cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фотоөткөргүчтүк
Электр-магнит нурун жутуунун натыйжасында жарым өткөргүчтөгү жана диэлектриктеги электрондордун энергиялык денгээлине жайгашуусунун өзгөрүшүнөн Фотоөткөргүчтүк пайда болот. Фотоөткөргүчтүктүн бир нече түрү бар. Жарыктын таасиринен токту пайда кылуучу заряддардын (электрон ж.б.) концентрациясынын көбөйүшү концентрациялык Фотоөткөргүчтүк деп аталат. Ал бир нече процесстин натыйжасында пайда болот; жарык фотону электрондорду валенттүү зонадан өткөргүчтүк зонага которот, мында бир убакта өткөргүчтүк электрондор жана көңдөй сандары көбөйөт (өздүк Фотоөткөргүчтүк); толтурулган зонадан электрондор бош кошундулуу деңгээлге которулат да, көңдөйлөрдүн саны көбөйөт (көңдөй, кошундулуу Фотоөткөргүчтүк); электрондор кошунду деңгээлден өткөргүчтүк зонага которулат (электрон кошундулуу Фотоөткөргүчтүк).Токту пайда кылуучу заряддын концентрациясынын өзгөрүшүнөн башка алардын кыймылдуулугунун көбөйүшүнөн шартталган Фотоөткөргүчтүк болот. Металл эмес бардык катуу заттар аздыр-көптүр Фотоөткөргүчтүк касиетине ээ. Фотоөткөргүчтүктүү изилдөө – катуу нерселердин касиеттерин изилдөөнүн натыйжалуу ыкмасы. Фоторезистордун жана нур кабылдагычтын иштөө принциби Фотоөткөргүчтүк кубулушуна негизделген.
Мон (штат)
Мон (Бирма тили. sွန်ပြည်နယ် - Ай, мон. တွုႝ ရး ဍုсင် မန်၊ ရး မ ည ဒေသ) — Мьянмадагы улуттук оодан. Өткөндө - мамлекет жана тарыхый аймак. Түштүк-батыштан деңизге, түндүгүнөн Карен улуттук аймагы менен чектешет, ошондой эле Танинтхая жана Пегу административдик бөлүнүшү жана Таиланд менен чектешет. Бул аймак Андаман деңизиндеги бир катар аралдарды да камтыйт. Административдик борбору — Моламяин шаары. Калкы 3 035 435 адамды түзөт. Калкынын жыштыгы 247,65 киши. / км². Калктын басымдуу бөлүгү монастар, бирма, пао жана карендер дагы бар, көбү обочолонуп жашашат жана бирма тилинде сүйлөбөйт. Калктын басымдуу көпчүлүгү буддисттер. 1974- жылы сепаратисттердин талабына жарым-жартылай баш ийип, өкмөт Тенасерим, Пегу жана Айеярвадди райондорунун кесилишинде Мон улуттук округун уюштурган. Каршылык көрсөтүү 1995- жылга чейин созулган, 1996-жылы НПМГ жана ГСВЗП ок атышууну токтотуу жөнүндө макулдашып, Мон Биримдик Лигасы уюштурулган. Бирок Мон активисттери SLAPS аскерлери ок атышпоо келишимин бузуу менен операцияларды улантты деп ырасташат.
Литий органикалык бирикмелер
Литий органикалык бирикмелер - көмүртектин атому менен литий түздөн түз байланышкан бирикмелер.
Мон (штат)
Административдик бөлүнүш
Штат эки округдан турат, алар он районго бөлүнгөн.
Типтон (Миссури)
Типтон (Миссури) (Tipton) — Миссури штатынын Манитоу округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 5.4 км². FIPS коду — 29-73420.
Севрей-Юнко
Севрей-Юнко — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хановей-Яга дарыясынын оң жээгинен 2 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Исамидинов Искендер
Исамидинов Искендер (20. 1. 1952-ж. туулган, Чүй облусу, Чүй району, Кегети айылы) – педагог, педагогика илимдеринин кандидаты (1993), педагогика илимдеринин доктору (2005). КМУнун филология факультетин бүтүргөн (1973). Кыргыз Республикасынын элге билим берүүсүнө эмгек сиңирген кызматкер (2003), Кыргыз Республикасынын билим жана илим профсоюздук кыймылынын отличниги (2008), Бишкек шаардык кеңешинин депутаты (200408). КМУнун филология факультетинде окутуучу (197380), декандын орун басары (1980–93), проректор (1993–98), Ж. Баласагын атындагы КУУнун Адистерди максаттуу даярдоо институтунун директору (1998–2000), КУУнун биринчи проректору (2000), 2008-жылдан Социалдык-гуманитардык илимдер институтунун директору, кийин КУУнун ректору болуп иштеген. Илимий ишинин негизги багыты кыргыз мектептеринде адабият теориясын окутуу. Кыргыз адабиятын окутуунун методикасына арналган 60тан ашуун илимий эмгектин, илимий методикалык макалалардын автору. Эмгектери: Кыргыз орто мектептеринде Ч. Айтматовдун чыгармаларын үйрөнүүнүн процессинде окуучулардын адабий-теориялык түшүнүктөрүн калыптандыруу, Б., 1993; Кыргыз мектептеринде адабият теориясын окутуу. Б., 2004.
Фотосерпилгичтик
Фотосерпилгичтик – фотоэластика эффектиси, пьезооптика эффектиси − алгачкы оптикалык изотроптуу катуу нерсени деформациялаганда анда оптикалык анизотропиянын жана нурдун экиге сынышынын пайда болушу.
Мындай нерсени бир тарапка созгондо же кысканда ал оптикалык бир октуу кристалл касиетине ээ болуп, анын оптикалык огу созуунун же кысуунун багытына туура келет. Кадимки жана кадимки эмес нурлардын оптикалык окко перпендикуляр багытта сынуу көрсөткүчтөрүнүн айырмасы n0−ne=kδ болот, мында δ – нормаль, механикалык чыңалуу; k – үлгүнүн материалына көзкаранды пропорциялаштык коэффициенти. Техникада кеңири колдонулуучу механикалык чыңалууну изилдөөнүн оптикалык ыкмасы Ф. кубулушуна негизделген.
Хесвайлер
Хесвайлер (Hesweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кохем-Целль районуна кирет.
Калкы - 132 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 35 041. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Вильхельмс.
Феофан грек
Феофан грек (1340-ж. чен – 1405-жылдан кийин) – византиялык сүрөтчү. XIV кылымдын 70-жылдарынан тартып Россияда иштеген. Фреска, икона жана миниатюра чебери. Ф. Г-тин фрескалары Новгороддогу Спас Преображения чиркөөсүндө (1378), Москва Кремлиндеги Благовещенский соборунда (1405) сакталган. Ф. Г-тин мыкты чыгармалары адамды сүйүү анын болочок тагдыры жөнүндө ой жүгүртүүгө, драматизмге ширелген. Ф. Г-тин чыгармачылыгы кийинки орус сүрөтчүлөрүнө чоң таасир тийгизген.
Орозобаков Токтосун
Орозобаков Токтосун (3. 11. 1937-ж. туулган, азыркы Ысык-Көл облусу, Ысык-Көл району, Бостери айылы) – техника илимдеринин доктору (1990), профессор (2000), СССР мамлекеттик сыйлыгынын (1984), КРдин илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгынын (1984), Кыргыз ССРинин илим жана техника боюнча Ленин комсомолу (1989), сыйлыгынын лауреаты. КРдин илимине эмгек сиңирген ишмер (1998). Пржевальск мамлекеттик педагогикалык институтун (1958) бүтүргөн. КР УИА ФИде лаборант (1961–69), кенже, улук илимий кызматкер (1970–79), лаборатория башчысы (1980–89), директордун илимий иштер боюнча орун басары (1990– 98), директор (1998–2008). 2008-жылдан директордун кеңешчиси. Физикалык электроника боюнча адис. 110дон ашык ил эмгеги, анын ичинде 4 монография, 4 автордук күбөлүгү жана 1 патенти бар. Эмгектери: Пассивная ретрансляция электромагнитных волн в горных условиях (в соавторстве). Ф., 1984; Научные основы комплексного использования природных ресурсов и развитие производительных сил в Иссык-Кульской области и в районах Чуйской долины (в соавторстве). Б., 1993; СВЧ – радиометрия окружающей среды Северного Кыргызстана. Б., 2000.
Глэнвил (Небраска)
Глэнвил (Небраска) (Glenvil) — Небраска штатынын Clay округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 332 киши. Болжолдуу аянты - 0.4 км². FIPS коду — 31-19070.
Орозобеков Сулайман
Орозобеков Сулайман (туулган жылы белгисиз – ноябрь, 1920) – Түндүк Кыргызстанда Совет бийлигин орнотуу жана чыңдоо үчүн күрөшүүчү. Нарында Совет бийлиги орногондон (1918, 3-апрель) кийин (к. Нарын участкалык солдаттар жана мусулман депутаттар советинин съезди) атайын комиссиянын төрагалыгына дайындалган. Падыша өкмөтүнүн колониячыл саясатынын калдыктарын жоюуда, Совет бийлигинин душмандарынын каршы аракеттеринин бетин ачууда, Совет бийлигин чыңдоодо чоң эмгек сиңирген. Орозобеков Нарын козголоңун (1920, ноябрь) басууда курман болгон.
Денситометрия
Денситометрия (densitas - тыгыздык жана метрия) - фотография сенситометриясынын бир бөлүмү; анда өңүнө чыгарылган фотоматериалдарда жарыктын жутулушун жана чачырашын ченөө баяндалат.
Денситометриянын методдору өңүнө чыгарылган фотоматериалдардын карарышынын оптикалык тыгыздыгын (б. а. өңүнө чыгарылган плёнкада күмүштүн топтолушу боюнча жарыктын жана өңүнө чыгаргычтын фотоматериалга керсеткен таасирин) сан түрүндө аныктоого мүмкүндүк берет. Фотоматериалдын карарышында анын бетине күмүштүн топтолушу менен карарыштын оптикалык тыгыздыгынын байланышы сызыктуу газ карандылыкка жакын.
Литий рудалары
Литий рудалары - составында казып жанa болуп алууга арзырлык өлчөмдө литийи бар табигый минералдардын чогундусу.
Маунтэйн Айрон (Миннесота)
Маунтэйн Айрон (Миннесота) (Mountain Iron) — Миннесота штатынын St. Louis округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2869 киши. Болжолдуу аянты - 135.6 км². FIPS коду — 27-44548.
Амадей
"Амадей" (Amadeus) - 1984-жылы Милош Форман тарткан америкалык драма. Сценарийин Питер Шаффер өзүнүн "Амадей" аттуу пьесасынан алып жазган. Тасманын окуясы 18-кылымдын экинчи жарымында Австриянын Вена шаарында өтөт жана окуя Уолфгаң Амадей Моцарттын көркөмдөтүлгөн өмүр баянын баяндайт. Тасманын музыкасы Моцарттын чыгармаларынан алынган. Тасма Моцарттын замандашы Антонио Салиеринин Моцартты көрө албастыгы, Моцарттын реквиемин тартып алып, аны өлтүрүүгө болгон аракети жөнүндөгү окуяны баяндайт. Салиери тартып алгысы келген реквием жазылып бүтпөй калат. Ошентсе да Салиери көрө албастыгына карабай Моцарт менен жакшы мамиледе болот да, Моцарттын көзү өткөн соң анын баласын окутат.
Тасма 53 сыйлыкка көрсөтүлөт да, 8 Оскар, 4 "BAFTA", 4 "Алтын Глобус" жана АКШнын режиссерлор "Гильдия" сыйлыгы сыяктуу 40 сыйлык утуп алган. 2016-жылы Оскардын "Эң мыкты актер" наамына бирден ашык талапкерлиги көргөзүлгөн акыркы тасма болуп эсептелет. 1998-жылы "AFI" 100 жылдагы 100 тасманын ичинен 53-тасма деп тапкан.
Стенография
Стенография орфографиялык жана фонетикалык системадагы Стенография деп да ажыратылат. Орфографиялыгы жазуу эрежеси катары кадимки жазуунун орфографиясына таянат. Фонетикалыгында сөздөгү үндүүлөрдөн басым түшкөнү гана жазылат. Орус тилинин оригиналдуу жана турмушта биринчи колдонулган Стенографиясы М. И. Иванинцин системасы: «Стенография же ылдам жазуу өнөрү жана аны орус тилге колдонуу жөнүндө» (1858).
Октябрь революциясынан кийин Стенографиянын М. И. Лапекин (1920), Н. И. Фалеев (1922), Н. Н. Соколов (1924) ж. б-лар тарабынан ойлонуп табылган жаны системалары пайда болду. Ал системалардан кеңири жайылганы-Н. Н. Соколовдун системасы. Кыргызда эне тилдин өзгөчөлүктөрүно ылайыкталган Стенографияны А. Карасаева иштеп чыккан.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Фигура
Фигура (латынча figura – тышкы көрүнүш, кебете) – 1) предметтин сырткы сомосу, көрүнүшү, формасы. 2) Киши денесинин сомосу, дене түзүлүш. 3) Кыймылда жүргөн (бийде, фехтованиеде, конькичен муз тепкенде жана башкалар) адамдын бир нерсе аткарарда ээлеген абалы, өңүтү; бийдин бир бөлүгү. 4) Кишинин жана айбанаттын скульптуралык, живопистик же графикалык сүрөттөлүшү. 5) Кепке (речке) өзгөчө айкындык берчү сөз түрмөгү, стилдик ыкмалар (к. Стилистикалык фигуралар). 6) Шахматта ферздин, пилдин (слондун), аттын, ладьянын жалпы аты; городкиде – 5 городкиден турган композициянын аныктамасы; карта ойнунда – төрө карталардын (туз, найза, матке, балта) наамы.
Битцен
Битцен (Bitzen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 792 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,30 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 010. Муниципалитеттин башчысы — Армин Вайгель.
Фотохромдуу материалдар
Фотохромдуу материалдар – жарык сезгич заттар; алардагы фотохромизм кубулуштары ЭЭМдин эсинин оперативдүү системалары, голография ж. б. да оптикалык сигналдарды жана сүрөттөлүштөрдү каттоодо пайдаланылат (1960-жылдар).
Ал чечүү жөндөмү өтө жогору, тез аракет этүүсү, кайра-кайра пайдаланууга, маалыматты 10-6 секунддан бир топ жылга чейин сактоого боло тургандыгы ж. б. менен айырмаланат. Ф. м. жарыктаныш өзгөргөндө жарыктын өтүшү өзгөрө турган көзайнектерде жана оптикалык жапкычтарда (затвор) да колдонулат.
Бешкалтак
Бешкалтак — Өзбекстандын Андижан облусу Коргондөбө районуна карашту айыл.
Атыр Абдрахматова
Атыр Абдрахматова (төр. 7-февраль 1981; Фрунзе шаары, Кыргыз ССРи, СССР) — Кыргызстандык саясатчы жана мамлекеттик ишмер. 2016-жылдын июнь айынан 2017-жылдын октябрына чейин Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын төрагасынын орун басары болгон. 2022-жылдын март айында Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинде Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысы (Омбудсмени) болуп шайланган.
Билими
Юридикалык жогорку билими бар.
Ишмердүүлүгү
Эмгек жолун 2000-жылы калктын муктаж болгон катмарына жарандык-укуктук маселелер боюнча акысыз юридикалык кызмат көрсөтүү боюнча «Жардам» долбоорунун консультанты болуп баштаган.
Беннет (Колорадо)
Беннет (Колорадо) (Bennett) — Колорадо штатынын Арапаое округуна караган АКШ шаары.
Уя
Уя - жаныбарлар тукумун чыгаруу, көбөйүү, кээде жашынуу үчүн жасаган түзүлүш. Уя куруу тукум үчүн кам көргөн көпчүлүк омурткасыз жана омурткалуу жаныбарлардын тобуна мүнөздүү. Осминогдор кумду оюп, тегерегин шагыл таш, моллюсканын раковинасы ж. б. менен тосуп коёт. Жөргөмүштөр, айрым көпөлөктүн эжеке бээсаасы уясын, желесин токуйт. Кумурскалар жер алдында татаал система жолдорду казат; жер үстүнө өсүмдүк калдыгы менен топурактан чоң дөбө курушат. Кээ бир балыктар да уя курат. Тикен канат балык балырдан тоголок уя салат. Букачар балык жумурткасын майда таштан жасаган атайын жерге таштайт. Куштардын уясы түрдүү формада жана ар кандай материалдан жасалат. Алар уясын бактарга, аска-жардын бетине, жерге салышат. Чабалекей баткакты тоголоктоп, шилекейи менен бириктирип салат. Көп канаттуулар тоголок чөйчөк сымал уя курушат. Кээ бириники жумуру, колба сымал болуп капталында же созуңку мойнунда оозу болот. Сүт эмүүчүлөрдүн кээ бирлери, мис., кемирүүчүлөр (кунулар, ондатрлар) бактын бутагынан, сабагынан үй курушат, анын оозу суу алдында ачылат. Көпчүлүк жаныбарлардын, уясы жалгыздап, ошондой эле колониялуу уялар да болот. Чогуу жашаган аарылар, термиттер, курт-кумурскалар жана кээ бир канаттуулардын уялары колониялуу.
Беннет (Колорадо)
Калкы - 2 021 киши. Болжолдуу аянты - 8  км². FIPS коду — 08-06090.
Дорст
Дорст (Dorst) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Оре районуна кирет.
Калкы - 174 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 5,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 155. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Франке.
Сейкарга-Яга (Черная куймасы)
Сейкарга-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Черная дарыясынын оң жээгинен 225 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 51 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Вайтерштадт
Вайтерштадт (Weiterstadt) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Дармштадт административдик округуна карайт. Дармштадт-Дибург районуна кирет.
Калкы - 24378 киши(2013-ж.). . Аянты - 34,4 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 32 023. Мэр — Петер Рорбах.
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Орозова Гүлбара
Орозова Гүлбара (20. 11. 1957-ж. туулган, Тажикстан, Жерге-Тал району, Кара-Шоро айылы) – адабиятчы, фольклорчу, КР илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (2004), филология илимдеринин кандидаты (2000), доцент (2011). 1978-ж. В. В. Маяковский атындагы Кыргыз мамлекеттик кыз-келиндер пединститутун бүтүргөн. Эмгек жолун 1978-ж. мугалим болуп иштөөдөн баштаган. 1982–90-ж. Кыргыз мамлекеттик борбордук архивде архивчи, улук архивчи, КР УИАнын азыркы Ч. Айтматов атындагы Тил жана адабият институтунда кенже илимий кызматкер (1990–92), Кол жазмалар фондусунун башчысы (1992–94), Фольклор жана акындар поэзиясы бөлүмүндө илимий кызматкер (1995–98), окумуштуу-катчы (1998–2001), кайрадан улук илимий кызматкер (2001–09), 2010-жылдан жетектөөчү илимий кызматкер. Орозова – «Түрк элдеринин поэмалары: тарыхый процесс жана эпикалык байланыш» (2000), «Кыргыз балдар фольклорунун жанрдык курамы жана поэтикасы» (2003), ошондой эле 80ге жакын илимий, илимий-методикалык эмгектердин автору, анын ичинде 2 монография, «Кыргыздардын улуттук маданияты (байыркы доордон XIX кылымдын аягына чейин)» (2010) деген окуу куралы бар.
Искак Асан уулу
Искак Асан уулу [1844-ж. чен, Маргалаң вилайети, Охна кыштагы (азыркы Кадамжай району, Орозбеков айылы) – 1. 3. 1876, Жаңы Маргалаң шаары] – Кокон көтөрүлүшүнүн (1873–76) жетекчилеринин бири. Ичкиликтин бостон уругунан. Атасы Асан (Хасан) молдо болуп, жаш кезинен сабаты ачылган жана 1867-ж. окуусун аяктап, Охнадагы мечитте иштеген. Кийин диний кызматын таштап, Ташкент шаарына кеткен жана ал жерден Кудаяр ханды тактан алууну максат кылган кыргыз бийлери менен таанышкан. Искактын өңү Алим хандын уулу Болотко (Полот) куюп койгондой окшош болгондуктан, алар анын атынан чыгууну сунуш кылышкан. Исак ага макул болуп, Болот хан деген ат менен Кудаяр ханга каршы көтөрүлүштү жетектөөнү мойнуна алган. 1-жолу 1873-ж. Сафед-Буланда, 2-жолу 1875-ж. Ботокара кыштагында ак кийизге салынып, хан көтөрүлгөн. Калган өмүрү 1873–76-жылдардагы Фергана өрөөнүндөгү элдик кыймыл жана Россиянын баскынчылыгына каршы күрөш менен тыгыз байланышта болгон (к. Искактын көтөрлш). 1876-ж. 19-февралда орус аскеринин колуна түшүп, 1-мартта дарга асылган.
Фотохромизм
Фотохромизм – заттын оптикалык нурлануу (ультракызгылт-көк, көрүнгөн жарык жана инфракызыл) таасиринен кайрадан мурунку түсүнө келүү же түсүн өзгөртүү жөндөмү.
Ак-Сай айыл аймагы
Ак-Сай айыл аймагы ― Кыргызстандын Баткен районундагы административдик-аймактык бирдик. Ак-Сай, Көк-Таш, Үч-Дөбө, Капчыгай, Таштумшук, Миң-Булак айылдарынан турат. Административдик борбору ― Ак-Сай айылы.
Денсиметрия
Денсиметрия (лат. densus - тыгыз жана метрия) - суюктуктардын жана катуу нерселердин салыштырмалуу тыгыздыгын ченөө методдору.
Архимед мыйзамына негизделген тыгыздыкты ченөөнүн бул методдору кецири колдонулат. Мисалы, ареометр, гидроста- тикалык таразага тартуу ж. б. Өндүрүштө салыштырмалуу тыгыздык түрдүү автоматтар менен ченелет.
Уютку
Уютку – 1) айран, жуурат уютуу үчүн мурунку айран, жуураттан алып калынган көрөңгө, ачыткы. а) (айран үчүн) бышырылган жылуу сүттү айранга, жууратка айландыруу үчүн ага куюучу зат; б) (эжигей үчүн) кургатылган тогуз катты же козунун жумурун жаңы саалган ынак сүткө чылап, эки-үч күндөн кийин каймагы алынбай чогултулган сүткө куюучу зат. Малчылык менен алектенген көчмөн элдер Уюткуну байыркы замандан бери пайдаланышкан. Кыргыздар кепшөөчү жаныбарлардын кургатылган тогуз катын, козунун жумурун, айрандын каткан өнөрүн, малдын кургатылган ууз сүтүн же сүзмөнү У. катары колдонушкан. Кийин куруттан Уютку жасалган. Азыр көбүнчө айран Уютку колдонулат. Болжол менен 10 л сүткө150-200 г айран Уютку куюлат; 2) сүт продуктуларын даярдоо, сүттү уютуу үчүн пайдаланылуучу таза микроорганизмдер тобу. Сүт продуктуларын чыгаруу өндүрүшүндө сүттү ачытуучу сүт кычкыл бактериялары, кээде спирттик ачууну пайда кылуучу ачыткылар, ошондой эле пропион кычкыл, уксус кычкыл бактериялар жана кеберлерден турган Уютку колдонулат. Таза микроорганизмдер бактериологиялык лабораторияда тандап, өстүрүлөт. Суюк таза микрооорганизмдер 1014 күн, кургагы 2 айдан ашык сакталат (муздакта). Суюк Уюткуну түздөн-түз пайдалануу керек. Кургак Уютку адегенде жандандырылып, анан пайдаланылат. Уютку даярдоо үчүн ынак же көк сүт стерилденип же пастерленип (92-95°С, 30 мин), микроорганизмдер өсүш үчүн ыңгайлуу температурага, чейин суутулат да У. кошулуп аралаштырылат. Сүт уюганча (12-18 с) жылуу (термостатка) коюлат. Сүт продуктуларынын ар бир түрү үчүн микрофлора курамына жараша мезофилдүү (20-30°Сде өсүүчү), термофилдүү (37-45°С) микрооорганизмдерден, ошондой эле алардын аралашмасынан турган Уютку керектелет.
Грос-Эзинген
Грос-Эзинген (Groß Oesingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Гифхорн районуна кирет.
Калкы - 1901 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 57,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 51 010. Муниципалитеттин башчысы — Фридхельм Диркс.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Мөттинген
Мөттинген (Möttingen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Донау-Рис районуна кирет.
Калкы - 2463 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 31,83 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 79 185. Муниципалитеттин башчысы — Эрвин Зайлер.
Төмөнкү карыш (Балтачев району, Башкыртстан)
Төмөнкү карыш — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Төмөнкү Карышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 470 киши. Почта индекси — 452994, ОКАТО коду — 80208819007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бланкенберг
Бланкенберг (Blankenberg (Thüringen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Орла районуна кирет.
Калкы - 1013 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3.74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 75 003. Муниципалитеттин башчысы — Ханс Витцель.
Филигрань
Филигрань (италянча filigrana) – оролгон металл зымдан жасалган, тармалдашып, бир тегиздикте ширетип бекитилген, татаал тор саймадан турган (ары жагы көрүнгөн же жакшы жылмакай фондо) зергер буюмдары. Ф-дын зымдары адатта, бир аз жалпайтылат. Ф. буюмдарын жасоо техникасы да Ф. деп аталат. Ф. илгертеден бери эле белгилүү (Байыркы Египет, грек антик доору), Россияда X–XI кылымдан баштап колдонулган.
Литофиль элементтери
Литофиль элементтери (лито... жанa гр. рһііео — ынталуулук) — тоо тектердин составындагы элементтер.
Азарга Менделеевдин мезгилдик системасындагы 55 элемент кирет: 0, Si, А1, Ті, В, С, бардык жегич жана жегич жер металлдары, галогендер, сейрек учуроочу элементтердин көпчүлүгү.
Литофиль элементтери жер кыртышынын 93%ын, океандардагы туздардын 97%ын түзөт. Сов. геохимик А. II. Виноградовдун классификациясында Литофиль элементтерине бардык атмофиль элементтери да киргизилген.
Трэйси (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 213 киши болгон.
Литофиль элементтери
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Графтон (Небраска)
Графтон (Небраска) (Grafton) — Небраска штатынын Fillmore округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 126 киши. Болжолдуу аянты - 0.9 км². FIPS коду — 31-19455.
Искаков Издевалды
Искаков Издевалды (5. 5. 1948-ж. туулган, Ысык-Көл облусу, Жети-Өгүз району, Саруу айылы) – экономист, профессор (2006), экономика илимдеринин доктору (2010). Ленинград университетинин экономика факультетин бүтүрүп (1973), Пржевальск пединститутунда мугалим, кафедра башчысы, ошол эле учурда институтта партбюронун секретары (1980–88), БУУда доцент, окуу-тарбия иштери боюнча проректор (1998–95), КУУда окутуучу (1995), 1999-жылдан мамлекеттик жана муниципалдык башкаруу кафедрасынын жетекчиси. Анын илимий-издөө багыты Кыргызстандагы өз алдынча башкаруу (МСУ) системасынын экономика жана финансы маселелеринин түптөлүшүнө жана башкаруу процесстерин өнүктүрүүгө арналган. Эмгектери: Система корпоративного управления в Кыргызской Республике. Б., 2004; Экономические и финансовые основы местного самоуправления в Кыргызской Республике. Б., 2006; Экономика местного самоуправления (теория, методология, практика). Б., 2008.
Ханлонтаун (Айова)
Ханлонтаун (Айова) (Hanlontown) — Айова штатынын Уорт округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.5 км². FIPS коду — 19-34185.
Калкы
2010-жылы калкы 229 киши болгон.
Маутэйн Лэйк (Миннесота)
Маутэйн Лэйк (Миннесота) (Mountain Lake) — Миннесота штатынын Cottonwood округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2104 киши. Болжолдуу аянты - 3.6 км². FIPS коду — 27-44566.
Ак-Татыр айыл аймагы
Ак-Татыр айыл аймагы ― Кыргызстандын Баткен районундагы административдик-аймактык бирдик. Ак-Татыр, Рават, Говсувар айылдарынан турат. Административдик борбору ― Ак-Татыр айылы.
Хесхайм
Хесхайм (Heßheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Пфальц районуна кирет.
Калкы - 2991 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,78 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 38 012. Муниципалитеттин башчысы — Карл Нойнрайтер.
Фото-ЭКК
Фото-ЭКК (фотоэлектр кыймылдаткыч күчү) – жарым өткөргүчтө электр-магниттик нурлануу (фотондор) жутулганда пайда болуучу электр кыймылдаткыч күч (фотовольталык эффект).
Фото-ЭКК заряд алып жүргүчтү дүүлүгүүчү (генерациялануучу) нурлануу менен мейкиндиктик ажыратууга шартталган. Бир типтүү жарым өткөргүчтө диффузиялык Фото-ЭКК, бир тектүү эмес жарым өткөргүчтө вентилдик Фото пайда болот. Гетеро- өтүштө жана p-n өтүштө пайда болгон Фото-ЭКК өзгөчө маанилүү. Ал фотовольталык жана күн элементтеринде пайдаланылат. Фото-ЭКК бир тектүү жарым өткөргүчтө аны бир мезгилде бир октуу кысуу жана жарыктандырууда да (фотопьезоэлектрдик эффект) пайда болушу мүмкүн. Б.И.Давыдов 1937-ж., эгер фото алып жүргүч-төрдүн энергиясы башка заряд алып жүргүчтөрдүн энергиясынан байкаларлык айырмаланса, негизги заряд алып жүргүчтөрдү гана дүүлүктүрүүдө да Ф.-ЭКК пайда болушу мүмкүн экендигин аныктаган. Жарык басымынын Фото-ЭКК кубаттуулукту жана лазердин нурлануу импульсун өлчөөгө арналган тез аракет этүүчү нурланууну кабыл алгычтарда колдонулат.
Финифть –
Финифть – байыркы орус жасалга-көркөм өнөрүндө – тунук эмес, ар түстөгү эмалдан орнаментациялар же сүрөттөр түшүрүлгөн анча чоң эмес, көбүнчө жез буюмдар. XVII кылымда кеңири тараган Ф. буюмдарында эмаль менен саймаланган металл зымдар сырдалган. Айрыкча жогорку сапатка ээ Ф. усоль буюмдары деп аталган жана XVIII кылымдан Ростовдук буюмдар биздин күнгө жеткен. Ф-тин көрүнүктүү жыйнагы Москвадагы мамлекеттик Курал палатасында сакталган. Эмаль буюмдарына ылайык аларды жасоо техникасы жана атайын материал да Ф. деп аталат.
Эггольсхайм
Эггольсхайм (Eggolsheim) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Форхгайм районуна кирет.
Калкы - 6391 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 48,90 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 74 123. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Шварцман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 12 шаардык районго бөлүнөт.
Моңгол каратуулары (13-кылым)
Моңгол каратуулары (13-кылым) – Азия жана Чыгыш Европа элдерин талап-тоноо, кул кылуу жана алардан согуш олжолорун алуу үчүн моңгол феодалдары уюштурган казаттар. Моңгол каратуулары 1207-жылы башталып, анча-мынча тыныгуулар менен 13-кылымдын аягына чейин созулган. 1207–19-жылы Сибирь, Чыгыш Түркстан жана Чыгыш Кытай аймагын, 1221-жылы Орто Азияны басып алып, Ирандын түндүгү менен өтүп, Закавказьеге (Грузия, Азербайжан) кол салган. Каспий деңизинин жээги менен (1222) алан жерине кирип, аларды талкалап, кыпчак талаасына чыккан. 1223-жылы 31-майда Калка дарыясында салгылашта моңгол отряды биргелешкен орус-кыпчак аскерин жеңип, Днепр дарыясына чейин аларды кууп барган. Андан кайра тартып, Волганын ортонку агымынын боюна келген, бирок Волга-Кама Болгариясынан сокку жеп, Моңголияга (1224) кайра келген. 1229-жылы курултайда Үгөдөй хандыкка шайлангандан кийин Моңгол каратуулары эки багытта жүргүзүлгөн. Чыгышта Түндүк Кытай (1231–34), Кореянын көп бөлүгү (1273), батышта 1237–41-жылы орус шаарлары (Рязань, Владимир, Ростов, Углич, Ярославль, Кострома, Кашин, Кснятин, Городец, Галич-Мерский, Переяславль-Зелесский, Юрьев, Дмитров, Волок-Ламский, Тверь, Торжок, Киев, Владимир Волынский, Галич) Моңголия каратылган. 1241-жылы жазында моңгол армиясы орустардын, чыгыш европа элдеринин баатырдык каршылыктарынан абдан начарлаган, бирок батышты көздөй көшөрүп жыла берген. Батыйдын негизги күчү Карпаттан өтүп, Венгрияга, Польшага (1241) кол салган, бирок Босния, Сербия жана Болгария аркылуу чегинүүгө аргасыз болуп, андан ары Борбордук Европага кол салуусу токтогон (1242). Кичи Азия жана Жакынкы Чыгышта моңгол каратуулары бир кыйла узакка созулган. Закавказьени (1236), Хулагу менен Кош өзөн аралыгын (1256), Багдадды (1258) караткан. Моңгол аскерлери Сирияга кирип, Египетке кол салууга камынган, бирок 1260-жылы Египет султанынан сокку жеп, батыштагы Моңгол каратуулары аяктаган. 13-кылымдын 2-жарымында моңголдор Чыгыш жана ТүштүкЧыгыш Азия өлкөлөрүнө бет алган. 13-кылымдын 70-жылдарында Хубилай (Чынгызхандын иниси) Түштүк Кытайды басып алып, Юань империясын негиздеп, Кытайды Улуу хан жана император катары башкарган. Бирок бирдиктүү экономикалыкбазасы жок жана ички карама-каршылыктары ырбаган Монгол империясы начарлай баштаган. 1351-жылы монголдорго каршы көтөрүлүштө Юань империясын талкалап (1368), Кытай Моңголиядан бөлүнгөн. Куликовдогу салгылашуу (1380) Русту моңгол-татар эзүүсүнөн бошотуунун башталышы болгон. 14-кылымдын 2-жарымында моңголдор Ирандагы, Закавказьедеги, Орто Азиядагы үстөмдүгүнөн ажырап, 14-кылымдын акыркы чейрегинде Моңгол империясы толук кулаган.
Флейц
Флейц (немисче floz – катмар, пласт) – живописте – лессировкада билиндирбей түрдөн түргө өткө­рүүнү аткарган мокок учтуу, жумшак кылдан жасалган калем. Ал эми живопистин өзүндө Ф. дээрлик колдонулбайт.
Сайилгох
Сайилгох — Өзбекстандын Анжиян облусунун Коргондөбө районундагы айыл.
Орой-Суу мөңгүсү
Орой-Суу мөңгүсү – Борбордук Теңир-Тоодогу төр тибиндеги мөңгү. Ак-Шыйрак тоо тоомунун түндүк капталында, Сары-Чат суусунун (СарыЖаздын бир тармагы) алабында жайгашкан. Узундугу 5 км, жалпы аянты 8,6 км2. Башы деңиз деңгээлинен 5040 м, этеги 3860 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийиктиги 4450 м, абляциясынын аянты 3,4 км2. Фирн облусу эң ыңгайлуу түндүк экспозициясына карай жайгашкандыктан, этеги чегинбей бир абалда сакталган. Мөңгүдөн Сары-Чаттын оң куймасы Орой-Суу башталат. Ак-Шыйрактын мөңгүлөрүнөн азыктанган суунун Сары-Чат деп аталышы кар сызыгына чейин сары түстөгү доңуз сырты өскөнүнө, ал эми Орой-Суу делиши суу катуу кирген мезгилинде адамдын үрөйүн учуруп тургандыгына байланыштуу.
Литохимиялык съемка
Литохимиялык съемка, мөталл ометриялык съёмка — кен байлык издөөдө колдонулчу гео-хим. негизги методдордун бири.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Фотоэлектрондук көбөйткүч
Фотоэлектрондук көбөйткүч – фотоэлектрондук жана экинчи электрондук эмиссияларга негизделген начар жарык сигналдарын электр сигналдарына өзгөртүүчү курал.
Фотокатоддон, бир нече (15−20) электроддон жана коллектордон турат. Ар бир диоддогу чыңалуу алдында турганына караганда 50−100Вко жогору. Фотокатодго түшкөн жарык андан электрондорду бөлүп чыгарат. Бул диодго түшүп, экинчи электрондук эмиссия кубулушунун негизинде көбөйтүлөт. Электрондук окту көбөйтүү коэффициенти k = σ″ (мында n –диоддун саны). Анын саны 109−1011.
Моңгол тилдери
Моңгол тилдери – моңгол элдеринин тили. 14–16-кылым ченде (Чыңгызхан негиздеген империянын кулашы менен) байыркы моңгол уруулары үчүн орток болгон моңгол тилинин диалектилеринен куралган Моңгол тилдери мына булар: түндүк моңгол – сингармониялык тилдер (к. Сингармонизм) – халха-моңгол тили, бурят, калмак, ойрот тилдери; түштүк-чыгыш – сингармониялык эмес тилдер – дагур (Түн.-Чыгыш Кытайда), дунсян, монгор, баоань (Цинхай, Ганьсу провинциясы; баары жазмасыз); арабөк тилдер – жазмалуу байыркы моңгол жазма тили, моңгол тили. Улуттук бирдиктүү мамлекети түзүлгөнгө чейин моңголдор өнүккөн адабий тилге жана жазууга ээ болгон эмес. 16–17-кылымда моңголдордун мамлекеттүүлүгүнүн бүлүнүшү ошол эле моңгол тилинин жок болуп кетүү коркунучуна алып келген эмес. Анткени ошол мезгилде түндүкменен түштүктүн маданий байланышына жана тилдик карым-катнашына каражат катары кызмат кылган анын адабий формасы калыптанып калган эле. Булардан кыйла изилденип калгандары – моңгол, бурят жана калмак тилдери.
Литофиттер
Литофиттер (лито... жана гр. phyton — өсүмдук), петрофиттер — декада, таштын жаракаларында өсүүчү өсүмдүктөр.
Алар аскалардын бузулушуна биринчи көмөк болуп, семиз жерди талап кылуучу өсүмдүктөргө топурак камдайт. Таштарда адегенде бактериялар, балырлар өөрчүп, анан эңилчектин түрлөрү, мамык чөп, акырында татаал түзүлүштүү өсүмдүктөр өсө баштайт.
Айрымдары аки таш, мрамор, доломит тектеринде, кээси карбонатсыз кычкылдуу топуракта өсөт. Литофиттердин фитоценозу түрдүү чөйрөгө көз каранды. Литофиттердин тамыры тереңдеген сайын аскада жаракалар кеңейип, тоо тектеринин үбөлөнүшүнө жанa татаал түзүлүштүү өсүмдүктөрдүн кеңири таралышына шарт түзүлөт.
Берлингтон (Колорадо)
Берлингтон (Колорадо) (Burlington) — Колорадо штатынын Кит Карсон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4 191 киши. Болжолдуу аянты - 5.4 км². FIPS коду — 08-10600.
Деннис Южин
Деннис Южин (10, 8. 1904-31. 1. 1961) - америкалык жана эл аралык жумушчу кыймылынын ишмери.
Жумушчу үй-бүлөсүнөн, 13 жашынан иштеген. Иш таштоо кыймылына активдүү катышкан. 1927- жылдан компартиянын мүчөсү. Түштүк Калифорния, Пенсильвания - Ю. Деннис парт, уюмдарында жооптуу кызматтарда иштеген. 1938-жылдан АКШ КПнин Улуттук комитетинин мүчөсү, 1946-59-ж. секретари. Бир нече жолу куугунтукталган. 1950- 51-ж. түрмөгө олтуруп чыккан. Андан аз убакыт өткөн соң кайра камалып, жалган айыптоолор менен соттолуп, 1951-55-ж. түрмөдө болгон. 1
956- 59-ж. ревизионисттердин ырк бузар иштерине каршы күрөшүп, марксизм- ленинизмди жактаган. 1959-ж. декабрдан АКШ КПнин Улуттук комитетинин төрагасы.
Искаков Полот Турдукожоевич
Искаков Полот Турдукожоевич (8. 10. 1931-ж. туулган, Ысык-Көл облусу, Каракол) – дипломат, СССРдин атайын жана ыйгарым укуктуу элчиси (1986). КМУну (1958), Москвадагы СССР ТИМдин Жогорку дипломатиялык мектебин (1964) бүткөн. 1958–61-ж. комсомолдун Фрунзе обкомунда инструктор, Кыргызстан ЛКЖС БКда бөлүм башчынын орун басары, 1964–67-ж. Тунис Республикасында СССР элчилигинин 3-секретары, 1967–70-ж. СССР ТИМдин борбордук аппаратында жооптуу кызматкер, 1970–75-ж. СССРдин Гвинея Республикасындагы элчилигинде 2-, 1-секретарь, 1977–82-ж. СССРдин Алжир Элдик Демократиялык Республикасындагы элчилигинде кеңешчи, 1982–86-ж. СССР ТИМдин кадрлар жана окуу жайлар башкы башкармалыгында эксперт, 1986–91-ж. СССРдин Алжир Элдик Демократиялык Республикасынын Оран шаарындагы элчилигинде генералдык консул болуп иштеген.
Орок
Орок — эгин, чөп орууга ылайыкталган эмгек куралы. Учу миздүү, жарты ай сымал иймек. О. неолит доорунда пайда болуп, жапайы дан өсүмдүктөрүн жыйноо үчүн колдонулган. Алгачкы О. жыгач, сөөк жана чоподон жасалган. Металл орок коло жана темир доорлорунда пайда болуп, бир аз иймекей келген. Бара-бара көлөмү чоңоюп, формасы да өзгөргөн. Ороктун кыргыз орок, орус орок, маңгел орок, чалгы (бел) орок деген түрлөрү бар. Учурда орок менчик жумуштарды, майда иштерди аткарууда гана пайдаланылат.
Стационар
Стационар (лат. stationarius - ордунда турган, кыймылсыз, козголбос)-
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Валлуф
Валлуф (Walluf) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Дармштадт административдик округуна карайт. Райнгау-Таунус районуна кирет.
Калкы - 5547 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 39 017. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Коль.
Дарыя айыл аймагы
Дарыя айыл аймагы ― Кыргызстандын Баткен районундагы административдик-аймактык бирдик. Чек, Жаңы-Жер, Жаңырык, Кайыңды, Кан, Коргон-Таш, Сары-Талаа, Табылгы, Тунук-Суу айылдарынан турат. Административдик борбору ― Чек айылы.
Вэнанго (Небраска)
Вэнанго (Небраска) (Venango) — Небраска штатынын Perkins округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 175 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 31-50230.
Драйлебен
Драйлебен (Dreileben) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бөрде районуна кирет.
Калкы - 597 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 15,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 165. Муниципалитеттин башчысы — Геро Хербст.
Сейнорога-Яга
Сейнорога-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Черная дарыясынын оң жээгинен 112 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ороо
Ороо – эгин сактоо үчүн казылган чуңкур. Ал дөңсөө, каксоо жерде 1–2 м тереңдикте тегерек, кээде төрт бурч казылат. Оозу кууш, түбү кенен болот. Үйдүн ичинде да казылган. Ичи кырылып, кээде ышталган. Түбүнө саман төшөлүп, куюлган эгиндин үстү саман жана топурак менен калың жабылат.
Кара-Бак айыл аймагы
Кара-Бак айыл аймагы ― Кыргызстандын Баткен районундагы административдик-аймактык бирдик. Кара-Бак, Бай Кара-Бак, Достук, Дөбө, Зардалы, Кызыл-Бел, Чет-Кызыл айылдарынан турат. Административдик борбору ― Кара-Бак айылы.
Махномэн (Миннесота)
Махномэн (Миннесота) (Mahnomen) — Миннесота штатынын Mahnomen округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1214 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — 27-39392.
Сэйнт Женевайв (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 11654 киши болгон.
Бишхайм (Доннерсберг)
Бишхайм (Доннерсберг) (Bischheim (Donnersberg)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Доннерсберг районуна кирет.
Калкы - 707 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,57 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 33 007. Муниципалитеттин башчысы — Хорст Фабер.
Гросенкнетен
Гросенкнетен (Großenkneten) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Ольденбург районуна кирет.
Калкы - 14 232 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 176,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 58 007. Муниципалитеттин башчысы — Фолькер Бернаско.
Фотоэлектрондуу эмиссия
Фотоэлектрондуу эмиссия (сырткы фотоэффект) – катуу заттардын же суюктуктардын электр-магниттик нурлардын (фотондордун) таасиринен электрондорду вакуумга же башка чөйрөгө бөлүп чыгарышы.
Гросенкнетен
Муниципалитет административдик курамы боюнча 19 шаардык районго бөлүнөт.
Фотоэлектрондуу эмиссия
Фотоэлектрондуу эмиссиянын негизги законченемдери: 1) бөлүнүп чыккан электрондордун саны нурлануунун интенсивдүүлүгүнө түз пропорциялаш; 2) ар бир зат үчүн бетинин абалына жана температурасына (T=0°K) жараша эң кичине жыштыкта (же эң чоң толкун узундугунда) Фотоэлектрондуу эмиссия пайда болбогон чек болот; 3) фотоэлектрондордун эң чоң кинетикалык энергиясы нурлардын жыштыгына жараша сызыктуу өсөт жана анын интенсивдүүлүгүнө көзкаранды болбойт. Фотоэлектрондуу эмиссия төмөнкүдөй удаалаш үч процесстин натыйжасы болуп эсептелет: фотондун жутулушу жана жогорку энергиялуу электрондун пайда болушу; бул электрондун беттеги кыймылы. Бул учурда энергиянын бир бөлүгү чачырап жок болушу мүмкүн; бөлүнүш чегиндеги бет аркылуу электрондун башка чөйрөгө өтүшү. Фотоэлектрондуу эмиссия нын сандык мүнөздөмөсү болуп кванттык чыгыш эсептелет. Ал нерсенин бетине түшкөн бир фотонго туура келүүчү учуп чыккан электрондордун санына барабар. Фотоэлектрондуу эмиссия заттардын энергетикалык түзүлүшүн изилдөөдө автоматика куралдарында (фотоэлемент), инфракызыл техникада ж. б. пайдаланылат.
Фотоядролук реакциялар
Фотоядролук реакциялар, ядролук фотоэффект – атом ядролордун р протондорду, n нейтрондорду же кыйла татаал бөлүкчөлөрдү бөлүп чыгаруу менен γ-кванттарды жутушу. (γ, р) жана (γ, n) Ф. р-ы дээрлик толук изилденген.
Атомдун ядросунан протонду же нейтронду (нуклонду) бөлүп алышы үчүн γ-кванттын энергиясы ядродогу нуклондордун байланыш энергиясынан көп болууга тийиш, к. Ядро реакциялары.
Моонзунд архипелагы
Моонзунд архипелагы, Батыш Эстон архипелагы - Балтика деңизиндеги аралдар тобу. Рига булуңунун түндүк-батыш тарабында; Эстонияга карайт. Жалпы аянты 4000 км2 болгон 500дөн ашуун аралдан турат; ири аралдары: Сааремаа, Хийумаа, Муху, Вормси. Аралдары негизинен акиташ тектеринен туруп, айрым жерлери мөңгү жана деңиз чөкмөлөрү менен капталган. Жээктери булуң-буйткалуу; Жеринин бети түзөң (Бийиктиги 54 мче). Көлү көп. Коруктары: Вийдумяэ, Вильсанди. Климаты мелүүн жылуу, кышы жумшак (январдын орт. температурасы –4˚С), жайы жылуу (июлдуку 17˚С); жылдык жаан-чачыны 550 ммдей. Аралдардын басымдуу бөлүгүн токой массивдери менен кезектешип жаткан шалбаа ээлейт. Жээктеринде кызыл карагайлуу кум дөбөлөрү (дюналар) мүнөздүү. Чымдак-карбонаттуу жана саз топурактары мүнөздүү. Балык уулоо, дыйканчылык жана мал чарбасы өнүккөн. Ири шаары – Курессаре.
Бланкенхайн
Бланкенхайн (Blankenhain) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан Шаар. Веймар районуна кирет.
Калкы - 6617 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 113.53 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 71 008. Мэр — Клаус-Дитер Кельнер.
Кара-Булак айыл аймагы
Кара-Булак айыл аймагы ― Кыргызстандын Баткен районундагы административдик-аймактык бирдик. Бужум, Кара-Булак айылдарынан турат. Административдик борбору ― Бужум айылы.
Хансэлл (Айова)
Хансэлл (Айова) (Hansell) — Айова штатынын Франклин округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.6 км². FIPS коду — 19-34365.
Калкы
2010-жылы калкы 96 киши болгон.
Фон
Фон (французча fond – сөзмө-сөз – «түбү», «терең жери») – композициядагы «алдыга чыгып турган» (айрыкча биринчи пландагы) деталга карата сүрөттөлүүчү же орнаменттүү композициянын бардык бөлүгү. Сүрөттөлбөөчү Ф. (мисалы, портреттеги) нейтралдык Ф. деп аталат.
Франк–Герц тажрыйбасы
Франк–Герц тажрыйбасы – атомдун ички энергиясы дискреттүү мааниге ээ болушун далилдеген тажрыйба.
Бул тажрыйбаны 1913-ж. Ж. Франк жана Г. Герц алгачкылардан болуп жүргүзгөн.
Анновка (Балтачев району, Башкыртстан)
Анновка — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Төмөнкү Карышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 96 киши. Почта индекси — 452994, ОКАТО коду — 80208819002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
У-шу
У-шу (кытайча wu - аскердик, согуштук жана shu – искусство, техника) - чыгыш спортунун бир түрү.
Б. з. ч. 2-кылымда Кытайда пайда болгон.' Сегиз жаныбардын (жолборс, аюу, маймыл, турна, бугу, жылан, ажыдаар, ийнелик) стилине негизделген. Кытайда Тан жана Сун династиясынын тушунда жакшы өнүккөн. Ошол кезде жоокерлер, офицерлер, аскер башчылары жогорку чин алууда У-шуну өздөштүргөндүктөрүн көрсөтүп, текшерүүдөн өтүшкөн. У-шу системасы азыркы мезгилде 42 түргө бөлүнөт. У-шунун мазмунун мушташуу элементтерин же курал колдонуп душманга кол салуу жана андан коргонуу түзөт. Эмгекке, согуш ишине даярдоодон тышкары У-шунун философиялык жана тарбиялык мааниси зор. Эл аралык федерациясы 1990-ж. негизделген. 1990-жылдан Европалык, 1991-жылдан дүйнөлүк биринчилик өткөрүлөт. У-шу Кыргызстанда да өнүгүүдө.
Форзац
Форзац (немисче vorsatz) – китеп графикасында – мукабанын биринчи бетинде кошумча жарым барак болуп салынган орнамент. Ф. адатта сүрөтчүнүн эскизи боюнча аткарылат.
Хеттенлайдельхайм
Хеттенлайдельхайм (Hettenleidelheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Дүркхайм районуна кирет.
Калкы - 3055 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,08 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 32 027. Муниципалитеттин башчысы — Якоб Дорман.
Флекман, Давид Нафтулович
Флекман, Давид Нафтулович (1914-ж. т., Одесса обл.) – живописчи. Кыргыз ССРинин искусствосуна эмгек сиңирген ишмер. 1940-ж. Одессадагы көркөм сүрөт окуу жайын бүтүргөн. 1941-жылдан Кыргызстанда жашаган. 1943-ж. биринчи жолу Москвада өткөн “Тыл жана фронт” аттуу көргөзмөгө катышкан. 1946-жылдан СССР сүрөтчүлөр союзунун мүчөсү. Фрунзедеги көркөм сүрөт окуу жайында сабак берген. Ф. тематикалык картина жана портрет жанрында өзүн көрсөтө алган. Ф-дын тарыхый темадагы “М. В. Фрунзе өлүм жазасына тартылгандардын арасында” (1958) аттуу картинасы кыргыз живописиндеги мыкты чыгармалардын катарына кирет. Кыргыз жеринин жаратылышы жана элинин жашоо-турмушу сүрөтчүнүн Токтогул ГЭСинин курулушу темасында жана көптөгөн ири пейзаждар циклдеринде чагылдырылган. 60–70-жылдары ал кыргыз искусство ишмерлеринин портреттеринин сериясын жараткан. “Гульнарка” (1957) аттуу портрети мыкты эмгектеринин бири. Ф. 1980-ж. Киров суу сактагычынын курулушуна арналган “Күн желеси” полотносун тарткан. Ф. “Эмгектеги каармандыгы үчүн”, “Эмгектеги артыкчылыгы үчүн”, “Жеңиштин 30 жылдыгына карата” медалдары, Кыргыз ССР Жогорку Советинин Ардак грамоталары менен сыйланган.
Көк-Булак (Коргондөбө району)
Көк-Булак — Өзбекстандын Анжиян облусунун Коргондөбө районундагы айыл.
Денисов Сергей Прокофьевич
Денисов Сергей Прокофьевич (12 (25). 12. 1909-6. 6. 1971) - эки жолу Советтик Союз Баатыры (1937, 1940), авиациянын генерал-лейтенанты (1940).
Ороо-Башы мрамор кени
Ороо-Башы мрамор кени - Нарын облусунун Кочкор районунда, Кочкор кыштагынан 25 км түштүк-батыш тарапта, Кызарт тоосунун этегинде. 1928-ж. табылган. Кен аймагын протерозой заманында пайда болгон мрамор, гнейс тектери жана аларды жиреп чыккан гранит интрузиялары түзөт. Мрамор катмары гранит тегинин арасында калдык түрүндөгү үч тулкуну түзөт. Калыңдыгы 70–150 м, узундугу 170 – 600 м. Мрамор ири кристаллдуу, өңү ак. Майда жаракалар арбын болгондуктан мрамордон чоң блоктор даярдалбайт, бирок андан мрамор күкүмүн алууга жана курулуш акиташы катары пайдаланууга болот. Запасы С1 категориясы боюнча 2,5 млн м2.
Денисов Сергей Прокофьевич
1930-жылдан КПСС мүчөсү. 1929-жылдан Советтик Армияда. Учкучтардын аскердик мектебин (1931) жана комкурамдын билим өркүндөтүүчү курсун (1939) бүтүргөн. 1936-37-ж. өз ыктыяры менен Испаниядагы жарандык согушка кеткен. Улуу Ата-Мекендик согуш убагында учкучтардын Качи аскер-авиация мектебинин начальниги, 1943-ж. февралдан 1944-ж. февралга чейин фронтто истребитель авиадивизиясына командачы. 1947-жылдан отставкада. СССР Жог. Советинин (1-шайл.) депутаты. Ленин ордени, 2 Кызыл Туу, Александр Невский ордени жана медалдар, Монголиянын Кызыл Жылдыз ордени менен сыйланган.
Сульги Литфуллин
Литфуллин Сульги (1923-ж. т., Ош обл., Өзгөн ш. - 1991, Анжиян) — Советтер Союзунун Баатыры (1945).