cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Монета
Монета – белгилүү бир формада металлдан (алтын, күмүш, жез) жана башкалар. материалдан жасалган акча белгиси (тыйын). Ал жүгүртүү жана төлөө каражаты катары колдонулат. мененын өңү жана арткы бети, тегерек кыры болот. Бетине аты, чыгарылган жылы, тиешелүү шаардын, мамлекеттин наамы, оймо-чийме сүрөт түшүрүлөт. мененын алдынкы жагы аверс жана арткысы реверс деп аталат. Болжол менен биздин заманга чейинки 685-жылы Лидия мамлекетинде (Ардиз падышасы учурунда) алтын же күмүш М-лар пайда болгон. Анын бир бетине проба коюлуп, экинчисине ассирия арстанынын келбети түшүрүлгөн. Кийинчерээк акча-товар мамилелери менен сооданын өнүгүшүнө байланыштуу. Монета Грекия, Байыркы Рим, Индия, Кытай жана башка өлкөлөрдө кеңири тараган. Кыргызстанда алгачкы монета коллекциялык түрдө 100 сомдук номиналда алтын жана 10 сомдук номиналда күмүштөн жасалып, 1995-жылы 11-августта «Улуу Жибек жолу» эстелик коллекциялык монетасы (2011). Сүрөтчү-дизайнерлер: Сагымбаев М. К., Турумбеков К. Э. «Манас» эпосунун 1000 жылдыгына арналып чыгарылган. Ошондой эле Ош шаарынын 3000 жылдыгына, Курманжан датканын 200 жылдык мааракесине, Улуу жибек жолу, Чыңгыз Айтматовдун элесине, анын чыгармаларына арналган жана башкалар. коллекциялык монеталар латун жана никелден жасалган. Коллекциялык монеталарда негизинен архитектуралык эстеликтер, Кыргызстандын жаратылыш дүйнөсү чагылдырылган. Ч. Айтматовдун чыгармаларына арналган жогорку чеберчиликтеги монеталар топтому Санкт-Петербург шаарында өткөрүлгөн эл аралык сынакта «БИБЛИО-ГЛОБУС» Соода үйүнүн ардак дипломуна (2010), «Улуу жибек жолу» монетасы Берлинде «Жылдын мыкты монетасы» сынагынын лауреаты (2013) болгон. менены иштеп чыгуу жана чыгаруу – КР улуттук банкынын негизги милдети.
Линкольн кою
Линкольн кою - эт - жүн багытындагы чала уяң жүндүү порода.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Келечекке кайтуу
"Келечекке кайтуу" (Back to the Future, Назад в будущее) − 1985-жылы Роберт Земекис тарткан америкалык фантастикалык жоруктуу комедия. Сценарийин Земекис жана Боб Гейл жазган. Тасмада Майкл Жей Фокс Марти Макфлайдын ролун аткарат. Марти азыркы жашоосунан 1955-жылга келечектеги ата-энеси мектеп окуучусу кезине кайтып барат да, апасы аны жактырып калат. Кристофер Ллойд Мартинин досу Др. Эммет, башкача айтканда Док Браунду ойнойт да, Мартиге өтмүштө кеткен катаны оңдоп, анын келечектеги ата-энесинин бири-бирин жактыруусуна жардам берет. Марти жана Док 1985-жылга кайтуунун жолун табыш керек.
Вөльферсхайм
Вөльферсхайм (Wölfersheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Дармштадт административдик округуна карайт. Веттерау районуна кирет.
Калкы - 9783 киши(2013-ж.). . Аянты - 43,15 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 40 024. Муниципалитеттин башчысы — Rouven Kötter.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Мөмбрис
Мөмбрис (Mömbris) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Ашаффенбург районуна кирет.
Калкы - 12100 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 35,92 км. Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 71 143. Муниципалитеттин башчысы — Феликс Виссель.
Фаза модуляциясы
Фаза модуляциясы – берүүчү сигнал алып жүрүүчү жогорку жыштыктагы термелүүлөрдүн фазасын башкарган термелүү модуляциясынын бир түрү.
Эгерде модуляциялануучу сигнал синусоида түрүндө болсо, Фаза модуляциясы жана жыштык модуляциясында сигналдардын спектри жана формасы дал келишет. Модуляциялануучу сигналдардын формасы татаал болгондо алардын айырмасы билине баштайт.
Гётит
Гётит (немец акыны И. В. Гётенин ысмынан) темирдин суулуу кычкылдарынын тобундагы минерал. Химиялык формуласы FеООH. Ромб сингониясында кристаллданат.
Оригиналдуулук
Оригиналдуулук – өз алдынча болуу, чыгармачылыкта башка бирөөлөрдү ээрчибөө. Мурдагы жазуучунун «туткунунан» чыгуу.
Дитерсдорф (Түштүк Гарц)
Дитерсдорф (Түштүк Гарц) (Dietersdorf (Südharz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зангерхаузен районуна кирет.
Калкы - 268 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 16,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 115. Муниципалитеттин башчысы — Франк Шрадер.
Грэшам (Небраска)
Грэшам (Небраска) (Gresham) — Небраска штатынын Йорк округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 270 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 31-20225.
Арболес (Колорадо)
Арболес (Колорадо) (Arboles) — Колорадо штатынын Арчулета округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 280 киши. Болжолдуу аянты - 13.8 км². FIPS коду — 08-02905.
Херфорст
Херфорст (Herforst) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 1157 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 050. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Фабер.
Травление –
Травление – тереңдетилген гравюрада жана көркөм литографияда графиканын каалаган чыгармасын басылмада алуу максатында литографиялык ташты, металл пластикасын, тактаны кайра иштетүү. Иш аткарылып жаткан учурда Т. гравюра үчүн эң узак жана өтө маанилүү баскыч болуп эсептелет. Эреже катары, сүрөтчү мурда даярдап алган тактаны бир нече жолу кислотага малып кайра алат; мунун негизинде тактанын үстүңкү бетинде басылганда из калтыруучу майда чуңкурлар, тегиз эместиктер пайда болот, к. Тереңдетилген гравюра макаласын. Т-нын конкреттүү натыйжалары негизинен тереңдетилген гравюранын өзүнүн техникалык ыкмаларына көз каранды, (к. офорт, Акватинта, Жумшак лак, Карандаш манерасы, Резерваж, Лавис, Күкүрт, Түс макалаларын. Сүрөтчү Т. процессин кислотага туруктуу лак менен жетиштүү иштетилген деталдарды кыруу жолу менен башкарып турат жана сыноочу басылыштар менен иштин жүрүшүн текшере алат. Гравюралык тактадан айырмаланып, Т. литографиялык таштын үстүндө көзгө көрүнөрлүк өзгөрүүлөрдү калтырбайт, к. Литография макаласын.
Стереоэффект
Стереоэффект (стерео жана лат. effectus - натыйжа) - объектинин перспективалуу эки тегиз сүрөттөлүшүнүн мөйкиндиктүү кабыл алынышы. Стереоэффект төмөнкү негизги шарттар сакталганда алынат: көздүн ар бири бирден сүрөттөлүш кабыл алса; козго көрүнгөн сүрөттөлүш нурлары салыштырмалуу түрдө кесилишине турса; сүрөттөлүш масштабдарынын ар түрдүүлүгү 16%тен апшаса. Стереоэффекттин туз, тескери, нолдук деген турлору бар. Туз Стереоэффект объекттин мейкиндиктеш чыныгы абалына дал келет да, он сүрөттөлүш - он, сол сүрөттөлүш - сол көз менен Караганда пайда болот. Сүрөттөлүштөрдүн орундарынып алмашылышы тескери 90°ка айланылышы нолдук Стереоэффекти түзөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Фазометр
Фазометр – эки электрдик термелүүнүн фазаларынын айырмасын же электр тизмегиндеги ток күчүнүн күчтүү маанилеринде кубаттуулук коэффициентин өлчөөчү курал.
Ал энергетикада, электр техникада, радиотехникада, о. эле өлчөөчү системанын курамдык бөлүгү катарында радио-навигацияда, радиотелеметрияда, буюмдардын өлчөмдөрүн көзөмөлдөөдө ж. б. колдонулат.
Жөнөкөй Фазометрдин негизги бөлүгү – логометр, анын рамкасы электр схема-сына туташтырылып, электр термелүү-лөрүнүн фазаларынын жылышына карата куралдын кыймылдуу бөлүгүнүн кыйшаюусун камсыз кылат. Электр өлчөгүч Фазометрдин көрсөтүүсү электр термелүүлөрүнүн жыштыгына көзкаранды.
Линогравюра
Линогравюра (линолеум жанa гра­вюра дегенден) — линолеум же ага окшош полимердик-пластикалык материалга түшүрүлгөн томпок гравю­ра.
20-кылымдын башында пайда болгон. Линогравюранын өзгөчөлөнгөн сапаттары, б. а. көркөм тилинин таамайлыгы, ак менен каранын ачык контрастта турушу, материалдын сапатына ылайык иштелген ийкемдүү живопистик штрих ж. б. басма графикасынын көп чеберлеринин көңүлүн бурду.
Мис., Линогравюрага П. Пикассо (Франция), Э. Паккард (АКШ), П. Нильсен (Дания), В. Д. Фалилеев, В. А. Фаворский (СССР) ж. б. кайрылышкан. Кыргызстанда Линогравюрада Л. А. Ильина, А
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Бирленбах
Бирленбах (Birlenbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Лан районуна кирет.
Калкы - 1530 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,04 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 014. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Хөрле.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Хайавата (Айова)
Хайавата (Айова) (Hiawatha) — Айова штатынын Линн округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 11 км². FIPS коду — 19-35940.
Калкы
2010-жылы калкы 7024 киши болгон.
Мак Граз (Миннесота)
Мак Граз (Миннесота) (McGrath) — Миннесота штатынын Aitkin округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 80 киши. Болжолдуу аянты - 1.0 км². FIPS коду — 27-38996.
Монетаризм
Монетаризм – мамлекеттик чарбалык башкаруудагы практикалык концепция жана экономикалык теория. 1970-жылдардын ортосунда кулач жайган. Анда жүгүртүүдөгү акча санына жана акча-товар массасынын байланышына негизги маани берилет. Монетаризмдин пайда болушуна инфляциянын дээрлик дүйнө жүзү боюнча күч алышы себеп болгон. Негиздөөчүсү америкалык экономист М. Фридмен. Монетаризм алгач акча жүгүртүү теориясы катары каралса, кийинчерээк монетаризм Фридмен акчанын макроэкономикага таасир берүү механизмдерин иштеп чыккандан кийин, экономикалыксаясаттын өзөгү болгон. Монетаризмдин жактоочулары экономикага таасир этүүнүн негизги ыкмасы катары эмиссияны жөнгө салууну, улуттук акча бирдигинин валюта курсун, кредит процентин, салык ченин, бажы тарифин эсептешет.
Сага-Юнко
Сага-Юнко — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ярей-Яга дарыясынын сол жээгинен 10 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 34 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Факель разряды
Факель разряды – токту жана жыштыкты (>106Гц) чоңойтууда жогорку жыштыктуу таажы разрядында пайда болот.
Огаден
Огаден же Батыш Сомали (амх. ኦጋዴን, Ogaden ) — Эфиопиянын чыгышындагы Сомалиликтер жашаган жана 1970-жылдары Эфиопия менен Сомалинин ортосунда талаштуу болгон аймак. Администрациялык жактан ал Сомалинин заманбап Эфиопия аймагына туура келет. Аянты болжол менен 200 000 км², Жибути, Кения жана Сомали. Райондун борбору Жижига шаары. Огаден - Эфиопиянын бийик тоолуу бөлүгүндөгү плато.
Факель разряды
Басымдын Р≥1 атмосфера маанисинде Факель разрядынын формасы шамдын жалынынын формасына жакын келет. Басымдын азайышы менен факель бир калыптагы диффузия жаркырагына айланат. Факель разряды таажы разряды сыяктуу эле электроддордун учтарында, ичке зымдарда ж.б. оңой жанат.
Огаден
Тарыхы
1977 жылы аймакта Огаден согушу башталган, ошондо Огаден тарыхый аймагында жашаган Сомалиликтер Батыш Сомали Эркин Фронтун түзүп, диверсанттык согушту баштаган.
Климат
Огаден платосунун деңиз деңгээлинен бийиктиги: түндүк-батышта 1500 метр, түштүк чек арасын бойлой, бийиктиги 300 метрге төмөндөйт. 1400дөн 1600 метрге чейинки бийиктиктеги Огаден аймактары жарым кургакчыл болуп мүнөздөлөт, жылына 500-600 мм жаан-чачын жаайт. Огаден калган көбүрөөк типтүү жаан 350 мм же андан аз болот. Ландшафтты чытырман бадалдардан, токойлуу шалбаалардан жана адырлардан түзөт. Акыркы жылдары Огаденде жаан-чачындын азайышы байкалды, бул өз кезегинде негизги кургакчылыктардын санынын көбөйүшүнө алып келет: эң кургак учур 1984, 1985, 1994, 1999 жана 2000-жылдары болгон. Огадендик малчылардын айтымында, алар малынын жалпы санынын 70-90%ке жакынын жоготушкан.
Бильцингслебен
Бильцингслебен (Bilzingsleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Зөммерда районуна кирет.
Калкы - 740 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 16.79 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 68 004. Муниципалитеттин башчысы — Маттиас Бог.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Эберфинг
Эберфинг (Eberfing) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Вайльхайм-Шонгау районуна кирет.
Калкы - 1333 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 25,93 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 9 1 90 120. Муниципалитеттин башчысы — Георг Лайс юн..
Файр Гроув (Миссури)
Файр Гроув (Миссури) (Fair Grove) — Миссури штатынын Грин округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 8.0 км². FIPS коду — 29-23338.
Калкы
2010-жылы калкы 1411 киши болгон.
Ирланд тили
Ирланд тили – ирланддардын тили. Ирландия мамлекетинин расмий эки тилинин бири. Улуу Британияда, Түндүк Ирландияга да таралган. Кельт тилдеринин гойдель тобуна кирет. Жазмасы латын алфавитинин негизинде (7-кылым.). Ирланд тили тарыхы төрт мезгилге бөлүнөт: 1) байыркы, башкача айтканда огам мезгилине (4-кылымда башталган) огам жазуусу менен жазылган байыркы ирланд жазуу эстеликтери таандык; 2) байыркы ирланд мезгилинде (6-кылымдын ортосунан, 5-кылымдын аягы – 6-кылымдын башында түзүлгөн латын графикасынын негизиндеги жазуу пайдаланылган; 3) ортоңку ирланд (11-кылымдан баштап), мезгилинде байыркы ирланд жазуу эстеликтери менен катар көптөгөн адабий эстеликтер жаралган. 4) жаңы ирланд мезгили (13-кылымдан башталган). Ирланд тилинин мунстер, коннахт, ольстер, лейнстер (20-кылымдын башында эле жоголуп кеткен) деген 4 диалекти белгилүү.
Трагедиялуулук –
Трагедиялуулук – көркөм искусстводо – карама-каршы күчтөр, кумарга берилгендик, идеяларды алып жүрүүчү каармандардын келишпес конфликттерин сүрөттөө; эки тараптын бир жагынын каарманынын өлүмү менен аяктаган, алардын курч көрү­нүшүн чагылдыруу. Көркөм сүрөт искусствосунда Т-ка К. Брюлловдун «Пергам алптарынын» чоң фризи, «Помпеинин акыркы күнү», В. Суриковдун «Аткычтарды дарга асуудагы таң» картиналары мисал болот. Көп учурда трагедиялык конфликт социалдык карама-каршылыктардын негизинде пайда болот; анын башаты болуп бири-бирине кас таптардын кагылышуусу, аскердик кагылышуулар, инсан менен коомдун үстөмдүк кылган күчтөрүнүн теңсиз көрүшү эсептелет. Т. түшүнүгүн антик драматургдары киргизишкен, алардын чыгармаларында сөзсүз болуучу трагедиялык идея сокур тагдыр, ырайымсыз жазмыш түрүндө сүрөттөлгөн. Марксисттик эстетика трагедиялык конфликтти белгилүү бир тарыхый мыйзам ченемдүүлүктөрдүн натыйжасы катары карайт, ал эми каармандын өлүмү, эгерде ал жасаган иш туура болуп, өзүнүн тарыхый мааниси белгилүү бир коомдук күчтөр үчүн типтүүлүгүн жоготпой, адамдардын тилектештигин чакырса гана ал трагедиялуу болуп кабыл алынат. Трагедиялык каарман эң алдыңкы коомдук тенденцияларды алып жүрүүчү да боло алат; бир учурда анын өлүмү ага кас күчтөрдүн утурумдук убактылуу жеңишин көрсөтөт. Коркунучтуу, өтө таасир калтырган окуяны, коомдук же жеке катастрофаны, адамдын азап чегүүсүн сүрөттөө да Т. деп аталат. (мисалы, Микеланджелонун «Кулдары»).
Коргондөбө
Коргондөбө — Анжиян облусунун Коргондөбө районуна караштуу шаар ( 1976 -жылдан), райондун борбору. Шахрихансай менен Анжиянсайдын ортосунда жайгашкан. Транспорттук жол станциясы (Савай). Анжыян шаарынан 41 км. Коргондөбөнун аймагынан республикалык маанидеги автомобиль жолу өткөн. Калкы - 28300 киши (2005). Пахта тазалоочу завод, байпак фабрикасы, текстиль фабрикасынын филиалы, нан комбинаты, Ташкенттеги прибор заводунун филиалы, автомобиль заводдору, МТП. дыйкан базары, курулуш уюмдары, кичи жана орто бизнес ишканалары, «Эл-жихоз» сервистик биргелешкен ишканасы бар. Жалпы билим берүүчү, балдардын музыкалык жана спорттук мектептери, 3 кесиптик-техникалык окуу жайы, райондук борбордук китепкана жана анын филиалдары, клубдук мекемелер, маданият борбору, маданият жана эс алуу багы. Эстутум мейкиндиги бар. Спорт комплекси, стадион жана башка спорттук объектилер иштейт. Райондук борбордук оорукана, төрөт комплекси, поликлиника, жүк ташуучу унаалар жана башка медициналык мекемелер калкка кызмат көрсөтөт. Коргондөбөдөн Ташкент, Анжиян шаарларына автобустар жана маршруттук таксилер каттайт.
Линолеум
Линолеум (лат. linum — кендир, кездеме жанa oleum — май) — үйдүн бөлмөлөрүнүн таманына төшөөгө арналган түрмөктөлгөн полимердүү ма­териал.
Ал бир же эки катмардан турат. Эки катмардуунун үстү пластмассадан, асты бышык кездемеден же атайын картондон ж. б. жасалат. Линолеум катмарларына жараша ичтелген жанa жалаңкат болуп бөлүнөт. Ичтел­ген Линолеумдин астыңкы катмарына баш­ка материал жайгаштырылат. Жалаңкат Линолеум бир гана катмардан турат (мис., релин).
Дескриптивдик тил илими
Дескриптивдик тил илими (лат. descriptivus - сыпаттама) - структурализмдин 20-кылымдын 30-50-жылдарында америка тил илиминде пайда болгон бир багыты.
Тилди изилдөө ыкмалары структуралык принципке негизделген. Изилдөө методунун айрым жактары боюнча глоссематикага жакындашкандыгына карабастан өзунө таандык өзгөчөлүктөрдүн болушу өз алдынча багыт экендигин билдирет.
Структуралисттик башка багыттардан изилдоо методунун так иштелген системасы аркылуу айырмаланат. Дескриптивдик тил илими амер. индеецтердин тилин изилдөөдөгү практикалык талаптан келип чыккан. Кийин англис, инди-европа, түрк жана семит тилдерин изилдоодо өзүнүн методунун практикалык багытын сактоо максатында тилди окутуунун методу менен тыгыз байланыш жасаган.
Дескриптивдик тил илиминин принциптеринин өнүгүшү бир нече этапка бөлүнөт. Дескриптивдик тил илими тилдин структурасынын формалдык элементтерин сыпаттап, дистрибуцияны негизге алат. Натыйжада Дескриптивдик тил илими тыбыштын комплексин тилге барабар коёт да, анын маанисии эске албайт.
Дескриптивдик тил илиминин методу тилдин тыбыштык системасын изилдөөдө кенири колдонулат.
Ориентация (математикада)
Ориентация (математикада) (фр. оrientation, сөзмө-сөз – чыгышка багыт алуу, лат. oriens – чыгыш) математикада – түз сызыкта же ар кандай геометриялык фигураларда кыймылдуу чекиттин кыймыл багыты жөнүндөгү түшүнүк. Түз сызыкта (сан огунда) чекит эки карама-каршы багыт боюнча, белгиленген чекиттен (координата башталмасынан) оң же сол жакты көздөй жылат. Демек, берилген түз сызык (сан огу) ориентацияланган болот. Ал чекит оң жакка жылса – оң, сол жакка жылуусу – терс ориентацияланат. Тегиздиктеги туюк ийри сызыктын ориентациясы катары өзгөрмөлүү чекиттин аны айлануу багыты алынат. Туюк ийри сызык өзүн өзү кеспестен, тегиздиктин чектүү бөлүгүн курчайт. Эгерде өзгөрмө чекит туюк ийри сызыкта саат жебесинин багытына карама-каршы багытта айланса же тегиздиктин чектүү бөлүгү сол жагында болсо, анда ийри сызык оң ориентацияланган, ал эми өзгөрмө чекит туюк ийри сызыкты саат жебесинин багыты боюнча айланса же тегиздиктин чектелген бөлүгү оң жагында болсо, ал терс ориентацияланган болот. Ориентация түшүнүгү тегиздикте жайгашкан жалпак фигуранын аянтын эсептөөдө, математикалык физиканын четки маселелерин чыгарууда колдонулат.
Линц
Линц — Австриядагы порт шаар.
Мониезиоз
Мониезиоз (Monieziosis), түйнөк – кепшөөчү малдын (уй, кой, эчки, төө жана башкалар) инвазиялуу ылаңы. Ылаңды тасма мите курттар – Moniezia expansa(уз. 1–5 м) жана Moniezia benedeni (уз. 1-4 м) пайда кылат. Булар ичегинин ички бетине жабышып алып, мителик кылышат. Бир эле куртта аталык жана энелик урук бездери болот. Ылаң мониезиоз таратуучу гельминт жумурткалары бар кенелерди мал чөп-чар менен кошо жеп алганда пайда болот. Айрыкча жаш козулар көп ылаңдайт. Кыргыздар бул ылаңды түйнөк деп аташат. Ылаңдаган мал чычкактайт, жакшы оттобойт, арыктай баштайт, ичи көбөт, дене-бою тырышып, баса албайт. Дарылоо: малдын жашына жараша көк таштын суудагы 1%түү эритиндисин (1-1,5 айлык козуларга 1520 мл, 5-6 айлык козуларга 40-45 мл жана чоң койлорго 80-100 мл) берүү, о. эле фенесал жана мышьяктын калай кычкылы кенири колдонулат.
Десикация
Десикация - өсүмдүктү жыйноо алдында кургатуу.
Мында өсүмдүктүн бышышы тездетилип, машина менен жыйноо женилдейт. Десикация хим. зат - десиканттар менен жургүзүлүп, кобүнчө пахтачылыкта кецири колдонулат. Десикация гозо чанагы 60-70% ачылганда жүргүзүлсө, пахтага (буласына) зыян келтирбейт. Ал буурчак, люпин, кант кызылча, күрүч, буудай ж. б. өсүмдүктөргө да пайдаланылууда.
Дитриксдорф
Дитриксдорф (Dietrichsdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Виттенберг районуна кирет.
Калкы - 243 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 10,62 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 91 070. Муниципалитеттин башчысы — Ингрид Зекора.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Грасберг
Грасберг (Grasberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Остерхольц районуна кирет.
Калкы - 7595 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 55,54 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 56 002. Муниципалитеттин башчысы — Марион Шорфман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 17 шаардык районго бөлүнөт.
Ахунбабаев
Ахунбабаев — Өзбекстандын Анжиян облусунун Коргондөбө районундагы айыл.
Традициялар
Традициялар (латынча traditio – берүү) – көркөм искусстводо – заманбап көркөм искусствонун алдында турган милдеттерди аткарууда кабыл алынып колдонулуучу өткөн замандын жетишкендиктери. Т-ды сактоо мурунку мектептердин бийик көркөм формалары менен реалисттик ыкмаларын окуп үйрөнүү жана алардын ишин улантуу үчүн керек. Бул үчүн өткөн замандын көркөм искусствосунун мыкты, жашоого жөндөмдүү, демографиялык элементтерин аң-сезимдүү, сын көз караш менен тандап алуу жана аларды тике кайталап көчүрүү эмес, азыркы мезгилдин талаптарына ылайык чыгармачыл өнүгүшү эң зарыл шарт болуп эсептелет. Эски үлгүлөрдү ойлонбой сокур ээрчүү көркөм искусствону турмуштан алыстаткан начар тардициялуулукка алып келет. Алар антик көркөм искусствосун өзгөрбөс, туруктуу догма катары кабыл алышкан. Башка жагынан Т-ды баалабоо жана тар максаттагы «новаторлукту» талап кылуу көркөм өнөрдү жок кылууга багытталган көркөм нигилизмдин калдыгы болуп эсептелет, себеби көркөм искусство тарыхый тамыр – негиздеринен ажырап өнүгө албайт. Чыныгы прогрессивдүү жаңычылдык көркөм мураска аяр мамиле кылуунун, Т-ды терең жана сын көз караш менен кабыл алуунун негизинде ишке ашырылат.
Казанка (Балтачев району, Башкыртстан)
Казанка — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Кундашлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 20 киши. Почта индекси — 452996, ОКАТО коду — 80208813002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Фарадей эффектиси
Фарадей эффектиси – магнит-оптикасынын эффектилеринин бири.
Ушинтип, жалпы учурда магниттелген затты жалаң эле сынуу көрсөткүч менен мүнөздөөгө болбой тургандыгы Фарадей эффектисинен айкын болду.
Фарадей эффектисинен магнит талаасынын чыңалыш векторунун мүнөздүү өзгөчөлүккө ээ экендиги ачык билинди. Табигый оптикалык активдүүлүктөн айырмаланып, Фарадей эффектиси, поляризация тегиздигинин бурулуу бурчунун белгиси, жарыктын талааны бойлото же ага каршы таралышына көзкаранды эмес. Ошондуктан магнит талаасына жайланышкан чөйрө аркылуу жарык бир нече жолу өткөндө, поляризация тегиздигинин бурулуу бурчу ошончо эсе көбөйөт. Фарадей эффектисинин бул өзгөчөлүгү, өз ара эмес деп аталган оптикалык жана радио микротолкундук түзүлүштөрдү конструкциялоодо колдонулат.
Херхвайлер
Херхвайлер (Herchweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кузель районуна кирет.
Калкы - 560 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,85 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 36 039. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Вайрих.
Вөльштадт
Вөльштадт (Wöllstadt) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Дармштадт административдик округуна карайт. Веттерау районуна кирет.
Калкы - 6153 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,38 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 40 025. Муниципалитеттин башчысы — Альфонс Гөц.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Ферма принциби
Ферма принциби – жарыктын бир тектүү эмес чөйрөдөгү жолун аныктай турган принцип.
1679-ж. фр. математиги жана физиги П.Ферма ачкан. Ферма принциби мындай айтылат: жарык нуру минималдуу убакыт жумшала турган жол менен таркалат. Ферма принциби геометриялык оптиканын негизги принциби, толкун оптикасында жарыктын дифракциясын эске албаган учурда гана колдонулат.
Мак Грэгор (Миннесота)
Мак Грэгор (Миннесота) (McGregor) — Миннесота штатынын Aitkin округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 391 киши. Болжолдуу аянты - 5.4 км². FIPS коду — 27-39014.
Ирокездер
Ирокездер, ирэкуой, ирокуа – 1) АКШ (Нью-Йорк жана Оклахома штаттары) жана Канадада (Онтарио жана Квебек провинциялары) жашаган индей элдеринин тобу; 2) Ирокездер (өздөрүн ходеносауни деп аташат) АКШ (Нью-Йорк жана Оклахома штаттары) жана Канадада (Онтарио жана Квебек провинциялары) жашаган индей урууларынын тобу. Жалпы саны АКШда 353, 8 миң (2000), ал эми Канадада 49,7 миң киши (2000). Ирокез, ошондой эле англис тилинде сүйлөшөт. Ирокездер христиан (протестанттар, католиктер) динин тутканы менен көпчүлүгү табигый күчтөргө сыйынышат. Алар дыйканчылык жана аңчылык менен кесиптенишкен. Байыркы убакта энелик-уруулук коомдук түзүлүштө жашашкан. 15–16-кылымдарда ирокездердин уруулар (сенека, каюга, онондага, онейда, могауки) союзу түзүлгөн. Союз Европа мамлекеттеринин Түндүк Америкага үстөмдүк орнотуу үчүн жүргүзгөн колониялык согуштарында (17–18-кылым) зор роль ойногон. 18-кылымдын аягында союз АКШ аскерлери тарабынан талкаланып, ирокездер АКШ жана Канадага резервацияларга көчүрүлгөн. Учурда ирокездер айыл чарба, курулуш жана өнөр жайында иштешет. Ирокездерде аялдар бийик статуска ээ, туугандашуу энелик тарап боюнча аныкталат. 1971-ж. Канадада ирокездер ассоциациясы түзүлгөн.
Мон-кхмер тилдери
Мон-кхмер тилдери – Инди-кытай жарым аралына, Түштүк Кытайга, Түндүк-Чыгыш Индияга жана Никобар аралына таралган тектеш тилдер. Мон-кхмер тилдери чыгыш (кхмер тили – Камбоджанын мамлекеттик тили, мон, поар, тьонг, стиенг, мнонг, срэ жана башка тилдер), түндүк-чыгыш (палаунг, ва, кава, лава, рианг жана башкалар), түндүк-батыш (кхаси тили), түштүк-батыш (көп диалектилүү никобар тили) деп 4 бутакка ажырайт. Австроазия тил уясына кирет.
Трафарет
Трафарет (traforo – сөзмө-сөз «тешүү», тордомо иш) – анча татаал эмес орнаменттер менен сүрөттөрдү көбөйтүүнүн эң жөнөкөй техникасы. Жука картондун бетинде (сейрек – башка материалда) тешиктерди кесип алышат, алар орду жана сөлөкөтү боюнча түп нусканын түстүк тактарына дал келишет, ал эми бул тешиктерди боёо менен келеечктеги «көчүрмөнүн» үстүндө түп нусканы алышат. Т. негизинен жасалга-колдонмо көркөм искусствосунда, сейрек плакаттын өзгөчө формаларында кездешет, к. ТАСС терезелери, РОСТА сатира терезелери макалаларын. Т. деп анча татаал эмес сүрөт жана орнаментти көбөйтүүгө арналган, тешиктери бар, жука картондун (же башка материалдын) барагы аталат. Т-тин саны түп нусканын түстүк ыраңдарынын санына дал келет.
Ата-Журт (партия)
Ата-Журт — Кыргызстандагы саясий партия. Партия 2006-жылы 14-ноябрда Ош шаарында түзүлгөн.
2014-жылдын 20-октябрында «Республика» партиясы менен биригип, шайлоого бириккен «Республика-Ата-Журт» партиясы менен катышкан.
2010-жылдардын башында калк арасында чоң таасирге ээ болгон.Бирок партиянын лидери Камчыбек Ташиев президенттик шайлоодо утулуп калгандан кийин ал салмагын жоготуп, Кыргызстандагы башка партия «Республика» менен биригип кеткен.
Арвада (Колорадо)
Арвада (Колорадо) (Arvada) — Колорадо штатынын Адамс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 106 433 киши. Болжолдуу аянты - 92.616 км². FIPS коду — 08-03455.
Линь
Линь (Tinca tinca, L. 1758) — каңылтырлар тукумундагы балык. Тулку жоон, сырты былжыр менен капталган, түрпү майда, жону кара көк, капталдары жалтырак. Денесинин уз. 30 см, салм. 500 г (кээде уз. 60 см, салм. 7,5 кг).
Ууртунда анча чоң эмес муруту бар. Европанын тузсуз сууларында (Түн. Муз океанына куйган Европа сууларынан башка); Европада көлмө жанa дарыяларда, бир азы Енисей. Обь алабында жашайт. Начар кыймылдайт, кычкылтек жетишсиздигине чыдамдуу келип, тиричилигин суу түрүндө өткөрөт.
Лион 3—4 жылдан кийин. уз. 20 смден ашканда көбөйөт. Тукумчул, 300—400 миңге чейин урук таштайт. Майда омурткасыздар. кээде балыр менен азыктанат.
Треченто
Треченто (trecento – XIV кылымдын италянча аталышы) – атайын мааниде – XIV кылымдагы Италия көркөм искусство өнүгүшүнүн бир мезгили же этап катары (же жалпы эле италия маданиятынын) көрсөтүлүшү.
Бирнбах
Бирнбах (Birnbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Үпүптөр
Үпүптөр (Upupidae) - куштардын көк карга сымалдар түркүмүнүн тукуму. Орточо узундугу 28 см. Башында жэлпуүрдөй таажысы бар, тумшугу узун, буту кыска, өңү саргыч, ак, кара тактуу. Евразия жана Африкада таралган, токой, токойлуу талаада жашайт. Кышында түндүк райондордон түшкө учуп кетет. Коңулдарга, таштын арасына, ийиндерге, курулуштарга уялайт. Уясын эскременттерден (зандардан) тазалабагандыктан, коңурсуган сасык жыт чыгат (ошондуктан «сасык үпүп» деп аталып калган). 4-6 жумуртка тууп, аны көбүнчө ургаачысы басат. Курт-кумурска жана курттарды кыктын арасынан шибеге сымал тумшугу менен чукуп таап жейт.
Хайэсвилл (Айова)
Хайэсвилл (Айова) (Hayesville) — Айова штатынын Киокак округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.7 км². FIPS коду — 19-35445.
Калкы
2010-жылы калкы 64 киши болгон.
Сада-Яга
Сада-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Черная дарыясынын оң жээгинен 80 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 67 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Моно...
Моно... (гр. mjnos – бир, жалгыз) – татаал сөздөрдүн биринчи бөлүгү; «бир», «бирге» деген маанини туюнтат, мисалы, моногамия, монотеизм, монотип, моноплан жана башка.
Ферми бети
Ферми бети – квазиимпульстар мейкиндигиндеги изоэнергиялык бет.
Ал Т=0°К кезинде, металлдагы электрондор менен толгон абалдарды бош абалдардан бөлүп турат. Ферми бетинин геометриялык мүнөздөмөсү (формасы, ийрилиги, кесилиш аянты ж. б.) металлдын физикалык касиеттерине көзкаранды. Ошондуктан эксперименталдык маалыматтар боюнча Ферми бетин түзүүгө болот. Ар бир металл өзүнүн Ферми бети менен мүнөздөлөт.
Бивэ Сити (Небраска)
Бивэ Сити (Небраска) (Beaver City) — Небраска штатынын Furnas округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 641 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — 31-03495.
Ибраимова Элмира Султановна
Коомдук жана мамлекеттик ишмер, Кыргыз Республикасынын экс-вице-премьер-министри. Кыргыз ССРнин министрлер кеңешинин төрагасы, коомдук жана мамлекеттик ишмер, Кыргыз эл баатыры Султан Ибраимовдун кызы
Өмүр баяны
1984-ж. — Москва мамлекеттик универститетинин экономика бөлүмүн аяктаган, саясий экономика боюнча окутуучу,
1989-ж. — Бүткүл союздук Лениндик коммунисттик жаштар союзунун жана Кыргыз ССРнын Лениндик коммунисттик жаштар союзунун ардак грамоталары менен сыйланган,
1996-ж. — "Манас-1000" юбилейлик медалы менен сыйланган,
2000-ж. — Аялдар статусу боюнча комитетинин ардак сертификаты тапшырылган (Нью-йорк),
2005-ж. — Бүткүл дүйнөлүк аялдар саммитинин премиясынын лауреаты (Женева),
1984—1986-жж. — Фрунзеде электрондук-эсептөөчү заводунун экономисти,
1986—1991-жж. — Октябрь райондук комсомолдор комитетинин экинчи катчысы,
1991—1996-жж. — КР ЖК мыйзам чыгаруу жыйынын секретариатынын жетекчиси,
1996—1998-жж. — КР Эсептөө палатасында ЖКнын мыйзам чыгаруу жыйынынын аудитору,
1998—1999-жж. — КР Президентинин администрациясынын тышкы саясат бөлүмүнүн жетекчисинин орун басары,
2003—2007-жж. — КР коомчулукту өнүктүрүү жана инвестициялоо агенттигинин директорунун милдетин аткаруучу,
2007—2008-жж. — Жогорку Кеңештин депутаты, фракция лидери,
2008—2009-жж. — КР вице-премьер-министри,
2009-ж. ошол кездеги президент Курманбек Бакиевге сын айткандыгы үчүн кызматтан алынып, "Ак жол" партиясынан чыгарылган,
2010-ж. — Убактылуу өкмөттүн социалдык суроолор, коомдук байланыштар жана ЖМК боюнча координатору,
2012—2016-жж. — КР Эсептөө палатасынын төрайымы.
Ферми газ
Ферми газ – бөлчөк спиндүү бөлүк-чөлөрдөн же квази бөлүкчөлөрдөн турган квант газы.
Т=0°К Ф. г-дын бөлүкчөлөрү газдын тыгыздыгына көзкаранды болгон ферми энергиясы деп аталуучу абалга чейинки бардык абалдарды ээлешет.
Бинштедт
Бинштедт (Bienstädt) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Гота районуна кирет.
Калкы - 708 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 8.17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 67 004. Муниципалитеттин башчысы — Ральф Кюнхаузен.
Файрвю (Миссури)
Файрвю (Миссури) (Fairview) — Миссури штатынын Ньютон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.2 км². FIPS коду — 29-23518.
Калкы
2010-жылы калкы 383 киши болгон.
Лион
Рона жана Сона дарыяларынын кошулган жеринде. Рона департаментинин админ, борбору. Лион — экон. жана маданий борбор. Тран­спорт тоому, дарыя порту. Өлкөдө жасалма жибек жанa синтет. була чыгаруу боюнча биринчи орунда; трико­таж чыгаруу жанa боёк даярдоо өнүккөн. Лиондо жана анын айланасында текстиль машиналарын жана станок куруу, электр тех., автомобиль, химия (күкүрт кислотасы, жер семирткич, синтет. каучук), фармацевтика о. ж. жайгашкан.
Триптих
Триптих (грекче triptychos – үч бүктөлгөн) – живопись чыгармасы (сейрек графика же рельеф түрүндөгү скульптура катары). Ал жалпы бир темадагы өз алдынча турган үч бөлүктөн турат. Т-тин ортоңку бөлүгү өзүнүн мазмунунун маанилүүлүгү жана көлөмү менен айырмаланып турат. Сейрек Т. бир полотнодо аткарылышы мүмкүн жана бул учурда анын башка бөлүктөрү жээктер менен ажыратылып турат. Т. өткөн замандын батыш европалык көркөм искусствосунда рельефтик же живопись сүрөттөрү бар үч бөлүктөн турган бүктөм Т. айрыкча XIV–XVI кылымдарда кеңири тараган жана көп учурда бир кыйла көлөмдөгү алтардын үстүндөгү композиция катары кездешкен, Диптих, Полиптих менен салыштыр.
Чырактамга
Чырактамга — Өзбекстандын Анжиян облусунун Коргондөбө районундагы айыл.
Үңүмө казма
Үңүмө казма, тоо-кен камерасы - узуну кыска, туурасы кең тоо-кен казмасы. Кандай максатта керектеле тургандыгына жараша Үңүмө казманын өлчөмдөрү, ошондой эле жайгаштыруу жана пайдалануу өзгөчөлүктөрү аныкталат. Ага ылайык Үңүмө казма деп төмөнкүлөрдү атоого болот: 1) шахтанын жабдуулары жана атайын кызматы жайгаштырыла турган казма (жай), мис., жер астындагы электр подстанциясы, насос станциясы, суу чогулткуч, электровоз депосу, диспетчердик жай, медпункт, күтүү казмасы ж. б.; 2) жер астынан кен казуудагы тазартуу казмасы; 3) атайын максаттар үчүн жер астында курулган курулуштар (ГЭСтин жер астындагы залы, метрополитендин вестибюлу ж. б.).
Стереоскоптуу кино
Стереоскоптуу кино - кинематографиянын экранга түшүрүлгөн объектини көлөмдүү элес менен көрсөтүүчү түрү. Стереоскоптуу кино көбүнчө көлөмдүү же үч өлчөмдүү кино деп да аталат. Табигый жана терен көрүнгөндөй элес калтыруучу телекөрсөтүү системасы. Сүрөттүн көлөмдүү болуп көрүнүшү кош көз менен көрүүгө негизделген, ошондуктан Стереоскоптуу кинодо бир эле объектинин сүрөтү бири биринен кандайдыр аралыкта турган эки позициядан (абалдан) берилет да, объектинин стереотүгөйдү пайда кылуучу эки сүрөтү түзүлөт, ал сүрөттөр көрүүчүгө айрым-айрым таасир этип, сол көзгө стерео түгөйдун сол жактагы сүрөтү, он көзгө он тараптагы сүрөтү көрүнөт. Ак-кара Стереоскоптуу кино системасында стереотүгөй сүрөттөр бир убакта же удаалаш көрсөтүлөт.
Бир убакта берүү ыкмасын Колдонгондо түгөй сүрөттөрдүн сигналдары берүүчү эки телекөрсөтүү камера менен байланыштын эки айрым каналы боюнча же берүүчү эки телекөрсөтүү түтүгү бар бир камера менен байланыштын бир каналы боюнча берилет. Сүрөттөрдү удаалаш ыкма менен бергенде стереотүгөйлөр оптикалык приставканын (күзгүлөр системасы же эки призма) жардамы менен берүүчү бир түтүктөгү фотокатоддун кодшу участкасына проекцияланат да, андан кийин байланыштын бир каналы боюнча удаалаш берилет. Түстүү Стереоскоптуу кино системасы түстөрдү, о. эле стереотүгөйдүн сүрөттөрүнүн жаркырактык градациясын берүүсү бир убакта жана удаалаш болушу мүмкүн. Түстүү стереотүгөйдүн сүрөттөрүн ажыратуунун методдору ак-кара Стереоскоптуу кинодой эле болот.
Иррационалдык сан
Иррационалдык сан – рационалдык эмес (бүтүн же бөлчөк эмес) сан, башкача айтканда а/b (мында а, b бүтүн сандар, b/0) түрүндө туюнтууга мүмкүн болбогон сан. Иррационалдык сан геометриясы түрдө бирдик узундуктагы кесинди менен ченелбөөчү кесиндинин узундугун туюнтат. Чыныгы иррационалдык сандар Дедекинд кесилиши менен же мезгилсиз ондук бөлчөк түрүндө туюнтулушу мүмкүн, мисалы, 0,010010001..., V2 =1,41 ..., n=3,14...,lg7, соэ29°31' ж. б. иррационалдык катыштардын болушу (мисалы, квадраттын диагоналдарынын анын жактарына болгон катышынын иррационалдуулугу) байыртан эле белгилүү болгон. а санынын иррационалдуулугун немец математиги И. Ламберт (1766) аныктаган. Ошондой болсо да иррационалдык сандардын так теориясы 19-кылымдын 2-жарымында гана түзүлгөн (немис математиктери Р. Дедекинд, Г. Кантор, К. Вейерштрасс). иррационалдык сандардын көптүгү эсепсиз. Иррационалдык сандар рационалдык эмес алгебралык сан жана трансценденттик санга айырмаланат.
Ориноко
Ориноко (жергиликтүү таманак индейлеринин тилинде Оринуку – дарыя) – Түштүк Америкадагы дарыя; Венесуэла менен Колумбиянын аймагында. Узундугу 2730 км, алабынын аянты 1086 миң км2. Гвиана бөксө тоосунун түштүк-батыш бөлүгүнөн башталып, Гвиана ойдуңу аркылуу агып, Атлантика океанына куярда дельта пайда кылат. Негизги куймалары: Вентуари, Каура, Карони (оң), Гуавьяре, Вичада, Мета, Араука, Апуре (сол). Жогорку агымында Амазонканын алабына кирген Касикьяре дарыясы (агымынын 1/3 и) андан бөлүнөт. Жогорку агымы босоголуу, тоо аралап шар агат, ортонку агымында нугу кеңейип (жазылыгы 1–1,5 кмден 3 кмге чейин), суусу көбөйөт (тереңдиги 10–20 мден ашык). Орточо чыгымы 29 миң м3/сек, эң көбү 50–55 миң, эң азы 5–7 миң м3/сек. Барранкас шаарынан төмөн 36 салаага бөлүнүп, аянты 20 миң км2дей болгон саздуу зор дельтаны пайда кылат. Чатынан 400 км жогору, суу киргенде Колумбиянын чегине чейин кеме каттайт. Алабында ГЭС каскады бар. Боюндагы ири шаарлар: Санта-Барбара, Пуерто-Аякучо, Сьюдад-Боливар, ПуэртоОрдас (Венесуэла), Пуэрто-Кареньо (Колумбия).
Добберкау
Добберкау (Dobberkau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Калкы - 309 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 16,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 125. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Вайн.
Мөмлинген
Мөмлинген (Mömlingen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Мильтенберг районуна кирет.
Калкы - 4929 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 18,45 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 76 140. Муниципалитеттин башчысы — Зигфрид Шольтка.
Десикаттар
Десикаттар (лат. desicco - кургатуу) - өсүп турган өсүмдүктү кургатуучу хим. заттар.
Кенири пайдаланылуучу Десикаттар - күкүрт жана мышьяк кислоталары, Na, Mg, Са хлораттары ж. б. Алар көбүнчө суу эритме же эмульсия түрүндө пахтаны, кант кызылчасын ж. б. өсүмдүктөрдү машина менен жыйноо алдында колдонулат,
Ферми деңгээли
Ферми деңгээли – абсолюттук нөл температурада электрондор жайгашкан эң жогорку энергиялык деңгээл.
Катуу заттарда Ферми деңгээли валенттик зонадагы электрондор жайгашкан эң жогорку энергиялык деңгээл.
Үргөнч (шаар)
Үргөнч (Урганч / Urganch) - Өзбекстандагы шаар, Хорезм вилаятынын административдик борбору жана эң ири шаары.
Тарыхы
17-кылымда Новый Ургенчти (Жаңы-Үргөнч) сол жээк Үргөнчтөн (анын урандысында кийин Эски-Үргөнч пайда болгон) отурукташкандар негиздешкен. 1929-жылы шаар Ургенч болуп өзгөртүлгөн.
Куня-Ургенч Түркмөнстандын Дашогуз велаятынын аймагында жайгашкан. Калктын келип чыгышынын так убактысы белгисиз, бирок кээ бир маалыматтар боюнча бул шаар биздин замандын 1-кылымында болгон деп болжолдонууда.
География
Аму-Дарыянын боюнда, Ташкент шаарынан 1100 км батышта жайгашкан. Калкы 135,2 миң (2013). Т. ж. бекети. Эл аралык аэропорту бар. Пахта тазалоочу, а. ч. машиналарын чыгаруучу (жем даярдоочу), май-экстракциялоочу, экскаватор оңдоочу, жеңил, тамак-аш, курулуш материалдар ж. б. өнөр жай ишканалары иштейт. ЖОЖ, театр ж. б. бар. Аль-Хорезмге эстелик тургузулган. Шаар 17-кылымда негизделип, 1938-жылдан азыркыдай аталат.
Калкы
2019-жылдын 1-январына карата шаардын калкынын саны 190 миңден ашты. Бул көрсөткүч боюнча республика боюнча сегизинчи орунда турат.
Шаардын улуттук курамы төмөнкүчө: калктын 90% өзбектер, 5% орустар, 3% казактар, түркмөндөр, корейлер, 2% немистер жана жөөттөр.
Экономикасы
Шаарда заводдор (чеп жыйноочу, пахта тазалоочу завод, май экстрактор, ремонттук экскаватор жана шина ремонттоочу) бар, жибек ийрүүчү жана кийим тигүүчү фабрикалар, курулуш материалдарын чыгаруучу заводдор түзүлгөн.
Транспорт
Түркмөнабат-Бейнеу линиясында темир жол станциясы бар. Үргөнчтө шаардык транспорт автобустар, троллейбустар жана маршруттук таксилер менен көрсөтүлөт. Үргөнч менен Хиванын ортосунда Орто Азия үчүн окшошсуздуу троллейбус линиясы бар.
Граслебен
Граслебен (Grasleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хельмштедт районуна кирет.
Калкы - 2457 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 11,27 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 54 008. Муниципалитеттин башчысы — Йоханнес Ничке.
Кишенден бошотулган Джанго
"Кишенден бошотулган Джанго" (Django Unchained) ― 2012-жылы Квентин Тарантино тарткан жана жазган америкалык ревизионист вестерн тасмасы. Тасмага тартылгандар: Жейми Фокс, Кристоф Валц, Леонардо ДиКаприо, Керри Вашиңтон, Сэмуел Л. Жэксон. Окуясы Эски Батыш жана Америка жарандык согушка чейинки түштүктө болуп өткөн тасма 1966-жылкы италиялык Сергио Корбуччинин Франко Неро катышкан "Джанго" спагетти-вестерн тасмасынан таасир алып тартылган.
Тасманын өнүгүүсү 2007-жылы Тарантино Сергио Корбуччи жөнүндө китеп жазып атканда башталган. 2011-жылы апрелде Тарантино "The Weinstein" компаниясына тасманын сценарийин жөнөткөн. Кастинг 2011-жылы жайында башталган жана Фокстан мурун баш каармандын ролуна Майкл К. Уиллямс жана Уилл Смит пландаштырылган. Тасманын негизги бөлүгү 2011-жылдын ноябрынан 2012-жылдын март айына чейин Калифорния, Вайомиң жана Луизианада тартылган.
Тасманын бетачары Нү-Йоркто "Ziegfeld" театрында 2012-жылы 11-декабрда өткөрүлгөн жана АКШда 2012-жылы 25-декабрда жарыкка чыккан. Тасма 5 Оскар сыйлыгынын наамына ж.б. көптөгөн сыйлыктардын наамына көрсөтүлгөн. Ошондой эле "BAFTA", "Алтын Глобус" (Эң мыкты экинчи пландагы актер), Оскар сыйлыктарын утуп алган. Тарантино Оскар жана "Алтын Глобус" сыйлыгын уткан жана сценарий үчүн "BAFTA" сыйлыгын уткан. Тасма $100млндук бюджети менен дүйнөлүк аренадан $425 млн киреше тапкан жана Тарантинонун эң көп кирешелүү тасмасы деп табылган.
Орке, Ош шаары
Орке (лат. кыр. Orke) – Ош облусундагы кыштак. Ош шаар кеңешине карайт. Облустун борбору Ош шаарынан 8 км батыш тарапта. Калкы 5000 (2010); негизинен дыйкан чарбаларында эмгектенип, жашылча өстүрөт. Орто мектеп, китепкана, медпункт бар. Турмуш-тиричилик кызматынын бөлүмдөрү, соода жайлары ж. б. иштейт. Кыштакта Советтик Союздун Баатыры Ч. Түлөбердиевге эстелик тургузулган.
Бүтүн Кыргызстан
Тарыхы
Алгач саясий партия Орусиядагы кыргызстандык эмгек мигранттарын колдоо максатында түзүлгөн. «Бүтүн Кыргызстан» 2020-жылдагы шайлоодо парламенттеги алгачкы мандатын алган, бирок аны партия өзү тааныбай, нааразылык акцияларынан кийин добуш берүүнүн жыйынтыгы жараксыз деп табылган. Шайлоодон кийин “Бүтүн Кыргызстан ” партиясы Кыргызстан оппозициясынын Координациялык кеңешине кирген.
Херцфельд (Айфель)
Херцфельд (Айфель) (Herzfeld (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 35 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 240. Муниципалитеттин башчысы — Петер Рихарц.
Ферми суюктугу
Ферми суюктугу – өз ара аракет-тешүүчү жана Паули принцибине баш ийүүчү фермион бөлүкчөлөрүнүн системасынан турган кванттык суюктук.
Ферми суюктугуна металлдардагы эркин электрондор жана суюк гелий кирет.
Сак-энд-Фокс (индейлер резервациясы)
Сак жана түлкү (Sac and Fox Reservation болуп саналат Индиянын коюу түштүк жайгашкан Небраска жана түндүк- Канзас, США.
Моногенеялар
Моногенеялар – мите жалпак курттар классы. Дене узундугу ммден 2–3 смге чейин. Балыктын денесинин сыртында жана бакалоорунда жашоочу эктомителер, чанда эндомителер, мисалы, жерде-сууда жашоочулар менен сойлоочулардын (таш баканын) ички органдарында жашайт. Денесинин арт жагында ээсине жабышкыч (бекингич) дисктери болот. Кээде ал диск күчтүү соргучка айланат. Денесинин алдынкы жагында оозу жайгашкан, тамак сиңирүү системасы жакшы өөрчүгөн. Кан айлануу жана дем алуу органдары жок. Бөлүп чыгаруу системасы протонефридий тибинде болуп, эки жагынан жылчыктар ачылат. Нерв системасы, сезүү жана көрүү органдары бар. Моногенеялар – гермафродиттер, жумуртка, чанда жумуртка-тирүү, тирүү тууйт. 2 классчасы, 2000дей түрү белгилүү. Айрым түрлөрү көлмөлөрдө өстүрүлүүчү жаш балыктарга мителик кылып, зыян келтирет.
Мак Интош (Миннесота)
Мак Интош (Миннесота) (McIntosh) — Миннесота штатынын Polk округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 625 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 27-39050.
Эбнат
Эбнат (Ebnath) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Тиршенройт районуна кирет.
Калкы - 1327 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 11,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 77 115. Муниципалитеттин башчысы — Херберт Рубенбауэр.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Монограмма
Монограмма (моно... жана ...грамма) – сүрөтчүнүн чыгармаларында кол тамгасынын ордуна колдонуучу шарттуу белгиси. Ал аты менен фамилиясынын башкы тамгаларын чырмалыштырып же оюу түрүндө түзүлөт.
Рахимкул (Балтачев району, Башкыртстан)
Рахимкул — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Кундашлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 52 киши. Почта индекси — 452996, ОКАТО коду — 80208813006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Дервиш али
Дервиш али (туулган жана өлгөн жылы белгисиз) - 17-кылымдын 1-жарымында жашаган тажик илимпозу, муз. теоретик.