cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лущихин, Михаил Николаевич
1932-жылдан Кыргызстанда — Кыргызстан айыл чарба институтун уюштуруучуларынын бири. 1936-жылдан анын зоотехния кафедрасынын башчысы, 1943—54-ж. институтун директору. Анын жетекчилиги жана демилгеси менен республикага уяң жүндүү кочкорлор алып келинип, койду колдон уруктандырууну жүргүзүүдүн натыйжасында республикадагы кылчык жүндүү кой чарбасы өзгөргөн. Анын жетекчилиги жана катышуусу менен кыргыз уяң жүндүү кою чыгарылган. Лущихиндин илимий эмгектери уяң жүндүү койду тоо шартында, дың жерде өстүрүү, породалык сапатын жакшыртуу, генетика, селекция жана башка арналган. Лущихин Республиканын бардык райондорунда иштегени менен Талас өрөөнүнүн адистери жана чабандары менен көп иш жүргүзгөн. «Жоон-Дөбө» заводунда (Кара-Буура району) анын жетекчилиги менен кыргыз уяң жүндүү кою чыгарылып, бул чарбадан Республиканын бардык районндоруна тараган. Орто эле Талас өрөөнүндөгү «Россия», «Көк-Сай», «Үрмарал», «Күмүштак» жана башка чарбаларда болуп, көп эмгек сиңирген. Көп жылдар бою Т. Досбергенов, Б. Айтбаев, В. Машаев, И. Барпиевдер менен иштеген. Кыргыз ССР Жогорку Кеңешинин депутаты (1971—78). Ленин ордени, 2 Эмгек Кызыл Туу, Эл достугу, 3 «Ардак Белгиси» ордени менен сыйланган.
Орус жана кыргыз тилдериндеги эмгектери
Кыргыз уяң жүндүү кою. — Б.: 1958; Кыргызстандагы уян жүндүү кой чарбачылыгы. — Б.: 1959; Вопросы генетики и селекции овец. — М.: 1974.
Селимбай
Селимбай, Селим — «Манас» эпосунун эпизоддук кейипкери, коңурат уруусунун мыктысы, Алмамбет менен Көкчөнү араздаштыргандардын бири. « Алмамбетти өлтүрө албайбыз. Андан көрө Көкчөгө Акеркеч экөө жакындашып алыптыр, экөөлөп сени өлтүрүп койбосун деп жамандай берели. Бизге ишенбей коюшу мүмкүн. Токолу Буудайбекти күбө кылып, чын дедирсек Көкчө ишенет» деген акылды С. айтат (Сагымбай Орозбак уулу, 2. 243, 247).
PSY
Па че Сан (31.12.1977, Сеул)- Түштүк Кореялык аткаруучусу жана ырлардын автору, Сай деген аты менен белгилүү. Өзүнүн тамашалуу видеоклиптери жана концерттери менен белгилүү аткаруучу.
2012-жылдын ноябрь айында “Gangnam Style” видеоклипи  менен YouTubeда  “ лайктардын”  саны 5.6 млнго жеткен, а көрүчүлөрдүн саны 878 млнго жеткен, ошентип  Джастин Бибердин  “ Baby” ( 808) деген клипинен саны боюнча ашкан.
24- ноябрда “ Gangnam Stylе” деген видеосу менен абдан көп күрүчүлөрдү YouTubeдун топтогон
Өмүр баяны
1977-95жж. Жашоо өмүрү.
Пак Чжэ Сан эн белгилүү өзүнүн ПСА аты менен белгилүү. 1977-жылы 31-декабрда Гаргпан районунда Сеул Түштүк Кореяда бай үй бүлөдө туулган. Анын атасы Парк Ван Хо Дай корпорациясынын жетекчиси.
ПСА Ванго орто мектебинин жана Сехва жогорку мектебинин окуучусу. Ал мектепке барганды жактырчу эмес жана кээ классташтары жинине тийчүү, кээ бирде өзү да ошондой ишти жасачуу.
Маек учурунда Түштүк Кореянын каналынан мурунку жетекчиси байкаптыр “ мен эсимде  ПСА көптөгөн тамашаларды айтат” Ал аябай чоң таасир калтырган анын тамашалары ар бир класска барып кетет деп. Бул мага жакан жок бирок класс окуучуларына чоң күч берип кетти.
Ленни Кравиц
Леонард Альберт Кравиц (англ. Leonard Albert Kravitz; 1964-жылы 26-май) - америкалык ырчы, ыр жазуучу, актер жана музыкалык продюсер. Анын "ретро" стили рок, блюз, соул, ритм-н-блюз, фанк, жаз, регги, хард-рок, психоделия, поп, фолк жана баллада жанрларын камтыйт. Бэк жана негизги вокал аткаруудан сырткары, Кравиц үн жаздырууларда өзүнүң музыкалык аспаптары менен ойнойт.
Ал 1999-жылдан 2002-жылга чейин, катары менен төрт жыл "Грэмми" сыйлыгынын "Эң мыкты эркек ырчы" номинациясына татыган, ушуну менен ал эркектер арасында ыраатуу жеңүүлөрү менен рекорд койгон. Ал көптөгөн сыйлыктарга ээ болуп, ар кайсы номинацияларга талапкер болгон, алардын ичинде: American Music Awards сыйлыгы, MTV Video Music Awards сыйлыгы, Радио музыка сыйлыгы, Brit Awards сыйлыгы жана Blockbuster Entertainment Awards сыйлыгы. Ал ошондой эле VH1 каналдын "100 эң мыкты хард-рок ырчысы" тизмесинде 93-орунга ээ болгон. 2011-жылдын 1-декабрында Кравиц Чыгармачылык жана искусство орденинин офицери болгон. Ал "Ачкачылык оюндары" (англ. Hunger Games) тасма серияларында Цинна аттуу каармандын ролун аткрган.
Куселяр (Салауат району, Башкыртстан)
Куселяр — Башкыртстандын Салауат ра��онундагы айыл, Аркаул айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 218 киши. Почта индекси — 452493, ОКАТО коду — 80247810003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Касым Тыныстанов
Касым Тыныстанов (10-сентябрь 1901-жылы, азыркы Ысык-Көл району, Чырпыкты кыштагы ― 6-ноябрь 1938-жылы) ― кыргыз тил илиминин негиздөөчүсү, азыркы кыргыз адабиятына негиз салгандардын бири, акын, драматург, агартуучу, коомдук ишмер, журналист, биринчи кыргыз профессору.
Өмүр баяны
Алгачкы билимди диний мектептен алган, шаардык (Каракол) орус жергиликтүү мектебинде агартуу институтунда окуган. «Эркин Тоо» гезитинин жооптуу редактору болуп иштеген. 1927-1930-жылдары Кыргыз АССРнин эл агартуу комиссары. 1928-жылында «Жаңы маданият жолунда» журналды уюштурууга катышып 1931-жылга чейин анын жооптуу редактору болгон. 1931-1937-жылдары ― Кыргыз маданият курулуш институтунда илимий кызматкер, сектор башчысы, мүдүрдүн милдетин аткаруучу, ошол эле учурда Кыргыз педагогикалык институтунда окутуучу.
1938-жылы куугунтуктар учурунда «эл душманы» деген наамга коюлуп, атылып өлтүрүлгөн.
Касым кыргыз жазма адабиятын жана илимий тил таанууну баштоочулардын бири. Кыргыздын улуттук жазуусун иштеп чыгууга, асыресе араб алфавитин кыргыз тилине ылайыкташтыруу, араб алфавитин латынча, латынчаны орус алфавитине алмаштыруу иштерине катышкан. Азыркы кыргыз орфографиясынын негизги принциптерин иштеп чыгып, кыргыз тилинде туңгуч окуу китептерин, кыргыз тилинин туңгуч грамматикасын жана тил илими боюнча кыргызча терминологияны түзгөн. Касым адегенде казакча, кийин кыргызча жазган ырлары Алматы жана Ташкент те казакча чыгуучу газета-журналдарга жарыяланып, 1925 жылы «Касым ырларынын жыйнагы» деген ат менен Москвада жарык көргөн.Касым - туңгуч көркөм котормочу. Ал «Интернационалды», И.А. Крыловдун тамсилдерин биринчи жолу кыргызчалаткан. Орус революциячыл ырларын "Өзгөрүштүн ырлары" деген ат менен которуп, кичине китеп кылып чыгарган. Касым кыргыз элинин оозеки чыгармаларын, асыресе "Манас" эпосун жыйноого зор көнүл бөлүп, бул темада атайын макалалар жазган, уюштуруу иштерин жүргүзгөн. Мисалы, улуу манасчы Саякбай Каралаев уулунун айтуусундагы "Манас" үчилтигин толук жазып алуунун демилгечиси жана уюштуруучусу болгон. "Манас" эпосун орусчага которуу ишине катышкан. Касым Тыныстанов 1901-жылдын 10-сентябрында Ысык-Кѳл районунун Чырпыкты  айылында туулган. Ата-энесинин тек–жайы, турмуштук абалы жөнγндө так маалымат жок. К. Тыныстанов жөнγндө жазылган макалаларда анын кедей үй-бγлѳдѳн чыккандыгы айтылса, кээ бир изилдѳѳчγлѳр атасын оокаттуу адамдардын катарына кошушат. К. Тыныстанов 1909-1912-жылдарда Чырпыктыда мусулман мектебинде   окуп, андан кийин Сазановка  айылындагы ѳзбек  медресесине   кирет. 1914-1916-жылдары Караколдогу орус-тузем мектебинде окуган. 1916-жылы Үркγн учурунда эл менен Кытайга качат. Ал Кытайда кандай жашоо ѳткѳргѳндγгγ  тууралуу маалымат  жок. 1918-жылы гана кайтып келип кѳл  башындагы  Тепке  айылында таякелериникинде   туруп калган. Тепке айылында жγргѳндѳ ыр дагы чыгара баштаган. 1919-жылы Ташкентге келип, Казак-кыргыз  агартуу институтунун даярдоо   бѳлγмγнѳ алынган. 1920-жылы Кыргыз агартуу институтунун 1-курсуна кабыл алынган.
Ишмердик жолу
К.Тыныстановдун ишмердик жолу  институтта  окуп  жγргѳн  кезинде  эле башталган. Ал 1920-1924-жылдары «Өрис», «Ак-Жол» гезиттеринде, «Жас Кайрат», «Сана» журналдарында кызматкер болгон. 1925-жылы Кыргыз автономиялуу облусунун Академиялык Борборунун Кыргыз бѳлγмγнγн катчылыгына дайындалат. Ал кызматта 1926-жылга чейин иштеп, ошол эле убакта «Эркин-Тоо» гезитинин жооптуу редакторунун милдетин да аткарган. 1927-жылы Кыргыз Автономиялуу Республикасынын Эл Агартуу Комиссары болуп дайындалып, γч жыл эмгектенген. Ушул эле убакта «Жаны маданият» журналынын редактору, 1930-37-жылдарда Кыргыз маданият курулуш  институтунда илимий  кызматкер, 3 ай анын   жетекчиси кызматын  аркалаган. Кыргыз педагогикалык институтунда лекция окуган. Тыныстанов Кыргыз ССРиндеги 1932-жылы доценттик, 1936-жылы профессорлук наамын алган алгачкы адам.
Илимий ишмердиги жана чыгармачылыгы.
К.Тыныстанов адегенде араб тамгасын колдоп, кийин латын тамгасына, андан орус тамгасына ѳтүүгѳ алгачкылардан болуп үндѳгѳнүн замандаштары эскерет. «Эркин-Тоо» гезитинин 1926-жылкы 8-апрелдеги санында анын «Баку калаасында боло турган тγркология съезди жана анын кадыры» деген макаласы басылып, ал курултайда ѳзγ тγзгѳн латын алфавитинин долбоору боюнча баяндама жасаган.
Бул мезгилде жергебизде жаны мектептердин массалык тγрдѳ ачылышы да анын чыгармачылыгынын гγлдѳп турган учуруна туш келди. Ал мектептер γчγн эне тилибизде окуу китептери тγзγлγшγ зарыл эле.
Дал ушул маанилγγ маселени  чечγγнγ   Касым жарандык-атуулдук    милдетим  деп  эсептеп,  окуулуктарды тγзγп,кураштырууга биротоло отурат.
1924-жылы «Окуу китебин» тγзγп ,1926-жылы «Чондор γчγн алиппе», 1927-жылы «Эне тилибиз» , 1933-жылы «Социалдык-экономикалык  сѳздγк» , 1934-жылы  «Кыргыз  тилинин  морфологиясын» 1936-жылы «Кыргыз  тилинин  синтаксисин»  жаратты.
Ошондой эле   «Эне тили», «Жаны  айыл» , «Кыргыз  адабий   тилинин  жаны  долбоору» ,«Жаны  алфавит  тγзγγнγн  жаны  принциптери», «Биздин  тил» ж.б. макала, эмгектерин жазды. 37-жылдык ѳмγрγнγн кѳп  бѳлγгγн  мамлеккетик  жумуштарга арнаган К.Тыныстанов  кѳркѳм чыгарма  жазууга   убактысы   аз  болгон. Ошондой болсо   дагы  Ташкентте  окуп  жγргѳндѳ  «θрис», «Жаны ѳрис» гезиттеринде  бир  нече  казакча  ырлары  жарык  кѳргѳн. Анын биринчи  ѳз эне тилинде  жазылган  ыры  «Ала-Тоо»  1922-жылы   жазылган. Ал поезия  менен   гана  эмес, проза  менен  дагы  алектенип ,  «Жас  кайрат» журналынын тѳрт  санына   «Мариям менен  кѳл боюнда» деген  кѳлѳмдγγ   ангемеси «Келгин»  деген  ат  менен  жарыкка  чыккан. 1925-жылы Москвадан  чыккан  «Касым ырларынын жыйнагы »акындын 1919-1924-жылдары  жазылган  бардык  ырларынан куралаган.Ага  удаа поэзиялык котормолор  топтому  «θзгѳрγш ырлар »деген  ат  менен  Фрунзеде  жазылды .Анын  бул   жыйнагына  казак  тилиндеги он   эки  , кыргыз  тилиндеги  жыйырма бир  ыры  жана  «Жаныл  Мырза»  поэмасы  кирген. К.Тыныстановдун жетекчилиги  менен У.Абдукаимов, К.Карасаев , Т. Саманчин «Манастын» «Чон казат» бѳлγгγн  сапма-сап  которушкан. «Академия кечелери »пьесалар тγрмѳгγндѳ  «Алмамбет   менен  Чубактын  жол  талашканы »жана  «Yргѳнчтγн  жээгинде  Айчγрѳктγн  кырк  кыз  менен  турушу» деген  эки  кѳрγнγш  жазылган.
К.Тыныстановдун куугунтукка алынышы
Касым жаш  кезинде  кургак  учук  менен  ооруган,  бул  оорусу 30-жылдардын  башында  козголгон,  дарыгерлердин жардамы  менен  айыгып  жаны  эле  иштей  баштаганда  ага  «эл  душманы» деген  жала  жабылып,  жашоосундагы  оор  кγндѳр  башталган. «Академиялык кечелер» театрга коюлуп  башталганда  1933-жылдын 24-февралындагы  жана 6-мартындагы  «Кызыл  Кыргызстан» гезитинин сандарында  А.Токомбаевдин «Академиялык  кечеси  тууралуу» жана  «Академиялык  кеченин тыянагы» деген  эки  макаласы жарык  кѳргѳн. Бул макалаларда Касымга  карата  сындар  айтылган .К.Тыныстановду  улутчул, панисламизм, пантγркизм  идеяларына сугарылган  деп анын «Касым  ырлар  жыйнагы», «Академиялык  кечелер» чыгармаларынын мазмунуна карап  гана  кγнѳѳлѳбѳстѳн,  жаш  кезинде  алаш  ордочулар   менен  идеялаш  болгон  деп  дагы  кγнѳѳ   коюшкан.
1937-жылы Москвадан  чакыртылып,  эч себепсиз партиядан  чыгарылып,1-августта  камалган.
Падун (Ук куймасы)
Падун — Орусиядагы дарыя. Курган облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ук дарыясынын сол жээгинен 42 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы Курган шаарынан Есет дарыясынын куймасына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мундуз (Жети-Өгүз району)
Мундуз, Жети-Өгүз району – Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районундагы кыштак. Ак-Дөбө айыл аймагына караштуу. Деңиз деңгээлинен 1713 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Кызыл-Суу кыштагынан 16 км чыгыш тарапта. Балыкчы темир жол бекетинен 203 км. Калкы 1000 (2010); негизинен мал багат. Китепкана бар.
Файртон (Нү-Жерси)
Файртон (Нү-Жерси) (Fairton) — Нү-Жерси штатынын Камберленд округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2253 киши. Болжолдуу аянты - 7.6 км². FIPS коду — 34-22530.
Мамиле (философия)
Мамиле – элементтердин белгилүү бир система боюнча жайгашканын жана бири-бирине көз карандылыгын туюндурган философиялык категория; адамдын бир нерсеге карата эмоциялык-эрктик позициясы; ар кандай объектилердин же бир объекттин ар кыл жактарын ойдо салыштырып кароо. Диалектикалык материализм мамиле объективдүү жана универсалдуу мүнөзгө ээ, дүйнөдө башка буюмдар жана касиеттер менен эсепсиз байланышта жана карым-катнашта турган буюмдар, алардын касиеттери жана мамилелери гана бар деп эсептейт.
Ара-Бел суу
Ара-Бел суу - Ички Теңир-Тоодогу суу, Жаак-Таш (Тарагай) суусунун (Чоң Нарындын алабы) оң курамы. Узундугу 61 км, алабынын аянты 750 км2. Тескей Алатоонун түштүк капталындагы мөңгүлөрдөн башталып, батыштан чыгышка Ара-Бел өрөөнү (сырт) аркылуу агат.
Куймалары: Май-Төр, Эгиз-Төр, Сөөк, Кашка-Суу, Чоң Төр, Ит-Тиш. Июнь айында кирип, сентябрда тартылат. Жылдык орточо чыгымы 4,75 м3/сек.
Күн таажысы
Күн таажысы — хромосферанын жука өткөөл катмарынын сыртында башталган, температурасы 100 эсе жогорулаган Күндүн атмосферасынын тышкы катмары.
Күн таажысы фотосферадан Күндүн радиусундай өлчөмгө барабар болгон аралыктагы катмардан турат. Анын көрүнүшү Күндүн толук тутулуу учурунда жакшы байкалат. Таажыга астрономдор Күн тутулбаган учурда да хронограф деп аталган, деңиз деңгээлинен атайын 2000 м бийиктикте жайгаштырылган көп күзгүлүү телескоптор аркылуу байкоо жүргүзө алышат.
Таажынын формасы турактуу эмес. Анын өзгөрүшү Күндүн бетиндеги тактардын санына байланыштуу болот. Күндүн бетиндеги тактардын саны көбөйгөндө, таажынын формасы дээрлик тегерек болот. Тактардын саны азайганда же алар такыр эле жок болгондо таажы Күн экватору бонча созулган абалда болот.
Күн таажысын түзгөн бардык көрүнүштөрдүн бурчтук ылдамдыгы фотосферанын бурчтук ылдамдыгына барабар айланууну жасайт. Таажылар жалпысынан асман мейкиндигинде алыска созулуп, Күн дискасынын бир нече радиусун түзөт.
Кытай каны Чоң Китенин жиберүүсү менен Чоң Билгичтин кыргыздардын жылкысына тийгени
Кытай каны Чоң Китенин жиберүүсү менен Чоң Билгичтин кыргыздардын жылкысына тийгени Кытай келип жылкы тийгени Сейтекке угулат. Чоң Билгичти кууп жөнөйт. Кыргыз, кытай баатырларынын бири-бириникинен калышпаган сын-сыпаты, эрдиги өзгөчө даңазалуу Чоң Билгич амалдуу, жайчылык өнөрү бар баатыр болгондуктан, Акжолтойду алаксытып Бээжинге алып барып жайламакчы болот. Сейтек из кууп келип Акжолтой жараланып алсырап турганда жардам берет. Акжолтой атына «мээр чөптөн чалдырып, өзү эбеп-себеп дарыдан эрикпей жутуп ичип, ооруган жерлери басылып, умачтай көздөрү ачылып» эс алат. Сейтек Чоң Билгичти жаралантат. Анын касиеттүү тулпары Ниянкор ээсинин оор абалын сезип, Каканды көздөй алып качат. Сейтек менен Акжолтой аркасынан сүрө түшүшөт. Муну көрүп турган кытай каны Чоң Ките кыргыз баатырларына ого бетер өчөшүп калат. Сейтекти Акжолтой кайра кайтарат. «Кырма кызыл дарыны кырк жол сыйпап, кайнатма кара дарыны ичтен берип» Чоң Билгичти кытайлар эс алдырышат.
Чоң Билгич жети күндөн кийин Китеге барып, буруттарды жеңе албай койдук, Индия канынын (Чоң Керги) кызы Бурулду алсаңыз Чыңтемир аттуу уулдуу болосуз, ошол гана кыргыздарды жеңе алат дейт. Ките Бурулга үйлөнүп, Чыңтемир төрөлгөндө, оң колуна кара кан, сол колуна сары алтын кармап түшөт. Кытайдын Ылаңгыр деген чоң сынчысы көрүп баланы жактырып, он сегиз миң ааламды жеңе турган шер чыгарын айтат. Чыңтеңирди алпарып какандыктардын зуу кудук деген кудугуна салып сынашат. Анын түбүндө алтымыш баштуу ажыдаар болуп, ажыдаардын жытынан сандаган адам өлчү экен. Чыңтеңир чыдайт. Ал чыныгы баатырларча тез жана тентек өсөт. Он бирге чыкканда атасы Ките өлүп, чоң салтанат менен көмөт. Сейтек Акберметке (Берметжан) үйлөнүп, анын боюна бүтүп, жолборстун этин күсөйт. Муну түшүнгөн Акжолтой салбырынга чыгып, жети күнү кыдырып жүрүп жолборс таппайт. Кара-Кыя капка ташка келип, атын жайдактап жатып эс алып, таң сүрө чочуп ойгонсо, чагарак куйрук чаар жолборс Акжолтойду чалчудай тиктеп турат. Машаа тартып жиберсе, баягы жолборс адам баласына айланат. Ал Акжолтойду сынап, даарыганы жүргөн Кызыр экен. Колунда жетелеген быштысы бар. Берметке берип кой деп, бир тоголок жаңгак берет. «Жытын көрсө жаңгактын, кумары канат талгактын, Шер этинен анча өөдө, жолборсуңдан канча өөдө» бул жаңгак медияндын ажыдаар өлүп, уусу чачылган жеринде өнүп чыккан бир түп касиеттүү жаңгактын жемиши экен. Келечекте Кенен мине турган тулпар ушу деп, өзү жетелей жүргөн Кер тулпарды тапшырат, Акжолтой Акберметке Кызырдан укканын айтат. Сейтектин түшүндө Манас Зулпукор кылычын берип, Кенен төрөлгөнгө чейин эле чоң той өткөр дейт. Бул түштү Акжолтой жакшылыкка жоруп, мыкты уулдуу болот экенсиң — дейт. Тогуз ай, тогуз күндө Акбермет катуу толготуп, карыштай кара жалы бар касиеттүү бала төрөлөт. Анын сүрүнөн аялдар качып, кемпирлер каза табат. Аты Кенен коюлат. Ал тез эле чоңоюп, Кер тулпарды минип, келберсиген кан болуп чыга келет.
Жакшылык Сарык уулунда Сейтек Орускан дегендин кызы Күлнарга Семетей менен Айчүрөк сыяктуу эле куда түшүп, көп калың берип үйлөнөт. Мамбет Чокмор уулунда Орускандын кызы Күлнар Күлчоронун ала турган колуктусу катары айтылат. Шапак Ырысменде уулунун вариантында Сейтектин колуктусу Нурперинин сиңдиси — Сейилкан. Анын бешиктеги чагында бир абышка-кемпир таап алып тарбиялашкан. Сейтек ага үйлөнгөндөн кийин Коңурбайдын баласы Куялы кыргыздарга каршы жүрүш жасайт.
Акжолтой уктап жатса байлануу турган тулпарынын тынчы кетип, аттанып жер чалса, Эбегей, Көгөйдүн көп колу кездешет. Чырдашпайлык, түбү тууганбыз деп өтүнөт.
Коёналынын Кайсар деген уулунун кызы Айканышты бир кемпир (Манастын карындашы Кардыгач — мүрөк суусун ичкендиктен өлбөй жүрүптүр) Кененге барып тий деп үгүттөйт. Айканыш Кенен көңүлүнө толсо тиерин, толбосо касташарын айтып, ок жетпеген Талкызылды минип, Болот деген баатырды кошчу алып, Кенен аттуу жоо чыкты деп аттанат. Алдынан Эбегей, Көгөйдүн аскери чыгат. Айканышка куда түшүүгө Акжолтой, Сейтек барат. Айканыштын тилеги орундалып Кененге нике кыйылат. Келин алып келатып Сейтек, Акжолтой бир мазардын түбүнө түшүп тамактанышат да «кабыргадан кагынып, как төбөдөн сезгенип, тарса-турса жөтөлүп», экөө тең көз жумушат. Экөөнүн тулпарлары Кулансур менен Кулунсурду жабдыктатып токутуп, Ак эшенге мингизип, сөөктөрүн Чук мазардын түбүнө коюшат. Таштан обо көтөрүп, кадырлуу күмбөз салдырат. Элдин башында Кенен калат. Мындан кийинки окуялар Кенендин айланасында өөрчүтүлөт. Ал да ата-бабасындай баатыр чыгып, Таласта кан болуп турган чакта Кулансарык, Алымсарык деген балалуу болот.
Тырбылью
Тырбылью — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Вангыр дарыясынын оң жээгинен 4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жузеппе Кастильоне
Кыскача өмүр таржымакалы
Жузеппе Кастильоне 1688-жылы 19-июлда италиялык Милан шаарынын Сан Марчеллино (San Marcellino) бөлүгүндө туулган.
Бала чагында Bottega degli Stampatori аттуу сүрөтчүлүк студия-мектебинде окуган.
Кытайдагы турмушу
1715-жылы Кытайга - Ыраакы Чыгышка иезуиттердин миссионери катары сапарга аттанган.
Кытайда ал “Лаң Шиниң” ( 郎世寧) ысымын алган.
Анын сүрөтчүлүк талантын жогору баалаган Цин сулалесинин императору Цяньлун (Qianlong, 1711-1799) бул италиялык өнөрпозго Бээжиндеги Юаньминъюань багында батыш стилинде аксарай куруу ишин тапшырган.
Бул сүрөтчү императордун жана анын канышасынын сүрөттөрүн да тарткан. Бирок кытайлык көркөм өнөр салтына ылайык ал императордун сүрөттөгү жүзүн көлөкөсү жок кылып тартууга тийиш болгон.
Жузеппе Кастильоне 1766-жылы 17-июлда Бээжинде каза болгон.
Чыгармачылыгы
Кастильоненин калеминин таасири астында Кытайдын ак сарай сүрөтчүлөрү батыш сүрөтчүлүк өнөрүнүн элементтерин өздөштүрө баштаган.
Эстутум
2005-жылы Кастильоненин өмүрү тууралуу сыналгы сериясы көрсөтүлгөн.
Канаданын теги кытайлык актеру Дашан (Марк Роусвелл / Mark Rowswell) башкы ролдо ойногон бул “Аксарай сүрөтчүсү” (Palace Artist) аталган тасма Кытай борбордук сыналгы каналы (CCTV) тарабынан көрсөтүлгөн.
Сүрөт галереясы
Кастильоненин сүрөт тартуу ыкмасы европалык техниканы салттык кытайлык сюжеттерди тартууга колдонгону менен айырмаланган.
Шуш шаары
=Сөздөр=
=Булактар= *Ахсан Элтекасым, Ыйыктык, экинчи бөлүм, 620 б. *Шуш аймагыны дүйнөлүк мурастар тизмесине кирген тарыхыы, Ирна Иран ислам Республикасынын кабар агенттиги, http://www.irna.ir.
Айырманын косинусу
Айырманын косинусу — соs(α-β)= соsαсоsβ + sinαsinβ түрүндөгү формула.
Бейталап жарнама
Бейталап жарнама – мазмунуна, таратылуучу убактысына, ордуна жана ыкмасына карата КР мыйзамдарында белгиленген талаптардын бузулушуна жол берилген жазгырмалуу, анык эмес, адеп-актыкка жат, көз көрүнө жалган жана башка маалыматтар. Б. ж. башка товарларды жарнамалоодо колдонулуп жаткан жалпы долбоорду, тексти, жарнамалык формулаларды, сүрөттөрдү, музыкалык же үндүк таасир этүү өзгөчөлүктөрүн окшоштуруп тууроо аркылуу (көчүрмөлөө же окшоштуруу), болбосо жеке адамдардын ишеничтерин же алардын тажрыйбаларынын жана билимдеринин жетишсиздигин кыянат пайдалануу менен керектөөчүлөрдү жарнамаланып жаткан товарга карата жаңылыштыкка алып келет. Б. ж-га жол берилбейт. == Колдонулган адабияттар ==
Адабий байланыштар жана таасирлер
Адабий байланыштар жана таасирлер – адабий процесстин өзгөчөлүү белгиси болуп, бир элдин, же бир жазуучунун чыгармачылыгын, болбосо бүтүндөй бир доордун адабиятынын башка доордун, элдин же жеке автордун чыгармачылыгы менен өз ара байланышын, таасирин, бири-бири менен алака- катышын көрсөтөт. Мис., азыркы кыргыз адабиятчылары биздин адабият менен орус, өзбек, казак адабияттарынын байланышын, Ч.Айтматовдун Орто Азия адабиятына тийгизген таасирин, улуттук фольклорубуз менен Сибирь элдеринин оозеки чыгармачылыгындагы байланыштарды: идеялык жакындыктарды сүрөттөө ыкмаларындагы образ түзүүдөгү ж.б. жалпылыктарды, тууроолорду ачып беришти. Академиктер: В.М. Жирмунский, Н. И. Конрад бүткүл Чыгыш жана Батыш адабиятындагы өз ара таасирлерди, байланыштарды изилдеп, эмгектерин жарыялашты. Адабий байланыштарды жана таасирлерди изилдөө адабий процессти жана жеке жазуучунун чыгармачылык өнөрканасын туура түшүнүүгө, искусствонун жалпылыгын жана жекелигин белгилөөгө   жардам берет.
Адабият:
Шериев Ж.. Муратов А. Адабият .Терминдердин түшүндүрмө сөздүгү.
Кыргыз энциклопедиясынын башкы редакциясы. Бишкек, 1994 - ISBN 5-89750-084-3
Ивановка (Ысык-Ата району)
Ивановка — Кыргыз Республикасынын Чүй облусунун Ысык-Ата районундагы айыл (шаарча 1968—1993). Ивановка айыл аймагынын акимий борбору жана айыл аймактагы жалгыз айылдык конуш. Калкы - 16 052 (2015).
Этносоциология
Этносоциология - коомдун социалдык түзүлүшүн жана анда жашаган элдердеги социалдык өзгөрүүлөрдү, миграцияны, социалдык дифференциацияга дуушар болгон ички үй-бүлөлүк мамилелердин өзгөчө-лүктөрүн, ар түрдүү социалдык топтордо тилди пайдалануу тенденцияларын, айылдыктардын жана шаардыктардын салттуу ж-а азыркы маданиятка болгон карым-катышын, маданияттын бири-бирине тийгизген таасирин, этностук аң-сезимди, этнос аралык мамилелерди үйрөтүүчү илим. Россияда этносоциология өз алдынча илим катары 20-кылымдын 60-ж. тартып өнүгө баштаган. Орус окумуштуулары Ю. В. Арутюнян, Л. М. Дробижева, В. С. Кондратьев, А. А. Сусоколов, О.И. Шкаратан, И.С. Кон жана башкалар этносоциологиянын өнүгүшүнө белсемдүү салым кошушкан. 20-кылымдын 80-ж. Кыргызстанда алгачкы этносоциологиялык илимий чыгармалар пайда боло баштайт. Анын өнүгүүсүнө А. А. Асанканов, Г. Б. Исаева, А. Р. Жоошбекова, Б. К. Бектурганова, И. М. Акылбаева жана башка салымдарын кошууда.
5 Seconds of Summer
2014-жылдын башында алар өздөрүнүн "She Looks So Perfect" (кырг. "Абдан жакшы көрүнгөн айым") алгачкы синглин жаздырып чыгарышкан, ал Австралиянын, Жаңы Зеландиянын жана Уллу Британиянын чарттарында эң жогорку орундарды ээлеген. 2014-жылдын июнунда алар 5 Seconds of Summer аталыштагы алгачкы студиялык альбом жаздырып чыгарышкан, ал 11 өлкөнүн чарттарында биринчи орунду алган, ушундан кийин LiveSOS жандуу альбому жарыкка чыккан. 2015-жылдын октябрында топтун Sounds Good Feels Good (кырг. Жагымдуу үн жагымдуу сезим) экинчи альбому жарыкка чыгып How Did We End Up Here (кырг. Акырында кантип келдик бул жерге) аталышындагы жандуу документардык DVD жаздырышкан.
2016-жылдын 2-декабрында топ өздөрүнүн сахнадагы беш жылдыгына карата мурун эч бир өлкөдө сатылбаган This Is Everything We Ever Said (кырг. Биз кайсы бир учурда айткан нерселердин баардыгы) музыкалык альбомунун чыгуусун жарыялашкан.
Билерман ордо
1-СЕЗОН
Билерман ордо-Бишкек рейтинг оюндары 2014-жылдын январь айында башталган. Жалпы Бишкек шаарында жайгашкан Жогорку окуу жайларынын студенттеринен түзүлгөн 10 команданын ортосунда болгон. Оюндар Эл аралык инновациялык технологиялар, Кыргыз-түрк "Манас", М.Кашгари-Барскани атындагы Чыгыш, И.Арабаев атындагы Кыргыз Мамлекеттик университеттеринде болуп, командалар ортосунда курч таймаш болгон.
Рейтинг оюндарынын эрежелери
Рейтинг оюну негизинен 3 турдан турат:
1-тур
Биринчи турда оюнга клубга мүчө болгон жалпы 10 команда катыша алат. Командалар атайын даярдалган столдорго отуруп оюн алып барышат. Жалпы логикалык 10 суроо берилет жана суроонун жооптору “жооп баракчалары”  аркылуу ар бир суроодон кийин жыйналып алынат. Ар бир суроого 1 мүнөттөн убакыт берилип, жооптор ушул убакыт аралыгында алынышы керек. Белгиленген убакыттан кийин берилген жооптор кабыл алынбайт жана 0 упай менен эсептелет. 1-турдагы ар бир туура жооп 1 ден упай менен белгиленет.
2-тур: Блиц-тур
Жалпысынан 10 категория боюнча даярдалган 100 суроо ойнолот (ар бир категорияда 10дон суроо). Биринчи турда топтогон упайларына жараша ар бир команданын өзүнө жеңил деп санаган категориясын тандоо мүмкүнчүлүгү болот.Командалар кезеги менен айлампа түрүндө ойноп, ар бир айлампада эки башка категориянын 5тен суроолоруна жооп бере алышат (Мис: эгер 1-команда эң көп упай топтосо, 1-айлампада командага жаккан футбол категориясынын 5 суроосун, кийинки айлампада Кино категориясынын 5 суроосуна жооп бере алышат). Командаларда 1-айлампада тандалган категорияны 2-айлампада кайра тандоо укугу болбойт. Негизинен кыска жоопту талап кылган, так суроолор ойнолот. Ар бир туура жоопко 1 ден упай берилет. Категориялардагы 5тен суроого 30 секунда убакыт берилип, командалар бул убакыт аралыгында 5 суроого тең жооп берүүгө аракет кылуусу керек. Эгер, бул убакыт аралыгында 3 суроого жооп берип, 2 туура болсо 2 упай менен эсептелет. Калган жооп берүүгө жетишпей калган суроолор 0 упай менен белгиленет.
3-тур: Мыкты оюнчуну аныктоо
Ар бир команда оюнда мыкты катышкан бирден оюнчуну көрсөтөт. Таймаш тандалып алынган мыктылардын ортосунда жүрөт. Жалпы 10 суроо берилип, жооптор атайын баракчага жазылат. Жооп баракчасында 10 суроого жооп берүүчү “бош орундары болуп” жазуу түрүндө кабыл алынат. Ар бир суроого 40 секундадан убакыт берилип, убакыт бүткөн соң кийинки суроого өтүлөт. Жооп баракчасында, боелуп жазылган, 2 варианттагы, булганган жооптор туура эмес деп саналып, 0 упай менен эсептелет. Ар бир оюнда 1 ден мыкты оюнчуну ушул тур аркылуу аныктайбыз. ж.б. болуп саналат. Бүгүңкү Бишкек шаарында окуп жаткан 10 университеттин студенттеринин ортосунда жумасына "Брейн-Ринг" аталышындагы рейтинг оюндарын өткөрүп келет.
Сулайманов, Кыдык
Айрым шилтемелер
Окугандан кийинки ой
Автоматтык башкаруу теориясы
Автоматтык башкаруу теориясы - автоматтык башкаруу системасын изилдөөчү техникалык кибернетика илиминин бир бөлүмү. Автоматтык башкаруу теориясынын негиздерин илим катары англиялык математик Дж. К. Максвелл (1831-79), орус окумуштуусу И. А. Вышнеградский (1832-95), орус математиги А. А. Ляпунов жана башкалар түзүшкөн. Ал башкаруу системаларын куруу жоболорун жана системадагы процесстердин негизги закондорун изилдейт. Адегенде автоматтык жөндөө теориясы (АЖТ) катары өнүгүп, техникалык механиканын бир бөлүгү болгон. Акыркы жылдарда биологиялык организмдердеги жана экономикалык системалардагы башкаруу проблемалары менен техникалык системалардагы башкаруу процесстерин окшоштуруп түшүнүүгө мүмкүндүк болуп, анын максаттары менен ыкмалары татаалдап, АЖТ «Автоматтык башкаруу теориясы» деп аталып калды. Техникадагы Автоматтык башкаруу теориясынын негизги проблемасы автоматтык башкаруу системасын (АБС) синтездөө жана анализдөө. Айтылган проблеманы чечүү АБСтин динамикалык касиеттерин изилдөөнү талап кылат. Бул үчүн динамикалык процесс учурунда системанын абалы дифференциалдык теңдемелер менен жазылат. АБСтин динамикалык режимин талдоо, анын ишке жөндөмдүүлүгүн (зарыл шарты анын туруктуулугу), тактыгын аныктайт. Системанын туруктуулугун изилдөө үчүн атайын критерий иштелип чыккан, параметрлерин, схемасын өзгөртүү менен анын туруктуулугуна жетишилет. Анда оптималдуу, ылайыктануучу башкаруу системаларын изилдөө, түзүү маселелери өзгөчө орунду ээлейт жана эсептөө техникасын колдонбой түзүү өтө татаал иш.
Айырманын синусу
Айырманын синусу — sin(α-β)= sinαсоsβ + cosαsinβ түрүндөгү формула.
Бейталап эмиссия
Бейталап эмиссия – эмитенттин баалуу кагаздар эмиссиясын бузуудан көрүнгөн аракеттери, алып айтканда: эмитенттин мыйзамдарды бузуусу; анын так эмес маалыматтарды берүүсү; баалуу кагаздардын чыгарылышын каттоодон баш тартууга, анын чыгаралашынын токтото турулушуна же анын ишке ашпай калды деп табылынышына алып келет.
Өзгөчө адам(философия)
Өзгөчө адам– Европадагы салттуу идеалисттик түшүнүк; 	рухий жана дене кубаты жагынан кишинин табигый мүмкүнчүлүгүнөн ашып түшкөн, адаттан тышкары өзгөчө сапатка ээ адам. Өзгөчө адам байыркы уламыштарда, мифтерде кудуреттүү күчкө ээ «баатыр», «жарым кудай» (кудай сымал) түрүндө кездешет. Мисалы, эллиндик жана римдик башкаруучулар, стоицизм окуусундагы бардык тарабынан шай келген, кемчилиги жок акылмандар жөнүндөгү доктринаны, ж. б. эскерсек болот.
Өзгөчө адам идеясы өзгөчө христиан дини менен жакындан байланышат. Ортодоксалдык христиан дининде Өзгөчө адам бул – барыдан мурда – Иисус Христос Кайра жаралуу доорунун идеологиясында Өзгөчө адам түшүнүгү үч багытты билдирет: Өзгөчө адам – бул «Теңир сындуу» жана кудуреттүү сүрөткер; Өзгөчө адам сыйкырчы өңдүү табият сырларына бийлик кылат (Фауст өңдүүлөр); Өзгөчө адам – бул чексиз бийликке ээ болуу, догмаларга жана акыл-эс моралына баш ийбеген мыйзам боюнча адамдарды башкаруу, көз жазгыруу (Макиавелли «Өкүмдар» өңдүүлөр).
Немец классиктеринде Өзгөчө адам – бул – «генийлер»; Ницшеде авангардизмдин өкүлдөрү, ренессанста илимий-фантастикалык каарман («Супермен»), ж. б.
Султан Халил
Султан Халил – Моголстандын башкаруучусу. Ахмед хандын кичүү уулу. Ахмед хан (1487–1504) каза болгондон кийин анын үч уулунун ортосунда бийлик талашкан жаңжалдар келип чыккан. Мансур хан инилери Султан Саидди жана Султан Халилди куугунтуктаган. Султан Саид Моголстандын тоолорунда жашырынып жүрүп, Кабулга Бабур падышага кетүүгө аргасыз болгон. Султан Халил Ферганага качып, атасынын бир тууганы Махмуд ханга барган. Бирок буга чейин эле өзбектер Махмуд ханды өлтүрүп коюшкан. 1508-жылы Султан Халил өзбек төбөлдөрүнүн бири Жаныбек Султан тарабынан Аксыда сууга чөктүрүп өлтүрүлгөн. 16-кылымдын башталышында Жетисуу жана Ысык-Көл аймагында өз алдынча Кыргыз хандыгынын пайда болушу Султан Халилдин ысымы менен байланыштуу.
Кэдэяк дарыясы
Кэдэяк — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кэдэяк куймасынын оң жээгинен 10,7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Арап жылкысы
Арап жылкысы — биздин замандын I миңинчи жылдарында Арап өлкөлөрүндө элдик селекция жолу менен чыгарылган миңгич жылкы. Анча чоң эмес, сымбаттуу. Ыйык жалынын бийиктиги 150—152 см, дене узундугу 149—150 см, көкүрөк курчамы 177 см, шыйрагынын жоондугу 18—19 см. Өңү аккула, боз. Орто кылымда Европага кеңири тарап, жергиликтүү жылкыны жакшыртуу үчүн пайдаланылган. Арап жылкысы таза кандуу, ыкчам жүрүштүү миңги жылкыларды (англия таза кандуу жылкысы, орлов таскактуу, тракенен, терек) чыгарууга катышкан. Чөлдүү жерге чыдамкай келет. Алыска чуркайт. Дүйнөнүн көп өлкөлөрүнө тараган. Кыргызстанда да бар. Жергиликтүү жылкы породаларын жакшыртуу максатында пайдаланылат.
Аксиомалар системасы
Аксиомалар системасы — математикалык илимдердин негизин түзгөн аксиомалардын жыйындысы.
Аксиомалар системасына төмөнкүдөй үч талап коюлат:
Аксиомалар системасы аксиоматика деп да аталат.
DJ Snake
Уильям Сами Этьен Григасин (англ. William Sami Etienne Grigahcine; 1986-жылы 13-июнь) - DJ Snake сахналык ат менен таанымал болгон француз дижей жана үндү жазуу продюсер.
"Гремми" сыйлыгынын талапкери болгон продюсер жана чыгармачыл адам, DJ Snake, 2013-жылы "Bird Machine" ''' (кырг. "Куш механизми") жана "Turn Down for What" (кырг. "Эмне себебинен баш тартуу") синглдери менен эл аралык сахнага биринчи жолу чыккан. "Bird Machine" сингли Alesia француз тобу менен биргелешкен иши. Бул сингл Diplo продюсердин Лос-Анжелестик Mad Decent үн жаздыруу фирма белгиси тарабынан тандалып 2013-жылдын февралында жарыкка чыккан. 2013-жылдын июнунда Diplo Уильям Григасини (DJ Snake) Би-Би-Си Radio 1 толкунунда берилген "Diplo & Friends" (кырг. "Diplo жана достору") радиошоунда жандуу концертин коюга чакырган.
DJ Snake менен Diplo чогуу иштешүүсү жарыяланып, алгачкы биргелешкен иши 2014-жылга белгиленген. Акырында алардын чогу жасаган чыгармасы 2015-жылы MØ жана Major Lazer менен кошо биргелешип "Lean On" (кырг. "Таянуу") сингли түрүндө чыгат. 2014-жылдын 30-апрелинде DJ Snake FoxWeekly боюнча Artist to Watch наамга ээ болгон. 2014-жылы DJ Snake Диллон Френсис менен бирге Skrillex дижейдин жайкы "Энелик" электромузыка турунун өзгөрүлмө жардамчылары катары жарыяланган.
Лептоспироз
Лептоспироз (Leptospirosis)- зооноздуу, жаратылышта очогу бар, курч түрүндө өтүүчү, жаныбарлардан көпчүлүк убакта суу аркылуу жугуучу, уулануу, толкун сыяктуу ысытма, бөйрөктүн, боордун, булчуңдун, борбор нерв системасынын кан түтүкчөлөрүнүн капиллярларынын сезгенүүсү менен мүнөздөлөт. Көпчүлүк убакта геморрагикалык синдром менен, кээде сарык түрүндө өтөт.
Ак-Дөбө (Жети-Өгүз району)
Ак-Дөбө — Кыргызстандын Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районундагы айыл. Ак-Дөбө айыл аймагына кирет.
Калк
Калкы ― 1278 киши (2009-жылы).
Бекей баатыр
Бекей баатыр (Каман баатыр) Бекей Каңдыбай уулу, Аксуулук Түгөлбука (Басыз) баатырдын небереси. (Болжол менен 16-кылымдын орто ченинде жашап өткөн тарыхий инсан) "Казак кайың сааганда, Кыргыз Гиссар качканда" деген макал-лакап пайда болгон мезгилде Түгөлбука баатыр Калмактар менен болгон согушта каза болгон уулу Каңдыбайды жерге берип, согуш майданынан кийин майышып турган эл-журтун жана калган жоокерлерин алып Гиссар-Каратегин жака жол тартаардын алдын, алты айлык боюнда бар келини Гүлжаканды үч жашар небереси Алчынды төркүнү казак жака жөнөтүп жиберет.
Бекей баатырдын Каман баатыр аталып калышынан келсек, күзгө маал Шырдакбек өз жигиттери менен Бекей баатыр болуп ууга чыгып келе жаткан болушат, алдыда Шырдакбек анан Бекей, алардан кийин чарчап чаалыгып кечке топтогон шырааалжын жүктөрүн жүктөнүп, азил-тамаша менен капарсыз келе жаткан жигиттердин алдынан азуусу арсайгон көлөмү эбегейсиз чоң каман чыга калат. Каманды байкап калган Бекей баатыр атынын оозун шарт кагып алдыга чыга калып, ат үстүнөн октой учуп, азуулуу камандын үстүнө минип кулактан кармап шамшар менен колтука сайып жыгып жатканын көрүп турган Шырдакбек жигиттерине карап "Оо жигиттер! Көрдүңөрбү бул окуяны, биз көрүп турган азуулу каман оңой душман беле, Кудай сактады байкабастыктан майып болуп кала жаздадык деп Бекейге карап: - Сен чыныгы баатыр экенсиң, болгондо дагы адамдан чыккан Каман баатыр экенсин деп бата берген экен. Ошол күндөн баштап Бекей баатыр Каман баатыр аталып калган экен.
Бекей баатырдын урпактары (Камандар) Көк-Арт өрөөнүндө жашашат. Камандардан элди жерди душмандардан коргогон баатырлар эл адамдары көп чыккан, мисалга алсак: Эшиге баатыр, Токтомуш баатыр, Балпык акылман, Тилеке бий, Ормош бий, Кокон хандыгынан бийлердин бийи деген наамды алган Нусуп акылман, Чыйбыл болуш, Чоңооз бий, Алымбай болуш, Муратбек уулу Багыш - бий, Көк-Арт өрөөнүнө туникелеп мечит салдырып, балдарды окуткан Курбанкул бий ж.б.
Мазит (Зианчурин району, Башкыртстан)
Мазит — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Муйнак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 269 киши. Почта индекси — 453390, ОКАТО коду — 80226822003.
Үкөк тоолору
Үкөк тоолору, Ички Тянь-Шандын борборундагы тоолордун бири. Кочкор өрөөнүнүн түштүк тарабын ээлеп жатат. Чыгышынан Кара-Күңгөй, Чуңкур-Төр, Сары-Төр (4502 м.) тоолорунан чыккан Мазарлы-Үкөк суусу, батышынан Кара-Кужур (Жоон-Арык) суусу менен чектешип, түндүк батыштан түштүк чыгышка карай созулат. Узундугу 60-70 км, эӊ жазы жери 30 кмге жакын. Орточо бийиктиги 3800 м, эӊ бийик жери 4356,1 м (Текелүү-Төр). Ич ара Кургак-Үкөк (4098,3), Көк-Бука (3623,1), Бүлөөтү  (4312,8), Белче (4291,5) ж.б. тоолордон турат. Үкөк тоолорунда Көл-Үкөк көлү (3048 м. бийиктикте) жайгашкан. Негизинен протерозой, силур, девон жана таш көмүр мезгилдеринин чекме ж.б. эффузия тоо тектеринен түзүлгөн. Капчыгайларында палеоген-неогендин кызыл түстүү чөкмө тектери жана антропогендин аллювий, мөӊгү чөкмөлөрү жатат. Интрузия тектеринен пла-гнофанит, сиенит-диорит, габбро-диабаз, нефелиндуу сиенит жана турмалиндүү граниттер кезигет.
Бейтарап сот макулдашуусу
Бейтарап сот макулдашуусу же арбитраждык эскертме ― тараптардын талаш-тартышты бейтарап соттун кароосуна өткөрүп берүүсү жөнүндөгү макулдашуусу.
Аксонометрия
Аксонометрия — параллель проекциянын жардамы менен фигуралардын сүрөттөлүшүн алуу ыкмасы. Аксонометрия мыйзамы менен алынган сүрөттөлүш (чийме) аксонометриялык проекция деп аталат.
Автоматтык жөндөө
Автоматтык жөндөө - технологиялык процессти мүнөздөөчү берилген чоңдукту өзгөртпөй кармап туруу же аны адамдын түздөн-түз катышуусусуз белгилүү закон боюнча өзгөртүү жолу. Автоматтык жөндөө жөндөлүүчү объектинин абалын өлчөп, анын жөндөөчү бөлүгүнө таасир берүү менен жүргүзүлөт. Бул үчүн жөндөлө турган орнотмого жөндөгүч туташтырылат. Автоматтык жөндөөнүн негизги принциптери: Жөндөгүчтүн жөндөөчү бөлүккө тийгизүүчү таасиринин кириш чоңдуктарына көз карандылыгынын математикалык жазылышы жөндөөнүн закону же алгоритми деп аталат. Жөндөө системасынын калыптанган кыймыл жана өтмө процесс деген негизги эки режими бар. Эгер жөндөгүчтүн жөндөөчү бөлүккө таасири кыйшаюуга гана көз каранды болсо, жөндөлүүчү чоңдук жүккө көзкаранды болот. Мындай системада дайыма статикалык ката кетет. Бирок ар түрдүү байланыштардын жардамы менен статикалык катасы жок жөндөө системасын да түзүүгө болот. Алгачкы жөндөгүчтөрдүн өлчөгүч бөлүктөрү жөндөөчү бөлүккө таасир бере тургандай кылып жасалган жана түз аракеттүү деп аталып, кубаттуу машинелерде колдонулган. Кийин кыйыр аракеттүү, релелүү терс байланышы бар жөндөгүчтөр чыгарылды. Андан соң реле байланышы үзгүлтүксүз дифференциалдык байланыш менен алмашылды. Мындай терс байланышы бар жөндөө изодромдук жөндөө деп аталып, өнөр жайда кеңири таралган. Жөндөгүчтөрдө электр элементтеринин колдонулушу жөндөөнүн алгоритмдерин жакшыртып, импульстук жана релелүү жөндөөнү өркүндөттү. Чөйрөнүн өзгөрүшүнө ылайыкталган өзү күүлөнүүчү автоматтык жөндөө системалары (экстремалдуу жөндөгүчтөр) пайда болду.
Алгебралык бет
Алгебралык бет — мейкиндикте декарт тик бурчтуу координата системасына карата алгебралык теңдеме менен аныкталган бет; эки өлчөмдүү алгебралык көп түспөлдүүлүк.
Эсепчи
Эсепчи - аба-ырайындагы өзгөрүүлөрдү алдын ала айткан адам. Жан-жаныбарлардын жүрүм-турумун, жаратылыш кубулуштарынын өзгөрүшүн салыштырууда топтогон билимине, байкоолоруна таянып, жакынкы жана узак убакыт ичинде аба ырайы кандай болорун айта алышкан. Эсепчи кыргыздын жыл эсебиндеги айбанаттардын аттарын пайдаланып, аба ырайын тигил же бул жаныбардын кулк-мүнөзүнө, кыялына түздөн-түз байланыштырган. Асмандагы жылдыздардын бири-бирине карата жайгашуусуна жана шамалдын, булуттардын жүрүшүнө, ылдамдыгына, канаттуулардын учушуна, малдын, жапайы айбанаттардын, жөргөмүш, чымын-чиркейлердин жана башка жаныбарлардын жүрүм-турумуна жараша аба ырайынын жакынкы мезгилдеги өзгөчөлүктөрүн аныктаган. Мисалы, шамал багытын кескин өзгөртсө, жаан жаайт; күн катуу ысып кетсе, артынан сөзсүз жаан-чачын келип, күн салкындайт. Жөргөмүштүн кыймыл аракетинен да аба ырайы алдын ала айтылган. Мисалы, жөргөмүш желесин түз тартса күн ачык, жылуу болот, чиркейлер тобу менен учушса күн жылуу болот, көпөлөк-төр жаан, шамал башталарда учушпайт жана башка. Түтүн асманга көтөрүлбөстөн, жердин үстүнө жайылса аба ырайы өзгөрүлөт; жайында же кышында булуттар батыштан чыгышты көздөй тездик менен көчсө жаз жамгырлуу, кыш бороондуу болот деп аныкташкан. Эсепчилердин аба-ырайын алдын ала айтуу ыкмасы өтө көп болгон. Алар элдин арасында кадыр-барктуу болуп элди, мал-жанды ар түрдүү табият кырсыктарынан сактоого жардам беришкен. Албетте, алардын айткандарынын баары эле туура келген эмес. Бирок турмуштук тажрыйбанын, баамчылдыктын таасири м-н топтолгон билими аркылуу ошол мезгилдин талабына жооп бере алган билгич болушкан. Калча, Атай, Айты, Сүтү-ке, Айбаш, Манаке жана башка эсепчилердин ысымдары белгилүү.
Махмут (Салауат району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Мик Жаггер
Сэр Майкл Филипп Жаггер (англ. Sir Michael Philip Jagger; 1943-жылы 26-июль) - англиялык ырчы жана ыр жазуучу, Rolling Stones тобунун негизги ырчысы жана негиздөөчүлөрүнүн бири.
Жагер чыгармачылыкка 56-жылдан ашык арнап "рок-н-рол тарыхында эң популярдуу жана таасирдүү фронтмен" деп мүнөздөлөт. Жаггердин өзгөчө үнү жана аткаруусу Кит Ричардстин гитарада ойногону менен бирге Rolling Stones топтун чыгармачылык тарыхы бою танытмасы катары жүрүшкөн. Жаггер баңгизат колдонуу жана романтикалык мамиле тартышууларга тийиштүү болгону үчүн көптөгөн учурда маданият тартиптерине дал келбеген инсан катары сүрөттөлгөн.
1960-жылдырдын аягында Жаггер тасмаларда роль аткарган ("Оюн" (англ. Performance) жана "Нед Келли" (англ. Ned Kelly) тасмалардан баштаган). 1985-жылы ал She's the Boss алгачкы альбомун жаздырып чыгарган. 2009-жылдын башында Жаггер Super Heavy электр музыкалык супер-топтун мүчөсү болгон. 1989-жылы Жаггер Рок-н-роллдун атак-даңк музейине киргизилген, ал эми 2014-жылы Rolling Stones тобу менен бирге Улуу Британиянын музыкалык атак-даңк музейине киргизилген. 2003-жылы поп-музыкага жасаган салымына рыцардык наамына ыйгарылган.
Угольная (Заостренная куймасы)
Угольная — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Заостренная дарыясынын сол жээгинен 33 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Лейкопения
Лейкопения (лейкоцитопения) — канда лейкоциттин өлчөмүнүн азайышы. Лейкопения кээ бир физиологиялык абалда: адашма нервдин тонусу жогорулаганда, бөйрөк үстүндөгү бездин кыртышы менен симпат нерв системасынын кызматы начарлаганда же ысык ваннага түшкөндө, ачка болгондо жана башкаларда байкалат. Лейкопения жугуштуу оору менен ооругандан кийин, кайталап кан куюуда, кээ бир дарыларды (сульфаниламид препараттары, амидопирин) ичкенде да болот. Гриппте, лейшманиоздо, ич келтеде, бруцеллёздо, безгекте жана башка ооруларда лейкопения диагностикалык мааниге ээ. Кемикке уу заттар (бензол, кээ бир дарылар) жана иондоштуруучу радиация таасир эткенде лейкопениянын оор түрү пайда болот.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Автоматтык кондуруу
Автоматтык кондуруу - кондуруучу системадан жогорку тактыктагы сигналды алып, керек жабдуулар менен самолётту аэропортко отургузуучу ыкма. Азыркы учурда көптөгөн авиалайнерде колдонулуучу бул система 1964-ж. тажрыйбада текшерилип, 1965-ж. пайдаланыла баштаган. Күн бүркөктө же түн ичинде автоматтык кондуруу абдан натыйжалуу. Самолёт учкучтун жардамысыз коно турган тилкечеге автоматтык түрдө бет алдырылып, кыймылдаткычтарын өчүрүү менен токтоткучу (тормозу) ишке кирет. Автоматтык ок атуучу куралдар - атууда окту кыймылга келтирүүгө, кайталап октоого жана кезектеги окту атууга даярдоо үчүн күйгөн дарынын энергиясын колдонуучу куралдар (пулемет, пистолет-пулеметтор, автоматтык мылтыктар, замбиректер жана башка). 19-кылымдын экинчи жарымында пайда болгон. 1863-ж. Р. Пилон (Америка) биринчи жолу автоматтык куралды жасап чыккан. Россияда биринчи автоматтык ок атуучу курал Д. А. Рудницкий тарабынан жасалган. 1900-ж. башында көпчүлүк мамлекеттерде Мадсендин мылтык-пулемету, кийинчерээк амер. конструктор X. Максимдин пулемету кеңири пайдаланылган. Улуу Ата Мекендик согуш учурунда (1941-45) В. А. Дегтярев, Ф. В. Токарев, Г. С. Шпагин, С. Г. Симонов жана башка тарабынан автоматтын жаңы үлгүлөрү жасалган. Азыркы учурда М. Г. Калашников, Е. Ф. Драгунов, Н. Ф. Макаров тарабынан конструкцияланган Автоматтык ок атуучу куралдар КРнын Куралдуу күчтөрүнүн, Ички иштер министрлигинин, Улуттук коопсуздук кызматынын кызматкерлерине пайдаланууга киргизилген.
Демокрит
Демокрит (Х.Т.ч. 460—370-ж. ченде) — байыркы грек философу, Абдерде туулган. Ал көп саякаттап, Египетте, Персияда, Индияда болуп, бир кыйла көп сандагы билимге жетишет. Өзүнүн узакка созулган өмүрүндө коп кырдуу окумуштуу болуп, билимдин эң эле ар түрдүү тармактары: физика, математика, риторика, философия боюнча 70тен ашык эмгектерди жазат. Ал Левкипптин шакирти болгон жана атом теориясынын негизги жоболорун андан алып, аларды андан ары өнүктүргөн.