cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кайың
Кайың (Bеtulaceae) – жабык уруктуу өсүмдүктөр тукуму. Дарак же бадал. Жалбырагы жөнөкөй, сабакта кезектешип жайгашкан. Бир үйлүү, айрым жыныстуу. Аталык гүлдөрү цилиндр сымал узун сөйкөчө топ гүлгө чогулган. Аталыгы 2-12. Энелик топ гүлү машактай. Мөмөсү 1 уруктуу, жаңгак же жаңгакча канаттуу. Кайыңдын 150 түрдү бириктирген 6 уруусу, Кыргызстанда 8 түрү белгилүү. Түндүк жарым шардын мелүүн жана суук климатына ыңгайланышкан. Жарык жерде жакшы өсүп, кайыңдуу токойду түзөт. Жыгачынан баалуу эмерек жасалат. Жалбырак бүчүрлөрү, ширеси дары-дармек жасоодо пайдаланылат.
Жогорку утяш (Белокатай району, Башкыртстан)
Жогорку утяш — Башкыртстандын Белокатай районундагы айыл, Утяшев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 256 киши. Почта индекси — 452587, ОКАТО коду — 80210837003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Мамлекеттик автомобилдик инспекция (маи)
Мамлекеттик автомобилдик инспекция (маи) – кыймылды иретке салуучу, жол кыймылынын коопсуздугун сактоону көзөмөлдөөчү жана көзөмөлгө алуучу орган.
Ластруп
Ластруп (Lastrup) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Клоппенбург районуна кирет.
Калкы - 6821 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 85 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 53 009. Муниципалитеттин башчысы — Юрген Фокке.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 14 шаардык районго бөлүнөт.
Аугуста (Мэн)
Аугуста (Мэн) (Augusta) — Мэн штатынын Кеннебек округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 19 136 киши. Болжолдуу аянты - 150.9 км². FIPS коду — 23-02100.
Мамлекеттик (улуттук) коопсуздук органдары
Мамлекеттик (улуттук) коопсуздук органдары – негизги ишмердиктери мамлекеттик (конституциялык) түзүлүшкө каршы кылмыштарды ашкерелөөгө жана болтурбоого, мамлекеттин тышкы жана ички коопсуздугун камсыз кылууга багытталган мамлекеттик органдар. М. (у.) к. о-нын компетенциясына ошондой эле чалгындоо-маалыматтык мүнөздөгү, жогорку мамлекеттик органдарды кайтаруу, мамлекеттик байланышты камсыз кылуу, мамлекеттик чегараны кайтаруу милдеттери да кирет. Демократиялык мамлекеттерде М. (у.) к. о. кылмыш-жаза кылмыштары, террорчулук, мамлекеттик чыккынчылык, шпиондук, диверсиялык, мамлекеттик ишмерлердин өмүрүнө кол салуу, бийликти күч колдонуу менен ээлеп алуу жана куралдуу көтөрүлүш деген сыяктуу кылмыштарга да каршы күрөш жүргүзүшөт. Демократиялык эмес (төбөлдүк, жеке башкаруучулук) мамлекеттерде М. (у.) к. о-нын ишмердиктери жогоруда көрсөтүлгөн кылмыш-жаза кылмыштарына (көп учурларда «саясатташтырылган» мүнөзгө ээ) да, ошондой эле бийликтин саясий оппоненттеринин, диссиденттердин тынч эле коомдук активдүүлүктөрүнө да каршы багытталат. КРде М. (у.) к. о. КРдин коопсуздугун камсыз кылуучу жана инсандын, коомдун жана мамлекеттин коопсуздугун камсыз кылуучу күчтөрдүн ажырагыс бөлүгү болуп саналат, чет өлкөлүк атайын кызматтардын жана уюмдардын чалгынчылык-бузукулук иштерине, ошондой эле КР аймактык бүтүндүгүнө жана эгемендүүлүгүнө, конституциялык түзүлүшүнө кол салуулар боюнча укукка каршы аракеттерди алдыналуу жана болтурбоо боюнча иштерди жүргүзөт.
Закарпатье облусу
Закарпатье облусу (Закарпатська область) — Украинанын түштүк-батышындагы Украина Карпат жана Закарпат ойдуңунун батыш бөлүгүндө жайгашкан облус. Түндүгүнөн Львов менен, чыгышынан Украинанын Ивано-Франковск облустары менен чектешет. Түштүктө Румыния, түштүк-батышта Мажарстан, батышта Словакия, түндүк-батышта Польша менен. Обулстун борбору — Ужгород шаары.
Закарпатьенин мамлекеттүүлүгүнүн хроникасы
Закарпатьенин бүткүл тарыхый жолу - байыркы мезгилден бүгүнкү күнгө чейин - бир нече мезгилдерге бөлүүгө болот:
Эгемендүү Украинанын бир бөлүгү катары
1991-жылдагы Бүткүл украиналык референдумда Закарпатье калкынын 78% облустун негизинде Украинанын курамында өзүн-өзү башкаруучу аймак түзүүгө добуш берген. 1992-жылы Закарпатский аймактык кеңеши русин улутун таануу жөнүндө чечим кабыл алып, Украинанын Жогорку Кеңешинин бул маселени мамлекеттик деңгээлде чечүүнү суранган.
Орусиянын Украинага басып кириши
2022-жылдын 3-майында орус-украин согушу башталгандан бери Россия Федерациясынын Куралдуу күчтөрү биринчи жолу Закарпатьеге ракеталык чабуул жасаган. Кийинчерээк белгилүү болгондой, бутага Воловци айылы, тактап айтканда, анын жергиликтүү инфраструктурасы, атап айтканда, газ түтүгү болгон. Закарпатья облустук мамлекеттик администрациясынын башчысы Виктор Мыкытанын айтымында, өрттү 53 өрт өчүрүүчү 3 сааттын ичинде өчүрдү.
Калкы
2020-жылдын 1-январына карата облустун калкынын иш жүзүндөгү саны 1 253 791 адамды түзөт, анын ичинен шаар калкы 465 904 адам же 37,2%, айыл калкы 787 887 адам же 62,8%.
Украинанын облустарынын ичинен аймагы, калкынын саны боюнча акыркыдан кийинки Закарпатье Херсонду (1 173,7), Ровнону (1 173,1), Тернополду (1 142,0), Кировоградды (1 128,7), Волынды (1 066,6) айланып өтүп, 19-орунда турат. ), Черновцы (922,7 миң адам) облусу. Бул аймак Украинанын жалпы калкынын 2,6% түзөт.
Облустун калкынын 50 жыл ичиндеги өзгөрүү динамикасы бирдей эмес. Анын бир кыйла есушу 1950—1960-жылдарда байкалган, анда калктын табигый есушу орто эсеп менен 13,6 миң адамды тузген. Кийинки жылдарда өсүш уланган, бирок жалпы өсүштүн төмөндөө тенденциясы байкалган. 1995-жылы Закарпатьеде биринчи жолу калктын азайышы катталып, 7 жылдын ичинде (2002-жылга чейин) 30,4 миң адамды түзгөн. Калктын азайышы шаар тургундарынын эсебинен - ​​47,1 миңге болгон, ал эми айыл жеринде калктын саны ушул мезгилде 16,7 миң адамга көбөйгөн. Украинанын Юстиция министрлигинин басма сөз кызматы тараткан маалыматка караганда, 2008-жылы Закарпатьеде төрөттүн көрсөткүчү көп жылдардан бери биринчи жолу өлүм көрсөткүчүнөн ашып кеткен. 2009-жылдын I кварталында төрөлгөндөрдүн өлүмдөн 2%, II кварталда 7%, 2010-жылдын жыйынтыгы боюнча 19% ашыкча болгон.
Улуттук курамы
2001-жылдагы эл каттоого ылайык  :
Кирина
Кирина — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чушева дарыясынын оң жээгинен 20 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 51 км.
Филатова Лидия Георгиевна
Филатова Лидия Георгиевна (15. 2. 1919 азыркы Чүй обл., Токмок ш. - 2008, Бишкек) - биология илимдин доктору (1961), проф. (1961). КМПИни бүтүргөн (1941). КММИде лаборант. 1954-жылдан СССР ИАнын Кыргызстандагы филиалында кенже, улук илимий кызматкер. КМУнун адам жана жаныбарлардын физиологиясы кафедрасында улук окутуучу, доцент, проф., кафедра башчысы болуп иштеген (1955-95). Адамдын жана жаныбарлардын тоо шартында гипоксия жана адаптациясы боюнча адис. 130дан ашык илимий эмгеги, а. и. 4 монография, 2 методикалык көрсөтмөсү жарык көргөн.
Талыш тоолору
Талыш тоолору, Талыш Кавказдын түш,- чыгышында. Азербайжан Республикасынын Иран менен чек арасын бойлой созулат. Кичи Кавказ тоо системасынын уландысы. Too аралык өрөөндөр менен бөлүнгөн узатасынан кеткен 3 кырка тоодон (Талыш суу бөлгүчү, Пештасар жана Буровар кырка тоолору) турат. узундугу 100 кмдей, бийиктиги 2477 м (Камаркух чокусу). Сейсмдүүлүгү жогору. Тоонун чыгыш капталдарында субтропик жазы жалбырактуу токойлору өсүп, 600 мден жогору бук, эмен жана граб, бийик тоодо шалбалуу талаа өсүмдүктөрү кездешет; батышында ксерофит өсүмдүктөрү өсөт. Аймагында 2003-жылы Гиркан улуттук паркы уюштурулган.
Талып Молдо
Талып Молдо (Ахун аке) Энциклопедиялык билими бар илимпоз-изилдөөчү.Байболот уулу (абду Муталиб) Талып-Ахун аке 1855 жылы Жети-Өгүз аймагында төрөлгөн. Ал Чырак айлынын (1905ж.) негиздөөчүсү, кыргыздын алгачкы жазма тарыхчыларынын бири, агартуучу, илимпоз-изилдөөчү, этнограф жана саякатчы. Атасы Байболот ажы өзү арабча окуп, илимден кабары бар, элге кызматы өткөн кадырман айыл башы болуп, уулдарын билим берүү максатында Каракол шаарындагы атыккан молдолордон окуткан. Алардын ичинен Талып-Ахун аке өзгөчө зээндүү чыгып, адегенде араб, кийинчерээк түрк, фарс, уйгур,франсуз, немис,англис,орус, латын тилдеринде эркин сүйлөп жана жазып, өмүрүнүн акыркы жылдарында япон жана кытай тилдерин өздөштүрүп китеп окууга жетишкендигин профессор Алдашев Абдулхай жазып кеткен. Немис тилинде К.Маркстын «Капиталын» окуп чыгып революция мезгилинде карапайым кыргыздарга заман кандайча өзгөрөөрүнө түшүнүк берген, жана газета журналдарды  Баку, Казан, Истанбул, Кашгар,Уфа ж.б. чоң шаарлардан тынымсыз алдыртып тургандыктан коом жаңылыктары менен тааныштырып турган.
1902-ж Кыргызстан боюнча Караколдо ачылган биринчи элдик китепкананы уюштурууда төрт демөөрчүнүн бирөө жана жалгыз кыргыз болуп, китепкананын фондусуна көптөгөн баалуу китептерди өткөрүп берип,  өмүрүнүн акырына чейин жардам берип, билим очогунан кол үзгөн эмес.
Талып-Ахун аке  алгачкылардан болуп кыргыз тарыхы, үрп-адаты, оозэки чыгармаларын изилдеген. Кыргыз илимдер академиясында сакталып калган тарихий этнографиялык эмгеги «Кыргыз тарыхы, уруучулук түзүлүшү, түрдүү салттар»- деп аталып, кыргыздын түпкү теги, кыргыз улутунун калыптануу мезгили, Тянь-Шяндык кыргыздардын азыркы аймакка келиши ж.б жөнүндө баалуу маалыматтарды жазган. Ал химия, физика, биология,география, математика, астрономия илимдеринен кабардар болуп, медицинаны да өздөштүрүп, практика жүзүндө колдонуп айылдаштарын даарылаганы, чарчаганда высший математикадан эсепеп чыгарып алаксыгандары   боюнча маалыматтар бар.
Жашаган боз үйүнүн керегеси айланта жайылган китептерге толуп, лабараториялык аспаптардын жардамы менен химиялык тажырыйбаларды жасап, реакцияларды жүргүзгөнүн, кийин согуш убагында  Каракол шаарында ачылган биринчи педагогикалык институттун география факультетинин өкүлдөрүнө химиялык лабараториянан куралдарын белек катары бергени далилдейт.
Пэмбертон (Миннесота)
Пэмбертон (Миннесота) (Pemberton) — Миннесота штатынын Blue Earth округуна караган АКШ шаары.
Талып Молдо
Ар кыл тармактан билими күчтүү, энциклопедиялык билими бар, өз заманынан кыйла астыда жүргөн акылы, феномен, уникалдуу окумуштуу-Талып Молдо (Ахун-аке) 1949 жылы январь айында 94 жаш курагында дүйнөдөн кайтып, өзү негиздеген Чырак-тамга айлына коюлган.
Пэмбертон (Миннесота)
Калкы - 247 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 27-50200.
Ниттендорф
Ниттендорф (Nittendorf) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Регенсбург районуна кирет.
Филатов Владимир Петрович
Филатов Владимир Петрович (15(27). 2. 1875, Михайловка кыш., азыркы Пенза обл. - 30. 10. 1956, Одесса) - советтик офтальмолог жана хирург, СССР МИАнын (1944) жана УССР ИАнын (1939) акад. Социалисттик Эмгектин Баатыры (1950). 1897-ж. Москва университетинин мед. ф-тин бүткөн. 1911-ж. Новороссийск университетинин (Одесса) мед. ф-тиндеги көз оорулар кафедрасынан проф. жана башчысы, ошондой эле 1936-50-ж. Эксперименттик офтальмология институтунда (1965-жылдан Филатов атындагы көз оорулар жана ткань менен дарылоо илимий изилдөө институту) директор. Пластикалык хирургияга чоң салым кошкон. Ф-дун көздүн тунук кабыгынын (роговицанын) трансплантациясы боюнча эмгектери дүйнөгө белгилүү. Ткань менен дарылоо методун иштеп чыгып, анын негизинде биостимуляторлор жөнүндө окууну түзгөн. ССР мамлекеттик сыйлыгынын (1941), СССР ИАнын И. И. Мечников атындагы алтын медалын алган (1951). Төрт Ленин ордени, башка 2 орден жана медалдар менен сыйланган.
Оцберг
Оцберг (Otzberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Дармштадт административдик округуна карайт. Дармштадт-Дибург районуна кирет.
Калкы - 6344 киши(2013-ж.). . Аянты - 41,95 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 32 017. Муниципалитеттин башчысы — Карл Олемюллер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Аптон (Массачусетс)
Аптон (Массачусетс) (Upton) — Массачусетс штатынын Уорчестер (Worcester) округуна караган АКШ шаары.
Мамлекеттик айыптоочу
Мамлекеттик айыптоочу – сот алдында кылмыш-жаза иши боюнча айыптоону ишке ашыруучу прокурор. М. а-нун ыйгарым укуктары КР процесстик мыйзамдары менен аныкталат. М. а-нун соттук тергөөгө катышуусу – сот өндүрүшүнүн ачыктыгынын белгиси.
Левистон (Айдахо)
Левистон (Айдахо) (Lewiston) — Айдахо штатынын Нез-Перс округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 44.5 км². FIPS коду — 16-46540.
Мамлекеттик аймак
Мамлекеттик аймак – жер мейкиндигинин кандайдыр бир мамлекеттин бийлигинде турган, анын эгемендүүлүгүнө баш ийген бөлүгү. М. а-тын тутумуна: а) материктик (континенталдык) жана аралдык кургак жерлер кен-байлыктары менен; б) ички сууларды (өзөн сууларын, көлдөрдү, жасалма суу объекттерин) камтыган суу мейкиндиктери, ички деңиз суулары (деңиз бекеттеринин, деңиздеги булуңдардын, куйма, чыккан суулардын, куйма булуңдардын, эстуарилердин суулары) жана аймактык суулар (аймактык деңиздер); г) жер атмосферасынын бир бөлүгү болгон кургак жер жана суунун үстүндө жайгашкан аба мейкиндиктери кирет. М. а-тардын тышкы чектери чектеш мамлекеттердин ортосунда түзүлгөн макулдашууларга ылайык, болбосо тарыхий калыптанган каада-салттардын негизинде аныкталган мамлекеттик чегара тилкеси менен белгиленет. Мамлекет өзүнө таандык аймакка карата үстөмдүккө ээ болот (кара:Аймактык үстөмдүк); М. а-ты ошол аймактык эгемендүүлүктүн макулдугусуз чет жактардын пайдалануусу мүмкүн эмес.
Левистон (Айдахо)
Калкы
2010-жылы калкы 31894 киши болгон.
Красный Пахарь (Белокатай району, Башкыртстан)
Красный Пахарь — Башкыртстандын Белокатай районундагы айыл, Утяшев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 142 киши. Почта индекси — 452580, ОКАТО коду — 80210837004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кислая (Молочная куймасы)
Кислая — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Молочная дарыясынын сол жээгинен 5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Паоли (Колорадо)
Паоли (Колорадо) (Paoli) — Колорадо штатынын Филипс (Phillips) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 42 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 08-57245.
Нидере-Бөрде
Нидере-Бөрде (Niedere Börde) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Оре районуна кирет.
Калкы - 7321 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 77,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 390. Муниципалитеттин башчысы — Эрика Толотовски.
Маррэй (Небраска)
Маррэй (Небраска) (Murray) — Небраска штатынын Cass округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 481 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 31-33425.
Таль
Таль (голландча talie), тельфер – компакттуу асма жүк көтөргүч түзүлүштүк таль кол менен, электрдик же пневматикалык кыймылга келтирилет. Ал кыймылдуу жана кыймылсыз блоктон жана шкивден, трос же металл чынжырдан турат. Кол менен иштетилме таль шкивдин санына жараша түрдүү болот, мисалы, 2 шкивдүү. Таль туруктуу орнотулма жана бир рельстүү асма жол менен жылдырылма болуп бөлүнөт. Кол менен иштетилме таль 0,1–10 тонна жүк көтөрө алат. Электр талынын жүк көтөрүмдүүлүгү 0,25–10 тонна, бийиктиги 4–30 м, көтөрүү ылдамдыгы 8–20 м/мин, жылдыруу ылдамдамдыгы 20–30 м/мин. Электр тогун колдонууга мүмкүн болбогондо пневматикалык таль пайдаланылат, ал 0,1 тоннага чейин жүк көтөрөт. Механикалаштырылган таль өндүрүштүн бардык чөйрөсүндө, мисалы, курулушта, арматура, насос оңдоодо ж. б. түзүлүштөрдө кеңири колдонулат.
Латен
Латен (Lathen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эмсланд районуна кирет.
Венгрия-Венеция согуштары
Венгрия-Венеция согуштары - Венгрия м-н Венециянын ортосунда Далмация жээктерине үстөмдүк кылуу үчүн жүргөн согуштар.
Далмацияны каратууга Вене­ция 1О0О-Ж. биринчи аракет жасаган. 11-кылымдын аягында Венгрия Далмация­ны басып алып, өз чек арасын кеңейте баштайт. Мындан кийин 1105, 1115—16, 1124, 1126, 1181, 1191, 1193, 1202, 1243—44-ж. согуштар болгон. Венгрия-Венеция согуштары Венгриянын королу Лайош I- нин убагында күчөйт (1345—46,1356— 57, 1378—81). 1358-ж. Далмация шаарларынын көбү Венгрия королупун бийлигин тааныган. Задар тынчтык договору боюнча (1358, февр.) Венеция Далмациядан баш тартып, Венгрия королдугу деңиз державасына айланган. 1378—81-ж. согуштун жыйынтыгы боюнча Турин тынчтыгында (1381-ж. 28-авг.) Венециянын жеңилгендиги ырасталып, Задар тынчтык договорундагы жобо күчүндө калган. Бирок 1411-ж. Венгрия Турция менен согушуп жатканда Венеция Далмация шаарларын кайтарып алууга аракеттенген. Венгрия-Венеция согуштары 1433-ж. тынчтык жол менен аяктап, Венгрия Далмациядагы шаарларынан ажыраган.
Латен
Калкы - 5985 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 38,02 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 54 029. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Бергер.
Венгрия-Венеция согуштары
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Тальвег
Тальвег (thal – өрөөн жана weg – жол деген маанини берет) – дарыя өрөөнүнүн, аңдардын эң терең жерлерин туташтыруучу топографиялык карталардагы сызык.
Кайыңды суусу, Манас району
Кайыңды суусу, Манас району, Чоң Кайыңды, Үлкөн Кайыңды – Манас районундагы суу. Талас дарыясынын алабына кирет. Узундугу 43 км, алабынын аянты 282 км2. Агымы Чеч-Дөбө кыштагынан 8 км түндүк-батыштан үзүлөт. Кыргыз Ала-Тоосунун батыш бөлүгүнүн түштүк капталынан, айрым куймалары Эчкили-Тоодон агып түшөт. Алабынын деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги 1950 м. Жалпы узундугу 456 км болгон 184 куймасы бар; негизгилери Кичи Кайыңды (20 км; алабынын аянты 79 км2), Сөгөт (15 км; 26 км2), Кара-Арча (14 км; 60 км2). Кар (90%) жана жамгыр (10%) сууларынан куралат. Марттан июлга чейин ташкындап, август-февралда тартылат. Көп жылдык орточо чыгымы 0,85 м3/сек. Суусу мол; апрель-май айларынын орточо чыгымы 3,0 м3/сек; суусу ноябрь-февраль айларында тартылат (0,15-0,25 м3/сек). К-дан 1,65 м3/сек суу өткөрүүчү 6 сугат каналы чыгарылган; негизгилери: Акпай, Кырк-Казык. Өрөөнүнөн Кайыңды, Чеч-Дөбө, Покровка кыштактары орун алган.
Мамлекеттик аңчылык фонду
Мамлекеттик аңчылык фонду – КР мыйзамдары боюнча баардык жапайы айбанаттар, канаттуулар, табигый шарттарда сойлоочулар жана жерде-сууда жашоочулар, ошондой эле алар жашаган аймак кимдин пайдалануусунда экенине карабастан, аң жайыттарына көбөйтүү максатында коё берилген жаныбарлар. М. а. ф-н пайдалануу аңчылык эрежелерин сактоо менен ишке ашырылат.
Рангун
Рангун, Янгон – Мьянмадагы ири шаар жана экономикалык борбор (2005-ж. чейин анын борбору болгон; Нейпьидого көчүрүлгөн).
Климаты тропиктик, пассаттык. Майдан ноябрга чейин жаан жаайт. Орт. температурасы апрелде 37°С, январда 25,1°С. Жылдык жаанчачыны 2680 мж. Калкы 6,7 млн (2012). Иривади дарыянын дельтасындагы дениз жана дарыя порту. Эл аралык аэропорту бар. Тамак-аш, текстиль жана тигүү, жыгач, кеме ремонттоо, нефть ажыратуу, фармацевтика ж. б. өнөр жай ишканалары иштейт. Кол өнөрчүлүк өнүккөн. Университет, музейлер бар. 1755-ж. чейин алгач Оккала, андан кийин Дагон аталган. 1852-ж. Улуу Британия басып алган. 1862-1948-ж. Бирмадагы Британия ээлиги. Шуэдагоун (борбордук ступасы б. з. ч. 6-кылымда, 14-18-к. кайра айланасындагы курулуштар 19-20-кылымда курулган) маданий комплекси салынган. Синагога бар.
Рөндөгү Дидорф
Рөндөгү Дидорф (Diedorf)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет.  Вартбург районуна кирет.
Калкы - 377 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 63 016. Муниципалитеттин башчысы — Ральф Маттес.
Мамлекеттик алымдар
Мамлекеттик алымдар – мамлекет тарабынан белгиленген акчалай төлөмдөр, юридикалык мааниге ээ иш-аракеттерди жасаган же болбосо документтерди берген ыйгарым укуктуу органдардан жана кызмат адамдарынан алынат. М. а.: сотторго берилүүчү доо жана башка арыз – даттануулардан, нотариустар ишке ашырган нотариалдык аракеттеринен; жарандык абалды жазуучу органдардын жарандык абалды каттоо актыларынан жана башка юридикалык мааниге ээ иш-аракеттеринен; соттор, мекемелер жана органдар көрсөткөн документтерди берүүдөн; КР жарандыгын алууга жана КР жарандыгынан чыгууга байланыштуу документтерди берүүдөн жана кароодон, ошондой эле мыйзам тарабынан аныкталган юридикалык мааниге ээ иш-аракеттерди жасоодон алынат. М. а-дын 2: жөнөкөй жана теңдештик түрү бар. Жөнөкөй М. а. туруктуу өлчөмдө алынат. Теңдештик М. а. тийиштүү суммага пайыздык катышта алынат.
Лидор (Айдахо)
Лидор (Айдахо) (Leadore) — Айдахо штатынын Лемхи округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.8 км². FIPS коду — 16-45910.
Калкы
2010-жылы калкы 90 киши болгон.
Жакупова Чолпон Идиновна
Жакупова (Джакупова) Чолпон Идиновна (1959-жылы 25-мартта Чүй облусунун Аламүдүн районундагы Стельников айылында туулган) --«Адилет» Укуктук Клиникасы» Коомдук Фондунун директору, 2015-жылдын октябрынан бери «Бир Бол» фракциясынан Жогорку Кеңештин алтынчы чакырылышынын депутаты болуп келген.2017-жылдын январь айында Кыргыз Республикасынын Конституциясына киргизилген өзгөртүүлөргө макул эместигинен улам депутаттыктан баш тарткан.
Билими жана илимий даражасы
М.Ломоносов атындагы Москва мамлекеттик университетинин тарых факультетинин, ошондой эле Кыргыз мамлекеттик юридикалык академиясынын бүтүрүүчүсү. Тарых илимдеринин кандидаты, 2 монографиянын, 7 окуу китебинин жана адам укуктары боюнча 9 жыйнактын автору.
Коомдук ишмердиги
Эмгек жолун 1983-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинде мугалим болуп иштөөдөн баштаган. 1995-жылы Кыргызстандын Тышкы иштер министрлигинин Миграция департаментинин директору, андан кийин миграция боюнча регионалдык борбордун директорунун орун басары болуп иштеген. 1999-жылдан тарта “Миграция жана качкындар маселеси боюнча регионалдык борбор” коомдук фондунун директорунун орун басары болуп иштеген.
2002-жылдан бери “Адилет” укуктук клиникасы” коомдук фондунун негиздөөчүсү жана директору
«Адилет» Укуктук Клиникасы» Коомдук Фондунда
«Адилет» Укуктук Клиникасы» Коомдук Фонду – Кыргызстандагы эң ири укук коргоо уюмдарынын бири, ал бүгүнкү күндө өзүнүн катарына 40 юристтерди жана адвокаттарды, ошондой эле юридикалык кесипте окуп жатышкан студент-волонтерлерди бириктирип турат. Клиника өздөрүнүн укуктарын жана эркиндигин коргоого муктаж калктын өтө аялуу катмаларына акысыз укуктук жардамдарды көрсөтөт, алар:
Сыйлыктары
2008-жылы Жакуповага адам укуктарынын өнүгүшүнө кошкон салымы үчүн “Эң кайраттуу аял” сыйлыгы ыйгарылган
“Альфа” атайын багыттагы күчтөрдүн ардагерлеринин коомдук бирикмесинин Ардак грамотасы
Миграция чөйрөсүндөгү мыйзамдарды өнүктүрүүгө кошкон салымы жана эмгеги үчүн көптөгөн грамоталары жана сертификаттары, Жогорку Кеңештин медалы бар.
Жеке турмушу
Жолдошу каза болуп калган, эки баланын энеси.
Кошумча маалымат үчүн:
Фейктер боюнча мыйзамды жокко чыгаруу зарылдыгы айтылды. Азаттык үналгысы. 15-Февраль, 2022
Бүдесхайм (Айфель)
Бүдесхайм (Айфель) (Büdesheim (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 587 киши(2013-ж.). . Аянты - 13,54 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 209. Муниципалитеттин башчысы — Вальтер Шрайбер.
Петерсберг
Петерсберг (Petersberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Фульда районуна кирет.
Нойөттинг
Нойөттинг (Neuötting) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан Шаар. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Альтөттинг районуна кирет.
Калкы - 8428 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 36,60 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 71 125. Мэр — Петер Хаугенедер.
Мамлекеттик асыл-тукум кызматы
Мамлекеттик асыл-тукум кызматы – өз ишмердигин мамлекеттин атынан жүргүзүп, малчарбачылыгында асыл-тукум иштерин уюштуруу жана жүргүзүү боюнча адистештирилген тутумду түзүүчү бирикмелердин, илимий мекемелердин, асыл-тукум ишканаларынын, асыл-тукум заводдорунун, асыл-тукум чарбаларынын, асыл-тукум фермаларынын, мамлекеттик атканалардын, атмайдандардын ж. б. уюмдардын жыйындысы.
Венгриядагы контрреволюциячыл козголоң
Венгриядагы контрреволюциячыл козголоң (1956) - эл аралык империализмдин колдоосу менен ички реакциячыл күчтөр чыгарган куралдуу тополоң.
Ал 1956-ж. 23 - октябрдан 4-ноябрга чейин созулган; элдик-демокр. түзүлүштү, венгр элинин соц. жециштерин жок кылуу, капит. бийликти кайра орнотуу максатын көздөгөн. Контррев-ячылдар Венгрия эмгекчилер партиясынын (ВЭП) мурдагы жетекчилери (М. Ракоши ж. б.) кетирген каталыктардан жанa бурмалоолордон пайдаланган. 23-октябрда Будапештте ошол каталык­тарды жанa бурмалоолорду оңдоону талап кылган жай демонстрация башталып, ага контрревиячыл күчтөр да катышкан.
Ушуга удаа ВЭП БКнын чечими боюнча партиядан дилин жашырып жүргөн И. Надь Саясий Бюронун мүчөлүгүнө киргизилип, Мин. Советинин председателдигине сунуш кылынган. Ал эми И. Надь болсо контррев-яны түздөн-түз колдоо саясатына өткөн.
Өлкөдө террор кеңири кулач жайган. И. Надь Венгриянын Варша­ва договору уюмунан чыкканын жарыялап, импер. өлкөлөрдөн көмөк күтүп, ООНдон жардам сураган. Ушундай шартта Я. Кадар баш болгон коммунисттер тобу эмгекчилерди баш коштуруу, элдик-демокр. түзүлүштү чыңдоо демилгесин көтөрүп, 3-ноябрда революциячыл жумушчу-дыйкандар өкмөтүн түтзгөн, Венгрия социалисттик жумушчу партиясынын убактылуу жетекчплерпн аныктаган. Жаңы өкмөт козголоңду басуу үчүн СССРден жардам сураган. Варшава договору боюнча Венгрияда турган сов. аскерлер рев-ячыл күчтөрдүн бул козголоцду басуусуна (4-ноябрь) көмөктөшкөн. Козголоцду басуу венгр элинин, соц. системанын жанa эл аралык коммунисттик кыймылдын олуттуу жеңиши болгон.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Яныба (Белокатай району, Башкыртстан)
Яныба — Башкыртстандын Белокатай районундагы айыл, Яныбаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 997 киши. Почта индекси — 452594, ОКАТО коду — 80210840001.
Эрленбах-Дан
Эрленбах-Дан (Erlenbach bei Dahn) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк-Батыш Пфальц районуна кирет.
Калкы - 344 киши(2013-ж.). . Аянты - 12,99 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 40 010. Муниципалитеттин башчысы — Бернд Арнольд.
Арлингтон (Массачусетс)
Арлингтон (Массачусетс) (Arlington) — Массачусетс штатынын Миддлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 42 844 киши. Болжолдуу аянты - 14.3 км². FIPS коду — 25-01605.
Кайыңды суусу, Ак-Суу району
Кайыңды суусу – Борбордук Теңир-Тоодогу суу, Сары-Жаздын сол куймасы. Ак-Суу районунун аймагында. Кан-Теңир тоо тоомунун түштүк-батыш тарабындагы Кайыңды мөңгүсүнөн башгалып, Кайыңды өрөөнү аркылуу батышка агат. Узундугу 50 км, алабынын аянты 599 км2, анын 158 км2ин мөңгү жана түбөлүк эрибеген кар ээлеп жатат. Алабынын орточо бийиктиги 3800 м. Мөңгү, кар жана булак сууларынан куралат. Июль-август айларында агымдын жылдык көлөмүнүн 60-70%и агып өтөт, ноябрь-апрелде тартылат. Жылдык орточо чыгымы 10 м3/сек, эң көбү 100 м3/сек, эң азы 1,5 м3/сек. Негизги куймасы Ат-Жайлоо суусу.
Ранчи
Ранчи – Индиянын чыгышындагы шаар, Жаркханд штатынын административдик борбору. Субарнарекха дарыясынын боюнда. Калкы 1,1 млн (2011). Темир жол станциясы. Аэропорту бар. Чыгыш Индиянын саясий, соода жана өнөр жай борбору. Машина куруу, металлургия, тамак-аш ж. б. өнөр жай ишканалары иштейт. Шеллак өндүрүлөт. Илим-изилдөө институттары, жогорку окуу жайлары (анын ичинде 2 университет), театрлар, музейлер бар. Байыркы архитектура эстеликтери сакталган.
Мамлекеттик асыл-тукум регистри
Мамлекеттик асыл-тукум регистри – асыл-тукум үйүрлөр тууралуу маалыматтардын жыйнагы. М. а.-т. р. кымбат баалуу жаныбарларды жана канаттууларды идентификациялоо максатында мамлекеттик асыл-тукум кызматы тарабынан жүргүзүлөт. КРде асыл-тукум иштери менен мамлекеттик ишканалар, кооперативдик, фермердик, дыйкан чарбалары жана мамлекеттик асыл-тукум кызматы тарабынан берилүүчү лицензия алган башка асыл-тукум иштеринин субъекттери алектенүүгө укуктуу. Асыл-тукум малдары бар юридикалык жактар жана жарандар КР Айыл чарба министрлиги бекиткен Асыл-тукум чарбаларды аттестациялоо жөнүндө жобого ылайык аттестацияланууга тийиш.
Пэрлей (Миннесота)
Пэрлей (Миннесота) (Perley) — Миннесота штатынын Norman округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 92 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 27-50506.
Тальк
Тальк – силикаттар классындагы минерал. Химиялык курамы Mg3Si4O10(OH)2. Моноклин системасында кристаллданат. Түссүз, агыш, жашыл сымал. Жумшак. Майланышкандай жылма. Катуулугу Моос шкаласы боюнча 1. Салыштырма салмагы 2,58–2,83. Ультра негиздүү тоо тектердин гидротермдик өзгөрүүсүнөн жана метаморфизмдин негизинде пайда болот; көбүнчө кремнийлүү доломиттерде кезигет. Тальк резина жана кагаз даярдоодо, медицинада, парфюмерия-косметикада, техникада (айрыкча электр изоляция материалы катары, кургак майлоочу зат), карапа алууда ошондой эле ж. б. өнөр жайда колдонулат.
Саясаттагы аялдар
Бүгүнкү күнгө чейин көпчүлүк өлкөлөрдө аялдар өкмөттө жана башка мекемелерде аз көрсөтүлүп келет. Бул тарыхый тенденция дагы деле сакталып келе жатат, бирок акыркы жылдары аялдар мамлекет жана өкмөт башчылыгына көбүрөөк шайланууда.
2022-жылы аялдар дүйнө жүзү боюнча мыйзам чыгаруучу орундардын 26,1% ээлешет, 2002-жылы бул көрсөткүч 14,2% болгон. Бардык аял премьер-министрлердин жана президенттердин 75%ы кызматка акыркы жыйырма жылдын ичинде гана киришкен.
Аялдар саясий турмушка катышуу жана саясий лидер болуу жөндөмүнө таасирин тийгизген бир катар кыйынчылыктарга туш болушу мүмкүн. Бир нече өлкөлөр жергиликтүү деңгээлден баштап улуттук жана эл аралык деңгээлдеги бийликке аялдардын катышуусун арттыра турган чараларды көрүп жатышат. Кыргызстанда жергиликтүү жана жогорку кеңештерде 30% гендердик квота бекитилген, бул квотага карата эркек же аял депутаттардын саны 70%дан ашпашы керек. Практикада гендердик квоталар бузуу менен колдонулат, ошондуктан парламентте квота киргизилгенден бери аялдардын саны 30%га жеткен учур болгон эмес. Бул көбүнчө эркек талапкерлердин каршылыгынан улам болот, мисалы, 2021-жылы жергиликтүү кеңештерге болгон шайлоодон кийин эркек талапкерлер шайлоо участогуна чогулуп, эки талапкерди жеңүүчүлөрдүн тизмесинен чыгарууну талап кылышкан, ал эми Жогорку Кеңешке шайлоодон кийин депутаттыкка талапкер Жанар Акаев кесиптеши Токтобүбү Оргалчаны сотко берип, ошону менен депутаттын мандатын алган.
Тарыхы
Тарыхта Клеопатра, Елизавета I, Екатерина II, Курманжан датка жана башка аял башкаруучулардын аты белгилүү. Клеопатра VII Филопатор (б.з.ч. 30-69-жылдар) – эллинистикалык Египетти 22 жыл башкарган Птолемей династиясынын акыркы башкаруучусу. Миңдеген кылым өткөнүнө карабай Клеопатраны бүгүнкү заманбап муун тарыхты өзгөрткөн аял катары эстейт. Екатерина II (Екатерина Алексеевна, Улуу Екатерина, 1729-1796) – орус башкаруучусу. Күйөөсү Пётр IIIгө каршы ордолук төңкөрүштөн кийин тактыга отуруп, Орусия империясын башкарган. Елизавета I (1533-1603) – 1558-жылдан тарта Англия жана Ирландия ханышасы, Тьюдор династиясынын акыркы башкаруучусу. Анын башкаруу мезгилин “Англиянын алтын доору” деп да аташат. Анткени анын тушунда маданият гүлдөп (Шекспир, Марло, Бэкон жана башка) Англиянын дүйнөлүк аренада таасири өскөнү айтылат. Курманжан Датка (1811-1907) 1832-жылдан 1876-жылга чейин Алай кыргыздарынын башчысы, даткасы болуп келген. Бухара эмиратында жана Кокон хандыгында датка наамына ээ болгон. 1876-жылдан тартып орус императордук армиясынын полковниги.
Француз жазуучусу Олимпия де Гуж (чыныгы аты Мари Гуз) Европада аялдар укугу үчүн күрөшкөн кыймылдын пионери деп саналат. “Аялдар да эшафотко көтөрүүлүүгө, трибунага чыгууга укуктуу” деген фраза анын урааны болчу. 1791-жылы де Гуж “Аялдардын жана гражданкалардын укугунун декларациясы” деген аталышта документ түзүп, аялдардын өлкөнүн саясий турмушуна активдүү катышуусуна уруксат берүүнү талап кылат, бирок декларация Улуттук конвент тарабынан четке кагылган. Революциялык кыймылдын лидерлерин чочулткан саясий активдүүлүгү, мамлекеттик түзүлүштү тандоого референдум жарыялоо идеясын көтөрүп чыкканы үчүн ал контрреволюционер деп табылып 45 жашында өлүм жазасына тартылган.
Фикрет Түркмөн
Фикрет Түркмөн (4. 7. 1946-ж. т„ Түркия, Йозгат обл., Богазлыдан району, Абдиллу айылы) - фольклорист, филология илимдин доктору (1974), КР УИАнын (1997), Казакстан ИАнын ардактуу академиги (1999), Чүй университетинин ардактуу проф. (1998). 1965-ж. Эрзурум шаарындагы Ататүрк университетин бүтүргөн. 1965-68-ж. Кония шаарындагы эркек балдар лицейинде мугалим, 1968-ж. Ататүрк университетинде илимий кызматкер, 1969-72-ж. Стамбул университетинде докторант, 197476-ж. Сорбанн университетинде (Франция) фольклористика боюнча билим алган. 1978-ж Ататүрк университетинде окутуучу, 1983-жылдан Измир шаарындагы Эге университетинде окутуучу. Фикрет Түркмөн К. Жусуповдун кара сөз түрүндө жазылган «Манас» дастанын түрк тилине которгон. «Манас» эпосу Анадолу уламыштары» сыяктуу 21 китептин, 150дөн ашык илимий макаланын автору. Түркмөнстандын эл аралык Мактымкули сыйлыгынын лауреаты (1996). Медалдар менен сыйланган.
Бүбайша Арстанбекова
Бүбайша Арстанбекова (1961-жыл 8-апрель Ош обулусунун, Өзгөн районуна караштуу Токтогул айылында туулган) - акын жана коомдук ишмер.
Кыскача өмүр таржымалы
1985-жылы СССРдин 50 жылдыгы атындагы Кыргыз Мамлекеттик Унивеситетинин кыргыз тил жана адабият факультетин аяктаган. 2010-2012 жж. Кыргыз Республикасынын Президентинин алдындагы Мамлекеттик башкаруу академиясын, менеджмент багыты боюнча магистратурасын бүтүргөн.
Бүбайша Арстанбекова Улуттук Жазуучулар Союузунун мүчөсү. Чынгыз Айтматов баштаган Маданият Ишмерлер Ассамблеясынын жоопту катчысы болуп иштеген. “Сага” аттуу ырлар жыйнагы “Кыргызстан басмасы” тарабынан 1999-жылы ал эми экинчи китеби “Карегимде Ата-Журт” 2008-жылы “Бийиктик” басмасынан, үчүнчү китеби 2015-жылы “Турар” басмасынан жарыка чыкты. Акындын “Курманжан Датка” тарыхый поэмасы менен «Open Central Asia Book Forum & Literature Festival- 2014» Эл-аралык сынагына катышып 20 өлкөнүн ичинен II орунду ээлеп Кыргызстандын туусун көтөрүп, жеңишке татыктуу  болду.
Акын жана коомдук ишмер Бүбайша Арстанбекова 1989 - 1990 жылдардагы Кыргызстандагы алгачкы демократиялык курулуштун пайдубалын түзгөндөрдүн бири. 1990- жылы КДКнын Ош облусу боюнча Кыргызстан Демократиялык Кыймылынын төрайымы болуп иштеген. 1990 – жылы Ош окуясындагы алааматтын кесепеттерин жоюуу үчүн «Энелер  комитетин» түзүп, улуттар арасында, эки тарапты жараштырууда жана тынчтыкты калыбына келтирүүдө өз коопсуздугун тобокелге салып иштеген. 1998 – 2000 ж.ж. Россия Федерациясынын Екатеринбург шаарында Свердлов облусу боюнча Кыргыз Республикасынын маданият боюнча өкүлү болуп иштеген. 2004- жылы “Токтогул – Ата” коомдук кайрымдуулук фондун негиздеп уюштуруп, Т.Сатылгановдун 140 жылдык маарекесин республикабыздын жети обулусунда  өткөргөн. 2005-2010жж. Кыргыз Республикасынын президентинин алдындагы гендер маселеси боюнча Улуттук кеңештин мүчөсү болуп иштеген. 2000-жылдан баштап, азыркы учурга чейин “Акыйкат Жолу” коомдук бирикмесин жетектеп, миңдеген эмгек мигранттарынын укугун коргоп, юридикалык жактан акысыз кеңештерди берүүчү борборлорду ачып талыкпай эмгектенип келет. Учурда Маданият, маалымат жана туризм министрлигинин коомдук кеңешинин төрайымы болуп эмгектенүүдө.
Венгрия-Югославия договору
Венгрия-Югославия договору (1940). Туруктуу тынчтык жана түбөлүк достук жөнүндө Германиянын кубаттоосу менен 12-декабрда Белградда Венгрия менен Югославия королдуктарынын орто­сунда түзүлгөн.
Закарпатье облусу
Административдик-аймактык түзүлүшү
Закарпатье облусунун административдик борбору — Ужгород шаары.
Венгрия-Югославия договору
Договорго Венгрия­нын тышкы иштер министри И. Чаки менен Югославиянын тышкы иштер министри А. Цинцар-Маркович кол коюп, ал 1941-жылдын башында бекитилди. Тараптар өз ара тынчтыкты жанa достукту колдоого, эки мамлекеттин таламдарына тиешелүү бардык маселелер боюнча кеңешип турууга милдеттенишкен.
Закарпатье облусу
Райондору
2020-жылдын 17-июлунда облустун жаңы 6 районго бөлүнүшү кабыл алынган : Райондор өз кезегинде шаардык, поселкалык жана айылдык бириккен аймактык жамааттарга бөлүнөт (об'єднана територіальна громада).
Венгрия-Югославия договору
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Кирина
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Фиксация
Фиксация, фиксациялоо (фр. fixer - бекемдөө) - сүрөт технологиясында - сүрөт материалдарынын кээ бир бөлүктөрүн, көп учурда көмүрдү бекемдөө үчүн сүрөттүн үстүнкү бетине жүргүзүлүүчү ишти билдирет. Сүрөттүн үстүнкү бетин пульверизатордун жардамы менен бекемдегичтер же фиксативдер (курамында клей жана чайыр көбүрөөк болот) менен бекемдөө. Бул учурда сүрөт түсүн өзгөртүп, бир аз карарып, көмүр менен пастель өздөрүнүн бозомтук баркыт сымал жумшактыгын жоготот.
Коврига (Чыгыш Камбальница куймасы)
Коврига — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Восточная Камбальница дарыясынын оң жээгинен 1 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Десбах
Калкы - 409 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6,12 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 73 014. Муниципалитеттин башчысы — Феликс Кох.
Бад-Тайнах-Цафельштайн
Бад-Тайнах-Цафельштайн (Bad Teinach-Zavelstein) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Карлсруэ административдик округуна карайт. Кальв районуна кирет.
Калкы - 2953 киши(2013-ж.). . Аянты - 25,1 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 35 084. Мэр — Маркус Вендель.
Шаар административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Нэйпер (Небраска)
Нэйпер (Небраска) (Naper) — Небраска штатынын Boyd округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 105 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 31-33530.
Кызыл жарыктар
Тасманын премьерасы Сандэнс кинофестивалында 2012-жылдын январында болуп өтүп, ошол эле жылдын 13-июлунда АКШда чектелген түрдө кинотеатрларда коюлган.
Тасманын тартылышы
Кинотасма тартуу иштери Испания менен Канадада болгон. Испаниянын Барселона шаарынын ар кайсы он жеринде[6] жана дагы бир апта тартуу иштери Канаданын Торонто шаарындагы Роял Йорк мейманканасында жүргөн. Канаданын Гамилтон жергесине жакын жайгашкан Жеймс Стрит Норсто да көпчүлүк кадрлар тартылып алынган. Тасма тартуу жараяны 2011-жылдын февралында башталып, ошул эле жылдын апрелинде аяктаган.
Карасартова Рита
Карасартова Рита Рахмановна (1975-жылы 25-декабрда Ысык-Көл облусундагы Григорьевка айылында туулган) - укук коргоочу.
Эрдесбах
Калкы - 620 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,94 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 36 022. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Друм.
Фикация
Фикация (лат. facio - жасап жатам) - татаал сөздөрдүн бир нерсени «жасоо, орнотуу» деген маанини туюнтуучу бөлүгү (мис., классификация, электрификация ж. б.).
Пэннок (Миннесота)
Калкы - 508 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 27-50344.
Латцен
Латцен (Laatzen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Ганновер районуна кирет.
Калкы - 40 254 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 34,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 41 009. Муниципалитеттин башчысы — Томас Принц.
Жакупова Чолпон Идиновна
Кошумча маалымат үчүн:
Мундузбек Калыков. [https://kloop.kg/blog/2021/10/06/degradatsiya-kusturizatsiya-i-spravedlivost-za-dengi-pravozashhitnitsa-dzhakupova-pozhalovalas-zhaparovu-na-sudy-i-pravoohranitelej/ Деградация, кустуризация и справедливость за деньги. Правозащитница Джакупова пожаловалась Жапарову на суды и правоохранителей.] kloop.kg, 06 октября, 2021,
«Адилет» Укуктук Клиникасы» Коомдук Фонду. Публикациялар.
Паониа (Колорадо)
Паониа (Колорадо) (Paonia) — Колорадо штатынын Дэльта округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 497 киши. Болжолдуу аянты - 2 км². FIPS коду — 08-57300.
Петерсберг
Муниципалитет административдик курамы боюнча 11 шаардык районго бөлүнөт.
Айгырьял (Белокатай району, Башкыртстан)
Айгырьял — Башкыртстандын Белокатай районундагы айыл, Яныбаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 192 киши. Почта индекси — 452594, ОКАТО коду — 80210840002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Венгриядагы революция
Венгриядагы революция (1848 - 49) - өлкөдөгү крепостной түзүлүштү жанa улуттук эзүүнү жоюу, Венгриянын көз карандысыздыгына жетүү максатын көздөгөн буржуазиялык ре­волюция. Габсбургдар бийлеп турган Венгриядагы ички карама-каршылыктар (агрардык маселе, элдин саясий укуксуздугу ж. б.) революция жолу менен гана чечилмек.
Бул революциядагы буржуазия- либерал жанa демократчыл орто дворяндардын бир бөлүгү дыйкандарды крепостной укуктан бошотууга, Венгриянын экономика жанa саясий жактан өз алдынча болушуна мүдөөлөш болгон; бирок феодалдык тартиптердин то­лук жоюлушун, славяндар менен баш­ка элдердин тең укукка жетишин каалаган эмес.
Көтөрүлүш 1848-ж. 15-мартта Пешт шаарында чыккан; көтөрүлүштүн башында революциячыл демократ Шандор Петёфи турган. 17-мартта император Ферди­нанд граф Баттьяни башкарган венгр өкмөтүн түзүүгө макулдук берген. 18-мартта мамлекеттик чогулуш буржуазия бир катар реформаларды кабыл алса да, Венгриянын толук көз карандысыздыгын жарыялоого батынган эмес. Революция ушундан улам күч алган. Аны басуу үчүн 11-сентябрда Австриядан армия келген. Өлкөдө мекенди коргоо комитета түзүлүп, ага Лайош Кошут жетекчилик кылган. Революциячыл армия империялык аскерлерин талкалап, Улут­тук чогулуш Габсбургдар династиясы кулатылды деп жарыялаган. Бирок парламенттин либералчыл бөлүгү эл массасынан чочулап, Габсбургдар менен келишип кеткен. Габсбургдардын суроосу менен падышалык Орусия 1849-ж. Венгрияга интервенция жасап, 13-августта венгр армиясын багындырган. Бир нече жумадан кийин революция да басылган. Бул революция жеңилип калса да, өлкөдөгү феодалдык-крепостной түзүлүшкө сок­ку уруп, капиталисттик мамилелердин өсүшүнө жол ачкан; бошт. жанa көз карандысыздык үчүн андан кийинки күрөштө венгр элине дем берген.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Альфрэд (Мэн)
Калкы - 2497 киши. Болжолдуу аянты - 72.3 км². FIPS коду — 23-00730.
Лост Ривэр (Айдахо)
Лост Ривэр (Айдахо) (Lost River) — Айдахо штатынын Кастер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 22.6 км². FIPS коду — 16-47890.
Калкы
2010-жылы калкы 68 киши болгон.
Дингельштедт
Дингельштедт (Dingelstädt) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан Шаар. Айхсфельд районуна кирет.
Калкы - 4665 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 20,4 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 61 025. Мэр — Арнольд Мец.
Мамлекеттик (фискалдык) жекебасарлык
Мамлекеттик (фискалдык) жекебасарлык – кеңири керектелүүчү товарларды (тамеки, туз ж. б.) өндүрүүгө жана сатууга мамлекеттин жекебасарлыгы. Эгер мамлекет кайсы бир товарды өндүрүүгө да, сатууга да жеке ээлик кылса, ал толук, эгер өндүрүүгө же сатууга гана жеке ээлик кылса жарым-жартылай болушу мүмкүн. Италияда (тамеки, ширеңке, сыра, спиртке), Японияда (туз, тамеки, спирт, апийимге), ГФРде (шарапка) ж. б. өлкөлөрдө жекебасарлыгы бар.
Саясаттагы аялдар
Тарыхы
21-кылымда аялдардын саясий турмушка катышуусу прогрессивдүү мүнөзгө ээ болгону менен, гендердик теңчилик идеалдан кыйла алыс. БУУнун маалыматы боюнча, 2020-жылы планетанын тарыхында биринчи жолу аялдар бардык депутаттык орундардын 25,5% ээлешкен, башкача айтканда, төртөн бир бөлүгүн ашкан чекти өтүшкөн. Бул позитивдүү динамика болгонуна карабастан гендердик паритет принциптерине али жооп бербейт.
Совет доорундагы саясаттагы аялдар
Совет бийлигинин алгачкы 10 жылы радикалдуу эмансипациясы менен өзгөчөлөндү. Бул мезгилди изилдөөчүлөр аялдарды саясий мобилизациялоо мезгили деп сыпатташат. Борбордук Азиядагы аялдардын укугу үчүн күрөштүн көрүнүктүү натыйжасы болгон “Худжум”, “Жен отдел” аялдар бөлүмү ушул мезгилде жаралган.
1920-30-жылдары жумушчуларды жана дыйкандарды партиялык-мамлекеттик аппараттарда жетекчилик, жооптуу кызматтарга тартуу – советтик кадр саясатынын маанилүү багыты эле. Аялдарды советтик курулушка тартуунун, алардын арасында Компартиянын кадыр-баркын көтөрүү зарылдыгын партия жетекчилиги эң жакшы түшүнгөн, ошондуктан бул маселени чечүүдө идеологиялык мамиле жасалып, аялдар массалык түрдө мамлекеттик жана коомдук иштерди чечүүгө катышып баштады.
1930-жылдары радикалдуу өзгөрүүлөр токтогон: Аялдарды саясий мобилизациялоо жаатындагы эксперименттер мезгили экономикалык мобилизациялоого алмашат. Жамаатташтык идеологиясы эне жана жумушчу катары советтик аялдардын ролун күчөткөн десе болот. Улуу Ата Мекендик согуш олуттуу сыноо болуп, аялдар салттуу иштерден башка көптөгөн тармакта: өндүрүштө, айыл чарбасында жана аскер ишинде болушту. Бул арада советтик жана партиялык жетекчилердин арасында аялдардын жетекчилик кызматтарга жылдырылышы түрдүү каршылыктар менен коштоло баштайт. Аялдар табиятынан жооптуу кызматтарга ылайык эмес, сезимталдыгы жогору, фактыларга өтө эмоционалдуу реакция кылышат, ийкемдүүлүк жетишпейт деген түшүнүк жайыла баштаган дешет адистер. Обкомдун катчысы кызматына аялдардын аз гана санда дайындалышы кокустук эмес, ушундан улам.
Согуштан кийин жетекчилик кызматтагы аялдардын саны кескин азайган. 1945-жылы 1-январга карата Борбордук комитеттин номенклатурасына кирген жетекчи-аялдар 7 пайызды түзсө, 1947-жылы 1-январга карата 4,2 пайызга түшкөн. Республикалык, облустук, шаардык жана райондук курамдагы жетекчи кызматкерлердин катарында 18 797 аял иштесе (жалпы курамдын 18 пайызы), 1947-жылы 10 690у гана калган, бул 9,7 пайыз.
Аялдардын укугу СССРдин Конституциясында 1977-жылы гана толук бекемделди. Демилгечилер “Аялдар СССРде эркектер менен бирдей укукка ээ” деген сүйлөмдөн максаттуу түрдө баш тартып, аны “Аялдар менен эркектер СССРде бирдей укукка ээ” деген сүйлөмгө алмаштырышты.
Эгемен Кыргыз Республикасындагы саясаттагы аялдар
Улуттук мыйзамдарда “кызмат орундарына шайланууда эркектер менен аялдар бирдей укукка ээ” деп айтылганы менен, эгемендүү Кыргызстандын парламентинде аял депутаттар аз болгон. Аз санда болсо дагы мамлекеттик башка жогорку жетекчилик кызматтарды аялдар ээлеп турган фактылар кездешет.