cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Децентрализация
2. Жергиликтүү жамааттар өздөрү-нүн өкүлчүлүк органдарын (кеңештерди) шайлашат, алар жергиликтүү кызыкчылыктарды коргоого милдеттүү. Ал эми анын аткаруу-тескөөчү аппаратына мыйзам өзгөчө талаптарды коет, ал аппарат мамлекеттик таасирден төмөнкү эки вариантынын бирөөнү камсыз кылат:
Децентрализациялоодо жергиликтүү өз алдынча башкаруу чечимдерди дайыма эле өз алдынча кабыл ала албайт.
Мисалы: жергиликтүү бюджет мамлекеттик кызыкчылыктарды эске албай бекитилсе, анда күч менен өзгөртүүлөр киргизилет: милдеттүү түрдө билим берүүгө чыгымдар ж. б.
Албетте, децентрализациялоодо жергиликтүү өз алдынча башкарууга белгилүү өз алдынчалыктар берилет. Анын көлөмү өкмөттүн саясатына, экономиканын абалына, элдин маданияты көз каранды. Кандай болбосун, эгер өкмөт чектен чыга кийлигише баштаса, анда жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын сотко кайрылууга уктары бар.
Элтериш каган
Өмүр баяны
Элтериш каган, Илтерис, Илтериш, Ишбара, Элтерис – Батыш Түрк кагандыгынын 634–639-ж. бийлеген каган. Э.к. мамлекетте административдик реформа  жүргүзгөн. Реформа боюнча кагандык он аймакка бөлүнүп, ар бир облусту башкарууга «шад» наамын алган төбөл коюлган. Шадга ок тапшырылгандыктан, кагандыктын калкы «он ок бодун» деп аталган.
Каба
Каба — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Базар-коргон районундагы айыл. Талды-Булак айыл аймагына кирет. Кара-Үңкүр суусунун оң өйүзүндө, Базар-Коргон — Арстанбап жолунун боюнда, деңиз деңгээлинен 1220 м бийикте жайгашкан. Райондун административдик борбору ― Базар-Коргон айылынан 23 км түндүк тарапта. Жалал-Абад темир жолбекетинен 55 км.
Калк
Калкы — 1598 (2009-жылы) ; негизинен токойчулукта эмгектенип, дыйканчылык жана мал чарбасы менен алектенет. Орто мектеп, китепкана, клуб, почта түйүнү, амбулатория бар. Тегирмендер, мончо, соода түйүндөрү турмуш-тиричилик кызматынын бөлүмдөрү, кичи ишканалар иштейт.
Жакыптын жана аялдарынын түш көрүшү
Жакыптын жана аялдарынын түш көрүшү — баатырдын төрөлүшүн даярдоочу эпикалык мотивдердин өзгөчө туруктуусу, баатыр жакында жарыкка келерин белгилеп турган сюжеттеги маанилүү деталь — ыза болгон Чыйырды ыйлап жатып көзү илинип, уктап кетет. Түшүндө ак селдечен ак сакалдуу адам жанына келип, жашын көрүп боору ооруп, аяктай ак алма берет, кызыл алма кыз деп дагы бир алма карматат. Алтымыш кулач ажыдаарга ат ордуна мин дейт. Алма жеген Чыйырдынын ичинен ажыдаар чыгып, ай-ааламды сорот, байбиченин бою бир жүз отуз кез болуп узарат. Чочуп ойгонгон Чыйырды Жакыптын катуу уктап жатканын көрүп, күйөөсүн ойготпой эле коёюн деп ойлойт.
Кечинде малдан капаланып келген Жакып атын байлабай үйүнө кирип кеткенде чылбырын сүйрөп бош бараткан Туучунакты көрүп, атты кармамак болуп коңшунун баласы Меңдибай артынан кеткен. Ошол бойдон үйүнө келбей калыптыр. Меңдибайдын энеси Канымжан байдыкына келип уктап жаткан Жакыпты көрүп Чыйырдыга: эриңди ойгот, атын кубалап кетип балам эмдигиче жок, түн ортосу болду, балам мерт болсо дүнүйө-малыңды анын чыпалагына да албайм деп, заар сөздөрдү айтып бейжайланат. Канымжандын «Алжыган как баш» деген сөзүн угуп ызаланган байбиче: жоошурак ат минбейсиңби, качкан атыңды кууп баласы жоголуптур. Канымжандын айткан сөздөрүнөн өлүп кетпей араң эле калдым, туруп жоголгон баланы таап бер деп Жакыпка катуу тиет. Жаткан ордунан баш көтөрүп, Жакып кайгырба кемпирим, Кадыр алда буюрса белги болор түш көрдүм дейт. Түшүндө Жакып кукулуктап үн чыкса куштан башка үнү бар, куйрук-башы жаркылдап куудан аппак жүнү бар, айбат менен караса алпкаракуш сүрү бар, саңоорлору сары алтын, таканак жүнү баары алтын, текөөрү болот, серпкенин өлтүрүүчү тунжур куш кармап алып, ага алтымыш кулач жибек боо тагып, бапестеп багып алат. Ал куштун кыраандыгынан жана сүрүнөн ааламдагы канаттуу уча албайт, жерде жүргөн аяктуу кача албайт.
Чыйырды Жакыптын түшүн жакшылыкка жоруп, өзү да жакшы түш көргөнүн айтып, кырк-элүү мал союп той берели дейт. Эчтекеден дайын жок, той берели деген байбичесинин сөзүнө ачууланган Жакып сыртка чыкса сары жылдыз чыгып, таң атып калыптыр. Бакдөөлөттүн үйүн көздөй баскан Жакыптын кулагына «Атаке, мал үчүн кайгырып, алганыңды неге капа кылдың?!» деген сырлуу добуш угулат. Эки жагын караса эч ким көрүнбөйт. Кемпири эсине түшүп, кеткеним болбойт экен деп кайра кайрылган Жакыптын артынан Бакдөөлөт жете келип сонун түш көргөнүн айтат: үйүнө боз ала туйгун эки куш байлаптыр. Байбиченин үйүндө балдагы алтын туурда турна моюн, жез канат, тумшугу болот туй-талпынып турганын көрүптүр. Жакып токолунун көргөн түшүнө да кубанат. Байбиче кырк бээ союп, түш жорутуп, той берели дегенин Жакыптан уккан Бакдөөлөт: «кырк эмес, сексенди союп, эл чакырып, баш майла, жашың элүүгө келгенин билбейсиңби, ээсиз малды аяп не кыласың? » — дейт. Ага да ачууланып кайра баскан Жакыптын алдынан Канымжан чыгып атыңды кууп кеткен бойдон жоголгон баламды таап бер, эмдигиче издебей, баланын баркын билбеген куу баштыгың билинди деп катуу-катуу сөздөр айтат. Бул байкуштуку да эп болду деп ойлогон Жакып койчунун коңур күрөңүн токунуп минип, баланы издеп жүрүп Ак-Өтөк деген жерден үстүнө ак жолборстун териси жабылып турган атын көрөт. Баланы жолборс алган го деп чочулап бушайман болуп турган Жакыпка токойдон Меңдибай чыгып келип салам айтат. Туучунактын артынан келип, кырк балага жолукканын, алар менен түнү бою ойногонун, ал балдар биз Жакыптын балдарыбыз дешкенин токойдон чыга калып качырган ак жолборсту балдардын бири күрсү менен чаап өлтүрүп, союп терисин Туучунакка жаап койгонун Меңдибайдан уккан Жакып атты алып, баланы ээрчитип айылга келет. Баланын сөзүн уккандардын баары таң калышат. Кечээтен берки белгилер тегин эместигин оюна алган Жакып той бермек болот.
Узак убакыт баласыз жүргөн ата-эненин жакында балалуу болорунун жышааны катары жакшы түш көрүү оозеки чыгармалардагы кеңири белгилүү сюжет. Адатта түштө болочок баланын эркек, же кыз болору, негизги сапаттары, ал гана турмак тагдыры жөнүндө кабарлаган символикалык же каймана маалыматтар берилет. Кереметтүү түш көрүү Радлов жазып алган вариантта жок. Кийин жазылып алынган варианттардын бардыгында бул эпизод сюжеттеги маанилүү деталдардан. Саякбай Каралаевдин вариантында түштү Жакып гана көрөт: көзүнө көрүнгөндүн баарын алган өзгөчө кыраан ала барчын бүркүт кармап алат, жолсуз зоодон колунда пайда болгон курч кылыч менен таш кесип жол салып түшөт, бүтүн дүйнөгө көлөкөсүн тийгизген чатырга кирип, ай менен күндү чакмак алып ойнойт.
Эпизоддун сюжетиндеги негизги түйүн түш көрүү, сюжет кеңейтилип, бир эле эмес, бир нече адам түш көргөн түрдө, башка кереметтүү жышаналар менен кошо (Сагымбай Орозбаковдун вариантында үч кишинин түшү, Жакыпка угулган сырдуу үн, Меңдибайга жолуккан кырк бала) же кыска түрдө айтылышы мүмкүн. Сюжеттин бул түрдөгү өзгөчөлүктөрү эпостун варианттык белгилеринен.
Гаймон (Оклахома)
Гаймон (Оклахома) (Guymon) — Оклахома штатынын Texas округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 11442 киши. Болжолдуу аянты - 19.0 км². FIPS коду — 40-31750.
14-май
14-май — Григорий календары боюнча 134-күнү (толук жылда 135), жылдын аягына чейин 231 күн бар.
Сатар Алмамбетов
Кыргызстандын Нарын облусунун аймагында (балким, Жумгал районунда) туулган.
Алматы шаарында жогорку окуу жайда укук факультетинде окуган.
Кыргызстандын прокурорунун орун басары кызматына чейин жеткени айтылат.
1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушка чейин Кыргызстандын агартуу тармагында иштеген. Айрым маалыматтарга караганда юридикалык билими да болгон. Анын "Кулан мерген" аттуу чакан дастаны 1941-жылы "Кыргызмамбас" басмаканасы тарабынан жарыяланган.
Сатар Алмамбетов 1941-жылы согушка чакыртылып, кыязы ошол эле жылы немисттик туткунга түшкөн. Борбор Азиялык миңдеген согуш туткундары сыяктуу эле Мустафа Чокай (Мустафа Чокаев) уюштурган "Түркстан легионуна" кирген. Кыязы, легиондун кыргыздар үчүн жооптуу кишиси болгон.
1943-жылы Берлинде "Манастын" (Тыныбектин варианты) үзүндүсүн китеп кылып чыгарткан, ага баш сөз жазган. Согуш жылдары Берлинде жарык көрүп турган "Миллий Түркстан" журналына ар түрдүү темадагы (Советтик мыйзам системасы, кыргыз адабияты, репрессия ж.б.) макалаларды "Беталман" деген ат менен жазган.
Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич
Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич - И.Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин алдындагы электроника жана телекоммуникация институтунун «Радиоэлектроника» кафедрасынын профессору. Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич 1952 жылы 24 мартта Ош облусунда, Кара-Суу районунда Кызыл-Суу айылында туулган. 1969-1974-жылдары Москвадагы Электротехникалык Институтунун радио инженердик адистиги боюнча билим алган.
Сатар Алмамбетов
Бул адабий ысымы өз атасынын атынын муундарын алмаштыруудан эле жасалган (Бет+Алман).
Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич
Эмгеги
1974-1979-жылдары Кыргыз ССРинин Байланыш Министрлигиндеги спутникалык жана радио релейлик байланыш станциясынын инженери болуп иштеп,
Сатар Алмамбетов
Экинчи согуш маалында да жазуучулукту уланткан. Ага анын автобиографиялык мазмундагы аңгемелери, ырлары мисал.
Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич
Эмгеги
1979-1983-жылдары Москвадагы электротехникалык институттун аспирантурасында илимин тереңдетип, техника илимдеринин кандидаты илимий даражасын алган.
Сатар Алмамбетов
"Миллий Түркстан" журналынын бир нече санына Фрунзеден (азыркы Бишкек) согушка аттанганын, туткунга түшүп калышынын шартын чоң чеберчиликте сүрөттөгөн.
Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич
Эмгеги
1983-1989 жылдары Кыргыз ССРинин Байланыш Министрлигиндеги спутникалык жана радио релейлик байланыш станциясынын ага инженери болуп иштеген.
Сатар Алмамбетов
Нацисттик Германиянын шыкагы менен түзүлгөн сүргүндөгү Түркстан өкмөтүнүн жетекчи орун басарларынан болгон.
Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич
Эмгеги
1989-1992-жылдары Политехникалык институттун ага окутуучусу болуп иштеп,андан кийин,
Сатар Алмамбетов
Франция аймагында Батыш ынтымагынын абагына түшкөн, бирок абактан бошотулган. Анын абактан бошотулушуна Азамат Алтай да салым кошкон.
Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич
Эмгеги
1992-1996-жылдары «Радиоэлектроника» кафедрасынын доценти жана 1996-2000-жылдары «Радиоэлектроника» кафедрасынын башчысы болуп, 2000-2011-жылдары «Телекоммуникация» бөлүмүнүн башчысы болуп иштеген.
Сатар Алмамбетов
Согуштан кийин ыктыяры менен Советтер Биримдигине өтүп келген жана чыккынчы катары узак жылга соттолгон.
Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич
Эмгеги
2011-жылдын сентябрь айынан бери И. Раззаков атындагы Мамлекеттик Техникалык Университетинин алдындагы Электроника жана Телекоммуникация институтунун «Радиоэлектроника» кафедрасынын профессору болуп иштеп келүүдө.
Сатар Алмамбетов
Билгендер анын Сибирде ГУЛагда отургандыгын айтышат.
Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич
Эмгеги
Жумабаев Мыктарбек - 4 аспиранттын илимий жетекчиси болуп жана 25тен ашык илимий эмгектери Кыргызстан жана чет өлкөлөрдө илимий-техникалык журналдарда жарыяланган. 30дан ашык лаборатордук жана практикалык сабактар үчүн методикалык көрсөтмөлөрү жана 2 курстук иш жана дипломдук долбоордун методикалык көрсөтмөлөрү жарыяланган. Жумабаев Мыктарбек мугалимге зарыл болгон баардык сапаттарга ээ: өзүнө жана студенттерге талап кое билүү, студенттер менен байланышууну билүү.
Сатар Алмамбетов
1950-жылдардын экинчи жарымында, Никита Хрущевдин тушунда, абактан (ГУЛАГ) бошонуп, Кыргызстанга кайтып келген.
Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич
Сыйлыгы
Эл Агартуунун Отличниги
Сатар Алмамбетов
Кыска мөөнөткө "Советтик Кыргызстан" гезитинде корректор болуп иштеген, бирок ал жерден айдалган.
Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич
Сыйлыгы
КРнын Билим Беруу жана Илим Министрлиги - Ардак Грамотасы
Транспорт жана Коммуникация Министрлиги – Ардак Грамотасы
Сатар Алмамбетов
Айрым шилтемелер
Азаттык үналгысы
Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич
Сыйлыгы
КРнын Байланыш Агенттиги - Ардак Грамотасы
Сатар Алмамбетов
Айрым шилтемелер
Би-Би-Си Кыргыз кызматы
Жумабаев Мыктарбек Жумабаевич
Сыйлыгы
И.Раззаков атындагы КМТУ – Ардак Грамотасы
Лаос тили
Лаос тили (лаотян) – лаолордун тили, Лаостун расмий тили. Лаоско, Тайланддын түндүк- чыгышына, Кытайдын түштүк-чыгышына жана Камбожага тараган. Тайланддын түндүк-чыгышында «лао-исан» же «тай-исан» деп да аталат. Бул тилде 12 млндон ашык киши сүйлөйт (2010). Кытай-тибет тил уясынын тай тобуна кирет. Бир нече диалектилерге бөлүнөт. Лаос тили обочолонмо тилдерден, сүйлөмдө сөздөрдүн орун тартиби туруктуу жана аналитикалык жол менен байланышат. Лаос тилинин Лаос аймагындагы алгачкы жазмалары 13-кылымга таандык.
Сүйүнбаев, Насирдин Жусупович
Сүйүнбаев, Насирдин Жусупович (1932, Чүй р-ну, Бурана кыштагы – 1995, Бишкек ш.) – геолог, Кыргыз ССР мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1980). Фрунзе политехника ин-тун бүткөн (1956). Чүй ж-а Ак-Талаа р-ндорунда мектептин мугалими 1949–51); Ак-Шыйрак, Чоң Кемин, Кегети, Чаарташ геол. издөө партияларынын геологу, начальниги (1956-66); Түндүк Кыргызстан геол. экспедициясынын начальниги (1966–76); Геол.-экономикалык изилдөөлөрдүн Кыргыз методикалык экспедициясынын начальниги (1976–95). Медалдар менен сыйланган. Кыргыз Респ-сынын геол. кызматына эмгек сиңирген кызматкери (1993).
Китч
Китч же Кич (Kitsch) – бул көбүнесе сырткы көрүнүштүн экстраваганттуулугуна, курч көрүнгөнүна маани берген массалык маданияттын бир түрү болуп саналат. Массалык маданияттын бир элементи катары эстетикалык баалуулуктардан абдан эле узакта турат. Китч дизайнга тиешеси болгон дээрлик бардык тармактарда кездешет. Ошол эле учурда КИТЧти өзүнчө бир жаңы агым, же жаңы тендецияларды алып келген агым катары эмес, болгону буга чейинки стиль жана баалуулуктарды өнүктүрүп, башкача ыкма менен гана көрсөткөн стиль катары кабыл алгандар бар.
Китч термини немис тилинен алынып, 19-кылымдын 60-70-жылдары Мюнхен шаарынын базарларында алгач пайда болгон деген божомолдор бар. Бул термин арзан, бат алынып кетүүчү картиналар үчүн колдонулган.
Китч стилинин негизги өзгөчөлүгү да анын арзандуулук менен байланышта болушунда. Себеби КИТЧ стилинде көрүнүү үчүн анчалык көп акчанын керги деле жок. Болгон арзан бир буюмдарды сатып алуу менен КИТЧ катары өзүн көрсөтүү толук мүмкүн. Бирок баардык эле адам арзан буюмдар менен өзгөчөлөнө албайт. Андыктан КИТЧ стилин колдонуу дагы өзүнчө билимди, тажрыйба жана дизайнердик искусствону талап кылат.
Китч кандайдыр бир мааниду буга чейинки бардык стилдердин карама-каршысында турат. Бул стилде белгилүү бир эреже жок, чектөө да жок. Болгону жасалган иштин катуу чакырык жасаган, өзгөчөлөнгөн болушу керек.
Айрым адистер арасында КИТЧ стилинин башталашын, бүтүшүн айтуу кыйын экендигин, бул стиль болгон жана боло берет деген түшүнүктү кармангандар бар.
КИТЧ Модада
КИТЧ тин кеңири жайылган тармагы бул кийимдер болуп саналат. Каралардын ичинде ак болуп көрүнүү, актардын ичинде карага айланууну каалаган көбүнчө жаштардын багыты. КИТЧ стилиндеги кийимдер баалуу болгон менен катар эле абдан арзан буюмдардан жасалышы мүмкүн. Мисалы, эскирип калган, айрылып калган буюмдар деле КИТЧ стилиндеги кийимдерди түзүүгө абдан ыңгайлуу шарттарды түзүп бериши мүмкүн.
КИТЧ Архитектурада
Архитектурада китч акыркы мезгилдерде чыга баштады. Бул жерде курулуп жаткан имараттардын башка имараттардан абдан эле айырмаланып турат.
КИТЧ Интерьерде
Интерьердеги КИТЧ ар бир адамдын, ар бир үй ээсинин фантазиясына жараша болот. Бул стилде көбүнесе нигилизм түшүнүгү кеңири жайылат. Буга чейинкилерди четке кагат.
КИТЧ Адамдын табиятында
Айрым адистер билдиришкендей, КИТЧ ке көбүрөөк көңүл бурган адамдар менен катар эле табиятынан КИТЧ адамдар бар. Алар төрөлгөндөн баштап эле буга чейинки эрежелерди четке кага башташат.
Category :Маданият
Конгресс
Конгресс (англ. congress  – съезд, курултай) – АКШнын, Парагавайдын жана башка бир катар мамлекеттердин эки палаталуу парламенттеринин аталышы.
Этек тепсемей
Шарттары
Оюнчулардын саны 5—10 киши.
Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, спорттук бөлмө.
Оюндун баяны
Оюнчулар бутуна шарт туруп кетүүгө аракеттенсе, оюн жетекчиси алардын жайылган этектерин тепсеп, ордуларынан тургузбоого шашылат. Бутуна турганы, оюн жетекчиси менен орун алмашкандан кийин оюн кайрадан баштала берет. Оюн алар каалаган убакытка чейин уланат. Жетекчинин ролун жакшы аткарган катышуучу оюндун жеңүүчүсү болуп эсептелинет.
Оюндун эрежеси
Этектерин жыйнап отурууга, бир бирине жардам берүүгө же тоскоолдук кылууга, оюн жетекчисин түртүп жиберүүгө уруксат берилбейт.
Оюнга методикалык көрсөтмө. Оюнчулар бир бирине жакын отурушу керек.
Оюндун мааниси. Күч, ылдамдык, шамдагайлык калыптанат. Тартипке, ар кандай эрежеге көнүүгө үйрөнөт.
Ортонку массивдер
Ортонку массивдер – жер кыртышынын геосинклиналь аймагындагы салыштырмалуу тынч абалда турган бөлүгү. Фундаментинин кембрийге чейинки метаморфизмделген байыркы тектерден түзүлүшү жана тектоникалык кыймылдын аздыгы менен геосинклиналь системасынан айырмаланат. Ортонку массивдер тайыз деңизде пайда болгон жана континенттик, жанар тоо тектеринен анча калың эмес кабаты менен жабылып жатат. Бул кабат геосинклиналдагы чөкмө кабатка караганда жукалыгы, тектоникалык деформацияга аз дуушар болушу менен мүнөздөлөт. Ортонку массивдердин чет жакаларында интрузия тектери кездешет.
Микология
Микология (грекче mekēs – козу карын жана ...логия) – козу карындар жөнүндөгү илим. Ал козу карындардын морфологиясын, анатомиясын, биологиясын, физиологиясын, биохимиясын, систематикасын, экологиясын, географиясын, филогениясын жана алардын эл чарбасындагы маанисин изилдейт.
Trackshittaz
Trackshittaz - австриялык хип-хоп дуэт тобу. Немис тилинин бавар диалектинде аткарылуучу «Woki Mit Deim Popo» чыгармасы менен, Еврокөрүнүү 2012 ыр сынагындагы, Австрия өлкөсүнүн көрсөтүүчүсү.
Смолич Юрий Корнеевич
Смолич Юрий Корнеевич (25.6(8. 7). 1900, Умань ш. - 26. 8. 1976, Киев)-украин совет жазуучу,Социалисттик Эмгек Баатыры (1970).
«Деңиздеги таң» (1953), «Кең Днепр каарданат жана онтойт» (1960) романдарында украин элинин Совет бийлигин чыңдоодогу күрөшү сүрөттөлөт.
Смоличтин чыгармалары СССР жана дүйнө элдеринин тилдерине которулган. Ал-УССР Жогорку Советинин (8-9-шайл.) депутаты, УССР жаз. союзунун башкармасынын председатели (1971-73).
Эки Ленин ордени, башка 3 орден жана медалдар менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Браунит
Браунит (немец илимпозу М. Браундун ысмынан) – татаал кычкылдардын тобуна кирүүчү минерал. Химиялык формуласы Mn2+ Mn63 + SiO12. Тетрагон сингониясында кристаллданат. Өңү кара. Катуулугу Моос шкаласы боюнча 6–6,5. Салыштырма салмагы 4,7–5,0. Гидротерм тарамында, марганец кычкылына бай метаморфизмделген чөкмө тоо тектерде жана башкаларда кездешет. Браунит марганец кенташын (рудасын) пайда кылуучу негизги минерал.
Дивергенция
Дивергенция (лат. diuergo - ажыроо) – саясий система, саясий процесс, саясий маданияттын сапаттык жана сандык жактан ар түрдүүлүгүнүн көбөйүшү. Дүйнөлүк саясий процесске жаңыдан көп өлкөлөрдүн кошулушуна байланыштуу саясий маданият байып, жаңы маданият жана салттар пайда болот. Жаңы саясий феномендердин, окуялардын пайда болушун азыркы саясий илимде эмергенция деп атап жүрүшөт.
16-май
16-май — Григорий календары боюнча 136-күнү (толук жылда 137), жылдын аягына чейин 229 күн бар.
Брахи
Брахи... (грекче b rachys кыска) – татаал сөздөрдүн «кыска» деген маанини билдирүүчү биринчи бөлүгү (мисалы, брахисинклиналь). [[Категория: Тил илими
Кучук-Бай (дарыя)
Кучук-Бай (Кушикбай) — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Киялы-Буртя дарыясынын сол жээгинен 27 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 30 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Орск шаарынан Сакмара дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кондикциондук доо
Кондикциондук доо – жарандык укук илиминдеги негизсиз байуудан келип чыккан доонун аталышы.
Кызылка дарыясы (Чулым куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Воробь (Краснокам району, Башкыртстан)
Воробь — Башкыртстандын Краснокам районундагы айыл, Музяк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 192 киши. Почта индекси — 452934, ОКАТО коду — 80237815003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бөтөлкө
Бөтөлкө — суюк нерсе куюга арнап, айнек же пластиктен жасалган, моюн жагы ичке келген идиш.
Антеридий
Антеридий (грекче antheros - гүлдөгөн) - споралуу өсүмдүктөрдүн (балырлар, мамык чөптөр) жана кээ бир козу карындардын (аскомицеттер, хитридиомицеттер) аталык жыныс органы. Антеридийде сперматогендик клеткадан кыймылдуу (кызыл балырларда кыймылсыз) аталык гамета сперматазоиддер пайда болот. Татаал түзүлүштүү өсүмдүктөрдө сүйрү же тоголок денече түрүндө болуп, капталы бир же бир нече катмар стерилдүү клеткалардан турат. Аскомицеттерде антеридий айрым гаметаларга бөлүнгөн, анын ичиндеги суюктук энелик клетканы уруктандырат.
Сары-Жайык
Сары-Жайык — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Базар-коргон районундагы айыл. Талды-Булак айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы - 476 киши.
Кыргыз эл оюндары: жүгүрүп жүрүп ойнолуучу оюндар
Жүгүрүп жүрүп ойнолуучу оюндар- кыргыз улуттук оюндарынын бир түрү.
Саясий романтизм
Саясий романтизм — социалдык чындыктарды идеалдаштыруу, саясий тынчтыкты орнотуу жана жайбаракаттык
Саясий рынок
Саясий рынок - мүмкүнчүлүктөрдүн рыногу; анда өздүк спецификалык товарлар:
бул же тигил саясий чечим менен байланышкан, мүмкүн болгон пайдалар менен артыкчылыктар өтөт. Саясий рынокто сатуучулар болуп саясий бийликти алып жүрүүчүлөр чыгышса, сатып алуучулардын ролунда - шайлоочулар чыгат.
Саясий рынокто шайлоочуларга алардын каалоосуна, суроо-талабына ылайык товарларды даярдоого мүмкүндүк берет. Саясий рыноктогу саясий мамипелердин жогорку деңгээли камсыз кылынган коомдун өкүм сүрүүсүнүн шарты болуп чыгат. Саясий рыноктун текшерилген куралдары: саясий субъекттердин оз алдынчалыгы жана көз карандысыздыгы, алардын бири да саясий аренада монополдук абалга ээ эмес; алардын бирине-бири мамилелерин жана ишмердүүлүгүн тескөөчү, ар бир деталы иштеп чыгарылган нормалар системасы менен камсыз болгон саясий субъекттердин тец укуктуулугу; саясий субъекттердин ортосунда консенсуска жетүү үчүн негиз катары баалуулуктардын коомдук системасы. Кыргыз Республикасында Саясий рынок өзүнүн түзүлүү, калыптануу мезгилин өтүүдө.
Саясий рекламанын ролунун кескин жогорулашы азыркы мезгилдин мүнөздүү белгилеринен болуп калды. Массалык маалымат каражаттары, биринчи кезекте телекөрсөтүү жана радио кеңири колдонулуп, коомдук ой-пикирди сурап-билүүлөр, ар кандай социологиялык изилдөөлөр дайыма жүргүзүлүүдө.
Иннокентий Смоктуновский
Смоктуновский Иннокентий Михайлович (28. 3. 1925-ж. т., Томский обл., Татъяновка кыш.)-орус совет актёру, СССР эл артисти (1974).
Аткарган ролдору: Куликов («Бир жылдынтогуз күнү», 1962), Гамлет («Гамлет», 1964), Деточкин («Автомобилден сактан», 1966), Чайковский («Чайковский», 1970) ж. б. С. турмуштагы карама-каршы кырдаалдарды, трагедиялуу жана курч комедиялуу абалды сырткы сыпайылык менен аткарган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Кондиция
Кондиция (лат. сonditio  ) – келишимдин шарттарына ылайык тигил же бул товардын дал келүүсү тийиш болгон ченем, стандарт, сапат.
Бражиха дарыясы
Бражиха — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чумыш дарыясынын оң жээгинен 408 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Текенов, Шамшы
Текенов, Шамшы (1936, Жалал-Абад облусу, Сузак р-ну, Сарыбулак кыштагы) – геолог, Кыргыз Республикасынын геол. кызматына эмгек сиңирген кызматкери (1993) Фрунзе политехника ин-тун бүткөн (1959). Түштүк Кыргызстан геол. экспедициясынын партияларында улук коллектор, геолог, улук геолог, начальник, экспедициянын геол. бөлүмүнүн начальниги, экспедициянын начальнигинин орун басары (1959–82), Чаткал геол. экспедициясынын начальниги (1982–87), Кыргыз ССР геология башкармалыгынын начальнигинин орун басары – башкы инженери (1987-89), «Кыргызгеология» өндүрүштүк бирикмесинин Генералдык директору (1989-92), Кыргыз Республикасынын мамлекеттик геология комитетинин төрагасы (1992-95). Эмгек Кызыл Туу (1986), “Ардак Белгиси” (1976) ордендери, медалдар менен сыйланган. «Жер казынасынын Ардактуу чалгындоочусу» (1988), деген ардактуу наам берилген.
Бражиха дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Бир гривна
Бир гривна — Украинанын акча бирдиги.
Бражиха дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Беталман
Беталман, Алмамбетов, Сатар, Сатыш Алмамбет, Беталман (?-?) - жазуучу, агартуучу.
Кыргызстандын Нарын облусунун аймагында (балким, Жумгал районунда) туулган.
Алматы шаарында жогорку окуу жайда укук факультетинде окуган.
Кыргызстандын прокурорунун орун басары кызматына чейин жеткени айтылат.
1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушка чейин Кыргызстандын агартуу тармагында иштеген. Айрым маалыматтарга караганда юридикалык билими да болгон. Анын "Кулан мерген" аттуу чакан дастаны 1941-жылы "Кыргызмамбас" басмаканасы тарабынан жарыяланган.
Сатар Алмамбетов 1941-жылы согушка чакыртылып, кыязы ошол эле жылы немисттик туткунга түшкөн. Борбор Азиялык миңдеген согуш туткундары сыяктуу эле Мустафа Чокай (Мустафа Чокаев) уюштурган "Түркстан легионуна" кирген. Кыязы, легиондун кыргыздар үчүн жооптуу кишиси болгон.
1943-жылы Берлинде "Манастын" (Тыныбектин варианты) үзүндүсүн китеп кылып чыгарткан, ага баш сөз жазган. Согуш жылдары Берлинде жарык көрүп турган "Миллий Түркстан" журналына ар түрдүү темадагы (Советтик мыйзам системасы, кыргыз адабияты, репрессия ж.б.) макалаларды "Беталман" деген ат менен жазган.
Бул адабий ысымы өз атасынын атынын муундарын алмаштыруудан эле жасалган (Бет+Алман).
Экинчи согуш маалында да жазуучулукту уланткан. Ага анын автобиографиялык мазмундагы аңгемелери, ырлары мисал.
"Миллий Түркстан" журналынын бир нече санына Фрунзеден (азыркы Бишкек) согушка аттанганын, туткунга түшүп калышынын шартын чоң чеберчиликте сүрөттөгөн.
Нацисттик Германиянын шыкагы менен түзүлгөн сүргүндөгү Түркстан өкмөтүнүн жетекчи орун басарларынан болгон.
Франция аймагында Батыш ынтымагынын абагына түшкөн, бирок абактан бошотулган. Анын абактан бошотулушуна Азамат Алтай да салым кошкон.
Согуштан кийин ыктыяры менен Советтер Биримдигине өтүп келген жана чыккынчы катары узак жылга соттолгон.
Билгендер анын Сибирде отургандыгын айтышат.
1950-жылдардын экинчи жарымында, Никита Хрущевдин тушунда, абактан (ГУЛАГ) бошонуп, Кыргызстанга кайтып келген.
Кыска мөөнөткө "Советтик Кыргызстан" гезитинде корректор болуп иштеген, бирок ал жерден айдалган.
1950-жылдардын соңунда кургак учуктан өлгөн.
Айрым шилтемелер:
Азаттык үналгысы
Би-Би-Си Кыргыз кызматы
Канатбек Исаев
Канатбек Кедейканович Исаев (7-февраль 1975, Калиновка, Чүй району, Кыргыз ССР) — Кыргызстандык саясатчы. 2020-жылдын 13-октябрынан тартып Төрага Жогорку Кеңеш, "Кыргызстан" саясий партиясынын лидери.
Өмүр баяны
1996-жылы И. атындагы Кыргыз Мамлекеттик Улуттук Университетинин бухгалтердик эсеп жана соода факультетин аяктаган. Баласагын, товар таануу жаатында адистешкен. Эмгек жолу:
Үй-бүлөлүү, беш баланын атасы.
Контрдаярдык
Контрдаярдык – коргонууда турган оперативдүү бирикменин душмандын алгачкы чабуулунун мизин кайтарып, үзгүлтүккө учуратуу же күчүн кетирүү үчүн колдонулуучу ыкмаларынын бири. Контрдаярдык ракеталык аскерлердин, авиациянын, артиллериялык ж. б. атма куралдар менен душмандын башкы топторуна күтүүсүз чечкиндүү сокку уруу үчүн жүргүзүлөт. Ядролук кол салуу куралдары, артиллерия, миномёттор, аэродромдогу самолёттор, жүрүшкө чыгууга же чабуул коюуга даярдалган танктар жана мотопехота, башкаруу пункттары, байланыш түйүндөрү, окдары жана күйүүчү май кампалары, ошондой эле душмандын чабуул коюучу күчтөрүнүн согушка жөндөмдүүлүгүн начарлатуучу ж. б. нерселер – Контрдаярдыктын негизги объектилери.
Диверсификация
Диверсификация (лат. diversifcato - ар түрдүүлүк) – саясий ишмердүүлүктүн стилинин ар түрдүүлүгү, кандайдыр бир маселеге карата ар кандай көз караштардын болушу.
Ишкана экономикасында - диверсификация жаңы өндүрүмдөрдү өздөштүрүү жана алар менен жаңы сатуу мейкиндиктерине чыгууну түшүндүрөт.
Варр Акрэс (Оклахома)
Варр Акрэс (Оклахома) (Warr Acres) — Оклахома штатынын Oklahoma округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 9735 киши. Болжолдуу аянты - 7.4 км². FIPS коду — 40-78500.
Антецеденттик өрөөн
Антецеденттик өрөөн – кырка тоону же дөңсөөнү туурасынан кесип өткөн терең жана кууш дарыя өрөөнү же өткөөл капчыгай. Кыргызстанда антецеденттик өрөөндөргө Боом, Сөөк, Үч-Кошкон жана башка капчыгайлар кирет.
Вылъю (Сыни куймасы)
Вылъю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сыня дарыясынын оң жээгинен 126 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Лаолор
Лаолор – Лаостогу тай элдери, лаостор курамындагы этностук топ. Батыш жана Түштүк Лаосто (3 млн), Түндүк-Чыгыш Таиландда (16 млн), Камбоджада (10 миң), Вьетнамда (10 миң) жана Мьянмада (25 миң) да жашашат. Жалпы саны 19,048 киши (2012). Лаос тилинде сүйлөшөт. Дини – байыркы уруулук ишенимдер аралашкан буддизмдин түштүк бутагы, христиандар да бар. Лаолордун түпкү аталары Чыгыш Азиянын түштүк аймактарында жашап, Индикытайга биздин замандын башында, ал эми азыркы Лаос аймагына биздин замандын алгачкы кылымдарында келген. 14-кылымда Лансанг аталыштагы Лаос феодалдык мамлекети пайда болгон. 18-кылымда өз ара феодалдык ырксыздыктын кесепетинен бир нече княздыкка бөлүнүп кеткен. 19-кылымда Сиам жана Вьетнам, кийинчерээк Вьетнам жана Франциянын ортосунда бөлүштүрүлгөн. 1953-ж. көз каранды эмес мамлекет түзүлүп, башка элдер менен ассимиляцияланган. Лаолор негизинен күрүч өстүрүп, багбанчылык кылат. Айрым топтору мал багып, аңчылык, балык уулоочулук жана кол өнөрчүлүк менен кесиптенишет. Лаолордо ийрүү, жибек токуу өнүккөн. Негизги тамак-ашы – күрүч, балык, жер-жемиштер, эт (буйвол) азыктары (түндүгүндө), ошондой эле жылан, чегиртке, курт-кумурскалар. Салттуу майрамы – Жаңы жыл (13–15-апрель).
Сапторма-Яха (Ионда-Яха куймасы)
Сапторма-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ионда-Яха дарыясынын сол жээгинен 66 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 34 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
18-май
18-май — Григорий календары боюнча 138-күнү (толук жылда 139), жылдын аягына чейин 227 күн бар.
Толстихин, Геннадий Михайлович
Толстихин, Геннадий Михайлович (1949-ж.т., Чита облусу, Петровск-Забайкал ш.) – гидрогеолог, Кыргыз ССР мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1988). Фрунзе политехника ин-тун бүткөн (1976). Кыргыз комплекстүү гидрогеол. экспедициясынын Чүй гидрогеол. партиясында улук техник-гидрогеолог, гидрогеолог, улук гидрогеолог (1976–83), экспедициясынын улук гидрогеологу (1983–88), 1988-жылдан экспедициянын башкы гидрогеологу. Жер астындагы тузсуз ж-а термоминералдык сууларды издөө, чалгындоо, гидрогеол. изилдөө иштерин уюштурууда белгилүү салым кошкон.
Контроллер
Контроллер (англисче controller, сөзмө-сөз – башкаргыч) 1) техникалык объектини берилген алгоритм боюнча автоматтык башкарууга арналган электрондук түзүлүштүк Өндүрүштө, транспортто, энергетикада, турмуш-тиричиликте колдонулат; 2) электр-техникада – электр кыймыл бергичтердин күч кабелдерин коммутациялоого арналган төмөнкү чыңалуудагы көп позициялуу электр аппараты. Локомотивдердин метрополитен вагондорунда, ж. б. орнотулат; 3) диск Контроллеру – компьютерге бир же бир нече диск киргизгичти орнотуучу жана аларды башкаруучу түзүлүштүк.
Саясий ритуал
Саясий ритуал (лат. ritualis — үлгүлүү) — саясаттын субъекгисинин символикалык жүрүм-турумунун тарыхый түзүлгөн формасы, мурастоонун каражаты жана саясий жүрүм-турумун үлгүлөрүн, белгилүү бир баалуулуктарын, салттарын, тажрыйбаларын, сезимдерин өткөрүп берүү.
Көпчүлүк учурда адамдардын церемониялуу жүрүм-турумдарында колдонулат, мамлекеттик баалуулуктарды жана саясий салттарды сыйлоо сезимин туудурууга чакырат.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Анти
Анти... (грекче anti - каршы) - татаал сөздөрдүн «каршы», «карама-каршы» деген маанини билдирүүчү курамдык биринчи бөлүгү (мисалы, антифашисттик ).
Эген, Нурбек
Эген, Нурбек (1975) - заманбап кыргыз кинорежиссеру, публицисти.
Кыскача өмүр таржымакалы
Ош облусуна караштуу Ноокат районунда 1975-жылы 3 декабрда туулган - кыргыз кинорежиссер. Мектепти бүтүргөндөн кийин Б.Бейшеналиева атындагы институтунун актердук бөлүмүндө 2 жыл окуган.
1994-жылы Бүткүл Союздук Мамлекеттик Кинематография институнун (ВГИК) режиссердук факультетине В.И.Хотиненконун өнөрканасына өтүп, 2000-жылы бүтүргөн. Азыр (2010) Москвада турат.
Тасмалары
жана башка тасмалардын режиссеру.
Кондоминиум
Кондоминиум (лат. condominium  – биргелешкен ээлик) – 1) эларалык укукта тийиштүү макулдашуунун негизинде 2 же андан ашык мамлекеттер белгилүү аймакка өз эгемендүүлүгүн биргелешип ишке ашыруучу ээлик кылуу укугу; 2) көп квартиралуу үйдөгү же үйлөрдүн тобундагы жайдын (мейли туракжай, мейли турак эмес жай) баардык ээлеринин жалпы мүлкүн башкаруунун укуктук-уюмдашуу таризи.
Брахманизм
Брахманизм – инди калкындагы жергиликтүү сыйынуулардын индиарий уруктарындагы веда динине ыңгайлашуусунун натыйжасында жаралган индуизмдин калыптанышынын 2-баскычы (биздин заманга чейинки 1-миң жылдык). Кудайлары: Брахма дүйнөнү жаратуучу, Вишну жана бүлдүргүч Шива. Брахманизмдин негизин табияттын жандуу нерселери улам жаңы түргө айланып, кайрадан тирилип турат деген түшүнүк түзөт. Жандын башка түргө өтүшү өткөн жашоодогу жакшылыктарына же күнөөсүнө жараша болгон. Эгер күнөөсүз болсо, коомдо жогорку даражадагылардын катарына кирген адамга, тескерисинче болсо, анда коомдун төмөнкү катмарындагыларга, ал гана эмес жан-жаныбарларга же өсүмдүккө айланган. Брахманизмде адамдын жүрүм-турумунуна баа берүүнүн критерийи дхарманы (Брахма тарабынан ар бир варна үчүн белгиленген жашоо сыпаты) сактоо же тескерисинче бузуу эсептелген. Буддизмдин таасири менен биздин замандын 1–миң жылдыгында брахманизм индуизмдин пайда болушуна негиз болгон. [[Категория: Дин
Нур уулу Досбол
Нур уулу Досбол (26. 4. 1948-жылы туулган, Тажикстан, Шураб шаары) – тарыхчы, тарых илимдеринин доктору (1993). 1971-жылы КМУну бүтүргөн. 1972– 95-жылы Кыргыз ССР УИАда кенже, улук, жетектөөчү илимий кызматкер, бөлүм башчы, 1995–2005-жылыКР ЖКда кеңешчи, 2005– 07-жылы КРдин Билим берүү, илим жана жаштар саясаты министри, 2007–08-жылы КР Өкмөтүндө вице-премьер министр, 2008–09-жылы КРдин Мамлекеттик катчысы, 2009–10-жылы Ж. Баласагуни атындагы КУУнун ректору болуп иштеген. КР Жогорку Кеңешинин Эл өкүлдөр жыйынынын депутаты (1995–2000). Мамлекеттик кызматтын 2-класстагы мамлекеттик кеңешчиси. Эмгектери негизинен Кыргызстан айыл-чарбасынын тарыхый-экономикалык маселелерин изилдөөгө арналган. 100дөн ашык илимий эмгектин автору.
Зубовка (Краснокам району, Башкыртстан)
Зубовка — Башкыртстандын Краснокам районундагы айыл, Музяк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 29 киши. Почта индекси — 452934, ОКАТО коду — 80237815004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Смит мыйзамы (1940)
Смит мыйзамы (1940), «Чет элдиктерди каттоо жөнүндөгү мыйзам» АКШнын конгресси тарабынан 1940-ж. 28-июнда кабыл алынып, анын автору-өкүлдөр палатасынын мүчөсү Г. Смиттин атынан аталган.
Смит мыйзамы өкмөттү күч же зордук менен кулатуу идеясын колдоону кылмыш катары белгилеген. Адеп кабыл алынганда ал АКШдагы фаш. державалардын агентурасына каршы багытталат делгени менен экинчи дүйнөлүк согуштан (1939-45) кийин компартиянын мүчөлөрүнө каршы колдонулган.
1948-55-ж. Смит законунун жана антидемократиялык башка закондордун негизинде компартия жетекчилерине каршы 18 жолу сот процесси болуп, алардын көбү камакка алынган.
1957-ж. АКШнын Жогорку соту Смит законун колдонууну чектеген.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Кызылоба (дарыя)
Кызылоба — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Буртя дарыясынын сол жээгинен 41 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Орск шаарынан Сакмара дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Басмачы
Басмачы - Кыргызстанда жана Фергана аймагынын башка бөлүктөрүндө ХХ кылымдын башында Кеңеш өкмөтүнүн орнотулушуна каршы куралдуу күрөш жүргүзгөн кыймылдын (басмачылык) катышуучусу.
Совет доорунда бул сөз расмий тарыхнаамада терс гана мааниде колдонулган.
Ал эми пост-советтик доордо басмачыларды эскичил исламчыл күчтөр катары терс баалагандар да, өз элинин улуттук боштондугу үчүн күрөшкөн баатыр катары даңазалагандар да бар.
Басмачылык кыймылын ар тараптуу иликтегендердин бири - өзбекстандык диссидент окумуштуу, тарыхчы Баймырза Хайит болгон.
Ал 1995-жылы августта Кыргызстанга келип, сый конок болгон.
Ninite
Ninite — колдонуучулардын Windows операциялык системасына популярдуу колдонмолорду орнотуучу пакеттерди тейлөө системасы. Колдонмолор тизмесинен тандалган колдонмолорду бир орнотуу пакетине таңгактаганга мүмкүнчүлүк берет. Жеке колдонуу үчүн акысыз. Акы төлөнүүчү нускасы, Ninite Pro, кесиптик пайдалануу үчүн жеткиликтүү. Же болбосо, бир чыкылдатуу менен жаңыртууну эле каалаган колдонуучулар үчүн Ninite Pro-нун башка өзгөчөлүктөрү жок Ninite Updater деп аталган арзан нускасы бар.
Wi-Fi
Wi-Fi (англ. Wireless Fidelity — «зымсыз тактык») — интернеттик байланышты зымсыз камсыз кылуу жаатында иштеген Wi-Fi Alliance компаниясынын соода тамгасы (белгиси). Бул компания IEEE 802.11 стандартынын алкагында интернеттик зымсыз байланышты сунуштайт.
Шииттер
Шииттер (арабча – шиа – биригүү же топтошуу деген сөз) – ислам дининдеги негизги багыттардын бири (сүннөттөр сыяктуу). Алар куранды колдоо менен оозеки айтылуучу шариатты-суннаны жана алгачкы үч халифти таануудан баш тартышкан.
Шииттердин пайда болушу 7-кылымда омейяларга каршы багытталган саясий кыймылдан келип чыгып, аны Мухаммеддин күйөө баласы Али жана анын жолдоштору колдошкон; Ши-Али (шииттер) – Алинин тобу, партиясы деген маанини берет. Шииттик агым Ирандын мамлекеттик дини, Йемен, Ирак, Ливан, Бахрейн жана башка мамлекеттерге тараган.
Wi-Fi
Демек, IEEE 802.11 стандартына ылайык келген ар кандай жабдуу Wi-Fi Alliance компаниясы өндүргөн программанын сынагынан өтө алат жана андан тийешелүү күбөлүктү (сертификатты) жана Wi-Fi логотибин жабыштыруу укугуна ээ боло алат.
Иштөө ыгы
Адатта, Wi-Fi тармагынын түзүлүшү эң аз дегенде бир зымсыз байланыш мерчеминен жана бир кардардан турат. Бул зымсыз байланыш мерчеминен анын интернеттик тармакка кирүү үчүн мүмкүндүк берген тармакты аныктоочу (SSID) коду аркылуу тийешелүү чөйрөдөгү башка компютерлерге атайын сигнал жиберчү пакет аркылуу интернеттик байланыш камсыз кылынат.
Уюкфондор, смартфондор жана ташыма компютерлер (ноутбук, нетбук) соңку учурларда Wi-Fi сигналын кабыл алчу жабдуу менен кошо чыгарыла башташты. Демек, аларды Wi-Fi үчүн мүмкүнчүлүгү бар жайларда жергиликтүү зымсыз байланыш мерчемине туташтырууга толук мүмкүн. Тек гана, айрым коомдук жайларда мындай мүмкүнчүлүк акысыз сунушталса, көпчүлүк жайларда зымсыз байланыш мерчемине акы төлөө же атайын уруксат алуу менен гана туташтырууга болот.
Саясий риторика
Саясий риторика — саясатчынын спецификалык сүйлөө маданиятынын мүнөздөмөсү, тилдин сөз байлыгына, саясий сүйлөөнүн эффективдүү ыкмаларына таянат.
Саясий риторика саясатта саясий аудиториянын же каршылаштардын ориентациясын жоготуунун негизги каражаты катары кызмат аткарат.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Турдукулов, Аскер
Турдукулов, Аскер (1936-ж. т., Чүй облусу, Жайыл р-ну, Ортосуу кыштагы) – геолог, геология-минералогия ил. доктору (1984), профессор (2001), Кыргыз Республикасынын УИАнын корреспондент мүчөсү (1993), Өзбек Республикасынын Табият илимдер академиясынын мүчөсү (1992). Москва геол. чалгындоо ин-тун бүтүргөн (1957). Кыргыз Республикасынын УИАнын Геология ин-тунун кенже, улук илимий кызматкери (1957–66), Кыргыз УИАнын Сейсмология ин-тунун улук илимий кызматкери (1966–75), лаборатория жетекчиси (1975–94), Ин-ттун директору (1994-жылдан). Т. – 100дөн ашуун илимий эмгектин, анын ичинде 12 монографиянын автору. Алар палеоген – неоген катмарларынын стратиграфиясын, литологиясын, фациялык-полеогеографиялык пайда болуу шарттарын ж-а ал катмарлар менен байланыштуу кен байлыктарды (туз, бор, арашан суулары) изилдөөгө арналган. Анын инженердик сейсмология ж-а сейсмдик микрорайондоштуруу б-ча ири эмгектери да бар. Ошондой эле Бишкек, Кара-Балта, Талас, Нарын, Жалал-Абад, Кызыл-Кыя, Өзгөн, Таш-Көмүр шаарларынын, Чоң Кемин, Төмөнкү Ала-Арча суу сактагычтарынын сейсмдик микрорайондоштуруу карталарын түзүүгө активдүү катышкан.
Контрреволюция
Контрреволюция – революцияга тикеден-тике каршы турган процесс; кулаган (же кулай турган) таптын социалдык революцияга каршы жасаган аракети. Контрреволюция күнү бүткөн коомдук жана мамлекеттик түзүлүштү сактоого же кайра орнотууга багытталат. Айрым учурда революция Контрреволюциядан жеңилип да калат (мисалы, Германиядагы 1848–49-жылдардагы революция, 1871-жылкы Париж Коммунасы ж. б.). Эгер айыгышкан күрөштүн натыйжасында реакциячыл күчтөр талкаланса, революция толук жеңишке жетишет (Улуу Октябрь социалисттик революциясы, Куба революциясы ж. б.). Контрреволюция – коомдук жана мамлекеттик түзүлүштү жаңыртуу же сактап калуу жана согуш аракеттери менен революциянын жүрүшүн, жыйынтыктарын артка буруу же жок кылууга багытталган күрөш. Көптөгөн революциялык теориялар боюнча Контрреволюциянын же реакциянын күчтөрү кайсы чет өлкөлүк мамлекеттин таасиринде болсо, анын жардамы менен кайра бийликке келиши мүмкүндүк Контрреволюциянын куралдуу каршылык, жарандык согуш, кутум ж. б. формалары болот.
Кызынджуль дарыясы
Кызынджуль — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чулым дарыясынын сол жээгинен 1704 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 45 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Ала күчүк
Шарттары
Оюнчулардын саны 10—25 киши. Оюн өткөрүлүүчү жерге аянтча, талаа, спорттук бөлмө.
Оюнга даярдануу
Оюнчулар бир биринин колдорун кармашып тегерек болуп турушат. Өз ара макулдашуу менен ортого эки катышуучу чыгат, алардын бири качып, экинчиси кубалайт.
Оюндун баяны
Буйрук боюнча биринчиси тегерек болуп кол кармашып тургандардын арасынан кача баштайт экинчиси — «ала күчүк» аны кубалап жетүү керек. Бир биринин колдорун кармашып тегерек болуп турушкан оюнчулар «ала күчүккө» тоскоолдук кылышып, качып бараткан оюнчуга жардам беришет. Эгерде «ала күчүк» качып бараткан оюнчуну кубалап жетип алса, алар бири-бири менен алмашышып, оюнду кайрадан башташат. Эгерде «ала күчүк» көпкө чейин жетип кармай албаса, тегеректе турган оюнчулардын бирөөсү менен орун алмашат. Оюн катышуучулар каалаган убакытка чейин уланышы мүмкүн.
Оюндун эрежеси
«Ала күчүк» же качып бараткан оюнчу тегерек болуп тургандардын туурасынан кесип өтүп качууга тыюу салынат. Оюнчулар колдорун коё берүүдө «ала күчүктү» тигиге жеткирбей кармап калууга акылары жок.
Оюнга методикалык көрсөтмө. Оюнду даярдыгы мыкты болгондор башташат жана оюн түз, таза жерге өткөрүлүшү керек.
Жапон иенасы
Иена (円) — Жапониянын акча бирдиги, дүйнөнүн негизги резервдик валюталарынын бири. Иена 100 сенден турат. Эл аралык коду: JPY. Иена белгиси– ¥. Алтын жана күмүш монеталар түрүндө 1869—1871-жж. чегилип баштаган.
Алкыш, алкыш ырлары
Алкыш, алкыш ырлары – бирөөгө жакшылык каалоо, ырыс-бак тилөө, ыраазычылык билдирүү, батасын берүү маанисиндеги ырлар. Мисалы,
Конушуң кут болсун,
Үйүңө ырыскы толсун.
Багыңа бак консун,
Башыңа баш кошулуп,
Келин акжолтой болсун!
Аркасын мал бассын!
Бугриха дарыясы
Бугриха — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Ангуреп дарыясынын сол жээгинен 24 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.