cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чыгыш Африка жаракалар зонасы
Чыгыш Африка жаракалар зонасы - дүйнөдөгү ири тектоникалык жаракаларынын татаал системаларынын бири. Ал Акаба булуңунан баштап, Кызыл деңиз, Эфиопия тайпак тоосу, Чыгыш Африка бөксө тоосу аркылуу Замбези д-нын төмөнкү агымына чейин, 6500 кмге созулуп жатат. Палеоген - неоген жана төртүнчүлүк мезгилдеги тектоникалык кыймылдан пайда болгон. Азыркы түспөлү олигоценден баштап, Чыгыш Африкадагы тоо көтөрүлүүлөру менен бир эле учурда калыптана баштаган. Батыш жаракасы Ньяса көлү туштан түндүктү карай Улуу Африка көлдөрүнүн тизмеги аркылуу 3000 кмдей, Чыгыш жаракасы Виктория көлүнөн түндүктү көздөй Эфиопиядагы «Афар үч бурчтугуна» (жанартоо тектери жана тез-тез кайталануучу жер титирөөлөрү менен айырмаланган облус) чейин, 2500 ммдей аралыкка созулат. Бул жерден жарака 2 тарамга - бири андан ары түндүккө, 2-си чыгышка карай багыт алат. Бул жаракалар менен чектелген жер кыртышынын блогу терең чөгүп, грабендердин татаал системасы жаралган. Грабен сымал бул ойдуңдун айрым жери өтө жазы келип, 2-чети көрүнбөйт. Ойдуңдун таманын миңдеген жылдар ичинде лава агымы каптап калган. Учурда активдүү вулканизм Виктория көлүнүн айланасында жүрүп жатат. Аракеттеги жалгыз карбонатиттүү жанар тоо - Ленгаи Танзанияда жайгашкан. Чыгыш Африка жаракалар зонасынын дагы бир өзгөчөлүгү - анын батыш тарамындагы терең көлдөрдүн (Танганьика (тереңдиги боюнча дүйнөдөгү 2-көл), Рудольф, Ньяса ж. б.) тизмеги жайгашкандыгы. Танганьика көлүнүн түбүндө, 5029 м терендикте топтолгон чөкмө тектер рифтогенездин абдан динамикалуу же узак мезгил бою жүргөнүн далилдейт. Чыгыш Африка жаракалар зонасын жаныбарлардын көп түрү мекендейт. Мындан 3 млн жыл мурда күчтүү жарылуудан пайда болгон Нгоронгоро кальдери (туура кесилиши 20 кмге жеткен) - жаныбарлардын эң мыкты коругу болуп саналат. Ленгаи менен Нгоронгоронун аралыгында жайгашкан Олдувай капчыгайында адам сымал жандыктардын калдыктары табылган. Аны айрым изилдөөчүлөр адамзаттын бешиги катары карап жүрүшөт.
Батыш Тоголенд
Батыш Тоголенд (Togoland de l'Ouest)Гана Республикасындагы аймак болуп саналат. Батыш Тоголанддын аймагы беш аймакка бөлүнөт: Вольта, Оти, Түндүк аймак, Түндүк Чыгыш аймагы жана Жогорку Чыгыш аймагы. 2020-жылы сентябрда Батыш Тоголанддагы сепаратисттер Гана Республикасынан көз карандысыздыгын жарыялашкан. Батыш Тоголанд 2017-жылдан бери Өкүлү жок улуттар жана элдер уюмунун (UNPO) мүчөсү болгон.
Тарыхы
Герман Империясы 1884- жылы Тоголанддын протекторатын түзгөн. Германиянын администрациясы астында протекторат үлгү колония же Мустерколония катары каралып, алтын доорду башынан өткөргөн. 1914-жылы Биринчи дүйнөлүк согуш учурунда Уулубритания менен Франция протекторатка кол салышкан. Германиянын жеңилишинен жана Версаль келишимине кол коюлгандан кийин Тоголанддын батыш бөлүгү британдык мандатка, Британ Тоголандына өткөн. Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин Британиялык Тоголенд Бириккен Улуттар Уюмунун ишенимдүү аянты болуп, Британиянын башкаруусу астында болгон.
2017-жылдын 9-майында Мекенди изилдөө тобу Фонду (Fondation du Groupe d'étude de la Patrie) Батыш Тоголандын кез каранды эместигин жарыялоого аракет-тенгени ийгиликсиз болгон.
2019-жылдын 7-майында Вольта сепаратисттик тобунун улуттук аткаруучусу, Homeland Study Group Foundation (HSGF/FGEP) Эммануэль Агбавор топтун аскердик милициясы бар деген дооматтарды четке какты.
Жылдын 25-сентябрындагы, 2020-жылы, сепаратисттер Ганалык коопсуздук күчтөрү бир нече полиция бекеттерин чабуул кийин Вольта Аймак кетишин талап Тонгу боюнча Вольта аймагында. Ганадан бөлүнүп чыгууну жарыялаган басма сөз билдирүүсүндө Чарльз Корми Кудзордздун жетекчилиги астындагы Мекенди изилдөө тобу бул аймактын суверенитетин жарыялады. Коопсуздук боюнча белгилүү эксперт Адиб Сани өкмөттү бул маселени улуттук коопсуздукка коркунуч катары кароого үндөгөнүнө карабастан, Гана өкмөтү декларацияны олуттуу кабыл алган жок, аны "тамаша" деп эсептеди.
Эгемендүүлүктү жарыялангандан кийинки кагылышууларда жарадар болгондор жана каза болгондор болду, бирок Гана Республикасы бул кагылышуулар боло электе эле маалымат алганын ырастайт.
Гана булактарынын айтымында, көз карандысыздык кыймылын жетектеген жикчил топ, Мекенди изилдөө тобу көзөмөлгө алынган. Бирок, жикчилдер курал алып, жол тосмолорун орнотушкан. Гана Республикасынын президенти жикчилдер менен сүйлөшүүлөрдү четке какты.
Демография
Негизги диндер - христиандык, ислам жана вуудуу жана бул аймактагы элдин көпчүлүгү эвес.
Риэлтордук ишмерчилик
Риэлтордук ишмерчилик – КР мыйзамдарына ылайык, кыймылсыз мүлк объектилери жана аларга карата укук менен аткарымдарды жасоодо акы алуу менен башка жактар үчүн тейлөө кызматын көрсөтүү боюнча туруктуу негизде жүргүзүлүүчү кесипкөй иш-аракет.
Гарден Сити
Гарден Сити (Garden City) — Мичиган штатынын Wayne округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 27692 киши. Болжолдуу аянты - 15.3 км². FIPS коду — 26-31420.
Вэйр (Миссисипи)
Вэйр (Миссисипи) (Weir) — Миссисипи штатынын Choctaw округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 553 киши. Болжолдуу аянты - 2.8 км². FIPS коду — 28-78520.
Риэлтордук кызматтын керектөөчүлөрү
Риэлтордук кызматтын керектөөчүлөрү – риэлтор менен риэлтордук кызмат көрсөтүүлөр боюнча келишим түзгөн жеке жана юридикалык жактар.
Теңдөөчү жүк
Теңдөөчү жүк, балласт (голланд тилинде ballast) – 1) теңдөөчү сапатын жакшыртуу, б. а. объекттин оордук борборун керектүү багытка жылдыруу жолу менен анын оодарылып кетпестигин же туруктуулугун арттыруу, мисалы, кеменин туруктуу сүзүүсүн жакшыртуу үчүн салынган жүк; 2) тартуу күчү менен беттен тартып алуу күчүнүн, б. а. абага көтөрүү күчү, калкуу күчү же суудан тартып алуу күчүнүн тең салмактагы абалына жетишүү; 3) дирилдөөнү азайтуу же тышкы факторлордун предметине (анын ичинде аба ырайына) таасирин азайтуу максатында предметти оорлоштуруу (мисалы, темир жолдун жерине төшөлүүчү катмар).
Лебанон (Мэн)
Лебанон (Мэн) (Lebanon) — Мэн штатынын Йорк округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5083 киши. Болжолдуу аянты - 144.5 км². FIPS коду — 23-38425.
Норфолк (Массачусетс)
Норфолк (Массачусетс) (Norfolk) — Массачусетс штатынын Норфолк (Norfolk) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 11 227 киши. Болжолдуу аянты - 39.3  км². FIPS коду — 25-46050.
Галиб
Мирза Асадулла-хан Галиб - (27. 12. 1797—15. 2. 1869) —инди акыны. Фарси жана урду тилинде жазган.
Биринчи касыйда жана газелдери фарсча жарыяланган. Тунгуч чыгармаларында диний мотивдер басымдуулук кылган. Кийин классикалык поэзияга таасирленип, гуманисттик багыттагы граждандык ырлар жазган. 1857—59-жылдагы элдик көтөрүлүштүн тилектеши бол­гон. Галиб —«Беш бөлүм» деген трактаттын автору.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Догвилл
"Догвилл" (Dogville, Догвилль) - Ларс фон Триердин продюсерлигинин негизинде 2003-жылы тартылган эл аралык авангарддык драма. Тасмада тартылгандар: Николь Кидман, Лорен Бэколл, Селин Дион, Хлоя Севини, Пол Беттани, Стеллан Скарсгорд, Удо Кир, Бен Газзара жана Жеймс Каан. Тасма кылмышкерлерден качып жүрүп тоо аймагындагы кичинекей Догвилл аттуу шаарчага келген Грейс Муллигандын (Кидман) жашоосун баяндайт. Грейс ал аймакта баш калкалоого уруксат алыш үчүн бекер кызмат кылуу сунушун кабыл алат. Ал калыш үчүн жергиликтүү калктын ар биринин макулдугун алышы керек, болбосо кылмышкерлердин колуна кайрадан түшүү коркунучу жаралат. Ал алсыз болсо да ал жерде жашаган жергиликтүү элдин жашоосун түп тамыры менен өзгөртө алат.
Бул тасма фон Триердин Кошмо Штаттарда же болбосо мүмкүнчүлүктөр жеринде тарткан үчилтигинин биринчиси болуп саналат. Андан кийинки тасмасы "Мандерлей" (2005) жана соңку бөлүмү "Вашингтон" да тартылган. Тасма "Palme d'Or" сыйлыгы үчүн Гас Вен Сенттин "Пил" тасмасы менен жарышып, жеңишти алдырып жиберген. Тасма Кошмо Штаттарда 2004-жылы, 26-мартта чектелүү санда көрүүчүлөргө сунушталганга чейин бир нече кино фестивалдарда көрсөтүлгөн.
Пирбаум
Пирбаум (Pyrbaum) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Ноймаркт-Жогорку-Пфальц районуна кирет.
Калкы - 5653 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 50,28 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 73 156. Муниципалитеттин башчысы — Гуйдо Бельцль.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 14 шаардык районго бөлүнөт.
Жандралиев Өмүргазы
Жандралиев Өмүргазы (1923, Суусамыр өрөөнү, Тескей кыштоосу - 1997, Суусамыр кыштагы) - алгачкы агартуучу. Эмгектин жана согуштун ардагери.
Фрунзедеги № 5 мектепти (1940) жана мугалимдер окуу жайын бүтүргөн (1943). Эмгек жолун Панфилов районундагы Эркин-Сай орто мектебинде мугалим болуп баштап, ошол жерден Улуу Ата-Мекендик согушка кеткен. Согуштан келип, мугалимдик кесибин уланткан.
Кыргыз ССРинин Эл агартуусунун отличниги. Токтогон уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Теңир-Тоо (түшүнүк)
Теңир-Тоо (түшүнүк) – асман мелжиген өтө бийик, кар, мөңгүлүү залкар тоо маанисинде. Синонимдери: ала-тоо, опол-тоо, кырка тоо. Махмуд Кашкари (11-кылым) боюнча түрктөр бийик нерсенин (мисалы, тоо, бак-дарак ж.б.) баарын «таңри» дешкен. Ошондуктан географиялык энчилүү ат катары да көп кездешет, мисалы, Тянь-Шань тоолорун кыргыздар жалпы Теңир-Тоо деп аташкан.
По дарыясы
По дарыясы (Po) – Италиядагы эң узун (652 км) дарыя. Алабынын аянты 75 миң км2 чамасында. Батыш Альп тоолорунан башталып, Падан түздүгү аркылуу батыштан чыгышты карай агат. Адрия деңизине куярда дельтаны (аянты 1,5 миң км2) пайда кылат.
Негизги (сол) куймалары Альп тоолорунан башталат: Дора-Рипария, Дора-Бальтеа, Тичино, Адда, Ольо. Орточо чыгымы 1460 м3/сек. Жайында жана күзүндө суусу кирип, ташкын болуп турат. Боюнда Турин, Пьяченца (кеме ушул жерден баштап жүрөт), Кремона шаары жайгашкан. Сугатка пайдаланылат.
Костар (Бир району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Гөльхайм
Гөльхайм (Göllheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Доннерсберг районуна кирет.
Кудуклук мечити
Кудуклук мечити — Азербайжандын Шуша шаарында жайгашкан талкаланган мечит. Мечит Шуша шаарынын Гююлуг кварталынын Ожаггулу көчөсүндө жайгашкан. Гуюлуг мечити 19-кылымдын аягында Шушада иштеген он жети мечиттин бири болгон. Мечиттин азыркы абалы тууралуу так маалымат жок.
Фоксхоум (Миннесота)
Фоксхоум (Миннесота) (Foxhome) — Миннесота штатынын Wilkin округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 116 киши. Болжолдуу аянты - 1.0 км². FIPS коду — 27-22202.
Фрасдорф (Саксония-Анхальт)
Фрасдорф (Саксония-Анхальт) (Fraßdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Көтен районуна кирет.
Калкы - 242 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 2,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 085. Муниципалитеттин башчысы — Роберто Пайне.
Теңир-Тоо металлогениясы
Теңир-Тоо металлогениясы – тектоникалык стадияларында жана геосинклиналдык өнүгүү мезгилинде Тенир-Тоо кен таштарынын пайда болуу шарттары жана алардын таралуу закон ченеми. Теңир-Тоо геологиялык өнүгүшүнө жана кен таш кендеринин пайда болуу шарттарына карай үч ири металлогениялык бөлүккө – Түндүк Теңир-Тоо метпаллогениясы, Ортоңку Теңир-Тоо мепгаллогениясы жана Түштүк металлогениясына ажырайт.
Ретем (Аллер)
Калкы - 2252 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 33,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 58 018. Мэр — Карл-Дитер Эстман.
Чыгыш Азия
Чыгыш Азия -  Азиядагы табигый аймактардын тобу. Мелүүн, субтропик жана тропик алкактарында Тынч океанды жээктей 60° түндүк кеңдиктен түштүктү карай жатат. Рельефинде тоолор (Сихотэ-Алинь, Манчжур-Корей, Түштүк Кытай ж. б.) басымдуу. Вулканизм мүнездүү (Камчаткада жана тоо-арал доголорунда ), катуу жер титирөөлөр болуп турат. Климаты муссондук, тайфун болот. Түндүгүндө аралаш жана жазы жалбырактуу, түштүгүндө субтропиктик токой басымдуу. Түздүктөрү айдалып, эл жыш отурукташкан. Чыгыш Азияда Россия менен Кытайдын чыгыш бөлүктөрү, Япония, КЭДР жана Түштүк Корея жайгашкан: кээде Филиппинди да кошот.
Ванген-им-Алльгой
Ванген-им-Алльгой (Wangen im Allgäu) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Тюбинген административдик округуна карайт. Равенсбург районуна кирет.
Калкы - 27461 киши(2013-ж.). . Аянты - 101,28 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 36 081. Мэр — Михель Ланг.
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Ажаткана кагазы
Ажаткана кагазы (Туалетная бумага) — Ажаткана үчүн жасалган жумшак кагаз. Рулон жана жөн эле төрөт бурчтуу түрлөрү кеңири колдонулат.СССР доорунда СССРдеги өлкөлөр ажаткана кагазын көп колдонгон эмес. Товар дефицит болгондуктан көпчүлүк эл китеп, дептер, гезит барактарын колдонушкан.Кийин базар экономикасына өткөндөн бери ишкерлер ажаткана кагазын өндүрүп, элдер ажаткана кагазын кеңири колдонууга өтүшкөн. Алгач боз өңдүүсүн гана колдонулган болсо, учурда ажаткана кагаздын бир канча түрү бар.
Липпрехтероде
Липпрехтероде (Lipprechterode) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Нордхаузен районуна кирет.
Калкы - 590 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 9,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 62 033. Муниципалитеттин башчысы — Ханнелоре Ман.
Ажаткана кагазы
Тарыхы
Ажаткана кагазы Кытайда ойлонуп табылган деп эсептелет. Ал тууралуу маалымат биздин замандын 589-жылында жазылып калтырылган. Ал кезде ажаткана кагазы таңсык катары эсептелип, императордук сарайда гана колдонулган. Европада 14-кылымда пайда болуп, 18-кылымдын башына чейин падышалар менен императорлордун үй-бүлөсү жана алардын чөйрөсүндөгүлөр гана пайдалана алышкан. 18-кылымдын башында шаардык тургундар ажаткана кагазы катары гезит, журнал, китеп, конверт, кагаз баштыктарды колдонууга өтүшөт. 1857-жылы барак түрүндөгүсү өнөр жайдан чыгарыла баштайт. 1871-жылы Америкада түрмөктөлгөн алгачкы ажаткана кагаздары пайда болот. Ал эми жарнамасы Британияда 1883-жылы жарык көргөн. Ошол кезге чейин ажаткана кагазы тууралуу сөз кылуу адепсиздик катары саналган. Андыктан аны чыгаруучулар ойдон чыгарылган бренд менен аташчу же өндүрүүчүнүн аты-жөнү жазылчу эмес. Учурда аталган санитардык-гигиеналык каражат ар бир үйдө жолугат. Бирок алар бири-биринен өң-түсү, курамы, тыгыздыгы, катуулугу жана бекемдигинен, курамында тиричилик таштандылардын калдыктары бар же жок экендигинен айырмаланат. Түрмөктөө ыкмаларында да айырмалар бар. Мисалы, канчалык деңгээлде тыгыз түрүлгөндүгү, түрмөктүн узундугу, катмарларынын саны. Эске алуучу нерсе, сапатсыздарынан оору жугат деген далилдер айтылат.
Түрлөрү
Ар ким капчыгына жараша ажаткана кагазын тандап алат. Жогоруда көргөзүлгөн 1-2-пункттагы ажаткана кагазын колдонуу ден соолукка кооптуу экенин дүйнөлүк окумуштуулар далилдеп келишет. Себеби макулатура бир гана китепканалардан келбестен, таштандылардан ар кандай шарттарда бир нече жолу иштелип, кагаздар макулатура болуп кайрадан өндүрүшкө кайтып келет.Мындай даарат кагаз колдонгондо аллергия оорулары, ошондой эле жыныстык органда жана көтөн чучукта сезгенүү, геморрой, цистит ооруларын күчөтөт. Андыктан ажаткана кагазын тандоо мааниге ээ. Ажаткана кагазы сапаты түрмөктүн чоңдугунан же тыгыз оролгондугунан кабар бербейт. Ажаткана кагазы жумшак болушу зарыл.
Өндүрүүчү компаниялар
«Белая Берёза» компаниясы жаңы үлгүдөгү ажаткана кагаздын түрүн өндүрөт. «Стандарт» жана «Лепесток» ажаткана кагазы башка кагаздардан өзгөчөлүгү менен айырмаланат. Тазалыгы жагынан стандарт кагазы макулатуранын МС-1, МС-2 түрүнөн даярдалат. МС-1, МС-2 маркасы бул басмаканадан чыккан кагаздын таарындысы дегенди түшүндүрөт. Ал эми «Лепесток» ажаткана кагазы 100 % целлюлозадан даярдалат.
Харингтон (Небраска)
Харингтон (Небраска) (Hartington) — Небраска штатынын Cedar округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1554 киши. Болжолдуу аянты - 2.3 км². FIPS коду — 31-21275.
Повесть
Повесть (кысса) — көркөм адабияттагы эпикалык түрдүн бир жанры; көлөмү, турмушту сүрөттөө жагынан роман менен аңгеменин аралыгында турат. Сюжеттин борборун баш каармандын тагдыры ээлейт, чыгармадагы негизги маселе ошол каармандын өмүр тагдыры аркылуу чечилет. Повестте доордун татаал карама-каршылыктары романдагыдай кеңири планда камтылбайт, негизинен анын урунттуу учуру гана көрсөтүлөт. Мисалы, К. Баялинов «Ажар» повестинде Ажардын оор тагдыры аркылуу Октябрь революциясынын алдындагы кыргыз аялдарынын теңсиз турмушун, социалдык күрөштү ачык көрсөткөн. Адабиятта ички структурасы, камтылган мазмуну боюнча ангеме (Н. Гоголдун «Шинель») жана роман (Ч. Айтматовдун «Гүлсарат») жанрына жакын Повесттер бар. Ошондой эле анын ыр түрүндөгү (Б. Сарногоевдин «Баяс», М. Сейталиевдин «Медина» ж. б.) үлгүлөрү да кездешет.
Туруханка
Туруханка — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Рубиха дарыясынын сол жээгинен 56 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жандралиев Жекшен Эмилгазиевич
Жандралиев Жекшен Эмилгазиевич (28. 2. 1956-ж. туулган, Панфилов району, Букара кыштагы) - укук коргоочу. Кыргыз мамлекеттик университетинин юридика факультетин бүтүргөн (1985). Эмгек жолун ошол эле жылы Калинин (Жайыл) райондук сотунда стажёр болуп баштаган.
1986-жылдын башынан Адилет министрлигинде улук косультант (1987), Калинин райондук сотунун судьясы (198791), ошол эле жерде соттун төрагасы (1991-96), Токмок шаардык сотунун (1996-99), Ош облустук сотунун (1999-2003) төрагасы, Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун төрагасынын кеңешчиси болуп эмгектенген. 2005-жылдын июну нан Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун аппарат жетекчиси болуп иштеп келе жатат. Кыргыз Республикасынын (2008) жана Жогорку сотунун (2007) Ардак грамоталарын, Россия менен Кыргызстандын ортосундагы мамилелерди чыңдоого жана өнүктүрүүгө кошкон салымы үчүн II даражадагы Улуу Петр ордени менен сыйланган.
Россия Федерадиясынын коопсуздук жана укук коргоо академиясынын анык мүчөсү - академик болуп шайланган. Шанхай кызматташтык уюмунун мүчөлүгүнө кирген мамлекеттердин Жогорку сотторунун төрагаларынын IV жыйынын даярдоодо жана өткөрүүдө активдүү катышкандыгы үчүн Кыргыз Республикасынын Жогорку сотунун төрагасы буйрук менен алкыш жарыялаган. Теги суусамырлык, токтогон уруусунан.
Белек байдын чөбөрөсү.
Интерполяция
Интерполяция - (лат. interpolatio өзгөрүү, кайра жасоо), математикада жана статистикада чоңдуктун белгилүү маанилери боюнча анын аралык маанилерин табуу. Мисалы, эгер yi = f (xi) (мында i=0, 1, 2, ..., n ) y функциясынын маанилери x0 < x1< ... xn чекиттеринде гана белгилүү болсо, анда xi чекитинин арасында жатуучу х чекитиндеги f(x) функциясынын маанилерин табуу. Эгерде х чекити (x0, xn) интервалынын сыртында жатса, анда ал функциянын экстрополяция маселеси деп аталат. Эң жөнөкөй сызыктуу интерполяцияда f(x) тин х чекитиндеги x0<x<x1 барабарсыздыгын канааттандыруучу мааниси үчүн x = х 0 жана x = x1 чекиттеринде f(x) менен дал келүүчү у=[f(xi) -f(x0)] +f(x0) (1) сызыктуу функциясынын мааниси кабыл алынат. Эгерде f(x) функциясынын x0, x1,…xn чекиттериндеги гана маанилери белгилүү болсо, анда бул чекиттерден айырмаланган x1 чекитиндеги анын мааниси тууралуу анык эч нерсе айтууга болбойт. f(x) функциясы жана анын туундусу кандайдыр бир барабарсыздыктарга баш ийгенде, интерполяция маселеси белгилүү мааниге ээ болот. Мисалы, функциянын f(x0) жана f(x1) маанилери берилсе жана x0< x<x1 болуп, экендиги белгилүү болсо, анда (1) формуланын каталыгы  барабарсыздыгы менен бааланат. Интерполяция функциялардын маанилерин эсептөөдө гана эмес, математиканын колдонмолорунда (мисалы, жакындаштырып интегралдоодо, теңдемелерди жакындаштырып чыгарууда, статистикада кокусунан болгон өзгөрүүлөрдү жоготуу максатында бөлүштүрүүнүн каталарын түзөтүүдө) да колдонулат. «Интерполяция» терминин биринчи жолу англиялык математик Ж. Валлис (1656) астрономиялык жана математикалык таблицаны түзүүдө колдонгон.
Роялти (жер астындагы байлыкты пайдалануу акысы)
Роялти (жер астындагы байлыкты пайдалануу акысы) – пайдалуу кен-байлыктардын корун коротуп жаткандыгы үчүн байлык ээсине (мамлекетке) күндөлүк төлөмдөр.
Нью Ашфорд (Массачусетс)
Нью Ашфорд (Массачусетс) (New Ashford) — Массачусетс штатынын Беркшир округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 247 киши. Болжолдуу аянты - 35.1 км². FIPS коду — 25-44385.
Чүрөктөр
Чүрөктөр (querguedula) - өзөн өрдөктөрү уруусундагы майда куштардын тобу. Тумшугу кичине, буттары кыска, манжасында жука жаргакчасы бар. Салмагы 0,5 кгга жетет. Агын суулардын көлмөлүү жерлерин, көлчүктөрүн өлөн чөптүу, камыштуу, бадалдуу жээктерин мекендейт. КМШ өлкөлөрүндө 4 түрү (боз ала Чүрөктөр, тырсылдак Чүрөктөр, чыйпылдак Чүрөктөр жана коркулдак Чүрөктөр) бар. Кыргызстанда жазгы жана күзгү өткүн учурда көп болот. Ысык-Көлдө, Соң-Көлдө уялашат. Уясын көмүскө жерге салат. 8-15 жумуртка тууп, ургаачысы 20-24 күн басат, көбүнчө суудагы түрдуү балырлар, чөп, алардын уруктарын жейт. Ага аңчылык кылынат. 6 түрү ТКЭСтин Кызыл Китебине катталган.
Гардэн
Гардэн (Garden) — Мичиган штатынын Delta округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 240 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 26-31380.
Бад-Зүльце
Бад-Зүльце (Bad Sülze) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан Шаар. Түндүк Төмөнкү Померания районуна кирет.
Калкы - 1689 киши(2013-ж.). . Аянты - 26,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 57 006. Мэр — др. Дорис Шмутцер.
Вэссон (Миссисипи)
Вэссон (Миссисипи) (Wesson) — Миссисипи штатынын Copiah округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1693 киши. Болжолдуу аянты - 6.0 км². FIPS коду — 28-78640.
Репродуктивдик укуктар
Репродуктивдик укуктар – адамдын жыныстык ден соолугу менен байланышкан, ар кайсы өлкө өз алдынча аныктаган жана ар кандай түшүнүлгөн мыйзамдуу (юридикалык) укуктардын бир бөлүгү. Кыргыз Республикасынын мыйзамдары боюнча жарандардын өздөрүнүн репордуктивдик саламаттыктарын, никеде жана никеден сырткары балалуу болуу же болбоого карата эркин чечим кабыл алуу, ошондой эле ушул чөйрөдө медициналык-социалдык, маалыматтык жана консультативдик укуктарын коргоо.
Жарандардын тукум улоого, алардын репродуктивдик ден соолугун коргоого жана никеси бар же никеден тышкары бала төрөө (төрөтүү) же бала төрөөдөн (төрөтүүдөн) баш тартуу, бойго бүтүрүү жана бала төрөө ыкмалары туурасында чечимдерди эркин кабыл алууга, бул чөйрөдө медициналык, маалыматтык жана консультациялык жардам алууга болгон укуктары.
Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун аныктамасына ылайык, репродуктивдик укук – бул аял менен эркектин эркин жана өз алдынча балалуу болуу, кайсы учурда, кандай аралык менен наристени пландоого жана ага байланыштуу маалыматтарды жеткиликтүү алууга болгон укугу.
Адамдын репродуктивдик укуктарынын кээ бирөөлөрү репродуктивдик ден соолук кызматтарына жана легалдуу, коопсуз аборт жасатууга укук, контрацепцияга жана сексуалдык билим берүүгө жеткиликтүүлүк, ошондой эле мажбурлап стерилизациялоодон, бойдон алдыруудан жана контрацепциядан, кыз жана эркек балдарды сүннөткө отургузуу сыяктуу гендердик практикадан коргоону камтышы мүмкүн.
Латын тилинен (re – “кайрадан” жана production – “улантуу”) которгондо – тукумду арбытып көбөйтүү, тукум улоо деп чечмеленет.
Тарыхы
Репродуктивдик укуктар адам укугунун бир түрү катары 1968-жылы 23-майда Иранда өткөн БУУнун адам укуктары боюнча эл аралык конференциясында түзүлгөн. Конференцияда кабыл алынган декларациянын 16-пунктунда “ата-энелер эркин жана жоопкерчиликти сезүү менен балдардын санын жана алардын төрөлүү аралыгын аныктоодо тартып алгыс укукка ээ” деп жазылган. Кыргызстанда биринчи жолу “Жарандардын репродуктивдик укуктары жөнүндө” мыйзам 2000-жылы кабыл алынган. Мыйзамдын жаңы редакциясы өзүнө 26 беренени камтыйт.
Кош бойлуулук жана төрөт
Кош бойлуулук – аялдын репродуктивдик органында эмбрион же түйүлдүк өөрчүп жаткан учурдагы аялдын өзгөчө абалы. Кош бойлуулук эркектин жана аялдын урук клеткаларынын жатында кошулуусунан жаралат. Түйүлдүктүн жынысы уруктук хромосомалардын (XX же XY) айкашуусунан көз каранды. Энелик клетка такай Х хромосомаларын, сперматозоиддер – Х же Y хромосомасын алып жүрүүчү болуп саналат. Наристенин жынысы (Х хромосомада – кыз төрөлсө, Ү хромосомада уул төрөлөт) уруктук хромосома менен аныкталат. Кош бойлуулуктун орточо мөөнөтү 38 жума деп эсептелет.
Төрөт – кош бойлуулукту жыйынтыктоочу табигый физиологиялык процесс. Ал толгоонун келиши, жыныс органынан суюктуктун агышы, жатын моюнчасынын ачылышы, түйүлдүктүн төрөт каналы аркылуу сыртты көздөй жылышы жана анын чыгышы менен коштолот. Эненин каалоосу менен же табигый төрөт эненин өмүрүнө коркунуч туудурса наристе ичтен операция аркылуу (кесарево ыкмасы) алынып чыгышы мүмкүн. Төрөт учурунда аялдын ден соолугуна олуттуу коркунуч жаралышы мүмкүн, мисалы, жүрөктүн иштешинин бузулушу же сөөктөрдүн ордунан жылып кетиши. Өз мөөнөтүндө төрөө – аялдын төрөттүн болжолдуу датасына жакын – 37 жумадан 42 жумага чейин көз жарышы (260-293 сутка). Мөөнөтүнөн мурун төрөт (22-жумадан 37 жумага чейин), кечиккен төрөт (42 жумадан ашып кетсе) деген да түшүнүктөр бар. Төрөттүн нормалдуу узактыгы биринчи төрөттө 9-11 саатты, экинчи же андан кийинки төрөттө 6-8 саатты түзөт деп айтылат.
Кош бойлуулук жана төрөт боюнча өргүү
Кош бойлуулук жана төрөт боюнча өргүү Бүткүл россиялык Борбордук аткаруу комитетинин 1917-жылдын 22-декабрындагы декрети менен пайда болгондугуна байланыштуу эл арасында «декрет» деп аталып калган.
Кош бойлуулук жана төрөт боюнча өргүү – кош бойлуу аялдын наристесин төрөөгө чейин жумуштан кетиши. Өргүүгө кеткен аялга, тийиштүү документтерди тапшырган аялга Кыргызстанда кош бойлуулук жана төрөт боюнча жөлөкпул берилет. Алгачкы 10 жумуш күнүнө өргүүгө чыккан кызматкердин эмгек маянасынын 100 пайыз өлчөмүндө, 11 күндөн баштап ай сайын 10 эсептик көрсөткүчтө каражат төлөнөт. Өз убагындагы төрөттө 140 күнгө жөлөкпул берилет - 70 күнгө төрөткө чейин, 70 күнгө төрөттөн кийин. Мөөнөтүнөн эрте төрөт болсо, төлөнчү каражаттын суммасы көбөйөт.
Бала багуу боюнча эмгек акы сакталбаган өргүү кызматкердин каалоосу боюнча баласы үч жашка толгонго чейин берилиши мүмкүн. Бала багуу боюнча өргүүнү баланын атасы, чоң энеси, чоң атасы, башка тууганы же баланы иш жүзүндө багып жаткан камкорчусу да толук же бөлүп-бөлүп пайдаланышы мүмкүн. Бала багуу үчүн өргүү учурунда иш орду (кызмат оруну) сакталат, өргүү убактысы жалпы иш тажрыйбасына, ошондой эле адистиги боюнча иш тажрыйбасына киргизилет.
Алимент өндүрүү
Алимент (лат. alimentum “камсыздоо”) – ата-эненин бирөөсү экинчисине жашы жете элек баланы багууга милдеттүү түрдө төлөөчү акча каражаты. Ал ыктыярдуу же сот чечими аркылуу мажбур өндүрүлөт. Алимент – үй-бүлөнүн жумушка жарамсыз мүчөсүнөн бөлөк жашаган жакынынын мыйзам боюнча көрсөткөн материалдык камсыздоосу десе болот. Түрүн жана формасын ар бир өлкө өз алдынча аныктайт. Кыргызстанда алимент тууралуу эреже СССРдин мыйзамдарына ылайык иштеп келген. Эгемендүү Кыргыз Республикасында 1996-жылы Жарандык кодекс, 2003-жылы Үй-бүлө кодекси кабыл алынып, алимент тууралуу мыйзамга да бир топ өзгөртүүлөр киргизилген. Мисалы, 2020-жылы алимент төлөөдөн качкан жарандарга жоопкерчиликти күчөтүүчү нормалар киргизилген. Алименттин суммасын жубайлар өз алдынча макулдашып алса болот. Эгер ортодо макулдашуу болбосо, анда сот тарабынан алимент төлөөчүдөн ай сайын төмөнкүдөй суммада алимент өндүрүлөт.
Репродуктивдик зомбулук – репродуктивдик ден соолукка байланыштуу чечимдерди кабыл алууга тоскоол болгон жүрүм-турумдардын жыйындысы. Репродуктивдик зомбулук  жубайы, интимдик же романтикалык өнөктөш, ата-энелер же кайын журт тарабынан да жасалышы мүмкүн.
Репродуктивдик зомбулуктун үч түрү бар, анын ичинде кош бойлуулукка мажбурлоо, котрацептивдик саботаж жана кош бойлуулуктун жыйынтыгын көзөмөлдөө. Изилдөөлөр репродуктивдик зомбулуктун негизги 2 түрүн аныктаган. Вербалдуу саботаж – контрацепттик каражаттарды колдонбоого оозеки же эмоционалдык басым жасоо. Жүрүм-турумдук саботаж – контрацепттик каражаттарды колдондурбоо үчүн күч колдонуу же өнөктөштү сактануусуз секске мажбурлоо.
Мураскерди төрөө
Кээ бир маданияттарда репродуктивдик зомбулуктун бир түрү – мураскерди төрөө. Мураскер - адамдын тукумун улантуучу, андан калган мураска, мүлккө ээлик кылуучу адам - орун басар. Кээ бир маданияттарда мураскер катары уулдар каралат дагы эркек бала төрөгөнгө чейин аялга эмоционалдык жана физикалык зомбулук көрсөтүлөт. Бириккен Улуттар Уюму Түштүк, Түштүк-Чыгыш жана Борбордук Азия өлкөлөрүндө кызга караганда уулга артыкчылык берилген көрүнүш сакталып келе жатканын белгилейт. Кыргызстанда да кызга караганда уулга артыкчылык берген мамиле актуалдуу бойдон калууда.
Карын эне
Карын энелик – аял башка ата-эненин уруктугун жатында өстүрүп, аларга наристе төрөп берүүсү. Эң алгач генетикалык материал (сперматозоиддер жана ооциттер) эмбрионду жаратуу үчүн ымыркайды жарыкка алып келүүчү адамга берилет. Карын энелик – аял бала төрөөнү каалабаган учурда же медициналык көз караштан караганда – төрөөгө мүмкүн болбогон, мисалы, төрөт аялдын ден соолугуна коркунуч туудурган учурда колдонулат. Же балалуу болууну каалаган жалгыз бой эркектин кыялын орундаткан ыкма. Карын энелик бир катар өлкөлөрдө, Кыргыз Республикасында дагы,  жардамчы репродуктивдик технология деп саналып, юридикалык жактан уруксат берилет. Кыргызстанда жарандар медициналык көрсөткүчтөр боюнча карын энелик ыкмасын пайдалануу аркылуу ата-эне болуу укугуна ээ. Жашы 20дан 40ка чейинки, өзүнүн жок дегенде бир биологиялык баласы бар, психикалык жана соматикалык жактан ден соолугу таза, медициналык-генетикалык консультациядан өткөн аял карын эне боло алат.
Айрым өлкөлөрдө уруксат берилген эмес.
Чайлдфри кыймылы
(англ. Childfree – “баладан эркин”) – балалуу болууну каалабаган жарандардын тандоосуна негизделген идеология. Тукумсуздук, же ар кандай оорудан улам, аргасыз балалуу болбоону чечүү чайлдфри деп эсептелбейт. Кээде чайлдфрилер деле балалуу болуп же бала багып алган учурлар кездешет. Башкысы, чайлдфри түшүнүгүн “чайлдхейт” (англ. Childhate – балдарды жек көргөндөр) түшүнүгү менен чаташтырбоо керек. Чайлдфрилер баланы жек көрбөй, балалуу болуудан улам жаралчу ар кандай чектөөлөрдү жактырбашы же башка идеологиялык себептерден улам балалуу болууну каалашпайт. 2000-жылдары Улуу Британияда аттуу активдүү чайлдфри кыймылы  түзүлгөн. Улам популярдуу болуп баратканы менен, чайлдфри саясий салмакка ээ эмес. Кыргызстанда да анын тарапташтары бар. Мисалы, Мирлан мырза мындай дейт: “Балдар жашоонун маңызы дегенге кошулбайм, мен үчүн жашоонун маңызы – билим алуу”.
Прочойсер жана пролайферлер
(англ. Pro-choice – “тандоо укугу үчүн”) – аялдардын аборт жасатуу укугу үчүн күрөшкөн коомдук кыймыл. Кыймылдын тарапташтары прочойсер деп аталат. Прочойстун каршылашы же абортко каршы көз карашты карманган кыймыл – пролайф же пролайфер (“өмүрдү коргоо үчүн”) деп аталат. Пролайферлер абортту жактагандар аборттун легалдуулугу ата-энелердин жана балдардын жашоосуна оң таасир этет, анткени энелер жашыруун түрдө аборт кылууга, кооптуу жолдорго барышпайт дешет. Башкы аргумент катары “аялдын денеси, анын тагдыры жана өмүрү үчүн аялдын өзүнөн башка эч ким чечим чыгарбашы керек” деген пикирди карманышат. Ошондой эле эмбриондорго “төрөлбөй калган бала” деп мүнөздөмө берүүгө каршы болуп келишет. Ал эми пролайферлер эмбрион – бул адам, аны алып салуу адам өлтүрүү менен барабар деген позициядагы адамдар.
Өрт коопсуздугу
Өрт коопсуздугу – өрттүн алдыналууга жана өчүрүүгө багытталган, укуктук, уюштуруучулук, экономикалык, социалдык, илимий-техникалык чаралардын, тарбиялык чаралардын, ошондой эле тийиштүү күчтөр менен каражаттардын жыйындысы.Орт андан тышкары байкалбастан чыгып кетиши ыктымал, бардыгын байкап орт чыкканда уйдогу документтерди дагв алып чыкканга аракет кылуу керек
Погодин Николай Фёдорович
Погодин Николай Фёдорович [(чын фамилиясы Стукалов) 3 (16). 11. 1900, Россия империясы, Дон аскер облусу (азыркы Ростов облусу), Гундоровский станицасы) – 19. 9. 1962, СССР, Москва шаары] – орус совет драматургу, искусствого эмгек сиңирген ишмер (1949). Чыгармалары 1920-жылдан жарыялана баштаган. Алгач «Кызгылтым таң», «Кызыл бүчүр» (1926) очерктер жыйнактары, курулушта иштеген жумушчулардын эмгегин көрсөткөн «Темп» (1929) пьесасы, «Балта жөнүндө поэма» (1930- 31) жана «Менин досум» (1932) аттуу чыгармалары жарык көргөн. Совет мамлекетинин түзүлүшү жана анын алгачкы кадамдары «Мылтыкчан киши» (1937, СССР мамлекеттик сыйлык, 1941; аты уйкаш фильм, 1938), «Кремль куранттары» (1940), «Үчүнчү патетикалык» (1958–59) аттуу үчилтигинде (Лениндик сыйлык, 1959) айкын баяндалган. Анын 1-бөлүгү («Мылтыкчан киши») кыргыз театр сахналарында коюлган. «Кубандык казактар» (1950; СССР мамлекеттик сыйлык, 1951). «Жаакташканда» (1953) комедиялары, «Жашыл рапсодия» (1961) ж. б. драмалары, ошондой эле «Янтарь шуру» (1960) романы бар. Анын айрым пьесалары кыргыз тилине которулган («Кремль куранттары», которгон А. Токтогулов; «Мылтыкчан киши» которгон К. Маликов ж. б.). Эки Ленин ордени жана медалдар менен сыйланган.
Галиция-волынь княздыгы
Галиция-волынь княздыгы — Галиция жана Владимир-Волынь княздыктарынын биригишинин (1199) натыйжасында түзүлгөн феод, орус княздыгы.
Днестр, Висла, Нарев жана Припять дарыяларынын баш жагына жайгашкан. Галиция-волынь княздыгында кол өнөрчүлүк, шаарлар, феод, ири жер ээликтер өнүгүн, боярлар саясий жактан чон роль ойногон. Анын биринчи князы Роман Мстиславович (1170— 1205-ж. башкарган) Киевди каратып, улуу князь титулун алган (1203). Ал өлгөндөн кийин Галиция-волынь княздыгы майда княздыктарга бөлүнүп, айрым жерлерин венгр жанa поляк феодалдары басып алган. Новгород князы М. М. Удалой Галициядан венгр феодалдарын кууп чыккан (1221) соң, Волында Даниил Романович (1221—64-ж. башкарган) бийликке келип, 1229-ж. Волынды, 1245-ж. бүткүл Түш.-Батыш Русту бириктирген. Д. Романович Алтын Ордого номинал вассал экенин (1245) таанып, аны м-н кылдат мамилелешкен. Г.-В. к-нын батыш чек арасындагы абалды бекемдөө үчүн Рим папасы Иннокентий IV -нүн өкүлдөрү менен болгон сүйлөшүүлөрдү пайдаланып, 1254-ж. король титулун алган жана чиркөө униясынан баш тартуу жолун тапкан. 13-к-дын 1-жарымында Галиция-волынь княздыгында мад-т кыйла жогорулап, китеп басуу, жыл баяны (летопись) кеңири тараган. 1259-ж. Галиция-волынь княздыгын монгол-татарлар басып алган. Даниил өлгөндөн кийин (1264)
Галиция-волынь княздыгы 4 майда княздыкка бөлүнгөн. 1340-ж. Галиция-волынь княздыгы Лит­ва улуу княздыгына кошулган. 1352-ж. Галиция Польшага, Волынь Литвага тийген.
Теңир-Тоонун негизги жаракасы
Теңир-Тоонун негизги жаракасы – геологиялык түзүлүшү жана палеозой заманындагы өнүгүү тарыхы боюнча бири биринен кескин айырмаланган эки чоң аймакты – Түндүк Теңир-Тоо менен Ортонку Теңир-Тоону даана ажыратып турган эң терең тектоникалык жарака. 1933-ж. В. А. Николаев алгач белгилеп, Теңир-Тоонун геологиялык түзүлүшүндөгү эң маанилүү структуралык жик экенин аныктагандыктан «Николаев жиги» деп аталат. Жарака батыштан чыгышты карай Казакстандын Чоң Кара-Тоосунун түндүк этегинен башталып, Талас Ала-Тоосу, Көк-Ирим, Соң-Көл, Арчалы, Кум- Төр, Сары-Чат, Сары-Жаз өрөөндөрү менен өтөт. Ал бири бирине жанаша жаткан көптөгөн жарыш жаракалардын тилкесинен турат. Тилкедеги тоо тектер өтө бүктөлүшкө, кээде метаморфизмге жана метасоматизмге дуушарланган. Аны бойлоп көптөгөн гранит интрузиялары жатат. Жарака бөлүп турган аймактар соңку протерозой заманынан тартып палеозойдун аягына чейин ар түрдүү багыттагы тектоникалык кыймылда болгондуктан курамы жана түзүлүшү боюнча кескин айырмаланып турат. Жараканын Теңир-Тоонун геологиялык өнүгүшүндө мааниси чоң. Аны бойлой көптөгөн түрдүү кендер жайгашкан. Көптөгөн кен таш кендеринин генезиси жарака менен байланыштуу.
Өрт коопсуздугунун талаптары
Өрт коопсуздугунун талаптары – өрт коопсуздугун камсыз кылуу максатында белгиленген социалдык жана/же техникалык мүнөздөгү атайын шарттар.
Пирк
Пирк (Pirk) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Нойштадт (Вальднаб) районуна кирет.
Калкы - 1794 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 26,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 74 146. Муниципалитеттин башчысы — Михель Бауэр.
Мордвиновка (Бир району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Тылуга
Тылуга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Рубиха дарыясынын оң жээгинен 29 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 64 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Лидс (Мэн)
Калкы - 2001 киши. Болжолдуу аянты - 112.5 км². FIPS коду — 23-38565.
Фрейбург (Унструт)
Фрейбург (Унструт) (Freyburg (Unstrut)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Шаар. Бургенланд районуна кирет.
Шаар административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Рехтзупвег
Рехтзупвег (Rechtsupweg) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Аурих районуна кирет.
Калкы - 2098 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 52 022. Муниципалитеттин башчысы — Ино Пальма.
Өрт коопсуздук чаралары
Өрт коопсуздук чаралары – өрт коопсуздугун камсыз кылуучу адамдардын, анын ичинде өрт коопсуздугу боюнча талаптарды аткаруу боюнча аракеттери.
Гөннерсдорф (Айфель)
Гөннерсдорф (Айфель) (Gönnersdorf (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Калкы - 563 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 33 028. Муниципалитеттин башчысы — Вальтер Шмидт.
Фолэй (Миннесота)
Калкы - 2603 киши. Болжолдуу аянты - 4.9 км². FIPS коду — 27-21536.
Вартаузен
Вартаузен (Warthausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Тюбинген административдик округуна карайт. Биберах районуна кирет.
Калкы - 5008 киши(2013-ж.). . Аянты - 26,00 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 26 128. Мэр — Кай-Ульрих Фарк.
Нью Брейнтри (Массачусетс)
Нью Брейнтри (Массачусетс) (New Braintree) — Массачусетс штатынын Уорчестер (Worcester) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 999 киши. Болжолдуу аянты - 54.0 км². FIPS коду — 25-45105.
Жангазы уулу Конушалы
Жангазы уулу Конушалы (1887, Суусамыр өрөөнү, Кара-Суу кыштоосу - 1972, ошол эле жер) - уста. Ал негизинен атка така, мык, соко ж. б. тиричиликке керектүү темир шаймандарын жасаган.
Улуу Ата-Мекендик согуш мезгилинде 2-жолу тегирмен куруп, ун, талкан тартып, элди ачарчылыктан сактап калууда чоң күч болгон. Устачылык менен эле чектелип калбай, табыпчылык менен алектенип, элге дем да салган. Конушалы устанын уулу Султанбек, небереси Мыктыбек ата өнөрүн улашкан. Өйдөчекти уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Тең канаттуулар
Тең канаттуулар (лат. Homoptera) – курт-кумурскалар түркүмү. Эрте карбон мезгилинен белгилүү. Алар майда (кокцидиялар, жалбыракчылар, чөп биттери, кээ бир цикадалар) жана ири (сайрагыч цикадалар) формада болот. Вашы кыймылдабайт, ооз аппараты соргуч, тумшугу муунактуу. 2 кош канаты бирдей тарамдуу, көбүнчө астыңкы канаты жакшы өөрчүгөн, чанда эки жуп канаты тен жок болот. Тең канаттуулардын 25000дей түрү бардык материкте таралган. КМШ өлкөлөрүндө 4000дей түрү кезигет. Кээ бир түрлөрүнүн өөрчүү цикли татаал, мында жыныстык мууну партеногенездик мууну менен алмашат. Өсүмдүк ширеси менен азыктанат, көбүнчө галл (түйүнчө) пайда кылып, өсүмдүктөн өсүшүн төмөндөтөт. Көпчүлүк түрлөрү колония түзүп жашайт. Бир катар Тең канаттуулар токой жана айыл-чарба өсүмдүктөрүнүн зыянкечи, айыл-чарба өсүмдүктөрүнүн зыянкечтерин ташуучу түрлөрү да бар.
Харвард (Небраска)
Харвард (Небраска) (Harvard) — Небраска штатынын Clay округуна караган АКШ шаары.
Жангазиев Мыктыбек Султанбекович
Жангазиев Мыктыбек Султанбекович (4. 10. 1957-ж. туулган, Кожомкул кыштагы) - элдик дарыгер, табып.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Пограничниктер мөңгүсү
Пограничниктер мөңгүсү – Чоң Алай кырка тоосунун түндүк капталындагы татаал өрөөн тибиндеги мөңгү. Кызыл-Суунун алабында. Башы деңиз деңгээлинен 5200 м, этеги 3900 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийиктиги 4550 м, абляция облусунун аянты 4,4 км2. Төрдөн башталган бир нече мөңгүлөрдөн түзүлөт. Мөңгүдөн Кызыл-Суунун чыгыш курамы башталат.
Вэст (Миссисипи)
Вэст (Миссисипи) (West) — Миссисипи штатынын Holmes округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 220 киши. Болжолдуу аянты - 1.4 км². FIPS коду — 28-78680.
Кербен (Германия)
Кербен ( Kerben - Германиядагы коммуна, Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан.
Майен-Кобленц районунун курамына кирет. Майфельддин жетекчилигине баш ийет. Калкы - 435 киши (31-декабрь, 2010-жыл). 4,71 км² аянтты камтыйт. Расмий коду — 07 1 37 048.
Тең күчтүү тендемелер
Тең күчтүү тендемелер – бирдей чыгарлыштарга ээ болгон теңдемелер. Алар эквиваленттүү теңдемелер деп да аталат. Берилген теңдеменин тамырларын табуу ал теңдемени өзүнөн жөнөкөй теңдемеге өзгөртүү аркылуу жүргүзүлөт. Өзгөртүү теңдемелердин тең күчтүүлүк теориясына негизделет: 1) Дх) =j(jc) тендемесинин эки жагына тен бир эле А санын же өзгөрмө хтин мүмкүн болгон маанилеринде мааниге ээ болгон Q(x) туюнтмасын кошуудан биринчиге тен күчтөгү /(x)+A=j(x)+A же Дх)+<3(х)= = j(x)+Q(x) тендемеси алынат; 2) f(x)=j(x) теңдемесинин эки жагына тен В санын же өзгөрмө хтин мүмкүн болгон маанилеринде мааниге ээ болгон жана нөлдөн айырмаланган Q(x) туюнтмасын көбөйтүүдөн берилген теңдемеге тең күчтүү В f(x)=Bj(x) же Дх) Q(x)=j(x) Q(x) теңдемеси алынат.
Тең салмаксыз абал
Тең салмаксыз абал термодинамикадa – системанын тен салмактуулук (термодинамикалык, статистикалык) абалынан чыгышы. Эгерде каршылык факторлору жок болсо, анда Тең салмаксыз абал системасында аны термодинамикалык тең салмактуулук абалга келтирүүгө умтулган кайталанбас процесстер жүрөт. Тең салмаксыз абал тең салмаксыз процесстердин термодинамикасы жана статистикалык теориясы аркылуу окуп-үйрөтүлөт.
Интерполяция формуласы
Интерполяция формуласы – y = f (x) функциясынын маанисин жакындатып эсептөөчү, башкача айтканда берилген x0, x1, ..., хn чекиттердеги маанилери ошол чекиттердеги функциянын y0, y1, ..., yn маанилерине дал келүүчү n-даражадагы интерполяциялык Pn(х) көп мүчөсү аркылуу жакындатып туюнтуучу формула. Pn(х) көп мүчөсү бир гана түрдүү аныкталат, бирок ал маселенин мазмунуна карата түрдүү формулалар менен жазылат. 1. Лагранж И. ф.: f(x) функциясын P (x) көп мүчөсү менен алмаштыруудагы каталык абсолюттук чоңдугу боюнча  ден ашпайт, мында М чоңдугу f(x) функциясынын [x0, xn] кесиндидеги (n +1) туундусу fn+1(x) тин абсолюттук чоңдугунун максимуму. 2. Ньютон И. ф. Эгер чекиттери бирдей аралыктарда жайгашса, xk = x0 + kh анда Pn (x) төмөнкүчө жазылат: мында (x0) + th = x ал эми \Deltak болсо, k тартиптеги айырма: \Deltakyi = \Deltak-1yi+1-\Deltak-1yi. Бул Ньютондун алга карай интерполяция формуласы деп аталат. Ар бир мүчөсү интерполяциянын бардык мүчөлөрүнө көз каранды болгон Лагранж формуласынан айырмаланып, Ньютон формуласынын ар кандай k мүчөсү эсептөөнүн башталышынан санагандагы биринчи түйүндөргө гана көз каранды жана жаңы түйүндөрдү кошумчалоодо формулага да жаңы мүчөлөрдү кошумчалоого туура келет. Ньютон формуласынын артыкчылыгы мына ушундандан ичкери формуласына Стирлинг интерполяция формуласы да кирет.
Эски Базан (Бир району, Башкыртстан)
Эски Базан — Башкыртстандын Бир районундагы айыл, Эски Базан айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 478 киши. Почта индекси — 452471, ОКАТО коду — 80213834001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Өзгөчө билдирүү
"Өзгөчө билдирүү" (Minority Report, Особое мнение) - Стивен Спилберг режиссерлук кылган жана Филип К. Дик ошол эле аталыштагы кыскача окуяга негиздеп жазган 2002-жылы тартылган америкалык илимий фантастикалык тасма. Тасма Вашингтон шаарында жана Түндүк Виржиния штатында тартылып, 2054-жылдагы окуяларды баяндайт. Ал убакта "Кылмышка чейин" аттуу полициянын атайын бөлүмү келечекте жасала турган кылмыштарды психикалык жолдор менен алдын-ала изилдеп, кылмышкерлерди кармоого мүмкүнчүлүк алат. Тасмада Том Круз "Кылмышка чейинки" бөлүмүнүн жетекчисинин ролун, Коллин Фаррел "Адилет" бөлүмүнүн агенти Дэнни Витвердин ролун, Саманта Мортон күбөлөрдөн алдын-ала суракка алуу бөлүмүнүн жетекчиси Агатанын ролун жана Макс фон Сидов босс Ламар Бургестин ролун аткарышат. Тасма тек нуар, детективдүү роман, триллер жана илимий фантастикалык тасма жанрларын камтыйт. Ошондой эле баш каарман кылмыш кылуу боюнча күнөөлөнүп жатканда качып кеткендиги үчүн катардагы тасма деп да эсептелинет. Спилберг тасманын элүү пайызын каармандар жана элүү пайызын көп сандаган табышмактуу өлтүрүү иштерине негизделген абдан татаал окуя деп белгилеген. Тасманын эң башкы темасы - эркин эрк же чечкиндүүлүк суроосу болуп саналат. Анда, эгерде келечек болсо жана аны алдын ала биле алсак, эркин эрк барбы деген суроону изилдейт. Андан башка темалар - бул өз жарандарын коргоодо өкмөттүн алдын-ала алган иштериндеги ролу, өнүккөн технология чексиз болгон учурда медианын ролу, ишенимдүү прокурордун легалдуу болуусу жана кайрадан эле Спилбергдин тасмаларынан көргөндөй эле үй-бүлө көйгөйү көрсөтүлгөн.
"Өзгөчө билдирүү" - 2002-жылдын мыкты сын-пикирлерине ээ болгон тасмаларынын бири. Тасманын сценарийи, визуалдык эффектилери, темасы алкышка ээ болгон. Бирок тасманын аягы кинонун калган бөлүгүнө төп келбегендиги үчүн киносынчылар тарабынан сынга алынган. Тасма бир нече сыйлыктарга көрсөтүлүп, жеңишке ээ болгон. Тасма "Оскар" сыйлыгынын "Мыкты үн монтаж" наамын жеңип алган жана "Сатурн" сыйлыгынын "Мыкты эркек актёр", "Экинчи пландагы мыкты эркек актёр", " Мыкты музыка", "Мыкты илимий-фантастикалуу тасма", "Мыкты режиссёрдук иш", "Мыкты сценарист" жана "Экинчи пландагы мыкты актер аял" категорияларында 11 наамга көрсөтүлгөн.
Гарсон Сити
Гарсон Сити (Carson City) — Мичиган штатынын Montcalm округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1190 киши. Болжолдуу аянты - 1.9 км². FIPS коду — 26-13600.
Табу (тасма)
"Гохатто" (御 法度?, Gohatto) же "Табу" - 1999-жылы Нагиса Ошима тарткан япониялык тасма. . Бул 19-кылымдын ортосунда самурай мезгилинин аягында, бакуматсу доорундагы Шинсенгуми аймагында болгон гомосексуалдуулукту чагылдырган тасма.