cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Геосинклиналь
«Геосинклиналь» терминин алгачкы жолу (1873) америкалык геолог. Ж. Дана киргизген, бирок анын илимий түшүнүгүн биринчи жолу (1859) шотландиялык геолог Ж. Холл берген. Франциялык геолог Э. Ог (1900) Геосинклиналды платформага каршы түшүнүк катары карап, анын ички түзүлүшү өтө татаал экенин көрсөткөн. Геосинклиналдын өнүгүүсүнүн негизги баскычтарын немец геологу Э. Краус белгилеген. Америкалык геолог Ч. Шухерт Геосинклиналдардын алгачкы жиктелишин (классификациясын) сунуш кылган, ал эми анын жердеши А. Грэбо алардын миграциясы жөнүндөгү идеяны айткан. Немец геологу Х. Штилле Геосинклиналдардын өнүгүшү менен магмалык процесстердин ортосунда закон ченемдүү байланыштар бар экенин ачып, Геосинклиналдарды эвгеосинклиналь менен миогеосинклиналга ажыраткан. 20-кылымдын 30-жылдарынан Геосинклиналды изилдөөгө советтик геологдор да активдүү киришет. Алгачкы ирет (1901) Ф. Ю. Левинсон-Лессинг жана К. Богданович тарабынан ишке ашырылган. А. Д. Архангельский (1933) Геосинклиналдын аймак (облус) түшүнүгүн киргизген. В. В. Белоусов (1938-40) Кавказ тоолорун изилдөөдөн Геосинклиналдын өнүгүшүнүн кээ бир жалпы белгилерин (өзгөчөлүктөрүн) ачкан. А. В. Пейве (1945) Теңиртоо, Урал ж. б. Геосинклиналдуу аймактарды изилдеп, Геосинклиналдардын пайда болушуна жана эволюциясында негизги роль ойногон тектоникалык терең жаракалар жөнүндөгү түшүнүктү киргизген. Н. С. Шатский (1947) Геосинклиналдык жана платформалык аймактар Жер мантиясынын терең бөлүктөрүнүн түзүлүшү жана алардын физикалык абалы менен тыгыз байланыштуу экенин аныктап, Геосинклиналдарды өнүгүү тарыхы менен өзгөчөлөнгөн Геосинклиналдык системаларга топтосо болорун көрсөткөн. М. В. Муратов менен В. Е. Хаин Геосинклиналдык структуралардын жиктелишин (классификациясын) түзүп, Геосинклиналдын өнүгүү стадияларын такташкан. Кийинки кездерде Геосинклиналга байланыштуу маселелерди иштеп чыгууда америкалык геологдор Ж. М. Кей, Ж. Обуэн ж. б. зор салым кошту. Геосинклиналды жер кыртышынын ийилген бөлүгү деп гана эсептеген алгачкы түшүнүк акырындап Геосинклиналь жөнүндөгү окууга (Геосинклиналь теориясына) айланды. Бул окуу жер кыртышынын эволюциясы жөнүндөгү негизги илимдердин бири болуп саналат.
Чыгыш таануучу
Чыгыш таануучу - Чыгыш элдеринин тарыхын, маданиятын, улактарын, этнографиясын дүйнөдөгү тарых илиминин алкагында изилдөө менен алектенген окумуштуу адис.
Байыркы кытайлыктардын тарыхынын атасы катары Сыма Цян эсептелет.
Кыргыздын 19-кылымдын акырынан тартып тарых изилдеген окумуштуулары - Зиябидин Магзуни, Осмонаалы Сыдык уулу, Белек Солтоноев болгон.
Кыргыздын туңгуч арабисти - профессор Өмүркул Караев болгон.
Кесип түрлөрү
Чыгыш таануучу кесибин аркалагандар тарыхчы, археолог, архив таануучу, булак таануучу, этнограф, этнолог, тилчи, адабиятчы жана башка тармактык кесип ээлери болуп бөлүнүшөт.
Топурак иштетүү
Топурак иштетүү - топурактын асылдуулугун арттырууга жана өсүмдүктүн өсүү шартын жакшыртууга багытталган механикалык иш ыкмалары. Мында топурак жумшартылып, жер семирткич кошо чачылат. Топурак иштетүү климат шартына, өсүмдүктун биологиялык өзгөчөлүгүнө жараша жүргүзүлөт. Топурак иштетүү негизги, атайын жана үстүртөн болуп бөлүнөт. Негизги Топурак иштетүү кадимки жер айдоо. Атайын Топурак иштетүү терең тектирлеп айдоо, терең жумшартуу, тегиздөө ж. б. Үстүртөн Топурак иштетүү таптоо, малалоо, тырмоо, дискалоо, культивациялоо ж. б. Суу жана шамал эрозиясына учуроочу жерде атайын, дыңда табигый шартка ылайык ыкма колдонулат, сугат жер сугат режимине жараша иштелет. кыргызстанда эгин менен техникалык өсүмдүктөрдү өстүрүүдө тоңдурма айдоо, жумшартуу, культивациялоо, тегиздөө, айдоону каршы-терши иштөө, түптөө ж. б. ыкмалар кеңири колдонулат.
Хатценпорт
Хатценпорт (Hatzenport) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майен-Кобленц районуна кирет.
Калкы - 648 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 37 208. Муниципалитеттин башчысы — Альбрехт Гитцен.
Сырткы сүрүлүү
Берилген нерсеге салыштырмалуу которулушуна тескери багытталган каршылык күчү F ошол нерсеге аракет этүүчү сүрүлүү күчү деп аталат. Сырткы сүрүлүү – жылуулук бөлүп чыгаруучу, нерсени электрлөөчү, аны талкалоочу ж. б. чачыроочу процесс. Кинематикалык белгиси боюнча сыйгаланма жана термелме сүрүлүүгө айырмаланат. Сырткы сүрүлүүнүн ар бир түрү туура келген коэффициент менен мүнөздөлөт. Нерселердин арасындагы аралык катмарлары боюнча кургак сүрүлүү жана чектик сүрүлүүгө айырмаланат.
Сэйнт Чарлз (Миссури)
Сэйнт Чарлз (Миссури) (Saint Charles) — Миссури штатынын Сент-Чарльз округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 52.8 км². FIPS коду — 29-64082.
Калкы
2010-жылы калкы 65,794 киши болгон.
Топурак географиясы
Топурак географиясы - топурак таануу илиминин жер бетине топурактын жайгашуу мыйзам ченемин изилдөөчү бөлүгү. Жалпы жана региондук болуп бөлүнөт. Жалпы Топурак географиясы топурак жаралуу себептерин, географиялык жайгашуусунун жалпы мыйзамдарын, топурак катмарынын структура типтерин изилдейт. Региондук Топурак географиясы топуракты райондоштуруу маселесин жана айрым район же региондук топурак катмарын сүрөттөйт. Топурак географиясынын негизги методу - топурак пайда болуу факторлоруна байланыштуу топурактын географиялык жайгашуусун изилдеген салыштырма географиялык метод. Ошондой эле топурак картасын түзүү максатында картография кеңири колдонулат.
Аралашма (конвергенттик) экономикалык система
Аралашма (конвергентти экономикалык система Борборлошкон жана рыноктук экономикаларда мамлекеттин ролу жана жеке менчиктин болушу өтө күчтүү айырмаланат.
Борборлошкон экономикада заводдор, шахталар ж. б. негизги өндүрүш ресурстары мамлекетке таандык. Мындан сырткары эмне, кандай жана ким деген негизги суроолорго жоопторду да мамлекеттик пландоо органдары аныкташат. Тескерисинче, ушул эле суроолорго жоопторду бергенде рыноктук экономика айрым сатып алуучулардвш чечимдерине багыт жасайт, ал эми өндүрүш каражаттары жеке ээлик кылуучуларда болот. Бул моделде мамлекет салыштырмалуу азыраак ролду ойнойт. Ошондой болсо да азыркы убакта «таза рынок» экономикасы жок. Рыноктук экономикасы бар өлкөлөрдө көпчүлүк чечимдер рынок аркылуу аныкталганына карабастан, мамлекеттин ролу улам жогорулоодо. Рыноктук, өкмөттүк күчтөрдүн мындай айкалышы жана мамлекеттин экономикада активдүү катышуусу биздин экономикалык системаны жана көп башка демократиялуу өлкөлөрдүн экономикасын аралаш «конвергенттик» экономика деп атоого мүмкүнчүлүк түздү. Аралаш экономикалык система, мурунку рыноктук жана борборлошкон экономикалардын жакшы принциптерин өзүнө камтып, алардын табигый айкалышын камсыз кылат. Бул система негизги төрт принципке таянат: 1) эркин ишкердүүлүк; 2) эркин бааны түзүү системасы; 3) эркин атаандаштык (конкуренция); 4) мамлекеттик тейлөө. Мындай айкалыштыруу, рыноктук системанын жогорку үч принцибин мамлекеттик тейлөө тарабынан аларды басымдоого же алмаштырууга жол бербөө дегендикке жатат. Демек, бул система экономикалык эркиндикти мамлекеттик тейлөө менен айкалыштырып, туруктуу экономикалык өсүштү (экономикалык кризистин таасирин төмөндөтүү менен) камсыз кылууга багытталган. Кыргыз Республикасы дал ушул системаны курууда.
Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Геосистема
Геосистема, географиялык система –географиялык кыртыштардын өз ара аракети жана байланыштарын белгилей турган компоненттердин жыйындысы, география жана геоэкологиянын фундаменталдык категориясы. Терминди 1963-ж. В. Б. Сочава жаратылыш аймактык комплекс (ЖАК) термининин синоними катары сунуштаган. Бирок, ЖАКтан айырмаланып, Геосистема түшүнүгүндө жаратылыш компоненттеринин өз ара айкалыштарына эле эмес, алардын ортосундагы зат жана энергия алмашуу процесстеринин жүрүшүн талдоого басым жасалат, компоненттердин ортосундагы өз ара аракеттен алардын бири-биринен ажырагыс чырмалышы жана жаңы касиети пайда болот, ошол касиетти изилдөө – Геосистема түшүнүгүндөгү башкы милдет. В. Б. Сочава Геосистемалардын үч деңгээлин айырмалайт: биринчи планеталык деңгээл – географиялык катмардан, экинчи аймактык деңгээл – жер бетиндеги ири Геосистемалардан (өлкө, зона, район ж. б.), үчүнчүсү локалдык жергиликтүү деңгээл – чакан Геосистемалардан (фация, урочище ж. б.) турат. «Геосистема» термини кийинчерээк башка мааниде да колдонула баштады. Айрым окумуштуулар (А. А. Минц, В. С. Преображенский, Ю. Г. Саушкин) «Геосистема» терминин жаратылыштык эле эмес, жаратылыштык-социалдык -экономикалык биригүүлөргө, ал эми геологдор жер бетиндеги бардык эле объектилерге карата колдонууну сунуш кылган. Анткени «система» ар түрдүү нерселердин өз ара байланышынын натыйжасындагы биригүүсүн билдирсе, «гео» Жердеги бардык объектилерге тийиштүү экендигин көрсөтөт. «Геосистема» терминин жер бетиндеги ар түрдүү географиялык биригүүлөргө кеңири түшүнүк катары колдонуу максатка ылайык. Андай Геосистемалардын мисалдары географиялык катмар, географиялык аймактар, ландшафттар, биогеоценоздор, табигый-чарбачылык системалар, аймактык рекреациялык системалар ж. б. Мындай учурда айрым түрдөгү объектилерди мүнөздөөдө терминге сын атоочтун мүчөсү жалганат: жаратылыштык, жаратылыштык-социалдык, жаратылыштык-тех., чарбалык ж. б. Бирок бардык учурларда ал объектилерди мүнөздөөдө системалык көз караш объектинин курамдык бөлүктөрүнүн өз ара байланыштарын анализдөө негизги ыкма болот. Геосистемаларды анализдөөдө үч түрдүү модель колдонулат: моносистемалык, мында Геосистеманын бөлүктөрү жаратылыш компоненттери же чарба тармактары; полисистемалык, мында Геосистеманын элементтери андан төмөн деңгээлдеги (аймагы боюнча) Геосистемалар; динамикалык, мында Геосистеманын мезгил ичиндеги ар түрдүү абалдары (кышындагы, жайындагы) каралат.
Обнорский, Виктор Павлович
Обнорский, Виктор Павлович [((23). 11. 1851, Грязовец, азыркы Во­логда обл.— 17. 4. 1919, Томск) — орус жумушчу революционери.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Балчиклы (Бакалин району, Башкыртстан)
Балчиклы — Башкыртстандын Бакалин районундагы айыл, Эски Куручев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 234 киши. Почта индекси — 452656, ОКАТО коду — 80207849006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Беттельдорф
Беттельдорф (Betteldorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Таза абал
Таза абал – квант-механикалык системанын абалы.
Ал системанын абалы динамикалык өзгөрмөлөрдүн мүмкүн болгон маанилеринин толук берилиши менен мүнөздөлөт. Таза абал толкун теңдемеси менен жазылат жана квант механикасынын негизги түшүнүктөрүнүн бири болуп эсептелет. (к. Аралашма абал).
Обои
Обои - турак жай жанa коомдук имараттардын дубалына жанa шыбына чаптоого ылайыкталган, негизи кагаз жасалга материал.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Ленгби (Миннесота)
Ленгби (Миннесота) (Lengby) — Миннесота штатынын Polk округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 86 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 27-36404.
Геотерм градиенти
Геотерм градиенти – жер кыртышындагы тоо тектердин температурасынын ар бир 100 м тереңдеген сайын жогорулоо чоңдугу. Геотерм градинетиинн орточо чоңдугу 3°С чамасында.
Али Жон
Али Алиевич Жон (орусча Али Алиевич Джон; 1951-жылы 30-апрелде Казакстандын Жамбул облусуна караштуу Кордой районундагы Шор-Төбө кыштагында туулган) – Кыргызстандагы дунган таануу илимий тармагынын белгилүү адиси, этнограф, тарых илимдеринин кандидаты. Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Тарых жана маданий мурас институтуна караштуу Дунган таануу жана кытай таануу борборунун ага илимий кызматкери. Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын эмгек сиңирген кызматкери, Чжен Хэ атындагы Эл аралык маданий интеграция фондунун Байкоочу кеңешинин мүчөсү.
Энге-Занде
Энге-Занде (Enge-Sande) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Фризия районуна кирет.
Али Жон
Кыскача өмүр таржымакалы
Али Алиевич Жон 1951-жылы 30-апрелде Казакстандын Жамбул облусуна караштуу Кордой районундагы Шор-Төбө кыштагында мугалимдин үй-бүлөсүндө туулган. Анын «Жон» деген тегаты (фамилиясы) дунган тилинде «Жыөн» дегендей угулат, бирок орус тилинде Джон деп транскрипцияланып жазылган. Демек, бул дунганча сөздүн англисче Жон (Джон) ысымы менен эч кандай байланышы жок. Атасы Али Сулайман уулунун бир тууган агасы Касым Жон (1898 – экинчи дүйнөлүк согушта белгисиз кеткен), жалпы Жон урпактарынын аксакалы катары, дал ушул антропонимди тегат катары бардык туугандарына сунуштаган экен. Ошондон тартып Жондун эркек урпактары бул сөздү тегат катары колдонуп келишет. Алинин атасы Али Сулайманович (1918-1974) – тарых мугалими болсо, Алинин энеси – Валентина Сергеевна Жон (Джон; 1922-1989), орус тили жана адабияты мугалими болгон. Али 1964-жылга чейин Масанчи (Каракоңуз) кыштагында окуган, андан соң ата-энеси башка айылга көчкөнүнө байланыштуу, Кыргызстандын Кант районуна караштуу Милянфан кыштагында (мурдагы Фрунзе колхозунда) окуусун уланткан жана орто мектепти бул жерде 1967-жылы аяктаган. Али Жон он сегиз жашынан бери өз эне тилинде ырлар жазып келет. Али Жон Милянфанда колхоздо иштеп калат да, 1969-жылы Каракол (мурдагы Пржевальск) шаарындагы мамлекеттик педагоггикалык институтунда (азыркы К.Тыныстанов атындагы Ысык-Көл мамлекеттик университетинде) адабият факультетинде таалим алган. Ал орус тил адабияты жана тили адистигин алган. 1973-жылы окуусун аяктаган соң, Нарын (Тянь-Шань) облусуна караштуу Тогуз-Торо районунун Казарман кыштагында орто мектепте мугалим болуп иштей баштаган. Бир жылдай Советтик армиянын катарында Выборг аймагында кызмат кылган. 1974-жылдан тартып Чүй аймагындагы Сокулук районуна караштуу Чапаев атындагы орто мектепте мугалим болуп иштеген. 1975-жылы ошол кездеги бүткүл союздук курулуш болгон Жанатас шаарына ыктыяры менен кеткен (Казакстандын Жамбул облусу). Мында ал “Каратаухимстрой” трестинде юрисконсульт болуп иштеген.
Энге-Занде
Калкы - 1127 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 24,82 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 54 167. Муниципалитеттин башчысы — Петер Петерзен.
Али Жон
Кыскача өмүр таржымакалы
1976-78-жылдары “Кыргызфильм” студиясында ар кыл кызматтарда иштеген. Ал режиссер Дооронбек Садырбаев тарткан “Арман” телефильм тасмасын тартууга катышкан. 1978-жылы илим жолун Бишкек шаарындагы Кыргызстандын Илимдер академиясынын дунган таануу секторунда (азыркы Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Тарых жана маданий мурас институтуна караштуу Дунган таануу жана кытай таануу борборунда) баштаган. Али Жон этнография тармагында «Дунгандардын кыштагы, короо чарбачылыгы жана там-жайы» («Поселение, усадьба и жилище дунган») деген темада кандидаттык диссертациясын 1986-жылы Ленинграддагы (азыркы Санкт-Петербург шаарындагы) Н.Н.Миклузо-Маклай атындагы Этнография институтунда ийгиликтүү жактаган (бул диссертациянын негизинде 2007-жылы ушундай аталыштагы монгорафиясы орус тилинде жарык көргөн).
Анын улуу кесиптештери – тарыхчы, профессор Мухаммед Сушанло (кандидаттык диссертациясынын илимий жетекчиси), булак таануучу, кытай таануучу Галина Павловна Супруненко жана башка адистер ага насааттарын айтышкан. Эгемендик доорунда Кыргызстандагы илимий иштерден тышкары Казакстандын чектеш Кордой районуна караштуу дунган орто мектептеринде педагогдук ишмердик менен айкалыштырган (ал чек арадан өтүп, ишемби күндөрү өз сабагын берип жүргөн). Али Жон учурда Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Тарых жана маданий мурас институтуна караштуу Дунган таануу жана кытай таануу борборунун ага илимий кызматкери катары гана иштеп чектелбестен, илимпоз насаатчы катары да жаш дунган таануучу жана чыгыш таануучу адистерге кеп-кеңешин берип келет. Ал коомдук иштерге да үзүрдүү катышып, дунгандардын улуттук-маданий уюмдарына этнограф адис катары салым кошуп келет.
Илимий-чыгармачыл жана окутуучулук-педагогдук ишмердиги
Тарыхчы, этнограф, педагог Али Жон (Джон) Кыргызстанда, Казакстанда, Орусияда, Кытайда жана Жапонияда 50дөн ашуун илимий эмгектер жарыялаган. Ал Кыргызстандагы дунган мектептеринин башталгыс класстары үчүн «Эне тил» окуу китебин (дунган тилинде) жарыялоого калемдеш катары салым кошкон. Кыргызстанга чектеш казакстандык дунган мектептеринде сабак берген. Кыргызстандагы дунган мектептеринде чыгармачыл жолугушуулар уюштурган. Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинде кыргыз тарыхы сабагы боюнча мамлекеттик сынак комиссияларында ырааттуу катышкан.
Дунган таануу жаатындагы негизги ойлору
Али Жондун илимий тыянагына караганда, азыркы дунган (хуэй) улуту б.з. VII кылымынын соңунан тартып, орто кылымдардын ичинде көп баскычтуу болуп калыптана баштаган. Кытайлашкан келгин мусулман арап соодагерлери жана дин таркатуучулары гана эмес, Борбордук жана Ички Азиядагы мусулман түрк, фарсы жана башка этностор да компонент катары жуурулушуп, азыркы дунгандардын келип чыгышына өз салымын кошкон. Оболу ислам Кытайга Улуу жибек жолу аркылуу кургак жол менен келсе, кийинчерээк деңиз жолу аркылуу да өз таасирин чыңдаган. Дунгандардын цин-манчжур өкүмүнө каршы 1862-жылдан тартып башталган ири улуттук боштондук көтөрүлүшү кандуу басылган соң, дунгандардын бир катар топтору Кыргызстанга XIX кылымдын соңунда - 1877- жана 1881-82-жылдары жэурт которууга аргасыз болушкан. Бул келгин дунгандар акырындап жергиликтүү калк менен маданий карым-катнашын чыңдаган. Дунгандардан кыргыздарга гана эмес (маселен, ашлямфу, фунчоза, ж.б. тамак-аштар), кыргыздардан да дунгандарга тийешелүү маданий таасирлер болгон (бешбармак, ж.б.). Бул өз ара карым-катнаш – тамак-ашка гана мүнөздүү эмес, алда канча кеңири чөйрөнү камтыйт, маселен, эки элдин ортосунда куда-сөөктүк карым-катнаш да улантылууда, дейт Али Жон.
Бөлен
Бөлен (Böhlen (Thüringen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Ильм районуна кирет.
Али Жон
Адабий чыгармачылыгы
Али Жон (Джон) көркөм чыгармалар да жазат. Анын дунган тилиндеги бир катар ырлары, аңгемелери жана публицистикалык чыгармалары “Шыйуэди чи” (“Октябр таңы”) жана “Хуэймин Бо” (“Дунган гезити”) басылмаларында, ар кыл адабий альманахтарда жарык көргөн. 2011-жылы Али Жондун калемине таандык “Жашыруун токой” ырлар жыйнагы басмадан чыккан. Али Жон чыгармачыл эргүү адатта ал жалгыз болгондо келээрин айтат.
Сыйлыктары. Наамдары
Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын эмгек сиңирген кызматкери Тарых илимдеринин кандидаты (1986).
Үй-бүлөсү
Али Жондун үй-бүлөсү бар.
Жубайы – Валентина Юнгуковна. Алар бала-чакалуу жана неберелүү болушту. Уулдары: Евгений (1978), Исмар (1985).
Битрайс (Небраска)
Битрайс (Небраска) (Beatrice) — Небраска штатынын Gage округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 12 459 киши. Болжолдуу аянты - 19.4 км². FIPS коду — 31-03390.
Бад-Фильбель
Бад-Фильбель (Bad Vilbel) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Дармштадт административдик округуна карайт. Веттерау районуна кирет.
Калкы - 31 822 киши(2013-ж.). . Аянты - 25,65 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 40 003. Мэр — Томас Штөр.
Шаар административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Геосфералар
Геосфералар (гео.. жана сфера) – жердин агрегаттык абалы, физикалык касиеттери жана химиялык курамы боюнча айырмаланган, борборлошкон, бүтүн же үзгүлтүктүү катмарлары (кыртыштары). Жердин четинен борборун көздөй магнитосфера, атмосфера, гидросфера, литосфера, мантия жана Жердин борбордук бөлүгү ядро бөлүнөт. Мындан тышкары Геосфераларга жер бетинде тиричиликти жайылткан жана атмосферанын төмөнкү, литосферанын жогорку бөлүгүн, бүт гидросфераны камтыган биосфера, ошондой эле спецификалык түрдө географиялык кыртыштар кирет. Геотермдик баскыч — жер кыртышындагы тоо тектердин температурасынын туруктуу деңгээлден баштап, тереңдеген сайын 1°С жогорулаган аралык (м). Геотермдик баскыч чоңдугу, жер кыртышындагы ар башка жерлер менен ар башка тереңдиктерде 5 мден 150 мге чейин өзгөрөт. Орточо чоңдугу 33 м барабар кабыл алынып, ал чөкмөтектердеги нормалдуу жылуулук агымды мүнөздөйт. Өтө тереңдиктерде басым чоңойгон сайын жылуулук өткөргүчтүктүн да жогорулашына байланыштуу температуранын өсүшү же басаңдашы болжолдонот.
Дискалоо
Дискалоо - топурактын үстүңкү катмарын дискалуу мала ж. б. жумшарткыч менен иштөө.
Обочолонтуучу тилдер
Обочолонтуучу тилдер - сез өзгөртүүчү жанa сөз жасоочу мүчөлөр жалганбаган тилдер.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Топурак буфердүүлүгү
Топурак буфердүүлүгү - кислота менен жегичтин таасиринен реакциянын (pH) өзгөрүшүнө топурактын тоскоолдук кылуу жөндөмдүүлүгү. Топуракта күчтүү негиздин жана начар кислотанын туздары көп болсо, ал кычкыл жер семирткичке буфердүү, начар негиздин жана күчтүү кислотанын туздары жегичтүү жер семирткичке буфердүү келет. Топуракта коллоид бөлүкчө жана чиринди (мисалы., кара топуракта) көп болсо, кычкыл жер семирткичке көбүрөөк тоскоол кылат. Топурак буфердүүлүгүнүн өсүмдүктүн өсүшүнө таасири чоң. Жер семирткич чачуу менен Топурак буфердүүлүгүн жогорулатуута болот.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Никольская (Югорская Шара кысыгы)
Никольская — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Югорский Шар кысыгы орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кирххам (Пассау)
Калкы - 2354 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 18,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 75 130. Муниципалитеттин башчысы — Антон Фройденштайн.
Урбандэйл (Айова)
Урбандэйл (Айова) (Urbandale) — Айова штатынын Полк округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 53.7 км². FIPS коду — 19-79950.
Калкы
2010-жылы калкы 38369 киши болгон.
Гризен
Гризен (Griesen) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Анхальт-Цербст районуна кирет.
Калкы - 364 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 7,63 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 91 120. Муниципалитеттин башчысы — Дорис Грауль.
Хаузен (Вид)
Хаузен (Вид) (Hausen (Wied)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Нойвид районуна кирет.
Калкы - 1941 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 38 007. Муниципалитеттин башчысы — Карл-Йозеф Хүнер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 17 шаардык районго бөлүнөт.
Штайнсфельд
Штайнсфельд (Steinsfeld) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Ансбах районуна кирет.
Калкы - 1234 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 31,80 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 71 205. Муниципалитеттин башчысы — Ханс Байер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 10 шаардык районго бөлүнөт.
Топохимиялык реакциялар
Топохимиялык реакциялар - катуу фазалар аралыгында жүрүүчү хим. реакциялар. Топохимиялык реакцияларга кристаллгидраттардын дегидратациясы, кычкылдардын калыбына келүүсү ж. б. мисал болот. Мындай реакция катуу нерсенин реакцияга эң жөндөмдүү жеринен башталып, андан ары уланат. Анын ылдамдыгы кристаллдын кемтигине жана кристалл торчосун түзгөн ион, атом же молекулалардын аз кыймылдуулугуна, ошондой эле реакциядан пайда болгон заттын катализаторлук таасирине байланыштуу жана кристаллды жарыктандыруу менен күчөтүлөт. Топохимиялык реакциялар практикада кеңири колдонулат. Күйгүзүү (бышыруу), калыбына келтирүү, карапа, отко чыдамдуу заттарды, ферриттерди алуу ж. б. процесстер, ошондой эле жарым өткөргүч материалдарды синтездее жана тазалоо да Топохимиялык реакцияларга кирет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Стонингтон (Коннектикут)
Стонингтон (Коннектикут) (Stonington) — Коннектикут штатынын Нью-Лондон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 18 371 киши. Болжолдуу аянты - 129.5 км². FIPS коду — 09-73770.
Регенерация
Регенерация (латынча regenerato – кайра жаралуу, жаңылануу) – спирт бууларынын таасири астында живопистин лакталган катмарынын өңү өчкөн, жылмакайлыгын жоготкон үстүңкү бетин жаңыртуу­ну түшүндүргөн реставрация термини. Р. музейдик реставрация практикасында кеңири колдонулат.
Обсерватория
Обсерватория(Көзөмөлкана) (лат. observo — байыркы астрономиялык, геофиз. банков жанa изилдөө жүргүзүүчү илимий мекеме.
Алгачкы Обсерватория байкоо пункту катагы болгон. Кийин асманда сюлуучу кубулуштарга гана бай ­туруп түзүлбөстөп, ал кубулуштарды чанда кылган процесстерди изилдеп турган илимий мекемелерге айланды.
Талаанын аксиомалык теориясы
Талаанын аксиомалык теориясы – жыйынтыгы көп эмес сандагы аксиомалардын бирдиктүү системасынын өтө так математикалык натыйжасы болуп чыккандай түзүлгөн талаанын квант теориясы.
Мындай аксиомалардын катарына: а) салыштырма инварианттуулук, б. а. физикалык закондордун (салыштырмалуулук принцибине ылайык) координаталар системасынын тандалып алынышына жана анын бир калыптагы түз сызыктуу кыймылына көзкаранды эместиги; б) себептүүлүк (же өз ара аракеттешүүнүн чектүүлүгү) мейкиндик-мезгилдин бир чекитиндеги окуя(r,t) башка чекиттеги окуяга(r′,t′) таасир бере албастыгын талап кылат (бул жаратылышта жарык ылдамдыгынан тез тараган сигналдын болбостугун билдирет); в)спектрдик бул система абалынын энергиясынын оң болушун талап кылат (вакуум энергиясы нөл деп кабыл алынат). Талаанын аксиомалык теориясынын жыйынтыктарына СРТ теоремасы жана спиндин статистика менен байланышынын өтө так математикалык корутундусу кирет. Талаанын аксиомалык теориясынын эң маанилүү жыйынтыгы – тажрыйбада аныкталуучу бөлүкчө-лөрдүн чачыроосунун эки мүнөздөмө-сүн: чачыроонун толук натыйжалуу кесилишин жана чачыроо амплитудасынын чыныгы бөлүгүн байланыштырган дисперсиялык катыштарды далилдөө. 70-ж-дын башында Талаанын аксиомалык теориясында аксиомаларга толуктоо катары бөлүкчөлөрдүн өз ара аракеттешүүсүнүн белгилүү механизми сунуш кылган конструктивдүү багыты өнүккөн. Бул багыттын максаты – талаанын квант теориясында эсептөөнүн негизги ыкмасы болгон дүүлүгүү теориясына математикалык ой жүгүртүү, терең түшүнүп туура тыянакка келүү.
Блумфилд (Небраска)
Калкы - 1126 киши. Болжолдуу аянты - 2.1 км². FIPS коду — 31-05455.
Ветруп
Ветруп (Wettrup) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эмсланд районуна кирет.
Калкы - 539 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,8 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 54 059. Муниципалитеттин башчысы — Бернд Дренткер.
Мунча-Елга (Бакалин району, Башкыртстан)
Мунча-Елга — Башкыртстандын Бакалин районундагы айыл, Эски Куручев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 33 киши. Почта индекси — 452656, ОКАТО коду — 80207849007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бад-Херсфельд
Калкы - 30 087 киши(2013-ж.). . Аянты - 73,82 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 32 002. Мэр — Хартмут. Бөмер.
Шаар административдик курамы боюнча 11 шаардык районго бөлүнөт.
Геотермия
Геотермия (гео... жана гр. thtrme жылуулук) –жердин ички жылуулук абалына жана жана жылуулуктун тарыхын изилдөөчү геофизика илиминин бир тармагы. Күн нурунун жылуулугу жер кыртышынын үстүнкү катмарына гана өтөт. Бирок, улам тереңдеген сайын температура ар бир 100 мде 3°ка көтөрүлөт. Бул жер астында жылуулук булагы бар экенин айгинелейт. Түрдүү байкоолор боюнча Жердин борборунун температурасы 2000-5000°Сден ашпайт. Улам тереңдеген сайын темпра көтөрүлүп, ошол себептүү Жердин терең катмарларынан өйдө багытталган жылуулук агымы пайда болот. Ал агымдын көлөмү температуранын градиент менен тоо тектеринин жылуулук өткөргүчтүгүнө түз пропорциялаш болуп, жылына жер бетинин ар бир см2де 30-60 ккал жылуулук топтолот. Бул Жердин Күндөн алган жылуулугунан 4 миң эсе аз. Ошондуктан жер астынан келген жылуулук климатка таасир этпейт. Жердин жылуулугун ченөө үчүн сымап жана электр термометрлери колдонулуп, алар көзөнөкчөнүн ичине коюлат. Тоо тектеринин жылуулук өткөргүчтүгү өтө төмөн, ошон үчүн жер астындагы жылуулукту энергия булагы катары пайдалануу кыйынга турат. Геотермиялык изилдөөлөрдүн геофизиканын теориялык маселелерин чечүүдө чоң мааниси бар (мисалы, тектоникалык гипотезаларды түзүүдө жана баамдоодо).
Файдлити (Миссури)
Файдлити (Миссури) (Fidelity) — Миссури штатынын Jasper округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 257 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — 29-24120.
Топология
Топология - (гр. topos - орун жана ...логия) - геометриянын үзгүлтүксүздүктү изилдөөчү бөлумү. Математикада үзгүлтүксүздүктүн жана аны изилдөө ыкмаларынын ар түрдүүлүгү бирдиктүү Топологиянын жалпы Топологиясы, алгебралык Топология, бир калыптагы Топология ж. б-га бөлүнүшүнө алып келди. Топологиянын үзгүлтүксүздүктү аксиомалык изилдөөчу бөлүгү жалпы Топология деп аталат. ЖалпыТопология алгебра менен бирге математикадагы азыркы теориялык-көптүк методдун негизин түзөт. Үзгүлтүксүздүктү аксиомалык жол менен ар кандай аныктоого болот. Ачык көптүк түшүнүгүнө негпзделген аксиома жалпы кабыл алынган. X көптүгүндөгү Топология структура же Топология деп ошол кептуктун ачык көптүк деп аталуучу камтылган көптугүнүн төмөнку шарттарды канааттандыруучу тобу аталат:
Топология 18-19-кылымда пайда болгон. 20кылымдын башында Топологияда мейкиндиктин жалпы түшүнүгү түзүлгөн (метрикалык - М. Фреше, Топологиялык - Ф. Хаусдорф) жана ченемдуулук теориясынын идеялары - полиэдр түшүнүгү (А. Пуанкаре) киргизилген.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Беттендорф (Эмс)
Калкы - 343 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,24 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 012. Муниципалитеттин башчысы — Арнд Вицки.
Бөслебен-Вюллерслебен
Бөслебен-Вюллерслебен (Bösleben-Wüllersleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Ильм районуна кирет.
Калкы - 625 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 16,10 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 70 006. Муниципалитеттин башчысы — Маттиас Ваккер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Олигохеттер
Олигохеттер (лат. Oligochaeta) – муунак курттар тибинин классы. Узундугу 1 ммден 2,5 мге чейин. Сегменттеринин саны 5–7ден 600гө жетет. Жыш түктүүлөргө караганда түктөрү аз. Алар капталдарында ар бир сегментте 2ден топ болуп жайгашкан. Сезүү органы жок. Сууда жашаган кээ бир формаларынын көзү болот. 25–27 тукуму, 5 миңге жакын түрү бар. Жер жүзүнүн бардык аймагында таралган. Көпчүлүгү топуракта же тузсуз сууларда, 200дөй түрү деңизде жашайт. Алардын детритофагдары, жырткычтары жана мителери да бар. Гермофродиттер. Жыныс органдары бир нече сегменттеринде жайгашкан. Жыныс жана жыныссыз жол менен көбөйөт. Топуракта жашоочулары гумус пайда кылып, топурактын күрдүүлүгүн жогорулатууга катышат. Сууда жашоочулары жалпы бентостун негизин түзүп, кир суунун өзүн-өзү тазалоосуна жардам берет. Балыкка жем.
Амортизация ченеми
Амортизация ченеми ― өндүрүштүк негизги фондуларды пайдалануу процессиндеги заттык жетишилүүнүн эскирип, алгачкы касиетин жоготуунун жылдык өлчөмү амортизациялоо ченеми болуп саналат. Бул ченем өндүрүштүк фондулардын (машиналардын, курал-жабдыктардын, курулуштардын, имараттардын ж.б.) алгач сатып алынган баасынын белгилүү пайыздык өлчөмүн түзөт. Мына ушундай жол менен көрсөтүлгөн фондуларды сатып алуу үчүн сарп кылынган акчанын орду бастырылат.
Булактар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Дилдөө баскыч
Дилдөө баскыч - курулушту, машинаны, приборду жана адамды дирилдөөнүн зыяндуу терс таасиринен сактоо үчүн дирилдөөчү нерсе менен дирилдөөдөн сакталуучу нерсенин ортосуна орнотулуучу деформациялапуучу элементтер.
Дилдөө баскыч массивдуу жана активдуу болуп айырмаланат. Пассивдүү Дилдөө баскычта деформациялануучу элементтер пайдаланылат.
Активдүү Дилдөө баскычта серпилгач элементтердин деформацияланышы автоматтык жөндөө системасы менен башкарылат. Мезгил-мезгили менен болуучу дирилдоөдөн сактоо үчүн куч- сүзүрөөк демпфер, ал эми кокусунан болуучу дирилдөө менен урунуудан сактоо үчүн кучтуу демпфер колдонулат.
Дилдөө баскыч катары амортизатор, атайын жасалгалар жана пружиналар пайдаланылат.
Ленонидас (Миннесота)
Ленонидас (Миннесота) (Leonidas) — Миннесота штатынын St. Louis округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 52 киши. Болжолдуу аянты - 3.6 км². FIPS коду — 27-36530.
Нилкотей-То-Се
Нилкотей-То-Сё — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Наул-Яга дарыясынын сол жээгинен 87 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Талаанын бирдиктүү теориясы
Талаанын бирдиктүү теориясы – элементардык бөлүкчөлөрдүн өз ара айланыштарын жана көп түрдүү касиеттерин кандайдыр бир универсалдуу принциптерге келтирүүгө аракеттенген материянын бирдиктүү теориясы.
Мындай теория алиге түзүлө элек жана микродүйнөнүн физикасынын өнүгүшүнүн стратегиясы гана болуп эсептелинет. Ар түрдүү физикалык кубулуштарды (электр, магнит, жарык) бириктирүүнүн биринчи мисалы катарында Максвелл теңдемелерин көрсөтүүгө болот. Андан кийинки этапта Эйнштейндин жалпы теориясынын негизинде электр-магниттик жана гравитациялык кубулуштарды бириктирүүгө аракеттер жасалды, б. а. убакыт-мейкиндиктин геометриясы менен материянын гравитациялык өз ара аракетинин байланышы изилденди. Бирок бул багыттагы аракеттер натыйжа берген жок. Буга караганда мейкиндик-убакыттын ар бир чекитинде туура болуучу кыймыл теңдемелеринин кеңири симметриясын чектелген өлчөмдөгү симметрияга чейин кеңитүү натыйжалуу болду. Ушул багытта Ш.Глэшоу, С.Вайнберг жана А.Салам (60-ж.) экспериментте кварк менен лептондордун өз ара электр-магниттик аракеттешүүсүнүн жана өтө начар аракеттешүүнүн бирикме теориясын түзгөн. Бул теория боюнча өз ара начар аракеттешүүдө негизги ролду үч оор вектордук бозондор ойнойт. Бул схемага өз ара күчтүү аракеттешүүнү кошууга умтулуп жатат. Ошондо «чоң бирдиктүү теория» пайда болууга тийиш.
Оюнчук окуясы
"Оюнчуктар икаясы" (Toy Story) ― 1995-жылы "Pixar" өндүргөн жана "Walt Disney Pictures" жарыкка чыгарган америкалык компьютерде анимацияланган жоруктуу комедия. Тасма Жон Лассетердин саамалык режиссердук эмгеги.
Тасмада адамдын жанында жансыз болумуш болуп калган адам түспөлүндөгү оюнчуктардын баяны айтылат. Эски модадагы ковбой оюнчук Ууди (үн коштогон Том Хэнкс) жана астронавт оюнчук Базз Лайтйер (үн коштогон Тим Эллен) ээси Эндинин көңүлүн бурдуруу үчүн экөөнүн ортосундагы атаандаштык күч алат. Лассетер, Пит Доктер, Стэнтон жана Жо Ранфттын баянына негиздеп сценарийин жазгандар Жосс Уидон, Эндрю Стэнтон Жоул Кохен жана Алек Соколов.
1995-жылы 22-ноябрда жарыкка чыккан тасма эң көп сатылган тасмага айланып, $373 млн киреше алып келген. Тасма анимациянын техникалык жаңылыгы, сценарийдин тематикалык кылдаттыгы жана курчтугу, Хэнкс жана Эллендин аткаруу чеберчилиги үчүн алкышка татыган. Тасма "Эң мыкты сценарий", "Эң мыкты музыка" жана "Эң мыкты ыр" ("You've Got a Friend in Me" ыры үчүн), мындан сырткары өзгөчө жетишкендиги үчүн Оскар сыйлыгын алган. 2005-жылы тасма "маданий, тарыхый же эстетикалык баалуу" деп Улуттук кино реестринде сактоо үчүн тандалып алынган.
Регистан
Регистан – Иран тайпак тоосунун чыгыш бөлүгүндөгү чөл. Афганстандын түштүгүндө. узундугу 400 кмден ашык, туурасы 200 кмдей. Аянты 40 миң км2. Жантайыңкы түздүк (бийиктиги чыгышында 1500 м, батышында 800 мге чейин). Сейрек шыбак-эфемерлүү өсүмдүктөр, дарыя өрөөндөрүндө (Гильменд ж. б.) тал-терек өсөт. Көчмөн мал чарбачылыгы басымдуу. Оазистер сейрек кездешет. Түштү-батыш четинен афган-пакистан чек арасы өтөт.
Гримме (Флеминг)
Гримме (Флеминг) (Grimme (Fläming)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Эльбе-Эле-Нуте районуна кирет.
Калкы - 176 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 28,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 125. Муниципалитеттин башчысы — Эльке Бөттге.
Геотермиялык электр станциясы
Геотермиялык электр станциясы — жер астындагы ысык булактардын жылуулук энергиясын электр энергиясына айландыруучу жана жылуулук менен камсыз кылууга пайдалануучу курулушгар менен жабдуулар комплекси. Геотермиялык электр станциясына генераторлор, буу турбиналары жайгашкан машина залы, турбиналардын конденсаторлорун муздатып туруучу суу жабдуусунун техникалыксистемалары, жер астындагы буу менен сууну тышка чыгаруучу бургулоо көзөнөктөрү жана жогорку вольттуу электро-техникалык жабдуулар кирет. Жер астындагы ысык суу менен буунун аралашмасы сепараторго (ысык сууну буудан бөлүүчү аппарат) алып келинет. Мындан бөлүнүп чыккан буу генераторду айландыруучу турбинага жиберилип, ысык суу жылуулук менен жабдуу системасына жөнөтүлөт. Жер астындагы суунун температурасы 200°Сна чейин жетип, айрымдары андан да жогору болот. Ошондуктан мында атайын бургулоо жабдуулары колдонулуп, көзөнөктүн өзөгү муздак ылай менен суутулуп турат. Геотермиялык электр станциясын курууда дат баспас металлдар — аллюминий, анын куймалары жана жер титирөөгө туруктуу констрлар пайдаланылат.
Кирхцелль
Кирхцелль (Kirchzell) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Мильтенберг районуна кирет.
Калкы - 2298 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 63,86 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 76 131. Муниципалитеттин башчысы — Штефан Шваб.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Блю Хилл (Небраска)
Блю Хилл (Небраска) (Blue Hill) — Небраска штатынын Webster округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 867 киши. Болжолдуу аянты - 1.9 км². FIPS коду — 31-05560.
Альтернативдүү активдер
Альтернативдүү активдер - бул термин менен активдердин салттуу эмес тобу аныкталат. Буга түз инвестициялар, тобокелчил капитал, Хедже фондулары жана кыймылсыз мүлктөр кирет. Салттуу активдерге салыштырганда альтернативдүү активдерде тобокелге салуу эң жогорку деңгээлде болот, бирок теория боюнча алар инвесторлорго көбүрөөк киреше алып келиши керек.
Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Олинф
Олинф – Халкидика жарым аралындагы байыркы грек шаары. Урандылары азыркы Салоникиден (Грекия) 50 км түштүктө. Б. з. ч. 8–6-кылымда Эвбея аралындагы Халкида шаарынан келгендер негиздеген. Б. з. ч. 432-жылдан Халкида шаарлар союзунун борборуна айланган. Олинф согушунан (б. з. ч. 349–348) улам аны Македония падышасы Филипп II караткан. Ал талкалап өрттөгөн соң, калыбына келтирилген эмес. 1928-ж. америкалык археологдор казуу иштерин жүргүзүп, неолитке таандык турак жай калдыктарын, ар кыл түстөгү мозаика жана тиричилик материалдарын тапкан.
Вечен
Вечен (Wetschen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дипхольц районуна кирет.
Калкы - 1740 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 26,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 51 046. Муниципалитеттин башчысы — Карл Фридрих Дюннеман.
Ут (Айова)
Ут (Айова) (Ute) — Айова штатынын Монона округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.0 км². FIPS коду — 19-79995.
Калкы
2010-жылы калкы 378 киши болгон.
Община теориясы
Община теориясы, марка тео­риясы — бурж. историографияда 19- кылымдын 2-жарымында калыптанган көз караштар системасы.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Резерваж
Резерваж (французча reservage, латынча reservare – сактоо, коргоо) – 1) металлда оюу ыкмасы менен жасалган тереңдетилген гравюранын техникалык бир түрү. Р. техникасы менен сүрөтчүнүн металлдын үстүнө атайын сыя менен куш калем жебилге аркылуу түшүрүлгөн сүрөтүн кайра тартуу жүргүзүлөт. Сүрөттү кислотага туруктуу кыртыш менен жабышат да, тактаны сууга салышат. Сыя сууда көөп чыгат жана үстүндө жаткан кыртышты көтөрүп салат. Ошондон кийин кыртыш жеңил сыйрылат. Оюу адаттагы ыкма менен жүргү­зү­лөт. Азыркы учурда р. техникасы аз колдонулат. 2) Р. – керамиканын өзүнүн өңүн пайдалануу менен керамикалык буюмдарды эки түскө боёо ыкмасы (буюмдун боёлбоочу бөлүктөрүнө май сыйпап коюшат жана ал күйгүзгөндө эрип күйүп кетет).
Энгельбрехче-Вильднис
Энгельбрехче-Вильднис (Engelbrechtsche Wildnis) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Штайнбург районуна кирет.
Калкы - 925 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 61 027. Муниципалитеттин башчысы — Марен Нагель.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Грыжа
Грыжа оорусу
Грыжа оорусунун пайда болуу тарыхы
Биз омурткадан кармаган грыжа оорусу тууралуу сөз кылабыз. Грыжа оорусунун өзгөчө омурткадан кармаган түрүнүн пайда болуу тарыхы тууралуу ар кандай божомолдор бар. Алардын бири бир кездерде динозаврлардын өлүп калуусунун себеби тууралуу теорияга кайрылсак "илгери планета сууктап кетип, динозаврлар тамак таба албай кырылып калган" деп айтып келишкен. Себеби "динозаврлар тамак таба албай калышканда өйдө көтөрүлүп басууга туура келген. Алар өйдө көтөрүлүп турганда бел омурткаларына күч келип, натыйжада алар омуртка ооруларына чалдыгып кырылып калган" деген окумуштуулардын божомолдуу теориялары бар. Ал эми адамзаты тууралуу айта турган болсок, адамда эртеден кечке чейин эки буттап басуунун натыйжасында омурткага, өзгөчө бел тушка күч келет. Ошондуктан белде грыжа оорусу көп кездешет. Экинчи кезекте моюн жана баш турат. Себеби моюн дайым кыймылда болуп турат. Эң акыркы аз кездешкен грыжа бул көкүрөк тушта кезигүүчү грыжа.
Грыжа оорусу кайсы учурда пайда болот?
Омуртканын сөөгү менен кемирчегинин ортосунда жүргөн патологиялык процессти биз остеохондроз деп айтып коёбуз. Омуртка сөөгү менен кемирчегинин ортосундагы пайда болгон патологиялык процесс­тин өзү грыжа деп аталат. Грыжа эмнеден пайда болорун жөнөкөй тил менен түшүндүрө турган болсок, ар бир омуртканын ортосунда диск болот. Ал диск үч функцияны аткарат. Биринчиси амортизация, анын жардамы менен адамдар чуркап, секире жана олтура алса, экинчи функция адамды эңкейтип, чалкалатып жана капталдатып кыймылдатат. Ал эми үчүнчү функция омуртканы бири-биринен ажыратпай же жармаштырбай бир калыпта кармап туруучу кызматты аткарат. Мына ошол дисктердин ичинде ар биринин өзүнчө басымы бар. Эки омуртканын ортосундагы дисктеги басым омуртканын кыры менен бирдей болуш керек. Ошондо гана ал нормалдуу болот. Эгер омуртканын кыры менен бирдей болбой бир тарапка чыгып кетсе, анда анын эки себеби бар. Биринчиси, биздин вертикалдуу басканыбыз, экинчиси, зат алмашуунун бузулушу. Негизи, эки омуртканын ортосундагы диск 80 пайыз суу жана 10 пайыз белоктон турат. Мына ушул дисктин химиялык зат алмашуусу бузулганда суу азая баштайт. Суу азая баштаганда диск жарылып, ал жарылганда жүлүндү тебет. Натыйжада, диск менен жүлүндүн ортосунда келишпестиктер күч алат. Келишпестик ортосунан, оң жана сол тарабынан башталат. Эгер ортосунан тепсе, анда борбордук грыжа деп коёт. Бул учурда эки буту тең алмак-салмак, же бир эле учурда эки буту тең оорушу мүмкүн. Ал эми оң жагынан жүлүндү кысса, анда таасирин оң бутка берет да, оң буту жана бели ооруйт. Ушул эле көрүнүш сол жагынан болсо, анда оорунун таасири сол бутуна жана белине берет.
Грыжа оорусунун белгилери
Грыжа моюн омурткадан кармаган учурда адамдын колдору чымырап, талып уюп, көтөрүлбөй, баш оорусу күчөйт. Эгер грыжа көкүрөк омурткадан кармаган болсо, анда адамдын жүрөгү кысылат. Ал эми грыжа бел омурткасынан кармаган учурда кысылган нервден улам бутка кан аз кетип, натыйжада бут арыктап, сөөктөр кичирейип, буттун баш бармагы жансыз боло баштайт. Бул учурда бел, жамбаш жана бут сөөктөр ооруйт.
Грыжа оорусун алдын алуу Адамзаты омуртка грыжасын алдын алууга болот. Ал үчүн биз балдарыбызды мектепте жана бала бакчада жүргөн кезинде эле анын омурткасын рентгенге тарттырып коюшубуз зарыл. Себеби биз рентгенге түшүү менен тубаса патологиянын бар же жогун аныктайбыз. Эгер кичинекей балада тубаса патология болсо, анда дарыгер ага туура багытты көрсөтүп, ал спорттун кайсы түрү менен машыкпоосу, же кандай кесипти аркалабашы керек экенин түшүндүрүү керек. Баланын тубаса патологиясы аныкталып, бирок бала спорт менен машыгууну каалап жатса, анда дарыгер ага ылайыктуу спорттун түрү менен машыгууга болорун түшүндүрүүсү зарыл. Мындан тышкары, бул оорудан жабыркагандар ашыкча салмак күтпөш керек. Ашыкча салмак бел омурткага күч келтирет. Ооруган адамдар кандай жумушта иштебесин кыймыл-аракетти көбүрөөк жасап жүрсө жана дарыгердин айткандарын кынтыксыз аткарса, бул оорудан алыс боло алат.
Шилтеме []
Рейсфедер
Рейсфедер (немисче reissfeder – чийүү калеми) – атайын мааниде – жука металл түтүкчөдөн турган, учтары (огу боюнча кесилген) кыпчыткычтар менен жабдылган сүрөт тартуучу аспап. Р. учтарына сүрөт тартуучу материал, көбүнчө көмүр кыпчытылат.
Стрэтфорд (Коннектикут)
Стрэтфорд (Коннектикут) (Stratford) — Коннектикут штатынын Фэйрфилд (Fairfield) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 51 384 киши. Болжолдуу аянты - 51.5 км². FIPS коду — 09-74190.
Геотехнология
Геотехнология – кенди жаткан жеринен эле иштетүүнүн химиялык, физикалык-химиялык, биохимиялык жана микробиологиялык ыкмалары. Көмүрдү жер астында газга айландыруу, күкүрт эритип алуу, жер астындагы ысык суулардан минерал заттарды бөлүп алуу, нефтини жылуулук аркылуу чыгаруу ж. б. ыкмалар Геотехнологияга мисал боло алат. Дүйнөдө казып алынуучу күкүрттүн 2/3ге жакыны жер астындагы кен чыккан жердин өзүндө өтө ысык суу менен эритип алынат. Ушул ыкма менен алынган күкүрттүн сапаты да жогору (99,99%) болот. Өзүлөрү 80-90°Сде эрий турган асфальт, бура, озокерит ж. б. минералдарды да ушул ыкма менен алууга болот. Калий тузу жаткан жеринде эритилип, сордурулуп чыгарылган эритме буулантуу аркылуу алынат. Геотехнология запасы анчалык көп болбогон кен-таштарды казып алууга, чачыранды элементтерди алууну көбөйтүүгө мүмкүндүк берет.
Хаузен (Хунсрүк)
Хаузен (Хунсрүк) (Hausen (Hunsrück)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Биркенфельд районуна кирет.
Калкы - 190 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,99 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 34 035. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Эндрес.