cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сульги Литфуллин
1945-жылдан КПСС мүчөсү. 1942-жылдан Сов. Армияда. Улуу Ата Мек. согушта Башкы командованиенин резервдик 493-полкунун танкага карты истребителдик орудиесинин командири. Львов жанa Ярославль багытындагы салгылаштарда эрдик көрсөткөн. 1944-ж. 18-августта Висла д-нын батыш тарабындагы Сабутка- Шляхец р-нунда душмандын 12 танкасы менен автоматчыларынын контр-чабуулунун мизин кайтарган. Душмандын 5 танкасын орттоп, ЗОдай солдатын жок кылган. 1945-ж. январда Литфуллин башкарган бөлүк Одер д-нан биринчилерден болуп өткөн. Литфуллин өзү Найдорф жанa Герцог-Свальдац элдүү пункттарын коргоодо душмандын 4 танкасын, 1 транспортёрун жок кыл­ган. Берлинди алууга катышкан. Ле­нин ордени, 1-дараж. Ата Мекенднк Согуш ордени жанa медаль менен сыйланган. 1946-ж. демобилизацияланып, туулган шаарында эмгектенүүдө. Согуштан кийин Өзгөндө, Анжиянда соода тармагында иштеген. Ленин, эки Ата Мекендик согуш ордендери менен сыйланган.
Кыштут айыл аймагы
Кыштут айыл аймагы ― Кыргызстандын Баткен районундагы административдик-аймактык бирдик. Таян, Газ, Кыштут, Сай, Согмент, Чарбак айылдарынан турат. Административдик борбору ― Таян айылы.
Амели
Тасма киносынчылардын жылуу пикирине ээ болуу менен ийгиликтүү сатылган. "Амели" Европа тасма сыйлыгында "Эң мыкты тасма" наамын уткан. Андан сырткары "Эң мыкты тасма" жана "Эң мыкты режиссер" сыяктуу 4 "Сезар" сыйлыгын, "Эң мыкты сценарий" сыяктуу 2 "BAFTA" сыйлыгын жеңген жана 5 Оскар сыйлыгынын наамына талапкерлиги көрсөтүлгөн. Тасманын мюзикли Калифорниянын Беркли шаарында 2015-жылы бетачарын өткөргөн.
Фраунгофер сызыктары
Фраунгофер сызыктары – Күндүн спектриндеги жутуу сызыктары.
1802-ж. У.Волластон бул сызыктарды биринчи байкаган, ал эми 1814-ж. Й. Фраунгофер бул сызыктардын көбүн ачып, толук сүрөттөп жазган; бул сызыктардын пайда болушун Р.Кирхгоф туура түшүнгөн. Күн спектринин ультракызгылт-көк чегинен баштап инфракызыл чегине чейин 20 миңден ашык сызыктар табылган. Алардын көпчүлүгү белгилүү химиялык элементтерге туура келет.
Вэрдигр (Небраска)
Вэрдигр (Небраска) (Verdigre) — Небраска штатынын Нокс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 519 киши. Болжолдуу аянты - 1.5 км². FIPS коду — 31-50370.
Драккенштедт
Драккенштедт (Drackenstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бөрде районуна кирет.
Калкы - 427 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 7,19 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 160. Муниципалитеттин башчысы — Клаус-Дитер Круг.
Лиувилль теоремасы
Лиувилль теоремасы (механикада) — механиканын Гамиль­тон формасындагы теңдемесине баш ийүүчү системанын фазалык көломү ошол система кыймылда болгон кезде туруктуу кала тургандыгын далилдөөчү теорема.
Лиувилль теоремасын 1838-ж. француз илимпозу Ж. Лиувилль далилдеген. Лиувилль теоремасы фазалуу мейкиндикке системадагы бөлүкчөнүн бөлүштүрүү функциясын киргизүүгө мүмкүндүк берет жанa статистикалык физиканын негизи болуп эсептелет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Мөтцинг
Мөтцинг (Mötzing) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Регенсбург районуна кирет.
Калкы - 1661 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 31,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 75 171. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Боцлер.
Сей-Яга
Сей-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Печор деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Вальд-Михельбах
Вальд-Михельбах (Wald-Michelbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Дармштадт административдик округуна карайт. Бергштрасе районуна кирет.
Калкы - 10915 киши(2013-ж.). . Аянты - 74,36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 31 021. Муниципалитеттин башчысы — Йоахим Кункель.
Берсоуд (Колорадо)
Берсоуд (Колорадо) (Berthoud) — Колорадо штатынын Лаример округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5 042 киши. Болжолдуу аянты - 10.5 км². FIPS коду — 08-06255.
Лициний, Валерий Лициниан
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Учууну каттагыч
Учууну каттагыч, борттук каттагыч - авиацияда учуунун негизги параметрлерин, учуучу аппараттын системаларынын ички көрсөткүчтөрүн, экипаждын сүйлөшүүлөрүн ж. б. маалыматтарды жазуучу түзүм. Учууну каттагычтагы маалымат учуудагы кырсыктын себептерин аныкташ үчүн колдонулат. Адатта аба кемесине эки Учууну каттагыч орнотулат: экипаждын сүйлөшүүлөрүн жазуучу сөз жазгыч жана учуу параметрлерин белгилегич. Андан сырткары азыркы авиалайнерлерде Учууну каттагычтын эки комплекти болот: эксплуатациялык (коргоочу тулкусу жок жана учкандан кийин системалардын жана экипаждын иштөөсүн көзөмөлдөөгө арналган) жана авариялык (жылчыксыз бекем тулкуда). Маалымат оптикалык (фототасмага) же магниттик (металл зымга же магнит тасмасына) алып жүргүчкө жазылышы мүмкүн, соңку мезгилде флешка-эс кеңири колдонула баштады. Учууну каттагыч «кара ящик» деп да аталат. Анын тулкусу тыштан болгон басымга жакшы каршылык көрсөтүүчү шар же цилиндр формасында болуп, ачык кызгылтсары же кызыл түскө боёлот. Кийин параметрдик жана сөз каттагычтар ажыратылып, биринчиси самолёттун куйрук жагына, экинчиси кабинага жайгаштырылган. Бирок кыйроодо кабина көбүрөөк талкалангандыктан, сөз жазгыч да куйрук жагына орнотулуп калды.
Самаркандек айыл аймагы
Самаркандек айыл аймагы ― Кыргызстандын Баткен районундагы административдик-аймактык бирдик. Самаркандек, Жаңы-Бак, Миң-Өрүк, Паскы-Арык айылдарынан турат. Административдик борбору ― Самаркандек айылы.
Флэминг (Миссури)
Флэминг (Миссури) (Fleming) — Миссури штатынын Рэй округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.4 км². FIPS коду — 29-24562.
Калкы
2010-жылы калкы 128 киши болгон.
Френель зонасы
Френель зонасы – толкун дифракциясын аныктоодо толкун беттерине ажыроочу участка.
Френель зонасы улам кийинки ар бир зонадан алысташы байкоо жүргүзүлүүчү чекиттен толкун узундугунун жарымынчалык көп болгудай тандап алынат. Френель зонасы ыкмасы толкун дифракциясы жөнүндөгү маселелерди кароодо колдонулат. Бул ыкма оптикада гана эмес, радио жана үн толкундарынын жаратылышын үйрөнүүдө да колдонулат.
Денеге залал келтирүү
Денеге залал келтирүү - өлтүрүү максатын көздөбөй адамдын денесине залал келтирүү.
Денеге залал келтирүү оор жана жеңил болушу мүмкүн. Денеге залал келтирүү залдарынан адамдын өмүрүнө коркунуч келсе же өлүп калса, о. эле денесинин кандайдыр бир мүчөсүнөн айрылса, бойдон түшсө, жин ооруга чалдыкса, узак убакыт эмгекке жарамдуулугун жоготсо денеге оор залал келтирилген болот. Ал эми өмүргө коркунуч келбей, бирок ден соолуктан кыска убакытка ажыраса же эмгекке жарамдуулугунун учтен биринен азын жоготсо денеге жеңил залал келтирилди деп эсептелет.
Денеге залал келтирүү кара санатайлыктан же байкабастыктан жасалат.
Формага салуу
Формага салуу – скульптуралык технологияда – гипс моделинен жана скульптуралык түп нускадан көчүрмө куюу үчүн даярдалган формалар (калыптар). Эгерде скульптуралык материал жумшак (кургай элек) болсо, топурак, май, пластилин жана башкалардан абдан иштелип бүт элек Ф. с. же «бузулуучу» Ф. с. колдонулат. «Бузулуучу» Ф. с. түп нусканы жок кылып, андан жасалган көчүрмөнү сактап калууга эсептелген. Катуу материалдан жасалган скульптураны куюуда көп учурда клей Ф-ны колдонушат. Ал түп нусканы майда деталдарына чейин бере алат жана технологиясы боюнча жөнөкөй болгондуктан, кээ бир башка ыкмалар мүмкүн болбогон жерде да пайдаланылат. Гипстик Ф. деп ыкталган Ф. аз колдонулат, себеби технологиясы татаал, ал эми натыйжасы жетишерлик кынтыксыз эмес.
Ороп тартма
Ороп тартма, лебедка – ийкем кыймылдоочу аркан же чынжырдын жардамы менен жүктү көтөрүп-жылдыруучу машина. Ороп тартма туруктуу жана кыймылдуу болуп бөлүнөт: туруктуу ороп тартма кыймылсыз же кыймылдуу негизге орнотулат же болбосо дубалга жана шыпка бекитилет. Кыймылдуу ороп тартма рельстүү же рельси жок арабага орнотулат. Ал кол же машина менен, электрдик, ичинен күймө, буу, гидравликалык, пневматикалык кыймылдаткычтар аркылуу кыймылга келет. Фрикциялык барабаны тик жайгашкан ороп тартма шпил же кабестан деп аталат. Ороп тартманын көтөрүү күчү мамлекеттик стандарт менен бекитилип, 2,5ден 2000 кНдун чегинде болот. Ороп тартма жүктөп-түшүрүү, курулуш, монтаждоо, ремонт жана кампа жумуштарында, кыймылдуу курамы менен маневрдүү жумуштарды аткарууда, жыгач ташууда жана аларды иреттеп жыюуда, кемени жылдырбай кармап турууда кызмат кылат. Ошондой эле жер казуучу жана жол куруучу машинанын, көтөрүүчү крандын, аркан жолдун, кыргычтуу жана бургулоочу орнотмонун (установканын) бир бөлүгү катары жумуш аткарат.
Френель формуласы
Френель формуласы – тегиздиктеги монохромдуу бир тектүү эки чөйрөгө бөлүнгөн кыймылсыз жалпак чекке түшкөн учурда пайда болуучу чагылган жана сынган тегиз толкундун амплитудасын, фазасын жана поляризациясын аныктайт.
Бланкенштайн (Заале)
Бланкенштайн (Заале) (Blankenstein (Saale)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Орла районуна кирет.
Калкы - 852 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 1.53 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 75 004. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Грюнер.
Гросефен
Калкы - 13 367 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 127,25 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 52 006. Муниципалитеттин башчысы — Олаф Майнен.
Формалар
Формалар – скульпторлук технологиясында – көчүрмөлөрдү куюп жасоо үчүн арналган пластикалык басылыштар. Ф. көп учурда гипстен жасалып, бир нече бекем бириккен бөлүктөрдөн турат. Алар «кабыкча» же чегилүү каптооч менен капталган. Толук иштелип бүтпөгөн Ф. өзүнүн түзүлүшү жана даярдалуу техникасы боюнча эң жөнөкөй. Ал көчүрмө жасалгандан кийин дароо жок кылынат. Таза (гипс) Ф. бир нече бөлүктөн турат жана көп көчүрмөлөрдү берет. Баарынан жакшыраак деп клей Ф-сы айтылат, ал чоюлчаак желатин массасынан жасалат, к. Калыптар макаласын.
Суу-Башы айыл аймагы
Суу-Башы айыл аймагы ― Кыргызстандын Баткен районундагы административдик-аймактык бирдик. Боз-Адыр, Айгүл-Таш, Апкан, Бөжөй, Кара-Токой айылдарынан турат. Административдик борбору ― Боз-Адыр айылы.
Махтомэди (Миннесота)
Махтомэди (Миннесота) (Mahtomedi) — Миннесота штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7676 киши. Болжолдуу аянты - 13.0 км². FIPS коду — 27-39428.
«Учур» мамлекеттик жаштар театры
«Учур» мамлекеттик жаштар театры - кыргыз театр искусствосун өнүктүрүү жана жаш таланттарды өстүрүү максатында 2001-ж. Улуттук телерадио корпорациясынын алдында түзүлгөн. Театрда «21 кылымдын кадрлары» программасынын алкагында Москвадагы М. Щепкин атындагы Жогорку театр окуу жайын аяктаган актёрлор эмгектенишет. «Учур» мамлекеттик жаштар театрынын ачылыш аземи орус драматургу С. Асанбековдун «бүтпөгөн потрет» аттуу спектаклинрежиссер А.Жапаров коюудан башталган. репертуарында чет элдик Ж. Мольер, «Тартюф»; Э. де Филиппо, «Цилиндр»; М. МакДонах, «Дүйнөдө жок сулуу»; Н. В. Гоголь, «Текшерүүчу»; Л. Разумовская, «Түнкү шоола» («Дорогая Елена Сергсевна»); Е. Алимжан, «Жануран»; И. Содиков, «Апендинин беш аялы») жана кыргыз (Ч. Айтматов, «Жаабарс», «Анархай...», «Кыямат»); Ж. Садыков, «Ак Мөөр»; М. Шаршенбаев, «Кум үстүндө түштөнүү»; М. Сейталиев, «Алыкул») ж. б. драматургдардын чыгармалары бар.
Театр респ. жана эл аралык театр фестивалдарынын лауреаты: «Науруз» (Татарстан, 2002, 2009, 2013), бүткүл дүйнөлүк балдар фестивалы (Оман, 2003), эл аралык театр фестивалы (Казахстан, 2007, 2008), А. П. Чехов атындагы X эл аралык театр фестивалы (Россия, 2011), «Арт-Ордо» (Кыргызстан, 2008, 2013) ж. б. 2001-жылдан театрдын көркөм жетекчиси жана директору Ш. Шейшенов.
Жогорку карыш (Балтачев району, Башкыртстан)
Жогорку карыш — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Төмөнкү Карышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 547 киши. Почта индекси — 452994, ОКАТО коду — 80208819001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Эгенхофен
Эгенхофен (Egenhofen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Фюрстенфельдбрук районуна кирет.
Калкы - 3201 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 33,40 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 79 117. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Нефеле.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 25 шаардык районго бөлүнөт.
Харвэй (Айова)
Харвэй (Айова) (Harvey) — Айова штатынын Мэрион округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.8 км². FIPS коду — 19-34860.
Калкы
2010-жылы калкы 277 киши болгон.
Лициний жана Секстий закондору
Лициний жана Секстий закондору - Байыркы Римде б. з. ч. 367-ж. плебейлердин таламын жактаган эл трибундары Г. Лициний Сто­лон менен Л. Секстий Латеран кабыл алган закондор.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Азад
Азад — Өзбекстан Республикасынын Андижан облусу Коргондөбө районуна карашту айыл.
Френель эллипсоиди
Френель эллипсоиди ⎯ крис-таллдын чекиттик булагынан таралуучу жарык толкунунун бетине туура келүүчү эллипсоид.
Френель эллипсоидинин окторунун узундугу кристаллдагы негизги жарык нурларынын ылдамдыгынын маанилерине пропорциялуу. Френель эллипсоиди: εx ⋅ x2 + εy ⋅⋅ y2 + εz ⋅ z2 = 1 теңдемеси менен жазылат, мында εx εy εz – кристаллдын негизги октору боюнча диэлектрдик өткөрүм-дүүлүк мааниси. Френель эллипсоиди каалаган багытта жарыктын нур ылдамдыгын аныктоого жардам берет.
Ортит
Ортит (гр. orthos – түз), алланит (англ. минералог Т. Алландын ысмынан) – эпидот тобундагы минерал. Курамында сейрек кездешүүчү элементтерди (Сs, La, Dу, Er, V) камтыйт. Ошондой эле кошунду түрүндө торий, уран, кээде вольфрам кычкылы (8%ке чейин) кездешет. Химиялык формуласы (Са,Сl2)(Al,Аe)3[SiO4][Si2O7]O(OH). Моноклин системасында кристаллданат. Өңү кара, кара күрөң. Катуулугу 6. С. салмагы 3,2–4,0. Ортит радиоактивдүү. Кристаллдуу силикат тоо тектердин (граниттин, сиениттин, гнейс, кристаллдуу сланец) курамында кездешет. Ортит – сейрек жер элементтеринин (церий, иттрий ж. б.) баалуу минералы. Норвегия, Швеция, Финляндия, Украина, АКШ ж. б. жерлерден табылган.
Учунуу
Учунуу - сыңар туяктуу малдын (жылкы, эшек, качыр) чыбырткылуу жөнөкөй мителер пайда кылуучу жугуштуу ылаңы. Ылаң козгогучу бир клеткалуу мите Trypanasoma equiperdum (узундугу 22 - 28 мк, туурасы 1,4-2,6 мк). Ал малдын жыныс органдарынын былжыр челинде өсүп, өрчүйт. Ылаң куут мезгилинде, ылаң козгогучу бар урук менен колдон уруктандырганда жугат (кулундарга сүт аркылуу да жугушу ыктымал). Малдын 30 - 50% ин өлүмгө учуратат.
Хеттенродт
Хеттенродт (Hettenrodt) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Биркенфельд районуна кирет.
Калкы - 712 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 34 040. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Герд Руппенталь.
Вэрдон (Небраска)
Вэрдон (Небраска) (Verdon) — Небраска штатынын Richardson округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 223 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 31-50510.
Мэн
Мэн - АКШнын четки түндүк-чыгышындагы штат.
Дребсдорф
Дребсдорф (Drebsdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зангерхаузен районуна кирет.
Калкы - 108 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 4,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 120. Муниципалитеттин башчысы — Регина Ламмерт.
Ги де Мопассан
Мопассан Ги (толук аты – Анри Рене Альбер ги) де (5. 8. 1850, Турвиля-сюр-Аркка жакын Миромениль замогу – 6. 7. 1893, Париж) – француз жазуучусу. 1870–71-жылы Руан лицейинде окуган. 1870–71-жылы Франция-Пруссия согушуна катышкан. Чыгармачылыгына Г. Флобер, И. С. Тургенев, О. Бальзактын чыгармалары зор таасир тийгизген. Адабиятта Мопассан 19-кылымдын аяк чениндеги сын реализмин улантуучу катары таанылган. 80-жылдардагы новеллаларында («Айым Фифи», 1882; «Рондолинин жерлери», 1884 жана башкалар) буржуазиянын рухий кедеринин кеткенин келекелеген. Новеллаларындагы бул тема «Дүйнө-өмүр» (1883) романында айрыкча айкын иштелген. Мопассандын Франция-Пруссия согушу жөнүндөгү новеллалар циклинде элдин патриотизми, оокаттуу таптын эгоизми, эки жүздүүлүгү көрсөтүлөт. Буга «Май болпоч» (1880) новелласы жакшы мисал. Мопассан – «Жан досум» (1885), «Монт-Ориоль» (1887) романдарынын автору. Мопассандын чыгармаларын И. С. Тургенев, Л. Н. Толстой, А. П. Чехов, М. Горький жогору баалаган. «Вил дос» романы (1982), Ж. Абаев, башка айрым чыгармалары кыргыз тилине которулган.
Төрт-Күл айыл аймагы
Төрт-Күл айыл аймагы ― Кыргызстандын Баткен районундагы административдик-аймактык бирдик. Ак-Өтөк, Ак-Турпак, Зар-Таш, Чоң-Гара, Чоң-Талаа айылдарынан турат. Административдик борбору ― Ак-Өтөк айылы.
Лобанов, Павел Павлович
Лобанов, Павел Павлович [2(15). 1. 1902-ж. т., азыркы Москва обл., Дмитров району, Старо кыш.] — сов. мамлекеттик ишмер, айыл чарба боюнча илимпоз-экономист, ВАСХНИЛднн акад. (1948) жана анын президента (1956—61 жана 1965—78).
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Стахиботриотоксикоз
Стахиботриотоксикоз - малдын козу карындан бузулган кесек тоютту жегендеги уукмасы. Козу карындын уу заттары борбордук нерв системасына, кан тамыр керегесине таасир тийгизет. Кан айлануунун, минерал зат алмашуунун, ичеги ткандарынын бузулушу ж. б. өзгөрүү байкалат. Стахиботриотоксикоз тез таралып, малдын көбү ооруйт. Малдын дене температурасы көтөрүлүп, тоютка табити тартпайт, ууртуна жара чыгат, шишийт; жылкынын шилекейи чубуруп, жаталактайт; уйдун мурдунан шүүшүн агып, кан аралаш чычкактайт.
Дарылоо (дезинфекция, антибиотиктер ж. б.) оору чыгаар замат жүргүзүлсө натыйжалуу. Профилактика: кесек тоютту (чеп, саман) жыйноонун жана сактоонун агротех. эрежелерин тутуу. Бузулган тоютту өрттөп жок кылуу.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Искендерова Жамила Абыкаевна
Искендерова Жамила Абыкаевна (1963-ж. туулган, Фрунзе) – физика-математика илимдеринин доктору (2002). КМУну (1985), ошол эле жерде аспирантураны (1990) жана докторантураны (1996) бүтүргөн. 1993-жылдан КМУда (азыр КУУ) окутуучу, доцент. Дифференциалдык теңдемелер боюнча адис. 50дөн ашык илимий эмгеги, анын ичинде 1 монография, 1 методикалык окуу куралы жарык көргөн. Эмгектери: Математические вопросы модели магнитной газовой динамики. А.-А. 1997; Разрешимость задачи о течении с контактным разрывом. А.-А., 2001.
Фруд маятниги
Фруд маятниги (сүрүлмө маятник) – автоматтык термелүүчү механикалык системалардын жөнөкөй түрү.
Орто Азия экономикалык совети
Орто Азия экономикалык совети - 1923-ж. мартта Түркстан АССРи, Бухара Советтик Эл Республикасы жана Хорезм Советтик Эл Республикаларынын экономикалык багыттагы иш-аракеттерин координациялоо үчүн түзүлгөн. Экономикалык советке РКП(б) БКнын Орто Азия бюросу жетекчилик кылган. Экономикалык советке Орто Азия республикаларынын чарбалык планы, жалпы мыйзам чыгаруу иштери, финансы, соода багытындагы маселелер кирген. Экономикалык совет айыл чарба кредиттерин, соода, транспорт, мелиорация, камсыздандыруу, финансы жана байланыш, отун маселесин жакшыртуу боюнча иш жүргүзгөн. Үч республиканын экономикалык жактан биригүүсү Орто Азияда социалдык курулуштун ылдам темп менен өнүгүшүн камсыз кылып, элдердин достугунун чыңдалышында, алардын экономикасы менен Маданиятынын жогорулашында чоң роль ойногон. Орто Азия экономикалык совети Орто Азиянын улуттук-мамлекеттик бөлүнүшүнөн кийин ишмердүүлүгүн токтоткон.
Фреска
Фреска (италянча fresco – жаңы, чийки) – монументалдык живопистин акиташты негизги байланыштыруучу зат катары колдонгон маанилүү техникалык бир түрү. Ф-га кеңири мааниде негизинен а фреско, а секко жана жаңы шыбактын үстүн­дөгү казеиттик – акиташ живописи кирет. Казеттик акиташ живописи Ф-нын эң жакшы практикалык варианты болуп саналат, аткарылышында кээ бир эркиндиктерди колдонуу менен ал ачык асман астында, сууга туруштук берген бекем живописти берет. Ф. сөздүн кууш маанисинде – жаңы акиташ шыбагынын үстүндө а фреско техникасы менен тартылган жана темпера менен оңдолбогон дубал сүрөттөрү таза Ф. деп (буон фреско) аталат. Монументалдык живопистин фреска техникасы менен аткарылган чыгармалары да Ф. деп аталат.
Фруд маятниги
Ал физикалык маятниктен, муфтадан, айлануучу октон турат. Айлануучу октун бурчтук ылдамдыгы дайыма маятниктин бурчтук ылдамдыгынан чоң. Мында маятник муфтага өз ара жылгыс бекитилип, маятникке аракет этүүчү сүрүлүү күчүнүн моменти бирдей багытталат. Ал маятник менен ок карама-каршы жакка бурулганда кыймылды токтотот. Ал эми экөө бир багытта кыймылдаса, ылдамдануу пайда болот. Термелүүнүн кандайдыр бир моментинде ылдамдануу көбөйүп, термелүүнүн өздүк дүүлүгүүсү пайда болот. Белгилүү бир шарттарда бул автотермелүүгө өтөт. Маятникти У.Фруд жасаган.
Фриз
Фриз (французча frise) – жасалгалык скульпторлукта жана живописте – горизонталдык тилке түрүндөгү дубалдын жогорку бөлүгүндө же имараттын ички же сырткы дубалындагы сүрөттүк же орнаменттик композиция. Архитектуралык жасалга менен окшоштугу боюнча Ф. термини кээде колдонмо көркөм өнөр жаатында да колдонулат.
Вальдбрунн (Вестервальд)
Калкы - 5716 киши(2013-ж.). . Аянты - 29,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 5 33 016. Муниципалитеттин башчысы — Лотар Блеттель.
Флинт Хилл (Миссури)
Флинт Хилл (Миссури) (Flint Hill) — Миссури штатынын Сент-Чарльз округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 6.4 км². FIPS коду — 29-24688.
Калкы
2010-жылы калкы 379 киши болгон.
Села-Ты-Вис
Села-Ты-Вис — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Море-Ю дарыясынын оң жээгинен 218 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Демодуляция
Демодуляция - жогорку жыштыктагы модуляцияланган термелүүлөрдөн төмөнкү жыштыктагы сигналдарды бөлүп алуу.
Демодуляция - модуляцияга тескери процесс. «Демодуляция» термини көбүнчө зымдуу байланыш системасына тиешелүү, радиотехникада ага «детекторлоо» деген термин маанилеш келет.
Блайальф
Блайальф (Bleialf)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Фурье саны
Фурье саны ⎯ туруксуз жылуулук процесстердин окшоштук критерийлеринин бири.
Чөйрөдөгү жылуулук шартынын өзгөрүү ылдамдыгы менен каралып жаткан системанын (нерсенин) ички температура талаасынын кайра түзүлүш ылдамдыгынын катышын мүнөздөйт. Фурье саны F0=αt0/2, мында α=λ/ρс – температура өткөрүмдүүлүк коэффициенти, λ – жылуулук өткөргүчтүк, ρ – тыгыздык, c – салыштырма жылуулук сыйымдуулук, – нерсеге мүнөздүү сызыктуу өлчөм, t –сырткы чөйрөнүн өзгөрүшүнүн мүнөздүү убактысы. Фурье саны жылуулук процесстердин гомохрондуулугунун критерийи болуп саналат.
Ахмедова Жибек Ахмедовна
Ахмедова Жибек Ахмедовна Ош облусунун Кара-Кулжа районуна караштуу Ой-Тал айылында туулган. Балалык чагы ушул Алай-Куу жергесинде өткөн. 2010-жылы "Ой-Тал" орто мектебин артыкчылык менен бүтүрүп, ошол эле жылы Ош мамлекеттик университетинин табият таануу жана география факультетине тапшырып, 2015-жылы география адистигин артыкчылык менен бүтүргөн.
Сыйлыктары:
география предметинен бир нече жолу окуучуларды олимпиадага даярдап, республикага чыгаргандыгы үчүн Ош шаардык билим берүү башкармалыгынын ардак грамоталары, ыраазычылык баракчалары жана Ош МУнун ардак грамотасынын ээси.
Мэнеску Маня
Мэнеску Маня (9. 8. 1916-ж. т., Брэила - 2009) — Румыниянын мамлекеттик жана саясий ишмери, экономист, РСР ИА-нын анык мүчөсү (1974).
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Фронтиспис
Фронтиспис (французча frontispice) – китеп графикасында жана полиграфияда – титул менен биринчи бетте жайгашкан иллюстрациялуу же портрет бар бет. Кээде абдан кооздолгон контртитулду да Ф. деп аташат.
Тосту
ААББТ коду ― 41703 211 836 05 0.
Тарыхы
2019-жылдын августунда Тосту калктуу конушуна айыл макамы берилген.
Гроссенвөрден
Гроссенвөрден (Großenwörden) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Штаде районуна кирет.
Калкы - 444 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,35 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 59 019. Муниципалитеттин башчысы — Бернхард Вит.
Орто бийик тоолор
Орто бийик тоо рельефи Түштүк Уралда, Крым тоолорунда ж. б. жерлерде кездешет.
Фронтон
Фронтон (латынча frontis – маңдай, тарап) – имарат чатырынын маңдай бети, оймо-чийме же скульптура менен жасалгаланат.
Харди (Айова)
Харди (Айова) (Hardy) — Айова штатынын Гумбольдт округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.1 км². FIPS коду — 19-34455.
Калкы
2010-жылы калкы 57 киши болгон.
Бетюн (Колорадо)
Бетюн (Колорадо) (Bethune) — Колорадо штатынын Кит Карсон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 225 киши. Болжолдуу аянты - 0.4 км². FIPS коду — 08-06530.
Вэстерн (Небраска)
Вэстерн (Небраска) (Western) — Небраска штатынын Saline округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 235 киши. Болжолдуу аянты - 1.2 км². FIPS коду — 31-52295.
Бобек
Калкы - 292 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7.11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 005. Муниципалитеттин башчысы — Томас Көрнер.
Ортогнейс
Ортогнейс (гр. orthos – түз жана гнейс) – интрузия тоо тектеринин (гранит, кварц, диорит) метаморфизмделип өзгөрүүсүнөн пайда болгон тоо тек.
Медина (Миннесота)
Медина (Миннесота) (Medina) — Миннесота штатынын Hennepin округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4892 киши. Болжолдуу аянты - 69.7 км². FIPS коду — 27-41480.
Кызыл Восток (Балтачев району, Башкыртстан)
кызыл Восток — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Төмөнкү Карышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 58 киши. Почта индекси — 452994, ОКАТО коду — 80208819004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Томас Мор
Мор Томас (7. 2. 1478, Лондон – 6. 7. 1535, ошол эле жер) – англис тилинде гуманист, мамлекеттик ишмер жана жазуучу; утопиялык социализмдин негиздөөчүсү. Сот чиновнигинин уулу. 1492–94-жылы Оксфорд унтинде окуп, Оксфорд реформаторлору (Ж. Колет, Т. Линакр, У. Гросин) ийрими менен жакындашкан. 1496– 1501-жылы Lincoln’s Inn юрид. корпорациясынын алдында англис салт укугун үйрөнгөн. 1490-жылдардын аягында Эразм Роттердамский менен достошкон. 1504-жылдан саясатка аралашкан, 1510-жылы Лондон шерифинин жардамчысы, 1525–29-жылы Ланкастер герцогдугунун, 1529–32-жылы Англиянын канцлери. Мор жалпы христиандык биримдикти бузат деп, лютерчил реформацияны (к. Лютер Мартин) жактырган эмес. 1534-жылы королго баш ийбеген католик катары Тауэрге камакка алынып, мамлекеттикчыккынчы аталып, өлүм жазасына тартылган. 1935-жылы католик чиркөөсү тарабынан канондоштурулган. М-дун диний темада жазылган көптөгөн чыгармалары («Төрт зарыл нерсе», «Апология» жана башкалар) англис тилинде риториктерге (Э. Марвелл, Ж. Донн), Ж. Свифтке таасир бергенетикалыкАнын бүтпөй калган «Король Ричард IIIнүн тарыхы» (1531) чыгармасы – Кайра жаралуу мезгилиндеги англис тилинде прозанын мыкты үлгүлөрүнөн. Мордун атагын «Утопия» диалогу (1516, орусчага 1789-жылы которулган) чыгарган. Анда кыялдан жаралган Утопия (грек тилинен сөзмө-сөз которгондо – «жок жер») аралындагы эң мыкты түзүлүш жөнүндө баяндалган. Мор адамзат тарыхында биринчи жолу жеке менчик жоюлуп, керектөө теңдиги орноп, өндүрүш жана турмуш жалпы элдин энчисине өткөн коомду сүрөттөгөн. Утопияда эмгек бүт жарандардын милдети, мүдөөлөр толук канааттандырылган, жумуш күнү – 6 саат, оор жумуштарды кылмышкерлер аткарат. Утопиянын саясий түзүлүшү шайлоо жана улуулук принцибине негизделген. Элдик кыймылга каршы болгон илимпоз-гуманисттерге жана билимдүү монархтарга арналып, латынча жазылган «Утопия» 16-кылымдын орто ченинде бир катар тилдерге которулган. Ал көптөгөн ойчулдарга (Морелли, Г. Бабёф, К. А. СенСимон, шаары Фурье, Э. Кабе жана башкалар) чоң таасир тийгизген.
Фрязь, фрезь каты
Фрязь, фрезь каты – шарттуу канондоштурулган ыкмалардан көбүрөөк сырткы чындыкты сүрөт­төгөн икона жазуудагы четтөөлөрдүн байыркы орусча аталышы. Термин көп учурда европалык үлгүлөрдү («фряздык», демек «чет элдик») окуп үйрөнүүнү түшүндүрөт жана адатта XVII кылымдын экинчи жарымындагы живописке байланыштуу колдонулат.
Искендерова Суусар
Искендерова Суусар (8. 5. 1953-ж. туулган, Чүй облусу, Чүй району, Арпа-Тектир айылы) – адабият таануучу, филология илимдеринин доктору (2007), Кыргыз Республикасынын эл агартуусунун отличниги (1996). 1974-ж. ОшМУнун филология факультетин бүтүргөн. 1974–79-ж. Ош шаарындагы Ю. А. Гагарин атындагы орто мектепте мугалим, 1980–84-ж. ОшМУда окутуучу, 1984–87-ж. КМУнун кыргыз адабияты кафедрасынын аспиранты, 1987–94-ж. ушул эле кафедрада окутуучу, улук окутуучу, доцент, 1994–2009-ж. БГУда кафедра башчысы, 2009-жылдан проректор. 2 монография, 60тан ашык илимий эмгектин, анын ичинде 2 методикалык окуу куралын автору. Эмгектери: Кыргыз адабиятынын тарыхы боюнча методикалык көрсөтмөлөр жана текшерүү иштеринин темалары (авторлош). Б., 1993; Н. Байтемировдун прозалары. Б., 1994; XX кылымга чейинки кыргыз кол жазма адабияты менен фольклорунун айрым маселелери. Б., 2005.
Майерхөфен
Майерхөфен (Maierhöfen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Линдау-Бодензее районуна кирет.
Калкы - 1586 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17,5 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 76 118. Муниципалитеттин башчысы — Мартин Шварц.
Ортогоналдык өзгөртүп түзүү
Ортогоналдык өзгөртүп түзүү – вектордун узундугун же скалярдык көбөйтүндүсүн өзгөрүүсүз сактоо менен евклид вектордук мейкиндигин сызыктуу өзгөртүү. Ортогоналдуу жана нормаланган базисте ортогоналдык өзгөртүп түзүүгө ортогонал матрица туура келет. Ортогоналдык өзгөртүп түзүүлөр берилген евклид мейкиндигин координата башталышынын айланасында буруунун жалпыланышы. Ортогоналдык өзгөртүп түзүү квадраттык форманы башкы окторго келтирүүдө колдонулат, к. Матрица.
Сизим-Целебей-Шор
Сизим-Целебей-Шор — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нядей-Ты-Вис дарыясынын оң жээгинен 16 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 29 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Фурье спектрометриясы
Фурье спектрометриясы – ар бир спектрге белгилүү түрдөгү интерферограмма туура келет.
Кээ бир учурларда интерферограмма аркылуу спектрди түздөн-түз аныктоого болот, бирок көпчүлүк учурларда интерферограмманы спектрге өзгөртүү үчүн ага гармоникалык талдоо жүргүзүү зарыл. Бул үчүн интерферограмма, нурлануу интенсивдүүлүгүнүн дискреттүү маанилерине туура келген сандардын тизмеги катарында жазылып, компьютердин эсине киргизилет, ал Фурье өзгөртүүсүн колдонуп, спектрдин татаалдыгына жана тизмектеги маанилердин санына жараша бир нече секундадан бир нече саатка чейин спектрди эсептейт.
Ушу операцияларды аткаруучу аппаратуралардын комплекси Фурье-спектрометри (ФС) деп аталат. Ага эки нурлуу интерферометрден тышкары жарыктанткыч, нурланууну кабылдагыч, нурлардын жүрүш айырмасын эсептөө системасы, күчөткүч, аналогдуу цифралык өзгөрткүч жана куралда же эсептөөчү борбордо орнотулган компьютер кирет. Фурье спектрометриясында спектр татаал алынганы м-н, башка спектралдык куралдардан артыкчылыгы, анын жардамы менен бир эле убакытта бардык спектрди каттоого болот.
Хеттенхаузен
Хеттенхаузен (Hettenhausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан айыл. Түштүк Батыш Пфальц районуна кирет.
Айылдын тургундарынын саны 252 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,39 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 40 018. Айылдын башчысы — Герхард Гиссен.
Учкун разряды
Учкун разряды, электр учкунугаздагы электр разрядынын бир формасы. Электр талаасында газдын бир нече атмосфералык басымында пайда болот жана «чыртылдоо» үн эффектиси менен коштолот. Чыңалуу булагынын кубаттуулугун чоңойтсо, Учкун разряды кадимки жаа разрядына өтөт жана бүлбүлдөө разрядды кармап турууга булак энергиясынын кубаттуулугу жетишсиз болууда пайда болот. Жаратылышта Учкун разряды чагылган түрүндө байкалат. Учкун разряды учурунда температура 10 000 Кге чейин жетет. Учкун разрядынын табияты газдардын электр ширетүүсүнүн стример теориясы менен түшүндүрүлөт: разряддык аралыкка электр талаасын берсек, анда электрондук көчкү пайда болот, бул электрондук көчкүлөрдөн белгилүү шарттарда етример деп аталган иондолгон газ менен толтурулган ичке бутактуу каналдар пайда болот. Стримерлер тез узаруу менен электроддорду бириктирет. Ток күчү чукул көбөйөт, каналдар кеңейет, каналдардагы басым кескин көтөрүлөт, булардын натыйжасында чек араларда согуу толкуну пайда болот. Кеңейтилген учкун каналдарынан чыккан согуу толкундары үндү пайда кылат (чагылган учурундагы күндүн күркүрөшү). Учкун разрядын күйгүзүү чыңалуусу, өчүү чыналуусу, максималдык ток, узактык өңдүү чоңдуктар мүнөздөйт. Алар разряддык чынжырдын параметрлерине, разряддык аралыкка, электроддордун геометриясына, газдардын басымына ж. б. курулуштарга көз каранды өзгөрөт. Учкун разряды илим менен техникада, мис., жогорку чыңалууларды өлчөөдө, спектроскоптук анализде, металлдарды өтө так иштетүүдө ж. б-да кеңири колдонулат.
Древиц (Флеминг)
Древиц (Флеминг) (Drewitz (Fläming)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Йерихов районуна кирет.
Калкы - 409 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 8,09 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 86 030. Муниципалитеттин башчысы — Андрe Фолькмар.
Демичев Пётр Нилович
Демичев Пётр Нилович (3. 1. 1918- ж. т. - 2010) - советтик мамлекеттик жана партиялык ишмер.
Жумушчунун үй-бүлөсүнөн. 1939-жылдан КПСС мүчөсү. Менделеев атындагы Москва химия-технол. институтун (1944), КПСС БКнын Жог. парт, мектебин (1953) бүтүргөн. 1944-45-ж. илимий-пед. жумушта болгон. 1945-жылдан Москва шаарындагы партиянын Совет райкомунун бөлүм башчысы, катчысы. 1950-56-ж. КПСС Москва шааркомунда, КПСС БКда иштеген. 1956-58-ж. КПСС Москва комитетинин катчысы, 1958-59-ж. СССР Мин. Советиндеиш башкаруучу. 1959-60-ж. КПСС Москва обкомунун, 1960-62-ж. КПСС Москва шааркомунун биринчи катчысы. 1961-жылдан КПСС БКнын мүчөсү. 1961-74-ж. КПСС БКнын катчысы. 1974-жылдын ноябрынан СССР маданият министри. 1962-66-ж. СССР Жог. Советинин Президиумунун мүчөсү. 1966-ж. апрелден КПСС БКнын Саясий бюросунун мүчөлүгүнө кандидат. СССР Жог. Советинин (5-9- шайл.) депутаты. Үч Ленин ордени жана башка орден, медалдар менен сыйланган.
Фемилюминесценция анализи
Фемилюминесценция анализи – хемилюминесценция боюнча заттын курамын (сейрегирээк сапатын) анализдөөчү ыкмалардын жыйындысы; люминесценциялык анализдин айрым учуру.
Эритмелерди анализдөөдө андагы болгон хемилюминесценцияны күчөткөн же начарланткан, аныктала турган заттардын хемилюминесценттик реакциясы (мис., кээ бир органикалык заттардын кычкылданышы) колдонулат. Хемилюминесценция түздөн-түз байкалат жана фотографиялык электрдик түзүлүштөрдүн жардамы менен да катталат. Х. а-нин жардамы менен суутек өтө кычкылынын, спирттердин, кээ бир уулуу заттардын, глюкозанын, кээ бир металлдардын курамы, о. эле абада азот жана күкүрт кычкылынын болушу аныкталат.
Ракхайн
Ракхайн, Аракан  ( бирм. ရခိုင် ) - Мьянмадагы мамлекет, ошондой эле тарыхый аймак. Түштүгүнөн деңизге ачылат, түндүгүнөн Чин штаты менен, чыгышынан Магвей, Пегу жана Айеярвадди райондору менен, батышта Бенгал булуңу жана Бангладештин Читтагонг району менен чектешет. Административдик борбору Ситу шаары, дагы бир чоң шаары Тандуэ. 2012- жылы калктын саны 3 132 651 адамды түзөт. Калкы - 85,18 киши. / км².
Административдик бөлүнүш
Штат төрт оодандан турат, алар 1164 шаарды жана айылды камтыган 17 районго бөлүнөт.
Мэн-цзы
Мэн-Цзы Мэн Кэ (б. з. ч. 372— 289-ж. ченде) — байыркы кытай фи­лософу, Конфуцийдин, жолдоочусу.
Лу падышалыгынын Цзоу аймагында (азыркы Шаньдун провинциясында) туулган. Конфуцийдин шакирттеринен таалим алган. Тектүү ак сөөктөрдүн идеологу болгон, калың эл менен ак сөөктөрдүн ортосундагы күрөштү басаңдатууга аракеттенип,Мэн-Цзы элди гумандуулук менен башкаруу теориясын түзгөн, дыйкандар арасында жерди тең бөлүштүрүү идеясын үгүттөгөн, легистер мектебинин (Фацзянын) негизги жоболорун сындаган.
Уфология
Уфология - ТУО (НЛО) жөнүндө информацияларды чогултуп иликтеген ишмердик. ТУОнун чын эле бар экендиги боюнча ишенимдүү далил жок, аны фотого, киного же видео-плёнкага даана түшүрүп тартуу аракеттери азырынча эч жыйынтык бере элек, ошондуктан Уфология ишке ашпаган убаракечилик иш болушу мүмкүн.
Мээ кыртышы
Мээ кыртышы - киши жанa сүт эмүүчү айбанаттын мээсинин чоң жарым шарларын каптап туруучу кальций. 1—5 мм келген боз заттын катмары.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Ортодонтия
Ортодонтия (гр. оrthos – түз жана odús, odontos – тиш) – стоматологиянын тиш жана жаак сөөктөрүнүн туура эмес (аномалиялык) өсүүсүн дарылоо жана алдын алуу иштерин жүргүзүүчү бөлүгү. Аномалиялык өсүүгө тукум куума факторлор, түйүлдүк өсүп жатканда болгон жагымсыз чөйрө, бала төрөлгөндөн кийин зат алмашуунун бузулушу, балдардын оорусу ж. б. себеп болот. Ошондой эле баланын жаман адаттары (бармагын соруу, упчуну көпкө эмүү ж. б.) түрткү берет. Тиш-жаактын деформациясында тамак сиңирүү, дем алуу органдары жана сүйлөө бузулат. Аны түзөтүүдө жана дарылоодо атайын ортодонтиялык аппараттар, кээде хирургиялык жол колдонулат.
Ухань
Ухань - Кытайдын чыгышындагы шаар, Хубэй провинциясынын административдик борбору. Ханьшуй д-нын Янцзыга куя беришинде жайгашкан.
1953-ж. Ханькоу, Ханьян жана Учан шаарынын биригишинен пайда болгон. Калкы 4,3 млн (2013; агломерациясы менен 4,7 млн). Янцзы д-ндагы порточо Т. ж. түйүнү. Өлкөнүн ири өнөр жай борбору. Машина, кеме жана станок куруу, металлургия, химиялык, текстиль, тиричилик электр приборлору, тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт. Кытай Илимдер Академиясынын филиалы, ЖОЖ, музей, китепканалар бар. Баота пагодасы (13-к.), мунара ж. б. сакталган. Шаар курулуштары Саньго мезгилинде эле (б. з. 220-280) салына баштаган. У. суу каптоодон бир нече ирет жапа чеккен.
Циклдик ылдамдаткычтар
Циклдик ылдамдаткычтар – заряддалган бөлүкчөлөрдүн ылдамдаткычтары, аларда башкаруучу (алып жүрүүчү) магнит талаасынын натыйжасында, бөлүкчөлөр бир эле ылдамдануучу аралыкты көп жолу басып өтүп, айлана же спиралга жакын орбита боюнча кыймылдашат.
Вальдек (Эдерзее)
Вальдек (Эдерзее) (Waldeck (am Edersee)) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Вальдек-Франкенберг районуна кирет.
Калкы - 7155 киши(2013-ж.). . Аянты - 115,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 35 021. Муниципалитеттин башчысы — Йөрг Фельдман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 10 шаардык районго бөлүнөт.
Хаббл турактуулугу
Хаббл турактуулугу – окумуштуу Э.Хаббл тарабынан аныкталган пропорциялаштык коэффициенти.
Хаббл 1929-ж. галактиканын ылдамдыгы аларга чейинки аралыкка түз пропорциялаштыкта өсө тургандыгын аныктаган. ϑr=Hr, мында аралык (r) мегапарсек менен туюнтулат, ал эми H пропорциялаштык коэффициенти Х. т. деп аталат. Х. т-н H=50-55км/(сек⋅Мпк) барабар.
Мамурабад
Мамурабад — Өзбекстандын Анжиян облусунун Коргондөбө районундагы айыл.
Танинтайи
Танинтайи တနင်္သာရီ мурда Тенассерим Мьянманын эң төмөнкү, түштүгүндө жайгашкан Штат. Түндүктөн Мон штаты менен чектешет. Административдик борбору — Тавой шаары. Дагы бир ири шаар Myei болуп саналат.
Калкы - 1 650 982 киши (2012). Калкы - 38,09 киши. / км².
Административдик бөлүнүш
Аймак үч ооданга бөлүнөт: Мьей, Тавой , Кодаун.
«Искусство искусство үчүн»
«Искусство искусство үчүн», «таза искусство» – көркөм чыгармачылык (искусство) коомдук турмуш менен саясатка көз каранды болбой, көпчүлүк элдин мүдөөсү үчүн күрөшкө катышпай, жалаң гана абстракттуулук, сулуулук, турмушка байланышсыз көркөмдүк үчүн кызмат кылууга тийиш деген эстетикалык-теориялык көз караштын жалпы аты. 19-кылымдын орто ченинде Францияда теория болуп түзүлгөн (Т. Готье, «Парнас» тобу). Биринчи жолу француз жазуучусу Б. Констандын күндөлүгүнө (1804; И. Канттын эстетикалык көз караштарга байланыштуу эскерүүсү): «Искусство искусство үчүн максатсыз, анткени ар кандай максат искусствону бурмалайт» деп жазган. Россияда 19-кылымдын ортосунда « Искусство искусство үчүн » урааны искусстводогу «гоголдук багытка», башкача айтканда социалдык-сынчыл багытка каршы коюлган (А. В. Дружинин, П. В. Анненков, В. П. Боткин). Көркөм чыгармачылыктагы коомдук проблематиканы эсепке албоочулукка алып келген « Искусство искусство үчүн » идеясын орустун революциячыл демократтары жана адабият таануу өкүлдөрү сынга алышкан.
Грэйтон (Небраска)
Грэйтон (Небраска) (Creighton) — Небраска штатынын Нокс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1194 киши. Болжолдуу аянты - 3.0 км². FIPS коду — 31-11230.
Флордэлл Хиллс (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 822 киши болгон.
Халс, Гальс Франс
Халс, Гальс Франс (1581 же 1585–жылдын аралыгында, Антверпен – 1666, Харлем) – голланд живописчиси, реалист портретчи. Х-тын искусствосу демократтуулугу менен айырмаланат; чыгармаларында өлкөнүн көз карандысыздыгы үчүн күрөшкөн голланд элинин рухий өнүгүүсүн чагылдырган. Харлем аткычтар тобунун портреттерин (1616, 1623–27, 1627, 1633, 1639, Харлем, Ф. Халс музейи) тарткан. 1620-ж. портрет, жанрдык көрүнүштөрдү жана айрым диний композицияларды да жараткан (“Инжилчи Лука”, “Инжилчи Матфей”, Одесса, Батыш жана чыгыш өнөр музейи, 1623–25). 1620–30-ж. Х. ар кандай социалдык катмардагы адамдардын галереясын (“В. ван Хейтхейзен”, 1625–36-ж. Вадуц, мамлекеттик музей; “Малле Баббе”, Сүрөт галереясы, Берлин-Далем; “Цыган аял”, Лувр, Париж; “Мулат”, Сүрөт искусство музейи, Лейпциг, баары – 1630-ж. чен) түзгөн. 1640-жылдардагы портреттеринде психологиялык мүнөздөмө тереңдеген (“Ыйык Елизавета госпиталындагы регенттер”, 1641, Ф. Халс музейи, Харлем; “Жигиттин портрети”, 1642–50, Эрмитаж, Ленинград жана башкалар). Х-тын чыгармачылыгы голланд портрет искусствосу менен жанрдык живопистин өнүгүшүнө түрткү берген.
Стаханов Алексей Григорьевич
Стаханов Алексей Григорьевич (21. 12. 1905 (3. 1. 1906), Орёл губ., Луговой кыш. - 5. 11. 1977) - көмүр өнөр жайынын новатору, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1970). 1936-жылдан КПСС мүчөсү.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Тунук акыл-эстин түбөлүк жаркырагы
"Тунук акыл-эстин түбөлүк жаркырагы" (Eternal Sunshine of the Spotless Mind, Вечное сияние чистого разума) − 2004-жылы Мишел Гондри тарткан, сценарийин Чарли Кауфман жазган америкалык илимий-фантастикалык романтикалык комедия-драма. Тасмада өздөрүнүн эстутумунан бири-бирин өчүрүп салган, өз-өзүнчө жашаган түгөйлөрдүн окуясы баяндалат. Пьер Бисмут Кауфман жана Гондри менен чогуу окуяны жаратышкан. Тасманын аткаруучу курамы: Жим Керри, Кейт Уинслет, Кирстен Данст, Марк Руффало, Элайжа Вуд жана Том Уилкинсон. Тасманын аталышы Александер Поуптун "Элоиза Абелярдга" поэмасынын цитата катары алынган.
Тасма эстутум табиятын жана романтикалуу сүйүүнү ачып бере билүү үчүн психологиялык триллер жана ыраатсыз баяндоо элементтерин колдонгон. Тасма 2004-жылы 19-мартта Түндүк Америкада жылуу пикир менен жарыкка чыгып, дүйнөлүк аренадан $70 миллиондон ашуун киреше тапкан. Тасма Оскардын "Эң мыкты сценарий" сыйлыгын алган жана Уинслет "Эң мыкты актриса" сыйлыгына талапкерлиги көрсөтүлгөн. Тасма жарык көргөндөн жылдар өтөөрү менен культ пайда болгон жана көптөгөн киносынчылар 21-кылымдын эң мыкты тасмаларынын бири деп белгилешкен.
Ортоклаз
Ортоклаз (гр. orthos – түз жана klasis – сынуу, талкануу) – талаа шпаттар тобундагы тоо тек пайда кылуучу минерал. Химиялык формуласы K [AlSi3O8]. Моноклин системасында кристаллданат. Өңү ачык-кызгылт, саргыч-бозомук, кызыл, көгүш ж. б. Сингониясы моноклиндүү, жаркырактыгы айнек сымал. Катуулугу 6–6,5. С. салмагы 2,55–2,63. Ортоклаз – магма тоо тектеринин тек пайда кылуучу минералдарынын негизгилеринин бири. Көбүнчө региондук жана контакттык метаморфизм процессинде пайда болот. Карапа жана айнек өндүрүшүндө сырьё катары колдонулат.
Мюнстер комунасы
Мюнстер комунасы (1534— 1535) — анабаптисттердин Мюнстер шаарындагы (Вестфалия) рев-ячыл элдик бийлиги.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Гросхайде
Гросхайде (Großheide) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Аурих районуна кирет.
Мендота (Миннесота)
Мендота (Миннесота) (Mendota) — Миннесота штатынын Dakota округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 198 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 27-41678.
Гросхайде
Муниципалитет административдик курамы боюнча 10 шаардык районго бөлүнөт.
Харкоурт (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 340 киши болгон.
Блак хаук (Колорадо)
Блак хаук (Колорадо) (Black Hawk) — Колорадо штатынын Гилпин (Gilpin) округуна караган АКШ шаары.
Эгинг-ам-Зе
Эгинг-ам-Зе (Eging am See) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Пассау районуна кирет.
Блак хаук (Колорадо)
Калкы - 118 киши. Болжолдуу аянты - 3.8 км². FIPS коду — 08-07025.
Эгинг-ам-Зе
Калкы - 3983 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 23,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 75 120. Муниципалитеттин башчысы — Вальтер Бауэр.