cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Саясий лидерчилик
Саясий лидерчилик - бийлиги бар кандайдыр бир адамдын (лидердин) коомго, саясий уюмга жана социалдык топторго тийгизген таасири. Саясий лидерчиликке төмөнкүдөй өзгөчөлүктөр мүнөздүү: ортомчулдук (лидер менен социалдык топтордун ортосундагы байланыш, топтордун кызыкчылыгы, көпчүлүк коммуникациялык ыкмалар ж. б.); көп ролдуулук (ар кандай социалдык кызыкчылыктардын макулдашуусуна багытталган); институтташтырылгандык (бекитилген нормаларга жана жол-жоболорго таянган мамилелердин өзгөчө бир моделинин болушу).
Саясий лидерчиликтин башкы функциялары болуп төмөнкүлөр саналат: ингеграциялык (коомдун интеграциясы, көпчүлүктүн, жалпы маселелердин жана баалуулуктардын тегерегиңде биригиши), башкаруучу (ыңгайлуу саясий чечимдерди иштеп чыгып, кабыл алуу), коммуникациялык (көпчүлүк менен дайыма байланыштуу системасын жөнгө салуу); мобилизациялык, ошондой эле бийликти легитимдештирүү (жеке абройду колдонуу менен бийликти колдоону камсыз кылуу).
Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Библия
Библия (Ыйык Китеп) – 1500 жыл аралыгында 40ка жакын адам тарабынан Кудайдын Рухунун жетеги менен жазылган китеп. Китептин аты грек тилиндеги “библиос” деген сөздөн алынган, китептер дегенди билдирет. Ал Байыркы Келишим (Эски Осуят) жана Жаңы Келишим (Жаңы Осуят) деген эки бөлүктөн турат.
Байыркы Келишим
Мусанын убагында Кудайдын еврей эли (Израил) менен түзгөн келишимине байланыштуу жазылган китептердин жыйнагы. Эски Осуятта Кудайдын бүткүл адамзатка Куткаруучуну жибере тургандыгы, ал эми Жаңы Келишим Куткаруучуну жибергендиги айтылат.
Байыркы Келишим 39 китептен турат, алардын көпчүлүгү байыркы еврей тилинде, бир нечеси арамей тилинде жазылган. Бул жыйнакта тарых, мыйзамдар, пайгамбарчылыктар, проза, поэзия жана акыл-насааттар камтылган.
Жаңы Келишим
27 китептен турат, бардыгы грек тилинде жазылган. Бул жыйнакта Куткаруучу Иса Машаяктын төрөлүүсү, жер үстүнө келген максаты, окутуусу, иштери, өлүмү, тирилүүсү жана асманга көтөрүлүп кетүүсү баяндалат. Ошондой эле Иса Машаяктын шакирттеринин иштери, алгачкы Жыйындын түзүлүшү, ишенгендерге жазылган каттар жана акыркы күн жөнүндөгү пайгамбарчылык жазылган.
Кыргыз турмушундагы айрым сөздөргө кулак төшөп, байкап көргүлө: балким, алардын өзөгү Ыйык Китепте жаткан чыгар.
2020 жайкы Олимпиада оюндары
Токио 2020, жана ошондой эле XXXII Олимпиалык оюндары, Олимпиада-2020, Токио-2020, 23-июльтан 8-августка 2021-жылы (COVID-19 пандемиясынан улам кийинкиге калтырылды) чейин Токио, Жапонияда өткөт.
Диопcид
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Кулжа (топоним)
Кулжа (топоним) — топоним. "Манас" эпосунда кыргыздар жана ага жамаатташ жашаган элдер мекендеген жер катары көп эскерилет. Нескара менен Манастын урушунда: «Ошо суунун аягы Эми да аты өчкөн жок «Кулжа» аттанып калыптыр» (Сагымбай Орозбаков, 1. 245); Көкөтөйдүн ашында Жолой менен Кошой күрөшкө чыкканда Жолойду кордогону Кошойдун сөзү аркылуу эскерилет:
Кулжа-Тоонун оюнда,
Кутман байдын тоюнда...
Катылам деп Кошойго
Кан жөткүргөн жериң бар (Сагымбай Орозбаков, 3. 219). Кытай-калмак байгеге зордук кылып уруш чыгарганда: «Кужулдап кытай, калмагы Кулжага жакын барганы» (Сагымбай Орозбаков, 3. 280),— деп айтылат. Географиялык реалия катары К. — Иле дарыясынын алабындагы тоо. Кытайдын Синьцзян-Уйгур автономия районунундагы (Синьцзяндагы) суу, жер, шаар.
Ак Нил
Ак Нил - (ар. Бахр - эль - Абьяд) - Нил дарыясынын Судандагы (Эль Газалдын чатынан Көк Нилдин чатына чейинки) аталышы. Узундугу 957 км, алабынын аянты 1059 миң км2. Сол куймасы Собат дарыясы киргенде сууга бозомтук түс берүүчү көптөгөн агындыларды агызып келгендиктен Ак Нил деп аталып калган. Хартум шаары туштагы орточо чыгымы 808 м/сек. Кеме жүрөт.
Газиабад
Газиабад — Индиянын түндүк бөлүгүндөгү шаар. Уттар-Прадеш штатында. Калкы 1,3 млн (2006). Ганг жана Жамна дарыяларынын аралыгында, Делиден 19 км чыгышта (анын агломерациясына кирет). Ири жолдор тоому. 1740-ж. вазир Гази-уд-Дин тарабынан негизделген. Институттар (технологиялык башкаруу, Механика жана технология кришнаит) бар. Химиялык (боёк, лак жана башка), фармацевтика, металл иштетүү, текстиль (андан ичкери кооз кездемелер), полиграфия, тамак-аш (суумай), айнек, машина куруу (электр-техникалык буюмдары, темиржол вагондору, дизель кыймылдаткычы, велосипед жана башка) өнөр жай ишканалары иштейт.
Регтайм
Регтайм (англ. ragged – тегиз эмес, жыртык, time – синкопалык ыргак) - фортепьянодогу аткаруучулук багыт жана ал багыт менен байланышкан фортепьянолук пьесалар жанры. 19-кылымдын акырында калыптанган. Регтайм башаты катары банжодо ойноодогу аткаруучулуктун кээ бир ыкмалары, кэк-уок бийи кызмат аткарган. Регтаймдын негизги өзгөчөлүгү - сол колдун партиясындагы ирээттүү бир ыргактык бирдиктин оң колдун партиясындагы төкмөлүк мүнөздөгү, эркин синкопалуу тема менен тең келишкендигинде. Регтаймдын мүнөздүү өзгөчөлүктөрүн И. Ф. Стравинскийдин он бир аспап үчүн жазган чыгармасынан байкоого болот.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Соколы (дарыя)
Соколы — Орусиядагы дарыя. Томск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - КАР/ОБЬ/2542/294/16 орун алган. Дарыянын узундугу - 34 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сыдыков, Дөөлөтбек
Дөөлөтбек Качкын уулу Сыдыков (1983-жылдын 24-августунда Ысык-Көл областына караштуу Тоң районундагы Шор-Булак айылында туулган) - манасчы, “Манас-мурас” коомдук фондунун мүчөсү, “Манас” банкынын стипендианты.
Он эки бир туугандын тогузунчусу. Манасчылык Дөөлөтбектин чоң атасы Сыдыктан бери келе жаткан өнөр. Сыдык Чымырбай уулу (1887-1951) саяктын кааба уругунан чыккан жамакчы, дастанчы, семетейчи болгон. Сыдык Чымырбай уулу, Баатыркан болуштун семетейчиси, саяпкери болгон Деңизбайдын (Дөңүзбайдын) шакирти катары белгилүү болгон. Кийин Сыдыктын жолун жолдоп, уулу Качкын да эл ичинде “Семетей” айтып калган. Ал эми Дөөлөтбек кичинекей кезинен эле түшүнөн аян берип, ошондон улам айта баштаган. Баатырлар кийин да түшүнө кирип турган. Бир жолку түшүндө Бакай аба менен үйүндө отурган болот. Бакай кимдир бирөөнү күтүп атыптыр. Бир аздан соң эшикке чыгышат. Сыртта бир коркунуч болуп, Алгарасын минип Коңурбай келип калат. Алгаранын омуроосу тамдын шыбынан да бийик экен. Бакай менен Коңурбай кадимкидей учурашып, туугандардай мамиледе болгонуна, карап турган Дөөлөтбек таң калат. Коңурбай Алгаранын чылбырын Дөөлөтбекке кармата берет. Ал чылбырды кармап, ар кандай ойлорго берилген боюнча ойгонуп кетет. Дөөлөтбектин жетишкен ийгиликтери төмөнкүлөр: 1996-жылы манасчы Мамбет Чокмор уулунун 100 жылдыгына карата өткөрүлгөн жаш манасчылардын кароо-сынагында 1-орунга татыктуу болот; 1999-жылы өткөн “Жаш таланттар” аттуу Республикалык фестивалда 2-орунга ээ болот; Ушул эле жылы өткөн Республикалык “Жаш манасчылардын сынагында” 3-орунга татыктуу болот; 2004-жылдын 25-26-октябрында Таласта өткөн, Назар Кайыптын 230 жылдык мааракесине арналган Республикалык манасчылар мелдешинде 3-орунга ээ болот; 2005-жылдын 15-16-октябрында Бишкекте өткөн «Башканы коюп, Манасты айт» аттуу Республикалык манасчылар мелдешинде 1-орунга жетишет; 2005-жылдын 25-декабрында Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиясы тарабынан “Мамлекеттик тилди өнүктүрүүгө кошкон салымы үчүн” «Кыргыз тили» төш белгиси менен сыйланган; 2007-жылы Ат-Башы жергесинде өткөн “Кошой коргон” телесынагында 2-орунга арзыган. Дөөлөтбек учурда Кыргыз Улуттук консерваториянын 4-курсунда, манасчылык классында, Кыргыз Республикасынын Эмгек сиңирген артисти, манасчы Назаркул Сейдракмановдон билим алат. “Сейтек” эпосунун өз вариантын жазып, басмага даярдоодо.
Реакция катары
Реакция катары — химимялык  кинетика түшүнүгү; химимялык  реакция ылдамдыгын (9) туюнткан теңдемедеги компоненттер конц. даража көрсөткүчтөрүнүн суммасы.
J =k[A] n1. [B] n2
Берилген теңдемеде n1 же b, — А заты, n2 же b2 — В заты боюнча жекече катары, ал эми n1+n2+...=n же b|+b2+...=b жалпы катары. Бул тендеме реакция ылдамдыгынын алынган заттар концентрациясына көз каранды экендигин көрсөтөт. Реакция стехиометриялык n жана кинетикалык b катарларын айрый билүү керек. Жөнөкөй реакциялар үчүн ni = bi ал эми татаал реакцияларда барабар, барабар болбошу да мүмкүн (татаал реакциянын белгиси). Реакциялар жекече же жалпы катарлары ар кандай сан маанилерине ээ: бүтүн (ni bi;), бөлчөк (bi), оң (ni, bi), терс (bi) жана нөл. k — ылдамдыктын константасы.
Диоптрия
Диоптрия – (гр. dioptēs – байкоо, ченөө), (дп, D), линзанын жана башка окко симметриялуу оптикалык системалардын оптикалык күчүнүн бирдиги; 1 дп фокустук аралыгы 1 м болгон линзанын же сфералык күзгүнүн оптикалык күчүнө барабар. Нурду чогултуучу линзанын оптикалык күчү оң, чачыратуучу линзаныкы терс сан менен туюнтулат.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Шайык, Токтогул району
Калкы
Калкы - 780 киши.
Радио "Алмаз-Нарын"
"Алмаз-Нарын" үналгысы Кыргызстандын аймактарындагы эркин радиолордун бири. Негизинен Нарын шаарында жана ага жакыныраак кыштактарда, Ала-Мышык тоосунда FM жыштыгында кармап угууга болот. Биринчи ирет обого 2001 жылы, 16 майда, чыккан. Жетекчиси - Жаркын Ибраева. Бул үналгы аркылуу "Азаттык үналгысынын" берүүлөрүн да кармап угууга болот.
Култаң
Култаң — "Манас" эпосунун  эпизоддук кейипкери. Үч-Турпандык Каар аярдын баласы К. Манастын келатканын Текеске кабарлап, Текес, Куяс өлгөндөн кийин Орго канга барат. Орго ат мингизип Акунбешимге кат жазып берип, К-ды андан ары жөнөтөт. Жолдо Кеймен шаага келет. Оргого жардамга жөнөгөнү жаткан Кеймен ат которуп мингизип, ал дагы Акунбешимге кат жазып берип, К-ды жолго салат. Акунбешимге кабар жеткиргени туурасында айтылбай, К-дын айтып келгени чын экен деп согуштан аярлык амалы менен аман чыгып, качып келген Сары кыяр аярдын Акунбешимге айткан сөзүндө гана эскерилет (Сагымбай Орозбаков, 2. 33—34, 36, 70, 74—75, 78 — 79, 99).
Ураза (Карайыдель району, Башкыртстан)
Ураза — Башкыртстандын Карайыдель районундагы айыл, Подлуб айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 283 киши. Почта индекси — 452364, ОКАТО коду — 80234864008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Революциялык ырлар
Революциялык ырлар -көтөрүлүш, төңкөрүш идеяларын билдирген элдик жана авторлор жараткан ырлар. Революциялык ырлар алгач 15-18-кылымдарда Россия жана Европа өлкөлөрүндөгү жумушчулар ырлары болгон. Революциялык ырлардын гүлдөп өсүшү 18-19-кылымдарга таандык. Алардын эң мыкты үлгүлөрү«Марсельеза», «Интернационал», «Кызыл туу» ж. б.
Бешик той
Бешик той – наристени кундактан чыгарып, 1-жолу бешикке салар күнү айылдагыларды, туугандарды чакырып берилген тамак. Көбүнчө байбичелер, аялдар чакырылат. Бешик тойго чакырылгандардын ар кимиси өз алыш-бериштерине жараша, баланы бешикке бөлөөгө керектелчү нерселерди (мамык олпок, саймалуу жаздык, асемделген боортко, түрдүү ороочтор ж.б.), баалуу буюмдарды, мал алпарышат. Сый ортологондо бешикти сакалдуулап жасап, шимеги, чулгоолору жылытылат. Алардын бардыгы арча түтөтүү менен аласталып, бешиктин алкак, буттарын, туткасын майлап наристени бешикке бөлөшөт. Чогулгандар тамактарын ичип, жакшы каалоо, баталарын берип тарашат.
Революциялык ырлар
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Бешик той
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамалекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Таш-Кыя (Кадамжай)
Таш-Кыя — Кыргызстандын Баткен облусунун Кадамжай шаарынын курамындагы айыл.
Калкы
Калкы - 1 146 киши.
Саясий күрөш
Саясий күрөш - саясий ишмердүүлүүгүн ар түрдүү саясий күчтөрдүн жана алардын уюмдарынын (партия, профсоюздар, диндик жана маданий бирикмелер, куралданган топтор ж. б.) өз ара аракеттеринде жана каршылашууларынан көрүнгөн, кызматташтык (колдоо көрсөтүү, жардам берүү) жана атаандаштык (конкуренция) менен катар турган формасы. Саясий күрөштүн негизинде саясий мамилелердин субъектилеринин (инсандын, топтун жана социалдык катмарлардын) кызыкчылыктары жатат. Саясий күрөштүн объектиси - менчикти жана бийликти ээлөө, сактоо (бекилүү, кайрып алуу) же аларды бөлүштүрүүнүн тартибин өзгөртүү. Саясий күрөштүн максаты - өзүнүн саясий эркин ишке ашыруу үчүн коомдун саясий системасында туруктуу орунду ээлөө. Саясий күрөш ар түрдүү формаларда өтүшү мүмкүн: ар кыл саясий партиялардын коомдук кыймылдардын, парламенттеги фракциялардын саясий лидерлердин тынчтык мүнөздөгү кагылышуу формасында; күч менен мажбурлоо жана зомбулук каражаттарын (мамлекеттик төңкөрүш, жарандык согуш ж. б.) түздөн-түз пайдалануу менен курч мүнөздө кандай гана формада болбосун саясий күрөш каршылашын алсыратуу, анын максаттарынын жана кызыкчылыктарынын ишке ашыруусун кыйындатуу үчүн эмес (булар атаандаштыкка мүнөздүү), каршылашын саясий мейкиндиктен толугу менен сүрүп чыгаруу максатында жүргүзүлөт.
Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Энн Хэтэуэй
Энн Жаклин Хэтэуэй (англ. Anne Jacqueline Hathaway; 1982-жылы 12-ноябрь) - америкалык актриса жана ырчы. Актриса Бруклинде (Нү-Йорк) туулган, Милбернде (Нү-Жерси) чоңоюп өскөн. Апасын тартып Хэтэуэй актриса болуп, мектептин жогорку класстарында окуп жатканда ал "Матрацта болгон окуя" (англ. Once Upon a Mattress) мюзиклинде роль аткарганы үчүн Paper Mill Playhouse Rising Star сыйлыктын "Жогорку класстарда окуган актрисалар арасындагы эң мыкты аткаруу" номинациясына талапкер болгон. Актрисанын чыгармачылык иши Fox телеканалындагы "Өзүңдү табигый түрдө карма" (англ. Get Real, 1999–2000) кыска метраждуу телесериалы менен башталган. Кийинчирээк актриса Мия Термополистин ролун аткарып Disney компаниянын "Канбийкенин күндөлүгү" (англ. The Princess Diaries, 2001) аталышындагы күлкүлүү окуялуу тасмада башкы ролду аткарган, бул ролу үчүн актриса Teen Choice Award сыйлыктын "Күлкүлүү окуялуу тасманын актрисасы" номинациясынын жеңүүчүсү болгон. Хэтэуэй "Николас Никлби" (англ. Nicholas Nickleby, 2002), "Сыйкырдап алынган Элла" (Ella Enchanted, 2004), "Канбийкенин күндөлүгү 2: Аристократтык чөйрө менен таанышуу" (The Princess Diaries 2: Royal Engagement, 2004) жана "Абайла!Кызыл топучан кыз" (Hoodwinked! 2005) сыяктуу тасмаларда роль аткарганы үчүн "балдарга үлгү көрсөткөн актриса" катары кеңири таанымал болгон.
People журналы Хэтэуэйди "2001-жылдын ири ачылыш жылдызы" деп тапкан. 2006-жылы актриса "Дүйнөдөгү эң сулуу 50 инсан" тизмесине кирген.Төрт был бою кыймылсыз мүлк тармагында иштеген Рафаэлло Фольери менен бирге жүрүп айрылган соң, Хэтэуэй 2012-жылы Адам Шульманга турмушка чыгып, 2016-жылдын март айында экөө уулду болгон.
Орто мектеп
Орто мектеп - жалпы билим берүүчү – окуучуларга илимдин негиздеринен системалуу билим берүүчү жана кесиптик даярдыкка жана жогорку билим алууга зарыл болгон ыкманы үйрөтүүчү окуу-тарбия мекемеси. Жалпы орто билим берүү орто кылымда калыптана баштаган. 12–13-кылымда университеттер пайда болушу менен жалпы билим берүүчү орто мектептин милдетин искусство факультеттери аткарган. Өз алдынча окуу жайы катары жалпы берүүчү орто мектеп 16-к-да гимназия түрүндө (эң алгачкысын 1538-ж. педагог-гуманист И. Штурм Страсбургда негиздеген) болгон. Гимназияларда негизги сабак латын жана грек тили болгон. Ар кайсы мамлекеттерде Орто мектептер ар кандай аталган. Мисалы, гимназия, лицей, коллеж ж. б. 18-кылымдын 2-жарымынан жалпы билим берүүчү орто мектептин мүнөзү олуттуу өзгөргөн.
Алдыңкы педагогдор жалпы билим берүүчү Орто мектептин негизги милдети деп окуучулардын өз алдынча ой жүгүртүүсүн, эстетикалык табитин, дүйнөгө көз карашынын калыптанышын жана башкалар эсептеген. Гимназия ж. б. окуу планында маанилүү орунду математика, байыркы тилдердин грамматикасы, эне тил, тарых ж. б. ээлеген. Жалпы билим берүүчү орто мектеп университеттик билим алууга даярдоочу баскыч болгон. Анын мүнөзү жана милдети көз өзгөрбөстөн, 19-кылымдын аягына чейин сакталган. Капитализмдин өнүгүшү жаштарды өндүрүштүн жана илимдин ар кандай тармагына даярдоодо мектепте жаңы милдеттерди койду.
Демократиялык ойчулдар жана педагогдор (Т. Мор, Ф. Рабле, Ж. Беллерс, Я. А. Коменский ж. б.) реалдык билим (таалим) берүүнү сунуш кылышкан. Алгачкы реалдык билим (таалим) берүү мектебин И. Хеккер 1747-ж. Берлинде ачкан. Кийин башка мамлекеттерде да пайда боло баштаган. Россияда жогорулатылган түрдөгү алгачкы мектеп 17-к-дын 2-жарымындагы грек-латын мектептери болгон. Анда чиркөө-славян, грек-латын тилдери, философия, риторика окутулган. 1701-ж. Москвада жогорулатылган түрдөгү алгачкы реалдык мектеп ачылган. Эң биринчи өз маанисиндеги Орто мектеп 1726-ж. Петербург академиясынын алдында болгон. Революцияга чейинки жалпы билим берүүчү орто мектептин мүнөздүү жагы анын башталгыч мектептен ажыратылганында. Балдар, кыздар бөлөк-бөлөк окуган. СССРде жалпы билим берүүчү орто мектептин принципиалдуу негизи турмуш, мамлекеттиксаясат менен байланыштыруу, мектепти чиркөөдөн бөлүү болгон. Мектеп ишинин түп тамырынан бери кайра курулушу «Советтик Социалисттик Федерациялык Россиянын бирдиктүү эмгек мектеби жөнүндөгү жободо», «Бирдиктүү эмгек мектебинин негизги принциптеринде» (1918) чагылдырылган.
Окуу жайынан байыркы тил, диний окуу чыгарылып, коомдук-саясий дисциплинаны үйрөнүү киргизилген. Табият жөнүндөгү илимди окутуу күчөтүлүп, политех. билим берүү жөнүндөгү маркстик-лениндик идея турмушка ашырыла баштаган. Билими жоктор үчүн 1919-ж. жумушчу факультети (рабфак) ачылган. 1920-жылдары фабрика-завод жети жылдыгы, айыл жерлеринде дыйкан жаштар мектеби ж. б. негизделген. 1934-ж. 15-майдагы СССР ЭКСтин жана ВКП(б)нын БКнын «СССРде башталгыч жана орто мектеп структурасы жөнүндөгү токтомуна ылайык жалпы орто билим берүүчү орто мектептин жаңы түрлөрү: жумушчу жаштар мектеби, айылдык жаштар мектеби, Суворов жана Нахимов окуу жайлары пайда болгон. 1958-ж. «Мектептин турмуш менен байланышын күчөтүү жана СССРде элге билим берүү системасын андан ары өркүндөтүү жөнүндөгү» законго ылайык толук эмес орто мектеп 8 жылдык, толук орто мектеп 11 жылдык болгон. 1964-ж. 10 жылдык мектеп калыбына келтирилген. Кечки жана сырттан жалпы билим берүүчү орто мектептер бар.
Окуучулардын билимин тереңдетүү, кызыгуусун ар тараптан өстүрүү максатында 7-класстан баштап факультативдик сабак киргизилген. Жалпы орто билим берүүчү мектеп мектептен тышкаркы мекемелер менен тыгыз байланышта. Мектеп үчүн 300 млнго жакын окуу китеби 47 тилде чыгат. Жалпы билим берүүчү орто мектеп эки баскычтуу: ар кандай окуу мөөнөтү менен милдеттүү негизги мектеп жана орто мектеп. Мектептер гимназия, лицей ж. б. болуп ар кандай аталат. Ошондой эле гуманитардык жана реалдык мектептер болуп бөлүнөт.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004
Реакция ылдамдыгы
Реакция ылдамдыгы — хим. реакциялар жай же ылдам жүрүүсүн мүнөздөөчү чоңдук. Р. ы. убакыт бирди-гинде өз ара аракеттенишкен заттар концентрациясы өэгөрүшү менен чене-лет. химимялык реакциялар ар түрдүү ылдамдык менен өтөт. Алардын кээ бирөөлөрү бир секундага жетпей эле бүтсө кээ бирлери минута, саат, күндөп жүрет. Бир нече жылдын аралыгында жүрүүчү реакциялар да белгилүү. Бир эле реакция бир шартта, мисалы, жогорку температурада бат жүрөт, ал эми муздатканда жай жүрөт. химимялык Р. ы. аныктап билүүнүн илимий жана практикалык мааниси өтө чоң. Себеби химимялык өнөр жайында тигил же бул заттар өндүрүүдө аппаратуралар көлөмү жана өндүрүмдүүлүгү Р. ы. көзкаранды болот. Ошондуктан практикада химимялык Р. ы. жүрүү шартын билүү жана ар кандай факторлорду таасир этүү м-н. аны өзгөртө билүү чоң мааниге ээ. Р. ы. таасир этүүчү факторлор: реакцияга кирүүчү заттар жаратылышы, алардын концентрациясы, темп-ра жана системада катализатор катышышы. Реакциянын жүрүү ылдамдыгын изилдөө химимялык Р. ы. ж-дөгү окууну — химимялык кинетиканы түзүүгө алып келди.
Чоң Таежная (Таежная куймасы)
Чоң Таежная — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Таежная дарыясынын сол жээгинен 16 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Аконкагуа
Аконкагуа (Aconcagua) — Түштүк Американын эң бийик жери, Анд тоолорунун эң бийик чокусу.
Аргентинада, Чилинин чек арасына жакын жайгашкан.
Жети мөңгүсү бар (жалпы аянты 80 км2).
Порт Клинтон (Огайо)
Порт Клинтон (Огайо) (Port Clinton) — Огайо штатынын Ottawa округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6 056 киши. Болжолдуу аянты - 6.0 км². FIPS коду — 39-64150.
Федоровка (Уфим району, Башкыртстан)
Федоровка — Башкыртстандын Уфим районундагы айыл, Ольх айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 39 киши. Почта индекси — 450590, ОКАТО коду — 80252852002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
"21 кылым" радиосу
"21-кылым" радиосунун ордунда "Белес" деген радио түзүлгөн.
Жыштыктары:
Газиантеп
Газиантеп - Түркиянын Түштүк-чыгышындагы шаар. Газиантеп илинин (административдик-аймактык бирдик) административдик борбору. Калкы 1,1 млн (2006). Евфрат дарыясынын өрөөнүндө жайгашкан. Темиржол бекети. Эл-аралык аэропорту бар. Шаар биздин заманга чейинки 4-миң жылдыктан белгилүү. Ассириянын, Рим империясынын, Византиянын, Араб халифатынын, Селжуктар өлкөсүнүн, 1516-жылдан Осмон империясынын курамында болгон. 1919-ж. англичандар басып алган. 1920-ж. француздарга өтүп, 1922-ж. Түркияга кайтарылып берилген. Византия чеби (6-к.), мечиттер (11-, 16-к.), университет (1987), музейлер (археологиялык, этнографиялык, Зеугма мозаикалары)бар. Газиантеп чарбалуу аймактын (мисте, дан өсүмдүктөрү, тамеки, гозо, жүзүм өстүрүү) борбору. Мал чарбасы өнүккөн. Металлургия, текстиль, булгаары-буткийим, тамак-аш, жыгаччылык, самын кайнатуучу, цемент, машина куруу өнөр жай ишканалары иштейт. Кустардык колөнөрчүлүгү (жез, бермет, алтын менен күмүштөн буюмдар, салттуу бут кийим, жүк жабуу) өнүккөн. Газиантепден 60 кмТүндүк-чыгышта тоонун бетине ассириялык падыша Салмансар IIIнүн таштын бетине түшүрүлгөн элеси, 50 км батышта Сакча-Гөзү археологиялык зонасы (неолит доорунун дубалдары менен мунараларынын калдыктары) сакталган.
Чанчжоу метросу
Чанчжоу метросу – Чанчжоу шаарынын метросу. Метросу 21-сентябрь 2019-жылы ачылат.
Императивдик мандат
Императивдик мандат – ага ылайык өкүлчүлүктүү бийлик органынын депутаты шайлоочулардын суроо-талабына байланган жана өзүнүн баардык ишмердигинде алардын алдында жоопкерчиликтүү болгон, ошол эле учурда шайлоочулардын ишенимин актабаган депутатты мөөнөтүнөн мурда кайра чакырып алуу мүмкүндүгү мыйзам жүзүндө бекитилген эреже. И. м. социалисттик жана башка бир катар мамлекеттерде бар. Либералдык демократиялуу мамлекеттерде И. м. эреже катары анын улуттук өкүлчүлүк принцибине каршы келгендигинен улам колдонулбайт. Шайлоочулар эмес, федерация жерлеринин өкмөттөрү түзгөн: депутаттар өз өкмөттөрүнүн нускамаларын аткарууга милдеттүү болгон ГФРдин парламентинин бир палатасында –бундесратында гана И. м. өзүнчө өзгөчөлүккө ээ.
Полемология
Полемология (гр. согуш) – согушту жана куралдуу кагылышууларды изилдөөчү илим.
Колдонулган адабияттар
"Саясат таануу: энциклопедиялык окуу куралы". Башкы редактор: Ү.Асанов, жооптуу редактор: А.Акунов. Бишкек - 2004. ISBN 9967-14-011-9
Уффенхайм
Уффенхайм - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Айшедеги Нойштадт-Бад Виндсхайм (район)|Айшедеги Нойштадт-Бад Виндсхайм районуна карайт. Орто Франкония административдик округуна тиешелүү. Калкы – 6195 (2013-ж.). Аянты – 59.47 км2.
Эмгек тарбиясы
Бул милдеттерди чечүү окуучуларды эмгекке теориялык, практикалык жана психологиялык жактан даярдоого жардам берет. Мектепте эмгек тарбиясы окуу-тарбия ишинин баардык жараянында, окууда өзгөчө илимдердин негизин окутууда, эмгекке үйрөтүү сабактарында, класстан жана мектептен тышкаркы иштердин тутумдарында ишке ашат.
Лухмановская (метро бекети)
Лухмановская — Москва метросунун Некрасовская сызык сындагы станция. 2019-жылы 3-июньда ачылган.
Эмгек тарбиясы
Илимдердин негизин окуутууда окуучулар өндүрүштүн илим негиздери жөнүндөгү билимдерге ээ болушуп, таанып-билүүгө жана кесипке болгон кызыгуусу өнүгөт. Окуучулар эмгекке үйрөтүү сабактарында эмгек буюмзат, каражаттары жана жараяндары жөнүндөгү түшүнүктөрдү өздөштүрүшүп, белгилүү көндүмдөргө жана билгичтиктерге ээ болушат.
Мектепте жүргүзүлгөн класстан жана мектептен тышкаркы иштердин ар түрдүү калыпы окуучулардын чыгармачылык сапаттарын өнүктүрүүгө, шык-жөндөмүн аныктоого жардам берет.
Эмгек тарбиясы берүүдө окуучулардын эмгеги мааниге ээ. Педагогика адабияттарда окуучулардын окуу эмгеги, өзүн өзү тейлөө эмгеги, коомдук пайдалуу жана өндүрүмдүү эмгеги белгиленген. Окуучуларды эмгек жараянына катыштыруу алардын адептик, инсандык сапаттарынын, эмгекти сүйүү, эмгек адамдарын урматтоо сезимдерин калыптандырууга чыгармачылык демилгесин жана эмгектик көндүмдөрүн, билгичтиктерин өнүктүрүүгө жардам берет. Мына ошого байланыштуу окуучулардын эмгегин туура пландаштырууга, уюштурууга өзгөчө көңүл бөлүү керек.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004
Ак-Өгүз мөңгүсү
Ак-Өгүз мөңгүсү - Борбордук Теңир-Тоодогу өрөөн тибиндеги мөңгү. Какшаал кырка тоосунун түндүк капталынан башталган Жаңгарт суусунун алабында жайгашкан. Узундугу 7,4 км, аянты 20,1 км2. Мөңгүнүн башы деңиз деңгээлинен 5148 м, этеги 3730 м бийиктикте жатат. Мөңгү аркылуу аты уйкаш ашуу өтөт. Этеги 1943-62-ж. 500 мге чегинген. Мөңгүдөн агып чыккан суу Жаңгарт суусуна оң жактан куят.
Бешмант
Бешмант – сырт кийимдин түрү; аялдар, эркектер кийишчү жеңил тыш кийим. Кыргыздарда анын эки түрү белгилүү – жеңи узун бешмант жана жеңи кыска бешмант. Тигилиши боюнча тизеге жетип, ичи жүн салынбай ичтелген. Бешманттын бели кыпча, этеги кең, жакасы тик чыгарылган.
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамалекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Европа өлкөлөрүнүн жана көз каранды аймактарынын тизмеси
Жарым-жартылай Европада жайгашкан Азия мамлекеттери
Страны, бо́льшая часть территории которых не относится к географической Европе, согласно вариантам прохождения границ частей света по Кавказу; согласно варианту прохождения границы Европы и Азии по Кумо-Манычской впадине эти государства целиком расположены в Азии.
Асанов, Тилек
Тилек Асанов (1982-жылдын 1-февралында Ысык-Көлдүн Ак-Суу районундагы Сары-Камыш айылында туулган) - манасчы.
Европа өлкөлөрүнүн жана көз каранды аймактарынын тизмеси
Көз каранды аймактар
Список территорий, находящихся под управлением другого государства, но официально не входящих в его состав, а также территорий, формально входящих в состав государств, но обладающих особым международным статусом или международной правосубъектностью.
Асанов, Тилек
Атасы Асан айылдын кадырлуу табыпкери, жамакчысы, санжырачысы. Чоң атасы Сооронбай учурунда Кыдыр акенин мүнүшкөрү, саяпкери болгон. Тилек он эки жашында нагыз манасчыларга таандык түш көрүүдөн кийин гана «Манас» айтып калат. Түшүндө Манастын кырк чоросу тегеректеп курчап келип, арасынан кимдир бирөө коңур үн менен: «Манас атаңды билесиңби?» - деп, собол салат. Он эки жашар бала эмне деп жооп кайтараарын билбей, акыры «Билем!» - деп, айта салат. Баягы үн: « - Анда эмесе, мындан ары баатыр Манастын баянын айтасың!» - деп, өкүм кылат. Баланын айласы кетип: « - Мен «Манас» айта албайм, айтпайм!» - деп, каяша айтат. «Айтпайм деп, айтчу болбо, айтасың!» - деп, буйрук кылат. Бала, тегеректеп турган баатырлардын сүрүнөн коркуп: «Айтам!» - дейт. Ошондо, көпчүлүктүн ичинен кимдир бирөө: «Бул балага өзүң айтып, баштап бербесең болбойт. Коркуп калды окшойт» - дейт. Кайдан-жайдан Саякбай манасчы пайда болуп: «Кана эмесе, угуп тур!» - деп, «Манас» айта баштайт. Бир аз айткандан кийин: «Эми ушул айтканымды улап айт!» - дейт. Бала, манасчынын айтканын улап, бир топко чейин айтып барып, анан эмне болгонун билбей калат. Мына ошол түштөн кийин Тилек ачыкка чыгып, эл ичинде «Манас» айтып калат. Ал, райондук, областык, республикалык маданий иш чараларга, манасчылардын кароо-сынактарына, фестивалдарга катышып, «Манас» эпосунун айрым окуяларын айтып, алдыңкы орундарды ээлеп келген. 1998-жылы Кыргыз Республикасынын өкмөтүнүн жана ПРООНдун – «Устат-шакирт» аттуу долбоорунун алкагында, Шаабай манасчынын шакирти катары манасчылык өнөрдүн үлгүсүн алат. Тилек 2001-жылы Лондон калаасында өткөрүлгөн Бүткүл дүйнөлүк фестивалга катышып, лауреат болуп табылган. Азыркы учурда Т.Асанов таланттуу манасчылардын бири болуп саналып, «Манас» эпосунун салттык окуялардын дээрлик баарысын айтып келет.
Европа өлкөлөрүнүн жана көз каранды аймактарынын тизмеси
Таанылбаган жана баардыгы менен таанылбаган мамлекеттер
Список непризнанных и частично признанных государств де-факто осуществляющих полное самоуправление.
Ребиндер эрежеси
Ребиндер эрежеси (уюлдуулукту теңдөө эрежеси) – адсорбция процесси фазалар уюлдуулуктарын теңдөө жагына жылат жана уюлдуулуктар баштапкы айырмасы канчалык чоң болсо, ошончолук күчтүү болот. Эгерде дисперстик фаза жана дисперсиялык чөйрө уюлдуулугу боюнча кескин айырмаланса, алардын ортосундагы өз ара аракеттенишүү маанилүү эмес, ал эми беттик энергия – зор, ошол эриген зат гана (эриткич эмес) адсорбциясы үчүн ыңгайлуу шарттарды түзөт. Беттик активдүүлүк пайда болушу үчүн, экинчи компонент адсорбцияланышына шарттар түзүш керек. Мисалы, бензой кислотасын суу эритмесинен адсорбциялаш үчүн уюлсуз адсорбент – көмүрдү, бензолдогу эритмесинен адсорбциялоо үчүн – уюлдуу адсорбент, силикагельди колдонуш керек.
Европа өлкөлөрүнүн жана көз каранды аймактарынын тизмеси
Шилтемелер
אירופה
Императивдүү ведомстволук тийиштүүлүк
Императивдүү ведомстволук тийиштүүлүк – иштин бирнече юрисдикциялык органдар тарабынан мыйзамда аныкталган ырааттуулукта каралышындагы ведомстволук тийиштүүлүк. М.: бааракы маселелери боюнча талаштар адегенде жогорку баскычтагы социалдык камсыздоо органы, андан кийин сот тарабынан каралат.
Полиархия
Полиархия (гр. < роlу – көп + агсhia – бийлик) бүгүнкү күндөгү саясий илимге америкалык саясат таануучу Р. Даль аркылуу көбүрөөк даражада демократтык идеалга туура келген, реалдуу өкүм сүргөн саясий режимдерге мүнөздөмө берүү үчүн киргизилген түшүнүк. Р. Далдын ою боюнча, чыныгы дүйнөдө демократиянын бардык талаптарын толугу менен канааттандырган саясий системалар жок.
Демократия деп ал төмөнкү негизги мүнөздөмөлөрдү:
Бул мүнөздөмөлөрдөн бардыгын иш жүзөгө ашыруу, умтулуу керек болгон демократиянын идеалдык моделин сунуш кылат. Бирок дүйнөдөгү көп түрдүү саясий системаларды алардын демократташтырылышынын деңгээлине жараша баа берүүгө аракеттенүү үчүн эки негизги критерийди: тең укуктуу элитанын ачык, саясий атаандаштыгы жана калктын саясий катышуусун бөлүп чыгуу акылга сыярлык. Өзүнүн граждандарына өз кызыкчылыктарын кандайдыр бир дискриминациясыз ишке ашырууга мүмкүндүк берген реалдуу саясий режимдерди Р. Даль полиархия деп атаган. Полиархия – саясий режим.
Полиархиянын башкы белгилери: Граждандардын саясий катышуусунун жогорку деңгээли, шайлоодогу (шайлоочулардын колдоосу үчүн күрөштү түрдүү топтордун жана саясий лидерлердин өнүккөн, ачык, саясий атаандаштыгы. Ошентип, полиархия – элдин атынан, элдин жардамы менен жана эл үчүн башкаруу эмес, азчылыктын башкаруусуна көпчүлүк макул болуп, көзөмөлдөгүн саясий система. Ошону менен граждандарды элитанын жоопкерсиздигинен жана өзүн билемдигинен сактаган гарантиялар да өкүм сүрөт.
Колдонулган адабияттар
"Саясат таануу: энциклопедиялык окуу куралы". Башкы редактор: Ү.Асанов, жооптуу редактор: А.Акунов. Бишкек - 2004. ISBN 9967-14-011-9
Саясий кризис
Саясий кризис (гр. krisis - баштапкы, бурулуш пункт) - саясий процесстин түрү, саясий абалдын кескин курчуп кетишин мүнөздөгөн саясий чыр-чатактардын ашынган формасы.
Анда чыр-чатактарды келишим аркылуу чечүүгө болбой турган абал түзүлөт. Ал ички саясий (парламенттик, өкмөттүк, конституциялык) жана тышкы саясий кризисте байкалат. Саясий кризистин төмөнкүдөй негизги түрлөрү бар: легитимдүү кризис - аткаруучу режимдин өз баалуулуктары менен максаттарын ишке ашырууда калктын өкүлдөрү менен саясий жөнгө салуунун формалары жана нормасы жөнүндө макулдашууга жетишүүсү; идентификациялоодон чыккан кризис- белгилүү саясий система менен социалдык топторду идентификациялоого этностук айырмачылык тоскоол болгон учурда түзүлгөн кырдаал; саясатка аралаштыруудан чыккан кризис - саясий элита тарабынан белгилүү социалдык топторду саясий турмушка аралаштыруу үчүн түзүлгөн жасалма тоскоолдуктардан улам пайда болот; тереңдеп кеткен кризис - иш жүзүңдө жүргүзүлгөн саясат менен жарыяланган максаттардын дал келбегендигинен улам пайда болуп, мамлекеттик башкаруунун майнаптуулугун төмөндөтөт; бөлүштүрүү саясатынан чыккан кризис - башкаруучу элитанын калктын бардык катмарын материалдык жактан жетишерлик деңгээлде камсыздандыра албай калышынан улам пайда болот.
Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Өрмөкчүлүктүн көркөм көчөттөрү
Бул буюмга түшкөн көркөм каражаттар. Ал негизинен килем көчөттөрүнө окшошот. Ошентсе да «баргекче», «казан кулак», «кырк мойнок», «бычак учу», «бачайы көчөт», «алтымыш жиптүү ай көчөт», «токсон жиптүү тор көчөт» жана башка ушул өңдүү көркөм каражаттарды өрмөкчүлөр термечилер өрмөкчүлүккө кеңири пайдаланып келишкен. Адатта, буларга «тай туяк оюму» түшөт да, ачык сары, көк өң менен четине «бычак учу» берилет. Ал «араа тиш» аркылуу да кооздолушу мүмкүн. Түштүк Кыргызстандын уздарынын узданууларына ылайык төмөндөгүдөй негизги көркөм көчөттөрү бар. Алсак: «тай туяк көчөтү» (бул 15— 25 тал жиптен терилет да, тайдын изи сымал түшөт). «Тайлак таман» (түр тайлактын изи өңдөнүп турат), «Тогуз төбө» — «Кочкерек» (кайкалак) көчөттөрү үчүн 60 тал жип керектелет. Ал эми 90 жип аркылуу «кырк шак» көчөтү терилет. Булардын «бычак учу» айдан ачык айырмаланат. (Орус балтанын башын, бычак учун элестетет). Мындайынан караганда ал шырдак оюмундагы «араа тиш», «бычак учу» болуп саналат. Айткандай, «кочкорек», «кайкалак», «кочкор мүйүз» көчөттөрү бири-бирине окшош. Айрым аймактарда булар аралаш айтыла берет. Өрмөкчүлүктө «тогуз төбө» алты, беш жылдыз өңдүү берилет. «Тай туяк», «тай таман» көчөтүнөн айырмаланып, алты бурч болуп, ал чарчы көрүнөт. «Ит таман көчөтү» мындан сөлпү келип, иттин таманын баамдатат. Өрмөкчүлүктө жүз ачаар көчөттөрдүн бири «кош мүйүз» ромбиктин эки жагында берилет да, ал «чагармак» менен «шак» көчөттөрүнө окшошуп кетет. «Башайы көчөтү» ромбиктин ичинде өзүнчө көчөттүн татаал элементин пайда кылат. Бул Түштүк Кыргызстанда кеңири тараган. Өрмөктө «кыял көчөтү» алты элементтен турат. Мындан сырткары «сыңар мүйүз» «жарым чагармак» болуп көрүнүшү ыктымал. «Ала мончок» терме өнөрүндө чабалакейдей элпек, бардык жерде катышып жүрө берет. Өрмөкчүлөр мына ушундай көркөм каражаттарды узчулугуна бай каражат катары өздөштүрүп, аянттуу буюмдарды жасап жатышкандыктарын көрөбүз. Терменин «кажары» (букары) түрүндө көркөм көчөттөрдүн берилиши бөлөкчөлөнүп кетет. Мында негизги көчөттөрдүн бирине «табакча» кирет. Мунун бештен эки тиши тумарчадан бөлүнүп чыгат да, ал төрт бурчтукка эки канатчадан чыгат. «Таракча көчөтү» үч тиштен да болушу мүмкүн. Аны айрымдар «айрыча» деп да аташат.
Кажарыда көчөттөрдүн эң татаалы «чатырма» (чатыраш) болуп саналат. Көчөттүн он-он беш элементтери бутактана барат. Эки четтери төрт бурчтукту түзүп, көчөттөрүнүн аяк-башы ирээтсиз, андан майда таракчалар чыгат. Мындай аты айтып тургандай чатышма түрдү чанда өрмөкчү-термекчилер гана сого алышат.
Кыргыздарда килемден мурун өрмөк өнөрү чыкканы баамдалат. Өрмөкчүлөр таар четине ак-карадан өзүнчө өрмөктө согулган буюм жээги жасалат. Анын четинде «каркыра изи» түшкөнү билинип турат. Мунун борбордук көчөтүндө «91 жиптүү тор көчөт» түшөт. Ичинде «кайкалак», анын ичинде «жолборс көзү» бар. Табакчалардын ортосунда «колтук» түшөт. Ансыз «жолборс көзү» көчөтү пайда болбойт. Табакчалардын ортосу «тумарча көчөтү» аркылуу бири-биринен» айырмаланат. Мында буюм четине «пара көз» көчөтүн түшүрүп алып, анан ак-кара өңдө «тескери кайкалак» берилет. Ортолук көчөтүнө «61 жиптүү ай көчөт» келип, андагы кош кайкалактын ичи «бычак учунан» турат. Термеде ар бир табакчанын ортосунда «колтук» бар. Ансыз «61 жиптүү ай көчөт» түшпөй калат. Ушул эле күзүктөлгөн өрмөк аркылуу бөлөк көчөттөрдү түшүрүүгө мүмкүн. Мында «кычкач», «чөмүч сабы» өңдүүлөр берилет да, ортосуна «бычак учу» түшүп, көчөттөр «жеке сабак» (жалгыз сабак) менен биригип, өзүнчө табакчаларды пайда кылат. Ал эми таардын үчүнчү түрүндө «41 жиптен 40 мойнок көчөтү» жаралат. Болжолдо, «кайкалак көчөтү» жаралат, «кайкалак көчөтү» өрмөкчүлүктө биринчи чыккан деген кеп бар.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Императивдүү укук ченемдери (катмардык)
Императивдүү укук ченемдери (катмардык) – аткаруудан баштартууга жол берилбей турган бийлик буйругун камтуучу укук ченемдери.
Улица Дмитриевского (метро бекети)
Улица Дмитриевского — Москва метросунун Некрасовская сызык сындагы станция. 2019-жылы 3-июньда ачылган.
Ребаб
Ребаб, рабаб – 1. Африка, Жакынкы Чыгыш, Түштүк-Чыгыш, Борбордук Азияда тараган кылдуу чертме жана тартма музыкалык аспаптардын жалпы аталышы.
2. Жаргак капкагы, жал-куйруктан жасалган 3 кылы жана ийилген жаасы бар тартма музыкалык аспап. Индонезияда, Араб өлкөлөрүндө, Малайзияда жолугат.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Ребиндер эффектиси
Ребиндер эффектиси. Катуу заттар бекемдигинин төмөндөшүнө жана пластикалык агуунун жеңилденишине негизделген эффект. Чөйрөнүн таасири астында кату, заттардын эркин энергиясы азаят, ушунун негизинде деформациялоо жана кыйроо процесстеринде жаңы бет пайда болуу жумушу да төмөндөйт. Р. э. деп аталган бул кубулуш беттик энергиянын төмөндөшүнө негизделет.
Елен-Седа-Яха
Елен-Седа-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нгой-Яха дарыясынын оң жээгинен 10 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Аудиометрия
Аудиометрия угуу органдарынын үндүн ар кандай кубаттуулугун кабыл алуу жөндөмдүүлүгүн текшерүү. Жөндөмдүүлүк кабыл алуунун башталышы менен аныкталат. Ошондуктан анын милдети — ар кандай кубаттуулуктагы үндүн башталышын табуу, угулган үндүн эң аз күчүн аныктоо.
Аудиометрияда негизинен сүйлөө аркылуу жана ар кандай камертондордун жардамы менен үн угуу жөндөмдүүлүгү аныкталат. Үн угуу жөндөмдүүлүгүн сүйлөө менен аныктоо практикада көп колдонулат. Азыркы мезгилде үндү кабыл алууну аудиометрдин жардамы менен текшерет. Ал метод башка методдорго караганда өтө так. Аудиометриянын жыйынтыгы аудиограмма түрүндө жазылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Саясий конфликт
Саясий конфликт - саясий процесстин түрү, саясий күчтөрдүн кызыкчылыктарынын, баалуулуктарынын жана көз караштарынын карама-каршылыгы, алардын кагылышуусунун саясий конфликти саясий процесстик форма катары үчкө бөлүүгө болот: конфликттин алды (пайда болуу стадиясы), түздөн-түз кагылышуу жана аны чечүү стадиялары. Мазмуну жагынан мамлекет аралык, региондук жана жергиликтүү болуп бөлүнүп, ал ачык жана жабык формада жүрөт. Саясий системанын туруксуз болуусу саясий кризис деп аталат. Терроризм, согуш жана революция саясий конфликттин келип чыгуусун шарттайт. Конфликтти басуу, ошоңдой эле компромисске жана консенсуска жетишүү саясий чыр-чатактарды чечүүнүн ыкмаларынан болуп саналат.
Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Газ компрессор станциясы
Газ компрессор станциясы — газ жананефть өндүрүшүндө, аларды газ түтүктөрү менен транспорттоодо, сактоодо жана кайра иштетүүдө жаратылыш газынын басымын жогорулатуучу станция. Арналышы боюнча башкы жана сызыктуу магистралдык газ түтүктөрү, газды жер алдында сактоочу жана газды катмарга кайра толтуруучу станция болуп бөлүнөт. Магистралдык газ түтүктөрүнүн башкы газ компрессор станциясы газ түтүктөрүнүн чыга бериш жериндеги керектүү жумушчу басымды камсыз кылуучу катмардык басым төмөндөгөндө, өндүрүштөн келүүчү газдын басымын жогорулатат. Кубаттуулугу 100 Мвтка жетип, андан ашат. Сызыктуу газ компрессор станциясы түтүк өткөргүчтөрдөгү басымдын төмөндөшүн керектүү деңгээлде кармап турат, кубаттуулугу 3-75 Мвт. Өткөргүчтөр аркылуу өтүүчү газ ашыкча болгондо, газ компрессор станциясы газды жер алдында сактоо үчүн берет. Кубаттуулугу 50 Мвтка чейин. Катмарга газды кайрадан берүүчү газ компрессор станциясы газды алуу учурунда конденсатын түшүрбөй, газдын катмардагы басымын кармап турат. Газ кирген жердеги басым 14 15 Мн/м2, чыккан жерде 4050Мн/м2.
Ак-Жар (Токтогул району)
Ак-Жар (Ак-Жар) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Токтогул районундагы айыл. Кызыл-Өзгөруш айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 326 киши.
Акназарова Роза Корчубековна
Акназарова, Роза Корчубековна - (06.12. 1955-ж. туулган, Жалал-Абад облусу, Чаткал району, Жаңы базар айылы) - Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин 5-чакырылышынын депутаты. 2001-2005-жылдары Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык коргоо министрлигин жетектеген. Экономика илимдеринин доктору. Профессор. Кыргыз Республикасына эмгек сиңирген экономист.
1955-жылы 6-декабрда Жалал-Абад облусунун Чаткал районундагы Жаңы-Базар айылында туулган. Атасы – Корчубек Акназаров партиялык кызматкер, Социалисттик Эмгектин Баатыры болгон. 2000-жылы июнь айында Нарын облусунун Кочкор районундагы Чолпон айылындагы орто мектепке анын ысымы ыйгарылган.
Балалыгы
Акназарова Роза сегиз балалуу партиялык кызматкердин үй бүлөсүндө туулган. Атасы Акназаров Корчубектин жетекчилик жумушуна байланыштуу Ак-Таала районунда биринчи класска барып, Жумгалда окуп, орто мектепти Кочкор районунан бүтүргөн. Бала кезинде спорт менен машыгып, музыкага кызыгуусу артып, фортепиано классына катышып жургөн. Бийлегенге кызыгып, Ленинграддан келген адистердин кароосунан өтүп, балерина окуусуна тандалып алынган. Бирок, апасы ага макул болбой койгон.
Билими
Роза Акназарова 1978-жылы СССРдин 50 жылдыгы атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинин экономика факультетин “экономист” адистиги боюнча аяктаган. Ал жакта Карл Маркс атындагы стипендия менен окуган.1981-1985-жылдары Москвадагы бүткүл союздук айыл чарба экономикасы илим-изилдөө институтунун аспирантура бөлүмүндө (Москва шаары) окуган.
Эл аралык алакада билимин өркүндөтүп келген өлкөлөр
1992-ж. – Макроэкономика боюнча тажрыйба алмашуу. Вена ш., Австрия.
1994-ж. – Япониянын банкынан тажрыйба алмашуу. Токио ш.
- Бухгалтердин эсептин жаны планын киргизуу боюнча курс. Вена ш. Австрия.
1995-ж – Банктарды кайра түзүү боюнча курс. Париж ш., Франция.
1997-ж. –Банк иштери боюнча форум. Лондон ш. Англия.
1999-ж. – Эл аралык конференция, АОБ – «Пенсиялык фонддорду өнуктуруунун тажрыйбасы». Манила ш. Филиппин.
- Эл аралык конференция, МАСО, Люксембург.
- Эл аралык конференция ПРООН тендердик тенчилик боюнча, Бангкок ш., Таиланд.
Эмгек жолу
Эмгек жолун 1978-жылы Фрунзе политехникалык институтунун саясий экономика кафедрасында ассистент болуп иштөөдөн баштаган. Андан соң Кыргыз айыл чарба экономикасы жана уюштуруу илим-изилдөө институтунда улук илимий кызматкер, андан соң сектор башчысы болгон. 1992-1996-жылдары Улуттук банктын чарбалык иштерди талдоо жана уюштуруу бөлүмүн жетектеген. 1996-жылы Улуттук банкка караштуу Банктарды кайра уюштуруу жана карызды реструктуризациялоо боюнча агенттиктин (ДЕБРА) директору болгон. 1999-жылдан 2000-жылга чейин КР Социалдык фондунун төрайымы болгон.
2000-жылы Роза Акназарова Жогорку Кеңешке депутат болуп шайланып, Мыйзам чыгаруу жыйынынын комитетинин төрайымы болгон. 2001-2005-жылдары Роза Акназарова КР Эмгек жана социалдык коргоо министрлигин жетектеген. Ал ошондой эле Бишкек шаардык кеңешинин депутаты, Биринчи май районунун аймактык депутаттык тобунун төрайымы да болгон. «Эл ынтымагы» социал-демократиялык партиянын төрайымы. 2010-жылы "Республика" саясий партиясынын курамына кирген.
2010-2015-жылдары Жогорку Кеңештин 5-чакырылышынын депутаты болуп шайланган, Илим жана билим берүү комитетинин төрагасынын орун басары болгон. Ошондой эле ЕККУнун Парламенттик ассамблеясынын Экономикалык комитетинин төрайымы жана Бюро мүчөсү болгон. 2015-жылы Акназарова “Пекин+20 контекстинде гендердик теңчиликке жетишүүдө парламенттин ролу” темасынын алдында өткөн конференциянын демилгечиси жана координатору болгон. 2015-2018-жылдары Акназарова “Финанскредитбанк” коммерциялык банкынын директорлор кеңешинин мүчөсү болгон. 2019-жылы Кыргыз Республикасынын Депозиттерди коргоо агенттигинин директорлор кеңешинин төрайымы жана Кыргызстан элдеринин ассамблеясынын кеңешинин мүчөсү болгон.
Роза Акназарова КР Жогорку аттестациялык комиссиясынын эксперттик кеңешинин мүчөсү. Ошондой эле Бизнес жана социалдык өнүгүү академиясынын профессору.
7 монографиянын, 5 окуу китебинин, 60тан ашык илимий басылмалардын автору. 5 илимдин кандидатын даярдаган. Анын илимий иштери агрардык-экономикалык илимдин теориялык жана методологиялык көйгөйлөрүн иштеп чыгуу, атап айтканда, каржылоонун макро жана микроэкономикалык өңүттөрү, агрардык секторду, эмгек мамилелерин, социалдык өнөктөштүктү жана социалдык мобилизациялоону, эмгек рыногун, жумушсуздукту, дыйкан чарбаларынын кооперациясын реформалоо менен байланышкан. Кыргыз Республикасынын 2-рангдагы Мамлекеттик кеңешчиси.
Кыргыз, орус, англис тилдеринде эркин сүйлөйт.
Жеке жашоосу
Үй-бүлөсү
Үй-бүлөлүү, эки баласы бар. Жолдошу - Таштанбек Мамырбеков, экономист. Уулу - Семетей Таштанбеков.