cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карльсдорф
Карльсдорф (Karlsdorf (Thüringen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Калкы - 99 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 045. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Шульце.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 22 шаардык районго бөлүнөт.
Жүгөрү
Жүгөрү (Zea mays, L. 1753) — дан өсүмдүктөр тукумундагы бир жылдык өсүмдүк; баалуу азыктүлүк жана тоют өсүмдүгү. Данынын түзүлүшү жана морфологиялык өзгөчөлүгү боюнча 9 ботаникалык топко бөлүнөт: кремнийлүү, тиш сымал, чала тиш сымал, крахмалдуу, крахмал-канттуу жана башка. Жүгөрү Борбордук жана Түштүк Америкадан таралган. Европага 15-кылымдын аягында алып келинген. Россияда 17-кылымдан эгилет. КМШ өлкөлөрүндө бардык жерде, айрыкча Украина, Молдавия, Кавказ, Орто Азияда (анын ичинен Кыргызстанда) өстүрүлөт. Жүгөрү бир үйлүү, айрым жыныстуу топ гүлдүү, түз сабактуу өсүмдүк. Сабагынын бийиктиги 50-80 смден 5-6 мге чейин. Чачы тамыры жыш, жерге 100-150 см кирет. Сабагынын түбүнөн жоон, катуу таяныч тамыр өсүп, сабагын ийилүүдөн, сынуудан сактайт. Жалбырагы жазы, тасма сымал узун, учу ичке; кезектешип жайгашат. Аталык гүл чачык сабактын кылда учунда, энелиги сото байлайт. Мөмөсү дан. 1000 данынын салмагы 50-1100 г, көбүнчө 100-400 г. Данында 9-17% белок, 4-6% май (түйүлдүгүндө 40%), 65-70% углевод, А провитамини болот. Вегетация мезгили 90-150 күн. Жүгөрү жарык, жылуу жерде жакшы өсөт. Которуштуруп эгүүдө дан эгиндери, көп жылдык чөп, отолмо өсүмдүктөрдөн кийин айдалып, бир га жүгөрү аянтына 90-180 кг азот, 45-180 кг фосфор, 30180 кг калий жер семирткичи чачылат. Жүгөрүнүн данынан акшак, ун, крахмал, спирт, аралаш тоют, май алынат. Көк бакалынан силос, көк тоют; сабагы менен сотосунан кагаз, линолеум, вискоза жана башка даярдалат. Кыргызстанда эгилүүчү негизги сорттору жана гибриддери: Краснодар 5ТВ, Чүй 466, Чүй 62ТВ, Чүй 47, Вир-42. Зыянкечтери: швед чымыны, жалбыракчы жүгөрү үкүчөсү, жылдыз курт жана башка. Илдеттери: фузариоз, нигроспороз, сото нигроспорозу.
Накалай эмес эсептешүүлөр
Накалай эмес эсептешүүлөр – төлөөчүнүн эсебинин алуучунун эсебине сумманы которуу жолу менен ишке ашырылуучу эсептешүүлөр. Акча каражаттарынын жүгүртүмүн бир кыйла тездетүүгө, алардын жүгүртүм чыгымдарын азайтууга мүмкүнчүлүк берет. Н. э. э. эгер мыйзамда башка жол каралбаса жана эсептешүүнүн пайдалануудагы таризинде башка шарттар болбосо, банктар жана башка кредиттик уюмдар аркылуу жүргүзүлөт.
2016-жыл спортто
Олимпиадалык кыймылдар
Боло турчу окуялар
Футбол
Боло турчу окуялар Так датасы жок
Накта милдеттенмелер
Накта милдеттенмелер – римдик жана азыркы жарандык укукта доолук коргонуудан пайдаланбаган (м.: мелдешүү милдеттенмелеринен) милдеттенмелер. Ошентсе да андай милдеттенмелер боюнча төлөөлөр милдеттүү эмес төлөнгөн катары кайра талап кылынуусу мүмкүн эмес.
Реддебер
Реддебер (Reddeber) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Вернигероде районуна кирет.
Калкы - 880 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 4,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 245. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Опперман.
Мырзалиев Жуманалы Сатимбаевич
Мырзалиев Жуманалы Сатимбаевич (1960-ж.т., Курулуш айылы) - медицина илимдеринин кандидаты (2014), Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоосунун отличниги.
Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин, КыргыЗ Республикасынын Өкмөтүнүн “Ардак грамотасы” (2005) менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Ооган Түркстаны
Ооган Түркстаны ( ‎ Torkistane Afghan; дари ترکستان افغان / Turkistâni Afghan ; افغان ترکستانی / Afgʻon Turkistoni ; туркм. افغان ترکستانی / Owgan Turkistani;, ошондой эле Түштүк Түркстан (  ‎ Torkistane Janubi; дари ترکستان جنوبی / Turkistâni Janubi ; جنوبی ترکستان / Janubiy Turkiston ; туркм. جنوبی ترکستان / günorta Туркестан) жана Чар-вилаят - тартып аймак Мургаб дарыясына үчүн Хинду-Куш 19-кылымдын экинчи жарымында бир чөлкөм түзгөн, ооган мамлекет, ооган Түркстан деп баштады. Ооганстандын түндүгүндө Түркмөнстан, Өзбекстан жана Тажикстан менен чектешкен аймак . 19-кылымда Ооганстанда борбору Мазари-Шарифте турган Түркстан деген провинция болгон, аны афган эмири Абдур-Рахман. Анын аймагында азыркы Балх, Кундуз, Джаузжан, Сары-Пул жана Фарьяб провинциялары түзүлгөн.
География
Тарыхый маалыматтарда Ооган Түркстаны Көкчө дарыясынын түндүк-чыгышта Амударыяга кошулган жеринен түштүк-батышта Герат провинциясына чейинки аймакты билдирет, анын узундугу болжол менен 500 миль (800 км), туурасы орто эсеп менен Ооганстандын түндүк чек арасы Гиндукушка чейин 114 миль (183 км). Ошентип, ал болжол менен 57 000 чарчы миль (150 000 км2) же Афганистандын 2/9 аймагын түзгөн. Ага мурдагы өзбек хандыктарынын аймактары кирген:
Тарыхы
Байыркы Балх же Бактрия Бактрия-Маргиана археологиялык комплексинин ажырагыс бөлүгү болгон. Биздин заманга чейинки 5-кылымда Ахемениддер империясынын провинциясы болуп, кийин Селевкилер империясынын курамына кирген. Болжол менен 250 BC д. Селевкилердин тушундагы Бактриянын башкаруучусу Диодот I өзүнүн эгемендигин жарыялап, биздин заманга чейинки 126-жылда парфиялык жана көчмөндөрдүн кыймылына орун берген грек-бактрия династияларынын тарыхын баштаган. д. Андан кийин Бамияндагы алп скульптураларда жана аскага чегилген Хайбака храмынын имараттарында өзүнүн изин калтырган буддизм доору башталды. Бул аймак Чыңгызхан тарабынан талкаланган, ошондон бери анын мурдагы гүлдөп-өсүшүнө эч качан толук келе элек. Андан кийин бул аймак Тимуриддерге жана 16-кылымдан Бухара хандыгына караган. 18-кылымда Ахмад-Шах Дурранинин (1747-1772), андан кийин анын уулу Тимур-Шах Дурранинин (1772-1793) ооган ээликтеринин бир бөлүгү болгон. Бирок Тимуршахтын уулдарынын бир туугандык согуштарында айрым хандыктар ар кандай өзбек жетекчилеринин өз алдынча башкаруусу астында калган. 19-кылымдын башында алар Бухара эмирлигине караштуу болгон. Бирок эмир Дост Мухаммеддин тушунда оогандар 1850-жылы Балх менен Ташкурганды, 1855-жылы Акчу менен төрт батыш хандыгын, 1859-жылы Кундузду басып алышкан. Андха, Шибирхан, Сарыпул жана Маймананын эгемендиги 1873-жылдагы англис-орус келишими ооган дооматтарынын пайдасына чечилгенге чейин Бухара менен Кабулдун ортосунда талаш-тартыш болгон. Абдуррахмандын (1880-1901) катаал бийлигинин тушунда бул алыскы аймактар Кабулга тыгыз баш ийген. Хабибулла хан такка отургандан кийин Ооган Түркстаны менен байланыштар кайра солгундайт. 1890-жылы Катаган менен Бадахшан Ооган Түркстанынан бөлүнүп, жаңы Катаган-Бадахшан провинциясы түзүлгөн.
Роки-Маунтин улуттук паркы
Роки-Маунтин улуттук паркы - АКШнын Колорадо штатында жайгашкан. Аянты 107 миң га. Деңиз деңгээлинен 2300-4300 м бийиктикте. Ал 1915-ж. уюштурулуп, Аскалуу тоолордун борбордук бөлүгүнүн ландшафты коргоого алынган. Парк аркылуу Колорадо дарыясы агып өтөт. Токойлор жыштагы Too жолунун узундугу 578 км. Паркта 150дөй көл, агын суулар жана дарыялар бар. Бийиктиги 3700 мден жогору келген 60 чоку орун алган. Too беттерин альп шалбаасы жана дугласия, мырза карагай, көк карагай, ийне жалбырактуу токой ээлейт. Флорасында 700дөн ашык түтүкчөлүү татаал түзүлүштөгү өсүмдүктөр өсөт. Фаунасы омурткалуу жаныбарларга (анын ичинде 200 канаттуу, гризли аюусу, кара куйрук вапити бугусу, аркар, карышкыр, пума ж. б.) бай. Жыл бою эс алуучуларды кабыл алуучу базалар иштейт. Туризм өнүккөн. Биосфералык резерват.
Оберстдорф
Оберстдорф (Oberstdorf) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Жогорку Альгой районуна кирет.
Калкы - 9889 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 229,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 80 133. Муниципалитеттин башчысы — Лаурент Мис.
Вармсрот
Вармсрот (Warmsroth) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Кройцнах районуна кирет.
Жалданма аскер
Жалданма жоокер («таалайдын жоокери») — куралдуу кагылышууга идеологиялык, улуттук, саясий себептерден улам чыккан (жана тигил же бул жактан кагылышуунун жыйынтыгына кызыкдар болгон идеологиялык топко кирбеген) адам. жана аскердик милдетине ылайык эмес, жеке кызыкчылыгы үчүн. Эч бир өлкөнүн куралдуу күчтөрүндө кызмат кылбайт - жаңжалдын катышуучусу да, катышуучусу да эмес. Ыктыярдуу кошуундардын мүчөлөрү жалданма деп эсептелбейт. Көбүнчө бул термин "чет элдик" эпитети менен айкалышып колдонулат. 20-кылымдан баштап жалданма аскерлердин согуш мыйзамдары боюнча коргонууга жалданбагандарга караганда азыраак укуктары бар деп кабыл алынган. Чынында эле, Женева конвенцияларында жалданма аскерлер мыйзамдуу согушкерлер катары таанылбайт жана туткунга алынган катардагы армиянын.
Вармсрот
Калкы - 438 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,91 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 33 110. Муниципалитеттин башчысы — Гүнтер Шнип.
Жалданма аскер
Эл аралык укук
Жалданма адамдын аныктамасы 2-ст. 1977-жылы кол коюлган Женева конвенцияларына биринчи Кошумча Протоколдун 47. Жалданма адам:
Каракалпакстандагы көтөрүлүү (2022)
Каракалпакстандагы көтөрүлүү 2022-жылдын 1-июлунда Өзбекстандын Конституциясынын жаңы редакциясынын долбоору коомдук талкууга коюлгандан кийин башталган, анда Каракалпакстан Республикасынын статусун сүрөттөөдөн “суверендүү” деген сөз алынып салынган. республиканын Өзбекстандан бөлүнүп чыгуу укугу жөнүндө сөз да алынып салынган. Нааразылык акциялары Каракалпакстан Республикасынын борбору Нөкыс шаарында башталып, кийин Чымбай жана Муйнакка өтүп кеткен. Митингчилер Конституциянын жаңы редакциясынын долбооруна каршы чыгышууда.
Аймактын өзгөчөлүктөрү
Каракалпакстан Республикасы дуние жузиндеги ен кедей жане тургынга жараксыз аймактардын бири. 85тен жогору Республиканын аймагынын % ын Кызылкум кумдугу ээлейт, ошондуктан республикада ичүүчү суунун дайыма тартыштыгы байкалат. 2002-жылдын маалыматтары боюнча Каракалпакстандан Казакстанга 250 миңден ашык адам көчүп келген, бул автономиянын бардык калкынын бештен бир бөлүгүн түзгөн. Мындан тышкары, оор экономикалык кырдаалды Арал деңизинин кургашы менен байланышкан уланып жаткан экологиялык кырсык да бекемдөөдө.
1932 -жылдын 20-мартында РСФСРдин курамында РСФСРдин Кара-Калпак автономиялуу округунан Кара-Калпак Автономиялык Социалисттик Советтик Республикасы түзүлгөн. 1936-жылы 5-декабрда автономиялуу республика Өзбек ССРинин курамына өткөн.
Накталай салык
Накталай салык – айылчарба өндүрүшүнүн өнүмдөрүнөн мамлекет ала турган салык.
Хоббит: Күтүлбөгөн сапар
"Хоббит: Күтүлбөгөн сапар" (The Hobbit: An Unexpected Journey, Хоббит: Нежданное путешествие) — 2012-жылы тартылган эпикалык фантастикалык окуя тасмасы. Режиссеру Питер Жексон. Бул Жон Роналд Руэл Толкиндин 1937-жылы жарык көргөн "Хоббит" романына негизделип тартылган үчилтиктин алгачкы сериясы. Андан кийин "Смаугдун ээн талаасы" (2013) жана "Беш аскер күчүнүн салгылашы" (2014) экрандаштырылган. Булар Жэксондун "Шакектер ээси" үчилтик тасмасынын приквели же башаты болуп эсептелет. Тасманын сценарийин жазгандар Петер Жэксон жана анын көп жылдан берки өнөктөштөрү Фрэн Уэлш, Филиппа Бойенс жана Гуллермо Дел Торо.
Тасмадагы окуя Ортолук дүйнөдө "Шакектер ээсиндеги" кубулуштар башталганга чейин 60 жыл мурун орун алат жана фильмдеги айрым бөлүктөр Толкиндин "Падышанын кайтып келиши" тиркемесинен ылайыкташтырылып алынган. "Күтүлбөгөн сапар" Билбо Бэггинстин (Мартин Фриман) окуясы тууралуу баяндайт. Ал Торин Эменкалкандын (Ричард Армитиж) башчылыгы астында 13 эргежээл менен бирге Жалгыз тоону ажыдаар Смаугдан куткарып келүү үчүн жолго чыгат. Аны сыйкырчы Гэндалф (Айан Маккеллен) көндүрөт. Актердук топко Жэймс Несбитт, Кен Стотт, Кейт Бланшетт, Иэн Холм, Кристофер Ли, Хюго Уивиң, Элия Вуд, Энди Серкис, Силвестер Маккой, Бэрри Хамприс жана Ману Беннетт киришкен.
Г
Г - кыргыз алфавитиндеги төртүнчү тамга. Кыргыз тилинде түпчүл («гүл»), артчыл («гана») тыбыштарын билдирет. Мунун биринчиси жарылма жумшак, экинчиси жумшак жылчыкчыл үнсүздү белгилейт.
Хоббит: Күтүлбөгөн сапар
"Күтүлбөгөн сапардын" бет ачары Жаңы Зеландияда 2012-жылдын 28-ноябрында болуп өткөн. Ал эми дүйнө жүзү боюнча кинотеатрларда ошол эле жылдын 28-ноябрында көрсөтүлө баштаган. Тасманын кассалык жыйымдары "Шакек бир туугандар" менен "Эки мунараны" артта калтырып бир миллиард доллардан ашкан. 2012-жылдын эң көп киреше алып келген 4-тасмасы, ал эми жалпы жонунан бардык тасмалардын ичинен эң көп киреше алып келген 26-кино болуп калган. Киносынчылардын баасы бир беткей болбогону менен тасма Оскардын "Эң мыкты визуалдык эффект", "Эң мыкты сүрөтчү-коюучу" жана "Эң мыкты чач жасалгасы жана грим" номинациялары боюнча сыйлыкка көрсөтүлгөн. Ошондой эле тасма Британия киноакадемиясынын үч категориясы боюнча да сыйлыкка көрсөтүлгөн.
Г
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Нөртен-Харденберг
Нөртен-Харденберг (Nörten-Hardenberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Нортхайм районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Мырзалиев Акылбек
Мырзалиев Акылбек (10.6.1924-ж.т., Коргон-Сай кыштагы) - коомдук ишмер, райондун ардактуу атуулу.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Жүгөрү комбайны
Жүгөрү комбайны - жүгөрү оруп-жыйноочу машина. Ал жүгөрү сотосун бөлүп, паясын майдалап, силос даярдайт. Негизги тетиктери: шасси, сото бөлүүчү үч тетик, элеватор, оруучу аппарат, чынжыр, сото транспортёру, алмашма агрегат (сото аарчыгыч, майдалагыч), төгүүчү транспортёр, гидравликалык система, көзөмөлдөөчү-белги берүүчү система. Комбайн жүргөндө берүүчү чынжыр аркылуу жүгөрү оруучу аппаратка келет да, сотосу өзүнчө бөлүнөт, бөлүнгөн сото транспортёр аркылуу сото аарчыгычка же майдалагычка берилет. Ал эми сабагы үч секциялуу барабанда майдаланат, майдаланган силос автомашинага жүктөлөт. Көбүнчө өзү жүрүүчү КСКУ-6 жүгөрү комбайны колдонулат. Саатына 3 гага чейин жүгөрү чабат. Андан башка СК-5 «Нива», СК-6 «Колос» дан комбайнына ПКК-4 жүгөрү оргучу агрегатташырылат. Ал саатына 1,4 гага чейин жүгөрү чабат.
Паронимия
Паронимия (пара... жана грекче onyma – ат, ысым) – сөздөрдүн семантикалык маанилеринин ар түрдүүлүгүнө карабастан, алардын тыбыштык жагынан жакындыгы. «IIаронимия» терминин Аристотель киргизип, бул термин менен жасалма сөздөрдү атаган. Айрым учурда алардын маанилик жактан белгилүү бир катыштыгы бардыгы менен шартталат. Бир сөз түркүмүнө тиешелүү болгон бир унгулуу сөздөр жабык түрдөгү Паронимиялык катарды түзөт.
Шөффенгрунд
Шөффенгрунд (Schöffengrund) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Гиссен административдик округуна карайт. Лан-Дилль районуна кирет.
Калкы - 6250 киши(2013-ж.). . Аянты - 34,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 5 32 018. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Петер Шток.
Биккул (Бижбуляк району, Башкыртстан)
Биккул — Башкыртстандын Бижбуляк районундагы айыл, Биккул айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 280 киши. Почта индекси — 452058, ОКАТО коду — 80212813001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Спэнсер (Небраска)
Спэнсер (Небраска) (Spencer) — Небраска штатынын Boyd округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 541 киши. Болжолдуу аянты - 1.4 км². FIPS коду — 31-46275.
Брайтнау
Брайтнау (Breitnau) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. Брайсгау районуна кирет.
Калкы - 1958 киши(2013-ж.). . Аянты - 39,9 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 15 016. Мэр — Вольфганг Шлахтер.
Сокл Пайнс (Миннесота)
Сокл Пайнс (Миннесота) (Circle Pines) — Миннесота штатынын Anoka округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4918 киши. Болжолдуу аянты - 5.0 км². FIPS коду — 27-11494.
Рок-музыка
Рок-музыка - поп-музыканын заманбап бөлүгү. Рок-музыка өзүнүн калыптануусунда «ритм-эндблюз» жана «кантри-энд-вестрн» чыгармачыл багыттарына таянган. Рок-музыка 20-кылымдын 50–60-жылдарында Англия, АКШда калыптанган. Анын өнүгүшүнө «Битлз», «Роллингстоунз», «Лед-Зеппелинг», «Пинк Флойд» сыяктуу ансамблдердин салымы чоң. Бүгүнкү күндө Рок-музыка көп түрдүү чыгармачыл багыттардан турат: белгилүү бир социалдык-маданий кыймылга тийиштүүлүгү (мисалы, «хиппилер» менен байланышкан Рок-музыка, «панк-рок»), муундарга жиктелиши (мисалы, чоңдорго жана өспүрүмдөргө арналган рок ж. б.), динамикалык өзгөчөлүгү (мисалы, «оор рок», «жумшак рок»), техникалык жабдылышы (мисалы, электрондук рок), тигил же бул салттар менен айкалышы («афро-рок», «барокко-рок», «жаз-рок», «фолкрок» ж. б.). Рок-музыка үчүн аткаруучулардын сахнадагы жүрүм-туруму, кийген кийими ж. б. чоң роль ойнойт.
Паропамиз
Паропамиз – Афганстандагы жана Түркмөнстандын түштүгүндөгү тоо системасы. Узундугу 600 кмдей. Эң жазы жери 250 км. Негизинен гранит, гнейс тоо тектеринен турат. Банди-Түркстан, Хисар (бийиктиги 4565 мre чейин), Сафедох, Сиахкох сыяктуу негизги кырка тоолору Мургаб, Сурхаб, Герируд ж. б. дарыялардын өрөөндөрү жана капчыгайлары менен тилмеленген. Эшилме шагылдар, too чөлү жана талаасы, арча жана миетелүү сейрек токой, жазы жалбырактуу токой мүнөздүү.
Мырзагулов Абдрахман
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Эйр
Эйр (Eyre), Эйр Норт (Eyre Nort) - Австралиянын түштүгүндөгү туздуу ири туюк көл. Кургак жана чөлдүү аймактагы депрессияда (деңиз деңгээлинен 12 м төмөн) жайгашкан. Муз каптоо доорунун реликтиси. Мезгил-мезгили менен дарыялардын кошулушунан жайында гана толот. Аянты өтө өзгөрүп турат, айрыкча жайында (15 миң км2те, тереңдиги 20 мге чейин жетет); айрым жылдары соолуп калып, шорго айланат. 1840-ж. англ. Австралияны изилдөөчү Эдвард Жон Эйр ачкан. Көл анын ысмынан аталган.
Флоренс (Колорадо)
Флоренс (Колорадо) (Florence) — Колорадо штатынын Фримонт (Freemont) округуна караган АКШ шаары.
Хагэрман (Айдахо)
Хагэрман (Айдахо) (Hagerman) — Айдахо штатынын Гудинг округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.9 км². FIPS коду — 16-34300.
Калкы
2010-жылы калкы 656 киши болгон.
Жүз (уруу)
Жүз (уруу) - казак элинин Улуу жүз, Орто жүз, Кичүү жүз атанган негизги уруулук курамы. Ж-дөрдүн пайда болушу, максаты (согуш иши, бийлик кылуу жана башка), алардын калыптанышы тууралуу так маалымат жок. М. Магаунин жана башка изилдөөчүлөр жүз 16-кылымда түзүлгөн дешсе, башка көз караштагылар Казак хандыгы түзүлө электе эле калыптанган деп айтышат. Ар бир жүздүк бир нече уруу бирикмеси аркылуу өз алдынча куралып, сары уйсун, каңлы, жалайыр, албан, субан, дуулат, чапырашты, сиргели, ышты, ошакты, чанычкылы уруулары Улуу жүзгө карайт. Кезегинде бул уруулар майда уруктарга бөлүнүп, негизинен Иледен Сыр-Дарыяга чейинки (Түштүк Казакстан) аймактарда турушат. Аргын, найман, керей, уак, коңурат, кыпчактар Орто жүзгө кирип, көбү Иртыш дарыянын жээктеринен баштап, Сыр-Дарыянын ортоңку агымына чейинки (Чыгыш жана Борбордук Казакстан) жерлерди ээлешет. Кичүү жүз курамын бай уулу (12 ата), алим уулу (6 ата), жети ата уруулары түзүп, алар негизинен Түндүк-Батыш Казакстанды (Каспий, Арал деңиздеринин айланасы) жердешет.
Рок-н-ролл
Рок-н-ролл (англисче rock and roll – теңселүү, айлануу) – АКШда 1950-жылдардын башында калыптанган ыр-бий жанры. Рок-н-роллдун негизин негрлердин күндөлүк турмушунда кеңири колдонулуучу музыка – «ритм-энд-блюздун» башка багыттар менен айкалышы түзгөн. Рок-н-ролл 50–60- жылдарда твист, шейк, мэдисон, жайв сыяктуу жаңы бийлердин жаралышына түрткү болгон.
Багирми тили
Багирми тили борбордук судан тил уясынын бонго-багирми тобуна кирет. Борбордук судан тил уясы гипотезалык Нил-сахара  макро-үйбүлөнүн курамына кирет. Багирми тилинде Чаддын түштүк-батышында, Шари-Багирми регионунда сүйлөшөт. Ошондой эле аз санда багирми тилинде сүйлөгөндөр Нигерияда да бар. Багирми тилинде сүйлөгөндөрдүн жалпы саны 44 800 киши. Багирми тили гол, кибар, бангри, дам диалектерге бөлүнөт.
Багирми тилинин үндүүлөрү кээ бир сөздөрдүн аягында күчтүү сандык кыскарышы менен мүнөздөлөт. Үнсүздөрдүн системасында тиш (альвеолярдык) жана ретрофлекстик окклюзивтер карама-каршы келет; эки фокустук имплозивдик (глотталдык окклюзивтер) жана лабио-велярдык окклюзивтер берилген. Лексикалык жана грамматикалык маанидеги тондордун фонологиялык карама-каршылыгы бар.
Жазуусу латын алфавиттин негизинде.
Булактар
Нил-сахара тилдери
Сонгай тилдери
Грувлэнд (Массачусетс)
Грувлэнд (Массачусетс) (Groveland) — Массачусетс штатынын Эссекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6 459 киши. Болжолдуу аянты - 24.4 км². FIPS коду — 25-27620.
Редекин
Редекин (Redekin) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Йерихов районуна кирет.
Бриджуатэр (Мэн)
Бриджуатэр (Мэн) (Bridgewater) — Мэн штатынын Аростук округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 612 киши. Болжолдуу аянты - 100.9 км². FIPS коду — 23-07065.
Наполеон кодекси
Наполеон кодекси, француздардын жарандык кодекси - Франциянын бардык аймактарында колдонулуучу мыйзам жыйнагы. 1804-жылы 21-мартта Наполеондун демилгеси жана жарлыгы менен киргизилип, өзгөртүүлөр менен бүгүнкү күнгө чейин колдонулат. 1800-жылы Наполеон кодексин түзүү үчүн атайын даярдоочу комиссия түзүлүп, анын курамына белгилүү соттор (Ф. Д. Тронше, Ф. Биго де Преаменэ) жана укук коргоочулар (Ж. М. Порталис, Ж. Малевиль) кирген. Наполеон өзү да комиссиянын ишине активдүү катышкан. Кодекстин негизин Ж. М. Порталис иштеп чыккан. Наполеон кодекси 3 китептен турган. Биринчи китебинде жарандык, үй-бүлөлүк жана опекундук укук (7-515-статьялары); экинчи китепте мүлк мамилелерин жөнгө салуу (516-710-статьялары) жана үчүнчүсүндө мүлккө ээ болуу жолдору, анын ичинен мурастык укук жана башка (711-2281-статьялары) жөнүндө мыйзамдар жазылган. Кодекс 1804-жылы Француздардын жарандык кодекси, 1807-жылы Наполеон кодекси, 1816-жылы Жарандык кодекс, 1852-жылдан Наполеон кодекси деп аталат. Наполеон кодекси башка европа мамлекеттеринин (Польша, Бельгия, Италия жана башка) жарандык укуктарынын иштелип чыгышына жана кодификацияланышына чоң таасир тийгизген.
Катариненберг
Катариненберг (Katharinenberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Унструт-Хайних районуна кирет.
Калкы - 3080 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 34,78 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 64 069. Муниципалитеттин башчысы — Лотар Гөбель.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Альфа
Альфа (Alpha) — Мичиган штатынын Iron округуна караган АКШ шаары.
Дюсян (Бижбуляк району, Башкыртстан)
Дюсян — Башкыртстандын Бижбуляк районундагы айыл, Биккул айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 483 киши. Почта индекси — 452058, ОКАТО коду — 80212813002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Нарк
Нарк – жарандык укук боюнча, кээбир келишим түрлөрүнүн маанилүү шарттарынын бири. Н. сатылган өнүм, аткарылган жумуш же жасалган кызмат үчүн акы төлөө милдеттенмесинин акчалай таризи болуп саналат. Ал келишим суммасын аныктоо үчүн, болбосо келишимди бузган же чыгым тарттырган тараптардын чыгым ордун толтуруу, үстөкпул төлөө милдеттенмесин акчалай аныктоо үчүн да колдонулат. Нарк бул баа.
Хоббит: Смаугдун ээн талаасы
"Хоббит: Смаугдун ээн талаасы" (The Hobbit: The Desolation of Smaug, Хоббит: Пустошь Смауга) — 2013-жылы тартылган эпикалык фантастикалык окуя тасмасы. Режиссеру Питер Жексон. Тасманы WingNut Films New Line Cinema жана Metro-Goldwyn-Mayer компаниялары менен биргелешип тартышкан. Кино Warner Bros. Pictures компаниясы тарабынан жайылтылган. Бул Жон Роналд Руэл Толкиндин 1937-жылы жарык көргөн "Хоббит" романына негизделип тартылган үчилтиктин экинчи сериясы. Биринчи сериясы "Күтүлбөгөн сапар" (2012), үчүнчү сериясы "Беш аскер күчүнүн салгылашы" (2014) деп аталат. Булар Жэксондун "Шакектер ээси" үчилтик тасмасынын приквели же башаты болуп эсептелет.
Тасманын мазмуну Торин Эменкалкандын жетекчилиги астында эргежээлдер менен бирге башкы каарман Билбо Бэггинстин Жалгыз тоону ажыдаар Смаугдан куткаруу үчүн бараткан окуясына жетелейт. Фильмде ошондой эле Азог менен Болгдун тайбас куугуну тууралуу баяндалат. Боз Гэндалф Дол Гулдурдун урандыларындагы көбөйүп бараткан жамандыктарды изилдейт. Актердук топко киргендер Айан Маккеллен, Мартин Фриман, Ричард Армитиж, Бенедикт Камбербэтч, Эвангелина Лилли, Ли Пейс, Лук Эванс, Кен Стотт, Жэймс Несбитт жана Орландо Блум.
"Хоббит: Смаугдун ээн талаасынын" бет ачары 2013-жылдын 2-декабрында Лос Анжелесте болуп өткөн. Ал эми дүйнө жүзүндө салттык жана IMAX кинотеатрларда ошол жылдын 11-декабрынан тарта көрсөтүлө баштаган. Тасмага көбүнчө оң ой-пикирлер айтылган жана дүйнөлүк кассалык жыйымдары 958 млн доллардан ашык сумманы түзгөн. Муну менен ал "Шакек бир туугандар" менен "Эки мунараны" ашып түшүп, 2013-жылдын эң көп киреше алып келген 4-тасмасы, ал эми жалпы жонунан эң көп киреше алып келген кинотасмалардын ичинен 34-орунга чыккан.
Гаага конференциясы
Гаага конференциясы (1922) — Генуя конференциясынын (1922) чечими боюнча 15-июндан 19-июлга чейин Гаага шаарында (Нидерланд) өткөн эл аралык финансы-экономикалык конференция.
Ага Генуя конференциясына катышкан (Германиядан башка) 33 мамлекеттин өкүлдөрү чогулган. Конференция капиталисттик мамлекеттердин Совет өлкөсүнө койгон доолорун талкуулап, Советтик Россияга карыз берүү маселесин да карамак болгон. Бирок капиталисттик өлкөлөрдүн өкүлдөрү советтик делегациянын (башчысы М. М. Литвинов) эл ара­лык кызматташуу жөнүндөгү сунушун четке кагып, Советтик Россияга карыз берүүдөн баш тарткан. Алар, тескерисинче, чет элдик капиталисттердин Совет бийлиги мамлекеттин карамагына алган жеке менчиктерин ээлерине кайтаруу жанa падыша өкмөтү менен Убактылуу өкмөттүн карыздарын төлөө талабын койгон. Советтик делегация империалисттердин мындай адилетсиз талаптарын четке каккан. Гаага конференциясы эч кандай чечимге келген эмес.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Мырзабаев Кадырбек Соорбекович
Мырзабаев Кадырбек Соорбекович (11.9.1967-ж.т., ЖаңыБазар айылы) - коомдук ишмер, Кыргыз Республикасынын Россия Федерациясынын Хабаровск шаарындагы Ардактуу консулу (2013).
Ленинград шаарындагы С.М.Киров атындагы токой-техникалык академиясын (1994), Кыргыз мамлекеттик университетин (2003) бүткөн. Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн (1985-87). 1994-97-жылдары белгиялык «Бекмэн энд Иоргенсен» фирмасында, 1997-98-жылдары швециялык «Шмидт энд Олофсон» фирмасында токой боюнча эксперт, 1999-2006-жылдары өзүнүн «Политрейд СПб» фирмасын түзүп, жетектеген. 2006-13-жылдары Хабаровск шаарында 6 фирмадан турган холдингди негиздеген жана ошол эле мезгилде «Даллеспромтранст», «Терминал С», «Технотрейд», «Авангард ДВ», «Партнер» фирмаларында коммерциялык директор, генералдык директордун орун басары, директордун милдетин аткаруучу, генералдык директор болуп эмгектенген. 2012-жылдан «Даль Монтаж Сервис» компаниясын негиздеп, жетектеп келет.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Наръеяга
Наръеяга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Рыбная дарыясынын сол жээгинен 63 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 32 км.
Нарккаттам
Нарккаттам (фр. cadastre  ) – 1) объектинин нар-кы жана орточо кирешеси тууралуу маалыматтарды камтыган тизме; 2) жан башына салык салына турган адамдардын тизмеси; 3) тигил же бул табигый объектилер жөнүндөгү ыраатка салынган маалыматтардын жыйындысы: жер Н-ы, суу Н-ы ж.б.у.с. Өтө маанилүүсү – жер Н-ы болуп саналат.
Наръеяга
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Вартенберг-Рорбах
Вартенберг-Рорбах (Wartenberg-Rohrbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Доннерсберг районуна кирет.
Калкы - 472 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,46 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 33 080. Муниципалитеттин башчысы — Ханс Шлефер.
Сюртсей
Сюртсей — 1963-жылы Исландиянын сууларында жанар тоо атылып, кыска мөөнөттүн ичинде аянты 2,7 чарчы чакырымга барабар арал пайда болгон. Ал аралдын пайда болушу жана жашоонун жаралышынын көрүнүктүү мисалы боло алганы ага ошол замат көптөгөн өлкөлөрдүн кызыгуусун жараткан. Ошондон бери Сюртсей илимий максаттарга гана пайдаланылып, туристтер үчүн жабык. Аралдын атын өрт дөөлөрүнүн башчысы болгон мифологиялык Сурта баатырынын ысымынан коюшкан.
Нарендорф
Нарендорф (Nahrendorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Люнебург районуна кирет.
Калкы - 1370 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 44,04 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 55 025. Муниципалитеттин башчысы — Уве Майер.
Обертауфкирхен
Обертауфкирхен (Obertaufkirchen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Мюльдорф (Инн) районуна кирет.
Калкы - 2427 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 31,64 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 83 135. Муниципалитеттин башчысы — Франц Эгартнер.
Парри архипелагы
Парри архипелагы (Parry Islands) – Канадалык Арктика архипелагынын борбордук бөлүгүндөгү топ арал. Аянты 100 миң /км2дей. Ири аралдары: Меллвил (43 миң км2), Батерст (18,2 миң км2), Принс-Патрик (15,8 миң км2). Ойдуңдуу рельеф басымдуу; түштүк аралдарында кырка тоолор (эн бийик жери 1067 м, Мелвилл аралында) бар. Уюл чөлү мүнөздүү. Калктуу пункттары: Моулд-Бей (Принс-Патрик аралында), Резольют (Корнуоллис аралында). Англисче Арктиканы изилдөөчү У. Э. Парринин ысмынан аталган.
Рок-опера
Рок-опера – рок-музыканын көркөм каражаттарынын негизинде жаратылган музыкалык драма жанры. 1960-жылдары АКШ менен Англияда калыптанган. Башаты – мюзикл. Алгачкы Рок-операга Г. Макдерматтын «Чачтар» (1967), Т. Линдин «Аман калуу» (1969), Э. Уэббердин «ИисусХристос – жарык жылдыз» (1971) ж. б. кирет. Рок-операда толук бүткөрүлгөн жеке номерлер, ариялар, монологдор, хорлор болот. Бий эпизоддору, жарыкты жана добушту пайдалануу көндүмдөрү ж. б. каражаттар пайдаланылат. Рок-операда ырчыларды коштоодо классикалык оркестр, рок-ансамбль колдонулат. Рок-операны аткаруу ыкмасы өтө курч, өжөр мүнөздө. Анын интонациялык негизин рок-музыка жанрлары түзөт.
Наркологиялык мекеме
Наркологиялык мекеме – мыйзамда аныкталган тартипте наркологиялык жардам көрсөтүүчү мекеме (бөлүм же кабинеттер).
Mусабек Эраалы уулу
Mусабек Эраалы уулу - Мусабек болуш (болжол. 1870-1875, Ак-Таш (Тешик-Арык кыштоосу) - 1930, Ош шаары) - 1910-28-жылдары Чаткал өрөөнүндө болуш болгон. 1928-29-жылдары кулакка тартылып, Ош абагына камалган жана ошол жерде каза болгон.
Жүз жылдык согуш
Жүз жылдык согуш (1337-1453) - Англия менен Франциянын ортосундагы согуш. Жүз жылдык согуштун башкы себеби: Англия (12-кылымдын орто чени) басып алган Франция жерлери жана бай Фландрия үчүн болгон күрөш. Согуштун 1-мезгилинде (1337-1360) англиялыктар деңизде Слейсенин (1340), кургакта Кресинин (1346), Пуатьенин (1356) жанында жеңишке жетишип, Франциянын көп жерин басып алган. Франциянын абалы оордоп, экономикасынын начарлашы элдин кыжырлануусун күчөткөн да, Париж көтөрүлүшүнүн (1357-1358) жана дыйкандар согушунун (к. Жакерия) чыгышына алып келген. Француз өкмөтү 1360-жылы Бретанда түзүлгөн келишимдиноор шарттарын аргасыз кабыл алган. Англия басып алган аймактарда улуттук-боштондук кыймыл күч алган. 14-кылымдын 70-жылдарында француздар англиялыктарды дээрлик бүт кууп чыккан, бирок бул ийгилик феодалдардын ич ара талаш-тартышынын кесепетинен андан ары бекемделген эмес. 15-кылымдын башында англиялыктар согушту кайра баштап, Азенкурдагы (1415-жылы 25 октябрь) жеңиштен кийин Түндүк Франция менен Парижди ээлеген. Ошондо англиялык баскынчыларына каршы бүт француз эли көтөрүлгөн. 1429-жылы Жанна д’Арк баштаган француздар англиялыктарды кыйратып, Орлеанды курчоодон куткарган. 1436-жылы англиялыктар Парижден куулуп чыгарылып, Шампань (1441), Мен жана Нормандия (1450), Гиень (1453) жана башка аймактар бошотулган. Жүз жылдык согуш Бордодо (19. 10. 1453) англиялыктардын жеңилиши менен аяктап, борборлошкон Франция мамлекетин түзүүдө маанилүү этап болгон.
Mусабек Эраалы уулу
Сөөгү Сулайман-Тоого коюлган.
Эйлатан шаар калдыгы
Эйлатан шаар калдыгы - б. з. ч. 7-4 кылымга таандык археологиялык эстелик. Нарын менен Кара-Дарыянын ортосунда жайгашкан. Археологиялык казуудан табылган керамика комплекси Эйлатан шаар калдыгынын атынан «Эйлатан маданияты» деп аталган. Андагы карапа идиштери керамикадан жасалып, кызыл боёк менен боёлгон. Эйлатан маданиятына мүнөздүү эстеликтер Фергана өрөөнүнүн бардык жерлеринде кездешет. Көрүстөндөрдө чоло идиштер, билерик, шуру, мончок, шакек, төөнөгүч, бычак, скиф тибиндеги жаа огунун колодон жасалган учтары табылган.
Наряд
Наряд – 1) кандайдыр бир жумушту аткаргандык жөнүндөгү, кандайдыр бир продукцияны жөнөткөндүк (м.: жүктөөгө Н.) ж. б. тууралуу документ (буюртма); 2) өзгөчө максат, ошондой эле ошондой милдеттин өзүн орундоо боюнча кызмат милдеттерин (м.: милиция Н. аскер бөлүгүндөгү суткалык Н.) аткаруучу кишилердин тобу.
Солвэй (Миннесота)
Солвэй (Миннесота) (Solway) — Миннесота штатынын Beltrami округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 96 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 27-61114.
Парсек
Парсек (паралакс жана секунда деген сөздөрдөн кыскартылган) – астрономияда аралыкты ченөөчү бирдик. Белгилениши: орусча пк, эл аралык pc, 1 пк=206265 абсолюттук бийиктик= 30,88568 трлн км (петаметр) = 3,2616 жарык жылы. Парсек менен туюнтулган аралык – жылдык параллакска тескери чоңдук. 10 пс аралык 0,1" параллакска, ал эми 1 пс аралык 1” параллакска туура келет.
Кеймада-Гранди
Кеймада-Гранди — Бул арал Бразилиядан 35 чакырым алыстыкта жайгашып, бейиштеги жердей көрүнөт. Бирок аталган аралга барган турист өмүрү менен коштошуп калышы ыктымал, анткени бул жер уулуу жыландарга жык толгон. Аянты 0,43 гана чарчы чакырым болсо, 4 миңдей жылан жашайт. Алардын ичинен эң кооптуусу - арал ботропсу. Анын уусу башка чаар жыландар тукумундагылардан 5 эсе күчтүү. Ал чагары менен ткандар жансыз боло түшөт, андыктан Бразилия бийлиги Кеймада-Гранди аралына барууга тыюу салган. Эл арасында Жылан аралы деген атка конгон.
Бракенхайм
Бракенхайм (Brackenheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Штутгарт административдик округуна карайт. Хайльбронн районуна кирет.
Калкы - 15128 киши(2013-ж.). . Аянты - 45,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 25 013. Мэр — Рольф Кизер.
Шаар административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Партер
Партер (французча parterre) – 1) көрүү залынын орундуктар коюлган, адатта сахнадан төмөн жайгашкан тегиз жери; 2) бактын же парктын газондору, гүлзарлары, көлмөлөр, бадал өстүрүлгөн аянтчалары бар, көбүнчө скульптура, фонтандар менен кооздолгон ачык жери (парктарда так формадагы участкалар, пейзаж паркында көк шиберлүү жерлер).
Фоксфилд (Колорадо)
Калкы - 746 киши. Болжолдуу аянты - 3.3 км². FIPS коду — 08-28105.
Кыныка (Бижбуляк району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Хазэлтон (Айдахо)
Хазэлтон (Айдахо) (Hazelton) — Айдахо штатынын Джером округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.8 км². FIPS коду — 16-36730.
Калкы
2010-жылы калкы 687 киши болгон.
Стаплхёрст (Небраска)
Стаплхёрст (Небраска) (Staplehurst) — Небраска штатынын Seward округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 270 киши. Болжолдуу аянты - 0.4 км². FIPS коду — 31-46835.
Мусабаев Сатаркул Аскарович
Мусабаев Сатаркул Аскарович (25.3.1970-ж.т., Айгыр-Жал айылы) - коомдук ишмер, экономист.
Кыргыз айыл чарба институтун (1996), Кыргыз мамлекеттик университетин (2012) бүткөн. Советтик Армиянын катарында аскердик кызмат өтөгөн (1988-90).
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Резен
Резен (Reesen) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Йерихов районуна кирет.
Жүзөнова Бурул Сагындыковна
Жүзөнова Бурул Сагындыковна (1952-жылы туулган, ЫсыкКөл облусу, Түп району ТалдыСуу айылы) медицина илимдеринин доктору (1992), профессор (1995). КММИни бүтүргөн (1976). КММАда ассистент, улук илимий кызматкер, декан, кафедра башчысы болуп иштеген. 2002-жылдан КММИде кайра даярдоо жана билимин өркүндөтүү кафедрасынын башчысы. Ревматология боюнча адис. 70ден ашык илимий эмгеги, анын ичинен 2 монография, 20 усулдук көрсөтмөсү бар.Эмгектери: Системные васкулиты в ревматологической практике. Б., 1996; Суставной синдром. Б., 1999; Диагностика и лечения диффузных болезней соединительной ткани. Б., 2000; Дегенеративные болезни суставов. Б., 2002.
Резен
Калкы - 556 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 13,30 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 86 180. Муниципалитеттин башчысы — Гизела Коттлер.
Насыя вексель
Насыя вексель – вексель берилип жаткан маалда карыз болбогон жана аны төлөөгө эчкандай негизи жок, бирок аны акцептке көрсөтүүчү убакыт же вексель боюнча төлөө мөөнөтү келген учурда алдынала макулдашылгандай күчкө ээ боло турган бетине кол коюлган которум вексели. Эгер ал макулдашуу жокко чыгарылса, өзгөртүлсө, бузулса же жараксыз деп табылса, акцепт үчүн жана вексель төлөмү күчүн жоготуп, Н. в. камсыз болбогон бойдон кала берет.
Шауэнбург
Шауэнбург (Schauenburg (Gemeinde)) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Кассель районуна кирет.
Калкы - 10256 киши(2013-ж.). . Аянты - 30,85 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 33 023. Муниципалитеттин башчысы — Урзула Гиммлер.
Ниязбеков, Улан
Улан Омоканович Ниязбеков (1975 жыл 28 август - Кыргыз мамлекеттик жана аскер ишмери. 2020-жылдын 14-октябрынан тартып Кыргыз Республикасынын Ички иштер министри.
Өмүр баяны
Улан Ниязбеков 1975-жылы 28-августта Талас облусунун Киров районуна (азыркы Кара-Буура районуна ) караштуу Аманбаев айылында туулган.
Азыркы заман
2003-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин юридикалык факультетин аяктаган. СССРдин 50 жылдыгы (азыркы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университети ). Кесиби боюнча юрист.
Грэнби (Массачусетс)
Грэнби (Массачусетс) (Granby) — Массачусетс штатынын Гемпшир округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6 132 киши. Болжолдуу аянты - 72.7 км². FIPS коду — 25-26535.
Кауерн
Кауерн (Kauern) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Грайц районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Гранбэрри Айслэс (Мэн)
Гранбэрри Айслэс (Мэн) (Cranberry Isles) — Мэн штатынын Хэнкок округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 128 киши. Болжолдуу аянты - 109.8 км². FIPS коду — 23-14905.
Муратов Абдраим
Муратов Абдраим (1948-ж. т., Сумсар айылы)-райондун ардактуу атуулу. Кыргыз мамлекеттик университетинин химия факультетин бүткөн.
1972-74-жылдары Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн. 1972-жылдан Кыргыз Республикасынын Илимдер академиясынын химия институтунда лаборант, 1975-76-жылдары “1-Май” орто мектебинде мугалим, 1976-80-жылдары Ала-Бука районунун “Октябрь” совхозунда комсомол уюмунун катчысы, Ала-Бука райондук кино дирекциясында директор, “Октябрь” совхозунда бөлүм башчы, 1980-2010-жылдары Чаткал районунун “Сумсар” орто мектебинде мугалим, Сумсар шаарчалык кеңешинде жооптуу катчы, айыл чарбасы боюнча адис болуп иштеген.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Пешканын курмандыгы
"Пешканын курмандыгы" (Pawn Sacrifice, Жертвуя пешкой) — Американын 2014-жылдагы биографиялык драмасы. Бобби Фишердин башынан өткөн чыныгы окуяга негизделип тартылган. Кансыз согуш маалында советтик шахмат алдыңкыларына каршы оюндарга катышкан Фишер Исландиянын Рейкявик шаарында 1972-жылы өткөн Дүйнөлүк шахмат чемпионатында Борис Спасский менен жолугушуп таймашат. Тасманын режиссеру Эдвар Цвик, сценарийин жазган Стивен Найт. Тасмага тартылгандар Тоби Магуайр (Бобби Фишер), Лев Шрайбер (Борис Спасский), Лили Рэйб (Жоан Фишер) жана Питер Сарсгаард (Уилям Ломбарди). Тасма АКШда 2015-жылдын 16-сентябрынан тарта көрүүчүлөргө сунушталган.
Сергей Эйзенштейн
Эйзенштейн Сергей Михайлович (10 (22). 1. 1898, Рига - 11. 2. 1948, Москва ш.) - орус совет режиссёру, кино искусствосунун теоретиги, педагог. РСФСРдин искусствого эмгеги сиңирген ишмери (1935), проф. (1937), искусство таануу илимдин доктору (1939). Петроград жарандык инженер институтунда, 1921-22-ж. Мамлекеттик жогорку режиссёр өнөрканасында (В. Мейерхольддун жетекчилиги менен) окуган. 1920-ж. Пролеткульттун 1-Жумушчу театрында (Москва) жасалга бөлүмүн жетектеген. Эйзенштейн - ири режиссёр, советтик кино искусствосунун негиздөөчүлөрүнөн жана теоретиктеринен. Алгачкы фильми - «Стачка» (1925). 1926-ж. «Броненосец «Потёмкин» кино эпопеясын тарткан. Бул фильмде ал элдин революциячыл маанайын поэтикалык пафосто чагылдырган. Кийин «Октябрь» (1927, Г. В. Александров менен бирге), «Эски жана жаны» фильмдерин койгон. 2 дин үндүү кинолорунун көрүнүктүүлөрү - «Александр Невский» (1938), «Иван Грозный» (1-серия, 1945; 2-серия, 1958). СССР мамлекеттик сыйл. лауреаты (1941, 1946). Ленин, «Ардак Белгиси» ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Хоббит: Беш аскер күчүнүн салгылашы
"Хоббит: Беш аскер күчүнүн салгылашы" (Hobbit: The Battle of the Five Armies, Хоббит: Битва пяти воинств) — 2014-жылы тартылган эпикалык фантастикалык окуя тасмасы. Режиссеру Питер Жексон. Тасманын сценарийин жазгандар Петер Жэксон, Фрэн Уэлш, Филиппа Бойенс жана Гуллермо Дел Торо. Бул Жон Роналд Руэл Толкиндин 1937-жылы жарык көргөн "Хоббит" романына негизделип тартылган үчилтиктин акыркы сериясы. "Күтүлбөгөн сапар" (2012) жана "Смаугдун ээн талаасы" (2013) тасмаларынан кийин тартылган "Беш аскер күчүнүн салгылашы" баары биригип Жэксондун "Шакектер ээси" үчилтик тасмасынын башаты (приквели) болуп эсептелет. Кинотасма New Line Cinema, Metro-Goldwyn-Mayer жана WingNut Films компаниялары тарабынан тартылып, Warner Bros. Pictures компаниясы тарабынан жайылтылган. "Беш аскер күчүнүн салгылашы" 2014-жылдын 11-декабрында Жаңы Зеландияда, 12-декабрында Улуу Британияда жана 17-декабрда АКШда кинотеатрларда көрсөтүлө баштаган. Тасмада Мартин Фриман, Айан Маккеллен, Ричард Армитиж, Эвангелина Лилли, Бенедикт Камбербэтч, Ли Пейс, Лук Эванс, Кен Стотт жана Жэймс Несбитт образдарды жаратышкан. Ошондой эле Кейт Бланшетт, Иэн Холм, Кристофер Ли, Хюго Уивиң жана Орландо Блум ролдорду аткарышкан. Тасма бир беткей ой-пикирге ээ болгон эмес жана дүйнө жүзү боюнча 956 млн доллардан ашуун каражат топтой алган. Бул 2014-жылдын эң көп киреше алып келген 2-тасмасы болуп калган, ал эми жалпы жонунан эң көп киреше алып келген кинотасмалардын ичинен 38-орунга чыккан. 87-Оскар сыйлыгынын "Эң мыкты үн монтажы" номинациясына көрсөтүлгөн.
Габронемоздор
Габронемоздор (Habronemoses) — ача туяктуу жаныбарларда нематоддордун кесепетинеп болуучу гельмин­тоз ылаңы.
Жетик мителер карын Габронемоздорун, личинкалары тери жанa өпкө Габронемоздорун пайда кылат. Габронемоздор бардык жерде кездешет, көбүнчө түш. зоналарда жылкы 50—60%ке чейин жабыркайт. Габронемоздор карын бездеринин жанa ичеги-карындын иштешин бузат; терини айыкпас «жайкы жарага» чалдыктырат; габронем личинкалары өпкөдө ирийдүү исиркек жаратты пайда кылат. Дарттуу жылкы бара-бара арыктап, гастроэнтерите чалдыгат. Дары ка­тары төрт хлордуу углерод жанa йод эритмеси колдонулат. Теринин жаратын 2—3%түү трипанбляу эритмеси менен тазалап жууйт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Карачай
Карачай (Къарачай Къарачай/Qaracay) болгону тарыхый аймак түзүү жана жашаган карачай Улуу түндүк жагындагы тоолуу барууда азыр бир бөлүгү болуп саналат, Карачай-Черкес Республиканы. Ал эми негизинен карачайлыктар жашайт
География
Карачайдын түпкү аянты Кубан дарыясынын жогорку агымынын өрөөнү, анын ичинде Учкулан, Уллу-Кам, Даут (Дуут) жана башка майда куймалары жана Теберда дарыясы сууга кошулганга чейин. Кубан. 1860-жылдардан кийин карачайлар да батышта - Теберда, Аксаут, Маруха, Большой Зеленчук дарыяларынын өрөөндөрүн, кийинчерээк чыгышында да Балкария менен чектешкен тоо дарыяларынын өрөөндөрүн (Хасаут, Кичмалка, Подкумок, Эшкакон) отурукташкан. . Азыркы кеңейтилген мааниде Карачай 20-кылымда карачайлар жашаган Карачай-Черкес Республикасынын тегиз түндүк-чыгыш бөлүгүн ( Прикубанский жана Усть-Джегутинский райондору) кошкондо, бүтүндөй карачайлар отурукташкан аймагын камтыйт.
Тарыхы
Кавказ джангыда, 1828- чи джыл Хасаукин джангыдан сора Къарачай Патчахлык Россияны протекторатына тюшгенди. Административдик жактан Кубан облусунун Баталпашинский бөлүмү болгон.
1918-жылдын 1-апрелинен тартып Кубан Советтик Республикасынын, 1918-жылдын 28-майынан тартып Кубан-Кара Деңиз Советтик Республикасынын курамына, 1918-жылдын 5-июлунан 1918-жылдын декабрына чейин Түндүк Кавказ Советтик Республикасынын курамына кирген, январдан тартып 20, 1921 -жылдын бөлүгү Маунтин Мухтар ССРинин, 12-с, 1922 - бөлүгү карачай-черкес жумуриятынын аймагында (KCAO) Түштүк-Чыгыш бөлүгү катары (1924-жылдан тартып - Түндүк кавказ) аймагында.
1926-жылдын 26-апрелинде КЧАОнун Бүткүл россиялык Борбордук Аткаруу Комитетинин декрети менен Карачай Өзэркин облусу (Ставрополь крайынын курамында) бөлүнүп, борбору менен жаңы Микоян-Шахар (ал кездеги Клухори) шаарында түзүлгөн., азыр Карачаевск ).
СССР Жогорку Советинин Президиумунун жарлыгы менен 1943-жылдын 12-октябрында Карачай Өзэркин облусу жоюлуп, карачайлар немец баскынчыларынын шериктери деп жарыяланып, 1943-жылдын 2-ноябрында Орто Азияга сүргүнгө айдалган жана Казакстан. Карачайдын түштүк бөлүгү Грузияга ( Клухор облусу катары) өтүп, анын көбү Ставрополь крайына кошулган.
1957- чи джыл январны 9-да карачайлардыреабилитациясына байламлы, Къарачай да Ставрополь крайны составында къайта къуралгъан Къарачай-Черкес автоном областны составына кирген.
Учурунда эгемендиктин парады жана СССР кулагандан 30-ноябрда, 1990-жыл, КЧӨО Ставропол аймагындагы татарлары жана Карачай-Черкес ССРинин болду (KChSSR) бир бөлүгү катары КЧ ССРЖогорку токтому менен бекитилген, РСФСР Совсти 1991-жылдын 3-июлунда.
1989-1990-жылдары Карачай улуттук кыймылдары РСФСРдин жетекчилигине Карачайга өзүнчө автономия берүү өтүнүчү менен кайрылышкан.
1990-жылы 18-ноябрда бардык деңгээлдеги Карачай депутаттарынын съездинде Карачаев Советтик Социалисттик Республикасы (1991-жылдын 17-октябрынан – Карачаев Республикасы) РСФСРдин курамында деп жарыяланган, ал таанылбай калган. РСФСРдин жетекчилиги тарабынан.
Муратбеков Шатман
Муратбеков Шатман (1906, Кундуздөбө - 1999, Сумсар айылы) - колхоздоштуруунун алгачкы уюштуруучуларынан.
Натуралдаштыруу
Натуралдаштыруу (фр. naturaliser  ) – чет элдикти жарандыкка анын арызы боюнча жекелей кабыл алуу. Адатта, Н. чет элдиктин ошол мамлекеттин аймагында аздыр–көптүр узакка жашоосунан кийин гана болуусу мүмкүн. Кээде Н. үчүн мамлекеттин ырасмий тилин билүү шарты (м.: Латвияда, Эстонияда), жашап кетүүгө каражатынын жетиштүүлүгү, абыроюнун кынтыксыз болуусу ж. б. талап кылынат. Бир катар мамлекеттерде (жалпыдан сырткары) ал мамлекет менен этностук же лингвистикалык байланышы бар адамдар үчүн (м.: Бразилияда баардык португал тилдүү чет элдиктер үчүн Н-нун жеңилдетилген тартиби бар) жеңилдетилген тартиби киргизилет. Аз эмес учурларда туулган жарандардыкына караганда (м.: АКШда жана Эстонияда ошондо туулган жаран гана президент боло алат) натуралдаштырылган жарандардын укуктарынын чөйрөсү бир кыйла тар болот.