cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Далилдөө
Далилдөө – кылмыш ишин акыйкат чечүү үчүн, жагдайлар тууралуу иш жүзүндөгү далилдерди жыйноо, текшерүү жана баа берүү боюнча сот өндүрүшүнүн башка субъектилеринин катышуусу менен жүргүзүлө турган, алгачтергөө, алдынала тергөө, прокуратура, сот органдарынын ишмердүүлүгү. КР жазык-процесстик мыйзамдарына ылайык, кылмыш ишин сотто алгачтергөө, алдынала тергөө жана териштирүүгө төмөнкүлөр жатат: а) кылмыш окуясы (убактысы, жери, ыкмасы ж. б. кылмыш жасоо жагдайы жана анын зыянга кириптер кылган кесепети); б) күнөө таризи, кылмыш түрткүсү; зыян келтирүү күнөөсүздүгү; в) күнөөлөнүүчүнүн, соттолуучунун жоопкерчилик мүнөзү жана кылмыш деңгээлине таасир берүүчү жагдайлар; г) күнөөлөнүүчүнүн, соттолуучунун кертбашын мүнөздөөчү жагдайлар; д) кылмыш жасоо мүнөзү жана андан тарткан зыян өлчөмү; е) кылмыш жосунун жокко чыгаруучу жагдайлар; ж) кылмыш-жаза жоопкерчилигинен кутултууга алып келген жагдайлар.
Бажа
Бажа
“Бажа бажаны көргөндө башы кычышат” (Макал) Эже-сиңдилердин күйөөлөрү. Уялаш кыз бир туугандар, ага-ининин, аталаш же энелеш, ошондой эле уруунун, уруктун кыздарынын күйөөлөрү бири-бирине улуу-кичүүсүнө карабай бажа болот.
Экзоэтнонимдер
Экзоэтнонимдер - урууга, урукка, этнографиялык топко, элге сырттан, башка уруулар, элдер тарабынан берилген энчилүү аттар. Мисалы, кытай, кыдат, кара калпак, лангобард («бою узун киши»), тунгус («ыраактагылар»), черногориялыктар («кара тоолуктар»), кара ногойлор, бриттер («денесин боёгондор»), эфиоптор («күнгө күйгөндөр»), украиндер же «окраина» («четте жашагандар») ж.б.
Ранчос дэ Таос (Нү-Мексико)
Ранчос дэ Таос (Нү-Мексико) (Ranchos de Taos) — Нү-Мексико штатынын Taos округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2390 киши. Болжолдуу аянты - 8.8 км². FIPS коду — 35-61710.
Ош кум кени,
Ош кум кени, Танги куш кени Ош облусунун Кара-Суу районунда, Ош шаарынан 12  км түштүктө, деңиз деңгээлинен 1200 м бийиктикте. 1962–63-ж. Түштүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кен аймагы бор мезгилинде пайда болгон тоотектерден түзүлгөн. Калыңдыгы 5,8 мден 10 мге чейин, жазылыгы 40 мден 300 мге чейин, узундугу 800 мден 2 кмге чейин болгон үч кум участогу белгилүү. Кум майда бүртүктүү, жуугандан кийин бетонго кошууга жана курулуш ылайын жасоого жарамдуу. Запасы С1 категориясы боюнча – 909 миң м3, С2– 891 миң м3.
Балбал (айыл)
Балбал ― Кыргызстандын Талас облусунун Талас районундагы айыл. Калба айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 924 киши (2009-жылы).
Желимдер
Желимдер, адгезивдер — түрдүү материалды жабыштырып бириктире турган табигый же синтет. заттар. Ж. курамына анын сапатын жакшыртуучу заттар, толуктагычтар мис., эластификатор, пластификатор кошулат. Ж. чаптоо касиети адгезия процессине негизделген. Буюмдар желимдөөнүн алдында атайын иштетилет. Чаптоо убагында муздатуунун, желим эритмесинен эриткичтин буулануусунун жана желим компоненттеринен хим. жактан өзгөрүүсүнүн натыйжасында жабышуу пайда болот. Ж. орг. эмес, орг. же элемент орг. болуп бөлүнөт. Орг. эмес Ж-ге суюк айнек жана желим-фриттер (металл жана керамика чаптоочу) кирет. Орг. Ж. табигый жана синтет. полимерден алынат. Сиңтет. Ж. табигый Ж. караганда материадды бекем чаптайт жана түрдүү таасирлерге туруктуу болгондуктан, металл, айнек, карапа, пластмасса, жыгач, целлюлоэа жана башка материалды чаптоодо кеңири колдонулат. Элемент орг. Ж. кремний, бор жана металл орг. полимерден алынат. Көбүнчө кремний орг. Ж. кеңири колдонулат. Ж. суюктук (эритме, эмульсия, суспензия), кабыкча, күкүм жана таякча түрүндө даярдалат. Катуу Ж. пайдалануу алдында эритилет же ысытылат. Ж. алуу технологиясы кыйын эмес жана колдонууга эмгекти көп талап кылбайт.
Андыген, өзөн
Андыген суусу – Баткен ооданындагы суу, Исфара суусунун сол куймасы.
Узундугу 41 км, алабынын аянты 193 км2. Түркстан кырка тоосунун түндүк капталындагы Андыген ашуусунан башталат. 64 майда куймасы бар, эң ириси – Жилкан. Май айында кире баштап, октябрда тартылат.
Жылдык орточо чыгымы 1,08 м3/сек. Жээгинде Говсувар кыштагы жайгашкан.
Далилдөө каражаттары
Далилдөө каражаттары – процесстик мыйзамдарда каралган, сотту кызыктырган фактыларды ырастоочу же четке кагуучу айкын маалыматтарды алуунун ык-жолдору. Алар төмөндөгүлөр: тараптардын жана үчүнчү жактардын түшүндүрмөлөрү, күбөлөрдүн, жабырлануучулардын көрсөтүүлөрү, жазуу жүзүндөгү жана буюмзат далилдери, эксперттердин корутундулары. Д. к-нын тизмеси КР процесстик мыйзамарында жабык (толук) түрүндө тастыкталган.
Алимжанов Ануар Турлыбек улы
Алимжанов Ануар Турлыбек улы - (12. 5. 1930, Алматы облусу, Сарканд району, Карлыгаш айылы - 9. 11. 1993, Алматы) - казак жазуучусу. Казак мамлекеттик университетин бүтүргөн (1954). Орус тилинде жазган. «Алма-Атинская правда», «Литературная газета» (Россия), «Ленинская смена», «Правда» (Россия) гезиттеринде иштеген. «Казакфильм» студиясынын, «Казак адабияты» гезитинин башкы редактору, Казакстан ЖСнун 1-секретары, Казакстан тарых жана маданият эстеликтерин коргоо боюнча борбордук кеңештин төрагасы болгон. Алгачкы аңгеме, очерк, публицистикалык макалалары 1952-ж. жарык көргөн. Алимжанов - «Ак дос, сары дос, кара дос» (1958), «Достор жолугушканда» (1958), «Суу менен, кургак менен элүү миң миль» (1962), «Күнгө бет алган кербен» (1962), «Көгүлтүр тоолор» (1964, 1967), «Жалындаган найза» (1965) ж. б. учурдагы проблемалар жөнүндөгү китептердин автору. Ага «Күнгө бет алган кербен», «Көгүлтүр тоолор» аттуу китептери үчүн Казак ССР мамлекеттик сыйлыгы (1965, 1967), «Отрар сувенири» повести, Индия жөнүндөгү чыгармалары үчүн Джавахарлал Неру атындагы сыйлыгы (1969) берилген. Ал өмүрүнүн акыркы жылдары «Махамбеттин жебеси» (1969), «Чабарман» (1974), «Мугалимдин кайтып келүүсү» (1979), «Эл жолу» (1984) аттуу тарыхый романдарын жазган. Алимжановдун чыгармалары Азия, Африка, Европа элдеринин тилдерине которулган.
Нур Отан
"Нур Отан" элдик-демократиалык партиясы (казакча: Нұр Отан - ата-журттун нуру) - Казакстандагы эң ири президенттик партиясы.
Жал (дөңсөө)
Жал (дөңсөө) – рельефтин түрдүү жол менен (эол, аллювий, аккумуляция, мөңгүнүн аракети, суу эрозиясы, дефляция, денудация, гравитация процесстеринен) пайда болгон кууш, кыр болуп узатасынан созулуп жаткан формасы, жапыз дөңсөө. Узундугу жүздөгөн мден ондогон (жүздөгөн) кмге чейин, салыштырмалуу бийиктиги 100–160 мге чейин жетип, адатта аралча түрүндө жайгашат. Жалдар көбүнчө тасма сымал созулуп, токой менен капталган. Батыш Сибирдин токойлуу талаа жана талаа зоналарында кеңири таралган. Рельефтин мындай формалары казак тилинде – «жал», азербайжан, түркмөнчө – «йал», тува тилинде – «чел», халка-моңголчо – «дал», эвенкче – «далил», орусча – «гривы» деп аталат. «Жал» термини көптөгөн оронимдердин (Ак-Жал, Кызыл-Жал, Кара-Жал жана башка), ойконимдердин (Кадамжай, Сокулук райондорундагы кыштактардын) аталыштарында учурайт.
Нур Отан
1999-жылы Н.А. Назарбаевдин ынтылоосу менен "Отан" атту партия катары уюштурулган.
Жал (дөңсөө)
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Нур Отан
Партия жетекчиси - Казакстан Республикасынын Президенти Нурсултан Назарбаев.
2009-жылдын Кулжа айынын 22 учурдакы парламент жалгыз гана ушул партия менен өкүлдөнгөн.
Аталышы
"Нур Отан", казак тилинен "ата-журттун нуру" деп которулат, бирок басмада (пресса) кээде "Жаңы Отан" деп аталанат. Партиянын жаш канаты "Жаш Отан" деп аталат.
2006-жылдын Бештин айынын 22 "Отан" партиянын 10-кезексиз чакырышында "Отан" РСПны "Нур Отан" элдик-демократиялык партия деген атка өзгөртүүгө чечим алынган. Ошол эле арада "Отан" РСПнин уставына өзгөртүү жана толуктоо проекти кабыл алынган.
Тарыхы
1999-жылдын Жалган куран айынын 1 "Отан" Республикалык саясий партиясынын биринчи чакырылышы ачылган. Ал жакта баардык дубандардан, шаардардан жана аймактардан божомолчо 400 өкүл катышкан. Алардын катарында 17 улуттун, ишкерлерден 104, бюджеттик сферадагы кызматткерледен 67, өкмөттүк кызматткерлерден 122 өкүл болушкан. Өкүлдөрдөрдүн баары макул болуп Казакстан Республикасынын Президенти Нурсултан Назарбаевди "Отан" РСПнин жетекчиси катары шайлашкан.
Биринчи чакырылштан тарта "Отан" партиясы саясий процесстеги саясий партиялардын жана бирикмелердин ролун жогорлатуу багытын жарыялап жатат. Бул багыттагы эң маанилүү жетишкендиги бул өлкөдөгү өткөрүлүп жаткан реформаларды колдогон бир канча партияларга тең укукта биригүүсүн сунуштоо.
"Отан" партиясы - ири саясий күч, жарыялангандай ал сойциал-демократиялык багытталган жана куруучу партия.
Алдаяр, урук
Алдаяр уругу - баргы, бугу, кара багыш, солто, черик урууларынын курамдарындагы уруктар. Титул-антропоэтнонимдер.
Алдаяр - ар., фарс. хандарга, башкаруучу төбөлдөргө карата айтылуучу даражалуу титул. Бул титул башка түрк элдеринде да абдан кенен таралгандыгы маалым.
Крестовка №1
Крестовка №1 — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Орташа Терсь дарыясынын сол жээгинен 70 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Новокузнецк шаарынан Кемерово шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Эмотивизм
Эмотивизм (анг. emotive – эмоцияга алып келген) – логикалык позитивимдин этикалык теориясы. Мында логикалык позитивимдин методологиясы ырааттуулук менен колдонулган. Бул теорияга ылайык, моралдык ой жүгүртүү жана терминдер чын да, жалган да эмес, таанып билүүчүлүк мазмунга да ээ боло албайт, анткени алар верификацияга (тажрыйбалык текшерүүгө) дуушар кылынбайт. Бул теория боюнча, ар бир адам моралда каалагандай көз карашты жактаганга, карманууга укугу бар, карама-каршы ишенимдер бири-бирин жокко чыгара албайт. Эмотивизм – моралдын скептикалык жана нигилисттик теориясы. Индивиддин нравалык позицияны тандап алуудагы абсолюттук эркиндигин далилдөөгө аракеттенүү менен эмотивизм иш жүзүндө анын жүрүм-турумундагы, адеп-ахлак ишениминдеги туруксуздукту, баш-аламандыкты актоого жол берет.
Колдонулган адабияттар
Metaethik
Жуд Лоу
Дэвид Жуд Хейворт Лоу (англ. David Jude Heyworth Law; 1972-жылдын 29-декабры) - англиялык актер. Ал эки жолу "Оскар" сыйлыгына, эки жолу АКШ киноактер Гильдиясынын сыйлыгына, үч жолу "Алтын глобус" сыйлыгына көрсөтүлгөн. Эки жолу BAFTA (Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын) сыйлыгына талапкер болуп, анын бирөөсүн уткан. 2007-жылы актер Франциянын улуттук "Цезарь" киносыйлыгын уткан жана Франция өкмөтү тарабынан берилген Искусство жана көркөм сөз өнөрү(адабият) орденинин кавалери болгон.
Жуд Лоу эл аралык деңгээлге чыгарган ролу "Таланттуу Рипли мырза" (англ.The Talented Mr. Ripley,1999) аттуу режиссер Энтони Миңгелланын психологиялык триллерине таандык жана ушул ролу үчүн "Экинчи пландагы эң мыкты актер" номинациясында Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын сыйлыгын алган. Ошондой эле "Алтын глобус" жана "Оскар" сыйлыгынын "Экинчи пландагы эң мыкта актер" номинациясына көрсөтүлгөн. 2004-жылы актер "Оскар" сыйлыгынын, "Алтын глобус" сыйлыгынын, Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын номинацияларына "Тоо суук" (англ. Cold Mountain,2003) фильминдеги ролу үчүн талапкер болгон. Жуд Лоунун башка көрүнүктүү ролдору "Гаттака" (англ.Gattaca,1997), "Дарбазадагы ууру" (англ.Enemy at the Gates,2001), "Жасалма акыл" (англ. A.I. Artificial Intelligence, 2001), "Каргыш тийген жол" (англ.Road to Perdition, 2002), "Алфи" (англ.Alfie,2004), "Жакындык" (англ.Closer, 2004), "Эс алуу" (англ.The Holiday,2006), "Жугузуу" (англ.Contagion,2011), "Гүгө" (англ.Hugo, 2011), "Анна Каренина" (англ.Anna Karenina, 2012), "Терс таасир" (англ.Side Effects,2013), ""Гранд Будапешт" мейманканасы" (англ.The Grand Budapest Hotel,2014) тасмаларына таандык. Ал режиссер Гай Ричи тарткан "Шерлок Холмс" (англ. Sherlock Holmes,2009) жана "Шерлок Холмс: Көлөкөлөр оюну" (англ. Sherlock Holmes:A Game of Shadows,2011) тасмаларында Доктор Ватсондун образын ачып берген.
Жөнкөй байланыш
Жөнкөй байланыш (бир байланыш) – эки ялро ортосунда бир жуп электрондун жалпыланышынан пайда болгон байланыш (s-байланыш).
Баланы бешикке бөлөө каадасы
Баланы бешикке салуу ырымы кыргыздарда кадимки чоң той менен коштолот. Ымыркайдын киндиги түшүп, төрөлгөнүнө жети күн болгондон баштап бешикке салынат. Бешик наристени бакканга, таза кармаганга, уктатканга бир топ ыңгайлуу. Салт боюнча бешикти төрөлгөн наристенин таенеси алып келет. Ал эми наристенин бешикке салынган күнүн бешик тою дешет.
Илгертен эле бешик тою берилүүчү күнү нан бышырылып, мал союлуп, айыл-апа, куда-сөөк, тууган-уруктар, тааныштар чыкырылган. Жентек делип сары май омурулуп, досторконго жер-жемиштер, боорсоктор, таттуулар төгүлгөн. Кур кол келбей белек- бечкектерин ала келишкен коноктор наристени алкашып, бешигине боорсок, таттуу, мөмө-чөмөлөрдү чачышкан. Ошол салт бүгүнкү күнгө чейин сакталып келет. Баланы бешикке көптү көрүп, көп жашаган, көп төрөгөн, дөөлөттүү байбичеге салдырышат. Эгер ымыркай кыз болсо – бешикке кайчы, сөйкө, шуру, эркек болсо – чүкө, камчы салынат. Оң-сол чүкөлөрдү бешикке салып, аны баш жагынан көтөрүп «бар бол», «оң бол» деп эңкейткенде чүкөлөр күлтүккө түшүп кетет. Баланы бөлөөрдүн алдында алгач бешикке ар кандай оорулар, жин-шайтандар жашынып калбасын деп арча менен бешиктин ичи-сыртын аласташат. Анан: «Шайтандар кач, кач, кач, ээси келди!»-деп алып барып жаткырышып, «Бешик апа, бек карма! Умай эне, уйку бер!» деп таңат. Бөлөп жаткан учурда ыйлаак болбосун деп оозуна боорсок тиштеп алат. Жуурканы, куржуну, кабы, баштыгы болуп жети нерсени бешикке жаап, төрөгөн энесине карматат. Ал көтөрүп алып төрдөн эшикке, эшиктен төрдү көздөй жүгүнөт. Байбичелер алкап, баталарын беришет. Анан байбичелердин эң улуусу бешикти минип алып, камчылана теминет. «Ой, кайда жөнөдүң? Кайда барасың?»-деп сураганда: «Мекеге баратам»,-деп жооп берет.
Мына ушул бешикке салуу ырымы делет.
Аманат же аманат кармоо салты
Аманат же аманат кармоо салты бул байыртадан белгилүү жана кенен тараган салт. Эки уруунун, эки мамлекеттин ортосундагы түзүлгөн келишимдердин аткарылышын көзөмөлдөө максатында аманат кармоо салты таралган. Аманат катары тектүү кишини же анын туугандарын, айрым учурда бир уруу элди, белгилүү өлчөмдөгү мал-мүлк берилген. Аманатка таасирлүү адамды, тектүү адамдардын тукумунан, туушкандарынан дайындашкан.
Аманаттагылар жасалгалуу ак үйдө жашашчу. Ошондуктан, аны «ак үй» же «ак үйлүү» деп да аташкан. Аманат салты энесайлык кыргыздарда 18-к. баш чендерине чейин сакталган.
Алимов Олег Дмитриевич
Алимов Олег Дмитриевич - (1923, Новосибирск шаары - 2003, Кемерово шаары) - техника илимдеринин доктору (1959), профессор (1961), Кыргыз ССР ИАнын корреспондент мүчөсү (1965), академик (1974), тоокен машиналарын түзүү жана өркүндөтүү боюнча адис, СССР жана Кыргыз ССРинин илим жана техника боюнча мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты. Томск политехникалык институтун бүтүргөн (1949), ошол эле институтта окутуучу, кафедра башчысы (1953), Кыргыз ССР ИАнын тоотектердин физикасы жана механикасы институтунда лаборатория башчысы (1965), директору (1966), Автоматика институтунун бөлүм башчысы (1970), Кыргыз ССР ИАнын башкы окумуштуу секретары (1974), вице-президенти (1978). Кыргызстанда инженердик илимдер академиясынын уюштуруучусу жана анын 1-Президенти. 950дөй илимий эмгеги бар. Жаңы машиналарды түзүү боюнча ойлоп чыгарган 160 эмгегине автордук күбөлүк берилген. Ленин, Элдер достугу ордендери менен сыйланган. Эмгектери: Удар. Распространение волн деформацией в ударных системах. М., Наука, 1985; Гидравлические виброударные машины. М., Наука, 1990.
БОИК
БОИК (аңглисче: BRIC, Brazil, Russia, India, China; орусча: БРИК, Бразилия, Россия, Индия, Китай) - Бразилия, Орусия, Индия жана Кытай үнөмдөрүнүн кызматташуу үчүн курулган. БОИК (BRIC) бул өлкөлөрдүн аңглисче аттарынын баш тамгаларындан түзүлөт. Кээбирлер бул өлкөлөргө Мексиканы да кошуп БОИМК (BRIMC) деп аташат. БОИК өлкөлөрү бат өнүккөндөрдөн бирөөлөрү жана 2050-жылында дүйнөдөгү өнүккөн мамлекеттерге айланышат. Айрым илимпоздордун айтымында ушул тайпага Түштүк Африка, Түштүк Корея жана Түркия кошсо болот.
Тюрюшля (Стерлитамак району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Попуя (дарыя)
Попуя — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Черная дарыясынын сол жээгинен 91 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 43 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Максхютте-Хайдхоф
Максхютте-Хайдхоф ― Германиянын Бавария Жериндеги шаар. Швандорф районуна карайт. Жогорку Пфальц административдик округуна тиешелүү. Калкы – 10 554 (2010-ж.). Аянты – 34.71 км2.
Ингмар Бергман
Эрнст Ингмар Бергман; Ernst Ingmar Bergman (14. 7. 1918 - 30. 6. 2007) - швед режиссеру, сценариулук 1959-жылдан Стокгольмдогу драма театрына башкы режиссер, директор. Кино ишмердиги 1943-жылдан башталат.
Белгилүү фильмдери: "Жайкы түндүн ажары" (1955), "Бүлдүркөн талаасы" (1957), "Бет" (1958), "Булак" (1959). Ал фильмдеринин сценарийин көбүнчө өзү жазган. Фильмдеринде бурж. турмушту сынга алат. Бергмандын көптөгөн фильмдери эл аралык кино-фестивалдарда сыйлыктар алган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Сынгрян (Илишев району, Башкыртстан)
Сынгрян — Башкыртстандын Илишев районундагы айыл, Кадыр айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 390 киши. Почта индекси — 452267, ОКАТО коду — 80230844003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ош кум-шагыл кени
Ош кум-шагыл кени Ош облусунун Кара-Суу районунда, Ош шаарынан 4  км түндүк-батыш тарапта, Акбуура суусунун боюнда. 1955-ж. геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлүп, запасы эсептелген. Кен аймагын антропогендин борпоң чөгүндүлөрү түзөт. Кум-шагыл кени Акбуура суусунун оң жак өйүзүндө кашат тектерин түзүп жатат. Жалпы чалгындалган аянты 88,31 га. Калыңдыгы 10–15 мге чейин. Петрографиялык курамында гранит, диорит, диабаз, сланец жана акиташ тектери бар. Шагылды «300» жана «500» маркасындагы бетонго, кумду шыбакка колдонсо болот. Запасы А категориясы боюнча 165 мин м3; В–177,9 миң м3, С1–1756,5 миң м3.
Далилдөө милдети (далилдөө түйшүгү)–
Далилдөө милдети (далилдөө түйшүгү)– кылмыш-жаза же жарандык иштердин өндүрүшүндө процесстин катышуучуларынын ортосунда иштин чечүүсү үчүн маанилүү болгон тигил же бул жагдайлардын болгонун негиздөө милдеттерин бөлүштүрүү. Жарандык процессте Д. м. – тараптар өздөрүнүн талаптарынын жана каяша-каршылыктарынын (м.: доогердин доо талаптарын далилдөө милдети) негизи катары таянышкан жагдайларды далилдөө милдети. Арбир иште далилдөөгө, жаткан фактылардын көлөмү тигил же бул укук мамилелерин жөнгө салуучу ченемдер менен аныкталат. Аркыл келишимдерге байланышкан доолордо бузууларды далилдөө милдети кредиторго, ал эми милдеттерди аткаруу фактыларын бышыктоо – карыздарга жүктөлөт. Кылмыш-жаза процессинде соттолуучунун күнөөсүн далилдөө милдети толугу менен айыптоочу тарапка тагылат.
Далилдөө укугу
Далилдөө укугу – кылмыш-жаза-процесстик укук ченемдери: а) иш боюнча далил катары кызмат кыларын; б) далилдей турган жагдайлар алкагы; в) далилдөө милдети кимге тагылган; г) далил жыйноо, текшерүү, баа берүү тартиби.
Дарий I
Дарий I,  Дарая вауш – Биздин заманга чейин 522–486-жылы байыркы Персия падышасы; Ахеменилер династиясынан. Б. з. ч. 522–521-жылы «Өлбөстөр» деп аталган 10 миң армиясы менен Вавилон, Мидия, Персия, Маржана, Элам, Мысыр, Парфия аймактарындагы жана Орто Азиядагы скиф урууларынын көтөрүлүштөрүн басып, бир катар чарбалык, маданий реформаларды жүргүзгөн. Персиянын мурунку падышасы Кир IIнин Орто Азияда жашаган сактарга каршы басып алуучулук саясатын улантып, эки жолу жортуулга чыккан. Анын тушунда грек-перс согушу (б. з. ч. 500–499-жылы) болуп өткөн. Эл аралык сооданы өнүктүрүп, Ахеменилер дөөлөтүн чыңдаган.
Сесиг-Каралька дарыясы
Сесиг-Каралька — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Каралька дарыясынын оң жээгинен 249 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыя бассейни — Таз.
Лингул сымалдуулар
Лингул сымалдуулар (лат. Lingulidae) — омурообут жандыктардын бир тукуму.
Сесиг-Каралька дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Экзогамия
Экзогамия (гр. ехо - сыртта, gamus - нике) - бир коомдук же этностук топтун ичинде никелешүүгө жана жыныстык мамилеге тыюу салуучу салт. Экзогамиянын тарыхый баштапкы формасы алгачкы общиналык коомдо түзүлгөн ата же эне тарабынан аныкталуучу тике туугандардын ортосунда никелешүүгө тыюу салган уруктук экзогамия болгон. Экзогамиянын пайда болушу тууралуу төмөндөгүдөй көз караштар бар: Леннан); Ал бир топтун ичинде жыныстык мамилеге тыюу салуу менен чечилген (С.Л. Толстов, Ю.И. Семенов ж.б.). Аталган көз караштардын бирөө да толук кабыл алынган эмес. Ошентсе да, акыркы көз караштын жактоочулары көп. Жыныстык мамиленин сыртка которулушу башка топтор менен жаңжалды көбөйтмөк, ошондуктан бара-бара эки никелешүүчү топ - дуалдык уюм пайда болгон. Калктын көбөйүшү менен дагы жаңы топтор эки өзгөчө топторду түзүшкөн. Морган аларды фратрия деп атаган.
Атмосфералык электр
Атмосфералык электр - 1) атмосферадагы электр кубулуштары менен процесстеринин жыйындысы; 2) атмосфера физикасынын атмосферадагы электр кубулуштары менен касиеттерин изилдөөчү бөлүгү. Атмосфералык электр атмосферадагы электр талаасын, молекулалардын иондошуусун, өткөргүчтүгүн, андагы электр тогун, көлөмдүк заряддарды, булуттар менен жаан-чачын заряддарын, чагылганды жана башка кубулуштарды изилдейт. Атмосферадагы электр талаасын тропосферадагы булут, жаан-чачын, туман, чаң жана башка электр менен заряддалып пайда кылат. Жер терс (өлчөмү 3Ш05к), атмосфера жалпысынан оң заряддалган. Бирок жаан-чачында, бороондо, айрыкча чагылгандуу жаанда электр талаасынын чыңалуу багыты жана чоңдугу кескин өзгөрүлүп, кээде 1000 В/мге жетет. Электр талаасынын чыңалуусу ортоңку кеңдикте жогорку деңгээлде болуп, Түндүк, Түштүк уюлдарда төмөндөп, убакытка карата өзгөрүп турат. Атмосферанын электр өткөргүчтүүлүгү. Ал атмосферанын электрдик абалы, анын электр тогун өткөрүшүнө байланыштуу. Ал атмосферада иондордун, башкача айтканда заряддуу бөлүкчөлөрдүн болушу жана алардын кыймылы менен түшүндүрүлөт. Абанын электр өткөргүчтүүлүгүн атмосферадагы бардык эле иондор пайда кылат, бирок оор иондордун кыймылы жеңилдерине караганда бир канча эсе жай болгондуктан, алардын өткөргүчтүгү начар болот. Аба канчалык таза болсо, же деңиз деңгээлинен канчалык бийик турса, электр тогун ошончолук жакшы өткөзөт. Анткени мында иондор көбөйүп, алардын кыймылдоосу артат. Атмосферанын электр өткөргүчтүүлүгү өтө кичине, аны жакшы изолятор өткөргүчтүүлүгү м-н салыштырууга болот. Жер үстүндөгү абанын электр өткөргүчтүүлүгүнүн орточо мааниси 2 Ш0-14 сим/м. Космостук нурлар, радиоактивдүү заттардын нурлануусу, Күндүн ультра-кызгылткөк жана корпускулярдык нуру - атмосферанын негизги иондоштургучтары. Электр талаасынын чыңалуусунан иондор козголуп, атмосферада төмөн карай тик багытталган электр тогу пайда болот. Бүткүл жер бети боюнча анын өлчөмү 1800 Аге жетет. Бир чагылгандуу булуттан Жерге түшкөн токтун күчү орто кеңдиктерде 0,01-0,1 А, экваторго жакын аймактарда 0,5-1 Аге чейин болот. Булуттардын өзүндөгү токтун күчү Жерге өткөн токтун күчүнөн 10-100 эсе чоң. Жер шарында бир эле мезгилде 1800гө жакын чагылган болуп, андагы токтун күчүнүн жалпы суммасы 1000 Аге чейин жетет.
Кыча-Вож
Кыча-Вож — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Вонил дарыясынын сол жээгинен 33 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Класстан тышкары окуу
Класстан тышкары окуу - Бул термин 1886-жылы орустун окумуштуусу В. П. Шереметев тарабынан сунуш кылынган (Шереметев В. П. Соч. М.: 1897, С. 51–52). XIX кылымдын экинчи жарымынан баштап бул термин педагогика илиминде жана практикада окуу сабагынын бир бөлүгү катарында жалпы билим берүүчү мектептерге киргизилген. Аны педагог тарабынан уюштурулган, окуучулардын өз алдынча көркөм, илимий-популярдуу жана башка чыгармаларды окуусу катары кабылдоо зарыл. Класстан тышкары окуу программаны мазмундук жактан кеңейтүү, тереңдетүү менен гана чектелбестен, окуучулардын сабака болгон кызыгуусун, окурмандык ишкердигин арттырып, алардын ар кандай окуу талаптарына жооп берет. Класстан тышкары окуу окуучулардын өз алдынча китеп тандоодо алардын кызыкчылыгын, табитин, канаттандыруу менен аларды нравалык, эстетикалык, аң-сезим жагынан өстүрүү, тарбиялоо каражаты болуп эсептелет. Ошондуктан класстан тышкары окууну туура уюштуруу өтө маанилүү жана зарыл.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004
Мельрихштадт
Мельрихштадт - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Рён-Грабфельд(район)|Рён-Грабфельд районуна карайт. Төмөнкү Франкония административдик округуна тиешелүү. Калкы – 5808 (2010-ж.). Аянты – 55.78 км2.
Атмосферанын көрүнүмдүүлүгү
Атмосферанын көрүнүмдүүлүгү - алыстагы заттарды күңүрттөнгөн аба катмарларынан ажырата көрүүнүн мүмкүнчүлүгү. Ал күндүзгү, күүгүмдөгү жана түнкү болуп бөлүнүп, заттын канчалык даана көрүнүмдүүлүгү жана анын алыстыгы (горизонталь жана тик же жантык багыт боюнча) менен мүнөздөлөт. Изилдөөнүн практикалык мааниси транспортто (жол белгилеринин, самолёттор конуучу жана учуучу аянттардын көрүнүмдүүлүгү), топография (трангуляциялык белгилердин көрүнүмдүүлүгү) жана аскер иштеринде (чалгындоодо жана башкада) өтө чоң. Анын өзгөрүшү аба-ырайына байланыштуу. Горизонталь боюнча заттардын көрүнүмдүүлүгү кээде 50 кмден ашат. Жайында жакшырып, кышында тумандуу жана жаан-чачындуу күндөрдө, бороон болгондо начарлап, заттар ондогон мге чейин гана араң көрүнөт. Заттардын көрүнүмдүүлүгүн жакшыртуу үчүн дүрбү жана радиолокация пайдаланылат.
Далилдөө чеги
Далилдөө чеги – процесстик укукта Д. ч. сакталгандыгын аныктоо талабы, демек, ал далилдер мыйзамда каралган каражаттар аркылуу алынгандыгын териштирүү. Мыйзамдуу бузуу жолу менен алынган далилдер юридикалык күчкө ээ болбойт.
«Жалайыр жалгыз»
«Жалайыр жалгыз» поэмасы – жөө жомоктун негизинде түзүлгөн турмуштук поэма. КР УИАнын Кол жазмалар фондусунда поэманын 16дан ашуун варианты сакталып турат. Айрым варианттары басма сөздө жарыяланган. Жомок-баяндагы баш каарман Жалайыр жалгыз (Жалайыл, Жайдин уулу Жалайил) душман алдында жалгыз болот. Карындашы Гүлсананын образы поэманын бардык варианттарында алдыңкы планда болуп, анын кайраттуу мүнөзү, айлакерлик иш-аракети жеткиликтүү сүрөттөлгөн. Окуя эпикалык салттуу мотивдер, айтуучулардын алымча-кошумчалары менен өз алдынча сюжет катары элдик оозеки чыгармачылыктан орун алган. Б. Алыкулов, М. Зулпуев, Т. Абсатаровдон жана памирлик, жерге-талдык (Тажикстан) кыргыздардан жазылып алынган варианттар өзгөчө көркөм айтылып, архаикалык мүнөздөгү окуялардан, кызыктуу эпизоддордон турат. Афганстандык кыргыздардын айтуусундагы «Жалайыр жалгызды» Реми Дор жазып алган.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Аманалиев, Баатырбек
Аманалиев, Баатырбек (1929-1996). Кыргыз философиясы жана анын тарыхы боюнча таанымал адис. Философия илимдеринин доктору (1966), профессор (1968). Кыргыздардын исламга чейинки диний-философиялык түшүнүктөрү, анын ичинен тотемизм, шаман дини жана алардын кыргыздардын жашоо турмушундагы, дүйнө таанымындагы ролу боюнча эмгектерди жазган. Илимпоздун эмгектери жакынкы жана алыскы өлкөлөрдүн илим чөйрөлөрүнө кенен маалым болгон. Анын эмгектеринин кыргыз этнографиясын, этностук маданиятын иликтөөдө мааниси зор. Автордун жазып калтырган эмгектери кыргызтаануу үчүн маанилүү булак болуп калары ырас. Кыргыз педагогикалык институтун (1950), М.Ломоносов атындагы Москва Мамлекеттик университетин аяктаган. Кыргыз Мамлекеттик университетинде доцент, Ош Мамлекеттик педагогикалык институтунда кафедра башчысы, Кыргыз УИАсынын философия Укук институтунда директордун орун басары болуп эмгектенген. Кыргыз философиясынын тарыхы боюнча 40тан ашуун илимий эмгек, анын ичинен 4 монография жазган: Из истории философкой мысли киргизского народа. Ф.: 1963; Социально-политические и философские идеи Токтогула и Тоголок Молдо. Ф. : 1963; Кыргызские мыслители 19 - и нач. 20 века. Ф.: 1965; Из истории религии и свободомыслия в Киргизии. Ф.: 1968 ж.б.
Крестовка №2
Крестовка №2 — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Орташа Терсь дарыясынын оң жээгинен 70 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Новокузнецк шаарынан Кемерово шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Линдор
Линдор (лат. Lindorus lophanthae, syn. Rhyzobius lophanthae) — оодогочтордун бир түрү.
Ош 7 чопо кени
Ош 7 чопо кени Ош облусунун Кара-Суу районунда, Ош шаарынан 2,5  км түндүк тарапта, деңиз деңгээлинен 1090 м бийиктикте. 1978–79-ж. чалгындоо иши жүргүзүлгөн. Кен аймагы ортоңку төртүнчүлүк мезгилинде пайда болгон кумайлуу чопо катмарынан түзүлгөн. Кумайлуу чопонун изилденген калыңдыгы 4,9 мден 17,0 мге чейин өзгөрөт. Кумайлуу чопонун өңү бозомтук-сары түстө, тыгыз, майда көңдөйлүү, диаметри 0,5 мм болгон гипс-карбонаттык кошундулар көп. Ийилгичтиги 4,58%. Кумайлуу чопо "75" маркадагы кирпич даярдоого жарамдуу. Запасы А+В категориясы боюнча 1044 миң м3, С – 380 миң м2, А+В+С2 – 1424 миң м3, С2 171 миң м3. 1996-жылга карата калган баланстагы запасы С1–110 миң м3, С2– 148 миң м3.
Бердах
Бердах (лакап аты; чын аты-жөнү - Бердимурат Каргабай уулу; 1827-1900) -каракалпак акыны. Кедейдин үй-бөлөсүндө туулган. Бердах - лирикалык, сатиралык, дидактикалык ырлардын, "Санжыра", "Айдос бий", "Амангелди", "Ерназар бий" аттуу тарыхый поэмалардын автору. Зулум хандын эзүүсүнө каршы эл күрөшүн чагылдырган "Акмак падыша" аттуу поэмасы Октябрь революциясына чейинки каракалпак адабиятынын бийик үлгүлөрүнөн. Бердахтын поэзиясы үстөмдүк кылган тапка карата элдердин нааразылыгын, Хива хандыгынын эзүүсүнөн жапа чеккен карапайым букаранын кайгы-муңун ачык көрсөтөт. Октябрь революциясына чейин Бердахтын чыгармалары эл арасында оозеки түрүндө таралган. Араб жазуусу менен жазылган айрым ырлары сакталган. Бердахтын чыгармаларын жыйноо, изилдөө, бастыруу 30-жылдардын 2-жарымынан баштап колго алынды.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Садык Алиназаров
Алиназаров Садык –(1914, Пишпек ш. (азыркы Бишкек) - 7. 3. 1969) - Советтик Союзунун Баатыры (1943). Советтик Армияга чакырылганга чейин (1942) Фрунзедеги эт комбинатында жумушчу болуп иштеген. Улуу Ата Мекендик согушта 280-аткычтар дивизиясындагы 103-аткычтар полкунун катардагы жоокери болгон. 1943-ж. 25-сентябрда түн ичинде Днепрден биринчилерден болуп сүзүп өткөн. Дарыянын оң жээгине плацдарм курган советтик жоокерлер тобу бир түндө душмандын 12 контрчабуулунун мизин кайтарган. Ошондогу эрдиги үчүн Алиназаровго Советтик Союзунун Баатыры деген наам ыйгарылган. Согуштан кийин Бишкек шаарында эмгек жолун кайрадан уланткан.
Когнитивдүү технология
Когнитивдүү технология – маалыматтык технология, адамдын интеллектуалдык жөндөмүн далилдөөгө ориентирленген. Компьютердик графика когнитивдүү технологияга мүнөздүү болуп эсептелет, экранда жөн гана геометриялык фигуралар эмес, ар түрдүү математикалык формулалары бар компьютердик графикалар.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004
Эжигей
Сүттүн сары суусу соолуп, өңү ак-саргыч тартып коюлганда кайнатуу токтотулуп, эжигей даяр болот. Эжигейден курут да кургатылат, кээде эт менен бирге бышырылат.
Рио Коммюнитис Норс (Нү-Мексико)
Калкы - 1588 киши. Болжолдуу аянты - 12.3 км². FIPS коду — 35-63156.
Далилдер (соттук)
Далилдер (соттук) – конституциялык, жарандык, экономикалык, кылмыш иштерин туура териштирүүдө мааниси бар жагдайлар тууралуу баардык факты, маалыматтар, ошондой эле административдик укук бузуулар жөнүндөгү иштер. Мындай маалыматтар тараптардын жана үчүнчү жактардын түшүнүктөрү, күбөлөрдүн көрсөтмөлөрү жана буюмдай Д., үн жана көрмө жазуулар, эксперттердин (адистердин) жыйынтык пикирлери менен аныкталат. Мыйзам бузуу менен алынган Д. юридикалык күчкө ээ болбойт жана соттун чечимине негиз боло албайт.
Покровка-Озерки (Стерлитамак району, Башкыртстан)
Покровка-Озерки — Башкыртстандын Стерлитамак районундагы айыл, Тюрюшлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 20 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Яна-Турмуш (Илишев району, Башкыртстан)
Яна-Турмуш — Башкыртстандын Илишев районундагы айыл, Кадыр айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — - киши. Почта индекси — 452267, ОКАТО коду — 80230844004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Алет, урук
Алет уругу - солто уруусунун курамындагы урук.
Этноним тууралуу
Этнонимдин байыркы формасы “алат” болушу мүмкүн. Изилдөөчүлөр бул энчилүү атты “алакчын” этноними менен байланышта карап жүрүшөт. ”Алат” этноними кытай жыл баяндарында “гюньма”, “хэлэ”, “била”, “элочжи” формаларында чагылдырылат. Ошол кытай жыл баяндарындагы “алат” этноними “ала аттуулар уруусу, эли” деген маанини туюнткан. Байыркы кытай жыл баяндарында эскерилген “Бо-ма” этноними “алат” этникалык аталышынын түз калңкасы катары “ала аттуулар” маанисин берери такталган. Түсү ала жылкылар хунндарда, байыркы түрктөрдө, уйгурларда, кийинки доорлордогу башка көчмөн элдерде сыйынуучу ыйык жаныбар катары белгилүү болгондугу маалым.
Тарых
Алаттар жөнүндөгү алгачкы маалыматтар б.з. IV к. белгилүү боло баштайт. Ордос жана Иншандын түндүк тараптарын байырлашкан алаттар VI-VIII кк. Алтайдын түндүгүнө журт которушуп, кийинки кыпчак, огуз-түркмөн урууларынын курамдарына жуурулушуп кетишкен. Алаттардын айрым бөлүктөрү Лена дарыясынын жогорку агымы аркылуу түндүккө карай жер которушуп, кийинки саха-якуттардын этногенезисинде олуттуу ролго ээ болушту. Кытай жыл баяндары алаттардын сырткы антропологиялык келбети, каада-салттары кыргыздарга окшош келип, тили жагынан айырмаланарын кабарлайт. Бул маалыматтардан улам, алаттарды кыргыздардын курамындагы эң байыркы этникалык компоненттердин бири катары кароого толук негиз бар.
Атмосферанын радиоактивдүүлүгү
Атмосферанын радиоактивдүүлүгү - атмосферада радиоактивдүү заттардын болушу. Негизги пайда кылуучу булактары: 1) радиоактивдүү изотоптордун жер бетинен келиши; 2) табигый ядролук реакциялардын натыйжасында радиоактивдүү изотоптордун атмосферада пайда болушу; 3) жасалма ядролук реакциялардын (ядролук жарылуулардын) эсебинен атмосферада пайда болуучу радиоактивдүү изотоптор. Радиоактивдүү элементтердин табиятта (жер кыртышында) минерал жана кенташ (руда) түрүндөгүсү - уран менен торий. Калгандары - алардын радиоактивдик ажыроосунан гана пайда болгон химиялык элементтер. Радиоактивдүү элементтердин (радий, торий, актиний) изотоптору: радон, торон, актиний. Алардын ичинен жер кыртышынан атмосферага аба аркылуу кеңири тараганы - радон. Кургактыктын ар бир см2 аянтынын орто эсеп менен 10 -7кюри радон атмосферага өтүп турат. Радон атмосферадагы майда бөлүкчөлөр менен бирикпегендиктен, атмосферанын радиоактивдүүлүгүн арттырат. Андан башка уран кендери, атом бомбасынын жарылуусу жана башка да атмосферанын радиоактивдүүлүгүн көбөйтөт. Бирок радиоактивдик ажыроодон, радиоактивдешкен аэрозолдордун гравитациялык, электрдик жана диффузиялык чөгүүлөрүнүн, алардын жаан-чачын менен жер бетине түшүүсүнөн жана башканын натыйжасында атмосфера тазаланып, атмосферанын радиоактивдүүлүгү салыштырма бир калыпта сакталып турат.
Портколынъя (дарыя)
Портколынъя — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Пелым дарыясынын сол жээгинен 463 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Пан Ги Мун
Пан Ги Мун (, латын транскрипциясында — Ban Ki-moon; 13-июнь 1944-жыл, Тюсю, Жапон империясы, азыр Чхунджу, Корея Республикасы) — Бириккен Улуттар Уюмунун 8-чи Баш катчысы. 2007-жылы Кофи Аннандын ордуна келген. Катчы болуу алдында дипломат болчу, Корея Республикасынын тышкы иштер жана тышкы соода министрлигинде жана БУУда иштеген.
1970-жылы Сеул улуттук университетин эл аралык мамилелер кесиби боюнча бүтүргөн. Гарвард университетинин мамлекеттик башкаруу Жон Кеннеди мектебинде 1985 жылы магистр даражасын алды.
БУУ-нун Баш катчы орундагы жумушу
2006 жылдын Бештин айынын 14 күнү Пан Ги Мун БУУ-нуң башчысынын антын берди. 2007 жылдын Үчтүн айынын 1 жумушун баштады.
Жалал-абад облуcтук филармониясы
Жалал-абад облуcтук филармониясы - Токтосун Тыныбеков атындагы 1994-ж. уюшулган. 1997-ж. Т. Тыныбековдун ысмы берилген. Анда «Шапалак» куудулдар тобу‚ «Мөлмөлүм» оркестрдик-эстрадалык‚ «Нур»‚ «Азадабегим» этнография-фольклордук жана бийчилер топтору бар. Филармонияда Ш. Талипова‚ Д. Молдобаев‚ C. Жумалиев‚ К. Ашыралиев‚ А. Шайымкулова сыяктуу таланттар эмгектенишет. Филармониянын алдына Т. Тыныбековдун айкели (скульптор К. Исаков) тургузулган.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Үч-Коргон ГЭСи
Үч-Коргон ГЭСи — Нарын дарыясынын төмөнкү агымында. 1962-ж. ишке киргизилген. Плотинасынын бийикт. 30 м. Суу сакта-гычынын көлөмү 52,5 млн м3. Төрт агрегаттан турат. Кубаттуулугу 180 мВт. Долбоор боюнча жыл ичинде иштеп чыгарган электр энергиясы 0,9 млрд кВт·саат. Ишканада 64 адам иштейт (2001).
Американоцентризм
Американоцентризм - АКШга бүгүнкү маданиятты жаратуучу жана таратуучу ролду ыйгарган этномаданий багыт. Бул маанисинде америкацентризм илимде белгилүү европоцентризмдин бир формасы, көрүнүшү. Өз чыгармачыл потенциалын жоготкондой өңдөнгөн европа маданиятынын салттарын улантууучусу катары каралат. Американоцентризмдин негизги идеясы Америка адамзаттын жаңы тарыхын баштаган, ошондуктан өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө өз эркин таңуулоого акылуу деген ишеним.
Серб тили
Серб тили - славян тилдеринин бири. Болгар, македон, словен, хорват жана босний тилдери менен бирге түштүк-славян тилдер группасына кирет. Кээде серб, хорват жана босняк тилдерин бириктирип, бирдиктүү серб-хорват тили деп эсептешет. Негизинен Сербияда, Черногорияда, Босния жана Герцеговинада, Хорватияда таралган. Алипеси кирил жана латын ариптеринин негизинде. Экөө тең бирдей колдонулат.
Атмосферанын стратификациясы
Атмосферанын стратификациясы - температуранын жана нымдуулуктун тик багыт боюнча бөлүнүшү. Тропосферада температура бийиктеген сайын орто эсеп менен ар бир 100 мге 0,6° төмөндөйт. Жер шарынын аймактарындагы массалар тынымсыз кыймылда болгондуктан температуранын тик багыт боюнча градиенти дайыма өзгөрүп турат. Кээде бийиктеген сайын абанын температурасы өтө төмөндөйт. Мисалы, ар бир 100 м сайын 1°С. Мындай учурда атмосферанын стратификациясы туруксуз. Температуранын тик багыт боюнча градиенти эң эле аз же өзгөрүүсүз бир калыпта (изометрия) сакталат, кээде бир аз жогорулашы (инверсия) мүмкүн. Мындай абал атмосферанын туруктуу стратиграфиясы болуп эсептелет.
Алике
Алике — Бөрү уруусунун курамындагы топ, урук. Антропоэтноним. Энчилүү аттын параллелдери Бугу, Черик, Сарыбагыш урууларында да бар.
Санжырада Сарыбагыштын надырбек уругунун курамында Сыдыктан таратылган алике тобу эскерилет.
Тюбингенисттик мектеп
Колдонулган адабияттар
Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - Б.: 2004
Ал-Ихван ал-Муслимун
Ал-Ихван ал-Муслимун («биртууган мусулмандар») - Египетте 1928-ж. Хасан ал-Банна тарабынан негизделген диний саясий уюм. Республикалык түзүлүшкө каршы чыккандыктан, мыйзамсыз деп жарыяланган. Уюмдун иш-аракети моралдык-этикалык норма, мыйзамдуулуктун, идеологиянын негизги булагы катарында исламдын принцибине негизделген «адилеттүү ислам коомун» түзүүгө багытталган. Алардын пикири боюнча бул максатка «өнүгүүнүн исламдык жолу» алып барат. 1928-36-ж. кайрымдуулук жана агартуучулук иш-аракеттер менен алектенген бул уюм бара-бара саясий турмушка активдүү аралашып, террордук ыкманы кеңири пайдалана башташкан. 1949-ж. Хасан ал-Банна өлтүрүлгөндөн кийин өз алдынча уюмдарга бөлүнүп кетет. 1970-ж. президент Анвар Садаттын тушунда ал легалдашып, Египетте экиге бөлүнөт. 1981-ж. Садат өлтүрүлгөн соң, алардын иш-аракеттерине тыюу салынган. Учурда ал көпчүлүк араб өлкөлөрүндө жашырын абалда. Уюмдун идеологиясы жана саясаты реакциялык мүнөздө болгондуктан, көпчүлүк өлкөлөрдө алардын иш-аракеттерине тыюу салынган.
Далилдерди камсыздоо
Далилдерди камсыздоо – сунуш кылынган далилдердин акыраягында мүмкүн эмес же кыйынчылыкка учурап калуусунан кооптонуу негизи бар болуп, сот ал далилдерди камсыз кылынуу тууралуу сурап калышы мүмкүн болгон үчүн сот ишине катышуучу жактар. Иш сотто каралганга чейинки далилдерди камсыздоо нотариус же өкүлчүлүк мекемелеринин кызмат адамдары тарабынан КР мыйзамдарында каралган тартипте жүргүзүлөт. Д. к. сот тарабынан жүргүзүлөт. Д. к. тууралуу арыз далилдерди камсыздоо боюнча процесстик иш-аракет жүрө турган райондун сотуна берилет. Далилдерди камсыздоо тууралуу арызда ал далилдердин зарылдыгын тастыктоо үчүн керек болгон жагдайларды камсыз кыла турган далилдер, камсыздоо тууралуу арыз менен кайрылуу түрткөн себептер, ошондой эле далилдерди камсыздоо зарылдыгы болгон иш көрсөтүлүүгө тийиш.
Линкиялар
Линкиялар — деңиз жылдыздарынын бир тукуму, булардын өкүлү катары, линкия уруусу  кирет.
Нансен чокусу
Нансен чокусу — Эңилчек кырка тоосунун эң бийик чокусу. Бийиктиги 5722 м. Тоонун ортоңку бөлүгүнөн түндүктү көздөй кеткен тармагында жайгашкан. Бардык тарабы мөңгүлүү. Норвегиялык илимпоз жана саякатчы Ф. Нансендин ысмынан аталган.
Далилдерди чогултуу
Далилдерди чогултуу – ишти тергөөнүн жана соттук териштирүүнүн жүрүшүндө суракка алуу, беттештирүү, таанытуу үчүн көрсөтүү, алып чыгуу, тинтүү, карап чыгуу, тажырыйба жасоо, текшерүү, экспертиза жүргүзүү, документтерди талап кылуу жана башка мыйзамда каралган тергөө жана сот аракеттерин жүргүзүү жолу менен жүзөгө ашырылуучу аракет.
Атай Огонбаев (айыл)
Атай Огомбаев ― Кыргызстандын Талас облусунун Талас районундагы айыл. Калба айыл аймагына кирет.
Райондун борбору Көгой кыштагынан 21 км. Маймак темир жол бекетинен 140 км. Калба ж-а Бешташ сууларынын аралыгында, деңиз деңгээлинен 1427 м бийиктикте жайгашкан. Орто мектеп М. Козубекованын музейи, үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу, дарыкана, китепкана, клуб, турмуш-тиричилик комбинатынын бөлүмдөрү, тери, кум, кыш, кымыз цехтери бар. Кыштакка Кыргыз Республикасынын эл артисти Атай Огомбаевдин ысмы коюлган.
Калкы
Калкы - 3 211 киши ; негизинен дыйканчылыкта, багбанчылыкта, мал чарбасында эмгектенет.
Шөберлайн, Жон
Жон Шөберлайн (англисче John Schoeberlein, орусча Джон Шёберлайн) – америкалык заманбап чыгыш таануучу, Борбордук Азия жана Кыргызстан тарыхы жана саясаты, пост-советтик өлкөлөрдөгү ислам боюнча адис.
Кыскача өмүр таржымакалы
Учурда ал Гарвард университетинин (Harvard University) Орусияны жана Евразияны иликтөө боюнча Дэйвис Борборунун карамагындагы Борбордук Азия жана Кавказ программасын жетектейт жана Массачусетс штатынын Кэмбриж шаарында антропология факултетинде сабак берет.
1998-99-жылдары ал БУУнун “Фергана өрөөнүн өнүктүрүү программасын жетектеген.
Ал “Борбордук Евразияны Иликтөө Коомун” (Central Eurasian Studies Society) негиздеген жана 2000-2003-жылдары анын туңгуч президенти болгон.
Ушул тапта бул илимий коомдун 1500дөн ашуун мүчөсү бар.
Шөберлайн мырза 2011-2012-окуу жылында Казакстандын ордосу Астанадагы Евразия Улуттук Университетинде (Eurasian National University) дарс окуду.
Бала-бакырасы
Үй-бүлөлүү.
Кыргыз таануудагы салымы
2000-2001-жылдары Эл аралык жаңжалды иликтөө тобунун Борбордук Азия долбоорун жетектеген. Кыргызстандын ар кыл аймактарын кыдырган.
Бишкекте жана Ошто болгон.
Кыргыз чыгыш таануучулары менен тыгыз чыгармачыл байланыш жүргүзүп келет.
2012-жылдын 8-февралында Бишкек шаарындагы Борбордук Азиядагы Америкалык Университеттин (AUCA) дарсканасында кыргызстандык илимпоздо үчүн салыштырма этнология жаатында илимий дарс окуду.
Айрым интернеттик шилтемелер
http://cesww.fas.harvard.edu http://cesww.fas.harvard.edu/ces_cel.html http://www.people.fas.harvard.edu/~schoeber/ http://www.facebook.com/schoeberlein
http://www.facebook.com/Schoeberlein (Facebook page) http://www.people.fas.harvard.edu/~schoeber/ (Harvard page) http://www.linkedin.com/in/johnschoeberlein (LinkedIn page) http://harvard.academia.edu/JohnSchoeberlein (Academia.edu)
Мемминген
Мемминген - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Швабия|Швабия административдик округуна тиешелүү. Калкы – 41 025 (2010-ж.). Аянты – 70.17 км2.  River Iller in Memmingen.jpg Memmingen, der Ulmer Tor Dm=D-7-64-000-229 foto 6 2014-07-28 14.36.jpg LandesTheaterSchwaben2000.jpg MeWoKunsthalle2.jpg MemmingenRathaus2.jpg Memmingen Alter Friedhof.jpg