөр, козукарындар, жемиштер, жаңгактар, мистелер, чычырканактар, сейрек жана жоголуп бараткан өсүмдүктөр, дарактар, дарак тобундагылар, бадалдар, мажүрүм талдар, камыштар, ошондой эле эңгилчектер, суу өсүмдүгү, балырлар ж. б. у. с. Ө. д. о. өзара төмөндөгүдөй бөлүнөт: а) арналышы боюнча – азык-түлүк, тоют, дары-дармек, техникалык; б) таралышы боюнча – жалпы таралган, таралышы чектелген, сейрек кездешүүчү, жоголуп бараткан өсүмдүктөр.
Коулдуатэр
Коулдуатэр (Coldwater) — Мичиган штатынын Branch округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 10 945 киши. Болжолдуу аянты - 21.6 км². FIPS коду — 26-17020.
Эмеген мөңгүлөрү
Эмеген мөңгүлөрү — Ички Теңир-Тоодогу Борколдой кырка тоосуна Кардытоонун ашташкан жериндеги «балык жон» тибиндеги 2 мөңгү.
Рөтенбах (Альгой)
Рөтенбах (Альгой) (Röthenbach (Allgäu)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Линдау-Бодензее районуна кирет.
Калкы - 1694 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 14,96 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09776124. Муниципалитеттин башчысы — Энгельберт Шедлер.
Хөрден (Гарц)
Хөрден (Гарц) (Hörden am Harz) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Остероде районуна кирет.
Калкы - 1087 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,82 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 56 010. Муниципалитеттин башчысы — Хатторф (Гарц).
Медицина генетикасы
Медицина генетикасы – адам генетикасынын тукум куума ооруларды, алардын алдын алуу, диагноз коюу жана дарылоо жолдорун, ошондой эле тукум куума ооруларды изилдөөчү тармагы. Бардык кишилерде бир жумурткадан өөрчүгөн эгиздерден башкасы (аларда тукум куума касиеттери негизинен окшош) бири-биринен айырмаланат, генде мутациялар пайда болгондо, дайыма тукум куума өзгөргүчтүк болот. Организмдин өөрчүшүндө тышкы чөйрөнүн ар кайсы факторлору дайыма түрдүү тукум куума касиеттердин калыптанышына таасир этет. Ошондуктан Медицина генетикасынын максаты тигил же бул оорунун тукум куума келип чыгышын изилдөө, ооруну эрте табуу жана дарылоо ыкмаларын иштеп чыгуу болуп эсептелет. Анын өнүгүшү клиникалык медицина, биохимия, физиология, морфология, жалпы патология, иммунология ж. б. менен байланыштуу. Медицина генетикасынын өнүгүшү 3 мезгилге бөлүнөт. 1-мезгилде (20-кылымдын башында) тукум куума патологиялык белгилер чогултулган. 2мезгилде 20-кылымдын 20–30-жылдары тукум куума оорулардын себебин, ага түрткү болуучу ооруларды жана мутацияларды изилдөө жүргүзүлгөн. 3-мезгил 20-кылымдын 50-жылдарында башталган. Адам хромосомаларынын саны жана түзүлүшү аныкталгандан кийин хромосома оорулары ачылган. Медицина генетикасында генеологиялык, молекулалык-генетикалык анализ ж. б. жаңы ыкмалар колдонулат. Организмде жүрүүчү биохимиялык реакциялардын бузулушу, көбүнчө гендик өзгөрүүлөргө байланыштуу болот. Оорулуу гени барлар улгая баштаганда тукум куума оорулар байкалат. Тукум куума оорулар менен күрөшүүдө жаңы мутациялардын пайда болушуна каршы күрөшүү жана эгер мутация пайда болсо, анын пайда болушуна тоскоол кылуучу чаралар көрүлөт. Мындан тышкары тукум куума ооруларды түйүлдүк кезинде аныктоо кеңири колдонулат. Эгер тукум куума оору түйүлдүк өөрчүп жатканда байкалса, анда түйүлдүктүн өөрчүшүн токтотууга мүмкүндүк болот.
Кутман-Көл
Кутман-Көл — Бабаш-Ата кырка тоосунун түндүк капталындагы көл. Майлуу-Суу дарыясынын алабында, деңиз деңгээлинен 2875 м бийиктикте жайгашкан. Узундугу 1,5 км, туурасы 600 м, аянты 0,1 км2. Бөгөт көлдөрүнүн тибине кирет. Көл чөйчөгү жайгашкан өрөөнчөнүн капталдары тик. Андан Майлуу-Суу дарыясы агып чыгат. Кутман-Колуно Керей суусу куят жана майда булак, жаан-чачын, кар, монгу сууларынан толукталат.
Бенисио Дел Торо
Бенисио Монсеррате Рафаэл Дел Торо Санчес Benicio del Toro;(1967-жылы 19-февралда туулган) - Пуэрто-Рикалык актер. Ал 2000-жылы тартылган "Траффик" (англ. Traffic) тасмасындагы Хавьер Родригестин ролу үчүн "Оскар" сыйлыгын, Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын сыйлыгын, "Алтын глобус" сыйлыгын, АКШ киноактерлор Гильдиясынын сыйлыгын жеңип алган. Актер Алехандро Гонсалес Иньярриту тарткан «21 грамм» (англ. 21 Grams) тасмасындагы диний фанат, мурда түрмөдө отурган Жек Жордандын ролу үчүн "Экинчи пландагы эң мыкты актер" номинациясында "Оскар" сыйлыгына экинчи жолу, "Алтын глобус" сыйлыгына экинчи жолу жана Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын сыйлыгынын "Башкы ролдогу эң мыкты актер" номинациясына көрсөтүлгөн.