cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дүйшө Атаев
Атаев Дүйшө (1905, Жумгал району, Түгөл айылы — 1942, түрмөдө өлгөн) — мамлекеттик партиялык ишмер. 1927-жылдан КПССтин мүчөсү. Ата-энесинен эрте ажырап, кулактарга жалданып иштеген. 1924— 26-ж. Бишкек айыл чарба техникумунда окуган, 1927-жылдан комсомолдун Талас кантондук комитетинде иштеп, кийин САКУга (Ташкен) тапшырган. Аны 1932-ж. бүтурүп, ошол жерде аспирантурада калтырылган. 1933—37-ж. Ташкен марксизм-ленинизм институтунун угуучусу, 1937—38-ж. Кыргызстан КП БК (б)нын Республика агартуу үйүндө кабинет башчысы жана окутуучу, 1938—39-ж. Кыргызстандын Радиокомитетинин төрагасы, Кыргызстан КП БК(б)нын басма сез бөлүмүнүн башчысы, Кырмамбаста башкы редактор, директордун орун басары, директору, 1940-ж. марттан Кыргызстан КП БК(б)нын пропаганда жана агитация боюнча катчысы, ошол эле мезгил¬де 1940-жылдын ноябрынан “Коммунист” журналынын редактору болуп иштеген. 1942-ж. Мартта Советтик Армиянын катарына чакырылгандыгына байланыштуу кызматынан бошотулган жана дароо эле саясий жалаа менен камакка алынган. Ошол эле жылы түрмөдө каза болгон. 1956-ж. акталып, 1957-ж. партиялуулугу калыбына келтирилген.
Коопсуз аралык
Коопсуз аралык – жарылуучу заттардан кишиге, механизмге, үйлөргө чейинки жардыруу таасири тийбеген аралык. Бул аралык «Жардыруу иштеринин эрежеси» боюнча аныкталат. Эл отурукташкан аймактарда ар кандай кокустуктардан сактануу үчүн жардыруу иштери негизги жерден эки эсе алыс жүргүзүлөт. Көп кабаттуу үйлөрдүн, бураналардын, көпүрөлөрдүн аралыгы атайын эсептөөлөр менен такталат.
Се-Яха (Морда-Яха куймасы)
Сё-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Морда-Яха куймасы дарыясынын оң жээгинен 61 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 229 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Скетч
Скетч (англ, sketch - набросок) - 19-кылымдын - 20-кылымдын башында коюлган, эки же үч кейипкер катышкан кыска пьеса.
Скетч көбүнчө эстрадада кеңири таралган. Анын авторлору: Ж. Барри, Б. Шоу, Ж. Пристли (Улуу Британия), У. Сароян, Ж. Тэрбер (АКШ), Ж. Куртелин (Франция), А. Т. Аверченко, А. П. Чехов (Россия); советтик мезгилде: В. Е. Ардов, А. С. Бухов, Г. И. Горин, В. 3. Масс ж. б.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Арыктан секирип өтүү
Шарты
Оюнчулардын саны 5—10 киши.
Оюн арык аркылуу өткөрүлөт.
Оюнга даярдануу
Оюнчулар арыктын жээгине бир катар болуп турушуп, оюндун шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышышат.
Оюндун баяны
Оюнчулар кезектери келгенде, бир аз күүлөнүшүп жүгүрүшүп келишкенден кийин арыктан секиришип өтүүгө аракеттенишишет, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланышы мүмкүн,
Оюндун эрежеси
Бир бирине тоскоолдук кылууга, бир убакытта бирден ашык  оюнчуга секирүүгө, оюндун кезегин бузууга болбойт.
Оюндун педагогикалык мааниси
Күч, ылдамдык, шамдагайлык тарбияланат, чечкиндүүлүккө, тартипти сактоого, узундукка секирүүнүн ыкмаларын үйрөтөт
Багыт
Багыт — тегиздикте белгиленген шоола менен бирдей багытталган шоолалардын көптүгү. [АВ) жана [CD) шоолалары параллель болуп, (АС) менен чектелген жарым тегиздикте жатса, анда алар бирдей багытталган деп аталат.
Эски Бура (Краснокам району, Башкыртстан)
Эски Бура — Башкыртстандын Краснокам районундагы айыл, Жаңы бурин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 255 киши. Почта индекси — 452947, ОКАТО коду — 80237825006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кичи Урюп дарыясы
Кичи Урюп — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Урюп дарыясынын сол жээгинен 196 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Саясий мобилизация
Саясий мобилизация (лат. mobilis - кыймылдуу, ылдам) - партиялардын, партиялык коалициялардын, коомдук кыймылдардын ж.б. белгилүү бир акцияларга даярдыгын камсыз кылуучу иш-чаралардын комплекси.
Көпчүлүк учурда төмөндөгүлөрдү камтыйт: 1) үгүгтүк-пропагандалык ишмердүүлүктү, пландалып жаткан акциялардын мазмунун, аларды өткөрүүнүн конкреттүү мөөнөтүнүн маанисин, андагы тараптардын катышууга болгон социалдык-психологиялык даярдыгын жана каршылаштардын нравалык-психология- лык ж.б. дезавуциясын түшүндүрүү менен байланыштуу; 2) алдьща боло турган акциянын катышуучуларынын ортосундагы маалыматтардын түзүмүн уюппуруу; 3) акциянын каршылаштарынын болжолдуу иш-аракеттери жана пландары тууралуу маалыматтарды өз убагында алуу жана апынган маалыматтарды үгүттүк-пропагандалык ишмердүүлүктө колдонуу; 4) акциянын багытына жараша алдыда боло турган иш-аракеттин катышуучуларын бардьпс керектүү каражаттар (тамактануу, транспорт ж.б.) менен камсыз кылуу; 5) зарыл болгон учурда - тигил же бул маалыматтардын конфиденциалдуулугун сактоо.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Табу
Табу – өз аты менен атоого тыюу салынган сөздөр, сөз айкаштары жана энчилүү аттар. Диний ишенимден улам келип чыккан. Мисалы, кыргыздар чечек оорусун – улуу тумоо, жапайы мончок, кызамыкты – кызыл гүл, ошондой эле салттык мааниде да адам аттарын мисалы, кичине бала, койчу бала деп тергешкен.
Байыркы Полинезияда, Гавай аралдарынан (гавайча kapu — айтылышы «капу») Жаңы Зеландияга чейин (табу) тыюуу салуу системасы жашоонун бардык чөйрөсүн камтып, башка өлкөлөрдө официалдуу дин, мыйзам, юридикалык мораль жана укук деп аталгандын бардыгын алмаштырып, регламентациянын жалгыз формасы болгон.
Кичи-Бүргөндү
Кичи-Бүргөндү (Кичи-Бүргөндү) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Ноокен районундагы айыл. Бүргөндү айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 729 киши.
Булактар
Категоря:Айылдар
Конституциялык сот
Конституциялык сот – бир катар өлкөлөрдө жападан жалгыз же башкы милдети конституциялык көзөмөлдү ишке ашыруу болгон өзгөчө орган. Жогорку соттордон айырмаланып ал жалпы юрисдикциядагы соттордун тармагына кирбейт. Кээбир өлкөлөрдө (РФ жана КР) ал өзгөчө категориядагы сот болуп саналат жана тийиштүү сот тармагына кирет, башка өлкөлөрдө (ГФР, Италия, Румыния, Болгария, Монголияда) – сот бийлигине тийешеси жок өзгөчө көзөмөлдөө органы болуп эсептелет. Конституциялык көзөмөлдү ишке ашыруу менен бирге эле К. с. конституцияны чечмелөө, саясий партиялардын ишмердиктеринин конституцияга ылайыктуулугу тууралуу маселени чечүүгө, компетенциялар тууралуу талаштарды кароого ж. б. укуктуу. КР Конституциялык соту КР Конституциясын коргоо боюнча сот бийлигинин жогорку органы болуп саналат.
Бал челекчилер коому
Бал челекчилер коому — ыктыярдуу коомдук уюм, 1977-жылы уюшулган. Коомдун максаты; аары асылдандыруу, тоют базасын бөлүштүрүү иштерин жөнгө салуу, аары чарбасын өнүктүрүүгө жана ветеринария жагынан тейлөөдө жардам көрсөтүү.
1982-жылы 1-январда 8000 киши коомго мүчө болгон. Үч областтык (Ысык-Көл, Ош, Талас), 15 шаардык, район аралык жана райондук ыктыярдуу бөлүмдөрү түзүлгөн.(П.Г. Ткачев)
Yle
Yle (ырасмый аталыштары — Yleisradio Oy, Rundradion Ab) — Финляндиянын улуттук телерадиоберүү компаниясы. 1926-жылы негизделген.
Антpaкноз
Антpaкноз (грекче antrax - көмүр жана nosos илдет) - дарак, бадал жана чөп өсүмдүктөрүнүн кебер илдети. Бул илдетке чалдыккан өсүмдүктү каратак басып, бүдүрлүү болот. Aнтpaкноз илдетке чалдыккан үрөн, өсүмдүк калдыгы, топурак, суу, курт-кумурска жана шамал аркылуу таралат. Ал мелүүн климаттуу зонада кезигип жаан-чачындуу жылы айрыкча көбөйөт. Жаңгак, чай жана цитрус өсүмдүктөрү көп чалдыгып, түшүм төмөндөйт. Ага каршы күрөшүүдө которуштуруп айдоону туура жүргүзүү, өсүмдүктүн таза сортторун эгүү; өсүмдүктүн илдеттүү бутагын жазында кыркып, өрттөө, жайкысын бордос суюктугун же аны алмашгыруучу дарыларды колдонуу керек.
Портал:Европа
[ Сервер кэшин жаңылоо]
Ельцовка дарыясы (Чумыша куймасы)
Ельцовка — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чумыш дарыясынын оң жээгинен 484 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Барабар бөлчөктөр
Барабар бөлчөктөр — түрдүүчө белгиленген бир эле бөлчөк. Мисалы: 1/2=0,5
Бронзит
Бронзит – минерал. Химиялык формуласы (Mg, Fe)2[Si2O6]. Ромб сингониясында кристаллданат. Өңү жашыл, сары күрөң. Катуулугу Моос шкаласы боюнча 5,5. Салыштырма салмагы 3,2–3,3. Бронзит чернокит, норит жана ультранегиздүү тоо тектери үчүн мүнөздүү минерал.
Линда Лингл
Линда Лингл, кыз кезинде Каттер (Linda Lingle (Cutter); 4 июнда 1953, Сент-Луис, Миссури төрөлгөн) — америкалык саясатчы, АКШ Республикалык партиянын өкүлү. 2002 жылдан 2010 жылка чейин Гавайи штатынын губернатору. Жогорку кызматта биринчи аял жана биринчи жөөт болгон.
Жаш кези, билими жана алгачкы карьерасы
1971-жылы «Шерман Оукс» орто мектебин аяктагандан кийин Линда Нортридждеги Калифорния Мамлекеттик Университетинин бөлүмүнө кирип, 1975-жылы журналистика факультетин артыкчылык диплому менен аяктаган. Окуу учурунда ал биринчи күйөөсү болгон Чарльз Линдл менен таанышкан. Бир жылдан кийин ажырашышат, бирок Линда күйөөсүнүн фамилиясын сактап калган. Ал учурга, анын атасы, мурдагы фармацевт, бир тууганынын унаа бизнесине кошулуп, Гавайиге барып, ал жерде фирманын филиалын ачкан. Линда анын артынан Гавайиге жөнөйт. Алгач Гонолулуда жүк ташуучу айдоочулардын жана мейманканалардын жумушчулар профсоюзунун коомчулук менен байланыш бөлүмүнүн кызматкери болуп иштеген, андан кийин Молокайга көчүп барып, жергиликтүү Molokai Free Press гезитин негиздеген.
Жергиликтүү саясаты
1980-жылы Лингл саясат жүргүзүү үчүн журналистика карьерасынан баш тартат. Ал Молокай тарабынан Мауи округдук кеңешине шайланып, он жыл бою ошол органда улам-улам Республикалык партиянын жалгыз өкүлү болгон. 1985-жылы ал кайрадан үйлөнгөн - өзүнөн 26 жаш улуу юрист Уильям Крокетке. Бул нике он жылдан кийин ажырашуу менен аяктаган. Мурунку никедегидей эле, бул никеде балдары болгон эмес.
1990-жылы Мауинин республикалык мэри Ганнибал Табарес эки мөөнөт иштегенден кийин бул кызматтан кеткен. Линда Мауинин мурунку мэри жана Гавайинин Өкүлдөр палатасынын спикери Элмер Карвальо Лингле менен кызмат үчүн күрөштө күтүүсүз жеңишке жетип, Мауи округунун эң жаш мэри жана 37 жашында ушул кызматты ээлеген биринчи аял болду. 1994-жылы Лингл демократиялык партиянын талапкери жана райондук кеңештин мүчөсү Горо Окаманы жеңип алып, мэрдин кызмат ордуна шайланган. Мэр катары ал туризм тармагында олуттуу өсүшкө жетишип, жумушсуздуктун деңгээлин төмөндөткөн, бул мамлекеттин экономикасы токтоп турган шартта "Мауинин укмушу" деп аталып калган.
Штат саясаты
Линглдин Мауинин мэрлигиндеги экинчи жана акыркы мөөнөтү 1998-жылы аяктаган. Эки жыл мурун, ал Гавайинин губернатору кызматына киришүү үчүн шайлоо өнөктүгүн баштаган. Ага учурдагы губернатор, демократ Бен Кейтано каршы болуп, өзүнүн позициясын 5 миң добуш (1 пайыз ) айырмасы менен коргогон. Шайлоодон бир нече ай өткөндөн кийин, Лингл расмий түрдө Гавайидагы Республикалык партиянын лидери болду, ал эми 2000-жылы анын партиясы Мамлекеттик Өкүлдөр Палатасында депутаттардын санын 12ден 19го чейин көбөйттү - Гавайи мамлекеттик статуска ээ болгондон берки партиядагы эң ири фракция. Штаттын ичинде партиянын мүчөлөрүнүн саны 4 миңге көбөйгөн.
2002-жылы кезектеги губернатордук шайлоодо Лингл өзүнүн демократиялык атаандашы Мэйзи Хироного караганда кыйла ийгиликтүү өнөктүк жүргүзүп, 17000 добуш айырмасы менен жеңишке жетип, ошол штаттын губернатору кызматында биринчи аял жана Америка Кошмо Штаттарынын бүткүл тарыхында экинчи жөөт-губернатору болот. Линглдин үгүт өнөктүгүндө экономикалык өсүш жана коррупцияга каршы күрөшүү темалары камтылган. Анын кызматтагы эң дымактуу долбоору, элдик билим берүү тутумун реформалоо программасы, демократтар көзөмөлдөгөн мыйзам чыгаруу органынын каршылыгынан толугу менен ишке ашпай калат. Лингл архипелагдын аралдарын бириктирип турган паром линиясын орнотуу жөнүндөгү мыйзамдын кабыл алынышында да чоң роль ойногон; бул долбоор Гавайинин экологиясына терс таасир тийгизүүдөн чочулаган көптөгөн каршылаштарга ээ болгон, бирок губернатор паром үчүн күрөш учурунда көптөгөн көйгөйлөрдү чече алды.
Жалпысынан, Лингл биринчи губернатордук мөөнөтүндө Гавайиде чоң популярдуулукка ээ болгон жана 2006-жылы өткөн губернатордук шайлоодо 63% добуш менен ири айырма менен жеңип чыккан. Бул ага 2010-жылга чейин губернаторлук кызматты аркалоого мүмкүнчүлүк берди. 2008-жылы Республикалык партиянын Улуттук курултайында ал Сара Пейлинди колдоп, кийинчерээк демократтардын саясий чабуулдарына шылтоо болгон. Экинчи мөөнөтүнүн аягында Гавайидеги коомдук пикирди сурамжылоодо анын рейтинги төмөн болгон.
Андан аркы карьерасы
2010-жылы экинчи губернатордук мөөнөтүн аяктагап кеткенден кийин, 2011-жылы Лингл Гавайи штатынын АКШ Сенатындагы бош орунуна кандидатурасын көрсөтөт. Демократиялык партиянын атынан, 10 жыл мурун губернатордук шайлоодогудай эле, ага Хироно каршы болот жана бул жолу президент Барак Обама колдогон демократиялык талапкер жеңишке жетишип, өз штатынан чыккан биринчи аял сенатор болуп калат.
2015-жылдын башында Лингл Иллинойс штатынын губернатору Брюс Раунердин башкы кеңешчиси болуп дайындалып, 2016-жылдын июль айына чейин ушул кызмат орунда иштейт. 2017-жылдын июнь айында мурунку губернатор Гавайи университетинин Камкорчулар кеңешине кирген.
Скафандр
Скафандр (гр. scaphe - кайык жана andros - киши) - бөтөнчө шарттарда (өтө сейректелген атмосферада, космосто, суу астында) адамдын тиричилик аракетин жана иштөө жөндөмдүүлүгүн камоыз кылуучу, жекече герметикалык кийим.
Скафандр адатта костюмдан, туулгадан (шлёмдон), мээлейден жана ботинкадан турат. Дем алуу аралашмасын пайда кылуу ыкмасына жараша Скафандр вентиляциялык жана регенерациялык болуп бөлүнөт. Колдонулушуна карата Скафандр бийиктикте сактагыч, космостук жана суучулдук болуп айырмаланат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Саясий максимализм
Саясий максимализм (лат. maxime - баарыдан мурда, жогорку деңгээлде) - тигил же бул көйгөйдүн эң толу к ачьтьплына, Саясий максимализм билдире турган кыймьш алдына койгон максаттарга жетипгүү аркылуу аны чечүүгө талапкерлик кылган позициянын жалпы мүнөздөмөсү.
Кээ бирде Саясий максимализм мүмкүн болгон саясий каражаттардын бүткүл спектрин колдонуу жолу менен кыска мөөнөттө белгиленген максаттарга жетүүгө аракет кылууну билдирет, бул жагынан саясий радикализмге окшошуп кетет.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Мрязоурган (дарыя)
Мрязоурган — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Губерля дарыясынын сол жээгинен 94 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Орск шаарынан Сакмара дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Коркунучтуу эксперимент
«Коркунучтуу» эксперимент" Күн сайын эртең менен кимдир бирөө чай, кимдир бирөө кофе ичет. Бирок алардын бири да ошол ичип жаткан көнүмүш нерселердин кандай жол менен биздин турмушубузга келип киргенин капарына алып да койбойт. XVIII кылымда Швецияны башкарган король Густав III сот ишине реформа жасап, окумуштуулар менен сүрөтчүлөргө колдоо көргөзүп, ал түгүл француздарды туурап академияны да негиздеген. Ал бардык ишти француз стилинде жасаганды жакшы көрсө да, өз көз карашы болуп, өз оюнан эч кайткан эмес. Бир жолу ага көпөстөр келишип, кабыл алуусун өтүнүшөт. Мамлекет үчүн соода-сатык иштери зарыл экендигин түшүнгөн король алар менен жолугушат. Көпөстөр жолугушуу маалында өлкөгө кофе менен чайды алып келип, эркин сатканга уруксат сурашат. Бирок Густав III аларды уулуу, зыяндуу деп эсептегендиктен, макул болбойт.
Көпөстөрдүн бүт дүйнө, анын ичинде Франция да чай менен кофе ичерин айтканы королго таасир этпейт. «- Король эч качан жаңылбайт», - деп жооп берет ал, - шведдер дайыма пиво менен чөптөрдүн кайнатмасын ичишкен». Көпөстөр капаланып чыгып кетишкен соң король полициянын начальнигин чакырып, ага өлүм жазасына тартылган эки жаш, ден соолугу чың жигиттерди табууну буюрат. Көп өтпөй ошондой жигиттердин табылып, борбордогу түрмөгө жеткирилгенин билдиришет. Король аларды сыз өтпөгөн кургак, таза, келемиштери жок камераларга камап, таза кийим кийгизип, керебет, стол, стул берип, жакшы тамактандырып, күн сайын эки сааттан сейилдегенге алып чыгууну тапшырат.
Кыскасы, ал жигиттер кадимки адамдардай, бирок айырмасы эле камакта жашап калышат. Өлүм жазасына тартылган адамдарга мындай мамиле жасалганына таң калган полициянын начальниги королдон анын сырын сурайт. «- Булардын мындай жашоосу узакка созулбайт. Алардын бири күн сайын эртең мененки тамакка кошо кофе ичсин, экинчисине чай бергиле, ошентип алар көп узабай ууланып өлүшөт. Ошондо пайда табууну гана көздөгөн көпөстөр менен биздин бүт элибиз кофе менен чайдын кандай уулуу экенине ынанышат», - дейт король. Кылмышкерлердин чын эле кофе менен чайдан ууланарын текшерүү үчүн алардын ар бирине жеке врач дайындап, алар көзөмөл жүргүзө башташат.
Буту-колуна салынган кишенден кутулуп, үстүнө халат, бутуна тапочка алып, нормалдуу тамак жей баштаган эки жигит тагдырларынын мындай кескин өзгөрүп кеткенине таң калышып, адегенде күн сайын таң атканда эшик ачылып, кароолчулар келип, башын алганы баталгага алып кетишин күтүшөт. Бирок күн артынан күн өтүп, аларды өлүмгө өкүм кылууну эч ким ойлоп да койбойт! Камалгандардын бирине күн сайын эртең менен чоң идишке толо жыты буркураган кофе, экинчисине жакшы демделген чай беришет. Алар буга көнүп, ал тургай ырахат ала башташат. Күн сайын текшерүүгө келген врачтар булардын ден соолугун тыкыр карап чыгып, эч кандай оорунун изин табышпаганын королго жеткирип турушат. «- Бир аз чыдап тургула -, дейт Густав, - жакында көрөсүңөр, уу таасир этип жатат, бирок жай таасир этүүдө». Бирок, тагдыр өзүнүн чечимин чыгарат.
Королдун экспериментинин натыйжасы такыр күтүлбөгөндөй болот. Адегенде түрмөдө отургандардын ден соолугун текшерүүгө дайындалган эки врач биринин артынан бири дүйнө менен коштошушат. Андан кийин король Густав III өзү да дүйнөдөн кайтат: бал-маскарад мезгилинде жек көргөн душманы кол салып өлтүрөт. Ал эми «коркунучтуу уу» ичкен адамдардын тагдыры кандай болот? Күн сайын кофе ичкен киши 83 жашка чыгып дүйнөдөн кайтат. Чай ичкени да бир топ карыган кезде өз ажалы менен өлөт. Экөө тең өмүр бою эркиндикке чыгышпайт, бирок «королдун жашоосундай» шартта жашап жүрүп өтүшөт. Густав III нүн өлүмүнөн кийин гана Швецияга чай менен кофени алып киргенге, сатканга жана ичкенге уруксат берилет.
Автору: Мурзакметов Абдымиталип – тарых илимдеринин кандидаты, этнограф.
Китеп достору коому
Китеп достору коому-Республикада китепти жана башка басма сөз чыгармаларын пропагандалоону жакшыртууга, эмгекчилерге коммунисттик тарбия берүүдө аларды активдүү пайдаланууга, китепти калк арасына таратууга коомчулукту тартууга көмөк көрсөтүү  максатын көздөгөн массалык коомдук уюм. 1974-жылы 21-июнда уюшулуп, азыр 4 обл., 15 шаардык жана 44 райондук бөлүмү иштейт. Коомдо 406 324 адамды бириктирген (1983-ж 1-янв.) 2672 баштапкы уюму бар. Коомго республиканын айрым граждандары, ошондой эле ишкана, мекеме, мектеп, окуу жайлары, кооперациялык, коомдук уюмдар жана чыгармачыл союздар (коллективдүү мүчөлөрү) мүчө болушат. 16 жашка толо электер, коомдун баштапкы уюмдарына караштуу жаштар секцияларына биригишет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы.
Юдахин Константин Кузмич
Тагдыр баяны
Константин Кузьмич Юдахин 1890-жылы падышалык Орусиянын Орск шаарында туулган.
1910-жылы Ташкендеги Түркстан мугалимдер семинарийин бүткөн.
1925-жылы Орто Азия мамлекеттик университетин аяктаган.
1952-жылы Өзбекстан Илимдер академиясынын кабарчы-мүчөсү болуп шайланган.
1954-жылы Кыргызстандын Илимдер академиясынын академиги болуп шайланган.
Кыргыз мамлекеттик университетинин (азыркы Кыргыз улуттук университетинин) Кыргыз тили кафедрасынын профессору болгон, Кыргызстандын илимине эмгек сиңирген ишмер наамын алган.
20-кылымдагы ири түрколог-сөздүкчү
Константин Кузьмич Юдахин 1927-жылы өзбек-орус сөздүгүн, 1928-жылы уйгур-орус сөздүгүн түзүп жарыялаган.
1940- жана 1965-жылдары кыргыз-орус сөздүгүн жарыялаган.
1944- жана 1959-жылдары орус-кыргыз сөздүгүн жарыялаган.
Кыргыз сөздүгүн түзүүдө ага кыргыздын түрколог окумуштуусу, тилчи, академик Кусейин Карасаев өзгөчө жардам берген. Дагы бир кыргыз тилчиси - Ж.Ш.Шүкүров да өзүнө жардам бергенин К.К.Юдахин 1965-жылы чыккан кыргызча-орусча сөздүгүнүнү кириш сөзүндө белгилеген (6-бет).
Эстутум
2002-жылы Бишкектеги Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин маңдайына К.К.Юдахиндин айкели тургузулган.
Гленко (Оклахома)
Гленко (Оклахома) (Glencoe) — Оклахома штатынын Payne округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 583 киши. Болжолдуу аянты - 2.0 км². FIPS коду — 40-29400.
Коопсуздук жана кызматташтык боюнча кеңешме Европадагы
Коопсуздук жана кызматташтык боюнча кеңешме Европадагы (ЕККК) – Европада жана дүйнөдөгү коопсуздукту кызматташуу аркылуу жөнгө салууну чече турган жалпы кеңешме (АКШ жана Канаданын катышуусу менен). Кеңешменин алгачкы ачылышы 1973-ж. 3–7-июлда Хельсинкиде өткөн. Ага Европанын 33 мамлекетинин өкүлү (тышкы иштер министрлери) катышып (Албания, АКШ, Канада кеңешмеге катышуудан баш тарткан), анда «Хельсинкидеги консультациянын корутунду сунуштары» кубатталган жана Европадагы коопсуздук жана кызматташтык боюнча ар бир өкмөттүн көз карашы сунушталып, кеңешменин алдыдагы иштери жөнүндө баяндама берилген. Кеңешменин экинчи этабы 1973-ж. 18-сентябрдан 1975-ж. 21-июлга чейин кез-кези менен Женевада өтүп, ага 35 мамлекеттен делегат жана эксперттер катышкан. Анда кеңешменин күн тартиби иштелип чыккан жана макулдашылган. Кеңешменин үчүнчү этабы 35 өлкөнүн жогорку саясий жана мамлекеттик жетекчилеринин катышуусу менен 1975-ж. 30-июлдан 1-августка чейин Хельсинкиде өтүп, 1-августта Европаны тынчтык менен камсыздоочу кеңешменин Корутунду актысына кол коюлган. ЕКККнын Мадрид конференциясында (1991, апрель) ЕКККнын Парламенттик ассамблеясын (1991-ж. июль айында негизделген) түзүү боюнча чечим кабыл алынган. ЕКККны Европадагы коопсуздук жана кызматташтык боюнча уюм (ЕККУ) деп атоо тууралуу чечим 1994-ж. Будапештте мамлекет жана өкмөт башчыларынын жолугушуусунда кабыл алынган. Кеңешме эл аралык абалды жеңилдетүүнүн жаңы этабынын башталышына негиз салып, Европада түзүлгөн чек аралардын бузулбастыгын бекемдеген жана бүткүл континентте тынчтыкты сактоого, чыңдоого ыңгайлуу шарт түзгөн. Ал ар түрдүү коомдук түзүлүштөгү мамлекеттердин эл аралык аренада тынчтыкта жанаша жашоосун жана тең укуктуулукта кызматташуусун жөнгө салууда алга шилтенген зор кадам болгон. Саясат таануу
Гырдъель
Гырдъёль — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Уса дарыясынын сол жээгинен 98 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Антpaxинон бoёктopy
Антpaxинон бoёктopy - антрахинондун амин жана оксибирикмелери. Химиялык жактан туруктуу, өңү ачык жана жарыктын таасирине чыдамдуу. Түрдүү түстөгү a-амин- антpaxинон бoёктopy кеңири таралган. Амин тобундагы суутектин атомун арил же алкил тобуна алмаштыруудан антpaxинон бoёктopyнун түсү кочкулданат; амин тобун ацилдөө боёкту ачык түскө алып келет жана целлюлоза, белок, булаларын боёо жөндөмдүүлүгүн арттырат. Аминантрахинондор жана анын туундулары дисперстик боёктор, ал эми сульфотоптору болсо кислоталык боёктор катарында колдонулат. Кээ бир N орун алмашкан 1,4-диамин антрахинондор катиондук жана активдүү боёктор. 1,4-бис-ариламин-антрахинон жарыктын, суунун таасирине туруктуу, синтездик булаларды боёодо колдонулат. Ал эми анын дисульфобирикмелери кислоталык боёк болуп эсептелинет. Жарыкка чыдамдуу, оңбой турган пигменттер катары полиграфияда, боёк даярдоодо жана башкада пайдаланылат.
Эски Буртюк (Краснокам району, Башкыртстан)
Эски Буртюк — Башкыртстандын Краснокам районундагы айыл, Жаңы бурин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 371 киши. Почта индекси — 452947, ОКАТО коду — 80237825007.
Координаталар
Координаталар (латынча co – бирге жана ordinatus – иреттелген, аныкталган) – кеңдик жана узундук боюнча жер бетиндеги же асман сферасындагы чекиттин абалын аныктоочу чоңдуктар. Географиялык, геодезиялык, асман Координаталары болот.
Эски Буртюк (Краснокам району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Барабардык
Барабардык = белгиси менен бириктирилген эки сан же туюнтма; эки туюнтманын маанисинин барабар экендигин ырастоочу формула; белгилениши a=b, мында a жана b туюнтмалар. Барабардыктын төмөнкүдөй касиеттери бар: 1)a=a,2) эгер a=b болсо, анда b=a 3) эгер a=b жана b=c болсо, анда a=c болот. Теңдеме менен теңдештик барабардыктын жекече бир учуру болуп эсептелет.
Жамбыга секирип жетүү
Оюнчулардын саны 5—8 киши.
Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, спорттук бөлмө, дарактуу жер.
Оюнда колдонуучу аспаптар. «Жамбы».
Даярдануу
Даракка «жамбы» илинет, оюнчулар андан 10—15 м. аралыкта турушуп, шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун баяны
Катышуучулар кезектери келгенде бирден жүгүрүп келип, асылып коюлган «жамбыга» секирип колу менен жетүүгө аракеттенишет. «Жамбыга» секирип жете албай калганы жыдып, оюндун андан аркы жүрүшүнө жардам берет. «Жамбыга» секирип жеткендерге «жамбы» улам дагы бийиктелип илинет. Оюндун жеңүүчүсү аныкталгыча ушинтип кайталана бериши керек.
Оюндун эрежеси
Бир бирине тоскоолдук кылууга болбойт.
Оюнга методикалык көрсөтмө. Оюнчулардын саны кеп болсо, аларды топ-топко  бөлүп өткөрсө болот.
Оюндун педагогикалык мааниси
Күч, ылдамдыкка тарбияланат. Секирүүнүн ыкмаларын үйрөтөт.
Биринчи жардам
Биринчи жардам — кырсыкка учураганда, капысынан кармаган ооруларда кырсык болгон жерге медициналык кызматкер келгенче же дарылоо мекемесине жеткиргенче кишинин өмүрүн сактоо максатында токтоосуз көрүлүүчү жардам. Мисалы, жарадар болгондо өзүн-өзү таңуу, кусуп, карынды тазалоо.
Кишинин өмүрүнө коркунучтуу абалдарда кома, кан агуу, уулануу, сууга чөгүү, шок, электр травмасы жана башкаларда тезинен биринчи жардам көрсөтүү өтө зарыл. Биринчи жардам өз убагында жана туура көрсөтүлсө, андан аркы медициналык жардам натыйжалуу болот. Мисалы, сөөктүн ачык сыныгында тез жана туура таңып жана шакшактоо түрдүү кабылдоолордон (шок, инфекция жана башка), оорулуу эстен танып калган да капталынан жаткыруу, кекиртек менен бронхко кусунду жана кан кирип тумчугуп калуудан сактайт. Биринчи жардам көрсөтүү каражаттарын тандоо жана аларды пайдаланууда оорунун же жабыркоонун мүнөзүн эске алыш керек.
Сыныкта, сөөк муундан чыкканда, тарамыш чоюлуп же үзүлүп калганда кол-бутту кыймылсыз абалга келтирип, таңуу өтө маанилүү (кар.: Иммобилизация). Эгерде сөөк сынбай, тарамышы эле чоюлуп же үзүлүп калса, тактай, бутак, картон жана башка нерселерди пайдаланып, тайпы, жоолук, кур, чүпүрөк айрыгы менен байлап таңса болот. Көзгө бир нерсе түшкөндө, көз жабыркаганда көздү кир кол менен сүрүп инфекция түшүрбөй, таза бет аарчы менен сүртүү керек. Оорулуу капысынан эстен танганда капталынан же чалкасынан жаткырып, башын капталын карай буруп туруп, кийминин топчусун чечип, терезени ачып, мекенди желдетүү зарыл.
Биринчи жардамдын чаралары 3 топко бөлүнөт
1. Сырткы жабыркатуучу фактордун таасирин (электр тогунан ажыратуу, басып калган нерселерден бошотуу) тезинен токтотуу же жабыркатуучу чөйрөдөн (суудан, өрттөнүп жаткан жерден жана башкадан) алып чыгуу.
2. Жабыркоонун мүнөзүнө жараша биричи жардам көрсөтүү (кар.: Сөөктүн муундан чыгышы, Сыныктар, Уулануу, Эстен тануу, Жара, Жараат, Күйүк, Үшүк алуу, Сууга чөгүү).
Медициналык тез жардам чакырыла турган учурлар
Транспорт кырсыктарынан оор жабыркаганда, электр тогу урганда, чагылган тийгенде, күн өткөндө, ууланганда жана сууга чөккөндө, ошондой эле катуу ооруларда, төрөттө жана башка учурларда медициналык тез жардам чакырылат. Медициналык жардам ошол жерде гана эмес жолдо, тагыраак айтканда, транспорттун ичинде да берилет. Мындай кечиктирилгис жардамды атайын аспаптары бар тез жардам машинасы (же самолёт) менен келген дарыгер гана бере алат. Мындай атайын транспорт жокто оорулууну же жабыркаган кишини жеткирүү үчүн башка транспорт ылайыкталат, мисалы, жүк ташуучу машинанын кузовуна чөп же саман төшөп, үстүнө замбил коюлат. Оорулууну замбилге жаткырып же отургучка отургузуп, ошондой эле эки киши колду кайчылаштырып көтөрүп жеткирсе да болот. Жараатта биринчи жардам көрсөтүү үчүн биринчиден жарааттын жогору жагын катуу таңып, андан кийин сөзсүз хирург жардам көрсөтүү үчүн жакынкы медициналык мекемеге жеткирип, селеймеге жана кутурмага каршы эмдөө жасалат.
Үйдө, ишканаларда жана туристтик жүрүштө медициналык жардам көрсөтүү үчүн аптечкалардын болгону максатка ылайык. Кырсыкка чалдыкканда, ууланганда, үшүк алганда же күйгөндө, сууга чөккөндө, кекиртек шишигенде, дем алуу органына бөтөн нерсе тыгылып калганда, электр травмасында да дем кыстыгып, клиникалык өлүмгө алып келет. Бул учурда кишинин ар кандай органынын жана ткандарынын негизги тиричилик функциясын кайра калыбына келтирүүгө мүмкүн. Кишини тирилтүүдө жасалма дем алдыруу, жүрөктү туура укалоо зарыл.
Биринчи жардамды кеңири жайылткан уюмдар
Балдардын спорт мектебинин машыктыргычын, шофёрду жана ГАИнин кызматкерлерин биринчи жардам берүүгө үйрөтүү кырсыктардын азайышына шарт түзөт. ДОСААФтын Кызыл Крест жана Кызыл жарым ай коомдору жана граждандык коргонуу биринчи жардамды кеңири жайылтат жана түшүндүрмө берет.
Колдонулган адабияттар
Биринчи жардам Первая помощь
Конституциялык сот адилеттиги (конституциялык юстиция)
Конституциялык сот адилеттиги (конституциялык юстиция) – ишинин негизги милдети мамлекеттик органдар, баарыдан мурда парламент тарабынан конституциянын сакталышын камсыз кылуу жана алар боюнча укуктук жыйынтыктарга алып келүүчү чечимдерди кабыл алуу менен байланышкан конституциялык-укук маселелерин кароо болгон сот органдарынын ишмердиги. Заманбап К. с. а. ченемдик актылардын конституциялуулугун текшерүү менен эле чектелбейт, ал конституциянын, конституциялык укуктардын жана эркиндиктердин артыкчылыктуу өкүм сүрүүсүн камсыз кылууга, бийлик бутактарын бөлүштүрүү принциптерин бекем сактоого багытталган. К. с. а. – конституциялык көзөмөл жүргүзүүнүн негизги тариздеринин бири; конституциялык соттор, жогорку же баардык жалпы соттор тарабынан ишке ашырылат.
Калинин (Кара-Суу району)
Калинин — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Суу районундагы айыл. Жоош айыл округу составына кирет. Калинин атындагы колхоздун аймагында. Райондун борбору Кара-Суу шаарынан 20 км түштүк чыгыш тарапта, Ош темир жол станциясынан 3 км. Негизинен дыйканчылыкта (пахта, тамеки) эмгектенишет. Орто мектеп, маданият үйү, китепкана, оорукана жана турмуш-тиричилик комбинатынын бөлүмдөрү бар. Калининде Социалдык Эмгектин Баатыры С. Кочкорова туулган.
Калкы
Калкы - 2 071 киши.
Кокандык, Ноокен району
Калкы
Калкы - 437 киши.
Бронх
Бронх (грекче brirahos – кекиртек) – адам жана татаал түзүлүштүү омурткалуулардын дем алуу түтүгүнүн бутакчасы. Ал аркылуу өпкөгө аба келет жана өпкөдөн кайра чыгат. Кекиртек (трахея) көкүрөк көңдөйүнө келгенде оң жана сол биринчилик бронхко бөлүнүп, оң жана сол өпкөгө кирет. Андан ары дагы майда бутактарга экинчилик бронхторго бөлүнүп, бронх дарагы (тарамдары) пайда болот. Эң майдалары бронхиолалар деп аталат. Алардын учунда альвеолалардан түзүлгөн өпкөнүн дем алдыргыч тканы жайгашкан. Ал кемирчек шакекчелерден жана жылма булчуңдан турат. Майда бронхтун булчуңдары бронх астмасында рефлекстүү жыйрылат. Алардын ички бети ыргалма эпителий былжыр чели менен капталган. Бул эпителий клеткаларындагы түкчөлөр дем алуу жолдоруна түшкөн бөтөн нерселерди кыймылы менен кайра чыгарат.
Сыргак баатыр
Сыргак баатырдын белгилүүлөрүнүн бири,айтылуу чон батыр. Манас эпосунун баардык варианттарында айтылган салтык образ.С. Орозбаковдун вариантында өз аты Бердибек, Сыргак сын аты. Эпостун ар башка варианттарында Сыргактын ата теги ар башка айтылат. С.Каралаевдин вариантында Жакыптын бир тууганы Улаккандын баласы, Орозбак уулу Сагымбайда да Манастын жакын тууганы. Жусуп Мамайдын вариантында Сыргак, Серек экөө Жакыптын Магдымдан төрөлгөн балдары.
Атка жеңил,тайга чак, Уйкусу жок,жолго сак, Чыканактап калбаган, Чырм этип уйку албаган, Кара болот кыргагы, Кан Манастын Сыргагы.
Антрацит
Антрацит (грекче anthrakitis - көмүрдүн бир түрү) - жогорку даражада метаморфизмделген гумустуу таш көмүр. Тыгыз, жалтырак, өңү бозомтук кара. Электр тогун жакшы өткөзөт. Күйгөн кезде 8100-8350 ккал/кг жылуулук чыгарат. Курамында 93,5-97% көмүртек бар, андан көп болсо суперантрацит деп аталат. Жаратылышта антpaцит ар кандай калыңдыктагы (40 мге чейин ) катмар түрүндө, девондон тартып юрага чейинки бардык геологиялык мезгилдерде кездешет. Көмүрдүн дүйнөлүк запасынын 3%на жакынын антpaцит түзөт. Aнтpaциттин кени Кыргызстанда Өзгөн бассейининде бар. Aнтpaцит негизинен жогорку сапаттуу энергетикалык отун катары, айрым сорттору домна процесстеринде, чоюн эритүү иштеринде колдонулат.
Саясий маанай
Саясий маанай — тургундар өмүр сүрүп турган саясий тартип чегиндеги өздөрүнүн тилектерин канаатгандыруу деңгээлинин социалдык-психологиялык абалы.
Саясий маанай сырткы жагдайларга жана субъектинин өзүнүн жагдайына тиешелүү. Бул түшүнүк төмөндөгү түшүнүктөр менен тыгыз байланышта: эмоция, күтүү сезими, бийликке өзүнүн таасирин тийгизүү деңгээлин сыноо ж.б. Саясий маанай белгилүү бир циклда жүрөт: пайда болуу, бурулуу, көтөрүлүү жана кыйроо. Саясий маанай пайда болгон учурда адамдар өздөрүнүн нааразычылыктарын билдирип, күнөөлүүлөрдү издейт. Саясий маанай. бурулган кезде адамдардын көңүлдөрү саясий талаптарга бурулуп, алар өз нааразычьтыктарынын себептерин түшүнө баштайт. Ал эми Саясий маанай көтөрүлгөн маалда так маанай аныкталып, аны иш жүзүнө ашыруу аракеттери талап кылына баштайт. Саясий маанай кайра жаралуу маалында эмоционалдык туруксуздук байкалат. Саясий тартитт калыптанышында Саясий маанайдын ролу чоң, ошондуктан саясий тартип анын динамикасын болжоого, аны башкарууга умтулат.
Табышмак
Табышмак — дүйнөдөгү бардык эле элдердин оозеки чыгармачылыгында кеңири учураган жанрлардын бири. Табышмактар деп кандайдыр бир затты, көрүнүштү же башка абстракттуу түшүнүктөрдү өз аты менен атабай, алардын негизги белгилерин айтып, ошол түшүнүктүн аталышын башка бирөөлөрдун табуусун талап кылган чакан тапшырмалар. Мисалы: «Асты таш, үстү таш, ортосунда бышкан аш» деген табышмактын жообу «данек» болууга тийиш. Анткени анда данектин негизги белгилери көрсөтүлүп жатат. Кыргыз фольклорунда мазмуну, композициялык курулушу, түзүлүшү боюнча табышмактар төмөнкүдөй формаларда, көрүнүштөрдө айтылып келген: 1) Ритмдүү жорго сөз түрүндөгү табышмактар; 2) Ыр түрүндөгү табышмактар; 3) Учкул сөздөн турган, прозалык формадагы табышмактар; 4) Суроолуу табышмактар; 5) Айтыш табышмактары; 6) Жомок түрүндөгү табышмактар; 7) Эсеп табышмактары. Жаштарды байкагычтыкка, акылмандуулукка, изденүүчүлүккө тарбиялоодо табышмактардыи мааниси өтө чоң.
Координаталар (математикада)
Координаталар (математикада) – тегиздикте, бетте же мейкиндикте чекиттин (вектордун) абалын аныктоочу сандар. Түз сызыктагы, тегиздиктеги, мейкиндиктеги чекиттин абалын аныктоочу шарттар жыйындысы Координаталар системасы деп аталат. Астрономиялык жана географиялык Координаталар – кеңдик жана узундук делинип пайдаланылган. 14-кылымда француз математиги Н. Орем Координаталарды тегиздикте график түзүү үчүн пайдаланган жана координата сызыктарын узундук жана кеңдик (азыркы абсцисса жана ордината) деп атаган. 17-кылымда Р. Декарт Координаталар методунун маанисин кеңири талдап, геометриялык маселелерди алгебра жана математикалык анализдин тилине которгон.
50Бронхоаденит
50Бронхоаденит (бронх жана грекче aden без) – бронх бездеринин сезгениши. Аны көп учурда туберкулёз микробдору, өпкө менен бронхтун сезгениши жана кээ бир жугуштуу оорулар пайда кылат. Туберкулёздон болгон бронхоадениттин өтүшү оорулуунун жашына, сезгенген бездерге жана организмдин сезгичтигине байланыштуу. Без азыраак сезгенсе оору байкалбай өтүшү мүмкүн, ал эми күчөгөндө оорулуунун эти ысып, алы кетип, кургак жөтөл пайда болот. Өзгөчө балдар катуу жөтөлөт, кээде көк жөтөлгө окшошот. Айрым учурда негизги оору менен катар моюн, колтук бездери чоңоюшу мүмкүн. Бронхоаденит рентген жана башка анализдер менен аныкталат. Дарылоо антибиотик жана химиотерапия, кээде операция жолу менен жүргүзүлөт. Ооруну алдын алуу үчүн туура тамактануу, таза абада болуу, жугуштуу оорулардан сактануу керек.
Акылдуу үй
Эмнеси менен акылдуу?
Системге кошулган объектилердин ишин каалаган учурда мөөнөттүү иштөөсүн же өчүүсүн жөнгө салып турууга болот. Үйдө киши жок кезде жарыктын күндүз өчүп, түнкүсүн жанып турушун жана терезе пардалардын ачылып-жабылышын көзөмөлдөп турат, мунун өзү «үйдө адам бар» деген элес калтырат. Коопсуздук жагынан алганда, уурулардан сактайт. Газды же сууну бекитпей кеткен учурда үйдүн ичинде өрт же суу каптоо болуп кетүүнүн алдын алат.
Кыргызстанда
Жөнөкөй үйдү «акылдуу үйгө» айлантуу кызматы Кыргызстанга да жетти. Учурда Бишкек шаарындагы айрым фирмалар чет өлкөдөн үйдүн «мээсин» иштете турган ар кандай системдерди алып келип сатышууда. Алардын баасы да түрдүү. Мисалы, жарыктарды башкаруу үчүн түзүлгөн системдин баасы 20 миң сомдун тегерегинде турат. Ал эми электрондук кулпулоо, видеокөзөмөл, жарыкты жөнгө салуу жана пардаларды башкаруу бир системге туташтырылып, анын баасы 40 миң сомдун тегерегин түзөт.
Сибирчата-Вож
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Скарн
Скарн (шведче skarn - баткак, таштанды) - контакт метаморфизми өнүккөн аймактагы метасоматоз жолу менен пайда болгон аки таш-силикаттуу тоо тек.
Скарндын негизги курамын гранат, везувиан, кальцит, пироксендер жана амфиболдор түзөт. Скарн пайда болуш шартына карай аки таштуу жана магнезиялуу болуп ажыратылат. Аки таштуу Скарн 10-12 к .иге чейинки терендикте аки таш менен алюмосиликаттардын контактында магма криссталлданып ката баштагандан кийинки шартта пайда болот.
Магнезиялуу Скарн доломит тоо теги менен аны жиреп чыккан магманын ортосундагы реакциядан же өтө терендиктеги доломит менен аллюмосиликаттардын контактында пайда болот. Скарн көбүнчө кабат, линза, тарам түрүндө контактты бойлой жайгашат.
Скарн менен бирге көпчүлүк учурда жездин, коргошундун, цинктин, калайдын жана те- мирдин ири кендери кезигет. Өнөр жай маанисиндеги Скарн кендери Уралда (Магнитогорск темир кени), Казакстанда (Соколов-Сарбай темир кени), Орто Азияда (Алтын-Тапкан полиметалл кени) ж. б. жерлерде бар.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Кудайкул Абдраимов
Абдраимов Кудайкул (1917—1982) — Жигедүү иштеген мезгилдери Ал көптөгөн кызмат орундарын жигердүү эмгектенген. Кыргызстандын айыл чарба өндүрүшүндө биртоп жылдар иштеген, Социялистик Эмгектин  Баатыры (1958).Кудайкул 1944-жылдан КПССтин мүчөсү болуп иштеген андан кийин ал Ош облтынынын Ленин районундагы Энгельс атындагы колхоздун председатели (1951) болуп кызматын уланткан. Абдраимов башкарган колхоз 1958-жылы ар 100 ту бар койдон 117 козу алып, жүн сатууну 136% орундаткан Кудайкулдун бул эмгектерин жогору баалаган. Кыргыз ССР Жогорку Советинин 5-6-7-шайланган депутаты.
Сыйлыктары
Ал Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу ордени, медалдар менен сыйланган. Кыргыз ССР Жогорку Советинин 5-6-7-шайланган депутаты Социялистик Эмгектин Баатыры.
Кичи Черный Июс дарыясы
Кичи Черный Июс — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Черный Июс дарыясынын оң жээгинен 120 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Тавтология
Тавтология (гр.—ошол эле сөз деген мааниде) — бир эле сөздүн же бирдей маанидеги сөздөрдүн кайра кайталанышы. 1) Бир эле аныктаманы же далилди кайра-кайра аныктап, далилдеп көрсөтө берүү (кайталап-кайталап эле). 2) Далилдөөнү, аныктоону талап кылбаган, мурдатан эле белгилүү (капалануу, кайгыруу) түшүнүктү эзмелеп кайра түшүндүрүп кирүү.
Жуланиха дарыясы
Жуланиха — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Мишиха дарыясынын оң жээгинен 7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Конституциялык түзүлүштүн негиздери
Конституциялык түзүлүштүн негиздери – конституциялык-укуктук жөнгө салуунун обьектиси болуп саналып, коомдук мамилелерди аныктоочу жана регламенттөөчү мамлекет коргоосунда турган тутунган көзкараштар тутуму. Конституциялык түзүлүштүн өзалдынча тутумчаларын укуктук жактан регламенттөөчү жалпы негиздердин башаты.
Бронхопневмония
Бронхопневмония (бронх жана иневмония) – колко менен өпкөнүн айрым бөлүктөрүнүн сезгениши. Мында өпкөнүн альвеолалары, эпителий клеткалары лейкоцит менен эритроцит аралаш сары сууга толот. Көбүнчө мал (чочко, кой, музоо жана канаттуулар) ооруйт. Ал бронхиттин күчөп кабылдап кетишинен, ошондой эле гельминтоздордун кесепетинен пайда болот. Бронхопневмония жугуштуу оорунун салдарынан болсо, ылаңга чалдыккан малды өзүнчө сарайга бөлүп дарылоо жүргүзүлөт. Дарылоо үчүн антибиотиктер, сульфаниламиддер колдонулат.
Координатограф
Координатограф (координата жана ...граф) — картага же жердин планына чекиттерди тик бурчтуу координаталары боюнча тез, так түшүрүүчү аспап. Ал XX абсцисса огунун милдетин аткаруучу сызгыч (бөлүкчөлөрдөн турган) бекитилген С станинадан (тактадан) турат. Ордината огуна дал келүүчү VV сызгычы абсцисса огун бойлой Б каретанын жардамы менен арыбери жылат. Ордината огу боюнча чекит саюучу ийнеси бар кичине карета M кошо жылат. Электрондук автомат Координатаграф эсептөөчү түзүлүш жана башкаруучу пульт экөө мурда даярдалган программа менен негизги чекиттерди, ошондой эле координаттык торлордун сызыктарын чиет.
Грайнола (Оклахома)
Грайнола (Оклахома) (Grainola) — Оклахома штатынын Osage округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 31 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 40-30750.
Антреприза
Антреприза (французча entreprise - кам көрүү) жеке ишкер адам түзгөн жана жетектеген менчик оюн-зоок ишканасы (театр, цирк жана башка).
Мунча (дарыя)
Мунча (Чунча) — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Уртазымка дарыясынын оң жээгинен 23 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Магнитогорск суу тармагынан Ириклинск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сөөк сындырмай
Сөөк сындармай оюну
Оюнчулардын саны 1—3 киши.
Оюн аянтчада, бөлмөдө өткөрүлөт.
Оюнга даярдануу. Оюнчулар колдоруна бирдей сөөктөрдү алышып, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун баяны. Оюнчулар кезектери келгенде, бирден сөөктөрдү макулдашышкан ыкма менен сындырууга аракеттенишет. Сөөктү бат сындырган оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.
Оюндун башка түрү: Жыгач сындырмай.
Оюндун эрежеси. Бир бирине жакын турууга, тоскоолдук кылууга, башка буюмдарды колдонууга болбойт.
Оюнга методикалык көрсөтмө. Сөөктөр бирдей болушу шарт. Сөөктөрдү бир бирине уруп, алакандын асты менен уруп, тизе жана ич менен, манжалардын ортосуна киргизип, бурап сындырса болот.