cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Соттун президиуму
Соттун президиуму – процесстик мыйзамдарда каралган тартипке ылайык облустук жана аларга теңдештирилген соттордун мыйзамдуу күчүнө кирген сот актыларын көзөмөлгө алуу тартибинде кайра кароо компетенциясына кирген сот тутумундагы сот баскычы; процесстик мыйзамдарда каралган учурларда алардын кабыл алган сот актыларын жаңы ачылган жагдайлар боюнча кайра кароо. КРде С. п. курамына КР Жогорку сотунун төрагасы, сот коллегияларынын төрагалары жана КР Жогорку сотунун 5 судьясы кирип, КР Жогорку сотунун деңгээлинде гана иштейт. С. п-нун курамына кирген судьялар КР Жогорку сотунун пленумуна 2 жылга шайланышат. С. п-нун жыйыны иш келип түшкөн күндөн кийин 3 айдан кечиктирилбестен өткөрүлөт.
Эсептөө
Эсептөө - сандар менен арифметикалык амал аткаруу. Эсептөө алдын ала такталган эрежелерге таянып аткарылат. Ал маселелердин айрым классынын толук так жазылышын, ошондой эле бул класстардын айрым бөлүктөрү үчүн маселелерди чыгаруу алгоритмдерин берүү мүмкүнчүлүгүн түзөт. Эсептөөнүн мисалдарына цифралар (б. а. сан белгилери) менен болгон амалдардын арифметикалык эрежелеринин жыйындысы, элементардык алгебранын тамгалуу эсептөөсү, дифференциал эсептөөлөру, интеграл эсептөөлөрү, вариациялык эсептөө ж. б. кирет. Эсептөө номерлөө жана эсептөө системасы менен бир эле мааниде.
Прометей
Прометей – байыркы грек мифологиясындагы кудайлардын каарынан элди коргогон титан. Мифтин эзелки бир версиясында Прометей Олимптен от уурдап, адамдарга берип коёт. Бул иши үчүн ал Зевстин буйругу менен аскага кадалып, кыйноо тартат: бир бүркүт күнүгө же күн алыс учуп келип, Прометейдин боорун чокуп жеп кетип турат, боор болсо кайра жаңырып өсө берет. Ошентип бул кыйноо жүздөгөн жылдардан 30 миң жылга, башкача айтканда Геракл бүркүттү жаа менен атып, Прометейди бошотконго чейин созулат. Прометей жөнүндөгү мифтин негизинде Эсхил «Кадалган Прометей» аттуу трагедия жазган. Прометейдин образы кийинки доорлордун поэзиясында (Ж. Байрон, П. Б. Шелли, Н. П. Огарёв, Т. Шевченко ж. б.), музыкада (Ф. Лист, A. Н. Скрябин ж. б.), көркөм сүрөт искусствосунда (Тициан, Ф. Г. Гордеев ж. б.) да чагылдырылып, жаңы мотивдер менен байыган.
Горхам (Нү-Гэмпшир)
Калкы - 2848 киши. Болжолдуу аянты - 83.7 км². FIPS коду — 33-30260.
Тиштүү насос
Тиштүү насос, тиш дөңгөлөктүү насос – суюктук жумуш аткаруучу органдардын айлануу огуна перпендикуляр багытта которулуучу ротордук насос. Жумуш аткаруучу тетиктин ротору менен айланма алга-артка ясылуучу кыймыл аркылуу байланышкан көлөмдүк насос. Тиштүү насос тиш дөнгөлөктүү (шестернялуу), шлангдуу ж. б. болуп айырмаланат.
Пропеллер
Пропеллер (англисче propeller, латынча propello – айдайм, алга түртөм дегенден) – самолёттун, вертолёттун, кеменин ж. б. авиациялык техниканын кыймылын камсыз кылуучу винт-калактуу вал. Калактуу винт, аба винти деп да аталат.
Уэллфлит (Массачусетс)
Уэллфлит (Массачусетс) (Wellfleet) — Массачусетс штатынын Барнстэйбл округуна караган АКШ шаары.
Эсеп басма табагы
Эсеп басма табагы - китеп көлөмүнүн бирдиги, чыгарманын өзү ж. б. материалдан (китептин титулдук барагы, мазмуну, баш сөзү, эскертүүлөрү ж. б.) турат. Эсеп басма табагында автордук басма табагындагыдай эле 40 миң басма белги же 700 ыр сабы, же 3 миң см2 графикалык материал болот.
Форверк (Төмөнкү Саксония)
Форверк (Төмөнкү Саксония) (Vorwerk (Niedersachsen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Вюммдагы Ротенбург районуна кирет.
Калкы - 1058 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 21,65 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 57 052. Муниципалитеттин башчысы — Эрнст-Аугуст Зеегер.
Хоэнварте (Саксония-Анхальт)
Хоэнварте (Саксония-Анхальт) (Hohenwarthe) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Йерихов районуна кирет.
Калкы - 1463 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 10,25 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 86 075. Муниципалитеттин башчысы — Петер Бергман.
Курма
Курма (Diospyoros) — эбендер тукумундагы өсүмдүк уруусу. Дайыма жашыл же күбүлмө жалбырактуу дарак, бадал. Дүйнөнүн тропик, субтропик алкактарында 500дөй, анын ичинде КМШ өлкөлөрүндө 3 түрү бар. Кадимки курма же Кавказ курмасы (реликт түр) — бийиктиги 15мдей, жалбырагы жөнөкөй, сүйрү, үстүнкү бети күңүрт, жылма. Гүлү бир жыныстуу, майда.
Мөмө
Мөмөсү (диаметри 8—16 ммдей) саргыч кызыл, желет. Кургатылган мөмөсүндө 40% кант, 0,5% кислота бар. Бир дарактан 80 кгдай түшүм алынат. Кавказда жана Орто Азияда өсөт. Эгилме түрү да бар. Чыгыш курмасы эки үйлүү (айрымдары бир үйлүү). Мөмөсүндө 25% кант, 1,5% протеин, 0,85% май, 40 мг% С витамини жана темир бар. Япония, Кытайдан тараган. Россияда 19-кылымдан өстүрүлө баштаган. Абхазия, Грузияда, Өзбекстан, Түркмөнстан, Тажикстанда өстүрүлөт. Ар дарактан 250 кгдай түшүм жыйналат. Мөмөсү ичеги-карын (гастрит, колит), аз кандуулук ж. б. ооруларды дарылоодо колдонулат. Виргиния курмасы Түндүк Америкада, КМШ өлкөлөрүндө нымдуу жана кургак субтропик зоналарда өстүрүлөт. Бийиктиги 20—25 мдей, эки үйлүү, жалбырагы сүйрү, мөмөсү тоголок (диаметри 20—50 мм), салм. 25 г, өтө даамдуу. Курамында 40% кант, 0,5% кислота бар. Ар дарактан 300 кгдай түшүм жыйналат. Жыгачы буюм, музыкалык аспап жасоодо пайдаланылат.
Диблих
Диблих (Dieblich) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майен-Кобленц районуна кирет.
Калкы - 2364 киши(2013-ж.). . Аянты - 17,68 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 37 207. Муниципалитеттин башчысы — Андреас Першайд.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Монтикэлло (Миссисипи)
Монтикэлло (Миссисипи) (Monticello) — Миссисипи штатынын Lawrence округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1726 киши. Болжолдуу аянты - 8.7 км². FIPS коду — 28-48560.
Ирамба (эл)
Ира́мба (иламба, ланги, анирамба, памби) — банту эли. Танзанияда Киньянгири тоосуна жакын жердеги Сингида аймагында жашашат. Ирамба элине ньятуру, сукума, ньямвези элдери жакын. Саны 368 миң адам (2002).
Тил
Ирамба (иламба, ниламба) тили банту уясына кирет.
Дин
Көпчүлүк жергиликтүү салттуу ишенимдерди (ата-бабалардын арбагына таазим кылуу, тотемизм) карманышат. Калгандары христиандар жана мусулмандар (сүннөттөр).
Коом
Туугандык эсеп энелик. Жубайлар аялынын жамаатында жашаганда, нике матрилокалдык болуп саналат. Коомдук уюмдун негизин уруулук түзүлүштү түзгөн уруулук генеалогиялык байланыштар түзөт.
Чарбалык иштер
Кол менен иштетилген тропикалык жер чарбасы (элевсина, сорго, жүгөрү, буурчак өсүмдүктөр, маниок) жана жайыт мал чарбасы (ири жана майда мүйүздүү мал). Эмгекти бөлүштүрүү өндүрүштүн тармактарына жана мезгилине жараша жынысына жана жашына жараша жүргүзүлөт. Негизги талаа жумуштарын (себүү, өстүрүү, жыйноо, кайра иштетүү, продукцияны бөлүштүрүү) аялдар аткарышат. Аялдар эркектер менен бирге талааны себүүгө даярдашат. Эркектер негизинен мал чарбачылыгында эмгектенишет.
Кол өнөрчүлүк
Ирамба жыгачтан оюу (майда айкел, идиш-аяк), өсүмдүк буласынан токуу (себет, идиш, килемче, майда буюмдар), металлдан жасалга буюмдарды жасоо сыяктуу кол өнөрчүлүктү өнүктүргөн.
Тамак-аш
Дан эгиндеринен жана буурчактан жасалган ботколор, калемпирге ачуу татымал кошулган токочтор, жашылчалардан жана өсүмдүк майынан жасалган соустар, жашылчалар, мөмөлөр, сүт азыктары.
Кийим
Салттуу эркектердин кийими кыска шым жана кебез көйнөк, ал эми аялдардын кийими – кенен узун пахта көйнөк же жеңи кыска көйнөк жана юбка. Буттарында одоно сандал.
Турак жай
Салттуу турак жай планы боюнча төрт бурчтуу, дубалдары жерге тереңдеп, бутактан токулган, чопо менен шыбалган, жамбаш чатырынын өрүлгөн каркасы мамыларга таянат. Көбүнчө бир үйдүн алачыктары бири-бирине жакын жайгашкан. Ошентип, алар ички төрт бурчтуу короону – мал үчүн короону түзүшөт, алар жайлоого чыккандан кийин жайгаштырылат.
Маданият
Ирамба элинин бай оозеки чыгармачылык, бий жана музыкалык фольклору бар.
Пфеффенхаузен
Пфеффенхаузен (Pfeffenhausen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ландсхут районуна кирет.
Калкы - 4732 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 71,79 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 74 172. Муниципалитеттин башчысы — Карл Шарф.
Сырдыбаев Мадылбек
Сырдыбаев Мадылбек (1928, Кызыл-Ой кыштагы -1983, Фрунзе ш.) - белгилүү адабият таануучу жана алгачкы агартуучулардан.
Гайслинген-ан-дер-Штайге
Гайслинген-ан-дер-Штайге (Geislingen an der Steige) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. геппинген районуна кирет.
Гей-Люссак мыйзамдары
Гей-Люссак мыйзамдары — газдардын негизги мыйзамдары. XIX-кылымдын башында Гей-Люссак ачкан.
Гайслинген-ан-дер-Штайге
Шаар административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Гей-Люссак мыйзамдары
1. Газдардын жылуулуктан кеңейүү мыйзамы — туруктуу басымда берилген газ массасынын көлөмүнүн өзгөрүшү темп-ранын өзгөрүшүнө түз пропорциялуу: (F2—Fj)/ Vi=aAt же F2=Fi(7-)-aAi), мында Vi — газдын баштапкы температурадагы (fi), F2 — акыркы темпепратурадагы (t2) көлөмү; At=t2—tl; a — туруктуу басымда газдар көлөмүнүн жылуулук­тан кеңейүү коэффициенти.
2. Көлөмдүк катыш мыйзамы боюнча ту­руктуу басымда жанa температурада реакцияга кирүүчү газдардын көлөмү өз ара жанa реакциядан кийин пайда болгон газдын көлөмүнө катышы бир бүтүн сан болот. Мис., 1 келем Н2 1 колем С12 м-н кошулганда 2 келем НС1 пайда болот: Н2+С12=2НС1, б. а. көлөмдөрдүн катышы, 1:1:2 ге барабар. Бул мыйзам атом-мол. теориянын түзүлүшү үчүн чоң роль ойноду жана Авогадро мыйзамынын ачылышына түрткү берди.
Гексагон системасы
Гексагон системасы — алтынчы же үчүнчү даражалуу башкы бир окутуу кристаллдардын жыйындысы.
Гексагон системасын экиге гексагон жанa тригон системачаларына бөлүү кабыл алынган. 1-системачанын лауэграммалары дайыма 6-даражалуу октун, ал эми 2 - системачанын лауэграммалары 3-даражалуу октун бар экенин билдирет.
Дагы кара
Кристаллография.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Пропилейлер
Пропилейлер Афиныда – Акрополдун башкы кире бериши (биздин заманга чейинки 437–432, архитектор Мнесикл). Иония колонналары (ички) менен байланышып, түрдүү деңгээлде жайгашкан эки портиги (дорий) бар; Пропилейлердин түндүк тарабында Пинакотека жайгашкан.
Хэнрайт (Миннесота)
Хэнрайт (Миннесота) (Henriette) — Миннесота штатынын Pine округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 71 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 27-28574.
Эсенкулов Нурмамат Жокенович
Эсенкулов Нурмамат Жокенович (9. 1. 1960ж. т., Ош обл., Өзгөн району, Эркин-Тоо айылы) - тарыхчы, тарых илимдин доктору (2011). ЖалалАбад шаарындагы педагогика окуу жайын (1978). КМУнун тарых ф-тин (1985), ММУну (1988), КУУнун юриспруденция боюнча магистратурасын (2013) бүтүргөн. КМУда окутуучу (1988-89), ММУда стажер-изилдөөчү (1989-90), БГУда додент, кафедра башчысы, проректор (1994-2007), КР Билим берүү жана илим министрлипинин алдындшы билим берүү мекемелерин лицензиялоо жана аттестациялоо боюнча мамлекеттик инcпекциясынын башчысынын милдетинн аткаруучу (2007), КР Өкмөтүнүн аппаратынын билим берүү, маданият жана спорт бөлүмүнүн жетекчиси (2007-08), КУУда сырттан окуу жана кечки билим берүү боюнча проректор (2009-жылдан). 50дөн ашык илимий макала, бир нече монографиянын автору.
Соттун токтому
Соттун токтому – КРде сот актыларынын бир түрү. Кылмыш-жаза процессинде – өкүмдөн сырткары, ишти кароодо сот жекече кабыл алуучу чечим. Жарандык процессте сот отурумдарында чыгарылуучу сот актылары С. т. деп аталат. Мыйзамдуу күчүнө кирген сот актыларын кайра караганда өкүмдү, чечимди, аныктаманы жокко чыгаруу, өзгөртүү же өзгөртүүсүз калтыруу жөнүндө С. т. чыгарылат. Сот актыларынын ичинен КР Жогорку сотунун пленумдарынын токтомдору өзгөчө орунду ээлейт, анткени аларда мыйзамдарды колдонуу маселелери боюнча жетектөөчү түшүндүрмөлөр камтылат. Мындай токтомдор жалпы юрисдикциядагы баардык соттор үчүн милдеттүү. Конституциялык сот өндүрүшүндө КР Конституциялык сотунун жыйынтык чечими да токтом деп аталат.
Чоң Рубиха
Чоң Рубиха — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - АО деңиз орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы болмайды, дарыя бассейни — Мезень.
Киндэ
Киндэ (Kinde) — Мичиган штатынын Huron округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 534 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 26-43220.
Миттельзөммерн
Миттельзөммерн (Mittelsömmern) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Унструт-Хайних районуна кирет.
Калкы - 227 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 10,08 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 64 045. Муниципалитеттин башчысы — Зильфа Рюкбайль.
Соттун төрагасы
Соттун төрагасы – КРде тийиштүү сот органын (райондук, шаардык сот ж. б.) жетектөөчү судья. С. т. өзү жетектеген соттун деңгээлине жараша мыйзам тарабынан белгиленген ыйгарым укуктарга ээ болот. Ошону менен бирге С. т. судьяларга иштерди, материалдарды, арыздарды кароо үчүн бөлүштүрөт; соттун жарандарды кабыл алуу, алардын сунуштарын, арыздарын жана даттанууларын кароо боюнча иштерди уюштурат; соттун аппаратынын ишине жетекчилик кылат; сот статистикасын жүргүзүүнү жетектейт; сот аппаратынын кызматкерлерин кызматка дайындайт жана бошотот; соттун кызматкерлеринин кесиптик даярдыктарын арттыруу боюнча иштерди уюштурат; КР мыйзамдарына ылайык башка ыйгарым укуктарды ишке ашырат.
Гексаметилентетрамин
Гексаметилентетрамин гек­самин, уротропин — таттуу гамы бар түссүз кристалл. Сууда. күкүрттүү көмүртекте жакшы, спиртте, хлороформдо начар эрийт. Гексаметилентетрамин аммиакты формальдегид менен конденсациялоодон алынат. 4NH3-f6CH_-0 — ^(CH2)6N4-)-6H20. Бул реакция канталанма болгондуктан формальдегидди алуунун да булагы. Андан башка Гексаметилентетрамин жарылгыч заттарды алууда, аналит. химияда, түтүнсүз күйүүчү зат катары пайдаланылат.
Гексаметилентетрамин — антисептиктерге кирген дары зат; күкүм, таблетка жанa эритме түрүндө колдонот. Гексаметилентетраминди биринчи жолу А. М. Бутле­ров синтездеген (1860). Жугуштуу ооруларды дарылоо үчүн венага куюлат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Норс Бервик (Мэн)
Норс Бервик (Мэн) (North Berwick) — Мэн штатынын Йорк округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4576 киши. Болжолдуу аянты - 99.6 км². FIPS коду — 23-50325.
Сабырбек Курманалиев
Курманалиев Сабырбек Ушпаевич (18. 2. 1954-жылы туулган, азыркы Чүй облусу, Ысык-Ата району, Дмитриевка кыштагы) — милициянын генерал-майору (2009). ФПИни (1978), КМУну (1992) бүткөн. 1980—84-жылы Сокулук райондук ички иштер бөлүмүндө инспектор, 1984—93-жылы Кара-Балта шаардык ички иштер бөлүмүндө инспектор, оперуполномочен, бөлүмдүн начальниги, 1993—95-жылы Ысык-Ата райондук ички иштер бөлүмүндө начальниктин орун басары, 1995—98-жылдары Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин Жалал-Абад облусу бөлүмүнүн начальниги, 1998—99-жылдары Жалал-Абад жана Ош областтары боюнча регион аралык башкармалыгында бөлүмдүн начальнигинин орун басары, начальниги, 1999—2004-жылы Сокулук райондук ички иштер бөлүмүнүн, 2004—05-жылдары Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинде башкармалыктын, 2005—08-жылдары Нарын, 2008-жылы Чүй облусунун ички иштер башкармалыктарынын начальниги, 2008—10-жылдары Кыргыз Республикасынын Ички иштер министринин 1-орун басары болуп иштеген.
Жон Траволта
Жон Жозеф Траволта (John Joseph Travolta; 1954-жылы 18-февралда туулган) - америкалык актер, продюсер, бийчи жана ырчы. Жон Траволта алгач 1970-жылдары "Кош келиңиз Коттер" ( англ. Welcome Back, Kotter, 1975–1979) ) телесериалында тартылгандан соң белгилүү болгон. Андан кийин "Алтынчы куну кечинде" (англ. Saturday Night Fever, 1977) жана "Бриолин" (англ. Grease, 1978) деген прокатта жакшы көрсөткүчтөрдү берген тасмаларда ойногон. 1980-жылдары Ж. Траволтанын чыгармачылыгында тыныгуу болгон. Бирок 1990-жылдарда "Кылмыш окуясы" (англ. Pulp Fiction, 1994) тасмасындагы ролу менен анын актердук чыгармачылыгы жанданган. Актер андан кийин "Бетсиз" (англ. Face/Off, 1997), "Сыр сөз: балык-кылыч" ( англ. Swordfish, 2001), "Чыныгы камандар" (англ. Wild Hogs), "Чач үчүн лак" (англ. Hairspray) тасмаларында роль аткарган.
Жон Траволта "Алтынчы күнү кечинде" (англ. Saturday Night Fever, 1977) жана "Кылмыш окуясы" тасмаларындагы ролдору үчүн "Оскар" сыйлыгына талапкер болгон. "Кодо" (англ. Get Shorty) тасмасындагы ролу үчүн актер "Алтын глобус" сыйлыгын "Көркөм фильмдеги/мюзиклдеги/комедиядагы эң мыкты актер" номинациясында алган. Ошондой эле алты номинацияда талапкер болгон, акыркы жолу сыйлыкка 2008-жылы көрсөтүлгөн. 2014-жылы Ж. Траволта эл аралык кинометаграфиядагы ийгиликтери үчүн Индиянын эл аралык киноакадемиясынын (IIFA) сыйлыгын алган. 2016-жылы актер алгачкы жолу праймтаймдык "Эмми" сыйлыгын "Америкалык кылмыш окуясы,:эл О. Жей Симпсонго каршы" (англ. American Crime Story: The People v. O. J. Simpson) аттуу криминалдык сериал-антологиясында продюсер катары алган. Бул фильм үчүн дагы бир жолу "Эмми" сыйлыгына жана "Алтын глобус" сыйлыгына жактоочу Роберт Шапиронун ролу үчүн талапкер болгон.
Мака (эл)
Эне тили — мака (диалектилер менен). Мака тили банту уясына кирет.
Дин
Көпчүлүк жергиликтүү салттуу ишенимдерди (ата-бабалардын рухтарына жана жаратылыш күчтөрүнө ишенүү) карманышат. Аз сандагы католиктер да бар.
Чарбалык иштер
Мака эли кол менен иштетилген тропикалык жер чарбасы (ямс, таро, батат, жүгөрү, күрүч, маниок), жыйноочулук (жапайы майлуу пальма жемиштерин чогултуу),  аңчылык,  малчылык (майда мүйүздүү мал) менен мүнөздөлөт.
Килем жана себет токуу, карапачылык, жыгачтан оюм жасоо (ата-бабалардын айкелдерин, ритуалдык маскалар, идиш-аяктар).
Кийим
Эркектер белдемчи, аялдар фартук кийишет.
Коом
Мака уруулук түзүлүштү сактап калган. Туугандык эсеп аталык. Нике вирилокалдык.
Маданият
Дыйканчылыкка, аңчылыкка, түрдүү ырым-жырымдарга байланыштуу ыр-бийлер кеңири таралган.
Тарых
Мака элинин ата-бабалары бир нече жүз жыл мурун борбордук Камерундун тоолорунан ички жерлерге көчүп келишкен.
Колдонулган адабият
Андрианов Б. В. Мака // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999.
Мирный (Благовар району, Башкыртстан)
Мирный — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Мирн айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1102 киши. Почта индекси — 452738, ОКАТО коду — 80214823001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кира Найтли
Кира Кристина Найтли (Keira Knightley;/ ˌkɪərə naɪtli /; 1985-жылдын 26-мартында туулган) -англиялык актриса. Ал бала кезинен эле телекөрсөтүүлөргө тартылып, биринчи тасмалык дебюту 1995-жылы ачылган. Бир нече тасмаларда экинчи пландагы ролдорду жараткандан соң, "Бекхэмдей ойно" (англ. Bend It Like Beckham) тасмасындагы ролу актрисага ийгилик алып келген. Актриса "Кариб деңизинин каракчылары" (англ. Pirates of the Caribbean) деген тасмадагы Элизабет Суонндун ролу аркылуу дүйнөгө атагы чыкты. Голливуддагы эң кирешелүү актрисалардын бир катары таанылган актриса Empire сыйлыгын уткан жана "Оскар" жана "Алтын глобус" сыйлыктарына бир нече ирет талапкер болгон.
Кира Найтли "Намыс жана көмүскө ишеним" (англ. Pride & Prejudice, 2005) тарыхый тасмасындагы ролу үчүн "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты актриса" номинациясына жана "Алтын глобус" сыйлыгынын "Эң мыкты актриса" номинациясына талапкер болгон. "Күнөөлөрдөн арылуу" (англ. Atonement, 2007) тасмасындагы ролу үчүн кайрадан "Алтын глобус" сыйлыгына көрсөтүлгөн.Ошондой эле "Жибек" (англ. Silk, 2007); "Герцогиня" (англ. The Duchess, 2008); "Коркунучтуу жол" (англ. A Dangerous Method, 2011) жана "Анна Каренина" (англ. Anna Karenina, 2012) сыяктуу тасмалардагы ролдору менен көрүүчүлөрдүн эсинде калган. К. Найтли кинонун ар түрдүү жанрларында роль жараткан. Актриса "Чыныгы сүйүү" (англ. Love Actually, 2003) тасмасына тартылса, "Артур падыша" (King Arthur, 2004) тарыхый тасмасында Гвиневранын ролун ойногон. 2005-жылы "Күрмө" (англ. Jacket) тасмасыне жана "Домино" (англ. Domino) деген биографиялык экшн тасмасына тартылган. 2008-жылы актриса "Махабаттын чеги" (англ. the The Edge of Love) жана 2010-жылы "Жан сакчы"(London Boulevard деген тасмаларда ойногон. "Менден кетпе" (англ. Never Let Me Go) илимий-фантастикалуу тасмасынде 2010-жылы катышкан, ушул эле жылы "Акыркы түн" (англ. Last Night) мелодрамасында роль жараткан. Анын 2012-жылы тартылган тасмасы "Кыяматтык дос издеймин" (англ. the Seeking a Friend for the End of the World) болду.
Уэльс (Массачусетс)
Уэльс (Массачусетс) (Wales) — Массачусетс штатынын Хэмпден округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 737 киши. Болжолдуу аянты - 41.3 км². FIPS коду — 25-72390.
Курманбеков Жумабек
Курманбеков Жумабек (1929, азыркы Нарын облусу, Ат-Башы району, Ой-Терскен айылы — 1991, ошол эле жер) — малчы, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1966). 1948—71-жылдары Нарын облусунун Ат-Башы районундагы «Ача-Кайыңды» совхозунун баш чабаны. 1961—65-жылдары ар бир ириктен 4,8—5,2 кг жүн кыркып алган. 1972—82-жылдары чарбада ферма зоотехниги, 1983-жылдан топоз фермасынын бригадири. 1967—75-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты болгон. Ленин, Октябрь Революциясы ордендери менен сыйланган.
Сыйданов Кубанычбек
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Гингст
Гингст (Gingst) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Рүгөн районуна кирет.
Калкы - 1332 киши(2013-ж.). . Аянты - 21,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 61 012. Муниципалитеттин башчысы — Үрген Бризе.
Гектар
Гектар - чендердин метрдик системасынын жер бетиндеги аянтты өлчөө үчүн колдонулуучу аянт бирдиги.
Кыскартылып белгилениши: га; эл аралыгы — ha, 1 га жактары 100 м ден болгон чарчы аянтына барабар.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Графтон (Нү-Гэмпшир)
Графтон (Нү-Гэмпшир) (Grafton) — Нү-Гэмпшир штатынын Графтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1340 киши. Болжолдуу аянты - 110.4 км². FIPS коду — 33-30820.
Фордорф
Калкы - 3224 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 19,26 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 51 034. Муниципалитеттин башчысы — Хайнрих Хинце.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Эсенгулова Гүлмира Шарыпкуловна
Эсенгулова Гүлмира Шарыпкуловна (28. 2. 1962-ж. т., Нарын обл., Жумгал району, Чаек айылы) - балдар хор дирижёру, композитор, педагог. Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (1995),  Токтогул Сатылганов атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты  (2015, «Алтын уя» балдар опереттасы, Т. Чокиев менен бирге).
М. Абдраев атындагы Республикалык атайын музыкалык мектеп-интернаты (1980), Б. Бейшеналиева атындагы КМИИни (1985) бүткөн. 1985-жылдан өзү уюштурган «Ак шоола» (2 жаштан 18 жашка чейин) балдар хорун жетектейт. Балдар хорун көптөгөн эл аралык конкурстар менен феcтивалдардын (Түркия - 1993, 1994, 2013; Болгария - 1996; Литва - 1997, Россия - 1995, 2005; Казакстан - 1999, 2015; Белоруссия - 2009; Түркмөнстан - 2010, 2012) лауреаты болгон. 1995-ж. КРдин Маданият министрлигинин буйругу менен «Ак шоола» балдар хору «Үлгүлүү бал	дар коллективи», «Элдик балдар хору» наамдарына ээ болгон. Ч. Айтматов атындагы мамлекеттик жаштар сыйл. (2010) ээси. Орто мектептериндеги музыка сабактары үчун кошумча хрестоматиялык окуу курал (Т. Чокиев менен бирге): «Бала кербез-1» (1998), «Бала кербез-2» (2003), «Бала кербез-3» (2007) китептери жарыкка чыккан. Э. «Мээрим», «Чыр бала», «Бийлеймин», «Анда неге?» ж. б. балдар үчүн ырлар, ошондой эле «Алтын уя» аттуу кыргыз музыка тарыхындагы алгачкы балдар опереттасынын авторлорунун бири.
Пропилен
Пропилен, пропен, СН3-СН=СН2 – СН3-СН=СН2 ― каныкпаган углеводород. Түссүз күйүүчү газ, б. эрүү t 185,25, кайноо t 47,70С. Өндүрүштө пропилен нефть фракциясын пиролиздөө жана пропанды жогорку температурада катализатордун таасири менен дегидрирлөөдөн алынат. Пропилен реакцияга жөндөмдүү бирикме. Ал негизинен кош байланышына кошуп алуу реакцияларына кирет. Жогорку температурада (500–600С) хлор менен орун алмашуу реакциясына кирип, хлордуу аллилди пайда кылат: СН2=СН – СН3 + Cl2  СН2=CH – СН2 Cl + HCl. Пропиленди AlCl3түн катышуусунда полимерлөөдөн димер-изопрен, Н3РО4 менен тетрамер ж. б. катализаторлордун таасири астында полипропилен алынат. Пропилендин аммиак менен болгон аралашмасын кычкылдандыруудан акрилнитрил алынат. Катализатордун мүнөзүнө жана реакциянын шарттарына жараша пропиленден анын оксиди, акролеин, ацетальдегид ж. б. пайда болот. Химиялык өнөр жайда пропиленди кычкыл чөйрөдө гидратациялоодон изопропил спирти өндүрүлөт, пропилен менен бензолдон кумол (изопропил-бензол), аны кычкылдандыруу жолу менен ажыратуудан фенол жана ацетон алынат. Пропилен пластмассаларды, каучуктарды, кир кетирүүчү заттарды, мотор отундарын, эриткичтерди өндүрүүдө колдонулат.
Монтроус (Миссисипи)
Монтроус (Миссисипи) (Montrose) — Миссисипи штатынын Jasper округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 127 киши. Болжолдуу аянты - 7.0 км². FIPS коду — 28-48640.
Соттун чакыруу кагазы
Соттун чакыруу кагазы – сотко чакыруу жөнүндө ырасмий кабарлоо. С. ч. к-нда төмөндөгүлөр көрсөтүлөт: ким, ким катары, каякка, кимге жана кайсы убакытка чакырылгандыгы, ошондой эле чакырууга келбей койсо эмне болору (м.: күбө адам мажбурланып алынып келиши мүмкүн, ал эми айыпталуучуга – чектөө чарасы өзгөртүлүп, катуурагына алмаштырылышы ыктымал). С. ч. к. менен сотко күбөлөр, эксперттер, адистер жана котормочулар да чакырылат. С. ч. к. менен жарандарды тергөөчүгө (адепки тергөө жүргүзүүчүгө) чакыруу дагы жол-жоболоштурулат.
Пфорцен
Калкы - 2124 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 23,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 77 158. Муниципалитеттин башчысы — Херман Хайс.
Диккендорф
Диккендорф (Dickendorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 371 киши(2013-ж.). . Аянты - 1,45 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 020. Муниципалитеттин башчысы — Андреас Хаман.
Пропорция
Пропорция (латынча proportion – катыш, өлчөмдө) – a, b, c, d төрт чоңдуктун экиден катыштарынын барабардыгы: Мында a, b, c, d чоңдуктары пропорциянын (a жана d четки, ал эми b жана c ортоңку) мүчөлөрү. Пропорциянын ортоңку мүчөлөрүнүн көбөйтүндүсү четки мүчөлөрүнүн көбөйтүндүсүнө барабар: bc=ad. Бул пропорциянын негизги касиети болуп, пропорциянын тууралыгын текшерүүдө, о. эле анын бир мүчөсүн калган мүчөлөрү аркылуу туюнтууда пайдаланылат, мисалы,
Гаммельсхаузен
Калкы - 1464 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 17 023. Мэр — Ханс-Петер Цаунзедер.
Курманбеков Оболбек
Курманбеков Оболбек (26. 10. 1948-жылы туулган, Ысык-Көл облусу, Жети-Өгүз району, Барскон айылы) — экономист, экономика илимдеринин доктору (2006), Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнүн отличниги (1987). «Евразия» эл аралык экономикалык академиянын мүчөсү. Финансы, бухг. эсеп, экономикалык талдоо жана аудит маселелери боюнча адис. КМУну (1970), ММУнун аспирантурасын (1978), Бишкек экономикалык университетинин докторантурасын (2004) бүтүргөн. КМУда окутуучу, кафедра башчысы (1970—94), «Дастан» техникалык университетинде декан (1994—97), Бишкек экономикалык университетинде проректор (1997—2002), кафедра башчысы (2004—08), 2009-жылдан БГУда профессор 125тен ашык илимий эмгеги, анын ичинде 5 монографиясы бар. Эмгектери: Трансформация финансовой отчётности в условиях перехода к рынку. Б., 2002; Учёт доходов и расходов: теория и практика. Б., 2005; Развития систем бухгалтерского учёта. Б., 2005.
Хоэнвульш
Хоэнвульш (Hohenwulsch) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Калкы - 416 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 15,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 255. Муниципалитеттин башчысы — Хельга Хлопик.
Озгоргучтук
Өзгөргүчтүк - тектеш организмдердин белгилеринин жана касиеттеринин ар түрдүүлүгү. Ө-кө байланыштуу особдор популяция жана түр ичинде бири биринен айырмаланат. Табиятта бир бирине бардык касиеттери жана белгилери окшош организмдер кездешпейт. Бир түргө кирген особдордун арасындагы айырмачылыктар, организмдин тукум куугучтук материалдарынын өзгөрүшүнө байланыштуу болушу мүмкүн. Ошону менен бирге ал сырткы шарттар менен да аныкталат. Ошондуктан өзгөргүчтүктү
1) Фенотиптик
2) Генотиптик түрлөрүнө бөлүшөт. Андан
1) Комбинативдик
2) Мутациялык Андан
1) Геномдук
3) Гендик
Фенотиптик (модификациялык) өзгөргүчтүк - сырткы чөйрөнүн шартарынын таасири астында фенотиптин өзгөрүшү. Мында генотип өзгөрбөйт. Белгинин модификациялык өзгөрүшү тукум куубайт. Белгинин модификациялык өзгөргүч чеги "реакциянын нормасы" деп аталат. Ал генотип менен аныкталат. М. ө-түн негизинде жаткан реакциянын нормасы табигый тандоонун натыйжасында пайда болгон. Ал жашоо шартка байланыштуу болуп, ага ыңгайланышат.
Фр. ботаниги Боннье өсүмдүктөргө бир катар тажырыйба жүргүзгөн. Ал каакумду экиге тең бөлүп, бир бөлүгүн жылуу жумшак климатта Парижде, экинчи бөлүгүн бийик тоодо өстүргөн (16-сүрөт). Париждеги өсүмдүктүн сабагы бийик, ал эми тоодогунун сабагы абдан кыска болуп, жалбырагы жайылып жерге жакын өскөн. Жашоо үчүн тоонун татаал шартына аргасыз ыңгайлангандыктан, өсүмдүк өзгөрүүгө дуушар болгон. Эгерде бул эки өсүмдүктүн уруктарын бирдей шарттарда өстүрсө, белгилери бирдей болгон өсүмдүктөр өсүп чыгат. Демек, сырткы чөйрөнүн таасири астында фенотиптин өзгөрүшү жүрөт, генотип болсо өзгөрбөйт.
Комбинативдик өзгөргүчтүк - тукум куума, генотиптик өзгөргүчтүктүн бир түрү, генотипте аллелдердин орун алмашуусу менен байланышкан өзгөргүчтүк.
К. ө. 3 кубулуштун негизинде пайда болот:
мейоздо хромосомдордун көз карандысыз бөлүштүрүлүшүнөн; уруктанууда зиготада ар кандай тутумдагы аллелдердин, же хромосомдордун кошулуусунан; кроссинговердин натыйжасында гендердин орун алмашуусунан. Бирок бул учурда жаңы ген пайда болбойт. К. ө. ошол эле гендердин орун алмашууларынын же жаңыча айкалышууларынын негизинде жүрөт (17-сүрөт).
К. ө-кө гетерозис кубулушун киргизсе болот. Гетерозис же гибриддик күч ар кандай түрлөрдүн, же сорттордун, породалардын өкүлдөрүн аргныдаштырганда, биринчи муунда байкалышы мүмкүн. Ал особдордун тиричилик жөндөмдүүлүгүн жогорулашы, боюнун бийик, мөмөсүнүн чоң болушу, түшүмдүүүлүгүнүн өсүшү, сырткы чөйрөнүн шартына чыдамдуу болушу менен мүнөздөлөт.
Мутациялык өзгөргүчүтүк - генетикалык аппаратта, чөйрөнүн сырткы же ички факторлорунун таасири менен болуучу өзгөрүүлөр. Мутациялар күтүлбөгөн жерден пайда болуп, бул организмдер баштапкылардан кескин айырмаланып турат. Эволюция процессинде М. ө. жаңы түрдүн, сорттун, породанын пайда болушуна алып келет. Генет. аппараттын өзгөрүшүнө байланыштуу мутациянын 3 түрүн ажыратышат:
геномдук - хромосомдордун санынын өзгөрүшү;
хромосомдук - хромосомдордун структурасынын өзгөрүшү;
гендик - гендердин структурасынын өзгөрүшү.
Геликоид
Анын түзүүчүсү дайыма түз сызык болот. Геликоид түз сызыгы ошол сызык менен бир тегиздикте жаткан Z огунун айланасында айланганда, о. эле Z огунун багыты боюнча бир калыпта жанa алга жылуу кыймылында болгондо гана Геликоид пайда болот. Эгерде түзүүчү түз сызык I огуна тик болсо, анда түз Геликоид, ал эми тик болбосо, кыйгач Геликоид деп аталат
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Камбари (эл)
Камбари (эвади, камбери, камбали, камберава, яури) — Нигериядагы эл. Буса шаардын чыгышында, Кадуна жана Нигер дарыялардын ортосунда жашайт. Камбари элинин курамына кирген субэтникалык топтор: «агадим», «ауна», «аригида», «ашингинни», «вара», «ибето», «н'гаски». Саны 250 миң адам.
Тил
Эне тили — камбари (камбери, эвади, ашингинни). Камбари тили Нигер-конго макро-үйбүлөсүнүн бенуэ-конго уясына кирет. Тил бир нече диалектилерге бөлүнөт.
Дин
Калктын бир бөлүгү — мусулмандар (сүннөттөр). Калгандары жергиликтүү салттуу ишенимдерди (ата-бабаларга жана жаратылыш күчтөрүнө сыйынуу) карманышат.
Чарбалык иштер
Кол өнөрчүлүк
Карапачылык, темир устачылык, жыгач оюм.
Турак жай
Алар чатыры конус түрүндөгү саман менен жабылган тегерек жыгач алачыкта жашашат.
Проректор
Проректор (латынча pro – ордуна жана ректор) – жогорку окуу жайлардын ректорунун орун басары. Проректор түрдүү багыттар боюнча, мисалы, окуу, тарбия иштери гана эмес, социалдык, экономикалык жана эл аралык байланыштар боюнча да иш алып барат.
Хэнска (Миннесота)
Хэнска (Миннесота) (Hanska) — Миннесота штатынын Браун округуна караган АКШ шаары.
Социалдык бааракы
Социалдык бааракы – эмгектик ж. б. коомго пайдалуу иштерине байланыштуу бааракы алууга укугу жок (кандайдыр бир себептер боюнча) жарандарга карата белгиленүүчү мамлекеттик бааракы. С. б. төмөндөгүлөргө чектелет: I жана II топтогу майыптарга, анын ичинде бала чагынан берки майыптарга; 16 жашка чейинки майып балдарга; бир же эки ата-энесин жоготкон 18 жашка толо элек балдарга; 65 жана 60 жашка толгон жарандарга (эркек менен аялдарга).
Норс Ярмаус (Мэн)
Норс Ярмаус (Мэн) (North Yarmouth) — Мэн штатынын Камберленд округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3565 киши. Болжолдуу аянты - 55.3 км². FIPS коду — 23-53860.
Курманбекова Гүлбүбү Токтосуновна
Курманбекова Гүлбүбү Токтосуновна (1з. 3. 1959-жылы туулган, Ысык-Көл облусу, Жети-Өгүз району, Ак-Дөбө айылы) — биология илимдеринин доктору (1998), профессор (2001). Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнүн отличниги (2005). Москвадагы И. Н. Сеченов атындагы Медицина институтун бүтүргөн (1982). КММИде (азыр КММА) ассистент, доцент (1982—2001). И. Арабаев атындагы КМУнун Экология жана жаратылышты пайдалануу институтунда кафедра башчысы, декан, директордун орун басары (2001—07). 2007-жылдан Кыргыз-Түрк Манас университетинде биология бөлүмүнүн башчысы. 80ден ашык илимий эмгектин автору, анын ичинде 1 монография, 5 окуу-методикалык куралы бар. Эмгектери: Влияние пектидных биорегуляторов выделенных из эритроцитов и селезенки на гемостаз при лучевой болезни в условиях высокогорья. Б., 1998.
Тим Рот
Тимоти Саймон Рот (Tim Roth; 1961-жылдын 14-майында туулган) - англиялык актер жана режиссер. "Улуу Британияда жасалган (англ. Made in Britain, 1982) деген телесериалда анын алгачкы чыгармачылык тушоосу кесилген. Актерго "Сокку" (англ. Hit, 1984) тасмасындагы ролу атак алып келип, Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын сыйлыгына алгачкы жолу талапкер болгон. Роттун ийгилиги "Ашпозчу, ууру, анын аялы жана аялынын сүйгөнү" (англ. The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover, 1989), "Винсент жана Тео" (англ. Vincent & Theo, 1990) "Розенкранц жана Гильденстерн жансыз" (англ. Rosencrantz & Guildenstern Are Dead, 1990) деген тасмаларда жанган.
Ал кийинчерээк, Квентин Тарантинонун "Кутурган иттер" (англ. Reservoir Dogs, 1992), "Кылмыш окуясы" (англ. Pulp Fiction, 1994), "Төрт бөлмө" (англ. Four Rooms, 1995) жана "Жексур сегиз" (англ. The Hateful Eight, 2015) тасмаларында роль жараткан. Актер "Роб Рой" (англ. Rob Roy, 1995) тарыхый тасмасы үчүн Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын "Эң мыкты актер" номинациясын уткан жана "Экинчи пландагы эң мыкты актер" номинациясында "Оскар" сыйлыгына талапкер болгон. Т. Роттун алгачкы режиссердук иши "Согуш талаасы"(англ. The War Zone, 1999), деп аталып, ал көптөгөн сыйлыктарды багындырган.
Актердун башка көрүнүктүү тасмаларына "Туткундар" (англ. Captives, 1994), "Кичинекей Одесса" (англ. Little Odessa (1994) "Баары сүйөм дейт( англ. Everyone Says I Love You, 1996), "Туюк абал" (англ. Gridlock'd, 1997), "Калпычы" (англ. Deceiver, 1997), "1900-жылдын легендасы" (англ. Legend of 1900, 1999), "Маймылдар планетасы" (англ. Planet of the Apes, 2001), "Жеңилбес" (англ. Invincible, 2001), "Тамашалуу оюндар" (англ. Funny Games, 2007), "Укмуштуу Налк" (англ. The Incredible Hulk, 2008), "Арачы" (англ. Arbitrage, 2012), "Күчү майтарылгандар" (англ. Broken, 2012), "Селма" (англ Selma, 2014) жана " 600 миль" (англ. 600 Miles, 2016) кирет. Ал ошондой эле "Мени алдачы" (англ. Lie to Me, 2009—2011) тасмасында доктор Кэл Лайтмандын ролун ойногон.
Кларксвилл
Кларксвилл (Clarksville) — Мичиган штатынын Ionia округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 394 киши. Болжолдуу аянты - 1.3 км². FIPS коду — 26-16140.
Сыдыралиева Марипа Сооронбаевна
Сыдыралиева Марипа Сооронбаевна (20. 5. 1952-ж. туулган, 8-Март кыштагы) - юстициянын отличниги (2007), «Айкөл Манас» конкурс-фестивалынын жеңүүчүсү (2007). Кыргыз мамлекеттик университетинин физика (1975; артыкчылык диплому менен) жана ошол эле окуу жайдын юридика факультеттерин бүтүргөн (2001). Эмгек жолун Панфилов районундагы Күрпүлдөк орто мектебинде физика мугалими болуп баштаган.
Чоң Турья
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
Сыдыралиева Марипа Сооронбаевна
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Чоң Турья
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Файэхавен (Массачусетс)
Файэхавен (Массачусетс) (Fairhaven) — Массачусетс штатынын Бристоль (Bristol) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 16 112 киши. Болжолдуу аянты - 36.5 км². FIPS коду — 25-22130.
Социалдык жарнама
Социалдык жарнама – жарнаманын өзгөчө түрү, ал коомдук жана мамлекеттик мүдөөлөрдү көздөйт жана кайрымдуулук максаттарына жетишүүгө багытталат. С.ж-да коммерциялык уюмдар жана жеке ишкерлер, алардын товарларынын дайындуу үлгүлөрү (моделдери, артикулдары, ошондой эле коммерциялык эмес уюмдардын ишкердик иш-аракетинин жыйынтыгы болуп саналган товарлардын үлгүлөрү (моделдери, артикулдары) көргөзүлбөөгө (эске салынбоого) тийиш.
Грансам (Нү-Гэмпшир)
Грансам (Нү-Гэмпшир) (Grantham) — Нү-Гэмпшир штатынын Салливан округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2985 киши. Болжолдуу аянты - 72.7 км². FIPS коду — 33-31220.
Миттельпөльниц
Миттельпөльниц (Mittelpöllnitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Орла районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Гелиобордук координаталар
Гелиобордук координаталар — Күндун борборуна карата асман телолорунун абалын аныктай турган асман координаталарынын системасы.
Бул системада негизги тегиздик катары эклиптика тегиздиги алынат. Гелиобордук координаталар теориялык астрономияда, асман механикасында колдонулат
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Фрайбург
Фрайбург (Freiburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Штаде районуна кирет.
Калкы - 1772 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 34,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 59 018. Муниципалитеттин башчысы — Вальтер Вольфкюлер.
Морган Сити (Миссисипи)
Морган Сити (Миссисипи) (Morgan City) — Миссисипи штатынын Leflore округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 305 киши. Болжолдуу аянты - 1.5 км². FIPS коду — 28-48800.
Маш буурчак
Маш буурчак (Faba bona) – чанактуулар тукумундагы бир жылдык өсүмдүк. Тамыры бутактанып өсүп, жерге терең (80–150 см) кирет. Сабагы түз, жылма, төрт кырдуу, көңдөй, бийиктиги 100–150 см, түп жагы бутактанып өсөт. Жалбырагы ичке, канат сымал, татаал, үч жалбырактан турат. Гүлү майда, ак, кызгылт, чачы топ гүлгө чогулган. Мөмөсү – чанак (2–4 уруктуу), бир чанагында 7–9 даны болот. 1000 данынын орточо салмагы 30–50 г. Маш буурчак өзү менен өзү чаңдашат, айрым учурда кайчылаш чаңдашканы да байкалат. Нымдуу жерде жакшы өсөт. Гүлдөө жана чанак байлоо кезинде суудан өксүтүү түшүмдүн 30–40%ин азайтат. Вегетация мезгили 80–120 күнгө созулат. Маш буурчак – байыркы өсүмдүктөрдүн бири. Жапайы түрү кездешпейт. Жер Ортолук деңиз жээктеринде, Африка, Афганстан, Индия, Америкада эгилет. КМШ өлкөлөрүнүн бардык жеринде (анын ичинде Кыргызстанда Пикулович I сорту) өстүрүлөт. Маш буурчактын 100дөй сорту белгилүү. Алар чарбалык белгилери боюнча азыктык жана тоюттук маш буурчакка бөлүнөт. Белок, углевод, витамин, малга жагымдуу амин кислотасы ж. б. заттарга бай. Маш буурчакта протеин, кальций, фосфор, каротин бар. Негизги сорттору: Аушра, Күрөң, Уладов көгүлтүрү, Пикулович I. Зыянкечтери: буурчак данчысы, түймөкчү шиш тумшук, өсүмдүк бити ж. б. Илдеттери: аскохитоз, макроспороз, тамыр чириги, өсүмдүк даты, өсүмдүктүн вирус илдети, церкоспороз ж. б.
Сыдыкова Фатима Намазбековна
Сыдыкова Фатима Намазбековна (1. 5. 1954-ж. туулган, Караван (Кербен) району, Афлатун (Авлетим) кыштагы) - эл агартуунун отличниги. Пржевальск шаарындагы педагогикалык институтунун орус тили жана адабияты факультетин бүтүргөн (1976). Ал 1976-жылдан Суусамыр орто мектебинде орус тил жана адабият мугалими болуп иштеген. 1999-ж. Жайыл районунун, 2000-ж. Чүй облусунун эл агартуу бөлүмдөрүнүн, 2005-ж. Элге билим берүү министрлигинин грамоталары менен сыйланган. 2007-ж. «Эл агартуунун отличниги» төш белгисин алган. Учурда ардактуу эс алууда. Жаныш уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Протекторат
Протекторат (латынча protector – коргоочу, колдоочу) – 1) колониялык күнкорлуктун бир түрү. Мында атайын эл аралык келишим боюнча бир мамлекет (көз каранды) өзүнүн тышкы байланыштарын жана мамилелерин жүргүзүү жагын экинчи мамлекетке (протектор) тапшырат. Протектор-мамлекет өзүнө көз каранды өлкөгө анын ички иштерин көзөмөлдөп туруу үчүн да кеңешчи (резидент) жиберет. Протекторат азыркы эл аралык укук боюнча мыйзамсыз деп каралган; 2) 1653–59-жылдардагы Англиядагы согуштук диктатура. Ал 1653-жылы 16-декабрда бардык бийлик лордпротектор О. Кромвелге өткөн. Протекторат жаңы дворяндардын жана буржуазиянын мүдөөсүн жактаган. Кромвель өлгөн соң анын улуу баласы Ричарддын лордарыясыпротектор титулунан баш тартышы менен (1659, май) протекторат жоюлуп, бийлик офицерлер кеңешине өткөн.
Социалдык жумуш
Социалдык жумуш – аларда тийиштүү жашоо деңгээлин камсыз кылуу жана кыйынчылыктуу турмуштук кырдаалдардан чыгуу үчүн алардын өз мүмкүнчүлүктөрүн ыкчамдатуу максатында адамга, адамдардын тобуна мамлекеттик жана мамлекеттик эмес таасир көрсөтүү таризи.
Гелиогравюра
Бул 19-кылымдын 2-жарымында пайда болгон. Гелиогравюрада суроттолуштун диапозитиви жарык сезгич желатин сүйкөлгөн кагазга (пигмент кагазына) түшүрүлөт да, анын көчуүмөсү асфальт бүртүктөрү сүйкөлүп, растр деп аталуучу жез пластинкасына көчүрүлөт. Ал көчүрмөнү хим. реактив менен өңүнө чыгарганда пластинканын бетинде ар турдуу калындыктагы желатин катмары түзүлөт. Аны хлордуу жезэритмеси менен иштеткенде пластинкада ылдый тереңдеп түшкөн басылма элементтер пайда болот. Гелиогравюра ыкмасы басууда жакшы сапатты камсыз кылганы менен, өндүрүмдүүлүгу анчальш болбогондуктан анын ордуна ракелдуу оюнку басуу көбүрөөк колдону­лат.
Жаңы Константиновка (Благовар району, Башкыртстан)
Жаңы Константиновка — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Мирн айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 211 киши. Почта индекси — 452743, ОКАТО коду — 80214823002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Диккеншид
Диккеншид (Dickenschied) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Хунсрүк районуна кирет.
Калкы - 712 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,86 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 40 028. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Кун.
Хоэнгөрен
Хоэнгөрен (Hohengöhren) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Калкы - 455 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 28,24 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 250. Муниципалитеттин башчысы — Петер Хаккель.
Курмангазы Азыкбаев
Курмангазы Азыкбаев [23. 2. 1962-жылы туулган, Нарын облусу, Ак-Талаа району, Дөрбөлжүн (азыркы Баетов) айылы] — флейтачы, чоорчу, Кыргыз Республикасынын эл артисти (2006). 1986-жылы Кыргыз мамлекеттик М. Күрөңкөев атындагы музыкалык окуу жайынын флейта (1992), Б. Бейшеналиева атындагы КМИИнин флейта, композиторлук, дирижёрлук класстарын бүтүргөн. Окуу менен бирге «Семетей», «Наристе», «Ариет» аваздык-аспаптык топторунда, К. Орозов атындагы эл аспаптар, А. Малдыбаев атындагы Кыргыз мамлекеттик опера жана балет театрынын оркестрлеринде иштеген. 1991-жылы «Энесай» тобун уюштурган. Ансамблдин өзгөчөлүгү — кыргыздын элдик, ошондой эле улуттук композиторлорунун чыггармаларын заманбап эстраданын стилинде, көркөм боёктордо, көп түстүүлүктө бергендигинде. Курмангазы — флейтадан башка кыргыздын чоор, чопо чоор, сыбызгы, добулбас, ооз комуз, комуз ж. б. 22 музыкалык аспабында ойнойт. Алар үчүн элдик обон-күүлөрдү, обончулардын, композиторлордун чыгармаларын иштеп чыгат, аваздык, аспаптык чыгармаларды жазат. «Энесай» тобу Бүткүл дүйнөлүк «ЭКСПО-93» көргөзмөсүнө, 1994-жылы Берлиндеги Борбордук Азиянын музыкалык фестивалына катышкан. Түркия, Малайзия, Индия, Италия, АКШ, Япония, Индонезия ж. б. чет өлкөлөрдө гастролдо болгон. 2003-жылдан Аламүдүн райондук акимиатынын алдында уюшулган «Арка сыры» аттуу жаштардын фольклордук-эстрада тобун жетектейт.
Социалдык жыйымдар
Социалдык жыйымдар – жумуш берүүчүлөр, жумушчулар жана ишкерлер атайын адистештирилген фонддорго: бааракы фондуна, социалдык камсыздандыруу фондуна, милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондуна төлөөчү максаттуу жыйымдардын тобу.
Фалмоус (Массачусетс)
Фалмоус (Массачусетс) (Falmouth) — Массачусетс штатынын Барнстэйбл округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 31 531 киши. Болжолдуу аянты - 141.0 км². FIPS коду — 25-23105.
Пфофельд
Пфофельд (Pfofeld) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Вайссенбург-Гунценхаузен районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Араван (Араван району, С.Юсупов айыл аймагы)
Араван - Кыргыз Республикасынын Ош облусун Араван районундагы айыл жана райондун админинистративдик борбору. Улуу Жибек жолунда жайгашкан.
Калкы
Калкы - 21 818 киши.