cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Портал:Тарых илими
3.	Дүйнө таануучулук функцияны аткарат. Тарых өткөндөгү тарыхый маанилүү окуялар, тарыхтын өнүгүшүнө салым кошкон инсандар, ойчулдар жөнүндө документалдуу повесттерди жаратат. Тарых түзгөн объективдүү чындык – окуучунун дүйнөгө, коомго, анын өнүгүшүнүн мыйзам ченемдүүлүгүнө терең түшүнгөн илимий көз карашынын калыптанышына жардам берет. Тарыхты изилдөөдө жана үйрөнүүдө фактылардын ролу өтө зор. Коом жөнүндөгү илим фактыларга таянат. Фактылар тарых илиминин пайдубалын түзөт. Тарыхый жыйынтыктар илимий негизде болушу үчүн тигил же бул тарыхый процесс, окуя боюнча бардык фактыларды чогултуу, аларды терең талдоо зарыл. Ошондо гана объективдүү тыянакка келип, таанып-билүүнүн илимий негиздүүлүгүн камсыз кылууга болот.
Улуу Конфуций: «Келечекти аңдап билүү үчүн өткөн тарыхты үйрөнгүлө», - деген. Анткени тарыхты үйрөнүү тарыхый түшүнүктөр менен ой жүгүртүүгө, коомду тынымсыз өнүгүүдө кароого, учурдагы коомдук турмушту өткөн мезгил, доор менен салыштырып баалоого, келечекке илимий негизде көз жүгүртүүгө кеңири мүмкүнчүлүктөрдү ачат. Учурду, өткөн турмушту жана келечекти, тарыхый биримдикте, хронологиялык жана диалектикалык байланышта кароо – тарых илиминин эң негизги милдети.
Тарыхты изилдөө жана үйрөнүү ыкмалары – башкы маселелерден. Мындан эки миң жылдай мурун эле тарыхый ой жүгүртүүдө эки негизги багыт пайда болуп, бүгүнкү күнгө чейин тирешип, талашып, өнүгүп, жашап келүүдө. Алар: тарыхты идеалисттик жана материалисттик түшүнүү.
Тарыхты материалисттик түшүнүү концепциясын жактагандар тескерисинче далилдешет. Бул боюнча адамдардын аң-сезимине карата материалдык турмуш биринчи орунда турат. Экономикалык түзүлүш, коомдогу процесстер жана кубулуштар рухий өнүгүүнү, адамдардын ортосундагы башка мамилелерди аныктайт.
Тарыхты түшүнүүдөгү бул эки концепция пайда болгондон бери адамзат коомундагы не деген залкар акылмандар бул экөөнүн кимиси туура деген маселенин тегерегинде баш катырып, таймашып келет. Бул күрөштүн негизинде коом жөнүндөгү илим да тынымсыз өнүгүүдө. Дүйнө тарыхында XIX к. ортосуна чейин тарыхты идеалисттик түшүнүү үстөмдүк кылып келген. Бул концепция батыштын тарых илиминде азыр да басымдуулук кылат.
Тарыхтын негизги мезгилдерге бөлүнүшү.
Тарых илиминин орчундуу маселелеринин бири – адам коомунун тарыхый өнүгүшүн мезгилдерге бөлүү болуп эсептелет. Коомдук өнүгүүнү хронологиялык тартипте мезгилдерге бөлүүдө дүйнөдөгү бардык өлкөлөргө же алдыңкы өлкөлөргө тиешелүү чечүүчү факторлор негиз болуп келген.
Тарых илими пайда болгондон бери окумуштуу тарыхчылар коомдук өнүгүүнү мезгилдерге ажыратуунун түрдүү варианттарын иштеп чыгышкан.
Алсак, байыркы грек акыны Гесиод (б.з.ч. VIII – VII кк.) элдердин тарыхын беш мезгилге (кудай жараткан, алтын, күмүш, жез жана темир) бөлүп, улам кийинки мезгилде адам-дардын жашоо деңгээли төмөндөйт деп белгилеген. Байыркы грек ойчулу Пифагор (б.з.ч. VI к.) айланпа теориясын жетекчиликке алып, өнүгүү бир гана нукта жүрөт, анын башталышы, гүлдөшү жана өлүмү бар деп эсептеген.
Немец окумуштуусу Бруно Гильдебранд (1812 – 1878-жж.) чарба жүргүзүүнүн түрлөрү боюнча адамзат коомун натуралдык чарба, акча чарбасы, кредиттик чарба деп үч мезгилге бөлгөн.
Орустун географ жана социолог окумуштуусу Л. И. Мечников (1838 – 1888-жж.) тарыхты суу жолдорунун өнүгүшү боюнча дарыя жолдорунун (байыркы цивилизация), Жер Ортолук деңиздик (орто кылымдар) жана океандык (жаңы жана соңку доорлор) жолдордун мезгили деп бөлөт.
XIX к. ортосунда К. Маркс (1818 – 1883-жж.) тарыхты материалисттик түшүнүү принцибинин негизинде адам коомун беш коомдук-экономикалык формацияга бөлгөн. Анын негизин өндүрүш ыкмалары – өндүргүч күчтөр менен өндүрүштүк мамилелердин конкреттүү биримдиги түзгөн. К. Маркстын формация концепциясы боюнча адам коому бири-бирин ырааттуу алмаштырган беш коомдук-экономикалык формациялар (алгачкы жамааттык, кул ээлөөчүлүк, феодалдык, капиталисттик жана коммунисттик) боюнча өнүгөт.
Америкалык окумуштуу У. Ростоу (1916-ж. туулган) XX к. 60-жылдарында экономикалык өнүгүү стадияларынын теориясын иштеп чыккан. Ал экономикалык өнүгүүнүн беш стадиясын (салттуу коом, өткөөл коом, «учуу» жана акырындап жылуу мезгили, бышкан мезгил, жогорку массалык керектөө эрасы) көрсөтөт. 70-жж. У. Ростоу буларга алтынчы стадияны кошуп, аны адамдын турмуш шарттарын сапаттуу жакшыртуунун жолун издөө мезгили деп атаган. А. Тойнби менен У. Ростоунун теориялары батышта колдоого алынган.
Бетенхаузен
Бетенхаузен (Bethenhausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Грайц районуна кирет.
Калкы - 262 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3.08 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 76 006. Муниципалитеттин башчысы — Моника Шнайдер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Делбирим
ЖАКШЫ ЧЫГАРМА
Эки аты бар бир эле чыгарма. Повесть элге эки аты менен тараган: биринчиси – "Кызыл жоолук жалжалым", экинчиси – "Делбирим".
Адегенде кыргыз тилинде жазыла баштаган болушу мүмкүн, себеби "Советтик Кыргызстан" газетасынын 1959-жылдын 30-августтагы санына "Долондун кан жолунда" деген ат менен үзүндүсү чыга баштайт да, ошол бойдон кыргыз окурмандарын сумтайтып көздөн учат. Орусчасы "Дружба народов" журналынын 1961-жылдын февраль айындагы санынын 121-174-беттерине "Тополек мой в красной косынке" деген ат менен басылат. Ушул эле жылы башка повесттери менен бирге "Повести гор и степей" деген китебине кирип, чыгарма авторго 1963-жылы 21-апрелде Лениндик сыйлык алып берүүгө салым кошкон.
Баяндоочу каарман-журналист бир жолу Илияс экөө поезд менен Ошко чейин барып, андан ары Илияс Памирге кетет. Чынында жүргүнчү поезддери эч качан Ошко чейин барган эмес, Ошко барчулар же Анжиан, же Кара-Суу станцияларынан түшүп калып, андан ары кара жол менен жүрүшөт. Бирок окурман муну элес да албайт.
Дагы: https://sputnik.kg/culture/20171104/1036163708/delbirim-povesti-zhonundo-11-fakty.html
Деренбург
Деренбург (Derenburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Вернигероде районуна кирет.
Калкы - 2662 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 37,25 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 085. Муниципалитеттин башчысы — Райнхард Брандт.
Ультрамикроскоп
Ультрамикроскоп – өлчөмдөрү кадимки жарык микроскобунун ажыратуу чегинен кичине болгон өтө майда (коллоиддик) бөлүкчөлөрдү көрсөтүүчү оптикалык прибор.
Ультрамикроскоптун жардамы менен мындай бөлүкчөлөрдү байкоо мүмкүнчүлүгү андагы жарыктын дифракциясы менен шартталган. Күчтүү бурчтук жарыктандырууда байкоочуга Ультрамикроскоптогу ар бир бөлүкчө караңгы фондо жаркырак чекит түрүндө көрүнөт. Дифракциянын натыйжасында майда бөлүкчөлөрдөн жарык өтө аз чачырайт. Ошондуктан Ультрамикроскопто жарыктын өтө күчтүү булагы колдонулат. Жарыктаныштын интенсивдүүлүгүнө, жарык толкунун узундугуна, бөлүк-чөнүн жана чөйрөнүн сынуу көрсөткүчүнүн айырмасына жараша байкалуучу бөлүкчөлөр ~(2–50).10-9м өл-чөмгө ээ. Дифрациялык так боюнча бөлүкчөнүн чыныгы өлчөмүн, формасын жана структурасын аныктоо мүмкүн эмес. Бирок, Ультрамикроскопту колдонуу менен бөлүкчөлөрдөгү концентрациянын бардыгын жана сандык маанисин тактоо, алардын кыймылын изилдөө, о. эле, эгерде алардын салмактык концентрациясы жана тыгыздыгы белгилүү болсо, бөлүкчөлөрдүн орточо өлчөмдөрүн эсептөөгө болот. Ультрамикроскопту 1903-ж. нем. физиги Г.Зидентопф жана австрал. химик Р.Зигмонд ойлоп табышкан. Ультрамикроскопту дисперстик системаларды изилдөөдө, атмосферадагы абанын, суунун тазалыгын көзөмөлдөөдө, оптикалык тунук чөйрөлөрдүн бөтөн нерселерди кошуу менен булгануу даражаларын изилдөөдө колдонулат.
Лэстер Прэйрай (Миннесота)
Лэстер Прэйрай (Миннесота) (Lester Prairie) — Миннесота штатынын McLeod округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1730 киши. Болжолдуу аянты - 1.9 км². FIPS коду — 27-36728.
Гетеродин
Гетеродин (гетеро... жана гр. denamis күч) – транзистордо, жарым өткөргүчтүү диоддо же электрондук лампада колдонулуучу өзү дүүлүгүүчү электр термелгичтүү, кубатуулугу аз генератор. Гетеродин кошумча жыштыктуу термелүүлөрдү пайда кылат, алар жогорку жыштыктуу сырттан келген термелүүлөр менен кошулганда туруктуу (орто аралык) жыштык пайда болот. Гетеродинде жыштык дайыма туруктуу болуп, амплитудасы кичине гармониялык термелүүгө ээ болууга тийиш. Супер Гетеродиндүү радио кабыл алгычтарда, радио өлчөөчү түзүлүштөрдө ж. б. Гетеродин жыштыкты өзгөртүү (аралаштыруу) үчүн колдонулат.
Стимул
Стимул (лат. stimulus, сөзмө-сөз - мал айдоочу шиш таяк, шаналак) - иш-аракетти, жүрүм-турумду шарттаган себеп. Стимул материалдык жана моралдык түрдө болот.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Жогорку янакта (Балтачев району, Башкыртстан)
Жогорку янакта — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Жогорку Янактаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 201 киши. Почта индекси — 452988, ОКАТО коду — 80208807002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кронбург
Кронбург (Kronburg) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Төмөнкү Альгой районуна кирет.
Калкы - 1791 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 20,19 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 78 161. Муниципалитеттин башчысы — Винфрид Принц.
Деспотизм
Деспотизм - башканын эркиндигин зордук менен басып, өзүнө баш ийдирүүчү бийлик.
Трой (Миссури)
Трой (Миссури) (Troy) — Миссури штатынын Линкольн округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 15.4 км². FIPS коду — 29-73942.
Ультрамуздак нейтрондор
Ультрамуздак нейтрондор – ылдамдыгы ≤5м/сек болгон жай нейтрондор.
Ультрамуздак нейтрондор термини 10-2Кден төмөнкү температурада газдын молекулалары болжол менен ушундай эле ылдамдыкта кыймылдашы менен түшүндүрүлөт. У. н. ядролордогу начар түртүшүүнү жеңүүгө жетишсиз кинетикалык энергияга ээ (~10-7Эв) жана көптөгөн материалдардын бетинен толук чагылат.
Ультрамуздак нейтрондордун дубалдардан толук чагылуусу аларды бир нече мүнөт туюк вакуумдалган камеранын ичинде сактоого мүмкүндүк берет. Ультрамуздак нейтрондордун кыймылына магнит жана гравитациялык талаалар күчтүү таасир этишет. Ультрамуздак нейтрондор мүмкүн болгон электр заряддарын же электрдик диполь моменттерин табуу үчүн сезгич аспап катары кызмат кыла алышат.
Типаж
Типаж (грекче tynos – из, элес) – адам типтеринин белгилүү бир негизги жактарын чагылдырган конкреттүү адамдын турпатындагы мүнөздүү белгилердин биримдиги, жыйындысы. Термин натура менен көркөм чыгармага бирдей колдонулат. Композициянын тигил же бул персонажына модель тандоодо Т. кээ бир (бир нерсеси менен айырмаланган) жеке инсандын өзгөчөлүктөрүн көрсөтөт.
Хавардэн (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 2478 киши болгон.
Буцбах
Калкы - 24 971 киши(2013-ж.). . Аянты - 106,60 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 40 005. Мэр — Михель Мерле.
Шаар административдик курамы боюнча 14 шаардык районго бөлүнөт.
Эберманштадт
Эберманштадт (Ebermannstadt) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан Шаар. Жогорку Франкония административдик округуна карайт. Форхгайм районуна кирет.
Калкы - 6772 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 49,97 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 74 121. Мэр — Франц Йозеф Краус.
Шаар административдик курамы боюнча 14 шаардык районго бөлүнөт.
Лимфалгит
Лимфалгит (лимфа жанa гр. аngeion — тамыр), лимфангоит — лимфа тамырларынын сезгениши.
Процессти козгогучтар — стрептококк, стафилококк, ичеги таякчасы ж. б.
Лимфалгит менен ооруган адамдын температурасы көтөрүлөт, чыйрыгат, жалпы абалы начарлайт. Дарылоодо дарттуу жерди жай алдыруу, физиотерапия, компресс, антибиотиктер колдонулат. Алдын алуу чаралары колдонулушу за­рыл.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Аламоса (Колорадо)
Аламоса (Колорадо) (Alamosa) — Колорадо штатынын Аламоса округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7 960 киши. Болжолдуу аянты - 10.3 км². FIPS коду — ?.
Үчтүк союз
Үчтүк союз (1882) - Германия, Австро-Венгрия жана Италиянын согуштук саясий блогу. 1879-ж. Германия менен Австрия-Венгрия өз ара аскердик союз түзүп, 1882-ж. ага Италия кошулган. 1882-ж. 20-майда саясий жана экономикалык ж. б. маселелер боюнча жашыруун келишимге кол коюшкан. Ошондой эле Франция Италияга же Германияга кол салса, ага союздаш катары бири-бирине колдоо көрсөтүүгө милдеттенишкен. 1904-07-ж. Үчтүк союзга каршы Улуу Британия, Франция жана Россия блогу (к. Антанта) тузүлгөн. Биринчи дүйнөлүк согуш башталганда Италиянын Антанта тарабында өз союздаштарына каршы согушка кириши (1915) менен Үчтүк союз жоюлуп, Германия менен Австрия-Венгрияга Болгария жана Осмон империясы кошулуп, Төрттүк союз түзүлгөн.
Үч-Терек шаар калдыгы
Үч-Терек шаар калдыгы - 8 - 12-кылымга таандык шаар урандысы. Кетмен-Төбө өрөөнүнүн чыгыш тарабында, Нарын д-нын сол өйүзүндө. Уз. 940 м, туурасынын кенен жери 300 жге жетет. Мунаралуу дубал менен курчалган.
WALL·E
"WALL·E" ― 2008-жылы Эндрү Стэнтон тарткан, Жим Моррис өндүргөн америкалык компьютерде анимацияланган илимий-фантастикалык тасма. Сценарийин Стэнтон жана Жим Риердон жазган. Үн кошкондор: Бен Бөрт, Элисса Найт, Жефф Гарлин, Фред Уиллард, Жон Ратценбергер, Кэти Нажими, Сигурни Уивер жана "MacInTalk" системасы. Тасманы "Pixar Animation Studios" өндүргөн, ал эми "Walt Disney Pictures" таркаткан.
Стэнтон "Немону издөө" тасмасын тарткан соң "Pixar" суу алдындагы физиканын ынанымдуу көчүрмөсүн жасай алган соң, космоско тиешелүү тасма тарткысы келген. Тасмасынын башында бир аз диалог орун алат да, көпчүлүк каармандардын үнү жок болгондуктан дене тили жана Бен Бөртт түзгөн робот үнү менен байланыш түзүшөт. Тасмада ысырапкордук, корпоратизм, адамдын айлана-чөйрөгө таасири, ашыкча салмактуулук, глобалдык катастрофа сындалат. Бул анимация кээ бир бөлүктөрүндө адам каармандар да катышкан "Pixar"студиясынын алгачкы тасмасы. "Pixar" салтына ылайык тасма "Престо" кыска тасмасы менен бирге жарыкка чыккан.
"WALL·E" тасмасын 2008-жылы 27-июнда АКШ жана Канадада "Walt Disney Studios Motion Pictures" жарыкка чыгарган. Тасма жарыкка чыгаары менен хитке айланып, $180 млндук бюджет менен $533,3 млн киреше тапкан. Киносынчылардын да элегинен ийгиликтүү өтүп, 2008-жылы "Алтын глобустун" "Эң мыкты анимациялык тасма" сыйлыгын, 2009-жылы "Hugo" сыйлыгынан "Эң мыкты ири формада коюлган тасма" наамын, "Nebula" сыйлыгынын "Эң мыкты сценарий" наамын, "Сатурндун" "Эң мыкты анимациялык тасма" сыйлыгын жана Оскардан "Эң мыкты анимациялык тасма" сыйлыгын алган. Ошондой эле "Time" журналынын "Декаданын эң мыкты тасмалары" тизмесинин да башында турган.
Ваххабизм
Ваххабизм — диний-саясий кыймыл, көпчүлүк өлкөлөрдө секта катары таанылган жана XVIII кылымда түзүлгөн Сауд Арабиянын диний идеологиясы болуп саналат. Бирок вахха­бизм Сауд Арабиянын расмий идеологиясы («расмий дини») деп айтуу туура эмес. Анткени падышалыктын расмий иш кагаздарында мамлекеттик дин катары ислам (ачыктоосу жок) жарыяланган. Ушуга карабастан «салафиттик доктри­на» — деп Абдуль Ваххабдын 1 окуусун аташат жана мамле­кет тарабынан таанылат. Диний окутуучунун эмгектери, негизинен бир кудайга ишенүүгө (таухид2) арналгандар, дайыма кайрадан чыгарылып, изилденет жана элге жайылтылат.
Ушинтип, «Ваххабизм» термини Мухаммад ибн Абд аль- Ваххаба ат-Тамиминин атына коюлган. Бул агымдым өкулдөрү бул аталыштан баш тартышат, алар өздөрүн салафиттер деп аташат жана кыймылды саясий эмес диний кыймыл катары таанышат. Мухаммад ибн Абд аль-Ваххаб чыныгы ислам Мухамед пайгамбардын жолун жолдоочулардын би­ринчи үч мууну тарабынан («Ас-Саляф ас-Салих») жашалган деп жана андан кийинки кирген жаңылыктарга каршы чыгып, аларды сырттан алынып келинген калп деп эсепгеген. Ваххабиттер окуялардын мүрзөлөрүнө зыярат кылууну, маркумдарга сыйынуу катары эсептешет. Алардын көз карашы
боюнча Мухаммед пайгамбардын туулган кунун белгилөө (маулид3) макрух (ылайыксыз жана уят) болуп эсептелет.
Ваххабизмдин негизги догматтары:
·    таухид принцибин катуу сактоо;
·   диндеги жацылыктардан баш тартуу (бид'а);
·    Аллахка тиешелүү бардык нерселер «болгондой» кай­мана сөз кошпой жана жаралганга окшоштурбай түшүндүрүлөт деп айтуу.
Молланепес Кадырберди оглы
Молланепес Кадырберди оглы (1810-жылга чейин, Иран, Серахска жакын – 1862 же 1875-жылга чейин, Мары) – түркмөн акыны жана музыканты. Медреседен окуган. Мугалим жана зергер болгон. Көбүнчө сүйүү жана жарандык лирика жанрындагы ырларды жазган. Турмуш элестерин, табият кооздугун чебер сүрөттөө менен Молланепес түркмөн поэзиясындагы салттуу образдарды байыткан. Айрыкча сүйүү лирикасын өркүндөткөн. Ал – «Мен келдим» аттуу лирикалык поэманын, «Тахир менен Зухра» (элдик жомоктун негизинде жазган) деген дастандын автору.
Биркенфельд (Наэ)
Биркенфельд (Наэ) (Birkenfeld (Nahe)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан Шаар. Биркенфельд районуна кирет.
Калкы - 6731 киши(2013-ж.). . Аянты - 13,58 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 34 010. Мэр — Петер Науэрт.
Титул
Титул, титулдук барак – китеп графикасында жана полиграфияда – китеп жөнүндө жалпы маалымат берүүчү китептин барагы (мында китептин аты, автору, чыккан жери, жылы жана башка жазылат). Т. китептин биринчи бетинде контртитул менен бирдикте, оң жакта жайгашат жана мукабалык титул деп аталат.
Лимфа системасы(тамыр)
Лимфа системасы — адам жанa айбанаттардын органдары менен ткандарындагы лимфалар чогулуп, вена системасына кошулуучу эң майда тамырлардын жыйындысы.
Ага тамырларга бойлой жайгашкан лимфа түйүндөрү да кирет.
Лимфа системасы эң майда кан тамырларынан тканга чыпкаланып өткөн суюктукту кан жүрүү системасына кайра жиберет, ичеги сиңирип чыгарган тамак заттарын өткөрөт, о. эле лимфаны лимфа түйүндөрүндө чыпкалап, коргойт. Лимфа ткандан туюк учу клетка арасында жаткан эң майда лимфа тамырына жылжып өтөт, алар ириленип, венага куюучу чоң тамыр жанa түтүктөрдү түзөт. Лимфанын басымы аз болгондуктан бардык лимфа тамырынын капталы жука келет. Башка сүт эмүүчүлөрдөй эле адамдын тилинин түбү, алкым, моюн, колтук, чурай, өзгөчө чычыркайда, ичегинин капталында бирден же тобу менен жайгашкан көп лимфа түйүндөрү болот.
Лимфанын жылышын мезгили менен скелет булчуңдарынын жанa ички органдардын тамырды кысышы, тамырдын өзүнүн кагышы, о. эле майда тамырларга келип туруучу суюктуктун басымы камсыз кылат.
Канаттуу, сүт эмүүчү жанa адамдын тамырларында лимфаны бир гана багытка агызуучу чөнтөк сыяктуу жапкычтар бар.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Бойс Таун (Небраска)
Бойс Таун (Небраска) (Boys Town) — Небраска штатынын Дуглас округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 818 киши. Болжолдуу аянты - 3.7 км². FIPS коду — 31-06015.
Херрен-Зульцбах
Херрен-Зульцбах (Herren-Sulzbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кузель районуна кирет.
Калкы - 166 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,92 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 36 040. Муниципалитеттин башчысы — Гүнтер Францман.
Лимфа түйүндүрү
Лимфа түйүндүрү, лимфа бездери — адамдын жанa жог. омуртка­луу жаныбарлардын лимфа системасынын мүчөсү.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Дессау
Дессау (Dessau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Шаар.
Үч бурчтук
Үч бурчтук - бир түз сызыкта жатпаган үч чекитти (Үч бурчтуктун чокулары) туташтырган үч кесиндиден (Үч бурчтуктун жактары) турган геометриялык фигура. Үч бурчтуктун ар бир жагы калган эки жагынын суммасынан кыска, айырмасынан узун. Каалаган бир жагы негиз деп алынса, анда калган эки жагы каптал жактары деп алынат.
Пэ-Яга
Пэ-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сарембой-Яга дарыясынын оң жээгинен 56 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Магнолиа (Миннесота)
Магнолиа (Миннесота) (Magnolia) — Миннесота штатынын Rock округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 222 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 27-39338.
Кырым Аймактык Өкмөтү
Кырым Аймактык Өкмөтү (Крымское краевое правительство) — Орусиядагы жарандык согуш мезгилинде Крым жарым аралынын аймагындагы автономиялуу аймактын өкмөтү. Анын эки башка курамы болгон: М.А.Сулькевичтин германчыл өкмөтү (1918-ж. 25-июнь – 15-ноябрь) жана С.С.Крымдын Земство өкмөтү (1918-ж. 15-ноябрь – 1919-ж. апрель).
Лимфогранулематоз
Лимфогранулематоз — лимфц түйүндөрү шишип бузулуучу оору.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Гетто
Гетто (италия тилинде ghetto nuovo «жаңы куйгуч») – өз эрки же күч колдонуу менен этникалык азчылыктар үчүн бөлүштүрүлгөн ири шаарлардагы атайын район. Бул термин алгач Венецияда 1516-ж. колдонулган (Ghetto di Venezia). Анда жөөттөрдү каттоо үчүн Венециянын Каннарежо району атайын каналдар менен курчалып коюлган. Кийинчерээк Германия, Франция, Швейцарияда пайда болгон. Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда нацисттер тарабынан Чыгыш Европанын бир катар шаарларында түзүлүп (мисалы, Польшадагы Варшава Геттосу, Чехиядагы Терезин Геттосу, СССРдеги Минск Геттосу), алар жөөттөрдү кырып, жок кылуучу концлагерлерге айландырылган. Айрым тарыхчылар Америкадагы индей уруулары үчүн курулган резервацияларды Геттого салыштырат. Азыркы учурда АКШнын айрым шаарларындагы түстүү расалардын өкүлдөрү жашаган кварталдарды дагы «Гетто» деп атап жүрүшөт.
Гнарренбург
Калкы - 9296 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 122,91 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 57 016. Муниципалитеттин башчысы — Аксель Ренкен.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 12 шаардык районго бөлүнөт.
Деспотия
Деспотия (гр. despoteia - чексиз бийлик) - жеке бийликке негизделген мамлекеттик түзүлүш жана башкаруу формасы.
Анда сурак жүргүзгөндөр (падыша, король, хан ж. б.) чексиз укукка ээ болгон. Байыркы Чыгыш мамлекеттери (Ассирия, Вавилония, Египет, Индия, Иран, Кытай ж. б.) Деспотияга үлгү боло алат. Анткени аларда жерди ээлоо жана башкаруу укугу борбордошкон мамлекеттик бийликтин колуна топтолгон. Ф. Энгельс: «...жамааттар жерди чогуу иштетип, болбосо айрым үй-бүлөгө убактылуу барымтага берген кезде а ли жеке менчик түзүлбөгөндүктөн, андай жерде мамлекеттик бийлик деспотизм түрдө өкүм сүргөн»,- деп белгилеген (Маркс К.. Энгельс Ф., Соч., 2 изд., т. 19, с. 492).
Багдад халифаты (8-9-к.), Индиядагы Улуу Моголдор бийлиги (16-17-к), Осмон империясы (14- 16-к.) феод. Деспотия болгон.
Трюсдэйл (Миссури)
Трюсдэйл (Миссури) (Truesdale) — Миссури штатынын Уоррен округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.9 км². FIPS коду — 29-73978.
Калкы
2010-жылы калкы 732 киши болгон.
Лимфосаркома
Лимфосаркома - ретикул тканда пайда болуучу зыяндуу шишик.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Бехштедт
Бехштедт (Bechstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заальфельд-Рудольштадт районуна кирет.
Калкы - 164 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3.46 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 73 006. Муниципалитеттин башчысы — Юрген Пачулль.
Брюстер (Небраска)
Брюстер (Небраска) (Brewster) — Небраска штатынын Blaine округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 29 киши. Болжолдуу аянты - 0.2 км². FIPS коду — 31-06260.
Хавкэй (Айова)
Хавкэй (Айова) (Hawkeye) — Айова штатынын Файет округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.7 км². FIPS коду — 19-35310.
Калкы
2010-жылы калкы 489 киши болгон.
Органогендүү тоо тектер
Органогендүү тоо тектер, биогендүү тоотектер – жаныбарлар менен өсүмдүктөрдүн калдыгынан же алардын тиричилик процессине байланыштуу пайда болгон чөкмө тоо тектер. Жаныбарлар менен өсүмдүктөрдүн организми ткандарды же скелеттерди түзүүчү минерал бирикмелерин топтоого жөндөмдүү. Бул бирикмелер алардын калдыктарында сакталып, Органогендүү тоо тектерди пайда кылат. Ал заттык курамы боюнча аки таштуу, кремнийлүү, фосфаттуу, көмүрлүү, нефтилүү болуп бөлүнөт. Аки таштуу органогендүү тоо тектерди фораминифералардын үлүл кабыктары, шуру (коралл), балык курту (мшанка), брахиопод сыяктуу жаныбарлардын калдыктары түзөт. Кремнийлүү органогендүү тоо тектердин курамын организминде кремний көп кездешкен балырлар, былпылдактар (губкалар) жана радиоляриялардын калдыгы жаратат. Фосфориттүү органогендүү тоо тектерин омурткалуу жаныбарлар, силур мезгилинин брахиоподу пайда кылат.
Стероиддер
Стероиддер - өсүмдүк жана жаныбарлар, организминде пайда болгон татаал органикалык заттар. Алар - оптикалык активдуу, органикалык эриткичтерде жакшы, сууда начар эрүүчү кристаллдар. Стероиддер физиол. таасирине жараша бир нече топко болунот. Ага стериндер, D тобундагы витаминдер, от кислотасы, жыныс жана бөйрөк үстүндөгү бездердин гормондору, гликозиддер, сапониндер, айрым алкалоиддер ж. б. кирет.
Стероиддердин медицина, ветеринария жана мал чарбасында мааниси чон болгондуктан алардын биохимиясы жана физиологиялык активдүүлүгү кенири изилденуудо.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Иштиряк (Буздяк району, Башкыртстан)
Иштиряк — Башкыртстандын Буздяк районундагы айыл, Арслан айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 16 киши. Почта индекси — 452722, ОКАТО коду — 80217804003.
Тициан
Тициан (өз аты-жөнү Тициано Вечеллио, 1476/77 же 1480, Пьеведи-Кадоре, Венеция – 1576, Венеция) – италян живописчиси, Жогорку жана соңку Кайра жаралуу доорундагы венеция мектебинин ири өкүлү. Ж. Беллини менен Жоржонеден таалим алган. 1510-жылдын орто ченинен Т-дын чыгармачылыгы калыптана баштаган. Т. негизинен Венецияда, ошондой эле Падуяда (1506), Феррарада (1516 жана 1523), Мантуяда (1536–37), Урбинодо (1542-44), Римде (1545-46) жана Аугсбургда (1548 жана 1550–51) эмгектенген. Кийин Венециянын жогорку маданий чөйрөлөрү менен байланышып, Кайра жаралуунун гуманисттик идеяларын өз чыгармаларында ишке ашырган: “Бул дүйнө менен аркы дүйнө махабаты” (1515–16, Рим, Боргезе галереясы), “Кол капчан өспүрүм” (1520, Париж, Лувр), “Вакх менен Ариадна” (1523, Лондон, Улуттук галереясы) жана башка Т. бир катар мифтик композицияларды жараткан. Алар: “Марияны көкөлөтүү” (1516–18, Венеция, Санта-Мария, Глориоза деи Фрари чиркөөсү), “Храмга киргизүү” (1534–38; Венеция, Академия галереясы) жана башка Анын чыгармалары композициялык курулушу жактан динамикалуулугу, түстөрүнүн жеткиликтүү териштирилиши менен айырмаланат. Т. 1540-жылдан негизинен портрет жанрында эмгектенип, адамдардын терең психологиялык абалын жана өз ара мамилелерин ачкан. Мисалы, адамдын чөйрө менен болгон кагылышы “Пьетро Аретино” (1545, Флоренция, Палатина галереясы), “Папа Павел III Алессандро жана Оттавио Фарнезе менен” (1545–46, Неаполь, Улуттук музей жана Каподимонте галереясы), “Карл V” (1548, Мюнхен, эски пинакотека) жана башка XVI кылымдын ортосунан Т-дын чыгармачылыгында мифологиялык жана диний тема (“Автопортрет”, Прадо; “Лавиния”, Берлиндеги музей, экөө тең 1560-жылдар) басымдуулук кылган. Т. өзүнүн бүтүндөй чыгармачылык жолунда гуманизм идеалына, акылдын жеңишине ишеними сакталып калган. Айрым эмгектери дүйнөлүк сүрөт искусствосунун ири жетишкендиктеринин бири болуу менен өзүнөн кийинки сүрөтчүлөрдөн чыгармаларына зор таасир тийгизген.
Молукка аралдары
Молукка аралдары (Moluccas, Maluku) – Малайя архипелагынын чыгыш бөлүгүндөгү аралдар тобу; Сулавеси жана Жаңы Гвинея аралынын аралыгында. Индонезиянын аймагы. Аянты 83,7 миң км2. Калкы 1,2 млн (2010). Негизги аралдары – Хальмахера, Серам, Буру. Аралдары тоолуу (Биная чокусу, 3019 м). Онго жакын аракеттеги жанартоо бар; жер титирөө болуп турат. Климаты экватордук, түштүгүндө субэкватордук. Жылдык жаан-чачыны 800–4000 мм. Аймагынын 80%тен ашыгын дайыма жашыл экватордук (пальма, фикус, дептерокарп, бамбук) токой ээлейт; 1200 м бийиктен жогору жалбырагы күбүлмө жана ийне жалбырактуу токой, түздүктөрүндө бадалдар, дарак сымал папоротниктер, иланг-иланг чөбү өсөт. Сачо жана курма пальмасы, жыпар мончок дарак, мускус жаңгагы, шалы, жүгөрү, жыттуу, калемпир жана башкалар. татымалдар өстүрүлөт («татымалдар архипелагы» деп да аталат.) Негизги порту – Амбон.
Гeштaльтпcиxология
Гeштaльтпcиxология, гештальттеория (немец Gestalt түр, кебете, бүтүндүк жана психология) – азыркы психологиядагы башкы багыттарын бири, интроспекциялык (өзүн өзү байкоо) психологиясына каршы теория катары жаралган. Маңызы психологиялык татаал кубулуштарды талдоого алганда бүтүндү бүткүл курамы менен бирге кароо зарылдыгын сунуштайт. 20-кдын башында Германияда пайда болгон. Гeштaльтпcиxологиянын башкы өкүлдөрү немец психологдору М. Вертхеймер, В. Кёлер, К. Коффка, К. Левин психиканын негизги элементин сезим эмес, кандайдыр бир психикалык курумдар же гештальттар түзөт деп эсептешкен. Гeштaльтпcиxологияда бүтүндү бөлүктөрдүн суммасы катары кароого болбойт деген тезис бар. Ал өзүнүн теориялык ырастамасын алган. Айталык, бөлүктөрдүн өзгөрүүлөрү суммага төп келбей калышына алып келген күндө да, жалпысынан бүтүндүн толук сакталышы аныкталган. Бул гештальт сапат аталган бөлүктөр тийиштүү функцияга ээ. Бүтүндүн куруму функциялуу жана динамикалуу. Бүтүн өзүндөгү ички күчтүн динамикалуу таасири астында олуттуу нерсеге өтүп кетүүсү мүмкүндүк Кийинчерээк Гeштaльтпcиxологиянын идеясы физикалык, физиологиялык жана экономикалык көрүнүштөргө да таркатылган.
Бюдинген
Бюдинген (Büdingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Дармштадт административдик округуна карайт. Веттерау районуна кирет.
Калкы - 21 230 киши(2013-ж.). . Аянты - 122,90 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 40 004. Мэр — Эрих Шпамер.
Шаар административдик курамы боюнча 16 шаардык районго бөлүнөт.
Аламоса Ист (Колорадо)
Аламоса Ист (Колорадо) (Alamosa East) — Колорадо штатынын Аламоса округуна караган АКШ шаары.
Тоидзе, Моисей (Мосе) Иванович
Тоидзе, Моисей (Мосе) Иванович (1871, Тбилиси – 1953, ошол эле жер) – советтик живописчи, СССР эл сүрөтчүсү (1953), СССР САнын анык мүчөсү (1947), Социалдык Эмгектин Баатыры (1932). Петербург САда (1896–99) окуган. 1899-жылдан Тбилисиде жашап, Эл сүрөтчүлөр студиясын уюштурган (1922). Тбилиси САнын проф. (1930–53). Т. революциялык жана агартуу иштерине катышып, демократиялык багыттагы чыгармаларды жараткан. 1890–1910-жылдардагы чыгармаларында эл турмушун көрсөткөн сүрөт (“Мцхетоба”, 1899–1901, ГССР искусство музейи, Тбилиси) жана портреттер (еврей абышканын жана энесинин портреттери) тарткан. 1920–40-ж. социалдык курулушту, грузиндердин жаңы турмушун, Улуу Ата Мекендик согуштагы окуяларды чагылдырган (“Бактылуу турмуш”, 1934; “Майдандан кат”, 1942; “Жеңиш ыры”, 1948) чыгармаларды жараткан. Т. Ленин ордени, “Ардак Белгиси” ордени жана медалдар менен сыйланган.
Гольденштедт
Гольденштедт (Goldenstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Фехта районуна кирет.
Калкы - 9289 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 88,5 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 60 004. Муниципалитеттин башчысы — Виллибальд Майер.
Дец
Дец (Deetz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Анхальт-Цербст районуна кирет.
Калкы - 725 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 15,71 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 050. Муниципалитеттин башчысы — Ульрих Ваймайстер.
Томпок гравюра,
Томпок гравюра, бийик гравюра – гравюра техникасынын эң негизги түрлөрүнүн бири. Тереңдетилген гравюрадан айырмаланып, тактанын эң үстүңкү бетине басма басууга эсептелген. Т. г-ны орточо катуулуктагы, көп учурда жыгач тактанын үстүндө сүрөттүн ак болуп көрүнүп туруучу бөлүктөрүн чегүүдө колдонушат. Боёкту атайын валик менен жаткырышат; басманы кол менен же тик пресстин өтө күчтүү эмес ныгыруусунда басышат, к. Ксилография, Линогравюра макаласын.
Эберсдорф-Кобург
Эберсдорф-Кобург (Ebersdorf bei Coburg) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Франкония административдик округуна карайт. Кобург районуна кирет.
Калкы - 5980 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 26,50 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 73 121. Муниципалитеттин башчысы — Бернд Райзенвебер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Мадэлиа (Миннесота)
Мадэлиа (Миннесота) (Madelia) — Миннесота штатынын Watonwan округуна караган АКШ шаары.
Десницкий Семён Ефимович
Десницкий Семён Ефимович (1740- ж. ченде - 15(26). 6. 1789) - орус эл агартуучусу, юрист.
Мадэлиа (Миннесота)
Калкы - 2308 киши. Болжолдуу аянты - 3.2 км². FIPS коду — 27-39230.
Пяй-Ю
Пяй-Ю — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Море-Ю дарыясынын сол жээгинен 195 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 33 км.
Крумбах (Швабия)
Крумбах (Швабия) (Krumbach (Schwaben)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан Шаар. Швабия административдик округуна карайт. Гюнцбург районуна кирет.
Десницкий Семён Ефимович
Билим алуусун Москва университетинде баштап (1759-60), Глазгодо уланткан; анда 1767-ж. жарандык жана чиркөө укуктары боюнча доктор наамын алган. 1767-87-ж. Москва университетинде укук боюнча проф. болуп, орус укуктарын иштеп чыккан жана укукту орус тилинде окутууга практикалык багыт берген. Жеке менчиктин, айрыкча жер менчигинин жана мурастоонун чыгыш тарыхын изилдеген. Крепостной укукту сынга алып, буржуазиялык түзүлүштүн негиздерин жактаган.
Крумбах (Швабия)
Калкы - 12493 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 44,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 74 150. Мэр — Хуберт Фишер.
Пяй-Ю
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Биркенхөрдт
Биркенхөрдт (Birkenhördt) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк Вайнштрассе районуна кирет.
Ультраүндөгү жарык дифракциясы
Ультраүндөгү жарык дифракциясы – Жарык ультраүндүк толкун бар чөйрөдө таралганда дифракцияланат. Биринчилерден болуп У. ж. д. 1932-ж. П.Дебай жана Ф.Сирс (США), ошол эле учурда П.Люк жана П.Бикар (Франция) тарабынан байкалган.
Үн толкунундагы серпилгичтүү деформациялар чөйрөнүн сынуу көрсөткүчүнүн мезгилдүү өзгөрүүсүнө алып келет, анын натыйжасында чөйрөдө мезгили үн толкунунун λ узундугуна барабар болгон дифракциялык торчого окшогон түзүлүш пайда болот. Эгерде мындай чөйрөдө жарык нуру таралса, анда ага кошумча, жарыктын дифракциялык нурлары пайда болот. Анын мүнөздөмөлөрү − мейкиндикте таралуусу, поляризациясы жана интенсивдүүлүгү−үндүн, талаанын параметрлерине жана о. эле жарык үндүк толкунга түшкөн θ бурчуна көзкаранды болот.
Херресбах
Херресбах (Herresbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майен-Кобленц районуна кирет.
Калкы - 459 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 37 035. Муниципалитеттин башчысы — Херман-Йозеф Шефер.
Бехштедтштрас
Калкы - 258 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5.73 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 71 006. Муниципалитеттин башчысы — Лотар Мөллер.
Бранинг (Небраска)
Бранинг (Небраска) (Bruning) — Небраска штатынын Thayer округуна караган АКШ шаары.
Силекс (Миссури)
Силекс (Миссури) (Silex) — Миссури штатынын Lincoln округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 206 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 29-67808.
Умтулуу кыймылы
Умтулуу кыймылы – катуу нерсенин каалагандай эки чекитин бириктирген түз сызык өзүнүн баштапкы багытына параллель калгандай которулуш жасаган катуу нерсенин кыймылы.
Умтулуу кыймылында нерсенин бардык чекиттери бирдей траекторияларды чийишет жана убакыттын ар бир моментинде сандык чоңдугу жана багыты боюнча бирдей ылдамдыкка жана ылдамданууга ээ. Ошондуктан нерсенин алга У. к-н изилдөө чекиттин кинематикасы маселесине алынып келинет.
Момуш Шапак уулу
Момуш Шапак уулу (1910, Кочкор району, Кара-Суу айылы – 18. 2. 1986, ошол эле жер) – манасчы. Белгилүү манасчы Шапактын уулу. 1981-жылы андан «Манас» (9251 сап ыр), 1985-жылы «Семетей» бөлүмүнөн (1600 сап ыр) жана башка айрым эпизоддор жазылып алынган жана КР УИАнын Кол жазмалар фондусунда сакталып турат. М-тун варианты атасы Шапак Рысменде уулу менен С. Каралаевдин варианттарына үндөш. Ал көбүнчө «Чоң казатты» көркөмдүк деңгээлин төмөндөтпөй, «Семетей» бөлүмүнөн Семетейдин Букардан чыгышы, жолдон Коңурбайга жолугуп, аны менен беттешип жеңиши, Таласка жол жүрүшү, Семетейдин Үргөнчтү кечиши сыяктуу кеңири белгилүү салттык эпизоддорду чебер айткан. Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар менен сыйланган.
Хавлок (Айова)
Хавлок (Айова) (Havelock) — Айова штатынын Покахонтес округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.5 км². FIPS коду — 19-35130.
Калкы
2010-жылы калкы 177 киши болгон.
Кадыр Беков
Кыска өмүр баяны
Беков Кадыр Жалилович — живописчи, мурачы. 1956-жылы 18-январда Жалал-Абад шаарында туулган. 1974-жылы Фрунзе сүрөт окуу жайын бүтүргөн. 1976-жылдан Жалал-Абад көркөм сүрөт фондунун сүрөтчүсү. 1985-жылы Москва искусство институтун бүтүргөн. В.И.Сурикова, монументалдык живопись факультети, 1985-жылдан Кыргыз ССР Ринин Көркөм фондунун муралисти...
Р.1989-жылдан СССР Сүрөтчүлөр союзунун мүчөсү. Сүрөтчүнүн тематикалык композициялары, портреттери, натюрморттору сергектикке, жеңилдикке, кандайдыр бир толук эместикке жана жагымдуулукка толгон. Республикалык, Бүткүл союздук жана эл аралык көргөзмөлөрдүн катышуучусу. Анын эмгектери Кыргыз улуттук көркөм сүрөт музейинин коллекциясында турат. Г.Айтиев, КМШ өлкөлөрүнүн музейлеринде жана чет өлкөлөрдөгү жеке коллекцияларда.
Иштердин жайгашкан жери
Анын эмгектери Кыргыз улуттук көркөм сүрөт музейинин коллекциясында турат. Г.Айтиев, КМШ өлкөлөрүнүн музейлеринде жана чет өлкөлөрдөгү жеке коллекцияларда.
Төмөнкү янакта (Балтачев району, Башкыртстан)
Төмөнкү янакта — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Жогорку Янактаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 93 киши. Почта индекси — 452988, ОКАТО коду — 80208807004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Тональность
Тональность (французча tonalite) – көркөм сүрөт искусствосунда – графика жана живопись чыгармасында колорит жана жарык шаңынын сырткы өзгөчөлүк­төрүн түшүндүргөн термин. Өзүнүн негизги мааниси боюнча ал «түстүк гамма» термини менен маанилеш жана түскө карата ал көбүрөөк колдонулат. Жарык шаңынын чөйрөсүндө термин графиканын чыгармаларына карата колдонулат жана тондук регистрдин бийиктиги менен туурасына байланышкан анын өзгөчөлүктөрүн, же бир түрдүн экинчи түргө өтүүдөгү жумшактыгы менен келишимдүүлүктү көрсөтөт.
Лингвистикалык география
Лингвистикалык география, диалектография — диалектологиянын бир бөлүгү.
Диалектилердин таральпп аймагын изилдейт. Лингвистикалык география 19 - кылымдын аягы — 20-кылымдын баш ченинен улуттук атластардын түзүлүшүно байланыштуу өнүгүп келатат.
Ал атластардын ирилери чет өлкөлөрдө: Венкер-Вреддин немецче атласы 1926—51), Ж. Жильерон менен Э. Эдмондун французча атласы (1—7-т., А12—12), К. Яберг менен Я. Юддун этногр. айрым маалыматтар кошо берилген италиянча-швейцарча атласы (1—8-т., 1928—40).
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Пярцор-Яга
Пярцор-Яга (Пяривар) — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Варандейская губасы орун алган. Дарыянын узундугу - 55 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тондо
Тондо (италянча tondo) – тегерек формадагы станоктук живопись чыгармасы же тегерек түрдөгү скульптуралык рельеф. Эреже катары, Т. термини италиялык Кайра жаралуу көркөм искусствосу менен байланышта колдонулат.
Гольмбах
Гольмбах (Golmbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хольцминден районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Бюрштадт
Бюрштадт (Bürstadt) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Дармштадт административдик округуна карайт. Бергштрасе районуна кирет.
Шаар административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Дибциг
Дибциг (Diebzig) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Көтен районуна кирет.
Калкы - 276 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 8,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 055. Муниципалитеттин башчысы — Михель Шерингер.
Десмургия
Десмургия (гр. desmos - байланыш, байлоо жана ergon - иш) - жараатты тануу жана анын методдору жөнүндөгү илим.
Мазэппа (Миннесота)
Мазэппа (Миннесота) (Mazeppa) — Миннесота штатынын Wabasha округуна караган АКШ шаары.
Монацит
Монацит (гр. monazō – жалгыз жашайм) – церий тобундагы сейрек жер элементтеринин минералы. Химиялык формуласы (Ce, La, Y, Tn) [PO4]. Моноклин сингониясында кристаллдашат. Өңү-түсү киргилт сары, күрөң, кызгылтым, көгүш сымал. Айнекке окшоп жылтырайт. Катуулугу 5–5,5. Пегматит, гранит жана сланецтердеги гидротермдүү карбонат тарамчаларында кездешет. Дарыялардын жайылмасында, деңиз жээктеринде кен чачындыларын пайда кылат.
Алма (Колорадо)
Алма (Колорадо) (Alma) — Колорадо штатынын Парк (Park) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 179 киши. Болжолдуу аянты - 0.9 км². FIPS коду — ?.
Ультраүн
Ультраүн жыштыктарынын аймактарын үч диапазонго бөлүү ыңгайлуу: төмөнкү жыштыктагы (1,5⋅104–105 Гц) Ультраүн, орто жыштыктагы (105–107 Гц) Ультраүн жана жогорку жыштыктын аймагындагы Ультраүн (107–109 Гц). Бул диапазондордун ар бири өздөрүнүн генерациялоо, кабыл алуу, таралуу жана колдонуунун мүнөздүү өзгөчөлүктөрү менен айырмаланат.
Учкун камерасы
Учкун камерасы – газга бөлүкчө түшкөндө анда учкун разряды пайда болушуна негизделген, бөлүкчөлөрдүн изин (траекторияларын) байкоочу жана каттоочу курал.
Ультраүн
Физикалык жаратылышы боюнча Ультраүн серпилгичтүү толкун, мында ал үндөн айырмаланбайт, ошондуктан ага үндүк жана Ультраүндүк толкундардын арасындагы жыштыктык чегара шарттуу.
Ультраүндүк толкундардын узундуктарынын кичине болушу бир катар учурларда алардын таралуусун геометриялык оптиканын усулдары менен кароого мүмкүндүк берет. Ультраүндүн толкун узундугу кичине болгондуктан анын таралуу мүнөзү 1-кезекте заттын молекулалык структурасы боюнча аныкталат, ошондуктан анын ылдамдыгы с ны жана өчүү коэффициенти aны өлчөө менен заттын молекулалык касиеттерин билүүгө болот. Ультраүндүн көптөгөн суюктуктарда жана көп атомдуу газдарда таралуусунун мүнөздүү өзгөчөлөгү – анын жутулушунун катуу өсүшү менен коштолгон үндүн дисперсиясынын аймактарынын бар болушу. Бул эффекттер релаксация процесстери менен түшүндүрүлөт. Ультраүн газдарда, көбүнчө абада чоң өчүү менен таралышат. Суюктуктар жана катуу нерселер Ультраүндү жакшы өткөрүшөт, буларда өчүү бир кыйла аз. Ошондуктан суюктуктарда жана катуу нерселерде орто жана жогорку жыштыктагы Ультраүн, ал эми газдарда жана абада жалаң гана төмөнкү жыштыктагы Ультраүн колдонулат.
Учкун камерасы
Эң жөнөкөй учкун камерасы – ортосундагы мейкиндик газ менен толтурулган эки жалпак-параллель пластиналардан турат. Пластиналардын аянты 10 см2 тан бир нече м2 ка чейин болот. Бөлүкчө өткөн убакытта, же бир аз кечигүү менен (~ 1мкс) Учкун камерасынын электроддоруна жогорку чыңалуудагы кыска (10–100 нс) импульс берилет. Мындай иштөө режими атайын башкарылуучу санагычтын жана дал келме электрондук схеманын жардамы менен ишке ашырылат. Электроддор инерттүү газы бар камерага жайгаштырылат. Дүрмөттөлгөн бөлүкчөлөр пластиналардын арасынан өткөндө иондошуунун эсебинен траекторияларын бойлото узата көп сандагы электрондор жана оң иондор пайда болот. Пластиналардын арасындагы чыңалуу чоң болгондуктан ал орундан учкун жакшы байкалат. Эгерде бөлүкчөлөр бир нече пластиналар аркылуу өтсө, анда ал учкундун тизмегин пайда кылып, цилиндрдеги линза аркылуу сүрөткө тартылып алынат.
Ультраүн
Ультраүндүн башкы өзгөчөлүгү – термелүүнүн салыштырмалуу өтө чоң эмес амплитудаларында чоң интенсивдүүлүккө ээ болушунда, себеби берилген амплитудада энергиянын агымынын тыгыздыгы жыштыктын квадратына пропорциялаш. Чоң интенсивдүүлүктөгү Ультраүндүк толкундар бир катар сызыктуу эмес эффекттер менен коштолот. Ультраүндүк толкундун газдарда жана суюктуктарда таралуусу чөйрөнүн кыймылы менен коштолот, мис., ылдамдыгы чөйрөнүн илээшкектигине, Ультраүн интенсивдүүлүгүнө жана жыштыгына көзкаранды болгон акустикалык агым; кыскача айтсак, ал аз жана Ультраүндүн ылдамдыгынын процентинин үлүшүн түзөт.