cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сигурни Уивер
1997-жылы жарык көргөн «Муз бороон» тасмасында аткарган ролу үчүн ал «БАФТАнын» «Экинчи пландагы эң мыкты актриса» наамын утуп алган. Ага кошумча, «Эмми» сыйлыгынын үч номинациясына көрсөтүлүп, «Сатурн» сыйлыгынын эки жолу жеңип алган.
Уивер илимий-фантастикалык тасма тарыхына кошкон көптөгөн салымы үчүн «Скай-фай ханышасы» деген каймана атка да ээ болуп калган. Ал образдарды жараткан башка көрүнүктүү тасмалар «Галактиканы издеп» (1999), «Футурама» (2002), «Валл-и» (2008), «Пол» (2011), «Токойдогу чарбак» (2012), «Дорини издеп» жана «Макулуктун үнү» (экөө тең 2016-жылы тартылган) болуп саналат. Ал «Ваня жана Соня жана Маша жана Спайк» спектаклинде роль жаратуу менен Бродвей театрына 2013-жылы кайра кайтып барган.
Лев Понтрягин
Понтрягин Лев Семёнович [21. 8 (3. 9). 1908-жылы туулган, Москва – 3. 5. 1988, ошол эле жер] – математик, СССР Илимдер академиясынын академиги (1958; корреспондент мүчө, 1939), Социалисттик Эмгектин Баатыры (1969). 13 жашында кокустуктан азиз болгон. Москва университетин (1929) бүтүргөн. 1939-жылдан СССР Илимдер академиясынын В. А. Стеклов атындагы Математика институтунун бөлүм башчысы жана МГУда профессор (1935). Ал топологияда кош көрүнүүнүн жалпы законун ачкан, ошонун натыйжасында үзгүлтүксүз группанын мүнөздөмө теориясын түзгөн, гомотопия теориясы боюнча (Понтрягин класстары) бир нече натыйжа алган. Термелүүлөр теориясы, башкаруу теориясы, дифференциялык оюндар теориясына чоң салым кошкон. Понтрягин – Лондон математика коомуна (1953), эл аралык «Астронавтика» академиясына (1966) ардактуу мүчө. Эл аралык математиктер союзунун вице-президенти (1970–74); Венгрия Илимдер академиясынын ардактуу мүчөсү (1972), СССР мамлекеттик сыйлыктын (1941, 1975), Ленин сыйлыктын (1962) лауреаты. Үч Ленин, Эмгек Кызыл Туу, Октябрь революциясы, Ардак Белгиси ордендерин жана медалдар менен сыйланган.
Кук аралдары
Кук аралдары (Cook Islands) — Тынч океандын борбордук бөлүгүндөгү архипелаг. Полинезияда. Жаңы Зеландия менен эркин ассоциациядагы «өзүн-өзү башкарган аймак». Архипелаг 15 аралды камтып, эки топко (Түштүк жана Түндүк) бөлүнөт. Ири аралдары: Раротонга, Мангаиа, Пенрин, Ракаханга, Манихики, Дейнжер, Суворов ж. б. жанар тоонун аракетинен пайда болуп, бийиктиги 652 м.
Климаты
Климаты тропиктик пассаттык, нымдуу. Жылдык орточо температурасы 24°Сден (түштүгүндө) 28°Сге чейин (түндүгүндө). Жылдык жаан-чачынын саны 2000 мм. Ноябрдан апрелге чейин тайфундар болуп турат. Өсүмдүктөрү адамдардын таасиринен өзгөргөн. Раротонга жана Мангаиа анда нымдуу дайыма жашыл тропик токойлору сакталган. Кокос пальмасы, цитрус өсүмдүктөрү, ананас, банан, жашылча ж. б.өстүрүлөт. Орнитофаунага бай. Аралда эндемик 4 куштун түрү мекендейт.
Маданияты
Кийим тигүү, мөмө-жемиш консервалары, аррорут (крахмал) даярдоо өндүрүшү иштейт. Белек-бечкектерди чыгарат. Кара бермет, ташбака чопкуту чогултулат. Балык кармалат. Мейманкана жана туризм окуу борбору, Түштүк Тынч океан университетинин филиалы (Раротонга аралында) бар. Туризм өнүккөн. Сырттан азык-түлүк, отун ж. б. алат. Башкы соода шериктештери: Жаңы Зеландия, Австралия, Япония.
Чубарева
Чубарева — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Снопа дарыясынын сол жээгинен 33 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Рокпорт (Массачусетс)
Рокпорт (Массачусетс) (Rockport) — Массачусетс штатынын Эссекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6 952 киши. Болжолдуу аянты - 45.4 км². FIPS коду — 25-57880.
Тарыхы
Европалыктардын алдында шаар аумагында агавам индейстери мекендеген. 1605 жылы Бул жерге Самуэль де Шамплен экспедициясы келип жарым аралды "Кэп О аралдары" деп атады. 1623 жылы Глочестер аты менен аталды.
Географиясы
thumb|right|500px|Шаар
Алиев Мирмуханбек Бообекович
Алиев Мирмуханбек Бообекович (2. 5. 1956-ж. туулган, Панфилов району, Орто-Кайырма кыштагы) - мамлекеттик жана коомдук ишмер. Мамлекеттик 2класстагы кеңешчи. Кара-Балта шаарынын жана Жайыл районунун ардактуу жараны. Фрунзеде политехника институтун бүтүргөн (1978).
Эмгек жолун Калинин ПМКсында жумушчу, кийинчерээк прораб болуп баштаган. 1980-86-жылдары «Чүйзапводстрой» трестинде ага инженер, Кара-Балта килем комбинатынын директорунун курулуш боюнча орун басары, ошол эле жерде директордун орун басары, 1986-97-жылдары Калинин РАПОсунда жетектөөчү инженер, «Чуйзапводстройдо» II категориядагы инженер, Калинин районунун башкы архитектору болуп иштеп келген.
1997-98-жылдары Жайыл райондук администрация башчысынын орун басары, 1998-2002-жылдары Мамлекеттик бажы комитетинин Бишкек бөлүмүндө башкы инспектор, Жайыл районунун башкы архитектору болуп иштеген. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин № 43 Алыкул шайлоо округу боюнча Суусамырдан эл өкүлдөр жыйынына депутат болуп шайланган (2002OS). 2008-ж. Бишкек мэриясында Капиталдык курулуш башкармалыгынын башчысы жана анын 1-орун басары, 2009-жылдан Чүй облусундагы Панфилов райондук администрациясынын башчысы - акими болуп иштөөдө. «Жайыл Ата» коомунун төрагасы.
Чүй облустук администрациясынын Архитектура жана курулуш боюнча мамлекеттик комитетинин ардак грамоталары менен сыйланган. Суусамыр өрөөнүндөгү калктын аяр катмарына жана мектепке (өзгөчө Тунук орто мектебине) жардам берип келет. Кожомкул кыштагындагы мектептин жаңы курулушуна мамлекеттен каражат бөлдүрүп, планга киргизүүгө түздөн-түз кийлигишип чечкен. Кызыл-Ой кыштагындагы суунун дамбасын курууга көмөктөшкөн. Кара-Балта шаарынын ардактуу атуулу.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Сконто
Сконто – төлөө мөөнөтү башталганга чейин эле товар менен эсептешүүдө товардын өздүк наркын төмөндөтүү.
Аскар Алгожоев
Алгожоев Аскар (1921-ж, туулган, Суусамыр өрөөнү) - согуштун жана эмгектин ардагери.
Вис
Вис (Wies) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. Лёррах районуна кирет.
Калкы - 658 киши(2013-ж.). . Аянты - 21,80 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 36 097. Мэр — Хорст Вецель.
Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин төрагасы
Бул макалада Кыргызстан премьер-министрлеринин тизмеси көргөзүлгөн.
Кыргыз автономдуу советтик социалисттик республикасы (1926—1936)
Элдик комиссарлар кеңешинин төрагасы:
Кыргыз Советтик Социалисттик Республикасы (1936—1991)
Элдик комиссарлар кеңешинин төрагасы: Министрлер кеңешинин төрагасы:
Бристол (Нү-Гэмпшир)
Бристол (Нү-Гэмпшир) (Bristol) — Нү-Гэмпшир штатынын Графтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3054 киши. Болжолдуу аянты - 57.9 км². FIPS коду — 33-07700.
Кук кысыгы
Кук кысыгы — Жаңы Зеландиянын Түндүк жана Түштүк Аралдарын бөлүп, Тасман деңизин Тынч океан менен туташтырат. Узундугу 107 км, туурасы 22—91 км, эң тайыз жери 97 м. Чыгыш жээгинде Жаңы Зеландиянын борбору — Уэллингтон (Веллингтон) шаары жайгашкан. Кысык Ж. Куктун ысымынан аталган.
Тешик-Таш үңкүрү
Тешик-Таш үңкүрү – Өзбекстан Республикасынын (Сурхан-Дарыя облусу) Байсун-Тоо (Ысар тоо кыркасынын түштүк-батыш этеги) тоосундагы үңкүр. Деңиз денгээлинен 1500. ибийиктикте жайгашкан. Үңкүрдүн бийиктиги 7 м, туурасы 20 м, терендиги 21 м.
1938–39-жылдары археолог А. П. Окладников археологиялык казуу жүргүзүп, мустьер мадтына таандык турак жайды жана 8-9 жашар неандертал баланын сөөк калдыгын, ошондой эле 28558 таш буюмдарды (оттук таштар, тегерек нуклеустар, леваллуа такталары, учтуу таш куралдар ж. б.) тапкан. Сөөк тоо текенин мүйүздөрү менен тегерете курчалып, таш менен корумдалган. Жанынан таш куралдар, от калдыгы, бугу мүйүзү, жылкы, аюу, коён, суур, куштардын сөөктөрү кездешкен. Сөөктү Г. Ф. Дебец изилдеп, 1940-ж. М. М. Герасимов 150 сөөк сыныктарынын негизинде неандерталецтин келбетин калыбына келтирген. Анын негизинде В. П. Алексеев Орто Азиянын түштүгү да адамзат расасы калыптанган алгачкы очоктордун катарына кирет деген пикирди айткан.
Постау
Калкы - 1621 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 34,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 74 174. Муниципалитеттин башчысы — Йохан Ангстль.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Даксвайлер
Даксвайлер (Daxweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Кройцнах районуна кирет.
Калкы - 819 киши(2013-ж.). . Аянты - 16,65 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 33 023. Муниципалитеттин башчысы — Ханс Лудвиг Феннель.
Драйдэн
Калкы - 815 киши. Болжолдуу аянты - 2.9 км². FIPS коду — 26-23140.
Майкл Жей Фокс
Майкл Эндрү Фокс (Michael J. Fox;9-июнда 1961-жылы туулган) — профессионалдык чөйрөдө Майкл Жей Фокс деген ысым менен таанымал, Канада менен Американын жараны. Актер, автор, продюсер жана активист. 1970-жылдардан бери тасма жана телеберүүлөргө тартылып жүргөн Фокс «ABC» телеканалындагы «Спин сити» (1996–2000) ситком комедиялык сериалындагы Майк Фаэртинин образын жараткан актер катары белгилүү. Бул үчүн ал «Эмминин», «Алтын глобустун» үч жана «АКШ киноактерлор гилдиясынын» эки сыйлыгын жеңип алган. Анын башка көрүнүктүү ролдоруна «Келечекке кайтуу» (1985–1990) үчилтигиндеги Марти Макфлайдын жана «NBC«» телеканалындагы «Үй-бүлөлүк байланыштар» (1982–1989) сериалындагы Алекс П. Китондун образдары кирет. Бул үчүн ал «Эмминин» үч сыйлыгын жана «Алтын глобустун» байгесин утуп алган.
Фокско 29 жашында 1991-жылы паркинсон илдети менен ооруйт деген диагноз коюшуп, анын абалын 1998-жылы коомчулукка ачык айтып чыгышкан. Фокстун оорусу күчөп кеткендиктен ал 2000-жылы жарым жартылай эс алууга чыккан. Ал «Майкл Жей Фокс» фондун түзүп, ошондон бери бул илдетке дары издеп, изилдөө иштерине кол кабыш кылып келет. Паркинсон илдетине дары издөөгө колдоо көрсөтүп келатканы үчүн ага 2010-жылдын 5-мартында Швециянын Каролинска институту ардактуу доктор наамын ыйгарган.
1999-жылдан бери Фокс негизинен «Кичинекей Стүарт» жана «Disney» компаниясынын «Атлантида: Жоголгон империя» сыяктуу тасмаларына үн коштоо менен алектенип келген. «CBS» телеканалындагы «Жакшы жубай» сериалында эптүү адвокат Луис Кэнниңдин образын үч жыл катары менен жаратканы үчүн ал «Эмми» сыйлыгына көрсөтүлгөн. Ошондой эле Фокс «Бостондун юристтери», «Клиника», «Кызыгууңду көзөмөлдө» жана «Мени куткар» тасмаларында кайталанган образдарды жана камео ролдорду аткарган. Анын үч китеби жарык көргөн. Алар: «Мемуар» (2002), «Ар дайым алга: Айыга албаган оптимисттин окуясы» (2009) жана «Келечекке баратканда кызыктуу нерсе болду» (2010). Ал 2010-жылы Канаданын ордени менен сыйланган. Ошондой эле анын аты Канададагы жылдыздар аллеясына киргизилген.
Масардис (Мэн)
Масардис (Мэн) (Masardis) — Мэн штатынын Аростук округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 255 киши. Болжолдуу аянты - 103.3 км². FIPS коду — 23-43990.
Хатфилд (Миннесота)
Хатфилд (Миннесота) (Hatfield) — Миннесота штатынын Pipestone округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 54 киши. Болжолдуу аянты - 7.1 км². FIPS коду — 27-27566.
Вольде
Вольде (Wolde) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Деммин районуна кирет.
Калкы - 635 киши(2013-ж.). . Аянты - 22,51 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 52 088. Муниципалитеттин башчысы — Марион Дорн.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Коахома (Миссисипи)
Коахома (Миссисипи) (Coahoma) — Миссисипи штатынын Coahoma округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 325 киши. Болжолдуу аянты - 0.2 км². FIPS коду — 28-14580.
Ку-Клукс-Клан
Ку-Клукс-Клан — АКШдагы расачыл террористик жашыруун уюм. АКШдагы жарандык согуштан (1861—65) кийин негроид рассасындагы жана алардын ак союздаштарына каршы күрөшүү үчүн 1865-жылы Пьюласки шаарында (Теннеси штаты) түзүлгөн. 19-кылымдын 70-жылдарында прогрессчил коомчулуктун кысымы менен амер. өкмөт бул уюмга тыюу салган. Бирок Ку-Клукс-Клан өз ишин жашыруун улантып, 1-дүйнөлүк согуштан (1914—18) кийин, негрлердин боштондук кыймылынын жогорулоо кезинде, 1929—33-жылдардагы дүйнөлүк экономикалык кризис убагында жана 2-дүйнөлүк согуштан (1939—45) кийинки алгачкы жылдарда кайра күчөгөн. Ку-Клукс-Кландын террорчул аракети АКШдагы прогрессчил уюмдарга каршы багытталган.
Тоштедт
Тоштедт (Tostedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Харбург районуна кирет.
Калкы - 13232 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 48,24 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 53 035. Муниципалитеттин башчысы — Гюнтер Вайс.
Юнона
Юнона (символ:, лат. Iuno) астрономияда - кичи планеталардын эң чоңдорунун бири (№ 3). Өлчөмү 290x245 км, Күнгө чейинки орточо аралыгы 2,67 а. б., орбитасынын эклиптикага болгон жантаюусу 13,0°, эксцентриситети 0,256, орточо жылдыз чоңдугу 8,7, диаметри 233 км, альбедосу 0,23. Күндөн Юнонага чейинки аралык 1,99-3,55 а. б. Юнона 4 ири кичине планетанын өтө жарыгы. Күндүн чыгышын эсептөө жазгы күн-түндүн теңелишин көрсөтүүчү чекиттин жайгашуусун жана жылдыздар каталогдорунун экваторунун жайгашуу абалын аныктайт. 1804-ж. немец астроному К. Хардинг ачкан.
Акматов Төлөнбек
Акматов Төлөнбек (1938-ж. туулган, Суусамыр кыштагы) - сооданын отличниги (1971) жана жетекчи кызматкер.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Понт тоолору
Понт тоолору ( – Кара деңиз), Түндүк Анадолу тоолору Түркияда, Кара деңизди бойлой созулуп жатат; түндүк четиндеги тоолору Кичи Азия тайпак тоосуна кирет. Узундугу 1000 кмдей. Кырка тоолору батыштан (2000–2500 м) чыгышты (3000–3500 м) карай бийиктейт; эң бийик жери 3937 м (Качкар чокусу). Кыры жайпак орто бийик тоо рельефи басымдуу; чыгышына альп рельефи мүнөздүү. Узунунан кеткен өрөөндөр жана кырка тоолордон (Батыш Понт, Жаник жана Чыгыш Понт тоолору) туруп, Кызыл-Ырмак, Жашыл-Ырмак ж. б. дарыясынын өрөөндөрү жана капчыгайлары кесип өтөт. Батышы негизинен кумдук, акиташ тегинен, чыгышы гранит, гнейс, кристаллдык сланец, жанар тоо тектеринен түзүлүп, таш көмүр, жез, полиметалл кендери бар. Түндүк капталдарында жазы жана ийне жалбырактуу токой, түштүгүндө талаа, жарым чөл өсүмдүктөрү, бадалдар өсөт. Антика жана о. кылымдардын тарыхый эстеликтери сакталган.
Харкероде
Харкероде (Harkerode) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Мансфельд районуна кирет.
Калкы - 337 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 6,43 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 185. Муниципалитеттин башчысы — Андреа Штанге.
Кукунор
Кукунор (моңголчо хух — көгүлтүр, нор — көл), Цинхай — Наньшань тоолорунун чыгыш бөлүгүндө жайгашкан туздуу туюк көл; Кытайда. Аянты 4,2 миң км2дей, тереңдиги 38 мге чейин. Тоо аралык өрөөндө деңиз деңгээлинен 3200 м бийиктикте жайгашкан. Ноябрдан мартка чейин муз каптайт. Балыкка бай.
Слип
Слип (англ. slip  – дүмүрчөк) – 1) кайра камсыздандыруучу тарабынан мүмкүн болуучу кайра камсыздандыруучуларга жиберилүүчү документ – сунуш, анда адатта төмөндөгүлөр камтылат: берүүчү компаниянын аталышы (цедент), кайра камсыздандыруучу тобокелчиликке мүнөздөмө, кайра камсыздандыруу суммасы, камсыздандыруу жана кайра камсыздандыруунун шарттары сыйакынын өлчөмү, цедент өзүндө кармаган кошунду. Эгер камсыздандыруучу тобокелчиликти кабыл алууга макул болсо, ал С-ке өзүнүн жоопкерчилигинин үлүшүн же суммасын, датаны жана ысымын киргизет. С. юридикалык күчкө ээ эмес, бирок кийин бүтүмдү жолжоболоодо кайра камсыздандыруучу аны түзгөн убакыттын далили катары кызмат кылышы мүмкүн; 2) кошумча маалыматтар камтылган, сатылган баалуу кагазга тиркелүүчү документ; 3) импринттерде түзүлүүчү слип (карт-чек). Эгер соода түйүнүндө импринтер орнотулган болсо, аткарымдардын жасалуу фактысы ушул аткарымдардын суммасындагы С-тин (карт-чектин) 3 нускасы менен ырасталууга тийиш. С-тин биринчи нускасы карттын ээсинин жана соода түйүнүнүн өкүлүнүн колу коюлуп, эквайерге берилет, экинчиси соода түйүнүндө калат, үчүнчүсү – карттын ээсине берилет.
Тесо (эл)
Тесо (же Итесо) — нилоттук топтун элдеринин бири, негизинен Уганда жана Кенияда жашайт. Жалпы саны 2 млн ашык адам. Анын ичинде Угандада 1,6 млн жакын адам (2002).
Тил
Тесо тили Нил-сахара макро-үйбүлөсүнүн Кир-абба уясынын курамындагы нилот тобуна кирет. Тесо тили ньянгея, ором, локатан диалектелирине бөлүнөт.
Дин
Көпчүлүк жергиликтүү салттуу ишенимдерди карманышат (ата-бабалар жана жаратылыш күчтөр культу). Калгандары — христиандар.
Чарбалык иштер
Гапуров, Мухамедназар
Гапуров, Мухамедназар (15. 2. 1922- ж. т., Түркмен ССРи, Чаржоу р-ну, Октябрь кыш. 13 июль 1999) — сов. мамлекеттик жанa парт, ишмер. 1944-жылдан КПСС мүчөсү.
Тесо (эл)
Тамак-аш
Гапуров, Мухамедназар
Дыйкандын үй-бүлөсүнөн. 1954-ж. Чаржоу пед. ин-тун бүтүргөн. 1941—43-ж. Улуу Ата Мек. согушка катышкан.
Тесо (эл)
Турак жай
Гапуров, Мухамедназар
Туркм-н КП БКнын сек­ретары. 1963-жылдын мартынан Турк­мен ССР Мин. Советинин пред-лп, 1969-ж. декабрдан Түркм-н КП БКнын биринчи секретары. КПССтин 22-25- съезддеринин делегаты. 23-съездде КПСС БКнын мүчөлүгүнө кандидат, 24—25-съезддеринде КПСС БКнын мучосу. СССР Жог. Советине (6—9шайл.) депутат. Ленин ордени, башка 3 орден жанa медалдар менен сыйланган.
Тесо (эл)
Тесо элинин отурукташкан жери крааль деп аталат. Крааль — чөптүү боо чатыры бар туулга түрүндөгү алачыктар менен курчалган аянтча.
Гапуров, Мухамедназар
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Тесо (эл)
Салттуу кийим
Салттуу кийими — бул булгаарыдан жасалган кур, көп сандаган кабык жана жез жасалгалары. Адатта, тесо эли эки астыңкы алдыңкы тиштерин узартышкан. Аялдар өздөрүн татаал татуировкалар менен кооздошот.
Коом
Уруучулук уюм жана жаштык класстар тесо элинин салттуу социалдык бөлүнүшү болуп саналат. Чоң, патриархалдык, көп аялдык, патрилинейлик үй-бүлө менен мүнөздөлөт.
Польшанын административдик-аймактык түзүлүшү
Польшанын административдик түзүлүшү үч деңгээлдүү: өлкө воеводалыктарга (województwo), воеводалыктар поветтерге (powiat), поветтер гминдерге (gmina) бөлүнөт. 1999-жылы жаңы административдик бөлүнүш киргизилген. 2019-жылга карата Польшада 16 воеводство, 379 повет (65 шаардык + 314 айылдык) жана 2479 гминасы (306 шаардык + 602 айылдык-шаардык + 1571 айылдык) бар. Мурдагы административдик реформа 1975-жылы 1-июнда жүргүзүлүп, анда өлкө воеводстволорго (49) жана коммуналарга
Тарыхы
1946-жылы согуштан кийинки биринчи административдик бөлүнүү болуп, 14 воеводство жана 2 ири шаар (өз алдынча бирдик катары) пайда болгон: мамлекеттин борбору Варшава жана Лодзь. Воеводстволор 299 поветке, анын ичинде 29 шаардыктарга бөлүнгөн. Поветтер коммуналарга (гминага) бөлүнгөн, алардын саны 3000ден ашкан.
Эң чоңу Познань (Poznańskie) - 39,2 миң км², эң кичинеси - Гданьск (Gdańskie) - 10,7 миң км².
1975-жылдын 1-июнунда райондор жоюлуп, административдик структура уч ярустуудан эки ярустууга айланган. 49 воеводство, анын ичинде агломерацияларда 3 воеводство түзүлгөн: Варшавада (Warszawa), Лодзда (Łódź) жана Краковдо (Kraków). Минималдуу административдик бирдиктер 2345 гмин жана 814 шаар, ал тургай айрым ири шаарлардын айрым райондору болгон.
1999-жылдын 1-январынан тарта кайрадан воеводалыктарга, повяттарга жана гминаларга негизделген үч баскычтуу жаңы административдик-аймактык бөлүнүш күчүнө кирди. 1999-жылдын декабрынын аягында Польшада 38 миллион 654 миңге жакын адам жашаган. Калктын орточо жыштыгы 1 км² жерге 124 адамды түздү.
Польша
Польша (Polska), расмый ― Польша Республикасы (Rzeczpospolita Polska) ― Европадагы мамлекет. Висла жана Одра дарыясынын алабында; түндүгүнөн Балтика деңизи менен чулганат. Түштүгүнөн Карпат, Судет тоолору, батышынан Германия жана түштүгүнөн Чехия, чыгышынан КМШ өлкөлөрү (Россия, Беларуссия, Украина жана Литва) менен чектешет. Аянты 312,7 миң км2. Калкы 38,7 млн (2010). Административдик-аймактык жактан 16 воеводдукка бөлүнөт. Борбору – Варшава шаары Акча бирдиги – злотый. Административдик-аймактык бөлүнүшү (2011)
Табияты
Аймагынын 3/4 бөлүгүн ойдуң ээлейт. Балтика деңизинин жээги жапыз келип, кумдуу. Түндүгүндө дөңсөө-морена рельефтүү Балтика жалчасы (бийиктиги 329 мге чейин) жайгашкан; көлдөр көп кездешет (түндүк-батышында жана Мазур түздүгүндө). Борбордук бөлүгүндө батыштан чыгышты карай ойдуңдар тилкеси (Улуу Польша-Куявия жана Мозовецка-Подляски) созулуп жатат. Андан түштүгүрөөк Висла өрөөнү менен бөлүнгөн Силезия, Кичи Польша, Люблин дөңсөөлөрү, батышында Одра өрөөнү орун алган. Өлкөнүн түштүк чеги менен Судет (эң бийик жери 1602 м, Снежка чокусу) жана Карпат тоолору (2499 м, Татра массивиндеги Рысы чокусу), Батыш жана Чыгыш Бескид тоолорунун этек жалчалары созулуп жатат. Климаты мелүүн, деңиздиктен континенттике өтөт. Түздүктөрүндө январдын орточо температурасы –1°Сден –3°Сге чейин, июлдуку 16–19°С, бийик тоолуу бөлүгүндө 5–6°С. Жылдык жаан-чачыны 500–600 мм, тоолорунда 1000 лшден ашык. Дарыялары өтө жыш; негизги дарыялары: Висла (куймалары: Сан, Пилица, Буг), Одра (Ныса-Лужицка, Варта). Польшанын аймагынын 1/2ине жакыны айдалат, токой 27%ин ээлейт (негизинен тоолорунда жана өлкөнүн түндүк бөлүгүндө). Жазы жана ийне жалбырактуу токой (эмен, бук, мырза карагай, көк карагай) басымдуу. Татра, Карконоше, Кампина, Пенин улуттук парктары уюштурулган. Польшада Беловежа чер токоюнун батыш бөлүгү жайгашкан.
Экономикасы
Польша экономикасы орточо өнүккөн өлкөлөрдүн катарына кирет. Рыногу туруктуу темп менен өнүгүүдө. ИДПнин көлөмү 686,2 млрд АКШ доллары (2009). Аны киши башына бөлүштүргөндө 18,0 миң доллардан туура келет. Андагы тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү (% менен) 67,3, өнөр жайдыкы 28,1, айыл чарбасыныкы 4,6. Таш жана күрөң көмүр, жез, таш туз, жаратылыш газы казылып алынат. 2008-жылы 154 млрд кВтп-с электр энергиясы (негизинен ЖЭСтен) өндүрүлгөн. Өнөр жайынын башкы тармактары: машина куруу (анын ичинде оор, авиа жана кеме куруу, электроника, электр-техникалык, престөөчү жабдуулар ж. б.), кара жана түстүү металургия, көмүр казуу, химия (химиялык була, пластмасса, минералдык жер семирткичтер ж. б.), фармацевтика, тамак-аш, айнек, текстиль. Заманбап технология жана илимий өндүрүштөрү өнүгүүдө. Айыл чарбасында өсүмдүк өстүрүү негизги ролду ойнойт. Европада кант кызылчасы менен картөшкө өстүрүү жана жумуртка экспорттоо боюнча алдынкы орунда. Дан эгиндери (кара буудай, буудай, сулу, арпа) айдалып, жер-жемиштер өстүрүлөт. Экспортко алма, кулпунай, дан куурай, карагат жана пияз чыгарат. Чочко, сүт-эт багытындагы мал чарбасы асыралат. Үй куштары багылат. Аарычылык жана деңиз балыкчылыгы өнүккөн. Автомобиль жолунун узундугу (миң км менен) 424, темир жолунуку 22,3, магистралдык куур транспортунуку 15,8 (анын ичинде газдыкы 13,6, нефтиники 1,4). Деңиз порттору: Гданьск, Гдыня, Свиноуйсьце, Шчецин. Сыртка машина жабдуулары, жарым фабрикаттар, ар түрдүү даяр өнөр жай буюмдары, азык-түлүк жана тирүү мал чыгарат. Негизги соода шериктештери: Европа союзуна кирген өлкөлөр (товар жүгүртүүнүн 70%и туура келет; анын ичинде Германия, Италия, Франция) жана Россия.
Билим берүүсү
Польшада мектепке чейинки тарбиялоону, милдеттүү башталгыч, жалпы орто, кесиптик-техникалык жана жогорку билим берүүнү камтыйт. Билим берүүнүн негизин 12 жылдык билим берүү түзөт. Окутуу 18 жашка чейин акысыз жана милдеттүү. Польшада 126 мамлекеттик жогорку окуу жай, анын ичинде 17 университет, 22 техникалык, ошондой эле менчик жогорку окуу жайлар бар. 15 жаштан жогорку калктын сабаттуулугу 97%ти түзөт (2012). Улуттук тарых музейи ж. б. тармактык музейлери, ири китепканалары, илим-изилдөө мекемелери бар.
Массалык-маалымат каражаттары
«Трибуна», «Фолксштиме», «Культура», «Лвовска», «Хлопска дрога», «Жиче Варшавы», «Дзенник людовы» ж. б. поляк жана англис тилинде чыгуучу гезит-журналдары бар. Радиоуктуруу 1944-жылдан, телекөрсөтүү 1952-жылдан, маалымат агенттиги 1966-жылдан иштейт.
Адабияты
Польша адабиятынын өнүгүшү орто кылым (12–14-кылым), Кайра жаралуу (16–18-кылымдын ортосуна чейин) жана барокко доору деп үч мезгилге бөлүнөт. Польшада фольклордук салт элдик мурастарда, ырларда, макалаларда ж. б. жазмаларда кездешет. Орто кылымдагы туңгуч мурастар латын тилинде ак сөөктүк маанайда жазылган (12-кылымдын башында жаралган Г. Анонимдин туңгуч тарыхый хроникалык капелласы, Я. Длугоштун «Польшанын тарыхы» аттуу көп томдук чыгармасы). Я. Кохановский улуттук ыр түзүлүшүнө негиз салган. Бароккодон (А. Я. Морш, В. Потоцкий, Я. X. Пасек) кийин, 18-кылымдын ортосунан Агартуу доорунда адабиятта реформа, улуттук теңдик үчүн күрөш чагылдырылган (И. Красицкий, А. Нарушевич, С. Трембецкий, Т. К. Венгерский, ж. б). 1790-жылдары адабиятта боштондук күрөш, улуттук маданияттты сактоо темасына өзгөчө басым коюлган (А. Мицкевич – эки томдук «Поэзиясы», «Гражина», «Конрад Валленрод»; А. Мальчевский – «Мария»; С. Гощинский – «Канев сепили» ж. б.). 1863-жылдан адабиятта реализм өкүм сүргөн (А. Аснык, М. Конопницкая, Б. Прус, Г. Сенкевич). 19-кылымдын аягында прозада натурализм маанайы байкалат (А. Дыгасинский). Жумушчу кыймылынын башталышы менен «Варшавянка», «Кызыл байрак» сыяктуу пролетардык ырлар жаралган. 1890–1918-жылдары «Жаш Польша» реалисттери менен кошо модернисттик (импрессионизм, символизм, неоромантизм) агымдар жайылат (3. Пшесмыцкий, С. Пшибышевский). 1918–44-жылдары социалдык-тиричилик романы (С. Жеромский, 3. Налковская, М. Домбровская ж.б.), реалисттик психологиялык проза (Я. Ивашкевич, Налковская ж. б.), драма (Е. Шанявский), поэзия (В. Броневский, Б. Ясеньский, С. Р. Станде, Л. Пастернак, И. Фик ж. б.) өнүгөт. 1949-жылы Польша жазуучулар союзунун 4-съездинен кийин Домбровскаянын («Айылдагы үйлөнүү тою»), В. Чешконун («Муун»), Л. Рудницкийдин («Эски жана жаңы»), В. Жуковскийдин «Жеңилүү күндөрү» чыгармалары социалисттик реализм нугунда жазылган. 1950-жылдары философиялык проза (Т. Бреза, «Коло дарбаза»; С. Дыгат, «Диснейленд»), согуш темасында (Р. Братной, «Колумбдар, туулган жылы – 20»; Ивашкевич, «Даңаза жана даңк» үчилтиги ж. б.), айыл жериндеги өзгөрүштөр жөнүндө (Ю. Кавалец, В. Махеек, Т. Новак ж. б.), жумушчулар тууралуу чыгармалар (С. Р. Добровольский, Л. Вантула, Я. Пешхала ж. б.), тарыхый роман (Я. Паранадовский, Т. Парницкий ж. б.), философиялык фантастика (С. Лемм) пайда болот. 1956-жылга чейинки поэзиянын ийгилигинде Броневский, Гальчинский, Ивашкевич, Пшибося, Яструндардын үлүшү зор. Социалисттик реалисттик драманы түзүүдө Л. Кручовскийдин («Немецтер», «Эркиндиктин биринчи түнү») эмгеги зор.
Архитектура жана сүрөт искусствосу
Неолит доорунда ар түрдүү оюу-чиймелүү карапа идиштер жасалып, коло жана темир доорунда жамаат чептери (Бискупин, биздин заманга чейинки 550–400-жылдар ченде) курулган. Христиан динин кабыл алгандан (966) кийин таат-ибадат курулуштарынын көбү таштан салынган. 11-кылымдын 2-жарымынан архитектурада роман стили таралат. 14–15-кылымда өлкөдө феодалдык монархиянын орношу менен шаар маданиятты гүлдөгөн. Германия, Чехия, Нидерланддын архитектуралык формаларын боюна сиңирген готика үлгүсүндөгү курулуштар түшкөн. Өлкөнүн түштүгүндө таштан жана кирпичтен храмдар (Вавелдеги собор, Краковдогу Дева Мария костёлу), Вроцлав, Познандагы соборлор, түндүгүндө кирпичтен костёлдор салынган. 15-кылымдын аягы – 16-кылымдын башында гуманизмдин жана реформачыл окуунун жайылышына байланыштуу Кайра жаралуу маданиятты түптөлгөн. Польшанын архитектурасында 18–19-кылымда классицизм (Лазенкидеги сарай, архитектор Д. Мерлини, Я. X. Камзетцер ж. б.), 20-кылымда конструктивизм үстөмдүк кылган. Экинчи дүйнөлүк согушта Польшанын ири шаарлары бүт талкаланган. Согуштан кийин шаарлар калыбына келтирилип, имараттар жаңы долбоорлор боюнча курула баштаган. Сүрөт искусствосунун эң байыркы эстелиги алгачкы жамат коомуна таандык. Гнезно сарайынын дарбазасы (12-кылым) роман стилинде кооздолсо, готика кезинде живопись (13–15-кылым) өнүгүп, 17–18-кылымда искусство барокко стилинде (Б. Беллотто, Я. П. Норблин, А. Орловский, М. Плоньский), 19-кылымда романтикалык маанайда (П. Михайловский) сүрөттөр тартылган. Мындан тышкары реалисттик жана улуттук пейзаж, тарыхый жанр өрүш алган (В. Герсон, Ю. Шерментовский, Я. Матейко). Сын реализми А. Герымскийдин, патриоттук сезим А. Гроттер, Г. Родаковскийдин чыгармаларында чагылдырылган. 19–20-кылымда реалисттик живопись (А. Каменский, С. Ленц ж. б.) өнүккөн, символизм (С. Выспяньский, Я. Мальчевский), кубизм жана экспрессионизм да өз таасирин жоготкон эмес. Скульптурада М. Конечный, Е. Бандура ж. б., графикада В. Скочиляс, X. Хростовской-Петрович, Е. Панека ж. б. сүрөтчүлөрдүн эмгеги зор.
Музыкасы
Польша музыкасы – славян музыкалык маданиятынын байыркыларынын бири. Элдик ырлар краковьяк, мазурка бийлери менен эриш-аркак өнүккөн. 18-кылымда жаңы ыр жанры (козголоңчулардын ырлары), 19-кылымда революциячыл жумушчулардын ырлары («Варшавянка», 1883) пайда болгон. Элдик аспаптары: скрипка, генсле (жаалуу), дуда, лигава, басун (үйлөмө), бубна (урма). Элдик бийлери: полонез, куявяк, оберек ж. б. 12-кылымдан чиркөө музыкасы, 15-кылымда көп үндүү вокалдык-аспаптык музыка жана улуттук полифониялык стиль өнүккөн. М. Каменьский, Я. Стефанилер туңгуч опера, А. Мильвид, В. Даньковскийлер туңгуч симфония жазып, М. К. Огинский полонез жанры менен таанылган. Польша музыкасынын өнүгүшүндө Ф. Шопен, С. Монюшко зор роль ойногон, 19-кылымдын 2-жарымы – 20-кылымдагы белгилүү композиторлор: В. Желеньский, 3. Носковский, Ю. Венявский ж. б. «Жаш Польша» тобуна кирген М. Карлович, Л. Ружицкий, К. Шимановский улуттук музыка искусствосунун принциптерин негиздешкен. Ф. Шопен атындагы пианисттердин (1927-жылдан Варшавада), эстрадалык ырлардын (Сопот шаарында) эл аралык фестивалдары ж. б. конкурстар өткөрүлөт.
Театры
Орто кылымда театр искусствосунда литургиялык драма, кийин мистерия театры өкүм сүргөн. Кайра жаралуу доорунда сарай театрлары пайда болгон. 18-кылымда улуттук театр искусствосунун өнүгүшүнө В. Богуславский чоң салым кошкон. 1765-жылы Варшавада түзүлгөн Улуттук театрда Ф. Заблоцкий, Ю. Немцевич ж. б. драматургдардын чыгармалары коюлган. 19-кылымдын 60-жылдарынан өлкөдө Краков театры (жетекчиси С. Козьмян) алдынкы катардагы театрлардан бири болгон. 19-кылымдын аягы – 20-кылымдын башында көрүнүктүү театр ишмерлери К. Каминьский, М. Френкель, М. Пшибылко-Потоцкая ж. б. сахнадагы реализм салтын улантышкан. Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин жаңы элдик театрлар курулду. 1949-жылы театрлардын көбү улуттук театрларга айландырылды. Белгилүү актёрлору: А. Зелрверович, К. Адвентович, 3. Мрозовская, А. Сленская; режиссёрлору: А. Ханушкевич, Э. Аксер, М. Прус ж. б.
Киносу
Польшада кино 1908-жылдан чыга баштаган. Кино искусствосунун өнүгүшүнө 1930-жылы түзүлгөн «Старт» кино бирикмеси таасир тийгизген. Экинчи дүйнөлүк согуш кино өнөрүнө кедерги болуп, элдик демократиялык түзүлүш орногондон кийин гана «Акыркы этап» (режиссёр В. Якубовская), «Муун», «Канал», «Күл жана Алмаз» (үчөө тең А. Вайданыкы) сыяктуу фильмдер тартылган. Польшада классикалык чыгармалардын негизинде «Күл», «Үйлөнүү тою» (режиссёр А. Вайда), «Куурчак» (В. Хас), «Пан Володыевский» (Е. Гофман), «Коперник» (Э. жана Ч. Петельскийлер) сыяктуу мыкты фильмдер коюлган. Көрүнүктүү актёрлору: З. Цибульский, Л. Винницкая, Б. Тышкевич, П. Ракса, Д. Ольбрыхский ж. б. Кинематографисттер союзу 1966-жылы уюшулган.
Жыпар Исабаева
Жыпара Исабаева
Ыр куса
Билбейм кимди...
Бирок катуу сагындым...
Каршы агымга келип турат агылгым.
Биром (эл)
Биро́м (буром, бурумава, кибо, кибьен, киббун, акуут, нисине, шошо;  өз аты: "бером") — Нигериядагы эл. Джосс дарыясынын батышында жана түштүк-батышында, Кадуна жана Плато штаттарында жашайт. Биром эли аборо (абаро), бахо, кибо жана аяшин (айешим, яши) субэтникалык топтордон турат. Биром элдин арасында жашаган рон, афусаре (тоолуу джерава), атака ж.б. майда уруулар, алар (биром) тарабынан активдүү ассимиляциялууда.
Жыпар Исабаева
Жан дүйнөмдө жанды жеген кусалык,
Биром (эл)
Жалпы саны 220 миң адам.
Жыпар Исабаева
Бирок сенден келбейт окшойт айрылгым...
Биром (эл)
Тил
Биром тили бенуэ-конго уясынын курамына кирет. Биром тилинин диалектилери: ду, ферен, форон, рим, вом, гасис (гашиш), роб. Андан тышкары хауса тили кеңири таралган.
Жыпар Исабаева
көөдөндө от тутанып,
Биром (эл)
Дин
Жыпар Исабаева
Көздөрүмдө көлкүлдөгөн кусалык.
Биром (эл)
Көпчүлүк мусулмандар (сүннөттөр). Калгандары жергиликтүү салттуу ишенимдерди (ата-бабалар культу) карманышат.
Жыпар Исабаева
Биз бактылуу боло электе сүйүүдөн,
Биром (эл)
Чарбалык иштер
Малчылык жана кол менен иштетилген терассалык жер чарба (таруу, жер жаңгак) менен алектенишет.
Жыпар Исабаева
Айрылыштык, айтчы кантип узадык?..
Биром (эл)
Кол өнөрчүлүк
Темир устачылык, токуучулук, карапачылык өнөрлөрү кеңири таралган.
Жыпар Исабаева
Жазгым келип сен жөнүндө жакшы ыр,
Биром (эл)
Коомдук түзүлүштүн негизин чоң үй-бүлөлүү жамааттар жана патрилинейлик кландар түзөт. Нике патрилокалдык. Айылдык жамааттарды дин башчылар (да-гвом) жетектейт. Бүбү-бакшылар абдан таасирдүү. Калктуу конуштардын көлөмү ар кандай. Ар бир чарба 5-6 алачыктан турат. Ата-бабалар культуна байланыштуу атайын имарат да бар.
Жыпар Исабаева
Жалбырттоодо жалын болуп бүт дүйнөм,
Биром (эл)
Кийим
Жыпар Исабаева
Балким сен деп сыздоо мага бактыдыр?
Биром (эл)
Эркектер кенен көйнөктөрдү жана шымдарды кийишет. Аялдар үчүн кездемеден бир нече тилке тигилип, жамбашка оролуп, балтырга чейин жетет. Алар салттуу хауса кийимдерин кийишет.
Тамак-аш
Өсүмдүк тамак (ботколор, сорполор) жана сүт азыктары.
Маданият
Магия жана бакшылык практикаланат. Фольклордон жомоктор жана космогониялык уламыштар эң популярдуу.
Тарых
Уламыш боюнча, биром элинин ата-бабалары азыркы мекенине түштүктө жайгашкан чытырман токойлордон көчүп келишкен.
Александриа (Нү-Гэмпшир)
Александриа (Нү-Гэмпшир) (Alexandria) — Нү-Гэмпшир штатынын Графтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1613 киши. Болжолдуу аянты - 111.6 км². FIPS коду — 33-00580.
Жаңы Троит (Благовар району, Башкыртстан)
Жаңы Троит — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Балышлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 42 киши. Почта индекси — 452743, ОКАТО коду — 80214831000.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Акматбеков Зарылбек
Акматбеков Зарылбек (18. 8. 1943-ж. туулган, Калинин (Жайыл) району, Моңолдор айылы) - коомдук жана мамлекеттик ишмер.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Маркфиппах
Калкы - 540 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 9,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 68 036. Муниципалитеттин башчысы — Хайнц Шефер.
Поп-арт
«Поп-арт» (англисче pop art – жалпыга жеткиликтүү искусство) – 1950-жылдардын 2-жарымында АКШда жана Улуу Британияда абстракттуу искусствонун кысымына каршы реакция катары пайда болгон авангардисттик көркөм агым. Живопистин жана скульптуранын кадимки методдорунан, логикалык, образдык закон ченемдүүлүктөрүнөн баш тартуу менен, «Поп-арт» турмуштук даяр нерселерди, механикалык көчүрмөлөрдү (фотография, муляж, репродукция), массалык басылмалардын үзүндүлөрүнүн (жарнама, өндүрүштүк графика, комикстер ж. б.) кокусунан пайда болгондой айкалыштарын түзгөн.
Роберт Патрик
Драма боюнча сабак Патриктин актердукка кызыгуусун ойготуп, ал мектепти таштап койгон соң 1986-жылы тасма чөйрөсүнө кирип кеткен. «Оңой менен өлбөгөн 2» (1990) тасмасында экинчи пландагы ролду аткаргандан кийин «Терминатор 2: Акыр заман» (1991) кинофильминдеги башкы терс каарман T-1000дин образын жараткан. Ушул эле образды менен ал «Уэйндин дүйнөсү» (1992) жана «Акыркы экшн каарман» (1993) тасмаларында эпизоддук ролдорду аткарган. Ал тартылган башка белгилүү тасмалар «Асмандагы атышуу» (1993), «Стриптиз» (1996), «Полиция мекени» (1997), «Факультет» (1998), «Тыңчы балдар» (2001), «Чарлинин периштелери» (2003), «Сызыктан басып өт» (2005), «Атабыздын байрактары» (2006), «Биз маршаллбыз» (2006), «Терабатиянын көпүрөсү» (2007), «Эчкиге үңүлгөн кишилер» (2009) жана «Коопсуз үйү» (2012) болуп саналат.
Телевидениеде Патрик «Купуя документтер» сериалындагы ФИБдин атайын агенти Жон Доггеттин жана «Бөлүм» сериалындагы Колонел Том Райандын ролун аткарганы менен белгилүү. Ошондой эле, ал «Мүмкүнчүлүктүн чектери», «Сопрано үй-бүлөсү», «Элвис», «Аватар: Акыркы аба башкаргыч», «Кара так», «Акыркы курорт», «Анархиянын балдары», «Күн баткандан чыкканга чейин» сериалдарында туруктуу ролдорду аткарган. Учурда ал «CBS» телеканалынын «Скорпион» телесериалында агент Кейб Галлонун ролун аткарып жүрөт.
«AllMovie» порталынын журналисти Трэйси Купер жазгандай, «Купуя документтер» сериалынын 2002-жылы бүтүшү менен Патрик бул индустрияда өзүнө бекем беделге ээ боло алган. Киносынчылар, күйөрмандар жана аны менен кошо тасмага тартылгандар Патриктин иштөө этикасын, мүнөзүн жана туруктуу аткаруу чеберчилигин жогору баалашкан. Ал актер жана режиссер Жэйсон Бэйтман тарабынан «эң мыкты терс каармандардын бири» деп табылган.
Линда Хэмилтон
Линда Кэрролл Хэмилтон (Linda Hamilton;1956-жылы 26-сентябрда туулган) — америкалык актриса. «Терминатор» сериясындагы Сара Коннордун образын жаратканы жана 1987-1990-жылдарда чыккан «Сулуу кыз менен макулук» (англ. Beauty and the Beast) телесериалында Кэтрин Чендлердин ролун аткарганы менен белгилүү. Бул ролу үчүн ал «Алтын глобустун» эки жана «Эмми» сыйлыктарына көрсөтүлгөн. Ошондой эле ал классикалык «Жүгөрүдөгү балдар» (англ. Children of the Corn) коркунучтуу тасмасындагы Викинин ролунда ойногон. Хэмилтон Мэри Элизабет Бартовски образын «NBC» телеканалынын «Чак» сериалында кайталап аткарган.
Смета
Смета – 1) бюджеттик укукта бюджеттик уюмдарды (мекемелерди) кармоого каралган каражаттардын көлөмүн, максаттуу багытын жана жыл чейректерине бөлүнүшүн аныктоочу каржылык-пландык акт. Тийиштүү бюджеттен чегерилген каражаттарды максаттуу пайдалануу боюнча бюджеттик уюмдун жетекчисинин укуктары менен милдеттерин, ошондой эле каржы органдарынын бул каражаттарды чегерүү боюнча милдеттерин жана алардын максаттуу пайдаланышын көзөмөлдөө боюнча милдеттерин аныктайт. Ар бири чыгашалардын бир тектүү тобун камтыган жана тыкыр милдеттүү мүнөздөгү статьялардан турат. Камтыган мекемелердин жана иш-чаралардын алкагына жараша жекече С., борборлоштурулган иш-чаралардын С-сы, кошулма С. болуп бөлүнөт; 2) жарандык укукта алдыдагы (күтүлгөн) акчалай чыгашалардын (чыгымдардын) деталдаштырылган планы (эсеби).
Юматова Анна Тихоновна
Юматова Анна Тихоновна (1924, Ысык-Көл обл., Түп району, Николаевка кыш. - 1988, Фрунзе) - колхоз өндүрүшүнүн новатору, Социалисттик Эмгекке Баатыры (1966). 1942-ж. Ысык-Көл айыл чарба техникумун бүтүрүп, Түп районундагы жер бөлүмүндө улук агроном болуп иштеген. 1948-жылдан Покровка (азыркы Жети-Өгүз) райондук жер бөлүмүнүн башчысы. 1953-55-ж. Покровка райаткомунун төрагасынын орун басары, Жети-Өгүз МТСинин директору (1955-60). Ал 28 жыл (1960-88) ошол райондогу «Коммунизм» колхозунун башкармасы болуп иштеген. Ал башкарган колхоз жети жылдыкта (1959-65) айыл чарба продуктуларын өндүрүүдө жана мамлекетке сатууда бир кыйла ийгиликтерге жетишкен. Дан эгиндеринин түшүмдүүлүгү гектарынан 5-6 дден (1960) 31 цге жогорулаган (1966). 1959-84-ж. Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин (5-10-шайланышынын) депутаты. Ленин, Октябрь Революциясы, 2 Эмгек Кызыл Туу, Эл достугу, «Ардак Белгиси» ордендери менен сыйланган.
Аксуу-Арашан мөңгүлөрү
Аксуу-Арашан мөңгүлөрү – Ысык-Көл өрөөнүндөгү татаал-өрөөн тибиндеги мөңгүлөр.
Тескей Алатоонун түн. капталында. Аксуунун сол куймасы Алтынарашан суусунун төрүнөн орун алган. Чыгыш ж-а Батыш А.- А. м-нөн турат. Чыгыш Аксуу – Арашан мөңгүсүнүн уз. 3,5 км, аянты 4,3 км2. Төмөнкү бөлүгү кууш; туурасынан кеткен жаракалар бар. Мөңгү чегинүүдө; азыркы каптал мореналар мөңгүнүн «тилинен» 350–400 м төмөн ж а тат. Этек моренасынын жалчасы туура лай жатып, көлдү пайда кылат; анын асты м-н сарыгып суу агат. Мөңгүнүн башы деңиз деңг. 4100 м, этеги 3590 м бий икти кте жайгашкан. Кар чегинин бийикт. 3710 м. Абляция облусунун аянты 3,2 км2. Батыш Аксуу – Арашан мөңгүсүнүн уз. 2,7 км, аянты 3,2 км2, мөңгүнүн башы деңиз деңг. 4550 м, этеги 3600 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 3760 м. Абляция облусунун аянты 1,6 км2. Мөңгү бийик төрдө жайгашкан. Кенен ж-а татаал куралуу облусу мүнөздүү; анын оң бөлүгүндө фирн талаасы тоонун кырына жетпейт. Мөңгүнүн «тили» ортоңку морена аркылуу эки салаага бөлүнгөн. Алар омкорулган муздар м-н татаалданган. Мөңгү «тилинен» 500–550 м төмөн жаткан каптал мореналар анын тартылып жаткандыгын айгинелейт. Андан башталган суулар Алтынарашанга кошулат.
Даксенхаузен
Калкы - 1044 киши(2013-ж.). . Аянты - 10,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 023. Муниципалитеттин башчысы — Дитмар Вольгемут.
Дуглас
Дуглас (Douglas) — Мичиган штатынын Allegan округуна караган АКШ шаары.
Коллинс (Миссисипи)
Коллинс (Миссисипи) (Collins) — Миссисипи штатынын Ковингтон (Covington) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2683 киши. Болжолдуу аянты - 19.7 км². FIPS коду — 28-15140.
Мабаан (эл)
Мабаан — Судандын түштүгүндө (Көк Нил жана Жогорку Нил аймагында) жашаган нилот эли. Түндүк луо элдердин тобуна кирет. Жалпы саны 100 миң адам. Антропология жактан нилот тибине кирет. Мабаан тилинде сүйлөшөт. Мабаан тили Нил-сахара макро-үйбүлөсүнүн Кир-абба уясынын курамындагы нилот тобуна кирет. Көпчүлүк жергиликтүү салттуу ишенимдерди карманышат (жаратылыш күчтөрүнө жана ата-бабаларга сыйынуу). Калгандары — мусулмандар. Алар бири-бирине жакын конуштарда жашашат. Негизги кесиби — малчылык.
Маттавамкиг (Мэн)
Маттавамкиг (Мэн) (Mattawamkeag) — Мэн штатынын Пенобскот округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 825 киши. Болжолдуу аянты - 97.9 км². FIPS коду — 23-44270.
Эстония
Эстония (Eesti), ырасмый аты — Эстония Республикасы (Eesti Vabariik) — Түндүк Европада Балтика деңизинин чыгыш жээгинде, Финн булуңунун жана Рига булуңунун суулары менен жуунган мамлекет. Чыгышта Орусия (чек арасынын узундугу — 324 км), түштүгүнөн Латвия (333 км) менен чектешет. Түндүктө, Финляндия булуңунда, Финляндия менен деңиз чек арасы бар. Түндүк жана батышында Балтика деңизинин суулары менен жуулат. Борбору — Таллин шаары. Аянты — 45 227 км2, калкы — 1 330 068 киши. Ошентип, Эстония жери боюнча дүйнөдө 129-орунда (Европада 29-орун), калкынын саны боюнча 158-орунда (Европада 34-орун) жана бул көрсөткүчтөр боюнча Балтика өлкөлөрүнүн ичинен эң кичинекейи.
1991-жылдын 17-сентябрынан бери БУУнун, 2004-жылдын 1-майынан Европа Биримдигине, 2004-жылдын 29-мартынан НАТОго, 2010-жылдын 9-декабрынан ЭКӨҮге, 1993-жылдан Европа Кеңешине мүчө. Шенген аймагынын жана Eurozone.
Ырасмый тили — эстон тили, акча бирдиги — евро
Требель (Вендланд)
Требель (Вендланд) (Trebel (Wendland)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Люхов-Данненберг районуна кирет.
Калкы - 911 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 66,7 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 54 023. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Вигреффе.
Роуе (Массачусетс)
Роуе (Массачусетс) (Rowe) — Массачусетс штатынын Франклин округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 351 киши. Болжолдуу аянты - 62.3 км². FIPS коду — 25-58335.
Советтер Союзунун баатыры
Советтер союзунун баатыры – 1934 – 1991-жылдар аралыгындагы ардактуу наам, эрдик жасоого байланышкан, Совет мамлекети менен коомго жасаган кызматы үчүн эң жогорку деңгээлдеги артыкчылык. С. С. Б-на Ленин ордени, «Алтын Жылдыз» медалы жана СССР Жогорку Советинин Президиумунун Грамотасы тапшырылган.
Чумовая (Лямчина куймасы)
Чумовая — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лямчина дарыясынын сол жээгинен 16 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Майкл Кларк Дункан
Майкл Кларк Дункан (Michael Clarke Duncan;1957-жыл 10-декабрь – 2012-жыл 3-сентябрь) — америкалык актер болгон. «Жашыл чакырым» (1999) тасмасындагы Жон Коффинин ролун аткарып секирик жасаганы менен белгилүү. Бул ролу үчүн ал «Оскардын» «Экинчи пландагы эң мыкты актер» наамына жана башка ушундай эле сыйлыктарга көрсөтүлгөн. Ал «Армагеддон» (1998), «Тогуз ярд» (2000), «Чаяндардын падышасы» (2002), «Тайманбас» (2003) жана «Рики Боббинин балладасы» (2006) тасмаларында тартылган. Анын үнүн «Мамалак ини» (2003), «Кунг-фу Панда» (2008) жана «Жашыл чырак» (2011) тасмаларынан укканга болот.
Хатчинсон (Миннесота)
Хатчинсон (Миннесота) (Hutchinson) — Миннесота штатынын McLeod округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 14178 киши. Болжолдуу аянты - 20.2 км². FIPS коду — 27-30644.
Харслебен
Калкы - 2209 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 27,86 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 140. Муниципалитеттин башчысы — Хольгер Бауэрмайстер.
Вольдегк
Вольдегк (Woldegk) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан Шаар. Мекленбург-Штрелиц районуна кирет.
Калкы - 3764 киши(2013-ж.). . Аянты - 103,7 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 55 078. Мэр — Эрнст-үрген Лоде.
Поп-музыка
Поп-музыка (англисче popular music – кеңири тараган музыка) – 20-кылымда пайда болгон көңүл ачууга багытталган эстрадалык музыканын жалпы аталышы. Поп-музыканы жалпы мааниде көп аткарылуучу музыкалык чыгармаларды түшүндүрүүчү аныктамадан бөлүп кароо зарыл. 1950-жылдардын аягында пайда болгон. Поп-музыка адегенде рок-музыканы гана мүнөздөгөн болсо, азыр поп-музыка жалпы музыкалык маданиятка айланган. Поп-музыканы таратуунун негизги ыкмасы граммофондук табактарды, теле-аудио тасмаларды, дисктерди чыгаруу жана сатуу болуп эсептелет. Азыркы учурдагы поп-музыка – өнүккөн көп түрдүү чыгармачыл багыт. Поп-музыкада социалдык маселелерди чагылткан чыгармалар, мындан тышкары композициялык, ыргактык, обондук, ладдык иштеп чыгуулардын жана аранжировкадан башка электр-акустикалык өзгөртүүлөр, добуштук айкалыштар, монтаж сыяктуу ыкмалар маанилүү орунда. Бүгүнкү күндө поп-музыка музыка искусствосунун өнүгүшүнө өз таасирин тийгизүүдө.
Цзяңкунь
Цзяңкунь, ошондой эле Ликун деген ат менен белгилүү — байыркы уруулук мамлекет, түпкү моңголдуктан Энесай дарыясынын жогорку агымынан Алтай аймагына чейинки байыркы монгол бутагы болушу мүмкүн, мал чарбачылыгы менен алектенген, ошондой эле дыйканчылык жана аңчылык менен алектенген.
Киришүү
«Тарыхый жазуулар» боюнча Цзянькун Динлиндердин мамлекети менен жакшы мамиледе болгон жана хуннулар көтөрүлгөндө Динлин жана башкалар менен бирге Хуннуларга кошулга