cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рес
Калкы - 22267 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 109,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 1 54 044. Мэр — Кристоф Герверс.
Шаар административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Корумду мөңгүлөрү (Чоң Алай кырка тоосу)
Корумду мөңгүлөрү – Чоң Алай кырка тоосунун түндүк капталындагы Корумду суусунун төрүндө жайгашкан үч мөңгү (Чыгыш, Ортонку жана Батыш Корумду мөңгүлөрү). Чыгыш Корумду мөңгүсү татаал өрөөн тибинде. Узундугу 6,2 км, аянты 13,9 км2, көлөмү 0,6 км3. Башы деңиз деңгээлинен 5440 м, этеги 3900 м бийикте жатат. Кар чегинин бийиктиги 4620 м, абляциясынын аянты 4,0 км2. Ортонку Корумду мөңгүсү өрөөн тибиндеги мөңгүгө кирет. Узундугу 5,5 км, аянты 3,9 км2, көлөмү 0,2 км3. Башы деңиз деңгээлинен 5330 м, этеги 3820 м бийикте жатат. Кар чегинин бийиктиги 4520 м, абляциясынын аянты 1,8 км2. Батыш Корумду мөңгүсү – өрөөн тибиндеги мөңгү. Узундугу 3,4 км, аянты 4,9 км2, көлөмү 0,3 км3. Башы деңиз деңгээлинен 4700 м, этеги 4020 м бийикте жатат. Кар чегинин бийиктиги 4360 м, абляциясынын аянты 1,9 км2. Мөңгүлөрдөн башталган суулардан КызылСуунун сол куймасы – Корумду суусу куралат.
Гарвин (Миннесота)
Гарвин (Миннесота) (Garvin) — Миннесота штатынын Лайон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 135 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 27-23228.
Монтроус (Миссури)
Монтроус (Миссури) (Montrose) — Миссури штатынын Хенри округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.5 км². FIPS коду — 29-49664.
Калкы
2010-жылы калкы 417 киши болгон.
Боббау
Боббау (Bobbau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Биттерфельд районуна кирет.
Калкы - 1661 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 7,94 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 020. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Ульман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Гирлянда
Гирлянда (италянча ghirlanda – венок, гирлянда) – жер-жемиш, гүл, жалбырактардан токулган, эшилген өрмө, скульптуралык, живопистик, графика, мозаикалык жана башка сүрөттөлүш. Г. сценография менен жасалга-колдонмо көркөм искусствосу, антик, Кайра жаралуу жана кийинки доорлордо жасалга элементи катары колдонулган.
Эйзенахчылар
Эйзенахчылар - жалпы германиялык жумушчулардын 1869-ж. августта Эйзенах шаарында өткөн съездинде А. Бебель жана В. Либкнехттин жетекчилиги менен түзүлгөн Германия социал-демократтык жумушчу партиясынын мүчөлөрү. Эйзенахчылардын программасы негизинен 1-интернационалдын революциячыл принциптерине таянып түзүлгөн. Уставда көрсөтүлгөндөй партия демократиялык нейтрализм принцибинин негизинде курултай. Эйзенахчылар эл аралык жумушчу кыймылында 1-Интернационалдын революциячыл багытын колдоп, андагы марксчыл тараптын таянычы болгон. Эйзенахчылар Германиянын революциячыл жол менен биригишин колдоп, полициялык-милитаритеттик режимге каршы күрөшкөн.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Эски макар (Аургазин району, Башкыртстан)
Эски макар — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Меселин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 174 киши. Почта индекси — 453491, ОКАТО коду — 80205822009.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бзыч
Бзыч — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шахе дарыясынын сол жээгинен 28 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Шепси дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Псоу дарыясыне чейин (РФ менен Грузия шекарасы). Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Риккэттс (Айова)
Риккэттс (Айова) (Ricketts) — Айова штатынын Кроуфорд округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.7 км². FIPS коду — 19-66855.
Калкы
2010-жылы калкы 144 киши болгон.
Захаров Геннадий Алексеевич
Захаров Геннадий Алексеевич - (1941-ж. туулган, Фрунзе) медицина илимдеринин доктору (1996), профессор (2001). КММИни (1963), Кыргызстан ССР ИАнын Бийик тоо физиологиясы жана эксперименттик патология институтунун аспирантурасын (1967) бүтүргөн. Ошол эле институтта кенже, улук илимий кызматкер, топтун жетекчиси, 1988-жылдан лаборатория башчысы. Патофизиология боюнча адистер 190дон ашык илимий эмгек, анын ичинде 3 монографиясы бар. Эмгектери: Адаптация к высокогорью при гормональных нагрузках (в соавторстве). Ф., 1975; Экспериментальный инфаркт в условиях горного климата (в соавторстве). Ф., 1978.
Гурон
Гурон, Хьюрон - Түндүк Америкадагы көл.
АКШ менен Канададан орун алган. Чоңдугу боюнча Улуу көлдөрдүн ичинен 2-орунда. Аянты 59,6 миң км2, тереңд. 208 м те чейин. Гурон дарыялар аркылуу Өйдөңкү, Мичиган, Эри жана Сент-Клер көлдөрү менен байланышат.
Көлгө бир нече майда суу куюп, Сент-Клер д. агып чыгат. Түндүк жээги бийик, аскалуу, түшүгү жапыз. Балыкка (форель, сиг, лещь, сом) бай.
Кеме жүрөт. Ири порттору: Сарния, Мидленд (Канада), Аллина (АКШ).
Коренд
Коренд (санкритче kurubinda – рубин) – оксиддер классына кирүүчү минерал. Химиялык формуласы AI2O3. Курамында 53,8% алюминий бар. Тригон системасында кристаллданат. Өңү-түсү курамында кездешүүчү темир, хром, титан сыяктуу киринди элементтерге байланыштуу. Кызыл түстөгүсү – рубин, көгүлтүрү – сапфир, түссүзү – лейкосапфир. Катуулугу Моостун шкаласы боюнча 9. С. салм. 4. Кремний кычкылы өтө аз санда кездешкен магмалык тектерде (сиенит), анортит-корунддуу дайкаларда, метаморфизмделген тектерде, экинчи жолу пайда болгон кварциттерде кездешет. Өтө кооз мөлтүрөгөн тунук түрлөрү (рубин, сапфир ж. б.) илгертен асыл таш катары колдонулуп келет. Жасалма түрлөрү бокситти калыбына келтирүүчү темир таарындылары менен бирге эритилип, электр мештеринде алынат. Булар абразив материал катары колдонулат. Ошондой эле порошок металлургиясынын ыкмалары менен металлдарды жогорку температурада иштеткенде керек болуучу кескичтер жасалат. Жасалма түрлөрүн (монокристаллдуу тунук түрү менен өзөктөрүн) кычкылтек-суутектүү жалын менен чопону эритип алса болот. Синтетикалык жол менен алынган сапфир, рубин, топаз, александрит, аметист ж. б. кооздук иштерде, кызыл рубин саатта, так приборлордо, өзөктөрү оптикалык генераторлордо (лазерде) пайдаланылат.
Бад-Ротенфельде
Бад-Ротенфельде (Bad Rothenfelde) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Оснабрюк районуна кирет.
Калкы - 7443 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 18,19 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 59 006. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Рекемпер.
Файтсродт
Файтсродт (Veitsrodt) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Биркенфельд районуна кирет.
Гурия княздыгы
Гурия княздыгы — Батыш Грузиядагы (Гурийдеги) феодализмдин бытырандылык мезгилиндега княздык; ал 14-кылымда пайда болгон; 16-кылымда саясий жактан көз карандысыздыкка жетишкен.
Гурия княздыгынын бийлигине Ажария да кирген. Грузин феодалдарынын дайыма ич ара тартышы жана Осмон империясы менен болгон оор күрөш Гурия княздыгынын кулашына алып келген.
Гурия княздыгы автономия болуп Орусияга 1811-ж. кошулган. 1828-ж. Гурия княздыгынын автономиясы жоюлган.
Ибраева Салима
Ибраева Салима оймочу, өрмөкчү, чырмакчы, шырдакчы. 1931-ж. Ат-Башы районундагы Жаны-Күч айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Пограничникколхозунда (азыркы Казыбек айылы) кыйла жылдары эмгектенген. Узчулук нусканы энеси Шайымбүбү Шайылда келининен алган. Салиман узчулукту саймачылыктан баштаган. Сайманы “басма сайма”, “жөрмөмө сайма”, “илме сайма” өңдүү түрлөрүн кармап, туш кийиз, кийим жапкыч, керебет аяк, сүлгү ж.б салттуу буюмдарды колунан чыгарган. Шырдактарынын четтиги бычак учуланып, “жарым кыял оюму” жээк оюмун түзөт. Кайрадан “бычак учу” “аламчы” болуп, жалпы оюмдун ортолугунда (борбордук ) төрт “кочкор мүйүз оюмунун” башынан төрт “карга тырмак оюму” өзөк катары чыгат. Ал табакчанын жарымы тумарчаланып “колтук оюму” болот. Элдик оюмдарга нн “кыял оюмдарын” кошумчалайт.Анын айрым чакан шырдактары дубал бетине туштук катары тартууга ылайыкташтырылган. Өзүнүн кийизчилик узчулугунда ал “бадам оюмунун” “мүйүз ойумун”, “жарым кыял ойумунун” негиз тутуп боз үй көтөргөн.Анын жабык башында буюм четине “тап бердирип”, жээк (четтик) оюмуна “бадам оюмун” алып, ал “жарым кыял оюму” менен тутумдашып, ак-кызылдан турган ак этеги  “жагалмай канат оюмун”  элестетет. Учу тор чачыкталат,топ чалчыкталат. Уздун чырмакчылыгы да өзүнчө бааланат. Канат чийиндеги “ийректери” адаттагыдай карадан берилип, аралары ачык “ала мончоктолгон” “мүйүз ойумдарынын” түрлөрү сындырылып, төптүктү, тактыкты жана көркөм каражаттардын ич ара шарттуу катыштарын талаптагыдай сактап, буюмда салттуулуктун илеби урат. Ал эми ак өргөөнүн ички- сырткы боо-чуулары терменин “бир жүздүүсү”, “эки жүздүүсү” аркылуу бүткөрүлгөн. Анда “чычкан изи” аркылуу “таап бердирмелер” арбын. Ортолук (борбордук) көчөттөрдү бөлүп, “тегиричтеги” табакчалар бири-бири менен уулай согулган көркөм каражаттарга бай таар термелери-эски буюмдарды кайрадан салттуу түрдө кармоонун кийинки муундарга дал өзүңдөй калтыруунун ойдогудай үлгүсү. Мында “жарым кыял”, “бото моюн”, “омуртка”, “комуз тил”, “чымын канат” сымал көчөттөр ич ара шартташкан. Салиман ичик, тебетей, өпкө кап ж.б. кийимдерди, көлдөлөң, жер төшөк өндүүлөрдү да салттуулукта кармайт.Уз келиндерди Шарипа Бакир кызы (Бишкек), Чынар Мажит кызы, Асыл Бакир кызы (Нарын), Бактыгүл Осмонкул кызы, кыздары Бейшекан Кадыр кызы,Аидаларга (Ат-Башы айылы) узду нускасын берүүдө. Катышкан көргөзмөлөрү кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1974-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан компартиясынын 50-жылдыгына карата боз үйлөрдүн республикалык ат майданында өткөрүлгөн көргөзмөсү. Ак боз үйү тигилген.1982-ж.СССРдин түзүлгөндүгүнүн 60 жылдыгына карата “Элдик уздардын  жана устаттардын кароо-сынагы”. Кийиз клемчеси үчүн Нарын облаткомунун 111 даражадагы диплому.1984-ж.Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан компартиясынын 60 жылдыгына карата республикалык ат майданындагы салтанатка боз үй тигип келгендиги үчүн ЭЖРКнүн 11 даражадагы диплому.
Гиперреализм
Гиперреализм (англисче hyperrealism) – 1960-ж. ортосунда АКШда пайда болгон жана башка өлкөлөргө 1970-ж. кеңири тараган живопись менен скульпторлуктагы (скульптура) багыт. Фотографияны деталына чейин көчүрмөлөп, аны чоң полотнонун көлөмүнө чейин чоңойтуу бул ыкманын негизин түзөт. Фотосүрөттөлүштүн бардык өзгөчөлүктөрүн сактап калуу менен өзүмдүк көрө билүү, колдун жеке таандык (индивидуалдык) кыймыл таасирин жокко чыгаруу үчүн, гиперреалисттер көчүрүүнүн механикалык ыкмалары – диапроекция, масштабдык торчо, жебилге ордуна аэрографияны, даяр картинанын үстүнкү бетин жылмалоону (шлифовка) колдонушкан. Натыйжада фотография инфраструктурасынын толук кайталанышы келип чыккан. Дүкөндөр, ресторандар, бензин куюучу станциялар, стандарттык турак жай имараттары, тейлөө автоматтарынын көрүнүшү, башкача айтканда, урбанисттик курчоодогу дүйнө – гиперреалисттердин типтүү (мүнөздүү) сюжеттерин түзөт. Муну менен бирдикте жалтыраган, үстүнкү бетти чагылдырган айнек, жылма пластика, целлофан, автомобилдердин жалтырак кузовдоруна лак менен сырдалган жабдууларга жылмаланган, гранитке өзгөчө көңүл бурулат. Мындай үстүнкү беттердеги кылдаттык менен калыбына келтирилген чагылышуу оюндапы мейкиндик зоналарынын өз ара сиңип кетүү таасирин, пландардын өз ара катыштарынын чаташып калышып түзөт жана муну менен механикалык так сүрөттөө көрүүчүнү адаштырып, иррационалдык мүнөзгө өтөт. Живопистеги Г-дин америкалык ири өкүлдөрүнө: Дон Эдди, Ричард Эстес, Ральф Гоингс, Роберт Коттингем, Бен Шонцайт, Малколм Морли жана портретист Чак Клоуз кирет. Г. скульпторлору (Джон де Андреа, Дуэйн Хэнсон) тирүү фигуралардан муляж жасашкан, натурага окшош кылып боёшкон жана даяр кийим кийгизишкен. Г-дин өзгөчө варианты 70-жылдары Эстонияда (Андо Кесккюла, Рейн Таммик, Хейти Полли) Латвияда (Миэрвалдис Полис), Россияда (А. А. Волков, А. И. Петров, Е. И. Амаспюр), Украинада (С. А. Гета, С. А. Базильев) калыптанган. Алардагы жалпылыктар заманбап турмушка болгон көз караштын күтүлбөгөн образдуу эффектин (натыйжалуулугун) батыш Г. техникасы менен айкалыштыруу жана бул максаттар үчүн живопистик жана графикалык каражаттарды пайдалануу болгон. Г. мындан сырткары фотореализм, муздак реализм, кескин фокустук реализм, радикалдык реализм деп да аталат.
Морлэй (Миссури)
Морлэй (Миссури) (Morley) — Миссури штатынын Скотт округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.9 км². FIPS коду — 29-49988.
Калкы
2010-жылы калкы 792 киши болгон.
Хоскирх
Хоскирх (Hoßkirch) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Равенсбург районуна кирет.
Калкы - 733 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,81 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 36 047. Мэр — Клаус Влоховиц.
Глиптика
Глиптика (грекче glyptike, glypto – кесип жатам) – байыртан эле белгилүү болгон катуу жана баалуу таштарды оюп кесүү, к. Гемма макаласын.
Гаррисон (Миннесота)
Гаррисон (Миннесота) (Garrison) — Миннесота штатынын Crow Wing округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 210 киши. Болжолдуу аянты - 2.8 км². FIPS коду — 27-23192.
Кадыр кызы Жумабүбү
Кадыр кызы Жумабүбү — шырдакчы жана бычмачы-тикмечи. 1924-ж Ак-Талаа районундагы Саз айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. 1941-жылдан эсепчи,дүкөнчү болгон. Керрек-Жарак союзунда, МЖСте, турмуш-тиричилик комбинатында эмгектенген. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Анын салттуулукту аркалап кармаган кийиз буюмдарында “мүйүз оюму” узчулугунун негизи болот да жиксиз жалпылай берилген көркөм каражаттарында “араа тиштен” турган “аламчы” ортолук (борбордук) оюму менен жээк (четтик)оюмунун араларын аттын кашкасындай ачып, төрт “мүйүз оюмун” үстүнөн төрт “карга тырмак оюмун” шарттуу түрдө чыгарып, жашыл-кызыл түстүү арбын алып, жашыл шырдакты пайда кылат. Мындан жээк (четтик)оюм “жарым кыялоюмдалып”,ага уз көк-кызылды өңдөштүрүшөт. Жумабүбүнүн элдик кийим-кечектерди бычып-тигүүдө чеберлиги көбүнчө тебетейден, элечектен, беш белден, белдемчиден, кементайдан баамдалат да, анын айрымдарына шарттуу түрдө сайма көчөттөрүн илме сайма (шибеге сайма) аркылуу түшүрөт. Катышкан көргөзмөлөрү,кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1990-ж. “Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү”. Баш кийимдери менен катышкан.
Тенсфельд
Тенсфельд (Tensfeld) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Зегеберг районуна кирет.
Калкы - 706 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,64 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 60 087. Муниципалитеттин башчысы — Беатрикс Клюфер.
Гурийлер
Гурийлер — Сури үйүнөн чыккан Гур султандарынын династиясы; алар Герурид жана Гильменд дарыяларынын баш жагында өзүнчө мамлекет түзүшкөн (1148—1206).
Борбору Фирузкух жана Газни шаарлары болгон. Гурилер мамлекети султандар Гияс-аддин Мухаммед (1163—1203) менен Шихаб-аддиндин (1203—06) тушунда куч алый, азыркы Афганистандын дээрлик бардык аймагын, ошондой эле Индиянын Синд, Пенжаб, Бенарес ж. б. шаар, областтарын каратып турган.
Гурилердин аскери Хорезм шахтары менен болгои согушта жеңилип, мамлекети 1206-ж. кулаган.
Манчестер (Мэриленд)
Манчестер (Мэриленд) (Manchester) — Мэриленд штатынын Carroll округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4808 киши. Болжолдуу аянты - 5.0 км². FIPS коду — 24-49950.
Ыйык союз
Ыйык союз - Наполеон Iнин империясы кулагандан кийин Вена Конгрессинин (1814-1815) чечимдерин кыйшаюусуз аткаруу менен революциячыл жана улуттук-боштондук кыймылга каршы күрөшүү үчүн 1815-ж. 26-сентябрда Парижде Австрия, Пруссия жана Орусия монархтары түзгөн реакциячыл союз. 1815-ж. 19-ноябрда ага Франция королу Людовик XVIII жана европалык бир топ мамлекеттердин монархтары кошулган. Ыйык союзга Улуу Британия кошулбаганы менен бир катар маселелер боюнча аны колдогон. Ыйык союздун 1820-ж. Троппауда, 1821-ж. Лайбахта, 1822-ж. Веронада өткөн конгресстери Австриянын Неаполдогу (1820-21) жана Пьемонттогу (1821) революцияны басуусуна, Франциянын Испаниянын ички ишине кийлигишип, анда абсолютизмди калыбына келтирүүсүнө санкция берип, монархиялык бийликти коргоп турган. Бирок Ыйык союзга кирген мамлекеттердин ортосундагы карама-каршылыктар барган сайын күчөп, 1820-30-жылдарда Европада болгон революциячыл кыймыл ага катуу сокку уpуn, жоюлушуна алып келген.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Миртл Эйнджэл (Орегон)
Калкы - 3121 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — ?.
Зачет
Зачет - окуучу, студенттердин билим деңгээлин жыйынтыктоо жана аны текшерүүнүн, баалоонун бир формасы. 3ачет жеке жана топтук аңгемелешүү же жазуу түрүндө семинар, практикалык окуу, лабораториялык иш, ошондой эле тест формасында өткөрүлөт. Реферат, дилбаян, доклад формасында да болот. Сессия башталардан мурун модул тапшырылып, андан алган баллына жараша 3ачет коюлат. Студент эреже катары окуу планында көрсөтүлгөн зачеттун бардыгын бергенден кийин гана экзамендик сессияга жиберилет.
Енген
Калкы - 2367 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 33,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 77 140. Муниципалитеттин башчысы — Франц Хаук.
Бойна (Гайзельталь)
Бойна (Гайзельталь) (Beuna (Geiseltal)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Мерзебург-Кверфурт районуна кирет.
Калкы - 1009 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 6,01 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 88 045. Муниципалитеттин башчысы — Ханнелоре Крайа.
Глиптотека
Глиптотека (французча glyptos – кесилип алынган жана theke – склад, сактоочу жай) – кескич таштардын жыйындысы, к. Гемма макаласын. Айрым учурда скульптуранын музейдик жыйындысын (көбүнчө антик дүйнөсүнө тиешелүү) Г. деп аташат.
Альсхайм
Альсхайм (Alsheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альцай-Вормс районуна кирет.
Калкы - 2605 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,54 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 31 002. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Хоффман.
Казакова Бейшекан
Казакова Бейшекан — Кийиз буюмдарынын (шырдак жана шырдамал) чебери. 1951-ж.Аксы районундагы Крупская айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Тестиер чагынан уз аталган Бейшекан абалы сайма саят, өрмөктүнкара терме, кажары терме, беш кеште-үч көркөм түрүн бирдей согуп, кийин кийиз буюмдарынтакай кармоого өтөт. Ал шырдамалында (энедей кийизге ыскыт-милте басып көркөм оюм жаатуу менен пайда болгон кийиз буюм) эки табакчадан колтук оюму жаратат. Анда төрт кош “чыгарммак мүйүздүн” башынан “ачкыч оюму” өзөккө биригет. Мында жээк оюму же “ит куйрук оюму”менен оюму учтары бармак боочуланып кетет. Кара кийиге милтени ак-кызыл жиптен тандайт. Ал эми шырдактарынын жалпы көрүнүшүн сары күрөңдөтүп берет. Мындай жагдай анын терме шалчаларына да шарттуу көрүнүш. Төрт табакчаны бир буюм бетине сыйдырып,анын ар биринде төрт “кочкор мүйүз оюмунун” башынан төрт “ачкыч оюмун” чыгарат. “Аламынчы” ак-кара, сары-кара, араа тиштенген (бычак учуланган) шырдак жээги “жарым кыял оюмунун” же “кош канат оюмунун” элеметтери толук сакталат. Негизи шырдамал менен шырдактагы (алар шырдакты “оймо теке” дешет ) көркөм каражаттар бири бирине абдан Бейшекандын жекече уздук белгисин билдирет.
Ринард (Айова)
Ринард (Айова) (Rinard) — Айова штатынын Келхун округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.6 км². FIPS коду — 19-67125.
Калкы
2010-жылы калкы 72 киши болгон.
Миха́йловка (Аургазин району, Башкыртстан)
Миха́йловка — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Михайл айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 307 киши. Почта индекси — 453444, ОКАТО коду — 80215831009.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ритберг
Ритберг (Rietberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Детмольд административдик округуна карайт. Гютерсло районуна кирет.
Калкы - 28868 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 110,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 7 54 032. Мэр — Андрé Купер.
Шаар административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Захарьев Николай Ильич
Захарьев Николай Ильич (1902, Россия, Орёл губерниясы, Малоархангельск шаары - 1980, Фрунзе) - зоотехник, айыл чарба илимдеринин доктору (1950), профессор (1952), Кыргыз ССР ИАнын академиги (1954), Социалистик Эмгектин Баатыры (1969), СССР мамлекеттик сыйлыктын лауреаты (1951). Москвадагы Жогорку зоотехния институтун бүтүргөн (1924). Москва жана Новосибирскиде айыл чарба мекемелеринде иштеген (1924-30). 1933жылдан Кыргызстан мал чарба ИИИде бөлүм башчы, директору. 1952-54-ж. СССР ИАнын Кыргыз филиалынын президиумунун төрагасынын орун басары, 1957-65-ж. Кыргыз ССР ИАнын Биохимия жана физиология институтунда лаборатория башчысы. 1965-жылдан Кыргыз ССР ИАнын вице-президенти. Ал көп жылдык чанактуу өсүмдүктөрдү жана бедени тоютка пайдалануунун рационалдуу жолдорун табуу, алардагы протеин жана каротинди көбөйтүү, витаминдүү чөп унун даярдоо, эгилме жайыт түзүү, көк тоюттун сиңимдүүлүгүн жогорулатуу жана башка маселелер боюнча изилдөөлөрдү жүргүзгөн. Эки Ленин, 2 Эмгек Кызыл Туу, 1-даражадагы Ата Мек. Согуш, «Ардак Белгиси» ордендери менен сыйланган. Эмгектери; Корма Киргизской ССР, их состав и питательность. Т. 1-2. Ф., 1970 (соавт.).
Бекжан Темирхан
Бекжан Темирхан (1995-2022) — кыргызстандык ырчы, ырлардын автору.
Өмүр баяны
Бекжан Темирхан 1996-жылы 2-октябрда Аксы районунун Кызыл-Жар айылында төрөлгөн.
Чоң Хоста
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Шепси дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Псоу дарыясыне чейин (РФ менен Грузия шекарасы). Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гурамишвили, Давид
Гурамишвили Давид [1705—21. 7(1. 8). 1792] — грузин поэзиясынын классиктеринин бири, «Давитиани» (1787) аттуу атактуу автобиогр. ырлар жыйнагынын автору.
Гурамишвилинин чыгармалыгы орус маданиятынын таасиринде калыптанган. Ал «Грузия кайгысы» поэмасында 18-кылымдын 1-жарымындагы грузин элинин тарыхындагы трагедияны көрсөткөн. «Бадачы Кацвия» поэмасы тематикасынын жаңылыгы, юмордук сезиминин күчтүүлүгү, баяндоонун жандуулугу менен айырмаланат.
Гурамишвилинин чебер жазылган лирикалык ырлары грузин элине кеңири тараган. 1949-ж. акындын Миргороддогу (Украина) мүрзөсунө эстелик тургузулган.
Гарфилд (Миннесота)
Гарфилд (Миннесота) (Garfield) — Миннесота штатынын Дуглас округуна караган АКШ шаары.
Гобелен
Гобелен (французча gobelin) – Париждеги гобелендик деп аталган мануфактурада дубалдарды кооздоо үчүн даярдалган жогорку көркөмдүк сапаттагы, кол менен токулган француз килеми (Шпалерлер менен салыштыр). Көрүнүктүү Париж Г. XVII кылымда ири сүрөт­чүлөрдүн сүрөттөрү (картондор) боюнча иштелип чыккан жана татаал көп фигуралуу композицияларды чагылдырышкан. Г-нын мыкты көргөзмөсү Ленинграддагы мамл. Эрмитажда сакталган. Кеңири мааниде – өндүрүлгөн мезгили, орду, мүнө­зүнө карабастан, жогорку көркөм сапаттагы жана кө-бүнчө, татаал көркөм сүрөттөр түшү-рүлүп согулган бардык килемдер, материалдар Г. аталат.
Гур-Эмир
Гур-эмир (Эмир көрү) — 15-кылымдын башында Самарканда курулган күмбөз, феод, доордогу Орто Азия архитектурасынын эң сонун эстеликтеринен.
Тимурдун буйругу боюнча 1404—05-ж. Мухаммед-Султандын архитектуралык комплексине кошулуп салынган.
Гур-эмирдин архитектуралык формалары бири бирине шайкеш, санжыргалуу, салабаттуу жана кооз. Гур-эмир Улугбектин тушунда (1420-ж.) кеңейтилген; 1967-ж. кайра оңдолуп баштапкы калыбына келтирилген.
Мында Тимур, Улугбек жана алардын неберелери коюлган.
Коряк кырка тоосу
Коряк кырка тоосу, Коряк тайпак тоосу - Сибирдин түндүк-чыгышында. Беринг деңизиндеги Анадырь булуңунан Камчаткадагы Параполь ойдуңуна чейин 800 кмге созулуп жатат. Орточо бийиктеги чолок кырка тоолордон (Пенжина, Рарыткин), жалчалардан жана токол тоолордон турат (орточо бийиктиги 1000–1800 м, эң бийик жери 2562 м, Муздуу чоку). Капталдарында 200–400 м бийикке чейин ольха бадалдары жана жапалак кедр, андан жогору чөп-эңилчектүү жана таштуу тоо тундра өсүмдүктөрү өсөт. Түндүк капталдарында мөңгүлөр бар (жалпы аянты 205 км2). Таш көмүр, алтын, күмүш, сымап жана сурьма кендери бар.
Хофштеттен (Баден)
Хофштеттен (Баден) (Hofstetten (Baden)) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Ортенау районуна кирет.
Калкы - 1703 киши(2013-ж.). . Аянты - 18,15 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 17 046. Мэр — Хенри Хеллер.
Фаллендар
Фаллендар (Vallendar) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан Шаар. Майен-Кобленц районуна кирет.
Калкы - 8196 киши(2013-ж.). . Аянты - 13,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 37 226. Мэр — Вольфганг Хельбах.
Цөшинген
Цөшинген (Zöschingen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Диллинген (Дунай) районуна кирет.
Фаллендар
Шаар административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Цөшинген
Калкы - 770 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 14,6 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 73 187. Муниципалитеттин башчысы — Норберт Шөн.
Коряк автономия облусу
Коряк автономия облусу - Россия Федерациясынын субъектиси, Камчатка крайынын курамында. Камчатка жарым аралынын түндүгү менен ага чектеш жаткан материктин бөлүгүнөн жана Карага аралынан орун алган. Батышын Охота, чыгышын Беринг деңиздери чулгайт. Аянты 301,5 миң км2. Калкы 27,9 миң (2003). Административдик-аймактык жактан 4 районго, 2 шаарчага бөлүнөт. Борбору – Палана шаарчасы. Ыраакы Чыгыш федеративдик округка кирет. Мамлекеттик бийликтин органдар системасы 1997-ж. кабыл алынган Коряк Автономия округунун уставы (негизги мыйзам) менен аныкталат. Мамлекеттик бийликти округдун думасы аткарат. Калкынын негизин орустар (62%), коряктар (16,4), украиндер (7,2) түзөт, ошондой эле чукча (3,6), ительмендер (3) да жашайт. Орустар православие, коряктар салт болуп калган динин тутат; протестанттар да бар. Орточо жыштыгы 1 км2 жерге 0,9 киши. Шаар калкы 28%.
Табияты
Аймагынын көпчүлүк бөлүгүндө калктын жашоосуна жагымсыз. Экологиялык абалы канааттандырарлык. Суулары балыкка жана деңиз жаныбарларына бай. Камчатка крабынын запасы уникалдуу промыселдик мааниге ээ. Таш көмүрдүн 2 кени иштетилүүдө. Платина, алтын жана күмүш казылып алынат. Региондук дүң продукциясынын көлөмү 3364,8 млн рубль. Андагы өнөр-жайыдын үлүшү 72%, айыл-чарбасыныкы 1,1%. Маанилүү өнөр-жай тармагы – тамак-аш (балык кармалып, беленделет; ири ишканалары: «Корякрыба» ЖАК, Усть-Хайрюзов балык консерва заводу), түстүү металлургия («Корякгеолдобыча»). Айыл-чарбага жарактуу жери 26,6 миң га (жер фондунун 1%тен азыраагы), анын ичинде 8%и айдоо аянты. Жылыткычтарда өстүрүлгөн жашылчачылык, ошондой эле аңчылык промысели өнүккөн. Бугу асыралат. Автомобиль жолунун узундугу 68 км. Пенжина дарыясында кеме жүрөт. Округда жалпы билим берүүчү 29 мекеме, 2 башталгыч жана орто окуу жайлары, музей бар. Бий жана фольклор ансамбли иштейт.
Металл эскиртүү
Металл эскиртүү - бөлмө темп-расында узак сактоо (табигый эскиртүү) же ысытуу (жасалма эскиртүү) аркылуу металлдар менен куймалардын мех., физ. жанa хим. касиеттерин өзгөртүү.
Эгерде металлдьш же куйманын кристалл торчолору кандайдыр бир сырткы аракеттин (мис., чыңдоонун, сугаруунун, бир калыпта эмес ысытуунун же муздатуунун) натыйжасында деформацияланса Металл эскиртүү кубулушу пайда болот. Металл эскиртүү атомдун жылышына байланыштуу болгондуктан табигый Металл эскиртүү жай жүрөт да, бир топ жылдарга созулушу мүмкүн. Металл эскиртүү процессии тездетүү үчүн ысы­туу процесси колдонулуп, ысытууда атомдордун жылышы тездетилет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Металл физикасы
Металл физикасы— физиканын металлдардын түзүлүшү менен физ,- хим. касиеттерин изилдөөчү бөлүмү.
Металл физикасы — металл таануунун теориялык негизи; катуу нерселер жөнүндөгү илимдин бөлүгү. Металлдардьга негизги касиеттери 19-кылымда эле изилденген. Бирок ал касиеттердин табиятын атомдун түзүлүшү жөнүндөгү билим өркүндөмөйүнчө түшүнүү мүмкүн эмес.
1927—28-ж. В. Паули жанa А. Зом- мерфельд парамагниттик кабылданыш менен жылуулук сыйымдуулуктун «аномалиясын» электр заряды менен жылуулукту ташууга жанa спин парамагнитизмин жүзөгө ашырууга катышкан электрондордун саны аз болгондугу менен түшүндүргөн. Кадимки температурада «электрон газынын» не­гизги бөлүгү начарлаган абалда бо­лот да темп-ранын өзгөрүшү ага эч таасирин тийгизбейт. Бул түшүнүктөр металлдын азыркы мезгилдеги электрон теориясынын негизин түзгөн.
1930-ж. Л. Ландау металл диамагнетизми андагы электрондордун орбиталык кыймылда болушунан пан­да боло турганын аныктаган. Кристаллдагы дефектилер металл­дын дээрлик бардык касиетине таа- сирин тийгизет, Кристаллдагы дефектилер, Кристалл­дагы дислокация. Металлдын полиморфтук өзгөрүшү анын бардык физ. касиеттерин өзгөртөт. Жог. басым менен жог. маг­нит талаанын аракетинен пайда болгон полиморф модификациясын изилдөө — Металл физикасынын маанилүү багыты. Фа­за теориясы фазалык тең салмактуулукту, фазалык өтүүнү, о. эле гете­рофаз системасынын структурасын жанa касиеттерин караштырат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Кактус Медиа
Kaktus.media же Кактус Медиа — Кыргызстандын окурмандарына арналган, «Медиа Тренд» ЖЧКга таандык кабар сайты. 2017-жылы соттун чечиминин натыйжасында Zanoza сайты жабылгандан кийин уюшулган.
Сайт айына 1 миллиондон ашык окурманы бар өлкөдөгү алдыңкы онлайн медиалардын бири.
Тарых
Kaktus.media сайты 2017-жылы Zanoza.kg аттуу маалыматтык-мультимедиа порталынын ордуна пайда болгон. 2015-жылы Кыргызстандагы эң ири басылмалардын бири — «Вечерний Бишкектин» башчылары алмашкандан кийин редакциялык саясатты өзгөртүү жана штатты кемүү боюнча чечим кабыл алынган. «Вечерний Бишкектин» интернет редакциясынын мурдагы редактору Дина Маслова жана «Вечерний Бишкек» гезитинин башкы редактору Нарын Айып (Идинов) гезиттеги өзгөрүүлөрдү рейдерлик басып алуу деп атап, гезиттин мурдагы кызматкерлер командасы менен биригип, Zanoza.kg маалымат басылмасын негиздеген.
2017-жылдын мартында Zanoza порталы ал убактагы президент Атамбаевдин ар-намысына жана кадыр-баркына шек келтирди деп айыпталган. Соттор доо арыздарды канааттандырып, сайттын негиздөөчүлөрүн Атамбаевге келтирилген моралдык зыян үчүн ири сумма компенсация төлөп берүүгө милдеттендирген.
Бул окуя Human Rights Watch уюмунун 2018-жылдагы Дүйнөлүк баяндамасына Кыргызстанда сөз эркиндигинин начарлашына таасир эткен факторлордун бири катары киргизилген. Ошондой эле, «Чек арасыз кабарчылар» уюмунун маалыматы боюнча, маалымдоо каражаттарына каршы миллиондогон долларлык соттук териштирүүлөр Кыргызстандын 2018-жылы Дүйнөлүк басма сөз эркиндигинин индексинде тогуз позицияга төмөндөшүнө таасирин тийгизген.
Макеев Садырбек
Макеев Садырбек сүрөтчү-жасалгалоочу. 1954-ж. Кочкор районунун Ак-Талаа айылында төрөлгөн. Бишкектеги №3 техникалык окуу жайынын (1971), Сүрөтчүлөр окуу жайын карапа-скульптуралык бөлүмүн (1979) бүтүргөн. “Айнур”, “Сетунь” заводдорунда иштеген. 1979-жылдан сүрөтчүлөр фондусунда иштейт. Устачылык нусканы аталаш агасы Көбөлөв Асандан алган. Ал жүгөн куйушкан,камчы өрүп, боз үй көтөргөн уста болгон. Садырбектин атасы Макей да колунан көөрү төгүлгөн уста болуп,боз үйдүн жыгачын кармаган,ээр чапкан,ат жабдыктарына узанган. Садырбек майда бедиздерди шамоттон карападан,чоподон жасайт. Чапкылоо-согуу (чеканка) өнөрү менен аткарылган жети-өгүз курортунун кире беришиндеги, Оргочор айылынын эки башындагы скульптуралык композицияларынын балыкчы шаарынын спорт комплексин спор темасындагы  чекенкалар менен жасалгалаган. Кыргыздардын ичинен алгачкылардан болуп медаль жасоо (гальваникадан,бронзадан) темасына кайрылган. 1979-жылдан көптөгөн республикалык көргөзмөлөргө, кароо-сынактарга катышкан көргөзмө-дүкөндөргө иштери сатылып, сүрөтчүлөр музейине иштери экспонатталган. Сүрөтчүлөр союзунун мүчөсү (1992).
Кактус Медиа
Тарых
Бирок Zanoza.kg сайтына бөгөт коюу коркунучунан улам, 2017-жылдын 1-августунда Дина Маслова Kaktus.media аттуу жаңы маалыматтык порталын негиздеген. Анда редакциянын журналисттери эми көңүл ачуучу, агартуу форматына басым жасалаарын айтышкан.
Басылманын аудиториясы — өлкөнүн кыргыз тилдүү калкы. Порталдын кыргыз жана орус тилдеринде версиялары бар. Күнүмдүк рубрикалар: «Саясат», «Экономика», «Окуялар», «Шоу-бизнес», «Пайдалуу», «Окуялар», «Call-борбор».
Сын-пикирлер
2022-жылдын 27-январында Kaktus.media журналисттери Кыргыз-тажик чек арасындагы чыр-чатакты чагылдырып жатып, ASIA Plus аттуу тажик гезитинин макаласын редакциялык комментарийисиз, бирок булакка шилтеме берип, кайра басып чыгарган.
Кийинчерээк басылманын журналисттери материалды алып салып, ал жарыялоонун максаты Кыргызстандын коомуна тажик бийлигинин маалымат саясатын жана алар өз жарандары үчүн окуянын кандай версияларын берип жатканын көрсөтүү экенин түшүндүрүп, угармандардан кечирим сурашкан.
2022-жылдын 31-мартында прокуратура кылмыштын курамы жок болгондуктан кылмыш ишин токтоткон.
2022-жылдын 13-октябрында Бишкектеги «Азаттык» радиосунун редакциясынын жанында митинг өттү. Митингчилер Клооп, «Азаттык» жана Kaktus.media басылмаларын жабууну жана чет элдик агенттер боюнча мыйзамды кабыл алууну талап кылышты. Катышуучулардын көбү жүзүн жашырып, пикирлерин билдирүүдөн баш тартышкан. Нааразылык акциясын блогер жана активист Илимбек Исраилов координациялады. Ал бул басылмалар «өлкөдө батыш маданиятын жайылтып жатышат» деп билдирди. Митингден бир күн мурун Жогорку Кеңештин депутаты Дастан Бекешев өзүнүн Telegram-каналында депутат Надира Нарматова Kloop, «Aзаттык» жана Kaktus.media сыяктуу бир катар маалымдоо каражаттарын жабуу боюнча президентке жолдогон кайрылууга кол койдуруп жатканын билдирген.
Эртеси, 2022-жылдын 14-октябрында сөз эркиндиги үчүн жөө жүрүш уюштурулду. Ага депутаттын Кыргызстандагы көз карандысыз маалымдоо каражаттарын жабуу боюнча демилгесине каршы чыккан укук коргоочулар, активисттер жана журналисттер катышты.
2022-жылдын 28-октябрында Kaktus.media өлкөнүн башка басылмалары менен бирге массалык маалымдоо каражаттарына кысым көрсөтүүгө каршы масштабдуу маалыматтык кампанияга катышып, саат 09:00дөн 12:00гө чейин жаңылыктарды жарыялоону токтотуп, күн бою мамлекеттик органдардын пресс-релиздерин жарыялоодон баш тартууну жарыялады. Мындай жол менен журналисттер 26-октябрда Маданият министрлиги «Азаттыктын» сайтын эки айга жаап койгонуна байланыштуу «Азаттык» үналгысынын кыргыз кызматына колдоо көрсөтүштү.
2019-жылдын май айынын башында Казакстандын бийлиги Алматыдагы марафондо «Чындыктан качууга болбойт. Менин тандоом бар» деп жазылган плакатты жайган эки активисттин кармалуусу жөнүндө Kaktus.media макала чыгаргандан кийин Казакстанда сайтты жабышкан. Казакстандын Маалымат жана коммуникациялар министрлиги Kaktus.media сайтын бөгөттөлгөндөрдүн тизмесине кошкон эмес. Бирок, kazbt.com сайттарга кирүүнү көзөмөлдөө ресурсуна ылайык, кыргыз сайты жеткиликсиз болуп көрсөтүлгөн. 2022-жылга карата Казакстанда Kaktus.media сайты жеткиликтүү болууда.
Орусияда редакциянын сайты Роскомнадзордун буйругу боюнча 2021-жылдан бери бөгөттөлүүдө.
Башчылар
«ПроМедиа Плюс» КФ президенти, басылманын жетекчиси жана негиздөөчүсү Дина Маслова.
Башкы редактору Наталья Тимирбаева.
Сыйлыктар
Кактус Медиа журналисттери кесипкөй журналистика жаатындагы абройлуу сыйлыктарга ээ болуп келишет, анын ичинде:
«Умтулуу-2020» улуттук сыйлыгы:
«Умтулуу-2021» улуттук сыйлыгы:
Еттенбах (Жогорку Бавария)
Еттенбах (Жогорку Бавария) (Jettenbach (Oberbayern) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Мюльдорф (Инн) районуна кирет.
Макей уулу Токтогул
Макей уулу Токтогул — Кара уста жана таш чеккич. 1909-ж. Түп районундагы Тасма (Сухой-Хребет) айылында төрөлгөн.Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. Атасы Кадыр акеин кызынын зер себин камдаган зергер болот. Токтогул атасынан темирчиликти даана үйрөнүп, Жети-Өгүз районундагы Үгүт айыл чарба артелинин устаканасын уюштуруп узанат. Ал ат жабдыктарын жасоодо атадан калган, формасы башка усталардыкынан айырмаланган  куйма калыптары бар. Ага жезди, мисти, колону эритип жатак алдырат. Ал темир комуздун жаагын күмүштөн да,жезден да, кара темирден да тандай билет. Жаагы менен чорт чынбай турган кобулуна муңайым (жумшак), тили мене иймегине болоттун өтө курчун керектейт. Муну жасоодо ал аспаптын ондон ашуун түрүн колдонот. Уста өзүн темир комуз  аркылуу “так теке” ойното алат. Токтогул тегирмен, жаргылчак чегүүдө анын ташын жаткан жайынан тандайт. Ага узануусу башкалардан анча айрымаланбайт
'''Катышкан көргөзмөлөрү,кароо-сынактары жана алган сыйлыктары ''' 1979-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан конпартиясынын 50 жылдыгына карата “кол өнөрчүлөрдүн республикалык көргөзмөсү”.Аваздык аспабы үчүн ЭЖРКҮнүн 11 даражадагы диплому.
Тетенбюлль
Тетенбюлль (Tetenbüll) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Фризия районуна кирет.
Калкы - 625 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 36,48 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 54 135. Муниципалитеттин башчысы — Хеннинг Мөллер.
Коряк тили
Коряк тили, нымылан тили – коряктардын тили. Чукот-камчатка тил тобуна кирет. Чавчувен, парен, иткан, камен, апукин, палан жана карагин диалектилерине бөлүнөт. Коряк тили. – агглютинациялама тил. Коряк тилинин жазуусу адегенде латын (1931) тилинде түзүлүп, 1936 жылдан орус графикасына өткөн.
Гук мыйзамы
Гук мыйзамы — серпилгичтүү нерсенин чыңалган абалы менен деформациясынын байланышын туюнтуучу негизги мыйзам.
Норс Бэнд (Орегон)
Калкы - 9 695 киши. Болжолдуу аянты - 13.1 км². FIPS коду — 41-53000.
Гупталар
Гупталар — 4—6-кылымда Түндүк Индияны башкарган династия.
Магадхалык майда княздардан чыккан. Гупталар мамлекети 320—340-ж. ченде түзүлө баштан, 380—414-ж. ченде Түндүк Индияны бийлеген.
Гупталар жеринин түндүк-батыш бөлүгү 6-кылымда эфталиттердин бийлигинде болуп, андан 528-ж. ченде кутулат. Эфталиттерге каршы согуштан (калыбы, ички кризистен да) алсыраган Гупталар мамлекети 6-кылымда кулаган.
Гупталардын тушунда экономика, исккусство, адабият кыйла гулдөгөн.
Мэридел (Мэриленд)
Мэридел (Мэриленд) (Marydel) — Мэриленд штатынын Caroline округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 147 киши. Болжолдуу аянты - 0.2 км². FIPS коду — 24-51025.
Кушкуль (Аургазин району, Башкыртстан)
Кушкуль — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Михайл айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 85 киши. Почта индекси — 453455, ОКАТО коду — 80215834000.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Моррисон (Миссури)
Моррисон (Миссури) (Morrison) — Миссури штатынын Гасконэйд округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.2 км². FIPS коду — 29-50060.
Калкы
2010-жылы калкы 123 киши болгон.
Рингстэд (Айова)
Рингстэд (Айова) (Ringsted) — Айова штатынын Эммет округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.8 км². FIPS коду — 19-67170.
Калкы
2010-жылы калкы 436 киши болгон.
Бад-Фаллингбостель
Калкы - 11 404 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 63,15 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 58 008. Мэр — Райнер Шмук.
Бойстер
Бойстер (Beuster) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Калкы - 510 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 27,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 060. Муниципалитеттин башчысы — Забине Хиллер.
Зебра
Зебралар (Hippotigris ууруча), өзгөчө мүнөздүү кара-ак тилкелүү жүнү бар Африкалык жылкылар. Yч тирүү түрү бар: Грэби зебрасы, Байагы зебра жана тоо зебрасы. Сүт эмүүчүлөрдүн сыңар туяктуулар түркүмүнүн жылкылар (Equus) уруусундагы урууча. Дене узундугу 200-240 см (куйругу 47-57 см), жалына чейинки бийиктиги 120-140 см, салмагы 350 кг га жетет. Жалы кыска, куйругунун учу узун кылдуу. Баш сөөгүнүн түзүлүшү, көлөмү жана денесинин түсүн жараша 4 түрү (тоо зебрасы, бурчелла зебрасы, Грэви зебрасы жана квагга) бөлүнөт. Чыгыш, Борбор жана Түштүк Африкада үйүрү (10-30) менен жашайт. Өтө ылдам жүгүрөт. Өсүмдүк менен азыктанат. Жыл мезгилине жараша жем издеп, жер которуп жашайт. 1-1,5 жашында жыныстык жактан жетилет. Ургаачысы 346-390 күн көтөрүп, 1 же 2 кулун тууйт. Терисинин кооздугунан улам көп атылып, азайып кеткендиктен, коргоого алынып, тоо зебрасы менен Грэви зебрасы ТКЭСтин Кызыл китебине катталган, квагга жок кылынган. Аскания-Нова коругунда (Украина байырлаштырылган.
Косинус
Косинус (латынча cosinus, complementi sinus – синусту толуктагыч) – тригонометриялык функциялардын бири; белгилениши: cos, б. а. у= cosx, мында х — аргумент.
Поль Гоген
Эжен Анри Поль Гоген (1848, Париж – 1903, Антуона) – француз живописчи. 1870-жылдан өз алдынча сүрөт тарта баштаган. Г. алдынча сүрөт тарта баштаган. Г. чыгармаларынын адепки мезгили импрессионизм менен байланышкан. Кийинчерээк буржуазиялык цивилизациядан четтен, элдик чыгармаларга, Байыркы Грециянын, Байыркы Чыгыштын жана орто кылымдын искусствосуна кызыгат. Жалпыланган образдардын, кубулуштардын сырдуу мааниси издөө (“Үгүт-насыяттан кийинки көрүнүш”, 1888; “Сары Христос”, 1889) Г-дин программасын символизм менен жакындаштырып, аны жана ага кошулган сүрөтчүлөрдү жаңы сүрөт системасын (“синтетизмди”) түзүүгө алып келет. Ал көбүнчө форманы жалпылаштырууга жана жөнөкөйлөштүрүүгө (“Арлдеги кафе”, 1888) көңүл бурат. Г-дин сүрөт системасы Таити аралында (Океания) тарткан чыгармаларында андан ары өнүгөт (“Таитилик пасторалдар”, 1889; “Кечмелик”, 1901). Г-дин чыгармаларындагы түстүн эмоциялык жактан каныккандыгы, декорациялык жана монументтик негиздерди айкалыштыруу, образдардын маанилүүлүгү XX кылымдын башталышындагы көптөгөн сүрөтчүлөрдүн изденүүлөрүнө багыт берген. Г. скульптура, графика, керамика тармактарында да эмгектенген.
Косивцева Надежда Алексеевна
Косивцева Надежда Алексеевна (1913, Казакстан, Ак-Моло облусу, Новочеркас району, Астраханка айылы – 1986, Кыргыз Республикасын, Сокулук району, Төмөнкү-Чүй айылы) – кенаф өстүрүүчү, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1950). 1945-жылдан Сокулук районундагы «Төмөнкү-Чүй» совхозунда кенеп өстүрүчү звенонун башчысы. Анын звеносу кенептин ар гектарынан 94 цден түшүм алган. Ленин ордени менен сыйланган.
Гудрон
Гудрон — нефтиден бензин, керосин ж. б. май Фракцияларын бөлүп алгандан кийин калган кара түстөгү чайыр сымал масса.
Абанын, температурасынын, суунун таасиринен өзгөрбөйт. Гудрондун составында негизинен ири молекулалуу углеводороддор, асфальтендер, карбензер, карбоиддер болот. Гудрон жол курулуш жана изоляциялык материалдарды, битумдарды, майлоочу майларды заярдоодо, айрымдары крекинг, деструктивдүү гидрогеиизапия, кокстоо методдору менен иштетилип, бензин, дизель майларын алуу үчүн пайдаланылат.
Зебу
Зебу (Bos indicus, Bos africanus жана Zebu) — өркөчтүү бодо. Түпкү теги боюнча уйга жакын; Индия, Африка, Америкада, Чыгышта, Балкан жаңы аймагындагы жана КМШ (Азербайжанда, Борбор Азияда) өлкөлөрүндө негизинен унаа катары жана эт алуу максатында асыралат. Өркөчү бийик, салмагы 5-8 кг. Башы кичине, моюну кыска, жоон. Өңү карала, сарала, күрөң жана башка зебунун инегинин салмагы 250-270 кг (айрымдары 450-550 кг), букасыныкы 300-350 кг (кээ бири 1000 кг). Эти уйдун этинен эч айырмаланбайт. Жылына 900-1300 кг сүт саалат.
Мурадым (Аургазин району, Башкыртстан)
Мурадым — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Михайл айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 849 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Гудзон кысыгы
Гудзон кысыгы — Түндүк Американын түндүк-чыгыш жээгинде, Лабрадор ж. а. жана Баффин жери аралынын ортосунда.
Муратова Касиет
Муратова Касиет куракчы жана саймачы. 1913-ж. Баткен районундагы Рават айылында төрөлгөн. Касиет балыш,жаздыкты “илме дос” саймасы аркылуу сайып, ага куракчылыкты эриш-аркак пайдаланат. Узга тигүү машинасына караганда ийне менен кездемелерди кыюсу жеңилдей,нарктуулдай туюлат. Ал буюм кечелеринин жердигине ак сурп мене ийласты тандайт. Мындан сырткары кочкул кызыл,ачык кызыл ыйластан “колтук”, “маңгыз жана “көз” салат. Бул элдик куракчылыктын көчөттөрүнөн сырткары Касиеттин “кунаба курагы” (“тажатма курагы”), “айырма курагы”, “бөрү көз курагы”, “турна курагы”, “тогуз дөбөлө көчөтү”, “допу дөбөлө көчөтү”, “жылдызча көчөтү” кошумча кооздук катары түшөт. Мында төрт табакча бир үйдү түзөт да, майда курактар жээк көчөту катары милдет аткарат. Катышкан көргөзмөлөрү,кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж.СССРдин 60 жылдыгына карата “көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык 1 кароо сынагы”.Сайма, курак буюмдары үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министирлер Советинин Ардак грамотасы; 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата “элдик чеберлердин көркөм уюмдарынын республикалык 11 кароо сынагы”, курак балыштары үчүн Кыргызстан КП  БКнын жана Кыргыз ССР министирлер советинин  грамотасы.
Гудзон кысыгы
Гудзон бөлүгүн Атлантика океаны менен туташтырып турат. Уз. 800 км ге жакын, туурасы 115—240 км. Тереңд. 200—600 м. Жылына 8 айга жакын калкыма муздар жатат.
Гиббон (Миннесота)
Гиббон (Миннесота) (Gibbon) — Миннесота штатынын Sibley округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 772 киши. Болжолдуу аянты - 2.3 км². FIPS коду — 27-23678.
Чоң Наужи
Чоң Наужи — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Аше дарыясынын оң жээгинен 16 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Франсиско Гойя
Франсиско Хосе де Гойя-и-Лусьентес (1746, Фуэндетодос, Сарагосага жакын – 1828, Бордо) – испан живописчиси жана гравёру. 1760-ж. Сарагоса шаарында Х. Лусан-и-Мартинестен окуган. 1773-ж. Мадриддеги Ф. Байонун өнөрканасында иштейт. 1776–80 жана 1786–91-ж. дубалга жабыштырылуучу кагаздарды чыгара турган королдук ишкана үчүн 60тан ашык панно жасайт. Г. бул чыгармаларында (“Идиш сатуучу”, “Мадрид базары”, 1778, “Жараланган ташчы”, 1786-ж. б.) ошол учурда испан искусствосуна күчтүү таасир тийгизген барокконун ыксыз салтанаттуу жана классицизмдин кургак салттарына демократизм духун каршы коёт. 1780-жылдардан тартып чебер портретчи катары таанылат. Г. 1785-ж. Мадрид сүрөт академиясына вице-директор, ал эми 1795-жылдан ошол академияда живопись бөлүмүнө директор. 1786-жылдан тартып королдун сарайында иштейт. Бул мезгилде Г. графикага өзгөчө кызыга баштайт. 1790–1800-ж. Г-нын портрет искусствосунун бийик чокусуна жеткен мезгили болот: “Капричос” (1797–98), “Согуш кырсыктары” (1810–20) деген атактуу офорттор сериясын жаратат. Мунун биринчисинде испан коомунун саясый жана нравалык негиздерин ашкерелесе, экинчисинде наполеондук баскынчыларга каршы күрөшүп жаткан испан элинин тагдыры философиялык жактан чагылдырылган.
Бок (Альтмарк)
Бок (Альтмарк) (Boock (Altmark)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.