cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Урал-Моңгол геосинклиналдык бүктөлүү алкагы
Урал-Моңгол геосинклиналдык бүктөлүү алкагы - жер кыртышынын бүктөлүүгө дуушарланган кыймылдуу ири структураларынын бири. Орус, Тарим, Кытай-Корей жана Сибирь платформаларынын аралыгында жайгашкан. Урал, Борбордук Казакстан, Теңир-Тоо, Алтай-Саян, Моңголия, Кытайдын түндүк бөлүгү, Чыгыш Забайкалье, Приморье аймактарын камтыйт. Соңку протерозой менен палеозойдо, эң чыгышы (Моңгол - Охота сегменти) мезозойдун 1-жарымына чейин активдүү өөрчүгөн. Кырчоонун калыптана баштоосу рифейге таандык. Бул мезгилде рифейге чейин калыптанган континенттик кыртышта жаракалар кетип, айрым бөлүктөргө ажыраган, ал бөлүктөр бири-биринен алыстап жыла баштаган. Кыртыштын ири бөлүктөрү бүгүнкү күндө байыркы платформаларды (кратондорду) түзсө, кичирээктери ортолук массивдер түрүндө сакталып калган. Ортолук массивдердин ичинен салыштырмалуу ирилери - Борбордук Казакстан - Түндүк Теңир-Тоо, ТываМоңгол, Хинган-Бурея. Соңку рифей жана палеозойдо кырчоонун аймагында Палеоазия океаны пайда болгон; анда ортолук массивдер микроконтиненттердин ролун ойношкон. Палеоазия океаны түндүгүнөн Палеоатлантика, чыгышынан Палеотынч, түштүк-батышынан Палеотетис (анын калдыктары Жер ортолук деңиздин чыгыш бөлүгү, Kapa жана Каспий деңиздери, Перс булуңу, Малайя архипелагындагы деңиз) океандары менен туташып турган. Бул океандык кыртыштын реликтиси болуп рифейден девонго чейинки жаштагы көптөгөн офиолит кырчоолору эсептелет. Соңку рифейдин 2-жарымы жана вендден баштап океандын борбордук бөлүгү кеңейип, чет-жакасында аралдар догосу пайда болгон. Аралдар догосу менен микроконтиненттер платформаларга, 1-кезекте Сибирге жалгашат. Байкал доорунан кийин салаир (кембрийдин 2-жарымы) жана такон (ордовиктин аягы) доорлору жүргөн. Андагы бүктөлүүдөн жана граниттин пайда болуусунан континенттик кыртыш кенейген. Айрыкча, силурдун аягы-девондун башында жүргөн бүктөлүү, гранит пайда болуу жана метаморфизм доорунун мааниси чоң. Бул учурда Борбордук Казакстан, Түндүк Тенир-Тоо, Алтай - Саян - Байкал, Түндүк Моңголия аймактарында континенттик кыртыш кескин өскөн. Соңку палеозойдо кырчоону чектеген континенттердин жакындашуусунан жана алардын микроконтиненттер менен пермдин аягы - триастын башындагы кагылышуусунан кырчоонун Моңгол - Охота сегментинен башка бардык бөлүгү кургактыкка айланган. Соңку юрада бул сегмент да бүктөлүүгө, граниттешүүгө жана метаморфизмге учурап, кургактыкка айланган. Мезозой жана баштапкы палеогендеги тектогенез доорунда тоолуу рельеф тегизделип, айрым жерлери чөкмө жабуу менен капталып, эпипалеозойлук платформа пайда боло баштаган. Батыш Сибирь жана Түндүк Туран плиталарында болуп өткөн байкал, каледон, герцин бүктөлүү системалары мезозойкайнозойдо платформалык шартта пайда болгон калын кабаттуу чөкмө тектери менен жабылган. Бул кабаттарда нефть менен газдын ири кендери (Тюмень ж. б.) топтолгон. Жаш платформанын 2-бөлүгүндө (Теңир-Тоо, Саян, Алтай, Чыгыш Забайкалье, Приморье) платформалык режим көпкө созулбай, неотектоникада кайрадан көтөрүлүү процесстери жүргөн. Бул аймактарда платформа эпиплатформалык орогенге өткөн.
Усман (Балтачев району, Башкыртстан)
Усман — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Норкин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 168 киши. Почта индекси — 452983, ОКАТО коду — 80208825003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Деборин Абрам Моисеевич
Деборин Абрам Моисеевич, (өз фамилиясы - Иоффе)(4(16). 6. 1881, Упино, азыр Литва ССР, Шилал районуу - 8. 3. 1963, Москва) - советтик философ, акад. (1929).
1903-жылдан социал-демократ, 1907-17-ж. меньшевик. 1928-жылдан КПСС мүчөсү. Берн университетинин филос. факультететин (1908) бүтүргөн. 1905-жылдан махизмге каршы күрөш жүргүзгөн. 1920-жылдан илимий редактор жана окутуучу. 1926- 30-ж. «Под знаменем марксизма» журналынын жооптуу редактору. 1935-63-ж. СССР ИАда иштеген. 20- жылдары матер, диалектиканы коргоп, механизмди сынга алган. ВКП(б) БКнын «Под знаменем марксизма» журналы жөнүндөгү токтомунда (1931-ж. 25-янв.) журналга жетекчилик кылган Деборин жана анын тобу көп маанилүү маселелерде меныпевикчил идеализм позициясына өтүп кеткендиги сынга алынган.
Ураимов Мамасабыр
Ураимов Мамасабыр (12.11.1947-ж. т., Ош обл., Ноокат району, Кожоке айылы) - техника илимдин доктору (1993), проф. ФПИни (1970), Кыргыз ССР ИАнын аспирантурасын (1974) бүтүргөн. 1974-жылдан ФПИде окутуучу, Кыргыз ССР ИАнын Автоматика институтунда улук инженер, жетектөөчү илимий кызматкер, Машина таануу институтунда лабораториялык башчысы, 1995-жылдан ушул институттун директорунун орун басары, 2013жылдан Жогорку аттестация комиссиясында бөлүм башчы. Тоо машиналары, машина жана механизмдер теориясы, машина таануу тармагы боюнча адис. 60тан ашык илимий эмгеги, а. и. 2 монография, 5 ойлоп табуусу жарык көргөн.
Каргыш аралы
"Каргыш аралы" (Shutter Island, Остров проклятых) - 2010-жылы тартылган нео-нуар психологиялык триллер. Режиссеру Мартин Скорсезе, сценарийин жазган Лаэта Калогридис. 2003-жылы чыккан Деннис Лихэйндин окшош аталыштагы романына негизделген. Баш каарман АКШ маршалы Эдвард (Тедди) Даниелс (Леонардо ДиКаприо) аралдагы психиатриатрикалык мекемеде бир оорулуунун дайынсыз жоголгонун изилдейт. Ага өнөктөш офицер Марк Руффало, башкы психиатр Бен Киңсли, ал эми Даниелстин жубайы Мишел Уиллямс. Киносынчылардын жакшы пикирлерин алышып, $294 миллион киреше тапкан.
Honda Stream
Honda Stream (Хонда Стрим) — 7-орундуу компактвэн жапониянын Honda ишканасынан. 2000-чи жылдан баштап чыгарылат. Башка авто-унаалардан айырмаланып курч дизайн мене айырмаланат. Honda Civic платформасында жасалат. Унаанын дизайны минивен менен универсалдын ортосунда турат, кузовдун бийиктиги болсо (1,55 м) тузот.
Москва келишими
Москва келишими (1963) – ядро куралын абада, космос мейкиндигинде жана суу астында сыноого тыюу салуу жөнүндөгү келишим, к. Ядро куралын сыноого тыюу салуу жөнүндөгү келишим (1963).
Кара-Бүргөн айыл аймагы
Кара-Бүргөн айыл аймагы ― Кыргызстандын Ак-Талаа районундагы административдик-аймактык бирдик. Кара-Бүргөн айылынан гана турат.
Исманов Хусаин
Исманов Хусаин (24. 1. 1924, Сокулук району, Орок айылы – 28. 9. 1956, Сокулук району, КашкаБаш айылы) – Даңк орденинин толук кавалери. Советтик Армияга 1943-ж. чакырылып, Түштүк-Батыш, 3-Украин, 1-Белорус фронтторунда болгон. Украинаны бошотууда, Висладан өтүүдө, Берлинди алууда замбирекчи болуп, эрдик көрсөткөн. Висла дарыясынын сол жээгиндеги плацдармды ээлөөдө душмандын контрчабуулунун мизин кайтаргандыгы үчүн 3-даражадагы (1944), Магнушев плацдармында душман техникаларын жок кылгандыгы үчүн 2-даражадагы (1945) жана Познань шаарын алуудагы эрдиги үчүн 1-даражадагы Даңк (1945), Кызыл Жылдыз ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Хагхэсвилл (Миссури)
Хагхэсвилл (Миссури) (Hughesville) — Миссури штатынын Pettis округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 174 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 29-33652.
Ставка
Ставка - 1) башкы аскер кол башчы майдан талаасындагы аскерлерди башкарып, белги берер мерчемдүү жерге тигилген көчмө чатырдын орусча аты. 2) Улуу Ата Мек. согуш убагында СССР Куралдуу Күчтөрүнүн Жогорку башкы командованиесинин талаа башкармасынын жогорку органы (Жогорку башкы командачынын ставкасы).
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Освенцим (шаар)
Освенцим – Польшанын түштүгүндөгү тарыхый шаар. Малопольск воеводдугунун курамына кирет. Сола дарыясынын Вислага куйган жерине жакын жайгашкан. Калкы 40,0 миң (2010). Алгач 1117-жылдан эскерилет. 1291-жылдан шаар. Химия, тамак-аш, булгаары, машина куруу өнөр жай ишканалары иштейт. Университет, калк китепканасы, мамлекеттик музей, Шимон Клугердин үйү (учурда еврейлер музейи), Ыйык саат мунарасы, чиркөөлөр, ратуша ж. б. бар. Туризм өнүккөн (жылына 1 млн келет). Освенцимдеги лагерь Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген. Улуу Ата Мекендик согушта фашист немистер колго түшкөн туткундарды өтө мыкаачылык менен ушул Освенцимдеги (немисче Аушвиц) концентрация лагеринде (аянты 4,7 миң га; анын 40 лагери болгон) өлтүрүп турушкан. Бул жерде 1 млндон ашык адам жок кылынган. 1945-ж. 27-январда Советтик Армия тарабынан бошотулган. Концлагердин ордуна музей уюштурулган. 3
Бремсниц
Бремсниц (Bremsnitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Калкы - 139 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6,57 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 007. Муниципалитеттин башчысы — Тино Фукс.
Чекилдек (айыл)
Чекилдек — Кыргызстандын Нарын облусунун Кочкор районундагы айыл. Семиз-Бел айыл аймагынын курамына кирет.
ААББТ коду ― 41703 211 836 06 0.
Бойлих
Калкы - 463 киши(2013-ж.). . Аянты - 13,28 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 40 201. Муниципалитеттин башчысы — Фред Фогт.
Анатолий Ставенков
Ставенков Анатолий Васильевич (3. 12. 1896-ж. т., Могилёв обл., Быхов району, Косичи кыш. - 5. 1968, Москва) - советтик аскер начальниги, генерал-майор (1943).
Виннэбаго (Небраска)
Виннэбаго (Небраска) (Winnebago) — Небраска штатынын Thurston округуна караган АКШ шаары.
Анатолий Ставенков
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Урал тоолору
Урал, Орол - Европа менен Азиянын чек арасындагы тоо системасы. Карск деңизинен Орск шаарына чейин меридиан багытында созулуп жатат. Чыгыш Европа түздүгүн Батыш Сибирь түздүгүнөн бөлүп турат. РФ менен Казакстандын аймагында. Узундугу 2000 км. ашык, туурасы 40-150 км. Негизги суу бөлгүч кырка тоо - Урал тоо системасынан жана кенен ойдуңдар менен бөлүнгөн каптал кырка тоолор - Урал алды, Урал өндүрү, Чыгыш Уралдан (Зауралье) турат. Рельефине ж. б. өзгөчөлүктөрүнө жараша Уюлдук Урал, Уюлга жакын Урал, Түндүк Урал, Ортонку Урал жана Түштүк Урал болуп бөлүнөт. Эң бийик жери - Народный чокусу (бийиктиги 1895 м). Урал - Урал-Моңгол геосинклиналдык кырчоосунун герцин бүктөлүүсүндө пайда болгон эпиплатформалык тоолор. Рельефи кийинки тектон. көтөрүлүүнүн, талкалануунун жана денудациялык продесстердин таасиринен калыптанган. Негизинен орто бийик тоо рельефи басымдуулук кылган жалпак кырдуу кырка тоону (бийиктиги 1000-1200 м) элестетет. Батышында Чыгыш Европа түздүгүн карай жапыздаган тоо этегиндеги четки ойдуңга өтөт. Чыгыш тарабы тик. Урал өндүрүндө жана батышында карст процесси өөрчүгөн; үңкүрлөр көп (Дивья, Кунгур, Кап, Сумган ж. б.). Бийик тоолору жана чокулары талкалануу процессине чыдамдуу тоо тектерден (кварц, габбро ж. б.), тоо аралык өрөөндөрү аки таш ж. б. чөкмөлөрдөн турат. Кен байлыктары: жез, темир, хром, никель кенташтары, көмүр, нефть, газ, калай тузу, асбест. Урал кооз асыл таштары менен дүйнөгө даңкталат. Климаты континенттик. Январдын орточо температурасы батыш капталдарында -20°Сден (Уюлдук Уралда) - 15°Сге чейин (Түштүк Уралда); чыгыш капталдарында абанын температурасы 1-2°Сге төмөн. Июлда ошол эле кеңдиктерде 9°Сден 20°Сге чейин. Жылдык жаан-чачыны Уюлдук жана Түндүк Уралда 1000 мм, Түштүк У-дын чыгыш капталдарында 300 ммге чейин. Уюлдук жана Уюлга жакын У. мөңгүлүү (жалпы аянты 25 км2). Дарыялары Түндүк Муз океандын (Печора Уса менен, Исеть, Тобол ж. б.) жана Каспий денизинин алаптарына (Кама, Чусовой жана Акидил менен Урал) кирет. Чыгыш капталдарында көлдөр (Таватуй, Аргази, Увильды, Тургояк ж. б.) көп; эң тереңи Чоң Жаян көлү (136 м). Климаттын түндүктөн түштүккө карай өзгөрүшүнө жана рельефинин мүнөзүнө байланыштуу Уралдын ландшафты кең дик жана бийиктик алкактуулук боюнча алмашат. Негизинен токой басымдуу (түндүгүндө 300 м, түштүгүндө 1200 м бийиктикке чейин); батышын карагай жана көк карагайдан турган күңүрт ийне жалбырактуу тоо-тайгасы, чыгышын мырза карагай, кызыл карагай жана кайыңдуу ачык ийне жалбырактуу токой ээлейт. Түштүк Уралга токойлуу талаа жана талаа ландшафты, тоо кырына эңилчектүү тундра; корум таштар мүнөздүү. Уралдын аймагында Печора-Илыч, Висим, Ильмен, Башкырт коруктары уюштурулган. Урал деп 18к-дан атала баштаган. Бул аталыш түрк тилдеринен «арал» (Аралтау) же «уралмак» - курчоо деген маанини берет.
Ураимжанов Абдурасул
Ураимжанов Абдурасул (5. 2. 1950-ж. т., Ош ш.) - артист, музыкант. Кыргыз ССРинин эмгеги сиңирген артисти (1980), КРдин эл артисти (2011). 196670-ж. Анжияндагы Т. Жалилов атындагы музыкалык окуу жайында окуган. 197073-ж. Ош шаарындагы балдар музыкалык мектебинде иштеген. 1973-80-ж. Ош мамлекеттик акад. өзбек драма театрында оркестрдин артисти, 1980жылдан драма артисти. Негизги ролдору: акын-ырчы (Ч. Айтматов, «Биринчи мугалим»), Тухта (С. Ахмад, «Келиндер козголоңу»), Шодди (М. Иброхимов, «Мансапкор») ж. б. Кинодо аткарган ролдору: Ш. Расулов («Улуу Жеңиш», 1987), журналист («Закым», 1989) ж. б. Медалдар менен сыйланган.
Зандерслебен
Зандерслебен (Sandersleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Шаар. Мансфельд районуна кирет.
Калкы - 1988 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 18,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 365. Мэр — Райнер Биттман.
Электронография
Электронография – электрондордун дифракциясына негизделип заттардын структурасын изилдөөчү метод.
Электронографиялык изилдөө атайын куралдар – электронограф жана электрондук микроскоп аркылуу жүргүзүлөт. Кристаллдардын атомдук структурасын түрдүү заттардын беттерин, молекулалардын түзүлүшүн ж.б. изилдөөлөрдө колдонулат, Электронографиянын физикалык негизи – электрондордун дифракциясы. Толкундук касиетке ээ электрондор зат аркылуу өткөндө атомдор менен өз ара аракеттешет да дифракцияга дуушар болот. Дифракцияланган нурдун интенсивдүүлүгү жана жайланыш тартиби изилденүүчү заттын атомдук структурасына жараша болот. Электронографтарда жана электрондук ми-кроскоптордо ылдамдатылган электрондун ичке агымы түзүлүп ал изилденүүчү объектиге жиберилет. Объект аны чачыратып (чагылдырып) дифракциялык сүрөттөлүштү (электронограмманы) пайда кылат. Сүрөттөлүш фотоплёнкага тартылат, же электрондук түзүлүш менен катталат. Электронография - методу менен көбүнчө майда кристаллдык заттардын атомдук структурасы изилденет. Электронографиянын жардамы менен о. эле дефекттүү кристалл-дардын структурасы да изилденет. Жука катмардын, айрыкча эпитаксиялык жол менен алынган катмардын структурасын изилдөөдө Электронография эң сонун натыйжаны берет.
Ад.: Вайнштейн Б.К. Структурная электроно-графия.– М.:1956; Пинскер З.Г. Дифракция электронов.– М.–Л.:1949.
Хоспэрс (Айова)
Хоспэрс (Айова) (Hospers) — Айова штатынын Су округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.2 км². FIPS коду — 19-37290.
Калкы
2010-жылы калкы 672 киши болгон.
Монокристалл
Монокристалл - туташ кристалл торчодон түзүлгөн жанa анизотропия касиетине ээ болгон бир тектүү кри­сталл.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Уразматов Рашид Дурсунович
Уразматов Рашид Дурсунович (25. 11. 1952ж. т., Фрунзе) - генерал-майор (1993). Ташкенттеги жалпы командалык окуу жайын (1973), M. В. Фрунзе атындагы аскер академиясын (1985), РФтин генералдык штабынын аскер академиясын (1999) бүтүргөн. Афганстанда кызмат өтөгөн (1979-82). Мотоаткычтар полкунда взвод командири (1973-79), рота командири, штаб башчысы (1979), батальон командири (1980-82). Прикарпат аскер округунда мотоаткычтар дивизиясынын танк полкунда штаб башчысы, полктун командиринин орун басары, полктун командири (1985-92). КРдин коргоо иштери боюнча мамлекеттик к-тинин тышкы байланыштар бөлүмүнүн башчысы (1992), КМШга мүчө мамлекеттердин аскер кызматташтыгын координациялоо боюнча штабында КРдин өкүлү жана штаб началыгагинин орун басары (1992-96), КРдин Коргоо министрлигинде иш башкармалыгынын башчысы, Башкы штабынын башчысынын орун басары (199697), КМШга мүчө мамлекеттердин аскер кызматташтыгын координациялоо боюнча штабында КРдин өкүлү жана штаб начальнигинин орун басары (1999-2001) болуп иштеген.
Электрондук теория
Электрондук теория – электр-магниттик процесстердин классикалык (кванттык эмес) теориясы.
Бул теория заттардын электр заряддуу бөлүк-чөлөрдөн – электрондордон жана ядролордон түзүлүшү жөнүндөгү көзкарашка (түшүнүккө) негизделген.
Ад.: Беккер Р. Электронная теория. Пер. с нем. –М.–Л.: 1936; Ландау Л.Д., Лифшиц Е.М. Теория поля. – М.: 1973.
Тар-Ю
Тар-Ю — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Коротаиха дарыясынын сол жээгинен 199 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 86 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сейтяков (Балтачев району, Башкыртстан)
Сейтяков — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Сейтяков айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 876 киши. Почта индекси — 452984, ОКАТО коду — 80208828001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Вораталь
Вораталь (Wohratal) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Гиссен административдик округуна карайт. Марбург-Биденкопф районуна кирет.
Калкы - 2447 киши(2013-ж.). . Аянты - 30,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 5 34 022. Муниципалитеттин башчысы — Петер Хартман.
Деллигзен
Деллигзен (Delligsen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хольцминден районуна кирет.
Калкы - 8243 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 36,01 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 55 008. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Дитер Крөше.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Электрондук проектор
Электрондук проектор – катуу нерселердин бетинин сүрөт-төлүшүн 105–106 эсе чоңойтуучу линзасыз электрон-оптикалык курал – автоэлектрондук микроскоп.
Электрондук проекторду 1936-ж. нем. физиги Э.Мюллер ойлоп тапкан. Электрондук проектордун негизги бөлүктөрү: учунда чекиттик эмиттери бар зым түрүндөгү катод, түбү люминофор менен капталган сфера же конус түрүндөгү айнек идиш, анод болсо колбанын бетиндеги өткөргүч катмар түрүндө же зым шакек түрүндө болуп, катодду курчап турат. Колбадагы аба (~10-9–1011 сым. мам. ммге чейин) сордурулуп вакуум алынган. Анодго бир нече миң вольтко барабар оң чыңалуу берилгенде, катоддун учундагы эмиттерге жакын жердеги чыңалыш 107–108 В/смге жетет. Бул болсо эң күчтүү автоэлектрондук эмиссияны камсыз кылат. Учуп чыккан электрондор катоддун учунан радиалдуу багытта ылдамдануу менен таралып экранга келип тийет да люминофорду жаркыратат жана экранда катоддун бетинин чоңойтулган даана сүрөттөлүшүн пайда кылат. Автоэлектрондук сүрөттөлүштүн дааналыгы эмиттердин бетинин крис-таллдык түзүлүшүнө көзкаранды болгон эмиссиялык токтун тыгыздыгына жараша болот. Электрондук проектордун ажыратуу чеги (2–3)⋅10-7 смге жетип, атомдорду ажырата албайт.
Ад.: Хокс П. Электронная оптика и электронная микроскопия. Пер. с англ.– М.: 1974; Полулях К.С. Электронные измерительные приборы.– М.:1966.
Веллингтон (Колорадо)
Веллингтон (Колорадо) (Wellington) — Колорадо штатынын Лаример округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6 289 киши. Болжолдуу аянты - 4.6 км². FIPS коду — 08-83230.
Миннэсота Бич (Миннесота)
Миннэсота Бич (Миннесота) (Minnetonka Beach) — Миннесота штатынын Hennepin округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 539 киши. Болжолдуу аянты - 1.3 км². FIPS коду — 27-43270.
Коңорчок айыл аймагы
Коңорчок айыл аймагы ― Кыргызстандын Ак-Талаа районундагы административдик-аймактык бирдик. Коңорчок айылынан гана турат.
Москва салгылашуусу
Москва жанындагы салгылаш — Кеңештер Бирлигинин Куралдуу Күчтөрүнүн Улуу Ата Мекендик согуш мезгилинде Москвага карай жапырып келаткан фашисттик немис аскерлерин токтотуу жана талкалоо үчүн согушу. Москванын Борбордук багытына фашист немис аскерлеринин (950 самолёт, 1700 танк, 19 450 куралжарак жана минаатаар) «Борбор» (генерал-фельдмаршал Ф. Бок) армиясынын тобу (бардыгы 77 дивизия, а. и. 23 танкалык жана моторлошкон) жумшалган.
Моноплан
Моноплан (моно... жанa лат. planum — жалпак тегиздик) — бир канаттуу самолёт.
Моноплан 20-к-дын башында жал­пак канаттуу деп аталган, анткени анын канаты жука жанa жалпак болгон. Моноплан канатынын фюзеляжга (корпуска) жайгаштырылышына жараша бийик, орто жанa жапыс канаттуу; канатынын фюзеляжга бекитилишине жараша таянычсыз жанa таянычтуу канаттуу болуп айырмаланат. Канаттары таянычсыз бекитилген самолёттор азыркы кезде кеңири колдонулууда.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Хиртен
Хиртен (Hirten) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майен-Кобленц районуна кирет.
Калкы - 250 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,51 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 37 036. Муниципалитеттин башчысы — Хайнрих-Петер Михельс.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Фэнтон (Миссури)
Фэнтон (Миссури) (Fenton) — Миссури штатынын Сент-Луис округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 16.7 км². FIPS коду — 29-23950.
Калкы
2010-жылы калкы 4022 киши болгон.
Ураган
Ураган (фр. ougragan) - кыйраткыч күчкө ээ (35 м/секдан жогору ылдамдыкта, Бофорт шкаласы боюнча 12 балл) болуп, узак убакыт бою соккон шамал. Түндүк жана Түштүк Америкадагы тропиктик циклондун аталышы (кариб индейлеринин шамал кудайынын атынан). Адам өмүрүнө зыян келтирип, көп чыгымдарды алып келген ири Урагандар: Катрина (2005; АКШнын Луизиана, Миссисипи штаттары), Эндрю (1992; Багама а., АКШнын Флорида штаттары), Сэнди (2012; Чоң Антиль а., АКШнын Нью-Жерси, Нью-Йорк штаттары, Канаданын Торонто ш.) ж. б.
Осетин тили
Осетин тили – осетиндердин тили; Түндүк жана Түштүк Осетия республикаларында жашаган элдер сүйлөйт. Осетин тили Кабарда-Балкария республикасына, Ставрополь крайына тараган. Инди-европа тил уясына кирет. Ирон жана дигорон деген эки чоң диалекти бар. Ирон диалекти адабий тилинин негизин түзөт. Фонол. системасы 7 үндүү, 28 үнсүз тыбыштан турат. Грамматикалык түзүлүшү боюнча мүчөлөмө жана флексиялама тилимий Туңгуч жазмасы – грек тамгалуу Заленчук жазуусу (941-ж.). Кийинки жазмасы 1844-ж. кириллицанын негизинде түзүлгөн. 1923–38-ж. латын графикасын пайдаланышкан, 1938-жылдан Түндүк Осетияда орус графикасы, Түштүк Осетияда грузин графикасы колдонулат.
Маммендорф
Маммендорф (Mammendorf) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Фюрстенфельдбрук районуна кирет.
Калкы - 4593 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 21,21 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 79 136. Муниципалитеттин башчысы — Йохан Турнер (жергиликтүү блок).
Осетиндер
Осетиндер, ирон, дигорон (өздөрүн туалаг, хусайраг деп аташат) – РФтеги эл. Түндүк Осетиянын негизги калкынын саны 640 миңдей киши (2012). Алар ирон жана дигорон ж. б. субэтностук топторго бөлүнөт. Осетин тилинде сүйлөшөт. Динге ишенгендеринин көбү православныйлар. Осетиндер – байыркы Кавказ элдеринин бири. Осетиндердин этностук негизи Түндүк Кавказдын жергиликтүү калкы жана ал жерге келген скиф, сармат, алан (б. з. 1-к-нан) уруулары менен тектеш. Осетиндер 15–18-кылымда эл болуп калыптанган. 18-кылымдын 40-жылдарынан орус-осетин мамилелери түзүлө баштаган. 1774-ж. Осетия Россиянын курамына кошулган. 18–19-кылымдын аягында осетиндердин бир бөлүгү тоолуу аймактардан түздүктөргө көчө баштаган. 1922-ж. Грузин ССРинин курамында Түштүк Осетия АО, 1924-ж. Түндүк Осетия АО түзүлүп, 1936-ж. РСФСРдин курамындагы Түндүк Осетия АССРи болуп өзгөрүлгөн. 1990-ж. Түн. Осетия Республиканын мамлекеттик көз карандысыздыгы жөнүндө декларация кабыл алынган. Негизги кесиби – дыйканчылык жана мал чарбачылык. Эркектери бели тар, жакасыз, узун чапан (черкеска), бешмант, көйнөк, чалбар, кышкысын тон, бурка, башына каракүл папах, кийиз калпак, башлык, бутуна такасыз, булгаары туфли (чувяки), өтүк кийип, белине канжар тагынган. Аялдары алды тилик бычылып, көркөмдөлгөн көйнөк, ичинен жибек юбка жана узун жең кап, кыска алжапкыч тагынып, жазы кур курчанган. Башына саймалуу жоолук жабылган баркыт топу кийишет. Улуттук тамак-ашы башка Кавказ элдериникине окшошаары Негизинен эт, сүт, ун азыктары. Суусундук катары пиво ичишет.
Мамлекеттик чек ара аркылуу өткөрүү пункту
Мамлекеттик чек ара аркылуу өткөрүү пункту ― эл аралык катнаштар (эл аралык учуулар) үчүн ачык темир жол бекетинин (чордонунун), аэропорттун, аэродромдун чегиндеги аймак, ошондой эле чек ара аркылуу өтүүчү жарандарга, унаа каражаттарына, алынып өтүүчү жүктөргө, товарларга жана жаныбарларга мамлекеттик көзөмөлдөө жана өткөрүү жүзөгө ашырылуучу мамлекеттик чек арага түздөн-түз жакын атайын жабдылган жер.
Кыргызстанда
—  Кыргызстан-Казакстан.
— Кыргызстан-Кытай:
— Кыргызстан-Өзбекстан:
—  Кыргызстан-Тажикстан:
Петер Дебай
Дебай Петер Йозеф Вильгельм (24.1884, Маастрихт - 2. 11. 1966, Итака, АКШ) - физик. Улуту голланд. Ахендеги Жог. тех. мектепти (1905) жана Мюнхен университетнн б 1910) бүтургөн.
Цюрихте (1911.1920). Утрехтте (1912), Гёттингенде (1914), Лейпингде (1927), Берлинде (1935) профессор. Берлиндеги Кайзер-Впльгельм физ. институтунун (1935) директору. 1940-жылдан Итакадагы Корнелл университетинин профессору. Дебай төмөнкү температурада кристалл торчонун жылуулук сыйымдуулугу абс. температуранын кубуна пропорциялаш катуу заттын модели аркылып далилдеген (1912).
Ошондой эле диэлектрик кристаллдардын жылуулук өткоргүчтуүлүк теориясын сунуш кылган. Бул моделдерде ал Дебай температурасы деген түшүпүктү киргизип, диэлектриктердия диполдук теориясын ишхеп чыккан.
Дебайдын кристалл күкүмдөрунөн жана суюктуктардан рентген нурунун интерференциясын байкоо методу (Дебай-Шеррер методу) заттардын түзүлүшүн изилдөөдө практикалык колдонуштарга ээ болду.
Дебайга катуу заттардын, атомдун теориясы, электролиттердин өткөргүчтүүлүгү ж. б. бир кыйла эмгектер таандык.
Эккенталь
Эккенталь (Eckental) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Эрланген-Хөхштадт районуна кирет.
Калкы - 14 047 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,71 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 72 121. Муниципалитеттин башчысы — Вильфрид Глессер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 13 шаардык районго бөлүнөт.
Винсайд (Небраска)
Винсайд (Небраска) (Winside) — Небраска штатынын Wayne округуна караган АКШ шаары.
Электрондук эмиссия
Электрондук эмиссия – конденсацияланган чөйрөнүн бетинен электрондордун учуп чыгышы.
Винсайд (Небраска)
Калкы - 468 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 31-53380.
Электрондук эмиссия
Сырткы таасирдин натыйжасында заттын электрондорунун энергиясы потенциалдык барьерден ашык болгондо алар заттан бөлүнүп учуп чыгышат. Нерсени ысытканда (термоэлектрондук эмиссия), электрондор менен нерсенин бетин урдурганда (бомбалаганда), иондор менен урдурганда (иондук-электрон эмиссия) жана электр-магниттик нурлар менен таасир эткенде (фотоэлектрондук эмиссия) Электрондук эмиссия пайда болот. Электрондук эмиссияны изилдөө үчүн нерсенин бетин жакын жерде эмиссияланган электрондорду беттен алыстатуу үчүн электр талаасын түзүү керек. Өтө күчтүү электр талаалары (~5⋅107В/см) автоэлектрондук эмиссияны пайда кылат. Бул эмиссия эмиттердин (заттын) бетиндеги майда урчуктарды тез талкалап, тыгыз плазманы пайда кылат. Плазма менен эмиттердин өз ара аракеттешүүсүнүн натыйжасында Электрондук эмиссиянын тогу чукул чоңоюп, жарылуучу Электрондук эмиссияны пайда кылат.
Ад.: Жигарев А.А. Электронная оптика и электроннолучевые приборы. –М.:1972; Кельман В.М., Явар С.Я. Электронная оптика.– Л.:1968.
Упсала
Упсала - Анд тоолорунун түштүгүндөгү эң чоң өрөөн мөңгүсү. Аргентинадагы Лос Гласариес улуттук паркынын аймагында жайгашкан. Аянты 250 км2. Патагония муз талаасынан түштүктү карай агып Лаго-Архентино көлүнө чейин кирип турат. Уз. 60 км, туурасы 8 кмден. Упсала мөңгүсү акыркы жылдардагы атмосфералык температуранын кескин көтөрүлүшүнөн өтө тез чегинүүдө.
Монометаллизм
Монометаллизм (моно... жана ме­талл) — белгилүү бир металл жалпы эквивалент катары колдонулуучу жана акча жүгүртүүнүн негизин түзүүчү акча системасы.
Монометаллизм системасы учурунда алтын жана күмүш тыйын гана колдонулбастан, башка металл тыйын урунулат. Мис., алтын Монометаллизминде алтын тыйын менен ка­тар жез жанa күмүш тыйын, о. эле кредит акча (банкнот) жанa кагаз акча да колдонулат. Булардын бардыгы алтынга алмаштырыла берет. Күмүш жанa жез тыйын белгилүү (чекте) суммада гана кабыл алынат. Капитализмдин өнүгүшүнүн натыйжасында анын талабына ылайык келүүчү акча системасы алтын Монометаллизм болуп калды.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Стабилитрон
Стабилитрон (лат. stabilis - туруктуу жана (элек)трон)- өтүп жаткан тогу өзгөрсө да чыңалуусу анчалык өзгөрбөгөн эки электроддуу газ разряддуу же жарым өткөргүчтүу прибор. Стабилитрон электр тизмегинин берилген бөлүгүндөгү чыналууну туруктуу абалда кармап туруу үчүн колдонулат. Газ разряддуу Стабилитрондун иштөө принциби бүлбүлдөө разряды менен таажылуу разряддын касиеттерине негизделген. Бүлбүлдөө разряддуу Стабилитрон коаксиал же жалпак жарыш электрон системасы түрүндө жасалат. Ал бир нече кн/м2 басымда инерттүү газ толтурулган баллонго жайгаштырылган. Жарым өткөргүчтүү Стабилитрон - эки электроддуу кремний прибору. Ал импульс техникасында чыналууну туруктуу чектөө үчүн жана бир калыпка келтиргич элемент катары колдонулат
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Кош-Дөбө айыл аймагы
Кош-Дөбө айыл аймагы ― Кыргызстандын Ак-Талаа районундагы административдик-аймактык бирдик. Кош-Дөбө айылынан гана турат.
Крусио, Вим
Вим Крусио (Wim E. Crusio) — Нидерланддар окумуштуусу.
Өмүр баяны
1954-жылы 20-декабрда Берген-оп-Зом (нидерландча: Bergen op Zoom) шаарында туулган. 1979-жылы Радбод атындагы Неймеген университетин (ru:Университет Неймегена) бүткөн. Анын илимий жетекчиси — профессор Ханс ван Абейелен болгон. 1984-жылы магистр илимий даражасын алган. Анан Нидерланддан кеткен. 2000-жылдын 1-октябрынан 2005-жылдын июль айына чейин Массачусетс университетинде психиатрия профессору болуп иштеген. Эми Францияда турат. Азыркы убакта en:French National Centre for Scientific Research кызматчысы болуп иштейт.
Тоин-Ты
Тоин-Ты — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тарипат-Яга дарыясынын оң жээгинен 3 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Занне
Занне (Sanne) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Калкы - 162 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 8,57 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 455. Муниципалитеттин башчысы — Хорст-Рюдигер Реэр.
Стабилизатор
Стабилизатор (лат. stabilis - туруктуу).
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Электр-оптика
Электр-оптика – заттардын оптикалык касиетине электр талаасынын тийгизген таасирин изилдөөчү физиканын бөлүмү.
Негизинен Электр-оптикага Штарк кубулушу (күчтүү электр талаасында жайгашкан заттардан чыккан спектр сызыктарынын ажыроосу), Керр кубулушу (бир тектүү электр талаасында жарык нуруна перпендикуляр коюлган заттардагы жарык нурунун кош сынуусунун пайда болушу), коллоиддердеги Электр-оптикалык кубулуш (электр талаасында жайгашкан коллоиддик эритмелерде ар түрдүү оптикалык анизотропиянын пайда болушу) кирет.
Лазердин пайда болушу оптикалык жыштыктагы электр талаасында көп Электр-оптикалык атомдор менен молекулалардын поляризациялануусунун өзгөрүшүнө байланышкан эффекттерди байкоого алып келди. Оптикалык жыштыктагы Электр-оптикалык кубулуштардын резонанстуулугу Электр-оптиканын мүнөздүү өзгөчөлүгү болуп эсептелет.
Оптикалык нур менен башкарылуучу түзүлүштөрдү (модуляторлор, рефлекторлор, оптикалык фазалуу торчолорду) жасоодо Электр-оптикалык кубулуш кеңири пйдаланылат. О. э. Электр-оптикалык кубулуш оптикалык индикаторлорду түзүүдө, Штарк эффектиси боюнча плазмадагы талаанын чыңалышын аныктоодо, заттардын түзүлүшүн изилдөөдө, молекулалардагы, эритмелердеги, кристаллдардагы кубулуштарды изилдөөдө колдонулат. Сызыктуу эмес оптикада да чоң роль ойнойт.
Испандар
Испандар (өздөрүн эсианьолес деп аташат) – эл, Испаниянын жергиликтүү калкы. Европа өлкөлөрүндө (Германия, Франция, Швейцария, Португалия, Италия), Латын Америкасында (Аргентина, Мексика, Бразилия), Түндүк Америкада (Канада) жана Австралияда да жашашат. Жалпы саны 50 млн киши, анын ичинде Испанияда 40 млндой (2006). Испан тилинде сүйлөшөт. Христиан дининин католицизмди тутушат. Испандар менен бирдикте автономия укугуна ээ болгон аймактарда тилдик, улуттук өзгөчөлүгүн сактап калган субэтностук топтор (каталондор, галицийлер, басктар ж. б.) жашашат. Биздин заманга чейинки 1-миң жылдыкта Пиреней жарым аралына көчүп келген ибер, кельт уруулары испандардын этностук курамын түзгөн. Рим империясынын тушунда (биздин заманга чейинки 2-кылым – биздин замандын 5-кылымы) Пиреней жарым аралындагы урууларды романдаштыруу саясаты жүргүзүлгөн. 5–6-кылымда журт которуп келген герман уруулары да жергиликтүү калк менен ассимиляцияланган. Ошондой эле 711–718-ж. Испанияга басып кирген арабдар, берберлер да испан этносунун калыптанышына таасирин тийгизген. 19-кылымдын аягында испан эли улут болуп түзүлгөн. Латын Америкасынын азыркы элдеринин (бразилиялыктардан башкасы) этностук калыптанышына испандар чоң таасир тийгизген. Испандардын негизги кесиби дыйканчылык, мал чарбачылык жана балыкчылык. Өлкө аймактарынын географиялык шартына карай испандардын турак үйлөрү ар түрдүү. Түштүк аймактарда испандар байыркы мезгилде жер төлөлөрдө, Түндүк-батышында үстү саман менен жабылган, тегерек сымал үйлөрдө (пальясо), кийинчерээк Түндүк бөлүгүндө дубалы топурактан согулуп же кыш жана таштан тургузулган эки кабат үйлөрдө жашашкан. Анын астыңкы кабаты чарбачылыкка, үстүңкү кабаты үй тиричиликке ылайыкташтырылган. Улуттук кийимдери эркектери тизеге чейин кыска шым, ак көйнөк, ар түрдүү үлгүдөгү желетке жана куртка кийип, белине матадан белбоо байланган. Башына кең жээктүү кийиз же чий калпак, бутуна булгаарыдан жасалган же эспартодон токулган бут кийим кийген. Аялдары түрдүү түстө саймаланган узун көйнөк, кенен тигилген белдемчи, алжапкыч, кыска куртка, айрым жерлерде сарафан, башына жоолук салынып же жамынгыч оронушат. Тамак-ашы негизинен эт, балык жана жашылча-жемиш азыктарынан даярдалып, суусундук катары кофе, сүт, апельсин, лимон жана жүзүм ширелери көбүрөөк колдонулат. Испандар жаз карнавалы, диний ж. б. майрамдарды майрамдоодо ярмаркалар уюштурулуп, корридалар аренага чыгат. Театрлаштырылган оюндар көрсөтүлөт. Испандардын элдик бийи фламенко.
Дармштадт
Дармштадт (Darmstadt) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар.
Калкы - 144402 киши(2013-ж.). . Аянты - 122,24 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 11 000. Мэр — Вальтер Хоффман.
Шаар административдик курамы боюнча 9 шаардык районго бөлүнөт.
Жаңы дюртюке (Балтачев району, Башкыртстан)
Жаңы дюртюке — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Сейтяков айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 72 киши. Почта индекси — 452984, ОКАТО коду — 80208828003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Хоугтон (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 130 киши болгон.
Осипов Михаил Степанович
Осипов Михаил Степанович (3. 12. 1929, Казакстан, Талды-Коргон облусу, Андреев району, Лепсинск кыштагы – 8. 5. 2007, Ош) – экономист, экономика илимдеринин доктору (1981), профессор (1983). КМУнун тарых факультетин (1952), аспирантурасын (1955) бүткөн. Эл агартуунун отличниги (1980), КРдин илимге эмгек сиңирген ишмери (1995). 1955– 56-ж. КАЧИде окутуучу, Пржевальск педагогикалык институтунда окутуучу (1956–59), ОМПИде ага окутуучу (1959–61), кафедра башчысы (1961–90), ОшТУда кафедра башчысы (1990–99), ОшМУда профессор, окутуучу (2000–06) болуп эмгектенген. 100дөн ашык илимий эмгектин анын ичинде 4 монография, 6 окуу куралынын автору. Илимий эмгектери негизинен жеке менчик проблемаларына арналган. «Ардак Белгиси» ордени менен сыйланган. Эмгектери: Основы маркетинга. Б., 1993.
Хирц-Маульсбах
Хирц-Маульсбах (Hirz-Maulsbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 304 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,14 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 053. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Циммерман.
Дельменхорст
Дельменхорст (Demost) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар.
Калкы - 77371 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 62,36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 01 000. Мэр — Патрик де Ла Ланне.
Бретлебен
Бретлебен (Bretleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Кифхойзер районуна кирет.
Калкы - 634 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 8,62 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 65 011. Муниципалитеттин башчысы — Норберт Абихт (BWV Abicht.
Хартсбург (Миссури)
Хартсбург (Миссури) (Hartsburg) — Миссури штатынын Бун округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 108 киши. Болжолдуу аянты - 0.2 км². FIPS коду — 29-30718.
Кызыл-Белес айыл аймагы
Кызыл-Белес айыл аймагы ― Кыргызстандын Ак-Талаа районундагы административдик-аймактык бирдик. Кадыралы айылынан гана турат.
Монополия баасы
Монополия баасы— монополияга үстөк пайданы камсыз кылуучу өндүрүш наркынан же баасынан кыйла кымбат товар баасы.
Эркин конкурен­ция өкүм сүргөн монополиясыз мезгилде айыл чарбанынын кээ бир азык-түлүгүнө, аздап ө. ж. продукциясына Монополия баасы колдонулган. Монополия баасы — империализм шартында монополисттик капитализмден келип чыгуучу закон ченемдуү көрүнүш, анын өтө көбөйүшү империализмге гана тиешелүү. Анткени монополия өндүрүшкө, жүгүртүүгө үстөмдүк кылуу аркылуу узак мезгилге чейин рынок баасын өндүрүш баасынан кыйла өлчөмдө жогорулата жанa төмөндөтө да алат. Монополия баасынын кымбат жанa арзан түрү бар.
Кымбат баа менен монополиялар өз ара продуктысын сатат, арзаны менен сырьё са­тып алат. Монополия баасы товардын баа закону катары нарк законунун таасирин жок кылбайт. Монополия баасынын жардамы менен монополисттер арбын пайда алып, көз карранды жанa начар өнүккөн өлкөлөргүн эмгекчи калкынын турмушун жазгырлантат. Ошентип, Монополия баасынын тегерегинде капит. коомдун түрдүү табынын кызыкчылыгы чийелешет. Монолиялар товар сатууда дайыма байкалуучу Монополия баасынын кымбатташы алар сатып алуучу жанa сатып алган продуктулардын, сырьёнун, азык-түлүктун баасынын арзандашы империализмдин таптык карама-каршылыктарын күчөтүп, анын ойрондолушун тездетет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Волбах (Небраска)
Волбах (Небраска) (Wolbach) — Небраска штатынын Greeley округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 287 киши. Болжолдуу аянты - 1.8 км². FIPS коду — 31-53520.
Вестминстер (Колорадо)
Вестминстер (Колорадо) (Westminster) — Колорадо штатынын Адамс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 106 114 киши. Болжолдуу аянты - 85.1 км². FIPS коду — 08-83835.
Боккенау
Боккенау (Bockenau) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Кройцнах районуна кирет.
Калкы - 1277 киши(2013-ж.). . Аянты - 9,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 33 013. Муниципалитеттин башчысы — Фолькер Шөффлинг.
Миннэсота Лэйк (Миннесота)
Миннэсота Лэйк (Миннесота) (Minnesota Lake) — Миннесота штатынын Faribault округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 687 киши. Болжолдуу аянты - 5.4 км². FIPS коду — 27-43198.
Электр-стрикция
Электр-стрикция – диэлектриктин электр талаасынын чыңалышынын квадратына пропорциялуу деформациясы.
Электр-стрикция диэлектриктердин электр талаасындагы поляризациясы менен шартталган жана бардык диэлектриктерде болот. Электр-стрикция талаанын багытына көзкаранды эмес. Тескери Электр-стрикция жок. Электр-стрикция электр термелүүсүн үн термелүүсүнө айлантуу үчүн пайдаланылат.
Электр-статикалык индукция
Электр-статикалык индукция – турактуу электр талаасына жайгаштырылган өткөргүчтөрдө жана диэлектриктерде электр зарядын пайда кылуу.
Сырткы талаанын таасири менен өткөргүчтөгү бош электрондор анын карама-каршы беттерине карай которулушат. Бул заряддардын өткөр-гүчтүн ичинде түзгөн электр талаасы сырткы талаага карама-каршы багытталгандыктан ага теңелгенде заряддардын которулушу токтолот. Өткөр-гүчтүн ичиндеги жалпы талаа нөлгө барабар болуп калат. Ошентип, өткөр-гүчтүн беттеринде карама-каршы белгидеги заряддар пайда болот (индукцияланат).
Диэлектриктер турактуу электр талаасында поляризацияланышат: атомдордогу (молекулалардагы) терс заряддар бир багытка, оң заряддар карама-каршы багытка жылышат да электр диполдорун пайда кылышат же болбосо диэлектриктеги диполь молекулалар талаага карата багытталышат (бурулушат). Эки учурда тең диэлектриктин электрдик диполдук моменти түзүлөт да диэлектриктин бетинде заряд пайда болот. Демек, поляризацияланган диэлектрик сырткы талаага каршы багытталган ички электр талаасын пайда кылат жана ал талаа сырткы талааны начарлатат.
Осипов Юрий Сергеевич
Осипов Юрий Сергеевич (7. 7. 1936-ж. туулган, Тюмен облусу, Тобольск шаары) – орус математиги, механиги жана педагогу, физика-математика илимдеринин доктору (1971), профессор (1975). СССР ИАнын (1987) жана РИАнын академиги (1991). А. М. Горький атындагы Урал мамлекеттик университетин (УрМУ) аяктаган (1959). 1961–69-ж. УрМУда аспирант, ассистент, доцент, 1969–93-ж. СССР ИАнын Урал бөлүмүнүн математика жана механика институтунда лаборатория башчысы, дифференциялык теңдемелер бөлүмүнүн башчысы, институттун директору болгон. 1991–2013-ж. РИАнын президенти. Колдонмо математика жана механика боюнча адис. Негизги илимий изилдөөлөрү дифференциалдык теңдемелерге арналган. 170дөн ашык илимий эмгектин автору. Ленин (1976) жана РФтин мамлекеттик (1993) сыйлыктарынын лауреаты. Эмгектери: Основы метода динамической регуляризации: учебное пособие (в соавторстве). М., 1999; Математические события XX века (в соавторстве). М., 2003.
Москва консерваториясы мамлекеттик П. И. Чайковский атындагы
'''Москва консерваториясы мамлекеттик П. И. Чайковский атындагы''' – ири музыкалык жогорку окуу жайлардын бири, музыкалык билим берүүнүн илимий-методикалык борбору. 1866-жылы Н. Г. Рубинштейндин демилгеси менен Орус музыкалык коому уюштурган. Көрүнүктүү ишмерлер: П. И. Чайковский, С. И. Танеев (композиция жана музыка теориясы), В. И. Сафонов (фортепиано), Ф. Лауб (скрипка), Ф. Ф. Фитценгаген (виолончель), А. Д. Александрова-Кочетова (вокал) жана башкалар. сабак өтүшкөн. С. Рахманинов, А. Скрябин, Р. Глиэр, А. Хачатурян, Т. Хренников жана башкалар. ушул консерваториядан окушкан. М. к-нда теория-композитордук, фортепианолук, оркестрлик, вокалдык, билим өркүндөтүү (1972-жылдан), аскер-дирижёрлук (1960-жылдан) факультеттери, чет өлкөлүк студенттер, аспиранттар жана стажёрлор үчүн атайын тайпа бар. 30–50-жылдары Москва консерваториясында улуттук музыкалык студия (кыргыз, казак, башкырт, татар, түркмөн, өзбек жана башкалар) иштеген. Андан СССР эл артисти А. Малдыбаев, С. Кийизбаева, К. Сартбаева, Кыргыз ССР эл артисти Н. Давлесов, Э. Касымов, Э. Молдокулова, А. Тентимишов, Х. Мухтаров жана башкалар окуган. Москва консерваториясына 1940-жылы П. И. Чайковскийдин ысмы ыйгарылган. Эки Ленин ордени менен (1946, 1966) сыйланган.
Эдуардо Де Филиппо
Де Филиппо Эдуардо (өз аты-жөнү - Пассарелли) (24. 5. 1900-ж.  т.) - италян драматургу, актёр, режиссёр жана театр ишмери.
11 жашынан сценада ойногон. Адабий ишмерлиги 1926-жылдан башталат. 1931-ж. труппа уюштурат. Бир нече инсценировка менен пьесалардын автору. 1932-жылдан киноактёр. 1945- 61-ж. жазылган «Миллионер Неаполь», «Менин үй-бүлөм», «Филумена Мартурано», «Ишемби, жекшемби, дүйшөмбү» ж. б. пьесаларында карапайым италиялыктардын тагдырын, оор )трмушун көрсөтөт. Анын пьесалары көп өлкөлөрдө коюлду. Ал - өз комедияларындагы ролдордун чебер аткаруучусу катары да таанымал. 1962-ж. Де Ф. труппасы СССРде гастролдо болгон.
Терек айыл аймагы
Терек айыл аймагы ― Кыргызстандын Ак-Талаа районундагы административдик-аймактык бирдик. Терек, Орто-Сырт айылдарынан турат. Административдик борбору ― Терек айылы.
Тундо-Юнко
Тундо-Юнко — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Коротаиха дарыясынын сол жээгинен 58 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Монополиялык пайда
Монополиялык пайда - киреше формасы; монополисттик соода жанa өнөр жайда капиталынын иш максаты жанa натыйжасы.
Монополиялык пайда жумушчуларды гана эмес, дыйкандарды, кол өнөрчүлөрдү, майда жанa орто буржуазияны, ошондой эле жаңыдан өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдүн эмгекчилерин эзүүнүн эсебинен көбөйөт. Соода Монополиялык пайдасы дыйкандардын жанa кол өнөрчүлөрдүн азык-түлүгүн, буюмун кем баа менен сатып алып, үстөк баа менен сатуудан түшөт. Бул дүйнөлүк рынокто соода монополиясы үстөмдүк кылган мезгилге (17—18-к.) мүнөздүү болгон.
Өнөр жай Монополиялык пайдасы империализм дооруна мүнөздүү. Анын негизги булагы — кошумча нарк. Капитализмдин мамл. монополисттик капитализмге өсүп чыгышы менен Монополиялык пайданын капыс Монополиялык пайдасы мунун ордуна туруктуу үстөк пайда, анан анын жалпы үстөм кылуучу формалары өнүгөт. Монополиялык пайда экономиканы милитаризациялоо жанa согуш ар­кылуу да камсыз кылынат.
Монопо­лия орто жанa майда капит. ишканалардын кошумча наркынын бир бөлүгүн да ээлейт. Монополиялык пайда конкуренция күрөшүн күчөтүп, капитализмдин карама-каршылыктарын курчутуп, империализмдин ойрон болушун жакындатат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.