cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ингирь (Кильна куймасы)
Ингирь — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кильня дарыясынын оң жээгинен 15 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Элик балтыркан
Элик балтыркан (Aegopodium, L. 1753) – чатыр гүлдүүлөр тукумундагы өсүмдүктөр уруусу. Тамыры сойлоп өсүүчү көп жылдык чөп. Майда ак гүлдөрү эки ирет чатырчага топтолгон, алар ороочсуз. Жалбырагы сабакка кезектешип жайгашкан, эки-үч ирет тилкелүү. Мөмөсү жалпак, көп кырдуу, сүйрү кутуча. Э. б-дын 7 түрү Европа жана Азиянын мелүүн райондорунда таралган. Кыргызстанда 2 түрү бөксө жана бийик тоодогу шалбаада, токойдун ачык жеринде өсөт. Чанда жапыс тоодо айдалган эгиндин отоосу. Силоско жараган тоют чөптөр. Жаш өсүмдүктө витамин С, сахароза жана башка химиялык заттар бар.
Ижара берүүчү
Ижара берүүчү - ижара келишимин түзүү менен жактарга мамлекеттик же менчик мүлктү акысыз же акы алуу негизинде жеке жана юридикалык жактарга пайдаланууга берүүчү жак. Мамлекеттик органдар, жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу органдары, мамлекеттик, кооперациялык жана бөлөк коомдук ишканалар жана жарандар ижара берүүчү боло алат.
Төмөнкү акбаш (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Төмөнкү акбаш — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Шарип айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 119 киши. Почта индекси — 452251, ОКАТО коду — 80240890005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Чучук, Ноокат району
Чучук (Чучук) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Токтомат Зулпуев айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 2 022 киши.
Моундс (Оклахома)
Моундс (Оклахома) (Mounds) — Оклахома штатынын Creek округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1153 киши. Болжолдуу аянты - 3.0 км². FIPS коду — 40-49550.
Ижевск
Ижевск - (1985-87-ж. Устинов) Удмурт Республикасынын борбору. Россиядагы шаар (1918-жылдан). Иж дарыясы Кама дарыясына куя бериште (40 км жогору) жайгашкан. Калкы 615,7 миң (2007). Темир жол тоому. Машина куруу (жеңил автомобиль, мотоцикл, станок, электр араа, аң уулоодо колдонуучу куралдар, нефть өнөр жай үчүн жабдуу), кара металлургия (анын ичинде «Ижмаш»), электр-техникалык, жеңил, тамак-аш өнөр жай ишканалары, «Ижнефтемаш», «Ижсталь» ААК, радио заводдору иштейт. Төрт ЖОЖ (анын ичинде Удмурт университети), китепканалар (анын ичинде азиздер үчүн), край таануу, көркөм өнөр музейи, 4 театр ж. б. бар. 1760-ж. Ижевский Завод посёлкасы катары негизделген. 1921-жылдан Воткин автономия облусунун, 1934-жылдан Удмурт Республикасынын борбору.
Изилдөөлөргө жана иштеп чыгууларга жумшалуучу ички чыгымдар
Изилдөөлөргө жана иштеп чыгууларга жумшалуучу ички чыгымдар - илимий изилдөө жана тажрыйба-конструктордук жумуштарды (ИИТКЖ) уюмдун өз күчү менен аткарууга кеткен чыгымдар, анын ичинде утурумдук, ошондой эле капиталдык чыгымдар.
Издөө системалары (компьютерде)
Издөө системалары (компьютерде) - колдонуучунун талабына ылайык интернет сайттарына шилтеме сунуш кылуучу система. Ал төмөнкүлөрдү камтыйт: 1) издөөчү машина (Spider, Crawler, Robot) Web-сайттарга кирип, ал камтыган маалыматтарды окуган жана индекстеген, ошондой эле шилтеме боюнча жылган программа; 2) издөө системаларынын индекстерин издөөчү машина индекстеген барактардын тексттик көчүрмөлөрү сакталган маалымат сактагычы; 3) колдонуучунун талабына ылайык маалымат издеген жана табылган документти ага берген издөө системанын индекстерин которуштурган программа.
Изо...
Изо... - (гр. isos тең, бирдей, окшош) татаал сөздөрдүн нерселердин формасы же милдеттери жагынан тең, окшош экенин туюндуруучу биринчи бөлүгү (мисалы, изолиния, изометрия, изотоп, изоморфизм).
Сыввож (Лопью куймасы)
Сыввож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лопью дарыясынын сол жээгинен 58 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Вычегда башатынан Сыктывкар шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Вычегда, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тарлау дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы башатынан Жогорку Урал суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Жаңы-Айыл (Аксы району)
Жаңы-Айыл (Жаңы-Айыл) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Аксы районундагы айыл. Кашка-Суу айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 2 274 киши.
Эдельвейс
Эдельвейс, ак маңдай (Leontopodium) – татаал гүлдүүлөр тукумундагы өсүмдүк уруу. Көп жылдык, бийикт. 5-20 см, жыш ак түктүү чөп. Сабагы бутаксыз, түз өсөт. Жалбырагы сызгычтай же ланцеттей, жээги тегиз, туурасы 3-7 мм, уз. 2-5 см. Чоку жалбырактары саргыч же апакай түстө, жылдыз сымал болуп, бир нече себетчелерин тегеректеп өсөт. Гүлү ак же саргыч, түтүкчөдөй. Э-дин жер жүзүндө 30га жакын түрү Евразияда, Түштүк-Чыгыш Азияда таралган. Кыргызстанда 4 түрү белгилүү, алар деңиз деңгээлинен 2500-3000 м бийиктиктеги тоодогу шалбаада, нымдуу боздөңдө өсөт. Алар өскөн жердеги бардык өсүмдүктөр негизинен жапжашыл болгондуктан, Э. болсо аппак болуп ар кайсы жерден кашкайып, даана көрүнүп турат. Ошого байланыштуу ал эл арасында “Ак маңдай” деп аталат. Европанын көпчүлүк элинде кыз-жигиттин мамилесинин тазалыгынын, актыгынын символу болуп эсептелет.
Инзовка (Кондоба куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ятан, Ноокат району
Ятан (Ятан) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Токтомат Зулпуев айыл округу составына кирет.
Среднеакбаш (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Среднеакбаш — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Шарип айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 152 киши. Почта индекси — 452251, ОКАТО коду — 80240890006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Иван Павлов
Иван Петрович Павлов (14 (26)-сентябрь 1849, Рязань - ​​27-февраль 1936, Ленинград) - орус илимпозу, "Нобель" сыйлыгынын алгачкы орус лауреаты, физиолог, жогорку нерв ишмердүүлүгү тууралуу илимдин жана физиология мектебинин түптөөчүсү; "тамак сиңирүү физиологиясы жөнүндөнү эмгектери үчүн" 1904-жылкы медицина жана физиология боюнча Нобел сыйлыгынын лауреаты. Анык мамлекеттик кеңешчи. Рефлекстердин бардык жыйынын шарттуу жана шартсыз деп эки топко бөлгөн.
Өмүр таржымалы
Ал 1849-жылы 26-сентябрда Рязанда дин кызматчысынын үй-бүлөсүндө туулган. Алгач ал дин мектебинен окуп, тарбияланып башталгыч жана орто билим алган. 1870-жылы Петербург университетиндеги Физика-математика факультетинин табият таануу бөлүмүнө кирет. 5-курста окуп жүргөндө тамак сиңирүү жана кан жүгүртүү физиологиясы боюнча бир катар илимий иштерди жасагандыгы үчүн 1874-жылы алтын медаль менен сыйланган. 1875-жылы университетти бүткөндөн кийин окуусун андан ары улантып Медико-хирургиялык академиянын III курсуна кабыл алынат (ал кийин согуштук-медициналык академия деп атаган). 1879-жылы академияны бүткөндөн кийин конкурстун негизиндеги академияга аспирант болуп, лабороторияны жетектеген. Иштеп жүргөн жылдарда анын жүргүзгөн ар бир экспериментти жана макаласы дүйнөлүк илимий ойдун энчисине айланып, дароо эле коллегаларынын арасында дүркүрөгөн диспуттарды пайда кылган.
1883-жылы "жүрөктүн борбордон качма нервдери" деген темада диссертациясын коргоп, медицина илиминин доктору деген илимий даражага ээ болгон. Бул илимий эмгеги аркылуу хирургияда наркоз берилген тирүү иттен эң ичке нерв бутакчаларын издеп таап текшерген жана алардын физиологиялык ар кыл баркын тажрыйба менен далилденген. "Тамак сиңирүүчү негизги бездердин иштеши жөнүндө" деген темада диссертациясын коргоп, медицина илиминин доктору деген илимий даражага ээ болгон. Бул илимий эмгеги аркылуу хирургияда наркоз берилген тирүү иттен эң ичке нерв бутакчаларын издеп таап текшерген жана алардын физиологиялык ар кыл баркын тажрыйба менен далилдеген.
Өзгөчө Павловдун шарттуу рефлекс жөнүндөгү окуусу дүйнөлүк мааниге ээ. Павлов өз окуучулары менен бирдикте шарттуу рефлекстин пайда болушунун жана алардагы өзгөрүүлөрдүн динамикасын (козголуу, тормоздолуу жана иррадация жана башка) бардык жагынан изилдөө менен көптөгөн нервдик-психикалык детерминанттардын мыйзамченемдүүлүгүн ачкан. Шарттуу рефлекстердин ичинен ал психология илимине түздөн-түз таандык болгон баамдоочу рефлекс эркиндик жана максат рефлекстерин бөлүп көрсөткөн.
Павлов сездиргич органдардын иштерин изилдөө менен анализаторлор жөнүндөгү окуу боюнча жаңылыктарды ачкан. Павлов алардын ички жана сырткы чөйрөдөн келген дүүлүгүүлөрдү эң жогорку деңгээлде талдоочулук жана синтездөөчүлүк маанисин даңазалаган. Шарттуу рефлекстин пайда болушунун жана жүрүш-туруштун модификациясынын мыйзамченемдүүлүгү жөнүндөгү Павловдун илимий ачылыштары кибернетиканын өнүгүшүнө да чоң түрткү берди. Жогоруда айтылгандардан тышкары ал нерв иштеринин типтери жөнүндөгү, дүүлүктүргүчтөрдүн реакциясынын туруктуу комплекси катарында каралуучу динамикалык стереотип жөнүндөгү проблемага да кайрылып, олуттуу илимий корутундуга келген болучу. Жалпылап айтканда Павловдун илимий ачылыштары дүйнөлүк физиология, медицина жана психология илимдерин түп тамырынан бери кайра курууга, ошондой эле тирүү жандыктардын кыймыл-аракетин жана жүрүш-турушун изилдөөдө объективдүүлүк жана детерминисттик жолдорду кеңири колдонууга өбөлгө түздү.
Изобара
Изобара - (изо... жана гр. baros оордук, салмак) синоптикалык жана климаттык карталарда атмосфера басымы бирдей жерлерди туташтыруучу сызык.
Сургязи дарыясы
Сургязи (Эльденгаш) — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чульча дарыясынын оң жээгинен 27 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Моунтэин Вю (Оклахома)
Моунтэин Вю (Оклахома) (Mountain View) — Оклахома штатынын Kiowa округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 795 киши. Болжолдуу аянты - 1.394938 км². FIPS коду — 40-49650.
Изобара (физикада)
Изобара (физикада) - термодинамикалык абалдын диаграммасында, басым турактуу (p=const) кезинде көлөмдүн температурага көз карандылыгын көрсөтүүчү сызык (к. Изобара процесси). Чоң басымда бул сызык кичине басымга көрсөтүүчү сызыктын төмөн жагынан өтөт. Идеалдуу газдын изобара теңдемеси: T/V=Const, мында V салыштырма көлөм, Т температура.
Кара-Дөбө (Аксы району)
Кара-Дөбө — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. Кашка-Суу айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 464 киши (2009-жылы).
Калта (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Калта — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Шарип айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 693 киши. Почта индекси — 452235, ОКАТО коду — 80240890007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ыраң
Ыраң (Carex, L. 1753) – ыраңдар тукумундагы өсүмдүк уруусу. Көп жылдык чөп. Борпоң дүңчөлүү, чанда жалгыздан өсөт. Сабакы, тамыры сойлоп өсөт. Кээде булактан жайылып аккан сууда өркөчтүү сазды пайда кылат. Сабагынын бийикт. 50 смден ашпайт. Жалбырактары сызгычтай түз, ичке. Гүлү бир жыныстуу, адатта бир үйлүү өсүмдүк. Гүл жандагычы жок, майда гүлү машакча топ гүлгө чогулган. Аталык гүлү жабуучу түрпөлөрдүн колтугунда жайгашып, 3 аталыктуу, энелик гүлү, баштыкча деп аталган гүл жалбырагынын ичинде болот. Жер жүзүндө 1500, Кыргызстанда 55тей түрү бар. Алар мелүүн жана суук алкактагы нымдуу жерде таралган. Кыргызстанда бөксө тоолордон бийик төрлөргө чейинки суу жетиштүү жерде өсөт. Эрте жазда өсүүчүлөрүн мал жакшы оттойт. Айрым райондордо негизги чабынды чөп. Кай бир түрлөрүнөн аркан, күдүрөкөй кагаз, парниктерде, ошондой эле чарбада колдонулуучу жабуу (калканч), үй эмеректерин жасоо үчүн жана башка керектелет. Айрым түрлөрү медицинада колдонулуп, кооздук үчүн да өстүрүлөт.
Ыкшар
Ыкшар (Amaranthus, L. 1753) – амаранттар тукумундагы өсүмдүк уруусу. Бир же көп жылдык, бир үйлүү чөп. Көбүнүн сабагы бутактуу, кээде бутаксыз. Жерге төшөлүп же тик өйдө өсөт. Жалбырагынын жээги тегиз, сабакта кезектешип жайгашкан, алар саптуу, формасы ар түрдүү: ромбик же ланцеттей, эллипстей, сүйрүрөөк – тегерек. Боочо топ гүлгө чогулган гүлдөрү жалбырак колтугунда орношкон, айрым түрлөрүнүн гүлү сабактын учунда шыпыргыдай, желпингичтей топ гүлдү түзөт. Аталык гүлү 3-5 аталыктуу, энелик гүлү бирөө. Мөмөсү – бир уруктуу кутуча, өсүмдүктүн бардык органдары жашыл. Айрым түрлөрү кызыл, кочкул же көгүш кызыл.
Ы-дын айрым түрлөрү (кайрылган Ы.) картошка жана бакча өсүмдүктөрүнүн өтө зыяндуу отоосу. Айрым түрлөрү (шыпыргыдай Ы., куйруктай Ы.) кооздук үчүн гүлзарда өстүрүлөт. Жазында кээ бирин мал жакшы оттойт. Тоют катары да (ак Ы., төшөлмө Ы.) кээ бир өлкөлөрдө атайы айдалат.
Жер жүзүндө 20 ашуун түрү, Кыргызстанда 5 түрү белгилүү, алар көбүнчө өрөөндө, кыштоо тегерегинде, аңызда, айдоо четинде өсөт.
Изобата
Изобата (изо... жана гр. bathos тереңдик) — географиялык карталарда суунун тереңдигин билгизүү үчүн бирдей чоңдуктарды туташтыруучу сызык.
Жаңы-Базар (Ноокат району)
Жаңы-Базар (Жаңы-Базар) — Ош облусунун Ноокат районундагы кыштак. Н. Исанов атындагы айыл округуна караштуу. Деңиз деңгээлинен 1380 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Ноокат шаарынан 14 км чыгыш тарапта. Ош темир жол бекетинен 54 км. Кыштак 1800-жылы негизделген. Калкы 1631 (2007); негизинен дыйканчылыкта эмгектенет. Орто жана негизги мектептер, кесиптик-тех. окуу жайы, маданият үйү, клуб, китепкана, оорукана, поликлиника бар. Турмуш-тиричилик кызматынын бөлүмдөрү иштейт.
Сөгөт (Аксы району)
Сөгөт (Сөгөт) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Аксы районундагы айыл. Кашка-Суу айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 567 киши.
Нэш (Оклахома)
Калкы - 224 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 40-50300.
Нерица
Нерица — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Печора дарыясынын сол жээгинен 451 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 203 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Печора дарыясы Уса дарыясынын куймасынан суу өлчөгөн постко Усть-Цильма чейин. Дарыянын айрыгы — Усага кошулган куймасынан төмен Печора куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Узельга дарыясы (Урляда куймасы)
Узельга — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Урляда дарыясынын оң жээгинен 2,2 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 36 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы башатынан Жогорку Урал суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гургуре (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Гургуре — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Шарип айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 177 киши. Почта индекси — 452235, ОКАТО коду — 80240890008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Изогамия
Изогамия (изо... жана гр. gamos нике) - морфологиялык жагынан окшош, бирок биохимиялык жана физиологиялык касиеттери боюнча айырмаланган жыныс клеткалардын (гаметалардын) кошулуу процессинин бир түрү. Изогамия бир клеткалуу балырларда, жөнөкөй түзүлүштүү козу карын жана көпчүлүк жөнөкөйлөрдө кеңири таралган. Көп клеткалууларда болбойт.
Кулунчак
Кулунчак (Aconitum leucostomum) – уу коргошун уруусуна кирген өсүмдүк түрү. Бийикт. 65-200 смге жеткен көп жылдык чөп. Бүт өсүмдүк суюк кирпиктей же тармал түктүү. Жалбырагы чоң, туурасы 25 смге, уз. 15 смге жетет, теңине чейин терең манжадай тилкелүү. Гүлдөрү сабактын учунда кесек калемчедей топ гүлдү түзөт. Желекчеси көгүш кызыл, майда түктүү. Аталык менен энеликтери түксүз. Мөмөсү – оролгон жалбырактай, көп уруктуу кутуча. Бийик тоодогу шалбаада, токой арасында өсөт. Кыргызстанда Күңгөй, Тескей, Кыргыз Ала-Тоолорунда, Сарыжаз өрөөнүндө, Суусамырда, Узунакмат тоосунда кездешет. Тамырынын дарылык касиети бар, ал эми бардык органдары малга уу. к. Уу коргошун.
Кулунчак – Түштүк Кыргызстандын жана Чүй боорундагы эл арасында Чырашты “Кулунчак” деп да айтышаары ж-дө маалымат бар, к. Чыраш.
Ичеж (дарыя)
Ичеж (Пчеш) — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Унжа дарыясынын сол жээгинен 330,7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Изобара процесси
Изобара процесси - физикалык системада сырткы турактуу басым шартында өтүүчү термодинамикалык процесс. Ал термодинамикалык диаграммада изобара менен сүрөттөлөт. Ачык идиште суунун кайнашы, кыймылдуу поршендүү цилиндрдеги газдын кеңейиши (кысылышы) изобара процессине жөнөкөй мисал. Эки учурда тең басым атмосфера басымына барабар. Туруктуу басым астындагы газдын көлөмүнүн температурага көз карандылыгы Л. Гей-Люссак тарабынан аныкталган. Берилген массадагы газдын көлөмү, турактуу басымда температуранын жогорулашы менен сызыктуу өсөт, башкача айтканда V/T=const, p=const, m= const. V1, T1 жана V2, T2 маанилери менен мүнөздөлгөн эки абал үчүн изобара процесси төмөнкүчө жазылат: V /V =Т /Т. Өтө төмөн температурада (-73°Сге жакын) Гей-Люссак закону аткарылбайт. Изобара процессинде системанын жылуулук сыйымдуулугу анын турактуу көлөм кезиндеги маанисинен чоң: С С =k, мында С жана С изобара жана изохора процесстериндеги бир бөлүкчөгө туура келген жылуулук сыйымдуулуктары. Изобара процессинде идеалдуу газдын жасаган жумушу p.AVm барабар, мында p басым, AV газ көлөмүнүн өзгөрүүсү.
Изоглосса
Изоглосса (изо... жана гр. glossa тил) — географиялык картада тилдин бул же тигил кубулушунун орун алган чөйрөсүн чектеген сызыкча.
Жөргөмүш кымыздыгы
Жөргөмүш кымыздыгы (Polygonum viviparum) – кымыздык уруусундагы түр. Көп жылдык чөп. Сабак тамыры жоон, сүйрү. Бутаксыз бир сабактуу, жалбырактары жөнөкөй, жээги тегиз, формасы ланцеттей, сапсыз, сабакка кезектешип жайгашат. Гүлдөрү жыш жайгашкан жөнөкөй калемчени түзөт. Желекчелери майда, ак, мала кызыл. Мөмөсү – жаңгакча. Голарктикалык аймакта кеңири таралган. Кыргызстанда бийик тоолордогу шалбаа, булак, суу жээгинде өсөт. Майдаланган тамыры эл арасында түрдүү тышкы жараатта, шишикке каршы колдонулган, ал эми маңызын бөйрөк оорусунда ичишет. Уругун тамак катары жешет.
Чие (айыл)
Чие (Чие) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Аксы районундагы айыл. Мавлянов айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 574 киши.
Жуп жалбырактуулар
Жуп жалбырактуулар (Zygophyllaceae) – эки үлүштүүлөр классындагы өсүмдүк тукум. Бир же көп жылдык чөп, чала бадал же бадал, айрым түрү дарак. Тушташ же кезектешип жайгашкан жалбырактары жан жалбыракчалуу. Гүлдөрү туура түзүлүштүү же башчадай, калемчедей топ гүлдү түзөт. Чөйчөкчөсү жана желекчеси 4-5, айрым түрлөрүндө жок. Аталыгы 4-15, мөмөлүгү бирөө, 3-5 уячалуу. Мөмөсү – кутуча, данекче же ширелүү жемиш. Жер жүзүндө Ж. ж-дын 28 уруусу, 300 түрү белгилүү, алар ысык жана кургак аймакта таралган. Кыргызстанда 4 уруунун 11 түрү кургак, шордуу талаада, адырда өсөт. Айрым түрлөрү (адырашман) дарылык үчүн, ал эми кээси (боз коңорчок) топуракты эрозиядан сакттоодо мааниси чоң.
Нью Аллю (Оклахома)
Нью Аллю (Оклахома) (New Alluwe) — Оклахома штатынын Nowata округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 95 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 40-51050.
Жар-Коргон, Ноокат району
Жар-Коргон (1960-жылы чейин Улуу-Катын) - Ош облусунун Ноокат районундагы кыштак. Н. Исанов атындагы айыл округуна караштуу. Жар-Коргон суусунун боюнда, деңиз деңгээлинен 1480 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Ноокат шаарынан 29 км чыгыш тарапта. Ош темир жол бекетинен 69 км. Кыштак 1800-жылы негизделген. Калкы 3 360 (2009); негизинен тамекичиликте эмгектенип, мал чарбасы менен алектенет. Орто мектеп, китепкана бар.
Тайбулку дарыясы
Тайбулку — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чулышман дарыясынын сол жээгинен 83 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Федоров, Ноокат району
Федоров (Федоров) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Исанов айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 4 368 киши.
Субай (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Субай — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Шарип айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 22 киши. Почта индекси — 452235, ОКАТО коду — 80240890009.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Дүлөй чалкан
Дүлөй чалкан  (Leonurus, L. 1753) – (Zamium) өсүмдүктөрдүн эрин гүлдүүлөр тукумунун уруусу. Бир же көп жылдык чөп. Бир жылдыктарынын тамыры ичке. Сабагы тамырынан чачырап өсөт, сейрек түк менен капталган. Көп жылдыктарынын тамыр сабагы сойлоп өсөт. Жалбырагы тегерек, жүрөк сымал же бөйрөк сымал, чети терең кесилген. Түктүү, төмөнкүлөрү узун саптуу, жогоркулары сабаксыз. Гүлдөрү сабакты айлана топтошуп жайгашкан, кызгылт жана ак түстө. Мөмөсү жумуртка сымал, үч кырдуу, жиктүү, жаңгакча. Чөйчөкчөсү беш бөлүктүү, учу тикендүү. Кээси бакчаларда, айрымдары бадалдардын, токойлордун арасында, капчыгайларда, таштын коңулдарында өсөт. Орто Азияда, Алтайда, Жуңгар Ала-Тоосунда таралган, КМШ өлкөлөрүндө 15тей түрү, Кыргызстанда 2 түрү кездешет. Чалкандын желекчелери түтүкчөдөй эки эриндүү, күлгүн же көгүш кызыл. Мөмөсү 4 уялуу кутуча. Дүлөй чалкандын (Туркестан Дүлөй чалканы) дарылык мааниси өтө чоң болгондуктан медицинада жүрөк-нерв ооруларына, кан тамыр басымын төмөндөтүү, бөйрөктү тазартуу үчүн кеңири колдонулат. Анын чөбүнүн кайнатмасынын жүрөк-нерв ооруларына таасири мышык тамырдан) 3-4 эсе жогору турат. Курамында алколоиддер, 5-9 % ашаткыч заттар жана 0,03 % эфир майы бар. Дарылыкка дүлөй чалканды тамырына тийбей, гүлдөп турган кезинде жашыл массасын жыйнап көлөкөдө кургатат. Кургаган чөбү 2 жылга чейин гана таасирдүү.
Урдаза дарыясы
Урдаза — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Бирся дарыясынын сол жээгинен 22 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы башатынан Жогорку Урал суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кичи Георгиевица (дарыя)
Кичи Георгиевица — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Георгиевица дарыясынын сол жээгинен 5,7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Нортх Энид (Оклахома)
Нортх Энид (Оклахома) (North Enid) — Оклахома штатынын Garfield округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 860 киши. Болжолдуу аянты - 5.8 км². FIPS коду — 40-52600.
Кичи Сивеж (дарыя)
Кичи Сивеж — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сивеж дарыясынын оң жээгинен 19 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Торук
Торук (Торук) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Аксы районундагы айыл. Мавлянов айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 252 киши.
Изолятор
Изолятор (, ажыратуу) — электр тогун такыр өткөрбөгөн же начар өткөргөн материал. Изоляторго кургак аба, айнек, фарфор, слюда, айрым майлар кирет. Өткөргүчтөрдөн айырмаланып, изолятордо заряддарды эркин алып жүргүчтөр жок болгондуктан, ал аркылуу ток өтпөйт. Бирок, изоляторго өтө чоң чыңалуу берилсе, ток өтүшү да мүмкүн, бул айрым учурда материалдын жараксыз болушуна алып келет. Токтун же заряддын коромжу болушун азайтуу үчүн изолятор электр өткөргүчтөрүн каптоо же ажыратуу үчүн колдонулат. Ал диэлектриктен жана байланышчу арматурадан турат. Фарфор же айнек изолятор электр өткөргүчтөрүнүн аба линияларында; резина же пластмасса изолятор кадимки кабелдерди каптоо үчүн; кремний диоксидинен жасалган плёнкалар конденсатор жана интеграл схемаларын даярдоодо диэлектрик материал катары колдонулат. Ал эми радиотехникалык түзүлүштө жана жогорку жыштыкта иштөөчү курулмаларда орнотулган изолятор стеатит, ультрафарфор өңдүү диэлектрик материалдардан жасалат. Жаан-чачын жааганда изолятор электр тогун өткөрүп жибериши мүмкүн. Муну болтурбоо үчүн изолятордун бети татаал формада жасалат. Чыңалуусу бдан 35 кВко чейинки электр линияларында казык түрүндөгү, андан көп чыңалууда гирлянда, үстү ачык бөлүштүргүч түзүлүштөрдө казык түрүндөгү таянычтуу изолятор, ал эми жогорку чыңалууда өткөөл изолятор колдонулат.
Бахмут (Куюргазин району, Башкыртстан)
Бахмут — Башкыртстандын Куюргазин районундагы айыл, Бахмут айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 649 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Тайсын дарыясы
Тайсын — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чульча дарыясынын сол жээгинен 69 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Елма (Вишера куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кама Бондюг айылындагы Суу өлчөө посту Суу өлчөө постунан Березники шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Белаяга кошулган куймасына чейинки Кама куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Изосейст
Изосейст (изо... жана гр. seistos термелүү) — сейсмдик атайын карталарда күчтөрү бирдей болгон жер титирөөлөрдү бириктирүүчү сызык.
Биологиялык саат
Организмдин физиологиялык абалы жыл бою бир калыпта болбой, өзгөрүп турат. Мындай өзгөрүүлөр тиричилик жаратылышында бир мезгилден экинчи  мезгилге өтө жай өтөт. Физиологиялык өзгөрүү мезгил боюнча күндүн кыскарышына, температуранын өзгөрүшүнө жана жалпы тирилчилик кыймылдарынын активдүүлүгүнө көз каранды, мындай күн жарыгына байланыштуу өзгөрүү фотомезгилдик   же  фотопериодизм деп аталат.
Мезгилдик өзгөрүүдө, мисалы, күзүндө суук боло баштаганда бак дарактардын жалбырактары түшүп, жаныбардын денесиндеги түктөрү көбөйөт, көптөгөн жаныбар кыштын келиши күтпөй (суурлар, сары чычкандар, кескелдириктер ж.б.) узакка созулган чээнге кирет. Жаз келгенде жер бетинин ыраңы өзгөрүп, көгөрүп, чөп, дарактар гүлдөйт, келгин куштар биринин артынан бири келет, жаныбар узакка созулган чээнден чыгат, тирилчилик кыймылы башталат, жаныбардын кууту жүрөт, бул мезгил жай мезгилине өтүп, бул учурда дарактар гүлдөшөт, мөмө байлап, жаныбар төлдөшөт. Бул мезгил акырындык менен ж.п күз мезгилине өтөт. Эукариоттордун (бир жана көп клеткалуулар) суткалык, мезгилдик жана ай мезгилинине карата болгон күн жарыгынын өзгөрүүсүнө карата тирилчилик кыймыл аракеттердин өзгөрүүлөрү биологиялык саат деп аталат.
Кичи Сума (дарыя)
Кичи Сума (Сума) — Орусиядагы дарыя. Новосибирск облусу, Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сума дарыясынын оң жээгинен 48 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 56 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чан көлүнүн бассейни жана Иртыш дарыясынын бассейни менен чек арасындагы суу объектилери. Дарыянын айрыгы жок, дарыя бассейни — Обь жана Иртыш дарыялары аралыктарындагы агынсыз аймак.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Оак Грув (Оклахома)
Оак Грув (Оклахома) (Oak Grove) — Оклахома штатынын Pawnee округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 18 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 40-53210.
Чеч-Дөбө, Ноокат району
Чеч-Дөбө (Чеч-Дөбө) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Исанов айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 2 907 киши.
Улук (айыл)
Улук (Улук) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Аксы районундагы айыл. Мавлянов айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 501 киши.
Урляда дарыясы
Урляда — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Урал дарыясынын сол жээгинен 2274 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 42 км.
Изотерма
Изотерма - (изо... жана гр. therme жылуулук) термодинамикалык абал диаграммасында изотерма процессин аныктоочу ийри сызык. Идеалдык газдын изотерма теңдемеси pV=const, мында р басым, V газдын көлөмү. р, V координата тегиздигинде изотерманын графиги гипербола. Реалдуу газдын абалы Ван-дер-Ваальс теңдемеси менен аныкталат. Реалдуу газдын изотерма теңдемеси татаалыраак мүнөзгө ээ. Бирок, ал төмөнкү басымда же жогорку температурада идеалдуу газдын изотерма теңдемесине өтөт.
Урляда дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы башатынан Жогорку Урал суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Красный Восток (Куюргазин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Тайтыин дарыясы
Тайтыин — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чебдар дарыясынын оң жээгинен 19 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кожоке, Ноокат району
Кожоке — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Исанов айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 4 324 киши.
Байчечекейлер
Байчечекейлер (Ranunculaceае) – өсүмдүктөрдүн эки үлүштүүлөр классындагы тукум. Бир же көп жылдык чөптөр, айрымдары лианалар. Сабактары түз өсөт, кээде түп жагы жантайыңкы, бийикт. 20-150 смге жетет, түктүү же түксүз, бутактуу же бутаксыз. Жалбырактары кезектешип жайгашкан, формалары ар түрдүү, жээги тегиз, көпчүлүгүнүкү манжадай бир, эки ирет тилкелүү, негизинен алар тамыр моюнчасына топтолгон. Топ гүлү калемчедей, жаачадай, шыпыргыдай, көп учурда жалгыздан. Гүлдөрү туура же туура эмес (Уу коргошун, бүтөө) түзүлүштүү, адатта беш желекчелүү, сары, ак, көгүш, кочкул көк, көгүш кызыл, гүлгүн кызыл болот. Аталыгы көп, үстүңкү энеликтүү, бир же көп мөмө жалбыракчадан турат. Мөмөсү – бир же көп уруктуу жапыракча. 1500 ашуун түрү негизинен жердин мелүүн алкагында таралган.
Семет
Семет (Семет) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Аксы районундагы айыл. Мавлянов айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 426 киши.
Изосызыктар
Изосызыктар (изо... жана сызык) — географиялык картада, вертикалдык кесилиште же графикте кандайдыр бир бирдей маанидеги чоңдуктарды (мисалы, температура, басым ж. б.) туташтыруучу сызык. Айрым мезгилдеги же бир учурдагы үзгүлтүксүз кубулуштарга мүнөздөмө берет (мисалы, изобаттар, изобара). Табигый жана социалдык экономикалык кубулуштарды картага түшүрүү, ошондой эле алардын сандык мүнөздөмөлөрүн алууда жана өз ара корреляциялык байланышын анализдөөдө пайдаланылат.
Оклэнд (Оклахома)
Оклэнд (Оклахома) (Oakland) — Оклахома штатынын Marshall округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 674 киши. Болжолдуу аянты - 1.4 км². FIPS коду — 40-53400.
Изоморфизм (математикада)
Изоморфизм (математикада) - азыркы математиканын негизги түшүнүктөрүнүн бири; объектилердин же алардын системасынын түзүлүшүнүн бирдейлигин туюнтуучу касиет. «Изоморфизм» термини математикага 19-кылымдын ортосунда кирген. Анын азыркы аныктамасын немис математиги Э. Нётер эмгектеринде берген. Изоморфизм группа, шакек, талаа ж. б. алгебралык түзүлүштөрдө колдонуудан келип чыгып, азыр математиканын ар бир бөлүмүнүн түзүлүшүн жана колдонулушун түшүндүрүүнүн негизги каражаты. Изоморфизмдин жалпы аныктамасы: А жана А1 объектилер системасы, биринчисинде Fk(x1, x2, ...), k = 1, 2, ..., n, ал эми экинчисинде = (x^, x1,...), k = 1, 2, ..., n катыштары аныкталсын. Эгерде А жана А1 системаларынын арасында Fk(x1, x2, ...) бар чоңдуктан Fk1(xJ, x^,...) жана тескерисинче өз ара бир маанилүү x =<p(x), x =y(x 1), чагылдырууну (мында х А нын каалаган элементи, х1 болсо, А1 дин каалаган элементи) түзүүгө мүмкүн болсо, анда А жана А1 системалары жогоруда көрсөтүлгөн катыштары боюнча изоморфтуу деп аталат. Көрсөтүлгөн тиешелүүлүктүн өзү изоморфтуу чагылыш же изоморфизм. Мисалы, бардык чыныгы сандардын х = х1 + х2 кошуу амалы менен берилген системасы R, чыныгы оң сандардын у = у1у2 көбөйтүү амалы менен берилген системасы Р болсо, сандардын мына ушул эки системасынын ички түзүлүшү бирдей болот. Ал үчүн R системасындагы дагы ар бир Хке Р системасынан у = а (а>1) санын туура келтирип, R системасын Рга чагылдыруу жетиштүү. х = = х1+ х2 суммага у1 = ах1 жана у2=ах2 сандардын у = у1у2 көбөйтүндүсү туура келет. Мында Рнын Rгe тескери чагылышы х = log y түрүндө болот. Изоморфизмдин жеке учуру автоморфизм деп аталат.
Кичи Утрус (дарыя)
Кичи Утрус — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Бутрус дарыясынын сол жээгинен 6,3 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Изотерма процесси
Изотерма процесси - физикалык системада туруктуу температура шартында өтүүчү процесс, термодинамикалык абал диаграммасында изотерма сызыгы менен сүрөттөлөт. Изотерма процесси системаны жылуулук өткөрүмдүүлүгү чоң термостатка жайгаштырганда жүрөт. Жылуулук алмашуу тез жүргөндүктөн, системанын температурасы термостаттыкынан айырмаланбайт. Изотерма процессине турактуу басымда кристаллдык катуу нерсенин эрүүсү жана суюктуктун кайноосу кирет. Берилген массадагы идеалдуу газда өтүүчү изотерма процесси Бойлъ-Мариотт законуна баш иет. Изотерма процессинде системага белгилүү санда жылуулук берилет (же жылуулукту өзүнөн берет), ал тышкы жумушту аткарат. Изотерма процессинде идеалдуу газдын аткарган жумушу NkTln(V2/Уг)ге барабар, мында N газ бөлүкчөсүнүн саны, Т абсолюттук температура, V1 жана V2процесстин башталышы жана акырындагы газдын көлөмдөрү, k Больцман туруктуулугу. Катуу нерсе жана көпчүлүк суюктуктан, фазалык өтүү болбосо, изотерма процессде көлөм өтө аз өзгөрөт.
Волосница (Летка куймасы)
Волосница — Орусиядагы дарыя. Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Летка дарыясынын оң жээгинен 155 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 51 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Вятка дарыясы башатынан Чепца дарыясы дарыясын кошпогондо, Вятка дарыясы шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Вятка, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Изохора
Изохора - (изо... жана гр. chOra орду, мейкиндик) газ абалынын диаграммасында изохора процессин сүрөттөөчү сызык. Идеалдуу газ үчүн изохора сызыгы Шарль теңдемеси менен төмөнкүдөй жазылат: р/T=const, мында р газ басымы, Т термодинамикалык температура.
Кичи-Алай, Ноокат району
Кичи-Алай (Кичи-Алай) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Исанов айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 276 киши.
Шагарка дарыясы
Шагарка — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Миндяк дарыясынын сол жээгинен 3,3 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 28 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы башатынан Жогорку Урал суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Покровка (Куюргазин району, Башкыртстан)
Покровка — Башкыртстандын Куюргазин районундагы айыл, Бахмут айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 165 киши. Почта индекси — 453293, ОКАТО коду — 80254840001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Сары-Кашка
Сары-Кашка (Сары-Кашка) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Аксы районундагы айыл. Мавлянов айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 3 310 киши.
Талдокуль дарыясы
Талдокуль — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чоң Чили дарыясынын оң жээгинен 35 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Байчечекей
Байчечекей (Crocus, L. 1753) — чекилдектер тукумундагы өсүмдүк уруусу. Тамыры түймөктүү, сабагы жалгыз, жалбыраксыз, бир гүлдүү – бийиктиги 5-10 см. Гүлдөрү 6 мүчөлүү, энелиги бирөө. Мөмөсү – көп уруктуу кутуча. Жалбырактары ичке, жиптей. Тамыр моюнчасынан өсөт, ороочтуу. Биздин эки түрү тоо этегинде эрте жазда, кар кете электе өсүп, гүлдөйт. Анын Кыргызстанда 2 түрү – Карольков Б., алатоо Б. кездешет. Сейрек учурайт, жоголуп бараткан түр катары Кыргызстандын Кызыл китебине жазылган. Көк жана ак түстөгү назик гүлдөрдү жаз айларында эритилген тактардан тапса болот, жана алар, албетте, кар астында калып, пайда болушкан. Баса, кар баскан жердин астында өсө баштаган жана алгачкы жылуу күндөрү гүлдөөгө даяр болгон бардык өсүмдүктөр «Байчечекейлер» деп да аталат.
Изотоптор
Изотоптор (изо... жана гр. topos орун) — элементтердин мезгилдик системасында бир орунда жайгашкан бир эле химиялык элементтин атом массасы менен айырмаланган түрлөрү. Изотоптордун атом ядросу бири биринен нейтрон саны менен айырмаланат, ал эми протондорунун саны бирдей. Нейтрон бейтарап бөлүкчө, ал ядронун зарядын өзгөртпөйт. Берилген элементтин изотопторунун химиялык касиеттери негизинен окшош, атом массалык санына жараша алардын ядро-физикалык касиеттери (ядронун туруктуулугу же туруксуздугу, жарым ажыроо мезгили ж. б.) түрдүүчө. Изотоптор туруктуу жана радиоактивдүү болуп айырмаланат. «Изотоптор» терминин 1910-ж. англиялык окумуштуу Ф. Содди киргизген. Изотопторду кыскача белгилөө үчүн химиялык элементтин символунун сол жак даражасына изотоптордун массалык саны көрсөтүлөт, мисалы,160, 170, 180 кычкылтек изотоптору.Шейхㅤᴀɪᴅᴀʀᴏᴠ
Чоң Древятница
Чоң Древятница — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Подчерье дарыясынын сол жээгинен 34 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Печора дарыясы Шердино айылындагы суу өлчөгөн посттон Уса дарыясынын куймасына чейин. Дарыянын айрыгы — Усага кошулган куймасына чейинки Печора куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кичи Шилекша (дарыя)
Кичи Шилекша — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шилекша дарыясынын сол жээгинен 14 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Арала
Кыргызстанда А-нын 3 түрү бөксөдөн бийик тоодогу сазда, суу, булак боюнда, ным өтө жетиштүү жерде өсөт. КыргызстанКыргызстанда А-лар тукумунун бардыгы болуп 7 уруунун 11 түрү кездешет. Алар кооз, гүлзарда өстүрүүгө болот. Эл арасында А-нын чөбүн бетке күлгүн кызыл түс берүүчү боёк катары колдонулган. Айрым элде ымыркай баланын этине ысык чыкканда дары катары пайдаланышкан.
Кичи Шилекша (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Окарше (Оклахома)
Окарше (Оклахома) (Okarche) — Оклахома штатынын Kingfisher округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1110 киши. Болжолдуу аянты - 1.9 км². FIPS коду — 40-54050.
Изумруд
Изумруд, зумурут - минерал; бериллдин бир түрү. Мөлтүр тунук келип, өңү ачык жашыл. Кристалл түрүндө. Плагиоклазиттердин сырткы контакттарында, тальктуу сланецтерде, пегматиттерде, кальцит жана кварц тарамдарында кезигет. Изумруд кымбат баалуу, 1-класстагы асыл таш. Тунук, кемтиксиз, күнүрт жашыл. Изумруд алмаздан кымбат бааланат. Изумруд жасалма жол менен да алынат, бирок алар көбүнчө жаракалуу келип, өлчөмү 0,5x3 смден ашпайт. Зергерлер кээде жашыл корундду чыгыш изумруду деп аташат.
Янги-Ауыл (Куюргазин району, Башкыртстан)
Янги-Ауыл — Башкыртстандын Куюргазин районундагы кыштак, Бахмут айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 17 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Изохора процесси
Изохора процесси - туруктуу көлөмдөгү физикалык системада өтүүчү термодинамикалык процесс. Ал термодинамикалык абал диаграммасында изохора сызыгы менен көрсөтүлөт. Газда жана суюктукта изохора процессин ишке ашыруу үчүн алар көлөмү өзгөрбөгөн жылчыксыз идишке жайгаштырылат. Термодинамиканын 1-закону (Q=AU+PAV) боюнча изохора процессинде механикалык жумуш аткарылбайт (жумуш А= pAV; V=const; AV=0). Ички энергия Аинун өзгөрүшү жалгыз гана жылуулукту (AQ) жутуу же чыгаруу менен коштолот. Газдын (суюктуктун) температурасы өзгөрсө, анын басымы да өзгөрөт (Шарль закону). Реалдуу газ үчүн Шарль закону аткарылбайт, себеби газга берилген жылуулуктун бир бөлүгү бөлүкчөлөрдүн өз ара аракеттешүү энергиясын жогорулатуу үчүн жумшалат. Катуу нерседе изохора процессин ишке ашыруу техникалык жактан татаал, себеби алар өтө аз кысылат жана кеңейет.