cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Саясаттагы аялдар
Чолпон Баекова
1991-93-жылдары Кыргызстандын башкы прокурору, 1993-жылдан 2007-жылга чейин Кыргыз Республикасынын Конституциялык сотунун төрайымы.
Роза Отунбаева
Эгемендүү Кыргызстанда саясаттын эң бийик чокусуна чыккан аялдардын бири. Ал 1992-1997-жылдары тышкы иштер министринин орун басары, министр, 1997-2009-жылдары элчи, тышкы иштер министри, БУУнун өкүлү, парламент депутаты кызматтарын аркалады. 2010-жылкы революциядан кийин Убактылуу өкмөттүн төрайымы, Кыргызстандын президенти болду. Отунбаева Кыргызстандын тарыхында гана эмес, жалпы Борбордук Азия өлкөлөрүнүн ичиндеги биринчи аял-президент.
2007-жылы Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоодо партиялардын талапкерлеринин тизмесине квоталарды киргизүү менен бийликтин мыйзам чыгаруу бутагына аялдардын катышуу мүмкүнчүлүгү жогорулаган. 2012-жылы шаардык кеңештерге депутаттарды шайлоого да квоталар бөлүнүп, бирок иш жүзүндө аял-депутаттардын саны көбөйгөн эмес. 2012-жылы Бишкек шаардык кеңешине шайлоодо жеңген партиялардын депутаттарынын арасында бир дагы аял депутат болгон жок.
2007-жылдан тарта аялдар жогорку деңгээлдеги мамлекеттик кызматтарды активдүү ээлей башташты: Аида Салянова – башкы прокурор, Ольга Лаврова – финансы министри, Эльвира Сариева – билим берүү жана илим министри, Нуржан Шайлдабекова – БШК төрайымы жана башкалар.
2021-жылдын 1-январына карата Жогорку Кеңештин 6-чакырылышында аялдардын саны 20ны (16,7 пайызды) түздү. Мындай статистика аялдардын парламентке шайлануу мүмкүнчүлүгү дээрлик өзгөрүүсүз калып жатканын көрсөтөт. Мамлекеттик башкаруу органдарында эркектердин басымдуулук кылышы (60,8 пайыз) сакталып калууда. Мисалы, 2021-жылдын 1-январына карата Кыргызстанда мамлекеттик бийлик жана башкаруу органдарында иштеген аялдар аз. Жогорку Кеңештин тутумунда иштеген аялдар 35,8 пайыз (2010-жылы 43 пайыз болчу), өкмөттүк аппаратта 26,3 пайызды түзүүдө (2010-жылы 1-январга карата 55,6 пайыз эле).
2021-жылы 10-мартта Бишкекте “Аялдар лидерлиги – жаңы доорго секирик” аттуу форумга катышкан экс-президент Роза Отунбаеванын “биз (аялдар) парламенттеги ар бир орун үчүн салгылашабыз” деп белгилеп, Өзбекстан парламентинин 30 пайызын, Казакстанда 27 пайызын, Түркмөнстанда 25 пайызын, Тажикстанда 24 пайызын түзөрүн, эң артта Кыргызстан калганын – 17 пайызды түзөрүн айткан.
Атыр Абдрахматова
Мамлекеттик баалуу кагаз
Мамлекеттик баалуу кагаз – бийликтин өкмөттүк борбордук, жергиликтүү органдары тарабынан карыздарды жайгаштыруу жана акча каражаттарын багыттоо максатында чыгарылган облигациялар, казына векселдери ж. б. мамлекеттик милдеттенмелер.
Саясаттагы аялдар
Роза Отунбаева
2022-жылдын март айында Кыргызстанда акыйкатчы (омбудсмен) кызматына биринчи жолу аял шайланды.
Гендердик квоталар
Гендердик квота – бийлик органдарында жыныстык дисбалансты кыскартууга, мыйзам чыгаруу органдарында аялдардын өкүлчүлүгүн көбөйтүүгө багытталып өлкөлөр жана саясий партиялар колдонгон түзүм. Гендердик квоталар аялдарга да, эркектерге да каралышы мүмкүн. Бирок учурда башкаруу органдарында эркектер сезилерлик артыкчылыкка ээ болгондуктан позитивдүү дискриминация аялдардын басмырланган укугун калыбына келтирүү үчүн иштеп жатат. Позитивдүү дискриминация – дискриминацияга кабылган элдин айрым топторуна артыкчылык же жеңилдик берүү.
Талапкерлерге мыйзамдык негизде коюлган квоталар. Шайлоо бюллетенинде гендердик курамды жөнгө салуу үчүн Конституция же мыйзам менен бекитилет.
Мыйзам аркылуу орунду “резервдөө”. Конституция же мыйзам менен аныкталып, атайын шайлоо процедуралары аркылуу ишке ашырылат жана аялдарга белгилүү бир пайызды же орундун санын бекитет.
Толкун (тасма, 2008)
"Толкун" (The Wave, Эксперимент 2: Волна) - 2008-ж. Деннис Ганзел койгон германиялык социосаясый триллер тасма. Баш каармандарды Йүрген Вогел, Фредерик Лау, Женифер Үлрих жана Макс Риемелт ойногон. Тасма Рон Жонстун "Үчүнчү толкун" аттуу коомдук экспериментине негизделген. Тасманы Rat Pack Filmproduktion үчүн Кристиан Беккер өндүргөн. Тасма Германиянын кинотеатрларында ийгиликтүү көрсөтүлүп, он апта ичинде 2,3 миллион адам көргөн.
Саясаттагы аялдар
Гендердик квоталар
Ыктыярдуу партиялык квоталар – айрым саясий партиялар уставына жана ички эрежесине ылайык кабыл алат жана ыктыярдуу мүнөзгө ээ.
Толкун (тасма, 2008)
Ганселдин "Толкуну" 1967-жылы Калифорниядагы мектепте орун алган, мугалим Рон Жонстун "Үчүнчү толкун" экспериментинин негизинде жаралган. Окуткан студенттери улутчулдук-социализм сыяктуу нерсе кантип пайда болушу мүмкүн экендигин түшүнүшө алышпаганда, Р. Жонс өзү авторитардуу башкарып, катаал тартиптүү уюштурулган, тоталитардык "кыймыл" түзгөн. Бул коомдун биргеликтүү сезими анын өз студенттерин гана эмес, программага башка топтордун кийин кошулган дилгир студенттерин дагы өзүнө тартып, жаңы толкун пайда болгон. Жонс окуучулары анын жолдоочуларына айланганы ага жакканын кийин мойнуна алган. Жаралып келаткан күчтү жою үчүн, Жонс бешинчи күнү долбоорду токтотуп, студенттерге фашисттердин жаштар кыймылдары менен болгон окшоштуктарды көрсөткөн.
1976-жылы, Жонс ал эксперименттин негизинде "Үчүнчү толкун" повестин чыгарган, 1981-жылы анын негизинде ошол эле аталыш менен телетасма тартылган. Ошол эле жылы, Мортон Руе өзүнүн "Толкун" китебин чыгарган, ал 1984-жылы Германияда басылып чыккандан тартып, мектепте окутулган адабият катары зор ийгиликке жетишип, 2,5 миллиондон ашык нуска сатылган. Андан тышкары, 1981-жылкы кино дээрлик бардык коомдук медиа борборлордо жеткиликтүү. Бул окуя дүйнө жүзү боюнча дагы башка көптөгөн оюндардын жана ролдордун жаралышына түрткү болгон.
Саясаттагы аялдар
Гендердик квоталар
2017-жылы Лондон экономикалык мектебинин, Уппсаль жана Стокгольм университеттеринин экономисттер тобу квота өкмөттүн курамынын сапатын жакшыртканын далилдеген иликтөөсүн жарыялашты. Гендердик квоталардын терс таасирин да айрым изилдөөлөр аныктады. Калгари жана Калифорния университетинин изилдөөчүлөрү Аргентинанын улуттук Конгрессинин өкүлдөрү менен баарлашып, ушундай жыйынтыкка келишкен. Аял депутаттар алар бир эле убакта катуу сынга кабылышарын жана аларга эркектерге караганда катуу талаптар коюларын айтышат. Мисалы, Аргентинада стратегиялык сессиялардын көпчүлүгү кечки убакта барларда өткөрүлөт: эгер аялдар ага катышпаса аларды жумушка кайдыгер деп айыпташат. Эгер катышса, анда аларды сексуалдык жактан абдан эркин деп эсептешет.
Көптөгөн өлкөлөр башкарууга жок дегенде аялдардын 30-40 пайызы катышуусуна жетишүүнү максат кылат. Дүйнөлүк экономикалык форум: 2021-жылкы изилдөөгө таянсак, жалпы дүйнөлүк гендердик дисбалансты орточо 135,6 жылдан кийин гана жеңүү мүмкүн. Саясаттагы гендердик теңсиздикти жоюу 2030-жылга туруктуу өнүгүүнүн максаттарынын бири экенине карабай 156 мамлекеттеги 35 000 орунда аялдар болгону 26,1 пайызды түзөт. 81 мамлекетте аялдар эч качан өлкөнү башкаруучу болгон эмес (2021-жылдын 15-январына карата). ДЭФтин эсептөөлөрү боюнча, саясаттагы гендердик теңсиздикти жоюуга 145 жылдан кем эмес убакыт керектелет.
Кыргызстанда акыркы 15 жылда айылдык кеңештин депутаттары арасында аялдардын саны азайып жаткан, 2004-жылы алар республика боюнча 19 пайызды түзсө, 2008-жылы 17, 2012-жылы 13, 2016-жылы 10 пайызды гана түздү. 2019- жылы айылдык кеңештерде 30% гендердик квота киргизилгенден бери кырдаал оңдолду: 2021-жылдын жазындагы шайлоонун жыйынтыгы боюнча шайланган аялдардын саны 10 пайыздан 39 пайызга өстү. 7560 мандаттын 2931и аялдарга берилген.
Парламенттик шайлоодо 2011-жылы гендердик квоталар киргенине карабастан, бир дагы жолу аялдар депутаттардын саны 30%дык ченге жеткен эмес. 2021-жылы шайлоо мыйзамына киргизилген өзгөртүүлөргө ылайык, парламенттик шайлоо аралаш системага өттү: бир мандаттуу округдар (36 мандат) жана партиялык тизме (54 мандат). Эксперттердин айтымында, бир мандаттуу округдарда аялдарга жеңүү кыйын болот.
Аялдардын саясатка катышуусуна тоскоолдуктар
1979-жылы БУУ тарабынан кабыл алынган Аялдарга карата дискриминациянын бардык формасын жоюу тууралуу Конвенция мамлекеттик саясатты иштеп чыгууда жана ишке ашырууда аялдарга эркектер менен бирдей шарт түзүп берүү боюнча мамлекетке конкреттүү милдет тагат. Ага карабай гендердик стереотиптер аялдардын мүмкүнчүлүгүн чектейт.
Саясаттагы аялдар адатта коомчулуктун көңүл борборунда болушат, алардын өң-келбети, жеке жашоосу, үй-бүлөсү тууралуу ар кандай сөздөр айтылат. Аялдарга карата мындай мамиле аларды олуттуу саясатчы көрсөтүүдө тоскоол болот дешет эксперттер.
1970-жылдары аялдардын кызматтык тепкичтен көтөрүлүшүндөгү тоскоолдуктарга карата “Айнек шып” (“Стеклянный потолок”) деген термин пайда болгон. Бул термин аялдардын жогорку кызматка жетүүсүнө тоскоолдук жараткан “көрүнбөс” комлексти түшүндүрөт. Изилдөөлөр бирдей мүмкүнчүлүктөр шартында аялдар дагы деле жогорку жетекчилик кызматтарга аз дайындаларын көрсөтүүдө. Конкреттүү көзгө көрүнөрлүк барьердин жоктугунан улам тоскоолдукту реалдуу баалоо, аны айланып өтүүгө кыйын, ошондуктан аялдар мындай тоскоолдукту көзгө көрүнбөгөн, бирок аны жырып өтө албаган “айнек шыпка” салыштырышат. Бул тоскоолдуктар жазылбаган эрежелер, каада-салт, жүрүм-турум нормалары, аялдардын жана эркектердин ролу тууралуу эски жана терең тамыры бар элестетүү болушу мүмкүн.
Кыргызстанда аялдардын саясатка катышуусуна каршылык көрсөтүү олуттуу мүнөзгө ээ. 2021-жылы Жогорку Кеңеште айрым депутаттар гендердик квотаны азайтуу керек деп чыгышты. “Ар бир төртүнчү талапкерди аял кылыш керек. Ар бир экинчиси аял болсо, анда парламент “Кыз-Бурак” (“Кыз-Бурак” – жалаң кыздардан куралган эстрадалык ансамбль) ансамблине айланып кетет” деди депутат Аманкул Токтомамбетов. 2020-жылы өкмөттүн курамын бекитүүдө бир жыныстагы талапкерлердин санын 70 пайыздан ашырбоо демилгеси көтөрүлгөн. Учурда министрлер кабинетинин 21 мүчөсүнүн бирөөсү гана аял Кутманова Динара, бул 0,2 пайыз.
Венесуэла коммунисттик партиясы
Венесуэла коммунисттик партиясы - 1931-ж. мартта негизделген. 1935-ж. августта Коминтернге кабыл алынган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Нидерндоделебен
Калкы - 4204 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 28,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 395. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Шмид.
Кайыңды суусу, Токтогул району
Кайыңды суусу – Токтогул районундагы суу, Нарындын сол куймасы. Көк-Ирим тоосунун түндүк-батыш капталындагы чакан тоо көлүнөн башталат. Узундугу 37 км, алабынын аянты 195 км2. Кууш капчыгай аркылуу агып, нугунда босоголор көп кездешет. Өрөөнү кооз, токойлуу шалбаа ээлейт. Алабынын деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги 2800 м. Көк-Ирим тоосунун эң бийик жери (4351 м) К. суусунун алабында. Кайыңдынын 6 куймасы бар. Жылдык орточо чыгымы 2,90 м3/сек. Эң көп чыгымы июнда, эң азы февралда байкалат. Сугатка пайдаланылат. Жогорку жана ортоңку бөлүктөрүндөгү куймаларында илгертен калган арыктар кездешет. Жээгинде Кайыңды кыш. жайгашкан.
Мамлекеттик атайын табигый коруктар
Мамлекеттик атайын табигый коруктар –
жаратылыш комплекстерин же алардын компоненттерин сактоо же калыбына келтирүү
жана экологиялык теңдештикти кармоо үчүн өзгөчө мааниси бар аймак (акватория).
КР мыйзамдары боюнча М. а. т. к-ды түзүү негизги жер пайдалануучудан тийешелүү
жер участкасын (суу объектисин) алып коюуга алып келбейт. Жер пайдалануучулар
Максаттык арналышы боюнча М. а. т. к. төмөнкүлөргө бөлүнөт: комплекстүү,
зоологиялык, ботаникалык, токой жана гидрогеологиялык. М. а. т. к. КР Өкмөтү
жана облраймамадминистрациялар тарабынан түзүлөт жана тийешелүү түрдө (10 жана
андан көп жылдык мөөнөткө түзүлүүчү) республикалык жана (5 жылга чейинки
Польхайм
Польхайм (Pohlheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Гиссен административдик округуна карайт. Гиссен районуна кирет.
Калкы - 18 146 киши(2013-ж.). . Аянты - 38 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 5 31 014. Мэр — Карл-Хайнц Шефер.
Пэрхам (Миннесота)
Калкы - 2985 киши. Болжолдуу аянты - 6.8 км². FIPS коду — 27-50470.
Асол (Массачусетс)
Асол (Массачусетс) (Athol) — Массачусетс штатынын Уорчестер (Worcester) округуна караган АКШ шаары.
Коврига-Яга
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Физиологиялык акустика
Физиологиялык акустика, биоакустикa - акустиканын адам жана жаныбардын үн кабыл алуучу жана үн чыгаруучу органдарынын түзүлүшүн жана иштөөсүн үйрөтүүчү бир бөлүгү. Физиологиялык акустиканын ыкмалары физикалык, психофизиол., ошондой эле механикалык, электрдик жана математикалык моделдештирүү түрүндө болушу мүмкүн. Физикалык ыкмада биологиялык табияттагы үн атайын аппараттар менен анализделет жана үндүн чөйрөдөн рецептордук клеткаларга же үн чыгаруучу түзүлүштөн чөйрөгө өтүүсү изилденет. Ал эми экинчи ыкмада, адам жана жаныбардын үнгө карата жооп бериши каралат. Адамдын үн чыгаруу органынын аткарган кызматын физикалык жактан талдоо, сөздөрдү синтездөө маселелерин чечүүдө, машина менен адамдын байланышын камсыз кылган түзүлүштөрдү жаратууда ж. б. чоң мааниге ээ болот.
Вентспилс
Вентспилс (мурда Виндава) — Латвиянын Вентспилс районунун борбор шаары.
Мамлекеттик бааракы камсыздандыруусу
Мамлекеттик бааракы камсыздандыруусу – жарандарды карылыгына, майыптыгына, багуучудан айрылганына байланыштуу жана иштеген жылдары үчүн бааракы менен камсыз кылуу максатында жумуш берүүчүлөрдүн жана жарандардын милдеттүү камсыздандыруу мүчөлүк акыларынын эсебинен ишке ашырылуучу камсыздандыруунун түрү.
Эрленбах-Кандель
Эрленбах-Кандель (Erlenbach bei Kandel) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Гермерсхайм районуна кирет.
Мамлекеттик банк
Мамлекеттик банк – мамлекеттин менчигинде турган банк ; почталык, инвестициялык, сактык (аманаттык) ж. б. ушуга маанилеш банктардын таризинде түзүлөт.
Эрленбах-Кандель
Калкы - 692 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 34 004. Муниципалитеттин башчысы — Лотар Пфальцграф.
Өт оорулары
Өт эмне кызмат аткарат? Өт – сары, күрөң же жашыл түстөгү, даамы ачуу, жыты бар орган. Ал тамак сиңирүү менен байланышкан ар түрдүү кызматтарды аткарат: тамактын карындан ичегилерге өтүүсүн камсыз кылат, тамактын сиңиши үчүн зарыл болгон пепсин затынын иштешин жөндөйт. Өт кислоталары болсо ичке ичегинин иштешин активдештирет, холецистокинин жана секретин гормондорунун иштешин жөнгө салат жана бактериялардын пайда болушунун алдын алат. Ошондой эле белоктордун сиңиши үчүн маанилүү болгон ферменттерди активдештирет. Андан сырткары өт бөлүп чыгаруу кызматын аткарат. Холестерин, билирубин сыяктуу заттарды бөйрөк тазалай албайт, алар организмден өттүн жардамы менен бөлүнүп чыгат. Организмдеги холестериндин 70 пайызы өттүн жардамы менен заң аркылуу бөлүнүп чыгарын адистер айтып келишет.
Рапсодия
Рапсодия (грекче rhapsodia – рапсод ыры) – 1) элдик обондордун (ыр жана бий) негизинде эркин формада жазылган вокалдык же аспаптык музыкалык чыгарма; 2) терме иретинде рапсод тарабынан айтылуучу Гомердин эпикалык поэмаларынын үзүндүсү; 3) 19-кылымда Батыш Европадагы фортепиано музыкасынын жанры. Рапсод жанрына К. Караев («Албан рапсодиясы»), С. Медетов (фортепиано үчүн «Рапсодия») ж. б. кайрылган.
Өт оорулары
Өт оорулары
Бүдлих
Бүдлих (Büdlich) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бернкастель-Витлих районуна кирет.
Өт оорулары
Стеаторея. Бул оору организмде май кислоталарынын, майлардын, витаминдердин жоктугунан, ичегилердин ылдый тарабынын оорушунан пайда болот. Мында өттө майды сиңирүүчү өт кислоталары жетишсиз болуп организмдеги майлар сиңбей, заң аркылуу сыртка чыгып кетет. Заңдын өңү ак же боз болуп өзгөрөт.
Бүдлих
Калкы - 192 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,02 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 31 203.
Өт оорулары
Өттүн сезгенүүсү. Бул оору холецистит деп аталат. Бул өтө кооптуу жана кеңири жайылган оору болуп эсептелет. Заматта кармаган түрү курч холецистит, акырындык менен байкалган түрү өнөкөт холецистит болот. Бул оору көбүнчө 40 жаштан өткөн аялдарда кездешет. Мында дене табы 38-39 градуска көтөрүлүп, дененин оң жак тарабы чыдатпай ооруйт. Өнөкөт холециститке кабылган учурда өттү алып салууну сунушташат.
Өттүн рагы. Өт рагы оорусу көбүнчө 50 жаштан өйдө аялдарда кездешет. Шишик акырындык менен өттүн бардык тарабын жабыркатып, боорго таркайт. Эң негизги алгачкы белгилеринин бири – оң кабырганын астынын оорусу, өзгөчө түнкүсүн оорунун күчөшү.
Өттү тазалоонун жолдору 1. Лимон ширеси менен тазалоо. Бул процедура бир жума жүрөт. Тазалоодон мурда 2-3 күн клизма жасоо жана 1 литр сабиз ширесин жана 250 мл бадыраң менен кызылча ширесин аралаштырып ичүү керек. Андан соң 10-12 стакан кайнак суунун ар бирине бирден лимондун ширесин кошуп ар бир 2 саатта ичесиз. Бул ыкма оор, бирок натыйжалуу. Тазалоо учурунда оору күчөшү мүмкүн. Кийинчерээк басылып, өттөгү таштар кум түрүндө заара аркылуу чыгып кетет.
2. Грейпфрут ширеси жана зайтун майы менен тазалоо. Тазалоону баштардан бир күн мурда ач жүрүп, кечкисин клизма жасайсыз. Андан соң грейпфрут ширеси менен зайтун майынан бир стакандан ичип, 30 мүнөттөй эч нерсе жебейсиз. Бул учурда кускуңуз келиши мүмкүн. Мындай процедураны 7 күн кайталайсыз. Экинчи күнү эле өттөгү таштардын сыртка чыкканын байкасаңыз болот. 3. Алма ширеси менен тазалоо. Эртең менен саат 8де бир стакан алма ширесин ичесиз, саат 10до дагы бир стакан, 12ден кечки саат 8ге чейин ар бир 2 саатта 2 стакандан ичесиз. Бул диетаны 3 күн кайталайсыз. Натыйжада өттөгү таштардан арыласыз. 4. Кара түрп менен тазалоо. Кечкисин 100 грамм кара түрп ширесин ичесиз. Акырындап 400 граммга көбөйтөсүз. Бул курс 6-8 жуманы түзөт. Аягында өт жана өт түтүктөрүнүн толук тазаланганын байкайсыз. Эскертүү: Өттү тазалардан мурда УЗИден өтүп, дарыгер менен кеңешиңиз. Анткени өтүндө чоң таштары барларга коркунуч жаратышы ыктымал. Интернеттеги шилтемелер http://lady.kg/node/3109
Нойальбенройт
Калкы - 1493 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 50,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 77 142. Муниципалитеттин башчысы — Альберт Көстлер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 17 шаардык районго бөлүнөт.
Бар Харбор (Мэн)
Бар Харбор (Мэн) (Bar Harbor) — Мэн штатынын Хэнкок округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5235 киши. Болжолдуу аянты - 182.4 км². FIPS коду — ?.
МакКол (Айдахо)
МакКол (Айдахо) (McCall) — Айдахо штатынын Вэлли округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 17.2 км². FIPS коду — 16-48790.
Мунас (Белокатай району, Башкыртстан)
Мунас — Башкыртстандын Белокатай районундагы айыл, Яныбаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 160 киши. Почта индекси — 452594, ОКАТО коду — 80210840003.
МакКол (Айдахо)
Калкы
2010-жылы калкы 2991 киши болгон.
Мунас (Белокатай району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
thumb|none|300px|Мунас — к. Берёзовая.
Бад-Урах
Бад-Урах (Bad Urach) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Тюбинген административдик округуна карайт. Ройтлинген районуна кирет.
Калкы - 12 317 киши(2013-ж.). . Аянты - 55,50 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 15 078. Мэр — Маркус Эвальд.
Шаар административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Чуңкурчак өрөөнү (Чандалаш)
Чуңкурчак өрөөнү (Чандалаш) - Чандалаш кырка тоосунун түштүк-чыгыш капталында. Чаткал д-нын оң куймасы Чуңкурчак суусунун өрөөнү. Деңиз деңгээлинен бийиктиги 1770 мден 2350 мге чейин. Рельефи адыр-күдүрлүү. Өрөөндүн айланасы, дөбөлөр менен курчалган. Алардын арасындагы көптөгөн чуңкурчактардын айрымдарын чакан көлдөр ээлейт.
Тоонун түбүндөгү эки кенен чуңкурчак (Бакмал, Жаныш-Көл) соолгон көлдөрдүн орду, алардан ылдый (2170 м бийиктикте) Ак-Көл, Сүйрү-Көл, Камышты-Көл, Коголу-Көл, Кечик-Көл, Казандуу-Көл сыяктуу топ көлдөр тизилип жатат. Булардын уз. 50-60 мден 350 мге чейин. Жээктеринде түрдүү өсүмдүктөр өсөт: бак дарак (терек, кайын, тал, ит мурун ж. б.), камыш, жекен, өлөң чөп, өйдөрөөк жерлерде аюу чачы, буйра шашыр, чайыр, арча ж. б.
Жайыт; рекреациялык жактан да пайдаланылууда. Жайкысын Ак-Көлдүн жээгинде балдар эс алуучу жай ачылат.
Рапс
Рапс (Brassica napus, В. napus ssp. oleifera) – өсүмдүктөрдүн кайчы гүлдүүлөр тукумундагы бир жылдык чөп. Жапайы түрү белгисиз. Күздүк же жаздык рапс болуп айырмаланат. Рапс күздүк же жаздык кычыны (В. campestris) эгилме (огород) капуста (В. oleracea) менен аргындаштыруудан чыгарылган. Сабагы бутактуу, бийиктиги 50–250 см. Гүлү майда, сары, кээси ак түстө. Саадагы узун (5–10 см), ичке (3–4 мм). Уругу тоголок, диаметри 1,7–2,5 мм, өңү ачык күрөңдөн карага чейин. Жаздык рапстын уругунда 33–40%, күздүгүнүн уругунда 40–50% май болот. Майы металлургия, самын, булгаары, текстиль өнөр жайында, акталгандан кийин тамак-ашка керектелет. Күнжарасы – мыкты концентраттуу тоют. Анда 32%тей протеин, 9%тей май, 30%тей азотсуз заттар бар. Күздүк рапстын ар гектарынан 100–900 ц көк тоют алынат. Ал бардык малга берилет. Жаздан баштап, 30 күнчө гүлдөйт. Уругу июлдун башында бышат. Вегетация мезгили 300–320 күндүк Негизинен май өсүмдүгү катары Украинанын батыш аймактарында өстүрүлөт. Августтун башында эгилет. Ар гектар жерден 10–30ц урук алынат. Жаздык рапс өнүп чыккандан тартып, 50–58 күндүн ичинде гүлдөп, 29–31 күн гүлдөйт. Июлдун аягында бышат. Вегетация мезгили 80–110 күндүк Украинанын түндүк бөлүгүндө жаздык эгиндер менен бир мезгилде эгилет. Ар гектар жерден 8–15 ц урук алынат. Негизги зыянкечтери: бүргө, рапс таарыгычы, рапс жалбырак жегичи, рапс гүл жегичи, капуста бити ж. б. Илдеттери: кара темгил же альтерниоз, жалган чаңгыл кебер же переноспороз.
Запорожье облусу
Запорожье облусу (Запорізька область) — Украинанын административдик-аймактык бирдиги, өлкөнүн түштүгүндө, Днепрдин төмөнкү агымында жайгашкан.
Батышта Херсон облусу, түндүгүндө Днепропетровск облусу, чыгышында Донецк облусу менен чектешет, түштүгүндө Азов деңизи менен жуулат.
Облустун аянты 27,1 миң км² (Украинада 9-орун), 2022-жылдын башына карата калкынын саны 1,6 миллион адамга (7-орун) бааланган. Акимий борбору жана ири шаары — Запорожье, башка ири шаарлары — Мелитополь, Бердянск, Энергодар, Токмак.
Облус 1939-жылы Украина ССРинин Днепропетровск облусунан бөлүнүшү менен түзүлгөн. 1944-жылы батыш бөлүгү облустан бөлүнүп, Херсон облусуна айланган.
2022-жылы Орусиянын Украинага басып киришинин натыйжасында облус жарым-жартылай орус баскынчылыгында калган. 2022-жылдын 30-сентябрында Орусия облустун аннексияланганын жарыялаган.
Кээде бүт аймак туура эмес Запорожье деп аталат, бирок тарыхый жактан бул аталыш Запорожье облусунун түндүгүндө, азыркы Днепропетровск облусунун аймагындагы аймакка берилген.
Акимий-аймактык түзүлүшү
Запорожье облусунун акимий борбору — Запорожье шаары.
Райондору
2020-жылдын 17-июлунда облустун жаңы 5 районго бөлүнүшү кабыл алынган : Райондор өз кезегинде шаардык, поселкалык жана айылдык бириккен аймактык жамааттарга бөлүнөт (об'єднана територіальна громада).
Монтерейдеги атуу
2023-жылдын 21-январында АКШнын Калифорния штатындагы Монтерей-сейил бакчасындагы массалык атуу болгон. Көптөгөн адамдар жаракат алып, бир нече адам ооруканага жаткырылды. Ок атышуу аймактагы эң чоңдордун бири деп эсептелген шаарда Кытай Жаңы жылын майрамдоо учурунда болгон. Күн мурунтан иш-чарага он миңдеген адамдар катышканы кабарланган.
22-январга карата ок атуудан кеминде 10 адам каза болуп, дагы 10 киши жаракат алган.
Мамлекеттик бийликке каршы кылмыштар
Мамлекеттик бийликке каршы кылмыштар – КР кылмыш-жаза мыйзамдары боюнча конституциялык түзүлүштүн негиздерин, мамлекеттин коопсуздугун, мамлекеттик бийлик органдарынын ойдогудай иштөөсүн, кызмат кызыкчылыктарын, сот адилеттигин жана башкаруунун белгиленген тартибин ойдогудай ишке ашырууга каршы багытталган кылмыштардын түрлөрүнүн бири.
Дингслебен
Дингслебен (Dingsleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдбургхаузен районуна кирет.
Калкы - 267 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 8,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 69 008. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Ламперт.
Поппенхаузен (Вассеркуппе)
Поппенхаузен (Вассеркуппе) (Poppenhausen (Wasserkuppe)) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Фульда районуна кирет.
Лауэнау
Лауэнау (Lauenau) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Шаумбург районуна кирет.
Поппенхаузен (Вассеркуппе)
Калкы - 2597 киши(2013-ж.). . Аянты - 40,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 31 021. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Хельфрих.
Лауэнау
Калкы - 4119 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 16,23 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 57 018. Муниципалитеттин башчысы — Хайнц Лауфмөллер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Венесуэла кризиси (1902-03)
Венесуэла кризиси (1902-03) - Кариб деңизинин бассейнинде им­пер. карама-каршылыктардын күчөшү шарттаган эл аралык оор абал.
Улуу Британия, Германия, Италия, АКШ капиталисттери 1899—1902-ж. Венесуэладагы гражд. согушта чыгым тарттык деп шылтоолоп, берген карыздарын, тарткан чыгымдарын төлөтүп алуу аракетинен улам чыккан. Карызды төлөтүү үчүн опузалаган Германия, Улуу Британия, Италия 1902—03-ж. Венесуэланын 3 кемесин сууга чөгөрүп, десант түшүргөн. Ка­риб бассейнинде үстөмдүк орнотобуз деп умтулган АКШ европ. өлкөлөргө кысым жасап, аларга кошулуп (1903-ж.), Венесуэла менен келишим түзүп, анын портторунан бажыканалык кирешенин 30%ин алууга же­тишкен.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Чунцин
Чунцин, Юйчэн, Басянь - Кытайдын борбордук бөлүгүндөгү шаар. Сычуань провинциясында. Янцзы д-нын боюнда жайгашкан. Калкы 4,8 млн (2010; шаар айланасы менен 7,8 млн). Шаардын айланасы борборго баш ийген өз алдынча адм.-айм-тын бирдикти (калкы 32 млн) түзөт. Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Янцзы д-ндагы порточо Кытайдын ишкер бөлүгү. Машина куруу (мотоцикл, скутер, автомобиль) өнөр жайынын ири борбору. Кеме куруу, электроника (телевизор ж. б.), текстиль (жибек, кебезкездеме), тамак-аш, металлургия, химиялык, нефть ажыратуу өнөр жай ишканалары иштейт. Ири металлургия комбинаты аллюминий өндүрөт. Жогорку технологиялуу өндүрүшү (маалымат) өнүккөн. Университет бар. 1937-46-ж. Кытайдын убактылуу борбору болгон. «Хунъяньцунь» музейи, «Гэлэшань» мемориал комплекси, цитадель ж. б. тарыхый-маданий эстеликтер сакталган. Туризм өнүккөн.
Нойбиберг
Калкы - 13938 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 84 146. Муниципалитеттин башчысы — проф. др. Херман Румшөттель.
Колибка
Колибка — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пеша дарыясынын сол жээгинен 121 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тамак өнөр жайы
Тамак-аш өнөр жайы – татымал, эт, сүт жана балык өнөр жай тармактар комплекси. Бул өнөр жайга татымал-азык өнөр жай, кант, кондитердик, нан жана анын түрлөрү, ошондой эле тамеки, самын, кир жуугуч каражат, парфюмерия – косметика буюмдарын ж. б. өндүрүүчү ишканалар кирет.
Тамак-аш өнөр жайлары толугу менен жергиликтүү айыл чарбага, жаныбарлар жана өсүмдүктөрдөн алынган продукцияга же балык уулоого көз каранды.
Айыл чарбасы – бул кээ бир өсүмдүктөрдү өстүрүү жана үй жаныбарларын (мал чарбачылыгын) өстүрүү жолу менен тамак-аш, тоют азыктарын, була жана башка керектүү азыктарын өндүрүү процесси. Орточо алганда, адамдар керектеген тамак-аштын 83% жер үстүндөгү айыл чарбасы аркылуу өндүрүлөт. Башка азык-түлүк булактарына аквакультура жана балык уулоо кирет. Дүйнө жүзү боюнча ар бир үч адам айыл чарбасында иштейт, бирок ал дүйнөлүк ИДПнын 3% гана түзөт. 2017-жылы орто эсеп менен айыл чарбасы улуттук ИДПнын 4% түзөт. Глобалдык айыл чарба өндүрүшүнө глобалдык парник газдарынын эмиссиясынын 14 жана 28% ы туура келет, бул көбүнчө азот жер семирткичтерин жана жерди начар башкарууну сыяктуу айыл чарба тажрыйбаларынан улам, глобалдык жылуулукка эң чоң таасирин тийгизүүчү болуп саналат.
Агрономия – бул тамак-аш, отун, була жана мелиорация үчүн өсүмдүктөрдү өндүрүү жана пайдалануу технология жөнүндөгү илим. Агрономия өсүмдүктөрдүн генетикасы, өсүмдүктөрдүн физиологиясы, метеорология жана топурак таануу тармактарындагы иштерди камтыйт. Бүгүнкү күндө агрономдор тамак-аш өндүрүү, дени сак тамак-ашты түзүү, айыл чарбасынын айлана-чөйрөгө тийгизген таасирин башкаруу жана өсүмдүктөрдөн энергия алуу сыяктуу көптөгөн маселелер менен алектенишет.
Тамак-аш өнөр жайына төмөнкү тармактар кирет:
Айыл чарбасы: айыл чарба өсүмдүктөрүн, мал чарбачылыгын жана деңиз азыктарын өстүрүү.
Тамак-аш азыктарын өндүрүшү: агрохимия, айыл чарба курулушу, айыл чарба техникасы жана материалдары, үрөнчүлүк ж.б.
Тамак-аш азыктарын кайра иштетүү: рынокко жаңы азыктарды даярдоо жана жарым даяр, даяр тамак-аш азыктарын өндүрүү.
Маркетинг: жалпы өнүмдөрдү жылдыруу (мисалы, сүт тактасы), жаңы продуктулар, жарнама, маркетинг кампаниялары, таңгактоо, коомчулук менен байланыш ж.б.
Дүң жана азык-түлүк бөлүштүрүү: логистика, транспорт, кампа
Тамак-аш кызматы (катерингди камтыйт)
Азык-түлүк, дыйкан базарлары, коомдук базарлар жана башка чекене соода
Регламент: тамак-аш азыктарын өндүрүү жана сатуу боюнча жергиликтүү, аймактык, улуттук жана эл аралык эрежелер жана ченемдер, анын ичинде тамак-аштын сапаты, азык-түлүк коопсуздугу, азык-түлүк коопсуздугу, маркетинг/жарнак жана өнөр жай лоббисинин иш-аракеттери
Изилдөө жана өнүктүрүү: тамак-аш илими, тамак-аш микробиологиясы, тамак-аш технологиясы, тамак-аш химиясы жана тамак-аш инженериясы.
Финансылык кызматтар: кредит, камсыздандыруу
Паращют (Колорадо)
Паращют (Колорадо) (Parachute) — Колорадо штатынын Гарфилд (Garfield) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 290 киши. Болжолдуу аянты - 3.2 км². FIPS коду — 08-57400.
Рамсэй (Миннесота)
Калкы - 23668 киши. Болжолдуу аянты - 77.0 км². FIPS коду — 27-53026.
Нехавка (Небраска)
Нехавка (Небраска) (Nehawka) — Небраска штатынын Cass округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 232 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 31-33740.
Венуолис
Венуолис (өз аты-жөнү Жукаускас) Антанас [26. 3 (7. 4). 1882— 17. 8. 1957] — литва совет жазуучусу, Литва ССР эл жазуучусу.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Рапти
Рапти (राप्ती नदी) – Непал менен Индиядагы дарыя, Гхагхра дарыясынын (Гангдын алабы) сол куймасы. узундугу 600 км, алабынын аянты 30 миң км2дей. Гималай тоолорунан башталып, Сивалик тоосунан кууш капчыгай аркылуу өтөт; төмөнкү агымы Ганг түздүгү боюнча агат. Жайкысын кирет. Сугатка пайдаланылат. Горакхпур (Индия) шаарынан төмөн кеме жүрөт.
Таман-Негара
Таман-Негара – Малайзиядагы улуттук парк. Малакка жарым аралынын түштүк-батышында. Аянты 436 миң га. Алгач 1925-жылы Тахан резерваты аталып, 1938-жылдан улуттук парк. Тоолору – нымдуу тропик токойлору менен капталган плато. Паркттын аймагында Малакка жарым аралынын эн бийик жери Гунуг-Тахан чокусу (2187 м) орун алган. Ландшафттын жана жунглилер фаунасын (пил, эки мүйүздүү керик, гаур, замбар, Малайя жолборсу ж. б.) коргоо максатында уюштурулган.
Аттлборо (Массачусетс)
Аттлборо (Массачусетс) (Attleboro) — Массачусетс штатынын Бристоль (Bristol) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 42 833 киши. Болжолдуу аянты - 73.2 км². FIPS коду — 25-02690.
Эстониянын административдик-аймактык түзүлүшү
Эстония унитардык мамлекет ; анын аймагы 15 ооданга бөлүнөт (эс maakond, мааконд ). 1989-1993-жылдары. уезддердин өкүлчүлүктүү органдары - уезддик кеңештер (мааконнаволикогу) жана аткаруу-уезддик кеңештер ( мааконнавалицус ) болгон. Округдар, өз кезегинде, эки түрдөгү муниципалитеттерге бөлүнөт: шаар-муниципалитеттер (эс linn ) жана аймакча ( vald ). 2017-жылга чейин муниципалдык түзүлүштүн бир түрү, поселкалык волост ( alevvald ) камтыйт жана анын аймагы бир гана калктуу пунктту түзөт. 2011-жылдын, Эстонияда 6 эсептешүү уездик бар болчу: Aegviidu, ЭСИ, Кохтла-Нымме, Лавассаре, Тоотси жана Ярваканди. СССР убагында бул конуштардын бардыгы шаар тибиндеги поселоктордун статусуна ээ болгон. 2017-жылы административдик-аймактык реформанын жүрүшүндө конуш волосттору жоюлган.
Жергиликтүү өз алдынча башкаруунун структурасы
Жергиликтүү өкүлчүлүк органдары - волосттук чогулуш ( vallavolikogu ) же шаардык ассамблея ( linnavolikogu ), аткаруу бийлик органдары - айылдык муниципалитеттердин башкаруу органдары ( vallavalitsus ) жана шаардык кеңештер ( linnavalitsus ), волосттук аксакалдардан турган ( vallavanem ) же шаарлардын мэрлери (эс linnapea ) жана вице-мэрлер ( abilinnapea ) же abivallavanem ). Таллин шаар ичиндеги административдик-аймактык бирдиктерге - шаардын бөлүктөрүнө (эс linnaosa ). Шаардын бир бөлүгүнүн акимчилигинин шаардын бир бөлүгүнүн аксакалы жетектейт ( linnaosavanem ).
Тарыхы
Менен 13-кылымда, Эстониянын жерлери 8 кирген тарыхый аймактарын (maakondas) : Virumaa, Lääne, Rävala, Сааремаа, Sakala, Ugandi, Харью, Ярва чиркөөнүн бөлүнүп, (Kihelkondy). 4 Азыркы Эстониянын борбордук бөлүгүндөгү кихелкондалар эч кандай маакондорго кирген эмес: Мыху, Вайга, Нурмукунд жана Alempois.
13-кылымдын башында азыркы Эстониянын аймагын Кылыччылар орденинин немец рыцарлары (ал кезде Ливон ордени ), кийинчерээк Швециянын курамында (түндүк жерлери – Эстония – 1561-жылдан, түштүк жерлери –) басып алынган. Ливония - 1629-жылдан). 1721-жылы Эстония жерлери акыры Швеция тарабынан Ревель жана жарым-жартылай Рига губернияларынын, 1783-жылдан тиешелүүлүгүнө жараша Ревель жана жарым-жартылай Рига губернаторлуктарынын, 1796-жылдан 1917-жылга чейин - Эстландия жана жарым-жартылай Ливония губернияларынын статусунда Орус империясынын карамагына өткөн.
1920-жылы төмөнкү өлкөлөр (maakondas) түзүлгөн Эстониянын түзүлүп Республикасында; Harju, Ярвамаа, Хийумаа, Пярну ооданы, Petserimaa, Сааремаа, Тартумаа, Valgamaa, Viljandi округ, Virumaa, Võrumaa.
СССРге кошулгандан кийин, 1947- жылы Эстон ССРи округдарга эмес, округдарга бөлүнгөн rajoon), 1952-жылы Эстонияны аймактарга бөлүү боюнча эксперимент жүргүзүлгөн. Бардыгы болуп үчөө түзүлдү:
1953-жылы областтар жоюлган. 1987- жылы Эстонияда 15 район жана республикалык баш ийген 6 шаар болгон. Административдик бөлүнүүнүн мындай системасы 1991-жылы эгемендүүлүктү калыбына келтиргенден кийин да сакталып калган: райондор уезддер (маакондалар) деп аталып, айрымдары атын өзгөрткөн, бирок саны өзгөргөн эмес. Аймакчалардын составына республикалык баш ийүүдөгү шаарлар, анын ичинде Таллин кирген.
Инзер (Белорет району, Башкыртстан)
Инзер — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Инзер айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 5084 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Эрнст (Мозель)
Эрнст (Мозель) (Ernst (Mosel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кохем-Целль районуна кирет.
Калкы - 544 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 35 027. Муниципалитеттин башчысы — Анке Байльштайн.
Венцлова, Антанас
Венцлова, Антанас (лит. Antanas Venclova; 1906—1971) — литва жазуучусу, коомдук ишмер, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1974), Литва ССР эл жазуучусу (1965).
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Нидеррөблинген (Хельме)
Нидеррөблинген (Хельме) (Niederröblingen (Helme)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зангерхаузен районуна кирет.
Калкы - 453 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 8,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 300. Муниципалитеттин башчысы — Клаус-Дитер Пальман.
Расин Жан
Расин Жан (21. 12. 1639, Франция, Валуа графтыгы Ферте-Милон – 21. 4. 1699, Париж) – франциялык драматург, классицизм өкүлү. Француз академиясынын мүчөсү (1673). Пор-Роялдын янсенизм мектебинен окуган. 1664-жылы «Фиваида же касташкан ага-инилер» деген туңгуч трагедиясы жарыяланган жана коюлган. «Улуу Александр» (1666), «Андромаха» (1668), Британник» (1670), «Береника» (1671), «Баязет» (1672), «Митридат» (1673), «Ифигения Авлидада» (1675), «Эсефирь» (1689), «Аталия» (1691) ж. б. трагедияларында монархиялык зулумдук менен андан запкы жегендердин ортосундагы карама-каршылык, адеп-ахлак маселелери сүрөттөлгөн. Расиндин трагедияларында адамдын ички дүйнөсү реалдуу чагылдырылган.
Мамлекеттик бюджет балансы
Мамлекеттик бюджет балансы – мамлекеттин акчалай кирешеси менен чыгымдарынын өзара катышы. Чыгымдардын кирешеден оодук болуусу бюджет таңсыктыгын туудурат.
МакКоммон (Айдахо)
МакКоммон (Айдахо) (McCammon) — Айдахо штатынын Баннок округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 3.7 км². FIPS коду — 16-48880.
Калкы
2010-жылы калкы 805 киши болгон.
Диппах (Тюрингия)
Диппах (Тюрингия) (Dippach (Thüringen))) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет.  Вартбург районуна кирет.
Калкы - 1087 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 63 017. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Йохен Хоман.
Таман жарым аралы
Таман жарым аралы, Таман Батыш Кавказ өндүрүндө. РФтин Краснодар крайында. Түндүгүнөн Азов, түштүгүнөн Кара деңиз менен чулганат. Аянты 2 миң клг2дей. Бийиктиги 164 мге чейин. Жээги жапыз, булуң-буйткалуу (Ахтанизов, Кызыл-Таш ж. б. булуңдары менен лимандары). Адегенде бир нече арал болгон; 5-кылымда шилендилер аркылуу бири-бирине кошулуп, жарым аралга айланган. 25 баткак жанар тоосу бар. Курорттук туризм өнүккөн.
Мамлекеттик бюджет
Мамлекеттик бюджет – мамлекеттин кирешелери менен чыгымдарынын жыл сайын түзүлүүчү сметасы (бөлүштүрүлүшү). Ал мамлекеттик киреше булактарын көрсөтүү жана чыгымдардын багыттарын аныктоо аркылуу түзүлөт. Мамлекеттик бюджет өкмөт тарабынан иштелип чыгып, мыйзам чыгаруу бийлиги бекитет. Өлкөнүн бюджет-салык саясатын, тийиштүү активдерди башкаруу жана милдеттенмелерди жүргүзүүдө мамлекет менен башка субъекттердин ортосунда экономикалык мамилелер түзүлүп, андан мамлекеттик бюджетте көрсөтүлгөн акча агымдары пайда болот. Бюджет укуктук акт (бюджет мыйзамы) түрүндө кабыл алынып, анда кирешелерди түшүрүү планы жана чыгаша чектөө­лөрү каралат. ошондой эле пландаштырылган мөөнөт ичинде мамлекеттик карыздардын тийиштүү көлөмү көрсөтүлөт. Бюджеттеги чыгымдардын өзөгүн негизинен мамлекеттин тийиштүү милдеттенмелерди (бюджеттик структураларга эмгек акы төлөө, пенсия, жөлөк пул ж. б.) аткаруу түзөт. Бюджет жөнүндө мыйзам пландаштырылган мөөнөткө (финансылык жыл эсебинде) кабыл алынат да, укуктук мамилелерди түзүп, андан четтебейт. Мамлекеттик бюджет бюджеттик-салык жана акча-кредит мамилелеринин ажырагыс бөлүгү катары экономиканы мамлекеттик жөнгө салуунун негизги аспабы болот. Ал бөлүштүрүүчү, турукташтыруучу жана көзөмөлдөөчү милдеттерин аткарат. Мамлекеттик бюджет өлкөнүн өнүгүшүнүн кандайдыр бир деңгээлинде киреше менен чыгашалардын эсебин туура пландуу бөлүштүрүү зарылчылыгынан пайда болгон. Мисалы, Англияда 17-кылымдын аягында бюджет деп өлкөнүн киреше-чыгаша документи аталган. Ар бир өлкөнүн мамлекеттик бюджетинин мүнөзү өлкөнүн түзүлүш тибине, экономикалык, табигый жана социал. өнүгүү шарттарына, ички жана тышкы саясатынын өзгөчөлүктөрүнө ж. б. байланыштуу ар кандай болот. Бюджетте кирешелерге, караганда чыгашалар көп болсо, мамлекеттик бюджетте дефицитти (дефициттик бюджет), ал эми тескерисинен болсо профицитти (профициттик бюджет) жаратат. Айрым өлкөлөр мамлекеттик бюджетти экиге бөлөт (кезектеги чыгашалар бюджети жана өнүгүү бюджети). Мисалы, Англия, АКШ, Канаданын мамлекеттик бюджетинин өзөгүн өлкөдөгү салык чогултуу системасы түзөт.
Лауэнбрюк
Лауэнбрюк (Lauenbrück) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Вюммдагы Ротенбург районуна кирет.
Мамлекеттик валюта жекебасарлыгы
Мамлекеттик валюта жекебасарлыгы – валюта баалуулуктары менен иш жүргүзүүгө же мындай аткарымдарды белгилүү бир органдар менен уюмдардын жүргүзүүсүнө улуксат берүүгө, валюта каражаттарын колдонуу тартибин аныктоого мамлекеттин өзгөчө укугу. М. в. ж. валюталык аткарымдарды жөнгө салууну, валюта каражаттарын пайдаланууга көзөмөл кылууну, анын натыйжалуулугун арттыруу чараларын ишке ашырууну көздөйт.
Рандольф (Миннесота)
Рандольф (Миннесота) (Randolph) — Миннесота штатынын Dakota округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 436 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 27-53098.
Верный грушовкасы
Верный грушовкасы - алманын жайкы сорту. Суукка чыдамдуу, мол түшүмдүү. Мөмөсү кичине, салм. 20 г, түсү көбүнчө сэры, даамы кычкылтаттуу. Жаңы бойдон желет, как кургатылат, кыям, консерва, шарап жасалат. Казакстандын Алматы областыда Верный грушовкасы 5—6 жылдыгында мөмө байлап, мол түшүм берет. Верный грушовкасыда Чүй жанa Та­лас өрөөнүндө өстүрүлөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Буцефал
Буцефал же Букефал (Βουκεφάλας, Bucephalus) —  антикалык доордогу Искендер Зулкарнайндын согушка минген легендарлуу аты. Македониядан Индияга чейинки созулган узак сапарда Искендер Зулкарнайнды коштоп жүргөн. Түндүк Индияда болгон Гидаспе согушунан кийин өлгөн жана Буцефалга көмүлгөн. Искендер Зулкарнайн Буцефалдын элесине арнап Буцефал шаарын курдурган. Азыркы учурда Пакистан аймагында оорун алган. Аталышы Желам.
Үйрөтүлүшү
Плутархтын маалыматтары боюнча Буцефал Фессалиядан үйрөтүү үчүн Македонияга алынып келген аттардан болгон. Ат соодагери катары таанылган Филоник Б.з.ч. 344 жылдыкта сатуу үчүн Македониянын падышасы Филип IIге сунуштаган.
Сатып алуу учурунда Буцефалдын чалпоо кыймылын көргөн Филип II алуудан баш тарткан. Бирок ошол учурда 13 жаштагы Искендер атты үйрөтүп алууга мүмкүн экенин айтып, сатып алуусун суранган. Аттын өзүнүн көлөкөсүн көрүп коркуп жатканын сезген Искендер башын күн тарапка каратып, атка өзүнүн көлөкөсүн көрсөтпөй жоошуткан. Ушул окуядан кийин Плутархтын маалыматтарына таяна турган болсок “Уулум, эми өзүнө башка мамлекет изде. Бул сен үчүн өтө эле кичинекей” деген. Буцефалга кылган жакшы мамилесинен улам Искендер Зулкарнайн менен Буцефалдын ортосунда күчтүү байламта пайда болгон.
Уурдалышы
Буцефал Суракарта шаарынан уурулар тарабынан уурдалып кеткен. Искендер атты кайтарып берүүсүн жергиликтүү элден талап кылган. Эгер ат кайтарылбаса элди кылычтын мизинен өткөрөөрүн эскерткен. Атты алып келген ууруларды жазаландырбастан, аларга сыйлык берип узаткан.
Кайыңды, Панфилов району
Кайыңды, Панфилов району – Чүй облусунун Панфилов районундагы шаарча (1934-жылдан), райондун борбору. Чүй өрөөнүндөгү Чоң Кайыңды суусунун боюнда, деңиз деңгээлинен 860 м бийикте жайгашкан. Бишкек шаарынан 88 км чыгыш тарапта. Кара-Балта темир жол бекетинен 20 км. Шаарча аркылуу Чалдыбар – Бишкек – Балыкчы темир жол өтөт.
Кыштак катары 1917-ж. негизделген. Калкы 7,3 миң (2009). «Кайыңды кант», «Кайыфы кабель заводу», «Кайыңды эт комбпнаты» АКтары, кыш заводу, «Шоола» жоопкерчилиги чектелген коому пштейт. Шаарчада 3 орто мектеп, 6 китепкана, клуб, маданият үйү бар. Оорукана, үй-бүлөлүк врачтар тобу, турмуш-тиричилик кызматынын бөлүмдөрү, соода түйүндөрү, тамактануу жайлары, ресторан, мончо, сауналар иштейт. Улуу Ата Мекендик согушта курман болгондорго обелиск тургузулган.
Пфунгштадт
Пфунгштадт (Pfungstadt) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Дармштадт административдик округуна карайт. Дармштадт-Дибург районуна кирет.
Калкы - 24 615 киши(2013-ж.). . Аянты - 42,53 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 32 018. Мэр — Хорст Байер.
Тамбов
Тамбов – Россиядагы шаар, Тамбов областынын административдик борбору. Цна дарыясынын боюнда.. Калкы 280,9 миң (2012). Темир жол түйүнү. Машина куруу (химиялык өнөр жайына жабдуу ж. б.), химиялык, тамак-аш, жеңил өнөр жай ишканалары иштейт. Жогорку окуу жайлар (Тамбов мамлекеттик техникалык университети ж. б.), 4 театр (анын ичинде драма жана куурчак), музейлер, сүрөт галереясы, эс алуу парктары, мейманканалар, ири соода түйүндөрү ж. б. бар. Шаар 1636-жылы негизделген.
Бивэр Коув (Мэн)
Бивэр Коув (Мэн) (Beaver Cove) — Мэн штатынын Пискатакис округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 91 киши. Болжолдуу аянты - 84.3 км². FIPS коду — 23-03740.
Чуна
Чуна (жогорку агымында Уда) — Орусиядагы Краснояр крайы менен Иркутск облусундагы дарыя. Бирюса дарыясы менен биригип Тасеева дарыясын түзөт (Ангаранын сол айрыгы). Узундугу 1203 км, алабынын аянты 56,8 миң км². Чыгыш Саяндан башталып кууш өрөөн, төмөн жагында Орто Сибирь бөксө тоосу аркылуу агат; трапптар аркылуу аккан бөлүгүнүн нугунда босоголор көп. Орточо чыгымы, 300 м3/сек. Октябрь-ноябрда тоңуп, апрельмайда ачылат. Ортонку агымында кеме жүрөт. Сал агызылат. Уданын боюнда Нижнеудинск ш. жайгашкан. Чуна бассейндин жалпы аянты 16,5 км² болгон 550 көл бар.
Чумиза
Чумиза (Setaria italiea ssp. maxima) - дан өсүмдүктөр тукумунун кылкандуулар уруусундагы бир жылдык эгилме өсүмдүк, Чумизанын сабагы түз, жумуру, бийиктиги 25 слгден 2-мге чейин. Жалбырагы жазы. Тасмадай. Ton гүлү машак сымал. Мөмөсү - тоголок, сүйрү данча. Кургакчыл, жылуу жерде жакшы өсөт. Эрте, маалында жана кеч бышуучу сорттору бар. КМШ өлкөлөрүнөн Беларусия, Украинада, Орто Азия республикасында, Казакстанда эгин жана тоют катары эгилет. Тоют үчүн жер буурчак, беде ж. б. чанактуу өсүмдүктөр менен аралаш айдалат. Чөбү 8-10 см бийик өскөндө чабылат. Гектарынан 250-300 дден көк чөп, 15-30 цден дан алынат. 100 кг көк чөбүндө 67,5 тоют бирдиги, 3,4 кг синимдүү белок, 100 кг кургак чөбүндө 55,1 тоют бирдиги, 3,4 кг сиңимдүү белок болот. Жакшы силостолот. Даны - малдын бардык түрү, үй куштары үчүн баалуу тоют.
Бүрденбах
Бүрденбах (Bürdenbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 562 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,81 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 015. Муниципалитеттин башчысы — Розвита Пудербах.
Паркер (Колорадо)
Паркер (Колорадо) (Parker) — Колорадо штатынын Дуглас округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 45 297 киши. Болжолдуу аянты - 37.8  км². FIPS коду — 08-57630.
Александровка (Белорет району, Башкыртстан)
Александровка — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Инзер айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 29 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы: