cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эң ыңгайлуу режим
Эң ыңгайлуу режим (англ. the largest favour ) – аркыл мамлекеттердин ортосундагы экономикалык мамилелерди жөнгө салуунун маанилүү принциптеринин (эң ыңгайлуу режим принциби) бирине негизделген эларалык келишимдер жана макулдашуулар менен аныкталган эреже. Бул принципке ылайык макулдашып жаткан арбир мамлекет башка мамлекетке, анын жарандарына жана юридикалык жактарына өздөрүнүн тигил же бул мамилелеринде ал келечегинде каалаган үчүнчү бир мамлекетке, анын жарандарына жана юридикалык жактарына бергендей, же берүүчү артыкчылыктарды, ыңгайлуулуктарды жана жеңилдиктерди берүүгө милдеттенет. Бажы режими (алымдар, салыктар жана жыйымдар, товарларды бажыда көрсөтүп чыгарууда колдонулуучу эрежелер жана жолжоболор) бул принципти пайдалануунун маанилүү тармагы болуп саналат. Ошентип, Э. ы. р. т. кызматташуунун айрым өлкөлөр үчүн киргизилиши мүмкүн болгон өзгөчө шарттарынан айырмалуу (чектөөчү же тескерисинче преференциялдык) кадимкидей, басынтпаган шарттарды билдирет.
Кадимки күрп
Кадимки күрп (лат. Meleagris gallopavo, L. 1758) — жапайы күрптөрдүн бир түрү.
Кеңешбеков, Канат Аманович
Кыскача өмүр таржымакалы
Канат Аманович Кеңешбеков 1959-жылы 1-январда Кыргызстандын Талас облусундагы Талас районуна караштуу Көк-Ой айылында (совет доорундагы Ленин колхозунда туулган.
1982-жылы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин (мурдагы Кыргыз мамлекеттик университетинин) тарых факультетин аяктаган.
1996-жылдан тартып Талас шаарындагы Талас мамлекеттик университетинин окутуучусу, ага окутуучусу жана өлгөнгө чейин доценти болуп иштеп келди.
2001–2012-жж. Талас мамлекеттик университетинде (ТалМУ) тарых кафедрасынын кафедра башчысы болуп эмгектенген. 2013–2016-жылга чейин ТалМУнун тарых кафедрасында окутуучу болуп эмгектенген. 2016-жылдын 9-июнунда дүйнөдөн кайткан.
Китептин тарыхы
Китептин эң байыркы үлгүсү- Месотополиянын клинописи жана Египеттин папирус түрмөгү. Жазма китеп даярдоо б.з.ч. 7 –кылымдарда Египетте башталган. Анан Египеттен Грецияга Грециядан Римге өткөн. Алгачкы басма китеп Х1- кылымдарда   Кытайда пайда болгон. Х111- кылымдардан  баштап Европада   негизги  жазма материалдары катары  кагаз колдонулуп  15-кылымда китеп басылып чыга баштаган. Орустардын байыркы кол жазмасы  11-кылымдарга таандык. Мисалы: Святославдын жыйнагы. 15-кылымдардагы   И.Гутербегдин   Европада  китеп басылып чыгарылышы  менен китеп тарыхында жаңы  доор башталган. Ал 42 саптуу библяны  полиграфиялык жол менен басып чыгарган. Т.Шеффер 1957жылы китепке оюм-  чийимди  түшүргөн. Россияда китеп басууга  Иван  Федоров  жана  Петр Метисловец  биринчи жол ачып 1564- жылы  “Апостол “  деген ат менен китебин басып чыгарган. 18-кылымдардын акырында кагаз машинкасы  19-кылымдын   башында басма машинкасы колдонулган.ХХ-кылымдын  башынан баштап   фототехниканын жардамы менен  китеп басылып чыга баштаган.
Кеңешбеков, Канат Аманович
Илимий-педагогдук ишмердиги
Канат Кеңешбеков агартуучу-педагог катары эмгектенди.
Заманбап кыргыз-герман алакаларынын тарыхын изилдеди.
Үй-бүлөсү
Үй-бүлөсү бар, бир кыз (Аида), бир уулу (Илимбек) бар.
Жубайы - философия илимдеринин кандидаты Гүлира Байдылдаевна Кудакеева.
Томас Эдисон
Томас Алва Эдисон (англисче Thomas Alva Edison) (1847-жылы 11-февралда АКШнын Огайо штатында туулган – 1931-жылы 18-октябрда Нью-Жерси штатында дүйнөдөн кайткан) – америкалык даңазалуу ойлоп тапкыч жана ишкер.
Кеңешбеков, Канат Аманович
Ал тууралуу пикирлер
...
Томас Эдисон
Кыскача өмүр таржымакалы
Томас Эдисон 1847-жылы 11-февралда АКШнын Огайо штатында туулган.
Кеңешбеков, Канат Аманович
Сыйлыктары. Наамдары
КР Билим берүү министрлигинин ардак грамотасы менен сыйланган. Талас мамлекеттик университетинин Ардак грамоталарын алган.
Томас Эдисон
Кыскача өмүр таржымакалы
Ал АКШда 1093 ачылышы үчүн патент алган. Улуу Британия, Франция жана Германия сыяктуу башка өлкөлөрдө да ар кыл ачылыштары үчүн 3 миңдей патент каттаткан. Анын ойлоп тапкыч аракеттеринин натыйжасында телеграф, телефон жана кино жабдуулары жакшыртылган. Электр шамдарынын эң алгачкы ийгиликтүү үлгүлөрүнүн бирин сунуштаган. Нью-Йоркто электр кубатын өндүрүүчү алгачкы ишкананы негиздеген. Электр кубатына негизделген туңгуч темир жол унаасын – электр арабасын ойлоп тапкан, электроника тармагын негиздеген, үн жазгыч аспап – фонографты ойлоп тапкан. Эдисондун сунушу менен телефон сүйлөшүү алдында “алло” деп айтуу салты киргизилген.
Томас Едисон 1931-жылы 18-октябрда АКШда Нью-Жерси штатында дүйнөдөн кайткан.
Сыйлыктары. Наамдары
1928-жылы АКШнын жогорку сыйлыгы – АКШ Конгрессинин Алтын медалы менен сыйланган.
Эдисон тууралуу кыргыздар качан кабардар боло баштаган?
Кыргыздар Эдисон тууралуу ХХ кылымдын башында кабардар болушкан.
Маселен, 1913-15-жылдары кыргыз тарыхчысы Осмонаалы Сыдык уулу Эдисон тууралуу кабардар болгон. Өзүнүн бир айылдашынын өтө зиректигин жазып, атаганат, эгерде ал тийешелүү билим алса, Эдисон сыяктуу ойлоп тапкыч болбойт беле деп бул тарыхчы терең өкүнгөн.
Эмгектери
Эдисон АКШда 1093 патент алган, мынчалык көп ойлоп тапкан киши ага чейин болгон эмес.
Ал тууралуу эмгектер, макалалар
...
Акматов Жакыпбек
Акматов Жакыпбек 1942-жылы 22-январда Сузак районунун Карагана айылында туулган.
Шалта (Чүй облусу)
Шалта (Шалта) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Сокулук районундагы айыл. Кунтуу айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 613 киши.
Манас эпосундагы антонимдер
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Фюссен
Фюссен — Германиянын Бавария Жериндеги шаар. Чыгыш Альгой районуна карайт. Швабия административдик округуна тиешелүү. Калкы – 14 213 киши (2010-ж.). Аянты – 43.52 км2.
Лидерчилик (философия)
Лидерчилик (англ. leader – жолбашчы, башкаруучу, жетекчи) индивид же социалдык топ лидерликтин ролун аткарганда, топтук ишмердүүлүктү интеграциялоонун (бириктирүү) бир механизми, болуп аталат топтун аракетин бириктирет, багыттайт, күтүүлөрүн кабыл алат, анын аракетин колдойт. Лидерчилик «башкарат», «жетектейт» деген түшүнүктөргө жамынып, топтордогу же уюмдардагы мамилелердин өзгөчө формасын жарым-жартылай мүнөздөйт.
Байзак (Түп району)
Байзак (Байзак) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Түп районундагы айыл. Сан-Таш айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 532 киши.
Лидерчилик (философия)
Лидерчиликти изилдөө, Лидечиликти табуунун эффективдүү методдорунун багытын иштеп чыгуу жана лидерлерди тандап алуу. Психометрикалык жана социометрикалык, тестер жана методикалар (К. Левин,, Х. Дженнинге, К. Фидлер – АКШ жана башка) түзүлгөн. Аларды кичи топторго пайдалануу белгилүү натыйжаларга алып келүүдө.
Чоң чаар тонкулдак
Чоң чаар тонкулдак (Dendrocopos major), (Linnaeus, 1758):
Саны
Маалымат жок.
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары)
Карагай жана жаңгак токойлорунда жашайт. Негизинен курт-кумурскалар, өзгөчө зыяндуу курт-кумурскалар менен азыктанат
Чектөөчү факторлор
Белгиленген эмес.
Көбөйтүү (колдо багуу)
Маалымат жок.
Уюштурулган коргоо аракеттери
Карагай жана жаңгак токойлорунда Жашаган аймактарын коргоо.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Жашаган аймактарын коргоо. Карагай, жаңгак жана жайылма токойлорду бак кыюудан сактоо боюнча биотехникалык иш-аракеттерди жүргүзүү жана токойлорду калыбына келтирүү.
Статусу
VI, Near Threatened, NT: R. Жалпы 18 түрчөлөр белгилүүдө.Кыргызстанда тянңшандык чоң чаар тоңкулдак жашайт - P.m.brevirostris ( Reichenbach, 1854).
Акцептөө мөөнөтү
Акцептөө мөөнөтү – төлөөгө коюлган, вексель төлөнүп берилүүсү тийиш болгон убакыт, мөөнөт.
Энбаскы
Энбаскы – юридикалык жактын аталышы тууралуу толук текстик маалыматы, анын дареги, документ жөнөтүлгөн күн кошо камтылып, документ бетине түшүрүү үчүн кызмат кылуучу мөөр таризинин өзгөчө түрү. Кээ учурда Э. мазмуну улуттук герб менен толукталат. КР кылмыш-жаза мыйзамдары Э-ны пайда табуу максатында же жеке кызыкчылыгы үчүн уурдагандыгы, жок кылгандыгы, бузгандыгы, каткандыгы үчүн жоопкерчилик белгилейт.
Индрикотерий
Индрикотерий (лат. Indricotherium) — дөөкерик, кериктердин байыркы бир зор түрү.
Абдыразаков Абдижалил
Абдыразаков Абдижалил 1942-жылы 24-мартта Сузак районунун Кызыл-Суу айылында туулган.
Антропонимдер
Антропонимдер (гр. anthropos — киши, оnyma — ат, ысым) — энчилүү адам аттары, ысымдар, фамилиялар, атасынын аттары, ылакап аттар, псевдонимдер, патронимдер, андронимдер, гинеконимдер кирет. Көркөм адабиятта А-дин колдонулушун поэтикалык антропонимика изилдейт. Көркөм чыгармадагы каармандын ысымы адатта көркөм талапка байланыштуу тандалып алынат жана кейипкерди мүнөздөөчү каражаттардын бири болуп саналат. Чакыруу үчүн же стилдик, а түгүл кээде социалдык-идеологиялык мааниге да ээ болот. «Манас» эпосунда каармандардын абдан көптүгүнө байланыштуу ысымдар да өтө арбын жана алар түрдүүчө милдет аткарышат. Башкы каарман Манастын ысымына байланыштуу атайын изилдөөлөр бар, бул ысымдын чыгыш төркүнү, айрыкча мааниси ар түрдүүчө пикирлерди пайда кылып жүрөт. Чоң казаттын башында антаңдап шашып келген Чубак Манасты ойготкондо, ал кенеп да койбостон: «Жоо болсо, нетербиз, Жолуң болгур ыйлаба, Уруша-уруша чыгып кетербиз» — дейт. Ошондо Чубак: Аты да Манас турбайбы, Заты да Манас турбайбы, Өзү да Манас турбайбы, Сөзү да Манас турбайбы (Сагымбай Орозбаков, 4.308— 309),— деп ага ыраазы болот. «Манас» деген сөз кандай мааниге ээ экендиги азырынча талаш маселе. Сагымбай Орозбаковдун вариантында Каныкейдин кыз кезиндеги аты Санирабига, Манаска турмушка чыккандан кийин кандын никейине турду делип, анан Каныкей аталат (Сагымбай Орозбаков, 2.416). Стилдик маанидеги ысымдар да эпосто көп учурайт. Мисалы, Сыргактын, Серектин, Ырчыуулдун ысымдары алардын кулк-мүнөздөрүнө, аткарган иштерине жараша берилген. Эпосто ошондой эле аталып гана өткөн эпизоддук ысымдар да арбын.
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Эски тура (Ермекеев району, Башкыртстан)
Эски тура — Башкыртстандын Ермекеев районундагы айыл, Эски тураев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 741 киши. Почта индекси — 452193, ОКАТО коду — 80225831001.
Гонадотроптук гормондор
Гонадотроптук гормондор – омурткалуулардын жыныс бездеринин эндокриндик функциясын жөнгө салуучу гормондор. Буларды аденогипофиз жана айбандардын чөбү бөлүп чыгарат. Ургаачыларда Г. г. жумурткалыгын жетилишине, овуляцияга жана эстрогендердин секрецияларына көмөк берет. Эркектерде сперматогенездин күчөшүнө, тестостерондун секрециясына көмөк берет. Сүт эмүүчүлөрдө гипофиздин Г. г. тобуна кирүүчү пролактин гормону сүттү канаттууларда (көгүчкөндөрдө) «богок сүтүн» бөлүп чыгарууга көмөк берип турат. Ал эми амфибияларда ушул эле гормон – пролактин теринин суу өткөргүч жөндөмдүүлүгүн күчөтөт.
Абель Нильс Хенрик
Абель Нильс Хенрик (5.8.1802, Финней, Ставангердин жанында 6.4.1829, Фреланд, Арендалдын жанында) норвегиялык математик. Христиания (Осло) университетин бүтүргөн (1825). Өз эмгектерин алгебрага, функционалдык анализге жана математикалык анализге арнаган. Төртүнчү даражадан жогору теңдеменин радикалдагы чыгарылышы жок экендигин далилдеген. Жалпы гиперэллиптикалык (абелдик) интегралдар теориясынын өнүгүшүнө зор салым кошкон. 182629-ж. К. Г. Якобиге байланышпастан туруп эллиптика жана гиперэллиптика функциялар теориясын түзгөн. Абель даражалуу катардын жыйналуучулук теориясын андан ары өнүктүргөн, жалпы биномдук катардын жыйналуучулугун толук изилдеп бүткөн (1826). Абельге 1830-ж. Париж ИА жана немис математиги К. Г. Якобиге эллипсистик функциялар теориясын өнүктүргөндүгү үчүн атайын сыйлыгын ыйгарган. 2002-ж. Норвегия өкмөтү жана Норвегия ИА математика илими жаатында Абел сыйлыгын уюштурушкан.
Айры-Там
Айры-Там — Кыргызстандын Жалал-Абад облусун Ала-Бука районундагы айыл. Биринчи Май айыл аймагынын борбору.
1950-жылы негизделген. Ала-Букадан 38 км түш.-батыш Тарапта, Наманган т. ж. стандиясынан (Өзбек ССРи) 55 км. Дыйканчылыкта (Оют өсүмдүктөрү, тамеки), мал чарбачылыгында эмгектенишет.
Орто мектеп, балдар бакчасы, маданият үйү, эки китепкана, оорукана, амбулатория, аптека бар. Улуу Ата Мек. согушта курман болгондорго эстелик тургузулган.
Калкы
Калкы - 4377 киши.
Карыбек Молдобаев
Молдобаев Карыбек (15.11.1932-ж. т., Кочкор району, Мантыш айылы) — СССР Жогорку Советинин 2 жолку чакырылышынын, Кыргыз ССР Жогорку Советинин 4 жолку (1967—85) депутаты, философия илимдеринин кандидаты (1956). 1952-ж. КМУну, 1956-ж. М. В. Ломоносов атындагы Москва университетинин аспирантурасын бүткөн. 1956—64-ж. КМУнун философия кафедрасында ассистент, окутуучу, кафедра башчысы, КМУнун парткомунун катчысы, 1964—73-ж. Кыргызстан КП БКнын маданият бөлүмүнүн башчысы, 1973— 85-ж. Бишкек шааркомунун 1-катчысы, 1985— 87-ж. Кыргызстан КП БКнын катчысы, 1987-жылдан СССР Министрлер Советинин алдындагы дин иштери боюнча советтин төрагасынын орун басары, 1995-жылдан эл аралык Кыргыз-Түрк университетинин ректору. Эстетика жана азыркы коомдук өсүш проблемаларына арналган илимий макалалардын жана 1 монографиянын автору. Октябрь Революциясы, Эмгек Кызыл Туу, "Ардак Белгиси" ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Рыскулов Рамис
Рыскулов Рамис (Аймаран) - акын, котормочу, сүрөтчү.
Өмүр баяны
Рамис Рыскулов Чүй облусунун Москва районунун Кызылтуу айылында 1934-жылы 9-сентябрда туулган.
Эмгек жолун «Кыргызстан пионери» гезитинин редакциясында адабий кызматкер болуп иштөөдөн баштаган, кийин «Ленинчил жаш» гезитинин редакциясында, 1959–1960-жж. «Ала-Тоо» журналынын редакциясында эмгектенген. Анын ырлары «Кыргызстан маданияты», «Эркинтoo» ж.б. гезит беттеринде жарыяланган. Акын ак ырды киргизүү менен кыргыз совет поэзиясын жаңырткан. Биринчи ырлар жыйнагы “Жаз” 1959-жылы жарык көргөн.
Ал кыргыз тилине А. С. Пушкиндин, В. В. Маяковскийдин, Н. А. Некрасовдун, Л. Вознесенскийдин, X. Алимжандын ж. б. чыгармаларын которгон.
1986-жылы «Ырлар» жыйнагы А. Осмонов атындагы адабий сыйлыгына татыктуу болгон. 1959-жылдан ССРС Жазуучулар союзунун жана 1990-жылдан ССРС Сүрөтчүлөр союзунун мүчөсү.
1987-жылы ССРС Эл чарбасынын жетишкендиктеринин көргөзмөсүнүн лауреаты болгон.
Кыргызстан ЛКЖС Борбордук Комитетинин Ардак грамоталары менен сыйланган. 1995-жылы “Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмери”, 1996-жылы “Кыргыз Республикасынын Эл акыны” ардак наамдары берилген.
Энелик компания (баш компания)
Энелик компания (баш компания) – бир же бирнече туунду компаниялары бар компания. Э. к. түшүнүгү чет өлкөлөрдүн компаниялар (корпорациялар) жөнүндөгү мыйзамдарында, ошондой эле салык актыларында колдонулат.
Индостома сымалдуулар
Индостома сымалдуулар (лат. Indostomidae) — көл балыктарынын бир тукуму, буларга, мисалы, индостомалар уруусу (лат. Indostomus) кирет.
Акцепт фирмасы
Акцепт фирмасы – улуттук өндүрүүчүлөрдөн буюмдарды жана азык-түлүктөрдү сатып алып, кайра сатып өткөрүүдө кыйынчылыкка учурап, кредиттерин товардык квитанциялар менен төлөшкөн экспорттоочуларды акцептик каржылоого адистешкен каржы мекемеси. Акцептик кредит тратта  түрүндө жолжоболоштурулат.
21-июль
21-июль — Григорий календары боюнча жылдын 202-күнү (толук жылда 203). Жылдын аягына чейин 163 күн бар.
Колпенка (Сосна куймасы)
Колпенка — Орусиядагы дарыя. Орлов облусу, Липецк облусу, Курск облусу, Воронеж облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сосна дарыясынын сол жээгинен 206 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Дон бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сосна дарыясы. Дарыянын айрыгы — Хоперге кошулган куймасына чейинки Дон куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Дон (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гонадалар
Гонадалар – (жыныс бездер) жыныс клеткаларды (жумуртка жана сперматозоиддерди) пайда кылуучу органдар. Эркектердин жыныс органы – уруктук, ургаачылардыкы - жумурткалык, ал эми кош жыныстуу (гермафродиттердин) жаныбарлардын, мисалы, жалпак жана аз түктүү курттардын бир эле особунда ургаачы жана эркектин жыныс бездери (Г.) өөрчүйт. Г-дын аткарган кызматы нерв система, гипоталам-гипофизардык системанын жана эпифиздин гормондору аркылуу жөнгө салынат.
Талас Мамлекеттик Университети
Талас Мамлекеттик Университети (2000-жылы негизделген)  - Кыргызстандагы  заманбап университеттердин бири, Талас облусунун Талас шаарындагы көзгө басар жогорку окуу жай.
Кыскача тарыхы
2001-жылдан тартып ТаласМУнун ректору болуп техника илимдеринин доктору, профессор Аскар Исаевич Жылкычиев мырза иштеп келет.
Косметика
Косметика — адамдын кебетесин жакшыртуу, терини багуу ыкмасы жана каражаттары. Косметика байыртан эле белгилүү болгон.
Дарылык косметиканын өнүгүшү менен косметология — түрдүү косметикалык кемтиктин пайда болуу себептерин изилдөө, дарылоо жана алдын алуу ыкмаларын иштеп чыгуучу илим калыптанды. Косметология медицинанын дерматология, хирургия, эндокринология тармактары, парфюмерия өнөр жайы менен тыгыз байланышта.
Гигиеналык косметика
Гигиеналык косметика адам денесинин табигый сулуулугун сактоо максатын көздөйт. Адам бардык курагында сулуу жана сүйкүмдүү боло алат. Ага жетишүүдө ден-соолукту сактоо жана чыңдоо, башкача айтканда, ооруп калганда алдын ала өз убагында дарылануу, дайыма дене тарбия менен машыгуу, эмгек, эс алуу, тамактануу режимин туура пайдалануу, үй-тиричилик буюмдарын жана денени таза кармоо чоң мааниге ээ. Адам дайым тыкан жүрүп, келбети жана мүчөсү сымбаттуу болууга аракеттенүүгө тийиш.
Жаш өткөн сайын организмде зат алмашуу процесси басаңдап, кыймыл азайгандыктан адам толо баштайт. Өтө толуп кеткен кишилер догдурга кайрылуусу керек. Арыктоо үчүн өз алдынча диета, денеге чоң күч келтирүү, мончого көп баруунун кажети жок. Өтө бат арыктоодон эмчек бездеринин, курсак, моюн, ээк, жаак терилери шалбырап кетет, өтө толук адам кары көрүнөт.
Бүкүрөйбөй түз, ийиндерди бош таштап, башты көтөрүп, ичти тарта басуу келбетти оңойт, организмдин кан айлануу, дем алуу жана зат алмашуусуна жагымдуу шарт түзүлөт. Иш убагында өндүрүштүк гимнастика, күнүнө эртең менен гимнастикалык көнүгүүлөрдү жасоо пайдалуу. Тазалык жана тыкандык — сулуулуктун жолдошу. Өзүн гигиеналык жактан күтө билүүнү бала кезинен үйрөтүү зарыл. Адам терини, чачты, тишти, тырмактарды күтө билүүсү керек, к. Чач, Тишти күтүү, Терини күтүү, Маникюр, Педикюр.
Дарылоочу косметика
Дарылоочу косметикага теридеги түрдүү кемтикти, жагымсыз өзгөрүүлөрдү алдын алуу, жоюу жана дарылоо чаралары кирет. Теридеги жагымсыз өзгөрүүлөр көбүнчө жаш өткөн сайын пайда болот; теринин ийкемдүүлүгү, жумшактыгы азайып, чач суюлат. Сырткы чөйрөнүн (шамал, күн нуру, суук) жана кесиптик (ысык цех, чаң жана башка) факторлордун жагымсыз таасиринен бетке, моюнга эрте бырыш кирет.
Косметикалык массаж
Массаж. Косметикалык дарылоочу жайда жалпы гигиеналык жана баш, бет, моюнга массаж жасалат. Косметикалык массаж адамдын организмине нерв жана кан жүрүү системалары аркылуу жалпы таасир тийгизет; май жана тер бездеринин иштешине, тери жана тери астындагы май клетчаткаларына, булчуңга жагымдуу таасир тийгизет; кан айлануу, зат алмашуу процесстерин күчөтөт.
Массаж териге бырыш кирүүнү алдын алуу жана айрым ооруларды (себорея, безетки жана башка) дарылоо максатында жасалат. Аны косметолог-врач гана дайындайт, өз алдынча косметикалык массаж жасоого болбойт, анткени ал туура эмес жасалса зыян келтириши мүмкүн. Бет терисиндеги безетки, себорея, тешикчелүү, майлуу терилер гигиеналык жана дарылоо максатында тазаланат. Анда ысык компресс, буу ваннасы жана механикалык тазалоо жүргүзүлөт. Бетке чыккан безеткини өз алдынча тазалоо болбойт, андан инфекция жайылып, ириңдүү ири жаралар пайда болот. Аны врач-косметолог менен кеңешип жасоо керек.
Маскалар
Маскалар беттеги безетки, сепкил жана башка дарылоо, теринин майлуулугун азайтуу же кургап кетүүдөн сактоо, эрте бырыш кирүүдөн алдын алуу максатында жасалат. Анда масканын составына май, дары заттардан тышкары териге жараша дезинфекциялоочу, жумшартуучу, кургатуучу, агартуучу заттар, витаминдер, гормондор, дары өсүмдүктөрү кошулат. Косметолог-врач ар кимдин терисине ылайыктап масканын составын дайындайт. Аны косметикалык кабинеттерде же үй шартында да жасаса болот. Маска коёрдо моюн, бетти таза жууп (же лосьон менен сүртүп), чачты жоолукка катып, масканы жаап, көздү жуумп, чалкадан жатуу керек. Масканы күн алыс же жумасына 2 жолу жасоо сунуш кылынат.
Жумуртканын сарысына бал кошкон маска кургак, бырыш кире баштаган же нормалдуу териге пайдалуу. Жумуртканын сарысына 1 аш кашык бал же 1 аш кашык өсүмдүк майын кошуп чалат. Бетке азыктандыруучу бет май сүйкөп, аралашманы 3 жолу жабат, 20—25 мин. кармап, анан жылуу суу менен жууп салат. Кургак териге андан кийин да бет май сыйпоо пайдалуу.
Жумуртка сарысына май кошкон маска, жумуртканын сарысын эзип 1 аш кашык жылуу өсүмдүк майына теңи лимон маңыздуу 1 чай кашык кайнатылган суу кошуп чалып, бетке жаап, анан муздак сууга нымдалган кебез менен сүртүп салуу керек.
Бал-глицеринден жасалган маска бир чай кашык бал менен бир чай кашык глицеринге 2 чай кашык суу аралаштырылып, ага 1 чай кашык буудай же сулу уну кошулуп жасалат (глицериндин ордуна 3 чай кашык арак кошсо болот, анда суу кошулбайт).
Бал-лимондон жасалган маска теридеги пигменттик тактарды, сепкилди кетирүү үчүн жасалат. 2 аш кашык балга 1 лимондун маңызы кошулат. Аралашмага даки салфетканы малып, аны бетке 15—20 минутадан 2—3 жолу кайталап жабат. Анан бетти жылуу суу менен жууп салат.
Быштак маска бардык терини азыктандыруу жана агартуу үчүн жасалат. Кургак териге 1 аш кашык быштакты 2 аш кашык каймакка аралаштырып жабат. Тери майлуу болсо, 1 аш кашык быштакты айранга кошуп, коюу каймактай болгончо чалып, ага 1 чай кашык туз кошсо да болот. 15 — 20 минутадай кармап, жылуу, анан муздак суу менен жууп салат.
Жер-жемиш жана жашылча маскасы. Алардын составында териге керектүү витамин, углевод жана башка заттар көп болгондуктан сергитүүчү, тазалоочу, агартуучу касиетке ээ жана ал бардык териге пайдалуу. Жаңы бышкан жержемиш, жашылчаларды тазалап жууп, кабыгын аарчып, эзип бетке жабат. Аны коёрдо бет май сүйкөп, 15-20 мин. өткөндөн кийин жылуу суу менен жууп салат. Пигменттик тактарды кетирүүдө бадыраң же лимон маскасын жасаса, ал терини агартат. Жаңы бадыраңды сүргүчкө сүрүп, 1 аш кашык азыктандыруучу бет май кошот же 1 аш кашык бадыраң маңызын, 1 чай кашык бура менен аралаштырат. Масканы 20—30 мин. кармайт.
Чөптөн жасалган маска майлуу же былбыраган тери үчүн пайдалуу. Ал үчүн кургатылган чөптөрдү (сары чай чөп, шалфей, ит уйгак, ромашка, липа гүлү, кулмак, ашкөк) майдалап, ар биринен 2 аш кашыктан алып аралаштырат. Ага ысык суу куюп, 2—3 мин. кайнатып, муздагандан кийин даки салфеткага салып, анан бетке жабуу керек. 20 мин. кармап, 2—3 жолу кайталоо зарыл. Анан жылуу суу менен жууп салат.
Гимнастика
Гимнастика. Келбетти келишимдүү сактоо, далы, курсак булчуңдарын чыңоо үчүн атайын иштелип чыккан гимнастикалык көнүгүүлөр колдонулат. Аны адамдын ден-соолугунун абалын жана жеке өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен догдур дайындайт.
Бет, моюн булчуңдарынын тонусун жогорулатуу үчүн гимнастикалык көнүгүүлөр иштелип чыккан. Анын эң жөнөкөй түрлөрүн үйрөнүп, күнүнө эртең менен жасаса болот. Ал үчүн моюнду, бетти лосьон менен сүртүп тазалоо же ысык компресс жасоо керек. Төмөндө бир катар көнүгүүлөр берилет.
1-көнүгүү. Мурун менен терең дем алып, анан эриндерди бошоңдотуп, ооздон бир калыпта дем чыгаргыла (2 жолу).
2-көнүгүү. Мурун менен терең дем алып, 1-2 секунд дем чыгарбай эринди кымтып, анан абаны үйлөп чыгаргыла.
4-көнүгүү. Мурун менен дем алып, тилди астыңкы жаактын тиш эттерине түртүп (мында моюн, ээк булчуңдар жыйрылат), бир калыпта дем чыгаруу керек.
6-көнүгүү. Оң кол менен моюнду сол жагынан ылдый чоё кармап, дем алгыла да, сол кол менен ооздун кычыгын жылдырбай басып тургула, ооздон бир калыпта дем чыгаргыла. Анан моюндун оң жагынан да ушундай көнүгүү жасагыла (1 сүрөттө — 3).
7-көнүгүү. Эки колдун сөөмөйү менен каштын үстүнөн басып, анан кашты жогору көтөргөнгө аракеттенгиле, бирок кашты жылдырбай басып тургула. 4 жолу кайталагыла (1 сүрөттө —4).
8-көнүгүү. Колдун манжалары менен көздү басып (сөөмөйдү көз кычыгынын сыртына, ортоңку каштын астына, аты жокту көздүн кычыгына такап), ага каршы көздү жүлжүйтүүгө аракеттенгиле. 4 жолу кайталагыла (1 сүрөттө —5).
9-көнүгүү. Моюн, ооз, ээк булчуңдарын чындоо үчүн жасалат. Башты чалкалатып, алдыңкы жаакты бошоңдото, оозду бир аз ачып, моюнду созуп, булчуңдарын кере, акырындап оозду жаап, алдыңкы эринди кемшейтип, үстүңкү эринди жап. Бул көнүгүүнү ээк булчуңдары ооруганга чейин жасагыла (1 сүрөттө —6). Акырында 1-көнүгүүнү кайталагыла. Бардык көнүгүүлөрдү жай жасагыла. Бара-бара көнүгүүлөрдү көбүрөөк жасаса болот.
Косметикалык хирургия
Косметикалык (эстетикалык) хирургия медицинанын тармагы катары биздин өлкөдө пластикалык хирургиянын негизинде акыркы жылдары өнүгүүдө. Негизинен мурун, эрин, кулактагы түрдүү кемтиктерди ондоо, кал, мең, татуировка жана бырыштарды кетирүү үчүн косметикалык операция жасалат. Хирургиялык операция керектигин же мүмкүндүгүн адамдын ден соолугун, кебетесинин өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен догдур чечет.
Кооздук косметикасы адамдын бетин, чачын, көзүн жана башка сырткы кебетесин сулуу кылып көрсөтүү жана теринин кемчилдигин жымсалдоо максатында косметикалык каражаттар чебердик менен колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Акцептант
Акцептант – коюлган эсеп, векселдер боюнча төлөп берүү милдетин моюндаган жак.
Корый-Кикя дарыясы (Сугульда-Чори куймасы)
Корый-Кикя — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сугульда-Чор дарыясынын сол жээгинен 15 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мырзакматова Азбү
Мырзакматова Азбү 1943-жылы Сузак районунун Сары-Булак айылында туулган.
Дуглас Энгельбарт
Дуглас Карл Энгельбарт (англ. Douglas Carl Engelbart; 1925-жылы 30-январь – 2013-жылы 2-июль) – америкалык инженер, ойлоп табуучу жана алгачкы компүтерлердин жана интернеттин пионери. Окумуштуу адам менен компүтердин байланыш тармагын иштеп чыгуусу менен таанымал, өзгөчө SRI International компаниянын Augmentation Research Center лабораториясында окумуштуу компүтер чычканын, ошондой эле гипертексттин, бир тармактык компүтерлердин жана баштапкы графикалык колдонуучу интерфейстерди иштеп чыгарган. Окумуштуунун ойлоп чыгаруулары 1968-жылы, "Шайтандардын башаты" (англ. The Mother of All Demos) аттуу бетачарына көрсөтүлгөн. Адам аракетинин ички ылдамдыгы экспоненттик болгондугун далилдеген мыйзам Энгельбарт атынан коюлган.
1950-жылдардын башталышында, NASA Ames изилдөө борборундагы кызмат сыяктуу бир "туруктуу ишке ээ болуу" ордуна окумуштуу дүйнөнү жакшыртуу идеясына ыкылас койгон. Дүйнөлүк маселелер көбөйүп, дүйнөнү жакшыртуу боюнча бир топ адамдын көзөмөлү керек болгонун билдирген, маселе чечүүнүн эң эффетивдүү ыкмасы болуп адамдын акыл-эсинин өсүүсү жана бириктешкен чалгын ыкмалардын иштеп чыгаруу болгондугун айткан. Энгельбарт боюнча, мурун автоматташтыруунун аспабы болгон компүтер, ушул сыяктуу маселелерди чечүүчү келечектеги эстүү адамдардын негизги куралы болгон. Окумуштуу дүйнөдө болгон орчундуу жана татаал маселелер менен күрөшүүгө жардам берүүчү компүтер жана компүтердик тармактардын колдонуу жана иштеп чыгаруунун жолун жолдогон үнү бар жактоочусу болгон. Энгельбарт өзүнүн лабораториясында бир канча ишти уюштуруу мыйзамдарын киргизген, аларды окумуштуу "баштапкы жүктөлүү" деп атаган. Окумуштуунун ишеними боюнча, жумушчулар өз убакыттарын "improving their tools for improving their tools" (кырг. өз аспапарын жакшыртышса өз аспаптары жакшырат) ынанымы боюнча колдонсо бул прогресстин өсүүшүнүн ылдамдуу темптерине алып келет.
Сед-Ель (Кожима куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жунушбаев Мадис
Жунушбаев Мадис (1948-1995) Жыгаччы. Ат-Башы районундагы Пограничник айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. «Кызыл-Туу» мектебинде кол эмгек мугалими болуп иштеген. 1983-жылдан «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин үйдөн уздануучу чебери. Эл чыгармачылыгынын Бүткүл союздук фестивалынын лауреаты. Ага Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлиги 1989-ж. «Жогорку сынактагы чебер сүрөтчү» деген наам ыйгарган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Автордук укукка ээ Мадистин бешиктери дүкөнгө чыгып, ал көчкөндө өңөрүп жүрүүгө да шартташкан. Уста буюмдун мурунку сын-сыпаттарын сактоо менен өзүнүн чеберчилигинин натыйжасында үлгүнүн жаңы түрүн ойлоп табууга, чыгармачылыкта андан ары аны өнүктүрүүгө жетишкен. Бешиги жалаң жыгачтан сырдалбай жасалып, жыгач өзүнүн жекече касиетин өзү гана дааналап көрсөтүп турганы менен чыныгы жыгаччылык өнөрүн баяндоодо. Чебер бешигинин башкы бөлүгүнө тартма (суурма) жасайт. Ал бир нече кутучаларга бөлүнөт. Ага наристенин упчусу, оюнчугу, жүз аарчысы, татымалдары жана ушул сыяктуу өздүк буюмдары сакталат. Бешиктин аяк-баштарына атайын көркөмдүк үчүн чырмак чий кынапталат. Шырдакка түпгүрүлүүчү элдик оюм түшүрүлөт. Чебер бешиктин бири-бирине окшошпогон түрлөрүн да жыгачтын табиятына кармайт. Мадис ашкана буюмдарын да кармайт. Мында жыгачтын ички касиеттерин тааный билет. Карагайдын жаш өзгөчөлүктөрүнө байланыштуу муунактары, сызыктары болуп, чайырдуу, бутактуу болгондуктан аны иштетүү татаал. Ошондуктан көбүнчө теректи пайдаланат. Терек бети аппак, ойдогудай иштетүүгө жумшак болот. Мадис жүк такта, сабаа такта, үкөк өңдүү салттуу буюмдардын түп нускаларына да аябай назар таштайт. Чанда гана жыгаччылардын колдорунан тама турган мындай үлгүлөр азыр колдонмолук да, жасалгалык да мааниге ээ болуп, бул буюмдарга чебер «кыял оюму», «табак оюму», «мүйүз оюму» өңдүүлөрдүн элементтерин табакча-табакча жана жалпы оюм менен так жана төп түшүрөт. Аны сырдоонун элдик эски ыкмаларын жыгаччы дал өзүндөй пайдаланат. Жыгач буюмдарынын өңүн арттыра турган жошону Мадис жармага кошуп ачытып, анан жыгач бетине сүртөт. Андан кийин койдун боору менен (көк боору, каны) жаап, буюмдун өңүн ачат. Кийин эчтекеге жукпаган бул буюм түбөлүктүү түскө ээ болот. Муну менен бирге ал босого-таякка, каалга өңдүү буюмдарга да көркөм оюм түшүрөт. Чоң энеси Тойдунун нускасын алган Мадис Жунушбаев өз өнөрканасынан үйрөнчүктөрдү өстүргөн. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компаргиясынын түзүлгөндүгүнүн 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык кароо-сынагы». Бешиги үчүн Эл чарбасынын жетишкендиктеринин республикалык көргөзмөсүнүн I даражадагы диплому; 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык сынагы». «Жүк такта», «Үкөк», «Бешик» өңдүү буюмдары үчүн I даражадагы диплом; 1990-ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Такха, бешик, кырма идиштери менен катышкан.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Рыскулов, Сардарбек
Сардарбек Рыскулов Кочкор районундагы Кошалыш айылында 1920-жылы туулган. 1940-жылдын сентябрь айынан баштап республикалык «Ленинчил жаш» гезитинде адабий кызматкер болуп иштеген. 1942-жылы 24-февралда Улуу Ата Мекендик согушка жөнөтүлүп, аскерден Минскидеги Аскер окуу жайында окуп, Гомель шаарын коргоого катышкан. Свердлов облусунда 1944-жылга чейин аскер кадрларын даярдап, денсоолугунун начардыгына байланыштуу 1943-жылы өз жерине кайтып келип Кочкор совхозунда директордун орун басары болуп иштеген. Кийин "Отузмининчи" башкармалардын катарында Кыргызстан Борбордук Комитетинин 1-секретары Искак Разаковдун 145-жолдомосу менен Куланак райондук даярдоо башкармалыгынын башчысы, Чолпон райондук гезитинин башчысы, Кочкор районун Комсомол айылында уч колхозду бириктирип (Кош-алыш,Ак-кудук, Кара-булун) башкарманын төрагасы болуп иштеген.
Чыгармачылык ишин 1940-жылдары «Ленинчил жаш» гезитинде иштеген мезгилде баштап, бир актылуу жана көп актылуу пьесалары, очерк, фельетондорду жазган. 1971-жылы «Ала-Тоо» журналында «Кашка ат, карагер жорго» аттуу повести жарыяланган. «Биз эми түшүндүк» деген пьесасы жамааттык жыйнакта «Кыргызстан» басмасында жарык көргөн. Айрым очерк, аңгемелери үчүн республикалык масштабда сыйлыктарга татыктуу болгон. 1991-жылдан Кыргызстан, СССР Жазуучулар, союзунун мүчөсү болгон.
Апарысыяп
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Ляга (Ишим куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — РФ менен Казакстан Республикасы чек арасынын аягына чейин Чоң Уват көлүн кошпогондо Чоң Уват Суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Ишим (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү), дарыя бассейни — Иртыш.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Абеляр Пьер
Абеляр Пьер (1079, Ле-Пале, Нантка жакын 21. 4. 1142, Бургундия, Сен-Марсель аббатчылыгы) орто кылымдагы француз философу, теолог, акын, концептуализмдин негиздөөчүсү. 1113-ж. өз мектебин ачкан. Пьердин жаш Элоизага болгон, кийин жеке турмушундагы трагедияга айланган сүйүүсү алардын монастырга кетиши менен аяктаган. Абелярдын көз карашына рационализм мүнөздүү. Анын ишениминин алгачкы шарты акыл-эс («ишенүү үчүн түшүнөм» дейт). Абелярдын ою боюнча акыл-эстин сынагына туруштук бере албаган ишеним адамга арзыбайт. Чиркөө талаптары да акыл-эс менен ырасталышы керек. Ыйык жазуулар жана чиркөөнүн жашыруун сырлары гана буга муктаж эмес. Ал чындыкты изилдөөдө ар кандай ой жүгүртүүлөрдү, анын ичинде «карама-каршы ой жүгүртүүлөрдү да талкуулоо керек» деген. Чиркөө догмаларындагы сокур ишенимден акыл-эс алда канча артык. Ыймандуулуктун (нравалуулуктун) критерийи, чен-өлчөмү адамдын кылык-жоругу менен уят-сыйытынын өзара шайкеш келиши. Абелярдын чыгармалары азыр да окумдуу.
Стоктон (Нү-Жерси)
Стоктон (Нү-Жерси) (Stockton) — Нү-Жерси штатынын Хантердон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 538 киши. Болжолдуу аянты - 1.6 км². FIPS коду — 34-70980.
Академик Адышев чокусу
Академик Адышев чокусу - Адышев Академик кырка тоосунун эн бийик жери.
Тоонун түндүк-чыгыш бөлүгүндө, Ой-Бала жана Көк-Суу сууларынын башталышында.
Бийиктиги 4785м. Капталдары өтө тик келип, мөңгү менен капталган.
Чокунун негизин палеозойдун чулу тектери (гранит, гранит-диорит) түзөт.
Бикмурзино (Нуриман району, Башкыртстан)
Бикмурзино — Башкыртстандын Нуриман районундагы айыл, Байгильдин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 173 киши. Почта индекси — 452443, ОКАТО коду — 80245805002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Индри сымалдуулар
Индри сымалдуулар (лат. Indriidae) — маймылдардын бир тукуму, булардын төмөнкү уруулары жана түрлөрү белгилүү: чолок куйрук кара индрилер (уруу) (лат. Indri), чолок куйрук индри (I. indri), үрпөк индрилер (уруу) (Propithecus).
Энтамга
Энтамга – 1) мөөр, колтамга үлгүсү же кандайдыр бир сөз түшүрүлгөн энсалгы, ошондой эле мөөрдүн же энсалгынын документ бетиндеги көчүрмөсү; 2) документ же басылма бетиндеги пайдалануунун өзгөчө тартибин билдирүүчү кандайдыр бир жазуу (м.: «Кызматтык пайдалануу үчүн» Э-сы).
Азимбаев Токтобай
Азимбаев Токтобай 1944-жылы 19-майда Сузак районуна караштуу Сары-Булак айылында туулган.
Роберт Тейлор
Роберт Уильям Тейлор (англ. Robert William Taylor; 1932-жылы 10-февраль – 2017-жылы 13-апрель) – Боб Тейлор (англ. Bob Taylor) катары таанымал болгон америкалык интернет пионери, Тейлор жеке компүтер жана ага тиешелүү болгон башка технологияларга салым кошкон топтун жетекчиси. Тейлор 1965-1969-жылдар арасы ARPA маалыматтарды иштеп чыгаруу техникалык кеңсенин башчысы болгон, кийин, 1970-1983-жылдар арасы ал Xerox PARC информатика илиминин лабораториясынын негиздөөчүсү жана менеджери болгон, ошондой эле, Тейлор 1996-жылга чейин Digital Equipment Corporation компаниянын Системдик изилдөөөр борборунун негиздөөчүсү жана менеджери болгон.
Тейлордун сыйлыктарына Технология жана жаңычылдар жаатындагы улуттук медалы (англ. National Medal of Technology) жана Draper Prize сыйлыгы кирет. Тейлор жеткис бийиктиктеги көз карштары менен таанымал: "Интернет жөн гана технология эмес, интернет – байланыш. Интернет, географияга карабастан, баалуулуктары, ой-пикирлери жана зарылчылыктары бирдей болгон адамдарды бириктирет".
Акцепттелген вексель
Акцепттелген вексель – «Акцепттелди», «Кабыл алынды», «Төлөп берүүгө милдеттенем» деп жазылуу же жөн эле төлөп берүүчүнүн колу коюлуу менен жол-жоболоштурулуп, аны төлөөгө төлөп берүүчүнүн акцепти (трассаты) бар вексель. Төлөп берүүчү акцептант  – белгиленген мөөнөттө төлөп берүүгө жоопкер башкы вексель карызкору болуп калат. Эгер өз маалында төлөнбөсө, вексель кармоочу акцептантка каршы доо коюуга акылуу.
22-июль
22-июль — Григорий календары боюнча жылдын 203-күнү (толук жылда 204). Жылдын аягына чейин 162 күн бар.
Гархинг-бай-Мюнхен
Гархинг-бай-Мюнхен же Гархинг - Германиянын Бавария Жериндеги шаар. Чыгыш Альгой районуна карайт. Жогорку Бавария административдик округуна тиешелүү. Калкы – 17017 (2010-ж.). Аянты – 28.16 км2.
Жылкычиев, Аскар Исаевич
Кыскача өмүр таржымакалы
Аскар Исаевич Жылкычиев 1958-жылы 14-июнда туулган.
Илимий-педагогдук ишмердиги
Аскар Исаевич Жылкычиев агартуучу-педагог катары эмгектенип келет.
Үй-бүлөсү
Үй-бүлөсү бар.
Кайра жаратуу
Кайра жаратуу (орус. Воспроизведение) – мурда кабыл алынган жана бекемделген материалдын заманбап келтирүү жараяны.
Кайра жаратуу эрктүү жана эрксиз калыпта өтөт. Эрктүү кайра жаратуу субьект өзүнө өзү койгон же башка адамдар тараптан коюлган репродуктивдүү тапшырманын негизинде чакырылат. Таануу сыяктуу эле кайра жаратуу эске тутуунун же жаттоонун эффективдүүлүгү үчүн методикалык жолдомо катары колдонулат.
Кайра жаратуунун негизи канчалык жогору болсо, кетирилген каталар ошончолук аз болот. Эрксиз кайра жаратуу атайын тапшырма берилбеген кырдаалда байкалат, жана ал тигил же бул кырдаалды же обьектти кабылдоонун же учурда аткарылып жаткан ишмердүүлүктүн (китеп окуу, кино көрүү ж. б.) таасири алдында пайда болот.
Колдонулган адабияттар
ckb:ڕێنیسانس
Жумалиева Шырбүбү
Жумалиева Шырбүбү Шырдакчы жана чырмакчы. 1927-ж. Кочкор районундагы Ак-Учук айылында төрөлгөн. Чарбада эмгектенген. Шырбүбү абалы бычмачылык-тикмечиликти аздектеп, европалык кийим-кечектерди (китил шым, тумак, өпкө кап ж. б.) арбын тигип «иштүү» аталган. Элүүнчү жылдардан баштап илме (шибеге) сайма саюуга, кийин шырдактын түрлөрүн (кызып шырдак, кара шырдак, жашыл шырдак) табакчалап, «мүйүз оюмдарынын» түрлөрү аркылуу берүүгө өтөт. «Мүйүз оюму» менен «карга тырмак оюмун» ичтен да, сырттан да шарттуу айкалыштырып, «милте» (жээк) басууга машыгат. «Аламычтарын» бычак учулап, аккара түстү арбын берүү менен түр эмес шырдакты арбын жасайт. Чүйлүктөргө анча мүнөздүү эмес чий чырмакчылыкты да кармайт. Ага түшкөн көркөм көчөттөрүнүн жарым жартылайы «тап бердирме» (чыбыхтоо) менен чырмактоого айкалышып, өзүнчө «Ж» түрүндө көчөт-оюм жараткан. Ал кызыл, сары, ак, жашыл (муну арбын алат) өңдөрдү узчулугунда дайыма пайдаланат. Азыр Кемин районунун Кызыл-Октябрь айылында жашайт. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1974-ж. Кыргыз ССРинин 50 жылдыгына карата «Элдик кол өнөрчүлөрдүн жана сүрөттү өз алдынча сүйүүчүлөрдүн республикалык көргөзмөсү». Кооз үлгүлөрү үчүн Кыргыз ССРинин Маданият министрлигинин Ардак грамотасы; 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Элдик көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык кароо-сынагы». Ашкаяа чийи (чыгданы) үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардак грамотасы.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Узун куйруктуу чымынчы
Узун куйруктуу чымынчы (Terpsiphone paradise), (Linnaeus, 1758):
Жалпы жана өлкөдө таралышы
Казакстанда, Өзбекстанда жана Тажикстанда жашайт. Кыргызстанда түрдүн ареалынын чеги чыгыш-түштүктө өтөт. Батыш Тянңшанда, мүмкүн Талас жана Кыргыз тоо кыркаларынын чыгыш жагында кездешет.
Жашаган аймактары
Жалбырактуу токойлор жана бактар, көлмөлөр жана тоолуу дарыялардын жээктери.
Саны
Республикада белгисиз, бирок ага мүнөздүү жерлерде адаттагыдай эле кездешет. Чектелүү территорияларда да таралган.
Отого
Отого, отогот (моңг. отго — канат) — кытай-калмак башчыларынын баш кийимине тагылуучу мансаптык белги, титулдук наам. Мансаптык белгилер негизинен ар түрдүү асыл таштардан жана куштун канат-куйругунан даражасына ылайык тагылган. Алгачкы уруулук түзүлүш менен феодалдык мамилелердин ар бир баскычтарында ар кандай элдин башкаруу чөйрөлөрүнүн титулдук наамдары болгондугу тарыхта белгилүү. Титулдук наам, ошол элдин эпикалык чыгармаларынын (айрыкча баатырдык эпосторунда) башкы каармандарына титулдук эпитет катарында колдонула тургандыгын конкреттүү фактылар көрсөтүп турат. Мисалы, О. «Манас» эпосунун негизги варианттарында айтылып, жоокерчилик доорлордун шарттарындагы мансаптык даражаны туюндурган терминдердин бири. «Отого» деген термин түрк-моңгол элдеринде байыркы мезгилдерде эле болсо керек. Чагатай тилинде «Одога» деген сөз — султандар баш кийимине же селдеге тагынган куштун бир тутам канаты. Атайы адабияттарда «Отогат» — кытай төбөлдөрүнүн баш кийимдерине сайылган тоостун канаты деген түшүндүрмө берилген. Ал эми моңголдордун 17-кылымдагы «Алтын топчу» аттуу эстелигинде «Отогат» — 14—15-кылымда башкаруучулар баш кийиминин арт жагына тагып жүрүүчү куштун узун канаты» деп көрсөтүлгөн. Албетте, ар элде өздөрүнө ыйык деп эсептелген куштардын канат-куйругун тагынуу мүнөздүү болгондугу байкалат. «Манас» эпосунун тексттеринде бул мансаптык белги калмак-кытай башкаруучулары менен баатырларына карата гана колдонулат. Мисалы, Саякбай Каралаевдин вариантында: «Кытайча кийип таажыны Ал таажынын үстүндө Шуру-отогот — маржан таш» (Саякбай Каралаев, Кол жазмалар фондусу, 553-инв., 371-б.) же «Шуру таштын башына Тоту куштун куйругун Токсон түрдөп сайынган» (Багыш Сазановдун варианты, Кол жазмалар фондусу, 1090-инв., 323-б.). Сагымбай Орозбаковдун вариантында:
Узун куйруктуу чымынчы
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары)
Келгин куш, уялоочу мезгили узакка созулат. Майдын экинчи-үчүнчү декадасында уя салышы башталат. Уясында 2-3 жумуртка.
Көбөйтүү (колдо багуу)
Маалымат жок.
Отого
Ак отогот, көк диңсе
Узун куйруктуу чымынчы
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Эл арасына түрдүн уялоочу жерлерин коргоого алуунун зарылчылдыгы жөнүндө пропаганда жүргүзүү. Коргоону күчөтүү, браконңерликке каршы күрөш жүргүзүү. Республикада түрдүн ареалын аныкташ үчүн кошумча изилдөөлөрдү жүргүзүү, санын жана статусун тактап аныктоо.
Статусу
VI, Near Threatened: NT: R.. Кыргызстанда T.p.leucogaster (Swainson, 1838) кездешүүдө.
Отого
Дал ортодо жаркылдап,
Тоту куштун куйругу
Аркасын жаап жалпылдап (Сагымбай Орозбаков, 4. 298—
299).
Кытай баатыры Коңурбайдын сырткы көрүнүшү ушундай сүрөттөлөт. Айрым учурларда «таш сайынган кытай» же «таш сайынган манжу» деп да айтылат. Жогорудагы эпикалык тексттердин мааниси боюнча Цин сулалесинин мезгилиндеги мансаптуу адамдар даражасына карата баш кийимдеринин төбөсүнө ар түрдүү түстөгү асыл таштардан (рубин, маржан, инжу, лаал жана башкалар) чоң мончокторду (шарикче) тагынып, тоос же тоту куштун кооз канат-куйругунан сайынып жүрүүчү салты эреже болгондугу реалдуу этнографиялык факт болуп эсептелет. Манжу-кытайлар баш кийимге тагынып жүргөн мансаптык белгилерди жалпысынан «диңсе» деп аташат. Ошондуктан «Манас» эпосунун тексттеринде бул термин «Отого» деген термин менен синонимдик мааниде да кош сөз формасында («ак отого, көк диңсе, айбаты бар көрүнсө, көк отого, ак диңсе, көркү кыйын көрүнсө») деп айтылат. Валиханов жазып алган эпизод боюнча Бокмурун кыргыз элинин эзелден душманы Жолойдун жерине көчүп барып, аны менен дос болуп, калмактан «көз отого чен алып, көрүнөө төрө боломун» дейт. Эпосто «көз отогону» калмактар менен кытайлардын бийлөөчүлөрү жана баатырлары тагынган. Эзелтен салттык душмандар Жолой, Коңурбай, Алооке жана башкалар Цин өкмөтүнүн мезгилиндеги титулдук наамдарды (калдай, жаң-жуң жана башкалар) алышып, мансаптык белгилерин баш кийимине тагынып жүргөн башкаруучулар экенин белгилөө менен бирге алар эпикалык душман катарында согуштук окуяларга катышкан каармандар болуп эсептелгендигин да айтууга болот.
Апылатун илакар
Апылатун илакар — байыркы грек философу Платондун (б. з. ч. 428 же 427—348 же 347) «Манас эпосундагы аты. Сагымбай Орозбаковдун варианты боюнча Искендер Зулкарнайынды (Александр Македондукту; биздин заманга чейин 356—323) «Аскер баштап, кол жайып ар өнөргө үйрөтүп жүргөн» (Сагымбай Орозбаков, Кол жазмалар фондусу, 575-инв., 104-б.) адам. Эпос боюнча аярлык өнөр кийинкилерге ушул А. И-дан өткөн. Мисалы, калмактын Куяс аяры А. И-дан калган өнөрдү пайдаланып, жолдогу дарактарды, чөп-чарды жаракчан аскерге айландырып, Ала-Тоону душмандан бошоткону Алтайдан аттанып чыккан Манастын колун тостурат. Катыраң деген аяр кыз А. И-дан калган кернейди тартып, адамдарды кубултуп башка түргө өткөрөт (Сагымбай Орозбаков, Кол жазмалар фондусу, 575-инв., 104—1206.; 576-инв., 574—575-б.). Апылатунду улуу колбашчы Искендер Зулкарнайынга байланыштырган аңыз кыргыздардын арасында азыр да учурайт (мисалы, Аксы аймагындагы Афлатун тоосунун атына байланышкан аңызда). Чындыгында Платон Искендердин өзүнүн эмес, анын устаты Аристотелдин (б. з. ч. 384—322) таалимчиси болгон.
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Уетерсен
Уетерсен (Uetersen), Деутсхлaнд.
Күрптөр
Күрптөр (лат. Meleagrididae) —  тooк сымалдуу куштардын бир тукумчасы.
Акцепттелген тратта
Акцепттелген тратта – өзү боюнча төлөө мөөнөтү жеткенче башка бирөөгө сатылбай турган баалуу кагаздардын бири. Банк тарабынан акцепттелген төлөм мөөнөтү бар вексель банктык баалуу кагаз катары каралат. А. т. дээрлик эларалык сооданы каржылоодо колдонулат, мисалы, четөлкөлүк өндүрүүчүнүн өз товарларын импорттоочуга сатуусу (экспорттоочуну же импорттоочуну кредиттөө таризи). == Колдонулган адабияттар ==