cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тил ченеми
Ченем кубулуш катары бир эле учурда таза лингвистикалык жана социалдык-тарыхый категория болуп саналат. Ченемди социалдык-тарыхый аспектиде караганда, алды менен, тилдик өнүгүүнүн конкреттүү тарыхый-социалдык шартына жараша ченемдеги ар кандай өзгөрүүлөр, ошого жараша тилдик тигил же бул кубулушту, көрүнүштү ченем деп эсептөө, ченем катары кабылдоо, ошону менен эле катар тилдик тигил же бул кубулушту туура-туура эмес, ыктуу-ыксыз, мыкты-начар, туура келет-туура келбейт, көркөм-көркөм эмес деген сымал баалоо-нарктоо (акциологиялык аспект) тандап-иргөө зарылчылыгы келип чыгат. Ал эми таза лингвистикалык аспектиде караганда ченем эки жагдайда эске алынат: биринчиден, ченем тилде реалдуу колдонулуп жүргөн лексема, сөз формалары, синтаксистик конструкциялардын жалпы жыйындысы, жалпы көрүнүшү; экинчиден, ченем тилдик каражат-бирдиктерди тандап, иргеп-илгөө жана колдонуу эрежелеринин жалпы жыйындысы. Бул экинчи аспектиде ченем кодификация менен маанилеш болуп калат.
Ченемдин туруктуулугу ― анын негизги белгилеринин бири. Бирок, ченемдин туруктуулугу салыштырмалуу гана, ченем табиятынан кыймылдуу. Бул тилдик каражаттардагы варианттуулуктун сакталышы, колдонулушу, бир эле ойду ар кыл варианттар, синонимдик каражаттар аркылуу берүү мүмкүнчүлүгү менен шартталган. Демек, варианттуулук дагы туруктуулук сыяктуу эле ченемдин бир белгиси боло алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ.
Гөрен-Леббин
Гөрен-Леббин (Göhren-Lebbin) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Мүриц районуна кирет.
Тил ченеми
Тилде реалдуу колдонулуп жүргөн каражат-бирдиктер менен адабий ченемдин ортосунда, албетте, белгилүү өлчөмдө айырмачылык, шайкеш келбестик болот. Бул коомдук өнүгүүнүн тарыхый шарттары, социалдык структурасы, тилдик жагдайдын өзгөчөлүктөрү менен байланыштуу. Алсак, коомдогу жалпы билим берүүнүн, маданий өнүгүүнүн, массалык маалыматтын таасир этүү деңгээли, коомдук-саясий кырдаал, коомдук жоопкерчилик маданияты ж.б.у.с. жагдайлар кеп ишмердигине, кептин маданияттуулугуна, ченемдүүлүгүнө түздөн-түз таасирин тийгизет да, адабий ченемдин бир эле учурда туруктуулугун жана варианттуулугун камсыз кылат.
Гөрен-Леббин
Калкы - 618 киши(2013-ж.). . Аянты - 32,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 56 011. Муниципалитеттин башчысы — Петер Бехер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Тил ченеми
Ченемдин негизги типтерине тилдин оозеки жана жазуу формаларынын ченеми; тилди колдонуунун функционалдык-стилдик ченеми; адабий тилдин аймактык-улуттук варианттары болсо, аймактык ченеми. Адабий тилдин ченеминин бул үч тибинин биринчи экөө кыргыз адабий тилинин ченемине мүнөздүү болсо, үчүнчү тиби (англ.ис тилинин америкалык, (англ.иялык варианттарынын ченемдерине мүнөздүү.
Тилдик тигил же бул кубулушту, каражат-бирдикти ченемге жатат, ченемдүү деп таанууга негиз болуучу төрт жагдайды эске алышыбыз керек: биринчиден, ал тилдик тутумдун өнүмдүү моделине дал келип, тилдик структурада кеңири колдонулушу зарыл; экинчиден, кеп ишмердигинде ал кеңири жана үзгүлтүксүз (регулярдуу) айтылып турушу зарыл; үчүнчүдөн, ал жалпы коомчулук тарабынан ченемдүү көрүнүш катары кабылданышы, белгилениши жана эсептелиши зарыл; төртүнчүдөн, жалпы коомчулук тарабынан нормативдүү делип, кабыл алынган факт, каражат, сөзсүз түрдө, кодификацияланышы зарыл.
Арийне, ченемдин өнүгүшү жана калыптанышы стихиялык жана аң-сезимдүү таасир этүү процесстери менен шартталган. Ошондуктан адабий ченемди грамматикаларда, справочниктерде, сөздүктөрдө кодификациялоо тилдин өзүндөгү өзгөчөлүктөргө жана ошол өзгөрүүгө учураган каражаттарды аныктап баалоого, аларды колдонууга жараша жаңыланып, улам такталып турууга тийиш. Ансыз тилдик өнүгүүнүн элементтери менен ченемдеги төп, шайкеш келбөөчүлүк, ажырым көбөйө бериши ыктымал. Буга стихиялык жана аң-сезимдүү таасир этүү факторлорунун да ролу чоң. Маселен, тилдин жазуу формасына, б.а. орфографиялануу ченемине жогоруда биз айткан эки фактор тең күчтүү таасир этет, мында лингвистикалык негизге караганда субъективдүү негиз көбүрөөк колдонулуп кеткен учурлар кездешет. Туура да, туура эмес да кодификацияланып калган жагдайлар арбын учурайт. Бүгүнкү күндө адабий тилдин оозеки ченеми менен жазуу ченемин жакындатуу тенденциясы күч алып жатканы байкалат. Бул ― тил дегендин өзү айтылган, оозеки берилген кубулуш экендигине, жазуу анын графикалык гана белгилениши экендигине көбүрөөк басым коюлуп жатышы менен түшүндүрүлөт.
Ченем түшүнүгү тилдин өзү сыяктуу эле эң байыркы түшүнүктөрдөн экендигине карабай, 20-кылымдын орто ченинде гана лингвистикалык түшүнүк катары илимий-теориялык негизде талкууга алынып, адабий тил, кеп маданияты көйгөйлөрүн алкагында атайын изилдене баштады.
Вольфбороу (Нү-Гэмпшир)
Калкы - 6269 киши. Болжолдуу аянты - 151.4 км². FIPS коду — 33-86420.
Дарштайн
Дарштайн (Darstein) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк-Батыш Пфальц районуна кирет.
Калкы - 215 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,39 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 40 005. Муниципалитеттин башчысы — Армин Ладенбергер.
Коңулгу суу мөңгүсү
Коңулгу суу мөңгүсү — Сарыжаз кырка тоосунун түн. капталындагы өрөөн тибиндеги мөңгү. Уз. 3,7 км, аянты 4,7 км2.
Сарыжаздын сол куймасы – Түз суусунун алабынан орун алган. Мөңгүнүн башы деңиз деңг. 4400 м, этеги 3580 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4000 м. Абляция облусунун аянты 2,5 км2. Айланасында төр ж-а асылма мөңгүлөр да жатат. Мөңгүдөн Түз суусунун сол куймасы –Коңулгусуу башталат.
Шанкулиев Курманбек
Шанкулиев Курманбек (1919, Суусамыр өрөөнү -2007, 1-Май кыштагы) - согуштун жана эмгектин ардагери. Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. Армияга 1942-ж. чакырылган. «Кызыл Жылдыз», II даражадагы «Ата Мекендик согуш» ордендери жана «1941-1945-жылдары Улуу Ата Мекендик согушта Германияны жеңгендиги үчүн » медалы менен сыйланган. Согуштан кийин колхоздо жумушчу болуп иштеген. Шааболот уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Лексингтон (Миссисипи)
Лексингтон (Миссисипи) (Lexington) — Миссисипи штатынын Холмс (Holmes) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2025 киши. Болжолдуу аянты - 6.4 км². FIPS коду — 28-40600.
Холландэйл (Миннесота)
Холландэйл (Миннесота) (Hollandale) — Миннесота штатынын Freeborn округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 303 киши. Болжолдуу аянты - 1.1 км². FIPS коду — 27-29636.
Саугас (Массачусетс)
Саугас (Массачусетс) (Saugus) — Массачусетс штатынын Эссекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 26 628 киши. Болжолдуу аянты - 30.4 км². FIPS коду — 25-60015.
Эт-жүн кою
Эт-жүн кою - эт-жүн багытындагы кой породасы. Мындай койдон мыкты сапаттуу уяң жүндөн сырткары эт да алынат. Сойгондо 50% таза эт чыгат. Жүнүнүн сапатына жараша 2 топко бөлүнөт: узун жүндүү жана кыска жүндүү. Узун жүндүү Эт-жүн коюна калинин кою, куйбышев кою, линкольн кою, ромни-марш кою, түндүк кавказ кою, тянъ-шань кою ж. б., кыска жүндүүсүнө горький кою, латыш кара башыл кою, литва кара башыл кою, эстон кара башыл кою ж. б. кирет. Эт-жүн кою КМШ өлкөлөрүндө түндүк-батыш, борбордук кара топурактуу зона, Волга бою, ошондой эле Украина, Балтика боюндагы респ-лар, Түндүк Кавказ, Казакстан, Сибирь жана Орто Азия аймактарында асыралат. Тез жетилет. Жакшы багылган 4-5 айлык козуларынын салмагы 35-40 кгга жетет.
Нурбаев Абдывахап
Нурбаев Абдывахап Мамадрасулович (1888-жылы 22-мартта туулган, Төлөйкөн айылы, Кара-Суу району, Кыргыз ССР) — кыргыз мамлекеттик ишмери. Ош ишкерлер союзунун жетекчиси, Ош шаардык Кеңешинин депутаты, «Адилеттүү Кыргызстан» фракциясынын башчысы. 2015-ж. октябрынан Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты.
Поянху
Поянху (Poyang Hu) – Кытайдын чыгышындагы тузсуз көл. Янцзы дарыясынын он тарабында. Өлчөмү жана тереңдиги мезгилге жараша өзгөрүп турат; аянты 2,7ден (кышында) 5,0 миң км2ге (жайында) чейин, тереңдиги бир нече мден 20 мге чейин. Негизги куймасы – Ганьцзян. Янцзы дарыясы менен кыска суу айрыгы аркылуу туташып, анын агымын жөнгө салып турат. Көлдү 120 түрдүү балык (анын ичинде доңуз дельфини) жана 0,5 млнго жакын келгин куштар байырлайт. Акыркы жылдардагы көлгө таасир эткен табигый (кургакчылык) жана антропогендик (таманынан кум казуу, кеме жүрүү ж. б.) факторлордон Поянхунун деңгээли кыйла төмөндөп, экосистемасы бузулууда. Соолуп калуу коркунучунда турат.
Нурбаев Абдывахап
Өмүр баяны
1970-жылы 22-мартта Коомдук ишмер Абдывахап Нурбаев Кара-Суу районунун Төлөйкөн айылында төрөлгөн. Билими – жогорку. 2000-жылы Ош Мамлекеттик университетин юриспруденция адистиги боюнча, 2013- жылы Академик М.М. Адышев атындагы Ош технологиялык университетин “өнөр жай жана жарандык курулуш” адистиги боюнча бүтүргөн. Ош шаардык Кеңешине 2 жолу депутат болуп шайланган.
Калдиргоч цирк труппасы
Тарыхы
"Калдиргоч" (Чабалекей) үлгүлүү цирк труппасы 1981 жылы Ташкент облусу Янгиюль шаары маданият бөлүмүндө Дарвишбек Рахмонов тарабынан негизделген. "Калдиргоч" (Чабалекей) үлгүлүү цирк труппасы Бүткүл союздук мелдештердин лауреаты, Ташкент облусу Ленин комсомолун сыйлыгынын лауреаты, республикалык кароо-сынактарда төрт жолу биринчи орунду, эки жолу экинчи орунду ээледи.
Цирк труппанын көркөм жетекчиси Дарвишбек Рахмонов көптөгөн оригиналдуу цирк көрсөтүүлөрүн түзүүчүсү, цирк труппада ондогон окуучулар тарбияланды, алар дүйнөнүн көптөгөн кесиптик цирктарда иштешет. "Калдиргоч" цирк труппасын мурдагы тарбиялануучулары Туйчи Таджибаев (Туйчи Хан), Зухра Парпиева (Таджибаева) , Азамат Махкамов, Бахтияр Таджибаев, К. Жабборова, Анвар Сатаров, Александр Сорокин жана көптөгөн башка шакирттери дүйнөнүн көптөгөн өлкөлөрүн кесиптик цирктардын чоң аренасында өзүнүн номерлери менен ийгиликтүү чыгышат. С. Гайипова, Й. Таджибаев, Мустафонун 2002 жылы чыккан "Янгиюльдун жаңы жетишүүлөру" китебинин мукабасында, 68 жана башка беттеринде "Калдиргоч" цирк труппасын жана анын жетекчиси Дарвишбек Рахмоновдун 6 түстүү сүрөттөрү жайгаштырылган. Мындан тышкары, "Калдиргоч" цирк труппасы жана анын жетекчиси Дарвишбек палван тууралу гезиттерде жана журналдарда жүздөн ашык макалалар чыккан, алардын чыгышы Өзбекстан телевидениесы аркылуу ондогон телекөрсөтүүлөрдө трансляция кылынды. Искусство жана маданиятты өнүктүрүү учун "Калдиргоч" цирк трупассын жетекчиси Дарвишбек Рахмоновдун сиңирген чоң эмгеги бааланып Өзбекстан Республикасынын Президенти И.А. Каримовдун 2002 жылдын 26 августундагы Жарлыгы менен ал Шухрат (Даңк) медалы менен сыйланды.
Цирк династиясы
Дарвишбек Рахмоновдун балдары Хуршид, Хулкарой, Умидбек, Мухсина "Калдиргоч" цирк труппасында талыкпай эмгектенип жатышат. Уулу Умидбек 5 жылдык курагында дуйнөдө эң жаш эквилибрист эле, 6 жашында Республикалык телевизиондук мелдештин жеңүүчүсү болгон. Ошентип, Рахмоновтор Өзбекстандын цирктик династиясы болуп саналат.
Сооданын предмети
Сооданын предмети – КР мыйзамдары боюнча кандай гана болбосун товар, продукция, кызмат көрсөтүүлөр, ошондой эле мүлктүк укуктар.
Харви Кейтел
Харви Кейтел (Harvey Keitel;/ kaɪtɛl / KY-TEL; 1939-жылдын 13-майында туулган) - америкалык актер жана продюсер. Актер "Оскар" жана "Алтын глобус" сыйлыктарына талапкер болгон. Мартин Скорсезенин "Такси айдоочусу" (англ. Taxi Driver ), "Жаман көчөлөр" (англ. Mean Streets), "Акыркы азгырык" (англ. The Last Temptation) тасмаларына тартылган. Режиссер Ридли Скоттун "Дуэлчилер" (англ. The Duellists), "Тельма и Луиза" (англ. Thelma & Louise) тасмаларында роль жараткан. Питер Йетстин "Энеке, банка жана "ылдамдык" (англ. Mother, Jugs & Speed), Квентин Тарантино тарткан "Кутурган иттер" (англ. Reservoir Dogs), "Кылмыш окуясы" (англ. Pulp Fiction) тасмаларында ойногон. Жейн Кампиондун "Пианино" (англ. The Piano), Абел Фераранын "Жаман лейтенант" (англ. Bad Lieutenant), Роберт Родригездин "Күүгүмдөн таңга чейин" (англ. From Dusk till Dawn), Жеймс Манголддун "Полиция жери" (англ. Cop Land), Вест Андерсондун "Ай өлкөсү" (англ. Moonrise Kingdom), ""Гранд Будапешт" мейманканасы" (англ. The Grand Budapest Hotel) жана Паоло Соррентинонун "Жаштык" (англ. Youth) тасмаларында катышкан. Азыркы учурга чейин Аль Пачино жана Эллен Берстин менен бирдикте түптөгөн Actors Studio кино компаниясынын тең төрагасы.
Жон Рис-Дэвис
Жон Рис-Дэвис (John Rhys-Davies;1944-жылдын 5-майында туулган) - уэлстик актер. Ал "Шакектер ээси" (англ. The Lord of the Rings trilogy) үчилтигинде гном Гимлинин, Индиана Жонс жана акыркы кресттик жүрүш" (англ. Indiana Jones and the Last Crusade" тасмасында араб Саллахтын ролдору менен белгилүү болгон. Ал ошондой эле агент Майкл Мэлоундун ролун 1993-жылы кайра тартылган "Кол тийбестер" (англ. The Untouchables), учкуч Васко Родригездин ролун "Сегун" (англ. Shōgun), Профессор Максимилиан Артуронун ролун "Жылмышкандар" (англ. Sliders), падыша Ричард Биринчинин ролун "Шервуддук Робин» (англ. Robin of Sherwood), орус генералы Леонид Пушкиндин ролун "Жарык" (англ. The Living Daylights), Макрондун ролун "Мен Клавдий" (англ. I, Claudius) тасмаларында ойногон. Актер "Аладдин и каракчылар падышасы" (англ. Aladdin and the King of Thieves) мультфильминде падышанын, "Горгулья" (англ. Gargoyles) тасмасында Макбеттин, "Боб төрт бурчтуу шым" (англ. SpongeBob SquarePants) Ман Рейдин, "Адилеттүүлүк лигасы" (англ. Justice League) мультфильминде Хейдстин жана "Фрилансер" (англ. Freelancer) компьютердик оюнунда Тобиастын үндөрүн коштогон.
Шалпыкова Нургүл Чүкүновна
Шалпыкова Нургүл Чүкүновна (1. 3. 1962-ж. туулган, Суусамыр кыштагы) - эл агартуунун отличниги (2008). 1979-ж. орто мектепти аяктап, Кыргыз мамлекеттик университетинин тарых факультетин бүтүргөн (1985). 1986-жылдан азыркы мезгилге чейин Суусамыр орто мектебинде эмгектенип келе жатат. 1998-2003-жылдары мектептин уюштуруу иштери боюнча директордун орун басары, 2003-жылдан окуу бөлүмүнүн башчысы - директордун орун басары болуп эмгектенип келүүдө. Ал райондук, облустук эл агартуу бөлүмдөрүнүн грамоталары менен сыйланган. Кырбаш уруусунан.
Эквадордогу жер титирөө (2016)
Эквадордогу жер титирөө - Эквадордо күчү 7,8 баллга жеткен жер силкинүүдөн 350 адам каза болду.Маалым болгондой, 17-апрелде күчү 7,8 баллга жеткен жер силкинүү Эквадор мамлекетинин Муисне шаарында орун алган. Анын кесепетинен кеминде 350 адам каза болуп, 2,5 миңге жакын адам жабыркаган. Азыркы тапта окуя болгон жерде болжол менен 10 миң аскер кызматкери жана 3,5 миң милиция кызматкери иш алып барып жатат. Жер титирөө болгон аймактарда урандыларды тазалоого жергиликтүү тургундар да көмөктөшүп жатышат.
Кума дарыясы
Кума дарыясы — Түндүк Кавказдагы дарыя. Узундугу 802 км, алабынын аянты 33,5 миң км2. Аскалуу кырка тоосунан башталат; тоодон чыккандан кийин Каспий бою ойдуңунда Каспий деңизине жетпей салааларга бөлүнүп кетет. Негизги куймасы — Подкумок (оң). Суусунун орточо чыгымы ортонку агымында 10,9 м3/сек. Куманын суусу өтө киргилдиги менен айырмаланат. Сугатка пайдаланылат (Терек-Кума жана Кума-Маныч каналдары). Кумада Отказненский суу сактагычы бар. Боюнда Минеральные Воды, Зеленокумск, Будёновск шаары жайгашкан.
Маунт Чэйс (Мэн)
Калкы - 247 киши. Болжолдуу аянты - 96.9 км². FIPS коду — 23-47560.
Ягенахой-Яга
Ягенахой-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нерута дарыясынын оң жээгинен 135 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жогорку Каргалы (Благовар району, Башкыртстан)
Жогорку Каргалы — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Каргалин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 232 киши. Почта индекси — 452731, ОКАТО коду — 80214816001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Прапорщик
Прапорщик (байыркы славянча прапор – туу дегенден) – кенже офицердик аскер наамы. советтик куралдуу күчтөрдө 1972-жылдын 1-январынан (Россияда 18-кылымдын башында) кийрилген.
Ишпеминг
Ишпеминг (Ishpeming) — Мичиган штатынын Marquette округуна караган АКШ шаары.
Православие
Православие – христиан дининин бир багыты. Негизинен Чыгыш Европа, Жакынкы Чыгыш өлкөлөрүнө жана Балканга таркаган. Православие Европанын батышы менен чыгышында феодализмдин өнүгүүсүнө байланыштуу христианчылыктан биротоло бөлүнүп чыккан. Православиенин өзгөчөлүктөрү: ыйык рухтун Кудай Атадан гана жаралышын, чиркөөнүн ыйыктыгын ырастоо ж. б.; иконага сыйынуу, ак дин кызматкерлеринин сөзсүз никелүү болушу ж. б. православиеден католицизмден айырмаланып, бирдиктүү борборго ээ эмес, өз алдынча 14 чиркөөдөн куралат. Православиеге консерватизм мүнөздүү.
Практикум
Практикум – жалпы билим берүүчү мектептердин жогорку класстарында өтүлүүчү лабораториялык сабактын бир түрү. Практикум курстун чоң бөлүмдөрүнүн аягында өткөрүлүп, кайталоо жана жалпылоо мүнөзүнө ээ. Практикум учурунда кээде лабораториялык иштерге караганда бир кыйла татаалыраак, көп эмгекти талап кылган тапшырмалар берилет.
Хермсдорф (Оре)
Хермсдорф (Оре) (Hermsdorf (Ohrekreis)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Оре районуна кирет.
Калкы - 1601 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 7,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 298. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Денхардт.
Фаррель
Фаррель (Varrel) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дипхольц районуна кирет.
Калкы - 1337 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 43,83 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 51 043. Муниципалитеттин башчысы — Ортвин Штиглиц.
Тилдин функциясы
Тилдин функциясы – 1) тилдин коомдогу орду, колдонулушу; 2) тилдик бирдиктердин айкалышы, төп келиши, бул тилдик бирдиктерде көбүрөөк колдонулат (мисалы, мүчө менен негиздин карым-катышы). Тилдин функциясы тилдин коомдогу маанисин, табиятын, б. а. мүнөзүн аныктайт. Тилдин базалык функциясы эки негизден турат: коммуникативдик - адамзаттын бири-бири менен байланыш куралы катары; когнитивдик – ойдун чындыкка карай катышынын болушу менен мүнөздөлөт.
Свампскотт (Массачусетс)
Свампскотт (Массачусетс) (Swampscott) — Массачусетс штатынын Эссекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 13 787 киши. Болжолдуу аянты - 17.4 км². FIPS коду — 25-68645.
Леланд (Миссисипи)
Леланд (Миссисипи) (Leland) — Миссисипи штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5502 киши. Болжолдуу аянты - 5.4 км². FIPS коду — 28-40280.
Мемельс
Калкы - 363 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 6,46 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 66 041. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Эккардт.
Соода-сатык келишими
Соода-сатык келишими – келишимдин бир кыйла кеңири таралган түрү. Ага ылайык бир тарап (сатуучу) экинчи тараптын (сатып алуучунун) менчигине буюмдарды (товарларды) берүүгө, а сатып алуучу аларды кабыл алууга жана алар үчүн белгилүү көлөмдөгү акчаны (баасын) төлөп берүүгө милдеттенет. С. с. к. негизги предмети буюмдар (товар) болуп саналат жана эки тараптуу төлөнүүчү келишимдердин катарына кирет. КР жарандык мыйзамдары боюнча, мүлк укуктары да, эгер ал укуктардын мазмунунан жана мүнөзүнөн башка жагдай келип чыкпаса, С. с. к-нин предмети боло алат. КР ЖК С. с. к. боюнча бөлүп төлөп сатуу, кредитке берүү, автоматтарды пайдалануу, чекене соода, үлгүлөр боюнча сатуу, мүлктүн айрым түрлөрүн сатуу үчүн өзгөчө укуктук эрежелер каралган. Жеткирип берүү келишими, Чекене соода-сатык келишими, Кубаттуулук менен жабдуу келишими, Ишканаларды сатуу келишими С. с. к-нин өзгөчө түрлөрү болуп саналат.
Акворс (Нү-Гэмпшир)
Акворс (Нү-Гэмпшир) (Acworth) — Нү-Гэмпшир штатынын Салливан округуна караган АКШ шаары.
Дасбург
Дасбург (Dasburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 222 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,78 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 214. Муниципалитеттин башчысы — Христиан Носбүш.
Кумам (эл)
Кумам (икумама, икоколему, акоколему) — түштүк луо тобуна кирген нилот эли. Уганданын түштүк-чыгышында (Чыгыш аймагындагы Каберамайдо округунда, Кьога көлүнүн түндүк-чыгышында) жашайт. Жалпы саны 339 миң адам (2021).
Тил
Эне тили — кумам. Көпчүлүк ланго жана итесо тилдеринде сүйлөшөт. Бул тилдерде сүйлөгөн этностор коңшулаш этносубрегиондордо (Lango sub-region жана Teso sub-region) жашашат. Бул үч тил (кумам, ланго, итесо) Нил-сахара макро-үйбүлөнүн курамындагы нилот тобуна кирет.
Дин
Көпчүлүк христиандар (20 кылымда кабыл алышкан). Калгандары жергиликтүү салттуу ишенимдер (ата-бабалар культу) карманышат.
Чарбалык иштер
Кол менен иштетилген жер чарба (таруу, сорго, буурчак өсүмдүктөрү, картошка) жана малчылык (уй, эчки, тоок). Уй байлыктын белгиси болуп эсептелет.
Кол өнөрчүлүк
Токуучулук, карапачылык, тери иштетүү.
Вольфшлуген
Вольфшлуген (Wolfschlugen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Штутгарт административдик округуна карайт. Эслинген районуна кирет.
Кумам (эл)
Коом
Вольфшлуген
Калкы - 6309 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,12 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 16 073. Мэр — Оттмар Эмхардт.
Кумам (эл)
Негизги коомдук уюм – бул аксакалдар башчылык кылган, жерлерге ээлик кылып, аларды өз мүчөлөрүнө пайдаланууга өткөрүп берген урук. Тууганчылык эркек теги аркылуу гана таанылат. Клан ичинде никеге турууга тыюу салынган. Мурда жашы жете электерге ата-энелердин макулдашуусу боюнча нике кыюу кеңири жайылган.
Булактар
https://artsandculture.google.com/entity/m070bh4?hl=ru
Кош Караташ мөңгүсү
Кош Караташ мөңгүсү — Атбашы кырка тоосунун түш. капталындагы катар жаткан өрөөн тибиндеги үч мөңгү.
Аксай суусунун (Какшаалдын негизги курамы) алабында жайгашкан. Чыгышындагысынын уз. 3,8 км, аянты 4,7 км2. Башы деңиз деңг. 4400 м, этеги 4000 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4160 м. Абляция облусунун аянты 1,4 км2. Ортоңку мөңгүнүн уз. 4,6 км, аянты 5,7 км2. Башы деңиз деңг. 4460 м, этеги 3880 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4260 м. Абляция облусунун аянты 1,9 км2. Батышындагы мөңгүнүнуз. 3,4 км, аянты 3,9 км2. Башы деңиз деңг. 4600 м, этеги 4100 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4410 м. Абляция облусунун аянты 1,7 км2. Алардан Кош Караташ суусу башталып, Аксайга сол жактан куят.
Сорт
Сорт –1) өзүнчө бирдик катары каралуучу жана таанылуучулук, туруктуулук, бирдейлик мүнөздөрүнө ээ болгон, атайылап өстүрүлгөн өсүмдүктөрдүн ботаникалык бирикмеси; 2) белгилүү класстардын эң төмөнкүсүнө тиешелүү бир эле ботаникалык таксондун алкагындагы өсүмдүктөр тобу, ал коргоого жарамдуулуктун шарттарына толук жооп берер-бербесине көзкарандысыз түрдө, ушул генотүрдү же генотүрлөрдүн катыштарын мүнөздөөчү белгилер менен аныктала алат, ошол эле ботаникалык таксондогу башка өсүмдүктөр топторунан эч болбогондо бир белгиси менен айырмаланат, сорттун өзгөрбөгөн бүтүн өсүмдүктөрүн алуу үчүн жарактуулук көзкарашынан алганда, бирдиктүү деп эсептеле алат. С-тун корголуучу катмарлары болуп төмөнкүлөр саналат: клон, тарам, биринчи муундагы аргын, жайылтуу.
Преголя
Преголя – РФтин Калининград областындагы дарыя. Узундугу 187 км, алабынын аянты 15,5 миң км2. Анграпа жана Писса дарыясынын кошулушунан түзүлүп, Балтика деңизинин Висла булуңуна куят. Шлюз курулган. орточо чыгымы 90 м3/сек. Чатында Калининград шаары жайгашкан.
Шалпыков Абдысатар
Шалпыков Абдысатар (31. 10. 1927-ж. туулган, Тунук кыштагы) - эл агартуунун отличниги (2003). Жалал-Абад шаарындагы эки жылдык мугалимдер институтунун физика-математика бөлүмүн (1951), Пржевальскийдеги мамлекеттик педагогика институтунун математика факультетин бүтүргөн (1971).
Алгач 1933-ж. Толук орто мектебинен 7-классты бүтүп, 1947-48-жылдары Үч-Терек (учурда Токтогул) районундагы Максим Горький атындагы орто мектебин бүтүргөн.
1948-49-жылдары жана 1951-54-жылдары Үч-Терек районундагы 7 жылдык мектепте мугалим болуп иштеген. 1954-ж. Калинин (учурда Жайыл) районуна караштуу Суусамыр орто мектебине которулуп келген. 1960-ж. Тунук № 2 мектебине директор жана башталгыч классынын мугалимй, 1965-ж. Суусамыр орто мектебинде жатак мектептин башчысы жана кол эмгек сабагынын мугалими болуп эмгектенген. Ар кандай коомдук иштерге активдүү катышкан. Билимин өркүндөтүү курстарына барган.
Ал «Эмгек ардагери» медалы (1987), Кыргыз Республикасынын билим берүү министрлигинин Ардак Грамотасы (2003) жана башка грамоталар менен сыйланган. Учурда ардактуу эс алууда. Кырбаш уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Маунт Десерт (Мэн)
Маунт Десерт (Мэн) (Mount Desert) — Мэн штатынын Хэнкок округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2109 киши. Болжолдуу аянты - 143.0 км². FIPS коду — 23-47630.
Прин-ам-Кимзее
Прин-ам-Кимзее (Prien am Chiemsee) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Розенхайм районуна кирет.
Шайбыров Солтогул
Шайбыров Солтогул (1915-ж. туулган, Суусамыр өрөөнү) - согуштун жана эмгектин ардагери. Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. Армияга 1942-ж. чакырылган. Согуштан 1944-ж. кайткан. Ал II даражадагы «Ата Мекендик согуш» ордени, «1941-1945-жылдары Улуу Ата Мекендик согушта Германияны женгендиги үчун» медалы менен сыйланган. Согуштан кийин токой чарбачылыгында эмгектенген. Учурда ардактуу эс алууда. Кырбаш уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Сорттуу сапат
Сорттуу сапат – үрөндөрдүн таза сорттуулугунун көрсөткүчтөрү.
Холловэй (Миннесота)
Калкы - 92 киши. Болжолдуу аянты - 3.6 км². FIPS коду — 27-29672.
Фарфен
Фарфен (Farven) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Вюммдагы Ротенбург районуна кирет.
Калкы - 698 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 25,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 57 014. Муниципалитеттин башчысы — Ульрих Меркенс.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Кошмойнок мөңгүсү
Кошмойнок мөңгүсү — Алай кырка тоосунун түн. капталындагы татаал өрөөн тибиндеги мөңгү. Уз. 4,4 км, аянты 3,6 км2.
Акбууранын оң куймасы – Кошмойноктун баш жагынан орун алган. Башы 4200 м, этеги 3950 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4500 м. Абляция облусунун аянты 2,4 км2, көлөмү 0,19 км3. Кийинки мезгилде тартылууда. Мөңгүдөн Кошмойнок суусу башталат.
Каламазу
Каламазу (Kalamazoo) — Мичиган штатынын Kalamazoo округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 74262 киши. Болжолдуу аянты - 65.2 км². FIPS коду — 26-42160.
Даттенберг
Даттенберг (Dattenberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Нойвид районуна кирет.
Кума-Маныч ойдуңу
Кума-Маныч ойдуңу — Кавказ өндүрүн Чыгыш Европа түздүгүнөн бөлүп турган тектоникалык ойдуң. Туурасы 20—30 км. Көлдөр системасы (эң ириси — Маныч-Гудило көлү) жана суу сактагыч (Веселовский) ээлейт. Кума-Маныч каналы бар. Кума-Маныч ойдуңу аркылуу Европа менен Азиянын шарттуу чеги өтөт.
Даттенберг
Муниципалитет административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Херренгоссерштедт
Херренгоссерштедт (Herrengosserstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бургенланд районуна кирет.
Калкы - 596 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 11,59 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 220. Муниципалитеттин башчысы — Зигберт Фрөлих.
Чыныбаев Садыкбек
Чыныбаев Садыкбек (20. 1. 1943-ж. туулган, Кызыл-Ой кыштагы) - эмгектин ардагери. Пржевальский шаарындагы эки жылдык бухгалтерлик курсту (1961) жана Кыргыз мамлекеттик университетинин экономика факультетин бүтүргөн (1972).
Эмгек жолун Суусамыр айылдык керек-жарак коомунда башкы бухгалтер болуп баштап, кийинчерээк төраганын орун басары болуп иштеген.
1982-88-жылдары Суусамыр совхозунда башкы бухгалтер, директор.
1994-ж. Суусамыр району уюшулганда «МиңБулак» совхозунун директору болуп эмгектенген.
Учурда ардактуу эс алууда.
Кырбаш уруусунан.
Коомдук жана мамлекеттик ишмер Чыныбаев Билалдын атасы.
Гөрмин
Гөрмин (Görmin) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Деммин районуна кирет.
Калкы - 974 киши(2013-ж.). . Аянты - 35,01 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 52 026. Муниципалитеттин башчысы — Хартмут Берндт.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Индонезия
Индонезия (Indonesia), ырасмы аталышы — Индонезия Републикасы (Republik Indonesia) — Түштүк-Чыгыш Азиядагы мамлекет. Малайя архипелагында (Чоң жана Кичи Зонд аралдары, Молукка аралы) жана Жаңы Гвинея аралынын батыш бөлүгүндө (Батыш Ириан) жайгашкан. Аралдары түндүгүнөн жана борбордук бөлүгүнөн Тынч океан жана анын деңиздери (Бали, Банда, Молукка, Саву, Серам, Сулавеси, Флорес, Түштүк Кытай, Ява), түндүк-батышынан, батышынан жана түштүгүнөн Инди океаны жана анын деңиздери (Андаман, Арафура, Тимор) менен чулганат. Кургактык аркылуу Малайзия (Калимантан аралында), Папуа-Жаңы Гвинея (Жаңы Гвинея аралында) жана Чыгыш Тимор (Тимор аралында) өлкөлөрү менен чектешет. Аянты 1,9 млн км2. Батыштан чыгышты карай (экваторду бойлой) 5,1 миң кмге (3 саат алкагы), түндүктөн түштүктү карай 1,8 миң кмге созулат. Калкы 224,9 млн (2007). Борбору Жакарта шаары (Ява аралында). Расмий тили индонезия тили (бахаса индонесиа). Акча бирдиги Индонезия рупийи. Административдик-аймактык жактан 31 провинцияга (2 автономия кошо) жана 2 өзгөчө административдик округга (Чоң Жакарта борбордук округуна жана Жокьякарта округуна) бөлүнөт (к. таблицаны). Индонезия БУУнун (1950), ЭВФтин (1954), Эл-аралык реконструкция жана өнүгүү банкынын (1954), Нефть экспорттоочу өлкөлөр уюмунун (1962), АСЕАНдын (1967), Ислам конф-я уюмунун (1969), Азия-Тынч океан регионунун коопсуздугу боюнча кызматташуу кеңешинин (1993), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (1995) мүчөсү. Админисграциялык-аймакгык бөлүнүшү (2007)
Мамлекеттик түзүлүшү
Индонезия – унитардык республика. Азыркы конституциясы 1945-ж. кабыл алынган. Мамлекеттин жана өкмөттүн башчысы – президент, ал өлкөнүн куралдуу күчтөрүнүн да башкы командачысы. Мыйзам чыгаруу бийлиги Элдик кеңеш конгрессине таандык. Ал эки палатадан Эл өкүлдөр кеңешинен жана Аймактык өкүлдөр кеңешинен турат. Саясий партиялары: Голкар, Индонезия Демократиялык партиясы, Бириккен өнүгүү партиясы, Улуттук ойгонуу партиясы жана башкалар 50гө жакын партия катталган.
Калкы
Индонезия калкынын саны боюнча дүйнөдө 4орунда (Кытай, Индия, АКШдан кийин). Калкынын 96%и индонезиялыктар, тили, маданияты жана турмуш-тиричилиги окшош 150дөн ашык эл жана этностук топ (явалыктар, сундан, мадура, батак, малайя, балиликтер жана башкалар), ошондой эле кытай, араб, Түштүк Азиядан келгендер, голланддар да жашайт. Төрөлүү 1000 адамга 19,7 бала, өлүм-житим 6,25 (2007). Өлкөнүн калкынын 28,7%ин 15 жашка чейинки балдар, 65,6%ин эмгек курагындагылар (15-64 жаштагылар), 5,7%ин улгайгандар (65 жана андан өткөндөр) түзөт. Калктын жашынын күтүлгөн орточо узактыгы 70,2 (эркектер 67,7; аялдар 72,8). Көбү ислам динин (87%), калгандары христиан, индуизм, буддизм, конфуцийчилик, жергиликтүү диндерди тутат. Калктын орточо жыштыгы: 1 км2 жерге 120 адам (2007). Индонезиянын калкынын 60%и Ява, Мадура жана Бали аралында жашайт. Шаар калкы 48,5% (2006). Ири шаарлары: Жакарта (18,3 млн), Бандунг (6,0 млн), Медан (4,1 млн), Сурабая (4 млн), Палембан (2,1 млн), Макасар (1,7 млн), Чиребон (1,6 млн), Жокъякарта (1,6 млн), Семаранг (1,5 млн), Бандар-Лампунг (1,4 млн) жана башкалар Экономикалык активдүү калкы 106,3 млн; анын 44%и айыл чарбасында жана балык уулоодо, 38%и тейлөө чөйрөсүндө, 13%и өнөр жайында, 5%и курулушта иштейт.
Чарбасы
Индонезия көп тармактуу жана көп укладдуу чарбасы бар, өнүгүп жаткан ири өлкөлөрдүн бири. ИДПнин көлөмү (сатып алуу мүмкүнчүлүгү боюнча 935 млрд доллар) боюнча дүйнөдөгү өнүгүп жаткан өлкөлөрдүн ичинен (Кытай, Индия, Бразилия жана Мексикадан кийин) 5-орунду, Түштүк-Чыгыш Азияда 1-орунду ээлейт. ИДПни киши башына бөлүштүргөндө 3800 доллардан туура келет. Көз карандысыздыкка жеткенден кийин колониялык калдыктарды жоюу, чет өлкөлүк капиталга күнкорлуктан арылуу багытындагы чаралар (голл. жеке менчик объектилерин мамлекеттештирүү, мамлекеттик секторду түзүү жана ушундай сыяктуу) ишке ашырылган. Бирок мамлекеттештирилген же мамлекеттин көзөмөлүнө алынган ишканалар менен плантациялар 1965-жылдан кийин мурдагы ээлерине кайтарылып берилип, Индонезиянын чет өлкөлүк (негизинен АКШ) капиталга болгон көз карандылыгы кайра артып, чарбанын өнүгүшүндө диспропорция күчөгөн. Ошондой болсо да Индонезиянын экономикасы 1997-ж. чейин бир кыйла өнүгүп, Индонезия агрардык-индустриялуу өлкөлөрдүн деңгээлине жакындаган. 1997-жылдын 2-жарымында Азия өлкөлөрүнүн көбү дуушарланган финансылык кризис Индонезияга өтө оор таасирин тийгизген. 1998-ж. ИДП 15-20%ке кыскарган; рупийдин курсу кескин (6 эсе) төмөндөп, инфляция процесси күчөгөн (100%ке чейин); Жакарта фонд биржасында баалуу кагаздын курсу кыйла төмөндөгөн; чакан жана орто ишканалар банкрот болгон; жакырчылык чегинен төмөн жашаган адамдардын саны 40%ке жеткен (ал 1997-жылдын башталышында 6% гана болгон); алтын-валюта запасы (1997-жылдын аягында 18 млрд доллардан 1998-ж. мартта 16,3 млрд долларга чейин) азайган. Азыркы учурда көпкө созулган стагнацияны (узакка созулган экономикалык депрессия) жеңип, акырындык менен негизги макроэкономикалык көрсөткүчтөрү көтөрүлө баштады. Индонезия запасы мол отун (нефть, табигый газ, суббитуминоз көмүрү) жана кенташ (жез-никель, калай, боксит, алтын жана башкалар) сырьёлоруна бай болгондуктан, 21-кылымдын башында суюлтулган табигый газды, калай, көмүр, жез жана алтынды экспортко чыгаруу боюнча дүйнөдөгү ири өлкөлөрдүн бири болуп калды. Индонезия тропиктик айыл чарба продукциясын (накта каучук, какаонун мөмөсүн, кофе, пальма майын, копра жана башкалар), ошондой эле текстиль буюмдарын тигүү, кийимди дүйнөлүк рынокко чыгаруу боюнча башкы өлкөлөрдүн бирине айланды. Өлкөнүн экономикалык өнүгүүсүнүн негизин сырьёлук ресурстарга байлыгы, жумушчу күчүнүн арзандыгы жана толук пайдаланылбаган ички рыногунун зор потенциалы түзөт. ИДПнин структурасынын 45%ин өнөр жай жана курулуш, 42%ин тейлөө чөйрөсү, 13%ин айыл чарба жана балыкчылык, 11%ин нефть-газ сектору (мамлекеттик бюджетке түшкөн кирешенин 24% ин) түзөт (2005). Чарбанын стратегиялык маанилүү тармактарын (нефть ажыратуу өнөр жай, электр-энергетика, күрүч сатуу жана башкалар) негизин мамлекеттик сектордун ишканалары түзүп, улуттук жеке менчик капиталынын мааниси өсүүдө.
Райан Рейнольдс
Райан Родни Рейнолдс (Ryan Rodney Reynolds; 1976-жылдын 23-октябрында туулган) - канадалык актер. Ал ABC каналында көрсөтүлгөн "Эки бала жана бир кыз"(англ. Two Guys and a Girl, 1998–2001) комедиясындагы Майкл Бергендин, "Тоонун этеги" (англ. Hillside, 1991) канадалык сериалында Билли Симпсондун, Marvel Comics тарткан "Блэйд : үчөө" (англ. Blade: Trinity, 2004) тасмасында Ганнибал Киңдин, "X-кишилер:Башталыш" (англ. X-Men Origins: Wolverine, 2009) тасмасында Уэйд Уилсондун ролун ойногон. "Дэдпул" (англ. Deadpool) тасмасындагы башкы ролу үчүн "Алтын глобус" сыйлыгына талапкер болгон.
2011-жылы DC Comics компаниясы тарткан "Жашыл чырак" (англ. Green Lantern) тасмасында Хэл Жордандын (Жашыл чырактын) ролун жараткан. Р. Рейнолдс "Ван Уайлдердин фельетону" (англ. National Lampoon's Van Wilder, 2002) "Амитивиллдин коркунучу" (англ. The Amityville Horror, 2005), "Ооба, жок, а балким" (англ. Definitely, Maybe, 2008), "Үйлөнүү сунушу" (англ. The Proposal, 2009), "Тирүүлөй көмүлгөн" (англ. Buried, 2010), "Крудстар үй-бүлөсү" (англ. The Croods, 2013) жана "Алтынга көмүлгөн аял" (Woman in Gold, 2015) аттуу тасмаларда дагы ойногон.
Ягнейхой-Яга
Ягнейхой-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Баренц деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Брюс Уиллис
Уолтер Брюс Уиллис (Bruce Willis;1955-жылдын 19-мартында туулган) - америкалык актер, продюсер жана ырчы. Актердун чыгармачылыгы Бродвей театрынын сахнасынан башталган. 1980-жылдары телесериалдарга тартылып, " Айдын жарыгы" (англ. Moonlighting (1985â€“1989) тасмасындагы Дэвид Эддисондун ролу менен таанымал болгон. Ал "Оңой менен өлбөгөн" (англ. Die Hard) тасмасында Жон Макклейндин ролу менен атактуу болгон. Б. Уиллис алтымыштан ашуун тасмада роль жараткан, алардын көрүнүктүулөрү - "Түндүн түсү" (англ. Color of Night, 1994), "Кылмыш окуясы" (англ. Pulp Fiction, 1994), "12 маймыл" (англ. 12 Monkeys, 1995), "Бешинчи элемент" (англ. The Fifth Element, 1997), "Армагеддон" (англ. Armageddon, 1998), "Ички туюм" (англ. The Sixth Sense, 1999), "Майтарылбас" (англ. Unbreakable, 2000), "Күнөө шаары" (англ. Sin City, 2005), "Кызыл" (англ. Red, 2010), "Кармай алгыс 2 " (англ. The Expendables 2 (2012) жана "Убакыт торчосу" (англ. Looper, 2012).
1987-жылы Б. Уиллис актриса Деми Мур менен баш кошкон жана үч кыздуу болушкан, кичине кызы Румер ата-энеси ажырашуусунун алдында жарыкка келген. 2009-жылдан бери Эмма Хемиң менен никеде,алар эки кыздуу болушкан.
Кумай
Kумай (Gyps himalayensis, Hume, 1869):
Жалпы жана өлкөдө таралышы
Гималай, Гиндукуш, Тибет, Кунңлунң, Алтынтаг, Нанңшанң, Тянңшанң, Алай, Түркстан, Фергана, Кыргыз тоо кыркалары, Тескей, Алатоодо, Борбордук жана Ички Тянңшанң тоо кыркаларында кездешет.
Жашаган аймактары
Тянь-Шандын субалңпы жана алңпы алкактарында, жапайы туяктуулардын жашаган жана үй жаныбарларынын чогулган жерлеринде кездешет. Ачык зоолордо уялайт.
Саны
1980-жылдын аягында Тескей Алатоо жана Борбордук Тянңшанда кумайдын саны боюнча эсеп жүргүзүлгөндө, ал негизинен бийик тоолуу алкактарда 1-2 особдордон турганы белгилүү болгон (маршруттук эсептөөдө 1км2 0,1-0,9 особго жакын). 1992-жылы зоологиялык эларалык экспедициянын катышуучулары көбүнчө изилделген бийик тоолуу аймактан 13-55 особдорду каттоого алышкан. Анын көпчүлүгү 2130-2460 м бийиктикте, Ноокат районундагы Акжылга жайытында экен. Ошол жерде 28-сентябрда уялоочу колониянын четинде 26 куш байкалган.
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары)
Отуруктуу куш. Жалгыздап же бир нече жуптарды түзүп, топтошуп уялашат. Уялоосунун биологиясы боюнча маалымат өтө аз. Марттан тартып балапандарын басышат. Май айында уясында 1 жумуртка табылган. 1992-жылы сентябрдын аягында Акжылга жайытында он чакты уясы менен жорунун колониясы табылган. Ошонун ичинен бирөөндө гана чоңойгон балапаны болгон, ага чоңдору тамагын ташыганы байкалган. Калган уяларда балапандары учууга жарап калган. Жору тарптар менен азыктанат. Көзү курч болгондуктан, бир эле учурда тарптын жанына 8-20 особго чейин чогулушу мүмкүн.
Чектөөчү факторлор
Негизги факторлордун бири жапайы жана үй жаныбарларынын тарптарынын бар же жок болушу. Ошондой эле карышкырларга салынган ууланган жемди жеп өлүшү. Кээде кишинин түздөн-түз кол салып, кырышы.
Көбөйтүү (колдо багуу)
Зоопаркта оңой эле көбөйүшү болгонуна мисалдар бар. Кыргызстанда колдо багылбайт.
Уюштурулган коргоо аракеттери
Кыргыз, Казак, Өзбек Кызыл китептерине киргизилген. Жумурият боюнча анчылыкка тыюу салынат.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Уялоочу колониялары жайланган жерлерди чакан заказникке айлантып, коргоого алуу зарыл. Ошондой эле кызыккан жергиликтүү адамдарды, кумайларды байкоого жайларды курууга чакырыш керек, ошону менен бирге алардын тынчтыгына кам көрүү. Андай кызыккан кишилер экологиялык турларды уюштурууга да салымын кошушат, атайын жем бере турган жерлерине өлүп калган малдын этин ташып турушат. Мындай иштен түшкөн каражаттардын бир бөлүгү фонддун эсебине түшүш керек. Массалык түрдө уялоочу жерлерин картага түшүрүү, көбөйүшүнүн биологиясын изилдөө, кумайдын ареалын тактап бөлүү, ак кажырдын таралган жерлери менен интеграциясын аныктап чыгуу, эки түрдүн ортосундагы карым-катнаштарды билүү, эки түрдүн ортосундагы аргындашууну каттоо.
Сорттуу үрөн
Сорттуу үрөн – КРдин чөлкөмдөштүрүлгөн сортторунун Мамлекеттик реестрине киргизилген сорттордун, ошондой эле анын аймагында айыл (токой) чарбасын башкаруунун мамлекеттик органынын улуксаты боюнча өстүрүлүп жаткан башка сорттордун үрөндөрү.
Скитуэйт (Массачусетс)
Скитуэйт (Массачусетс) (Scituate) — Массачусетс штатынын Плимаус (Plymouth) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 18 133 киши. Болжолдуу аянты - 82.4 км². FIPS коду — 25-60330.
Лена (Миссисипи)
Лена (Миссисипи) (Lena) — Миссисипи штатынын Leake округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 167 киши. Болжолдуу аянты - 4.4 км². FIPS коду — 28-40360.
Бартлэтт (Нү-Гэмпшир)
Бартлэтт (Нү-Гэмпшир) (Bartlett) — Нү-Гэмпшир штатынын Кэрролл округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2788 киши. Болжолдуу аянты - 195.0 км². FIPS коду — 33-03700.
Чылпаков Боронбай
Чылпаков Боронбай (1907, Суусамыр өрөөнү, Бороонду жайлоосу -1973, Суусамыр айылы) - согуштун жана эмгектин ардагери.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Сот
Сот, чечкин – белгилүү бир мамлекеттин мыйзамында белгиленген укук жүрүмүнүн тартибинде кылмыш, жарандык, административдик ж. б. жаатындагы иштерди кароо жана чечүү таризиндеги сот акыйкаттуулугун жүргүзүүчү мамлекеттик орган.
Фур тилдери
Фур тилдери — африкалык тилдердин аз сандуу уясы. Гипотеза боюнча Нил-сахара макро-үйбүлөсүнө курамына кирет.
Лексика
мен — ka сен — ʓi биз — k-i эмне — ka ким — ki бир — tok эки — aw ит — asa жылдыз — wiri жаан — kwi дарак — kuru баш — tabu
Пра-фур тили:
куш — *=ya жумуртка — *=iro- көз — *=uŋi кулак — *=il- кол — *=oŋa кан — *=ewa сөөк — *=aːru от — *utu
Көлтөр мөңгүсү
Көлтөр мөңгүсү — Тескей Алатоонун түн. капталында. Төр-өрөөн тибиндеги мөңгү. Уз. 2,6 км, аянты 5,0 км2.
Ысык-Көлдүн куймасы – Каракол суусунун алабында жайгашкан. Башы деңиз деңг. 4710 м, этеги 3540 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 3730 м, абляция облусунун аянты 3,3 км2. Мөңгүдөн агып чыккан суу Көлтөргө (Караколдун оң куймасы) куят.
Кумамото
Кумамото — Жапониядагы шаар. Кюшю аралында жайгашкан. Кумамото префектурасынын администрациялык борбору. Ширакава дарыясынынын чатында, Кюшю аралынын борбордук бөлүгүндө жайгашкан. Калкы 675,8 миң (2009). Эл аралык аэропорту бар. Деңиз порту. 16-кылымдын аягында негизделген. Мунаралуу капка (1607), будда храмы ж. б. сакталган. Текстиль, тамак-аш, химиялык, машина куруу, электр жабдуулары (күн батареяларын чыгаруучу завод), кагаз өнөр жай ишканалары, мөмө-жемиш менен жашылчаларды белендөөчү, фарфор жана жарым өткөргүчтөр өндүрүштөрү иштейт. Көркөм буюмдар да чыгарылат. Балык кармап, белендөө кеңири өнүккөн. Университеттер, лютеран колледжи, музейлер бар. Туризм өнүккөн.
Этбай
Этбай -  Африканын түндүк-чыгышындагы кырка тоо. Египет менен Судандын аймагында. Кызыл деңизди бойлой Нилдин дельтасынан (түштүк батыш) Эфиопия тайпак тоосуна (түндүк-чыгыш) чейин созулуп жатат. Уз. 1700 кмдей. Кристаллдашкан сланец, гнейстен турат. Эң бийик жери 2259 м (Ода чокусу). Чыгышында деңизди карай тик, батышында Араб чөлүн карай тектирленип түшөт. Өрөөндө сөңгөктүү өсүмдүктөр (тамариск, акация), ксерефилдүү дан өсүмдүктөрү өсөт. Уран, фосфор, алтын ж. б. кендери бар.
Наплс (Мэн)
Наплс (Мэн) (Naples) — Мэн штатынын Камберленд округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3274 киши. Болжолдуу аянты - 96.2 км². FIPS коду — 23-48085.
Арнольд Рүүтел
Балалыгы
Рүүтел Сааремаадагы Лаймьала приходунун Пахавалла айылында туулган. Анын ата-энеси Феодор Рүүтел (1900−1965) жана Яулиа Рүүтел (1905−1990) болгон. 1949-жылы Йянедадагы айыл чарба техникумун бүтүргөн.
Кеңеш бийлигинин жылдарында
Сааремаада баш агроном (1949-1950), андан кийин Тартудагы айыл чарбасын механизациялоо окууканада окутуучу (1955-1957) болуп иштеген. Ошол эки жумуштун ортосунда ал Кеңештик Армиянын катарында кызмат өтөдү. 1957-жылы Ветеринария жана мал чарба илим-изилдее институтунун тажрыйба чарбасынын директору, 1963-жылы Тарту референс совхозунун директору болуп дайындалып, бул кызматта 1969-жылга чейин калган. 1964-жылы Эстониянын айыл чарба академиясын бүтүргөн. 1969-1977-жылдары Рүүтел Эстониянын Айыл чарба академиясынын ректору болгон. 1983-жылдын 8-апрелинде Эстон КСР Жогорку Кеңешинин Президиумунун Төрагасы болуп дайындалган; ошентип ал КСРБ Жогорку Кеңешинин Төрагасынын 15 орун басарынын бири да болгон. 1990-жылы 29-мартта Эстония Республикасынын Жогорку Кеңешинин Төрагасы болуп шайланган. Ал 1991-жылдын 20-августунда Эстониянын эгемендүүлүгүн ырастоо учурунда кызмат кылган. Рүүтел 1992-жылдын 6-октябрына чейин кызматын уланткан.
Эгемендүүлүк Эстония
Рүүтел ошондой эле 1991-1992-жылдары Эстония Республикасынын жаңы Мыйзамтизмесинин долбоорун иштеп чыккан Мыйзамтизмелик Ассамблеянын мүчөсү болгон. Ал 1992-жылы биринчи президенттик шайлоого талапкер катары катышкан. Эл добуш берген биринчи турда Рүүтел 43% добуш алып, биринчи келген. Экинчи тур Риигикогуда болуп етту, анын мучелеру биринчи турдун эки башкы кандидаты учун добуш беришти; анда Рүүтел Ленарт Мериге утулуп калды. 1991-жылы Рүүтел айыл чарба боюнча докторлук даражасын алган. Ал 1994-жылдан 2000-жылга чейин Эстониянын Элдик союзунун төрагасы болуп иштеген жана 1995-жылы Эстония мажлисинин Риигикогунун мүчөсү болуп шайланган, ал жерде 1997-жылга чейин төраганын орун басары болуп иштеген. 1996-жылдагы шайлоодо президенттикке ат салышкан. (бул жолу эч кандай элдик добушу жок кыйыр шайлоо) жана дагы бир жолу Мериге утулуп калды.
Президенттик мөөнөтү
Ал 2001-жылдын 21-сентябрында шайлоочулар коллегиясында президент болуп шайланып, акыркы турда Тоомас Савини 186га каршы 155ке каршы добуш менен жеңип алган. Рүүтел 2001-жылдын 8-октябрында Республиканын президенти болуп инаугурациясы болгон. Март Лаардын кабинети акыры ошол эле убакта кулаган. жыл. Рүүтел өзүнүн шайлоо алдындагы манифестинде анын негизги максаты Эстониянын тез экономикалык өзгөрүүлөрүнүн көптөгөн адамдарга тийгизген терс таасирин азайтуу жана коомдун ичинде көбүрөөк тилектештикке умтулуу болорун жарыялады.
2006-жылы талапкер
Рүүтелдин кызмат мөөнөтү аяктаганы бир нече талаш-тартыштардын көлөкөсүндө калды. 2005-жылдын 24-февралында Эгемендүүлүк күнүндөгү аскердик парадда Рүүтел жоокерлерди «Жеңиш күнү» менен бир нече жолу куттуктаган (Эстониянын Жеңиш күнү 23-июнда), бул ошол кездеги 77 жаштагы президенттин психикалык саламаттыгы тууралуу кептерди жараткан. 2006-жылдын январында Эстония телекөрсөтүүсү Рүүтелдин жашы жете элек неберелери президенттик сарайда кече уюштуруп, спирт ичимдиктерин ичкенин билдирген. Ошол эле жылдын аягында Eesti Ekspress гезити архивдик документтерди жарыялаган, анда Рүүтел Эстон ССРинин башкы кызматкери катары МКК тарабынан окумуштуу Йоханнес Хинтти (кийинчерээк көрсөтмөлүү сотто түрмөгө кесилген) куугунтуктоого катышкан. Рүүтелдин өзү Хинтти коргоого аракет кылганын пикирдеген.