cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тиричилик философиясы
Тиричилик философиясы - болмуштагы бардык нерсени тиричиликтин көрүнүшү катары караган субъективдүү идеалисттик философиялык багыт. Ал 19-20-кылымдардын чегинде Германияда жана Францияда калыптанып, ага А. Шопенгауэр чыйыр салган. Бул багыттын пайда болушу дүйнөнү механисттик сүрөттөөнүн жарамсыздыгын айкындаган биол., псих. ж. б. илимдердин ыкчам өнүгүшүнө байланышкан. Тиричилик философиясы бурж. философиядагы кризистин, анын илимди чанып, иррационализмге жана нигилизмге өтүшүнүн белгиси болгон. Тиричилик философиясынын объективдүү маңызы - коомдук-тарыхый процесстин өзгөчөлүгүн бузуп, идеалистче түшүндүрүү. Бул багыттын борборунда дүйнөнүн чексиз башталмасы катары тиричилик түшүнүгү турат. Ал материя жана аң-сезимден айырмаланып, активдүү, көп кырдуу, түбөлүк кыймылда имиш. Тиричиликти сезим же акыл-эс менен таанып-билүү мүмкүн эмес, ал интуиция менен гана түшүнүлөт. Тиричилик философиясын негизги эки топко жиктөөгө болот: биринчи топ (Бергсон ж. б.) тиричиликти биол. мааниде түшүнүп, биол. касиеттерди бүт болмушка жапылткан; экинчи топ (Ф. Ницше, В. Дильтей, Г. Зиммель) тиричиликти эрк, ички ой толгоо, духовный күчтөрдүн иррационалдуу оюну катары түшүнгөн. Тиричилик философиясынын башкы идеялары экзистенциализмге идеялык булак болгон.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Кенсингтон (Миннесота)
Кенсингтон (Миннесота) (Kensington) — Миннесота штатынын Дуглас округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 292 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 27-32768.
Хилсмир Шоурэс (Мэриленд)
Хилсмир Шоурэс (Мэриленд) (Hillsmere Shores) — Мэриленд штатынын Anne Arundel округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2977 киши. Болжолдуу аянты - 5.3 км². FIPS коду — 24-39300.
Сайкстон (Миссури)
Сайкстон (Миссури) (Sikeston) — Миссури штатынын Scott округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 16992 киши. Болжолдуу аянты - 46.9 км². FIPS коду — 29-67790.
Дхармашастрлар
Дхармашастрлар - байыркы индиялык диний-укуктук чыгармалар.
Анда адамдын жеке турмушунун коомго байланыштуу болору, моралдык-этикалык жүрүш-турушу диний көз карашта жазылган.
Байыркы Индиянын коомдук турмушу жөнүндөгү материалга бай Дхармашастрлар 1-4-кылымга таандык.
Шлирзе (кент)
Шлирзе (кент) (Schliersee) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Мисбах районуна кирет.
Калкы - 6664 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 79,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 82 131. Муниципалитеттин башчысы — Франц Шнитценбаумер.
Марлборо (Коннектикут)
Марлборо (Коннектикут) (Marlborough) — Коннектикут штатынын Hartford округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6 267 киши. Болжолдуу аянты - 60.6 км². FIPS коду — 09-45820.
Бухгольц (Аллер)
Бухгольц (Аллер) (Buchholz (Aller)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Зольтау-Фаллингбостель районуна кирет.
Калкы - 2060 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 27,7 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 58 005. Муниципалитеттин башчысы — Бөрн Герс.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Эннигерло
Эннигерло (Ennigerloh) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Варендорф районуна кирет.
Калкы - 19 701 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 125,15 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 5 70 020. Мэр — Бертольд Люльф.
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Велзоу
Велзоу (Welzow) — Германия Федеративдик Республикасынын Бранденбург жеринде жайгашкан Шаар. Шпре-Найсе районуна кирет.
Калкы - 3806 киши(2013-ж.). . Аянты - 23,91 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 12 0 71 408. Мэр — Райнер Естель.
Нейтрон радиография
Нейтрон радиография - текшерилүүчү үлгүнү нейтрон менен нурлантып, ал үлгүнүн сүрөтүн фотосезгич элементке түшүрүу методу.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Өлчөмдүүлүк
Өлчөмдүүлүк – физикалык чоң-дуктун бирдиги, берилген системада негиз деп кабыл алынган чоңдуктардын бирдиги өзгөргөндө берилген чоңдуктун бирдиги канча эсе өзгөрөрүн көрсөтүүчү туюнтма.
Өлчөмдүүлүк негизги бирдиктердин жалпыланган символдорунун көбөйтүндүсүнөн турган бир мүчө; көбөйтүүчүлөр Өлчөмдүүлүктүн көрсөткүчтөрү деп аталган бүтүн, бөлчөк, оң жана терс даражада болот.
Турмуш деңгээли
Турмуш деңгээли - калктын материалдык жана рухий байлыктарды керектөө деңгээли жана коомдук өндүрүштүн тигил же бул өнүгүү баскычында ал байлыктарга болгон керектөөнүн канааттандыруу даражасы. Калктын жыргалчылыгын көрсөтүп, сан жана сапаттык көрсөткүчтөрү менен мүнөздөлөт: киши башына ички дүң продукциянын, нагыз кирешенин өлчөмүн, азык-түлүктү, азыктүлүк эмес товарларды жана тейлөө кызматын керектөө деңгээлин жана структурасын, негизги керек буюмдардын баасын, квартира акысын, коммуналдык жана транспорттук тейлөө тарифин, жумуш убагы менен жумуш жумалыгынын мөөнөтүн, турак жай шарты, коомдук керектөө фондусунан берилген жеңилдик жана төлөм өлчөмүн, билим деңгээли, медициналык жактан тейлөө жана адам өмүрүнүн орт. деңгээлин ж. б. камтыйт.
Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Бан (Пфальц)
Бан (Пфальц) (Bann (Pfalz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кайзерслаутерн районуна кирет.
Калкы - 2216 киши(2013-ж.). . Аянты - 12,95 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 35 002. Муниципалитеттин башчысы — Арнольд Герман.
Сэйгвилл (Айова)
Сэйгвилл (Айова) (Sageville) — Айова штатынын Дубьюк округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.6 км². FIPS коду — 19-69690.
Калкы
2010-жылы калкы 203 киши болгон.
Чоң Ою
Чоң Ою (Великая) — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Югорский Шар кысыгы орун алган. Дарыянын узундугу - 175 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Вулькау
Вулькау (Wulkau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Калкы - 450 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 15,71 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 625. Муниципалитеттин башчысы — Карен Пфундт.
Жогорку тагир (Баймак району, Башкыртстан)
Жогорку тагир — Башкыртстандын Баймак районундагы айыл, Темяс айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 140 киши. Почта индекси — 453663, ОКАТО коду — 80206852008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Виннемукка (Невада)
Калкы - 7 396 киши. Болжолдуу аянты - 21.4 км². FIPS коду — 32-84800.
Кент (Миннесота)
Кент (Миннесота) (Kent) — Миннесота штатынын Wilkin округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 81 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 27-32786.
Хойсдорф
Хойсдорф (Hoisdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Штормарн районуна кирет.
Калкы - 3373 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 35,71 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 62 035. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Шиппман.
Соус Гиффорд (Миссури)
Соус Гиффорд (Миссури) (South Gifford) — Миссури штатынын Macon округуна караган АКШ шаары.
Меридэн (Коннектикут)
Меридэн (Коннектикут) (Meriden) — Коннектикут штатынын New Haven округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 59653 киши. Болжолдуу аянты - 62.5 км². FIPS коду — 09-46450.
Бухгольц (Штадтхаген)
Бухгольц (Штадтхаген) (Buchholz (bei Stadthagen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Шаумбург районуна кирет.
Калкы - 756 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 1,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 57 008. Муниципалитеттин башчысы — Хартмут Краузе.
Медальон
Медальон (французча medaillon) – монументалдык жасалга жана колдонмо көркөм искусстводо имаратты же тиричилик буюмунун кооздук жасалгасынын ажырагыс бир бөлүгү болуп эсептелген, көркөм сүрөттөлгөн же орнаменттүү композициясы бар тегерек же сүйрү талаа. Архитектуралык жасалгада М. эреже катары, рельеф, кооздоп жазуу, мозаика каражаттары менен аткарылат; колдонмо көркөм искусствосунда буга эмаль, инкрустация, интарсия, оюп кесүү жана башка кошумчаланат. Өз алдынча буюм катары М. аялдардын тегерек же сүйрү формадагы, моюнга салынуучу азем буюму түрүндө колдонулат.
Хагенбах
Хагенбах (Hagenbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан Шаар. Гермерсхайм районуна кирет.
Калкы - 5362 киши(2013-ж.). . Аянты -  15,85 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 34 008. Мэр — Франц Ксафер Шеррер.
Каммельталь
Каммельталь (Kammeltal) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Гюнцбург районуна кирет.
Калкы - 3392 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 41,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 74 145. Муниципалитеттин башчысы — Христиан-Конрад Виснер.
Мал
Мал – төрт түлүктүн жалпы аты.
Чарлстаун (Мэриленд)
Чарлстаун (Мэриленд) (Charlestown) — Мэриленд штатынын Cecil округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1019 киши. Болжолдуу аянты - 3.2 км². FIPS коду — 24-15400.
Медальердик көркөм искусство
Медальердик көркөм искусство (medallier – медальер) – тыйын жана медалдарды даярдап чыгаруучу көркөм өнөр; майда пластиканын бир тармагы. М. к. и. чыгармалары жез, күмүш, алтын, коло жана башка материалдардан жасалат жана алардын бекемдиги менен ийкемдүүлүгү кичине форматта сүрөттөлүш менен деталдардын тактыгын берет. М. к. и-го так, кыска композициялык жана пластикалык чечимдерди издөө, символ, аллегория, эмблемаларды кеңири пайдалануу, сүрөт менен жазуулардын органикалык айкалышы, берилген стандарттык формага – рельефтик миниатюраны батырган мүмкүнчүлүктөргө байланыштуу иконографиялык типтер менен ыкмалардын туруктуулугу мүнөздүү. М. к. и. биздин заманга чейин VII–VIII к. Лидияда (Кичи Азия) жана Байыркы Грецияда металл тыйындар менен бир учурда пайда болгон. Илгерки заманда ири тыйындар калыптарда куюлган, бирок негизинен негативдик сүрөт чегилген ысытылган металлдан штемпель менен тыйын чегүү колдонулган. Антик тыйындарындагы Кудай образдары менен мифологиялык көрүнүш­төрдүн жөнөкөйлүгү менен гармониясы сакталган, антик тыйындарын орто кылымда орнаменттүүлүк менен геральдикалык мүнөздөгү композициялар, ал эми Азияда каллиграфиялык сулуулуктагы жазуулар алмаштырган. Кайра жаралуу доорунун эстелик медалдары (XIV–XVI к. пайда болгон; Пизанелло, Маттео де Пасти, Бенвенуто Челлини Италияда, Францияда Жермен Пилон) портреттик мүнөздөмөлө­рүнүн (алдыңкы беттеринде) айкын өз беттүүлүгү менен аллегориялык фигуралардын (арткы беттеринде) пластикалык жеткилеңдиги боюнча айырмаланат. Катуу болот штемпелдерди киргизүү барокко (жан Варен, Гийом Дюпре Францияда) жана классицизм (П. П. Уткин, Ф. П. Толстой Россияда) медальерлерине баатырдык композицияларда деталдардын кылдат кооздолушу менен зергердик чебердикке жетишүүсүнө жардам берген. Романтизм доорунан XIX к. М. к. и-суна пластикалык жарык шаңдык чаптоонун эркиндиги менен живопистүүлүгүн иликтөө келип жеткен. XX к. М. к. и-сунда көркөм каражаттардын (контррельеф, тереңдетилген контур, карартуу, эмаль) чөйрөсү кеңейтилген, композиция, пластикалык тили, тегерек медалдардын жана плакеткалардын фактурасы татаалдаштырылган, медалдардын тематикасы байытылган жана заманбап мезгилдин философиялык, социалдык, публицистикалык аспекттери кошулган.
Нейтрон физикасы
Нейтрон физикасы - физиканын бир бөлүгу; анда нейтрондордун касиети, алардын зат менен өз ара аракеттениши изилденет.
Нейтрон физикасынын негизги милдети г— бөлүнүүнүн уланма реакциясы учурунда ядро менен нейтрондун өз ара аракеттенишин жана ядро реакторлорунун ушул маселе менен байланыштуу теориясын изилдөө.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы.
Вендиш-Риц
Вендиш-Риц (Wendisch Rietz) — Германия Федеративдик Республикасынын Бранденбург жеринде жайгашкан муниципалитет. Одер-Шпре районуна кирет.
Калкы - 1406 киши(2013-ж.). . Аянты - 25,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 12 0 67 520. Муниципалитеттин башчысы — Зигвард Виснер.
Нейтрон спектроскопиясы
Белгилүү энергиядагы нейтрон­дордун тандалып (резонанстык) жутулушун 1934-ж. Э. Ферми жана анын кызматташтары биринчи жолу байкаган. Нейтрондорду өзүнө кошуп алгандан тартып ядро өтө дүүлүккөн абалга өтөт да өзүнчө болуу убактысы 10-15 секта чепин болот. Ядро ре­зонанстык абалдан туруктуу абалга нейтрондорду (резонанстык чачыроо) же ү-квантты болуп чыгаруу жолу менен өтөт. Сейрек учурларда ядродон а-бөлүкчөсү же протон бөлүнүп чыгат. Кээ бир оор ядролор (U, Ри ж. б.) дүүлүгүү учурунда эки, кээде үч бөлүкчөгө бөлүнүп кетет. Нейтрон спектроскопиясынын эксперименттик методдору турдуу жолдор менен монохром нейтрон­дорду алуу жана өз ара аракеттенүүнүн эффективдуу кесилишин өлчөөдөн турат.
Нейтрон спектроскопиясында колдонулган приборлор нейтрондун спектрометрлер деп аталат. Нейтрон спектроскопиясы ядролук физикада, реактордук курууда зор мааниге ээ. Материалды бузбастан элементти жана анын изотоптук составын аныктаган активациялык анализде Нейтрон спектроскопиясы кеңири колдонулат. Астрофизикада Аа тамда элементтердин таралышын түшүндүрүүгө жардам берет. Нейтрон спектроскопиясы методдору катуу, суюк заттардын структурасын изилдөөдө да колдону­лат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы.
Чоң Пестан-Шор
Чоң Пестан-Шор — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хей-Яга дарыясынын оң жээгинен 52 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 28 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Шарль де Голль
Голль Шарль де - (22. 11. 1890, Лилль – 9. 11. 1970, Коломбе-ле-Дёз-Эглиз) – франциялык мамлекеттик, аскердик жана саясий ишмер; Франциянын президенти (1958–69). Мугалимдин үй-бүлөсүнөн. Сен-Сир аскер окуу жайынан, кийин Париждеги Жогорку аскер мектебинен окуган. Биринчи дүйнөлүк согушка (1914–18) катышкан. 1937-жылдары негизинен аскердик-окутуучулук жана штабдык кызматтарда эмгектенген. Экинчи дүйнөлүк согуш жылдарында Голль Шарль де аскердик стратегия жана тактика маселелери боюнча иштейт. Немец баскынчылары Парижге басып киргенде, Голль Шарль де Улуу Британияга кетип, ал жерден 1940-ж. 18-июнда радио аркылуу бүткүл Франция элине кайрылып, фашисттерге каршы күрөшкө чакырган. Ошол эле жылы Эркин Франция патриоттук кыймылын уюштурган. 1941-ж. Француз улуттук комитеттин, 1943-жылдан Алжирде негизделген Француз улуттук-боштондук комитетин жетектеп, Франциянын Убактылуу өкмөтүн түзгөн. Франция оккупанттардан бошотулгандан кийин, 1944–48-ж. премьер-министр болуп шайланган. Согуштан кийин ал Француз элинин биримдиги партиясын негиздеген. 1949-ж. Голль Франциянын президенти болуп шайланып, бирок 10 айдан кийин өзүнүн ой-максаттарын турмушка ашырууга президенттин ыйгарым укуктарынын чектелүү экендигин түшүнгөндөн кийин, постту таштап кетет. Голль Франция саясий-экономикалык, кризисти башынан кечирип жаткан учурда (Алжир согушу, бийлик кризиси), 1958-ж. 21-декабрда өз тарапкерлеринин талабы менен кайрадан Франция Республикасынын президенттигине шайланат. Анын тушунда Франция күчтүү мамлекетке айланат. 1966-ж. Франция НАТО блогунан чыккан. Ички саясатта өлкөдө күчтүү президенттик башкаруу формасын киргизген. 1969-ж. 28-апрелде референдумда (Сенатты кайра куруу жана Франциянын администрациялык-аймактык түзүлүшүнүн реформасы жөнүндөгү маселе боюнча) өкмөттүн саясатына Франция элинин бир бөлүгү нааразылык билдирген. Бул референдумда жеңилгенден кийин, Голль президенттик посттон кеткен.
Мактумгулу
Мактумгулу [жашырын аты – Фраги; (1724-жылы чен – 1807-жыл чен, ошол эле жер) – түркмөн акыны жана ойчулу. Акын Азади Дөөлөтмамеддин уулу. Айыл мектебинен жана Хивадагы медреседен билим алган. Орто Азия, Азербайжан жана Иран фольклорун жакшы билген. Мактумгулунун калемине көп ырлар, лирикалык, лирика-эпикалык поэмалар таандык. Алардын бир далайы акындын жерине баскынчылар чабуул жасаганда жок болуп кеткен. Сакталып калганы – 10 миңден ашуун сап ыр. Кээ бир ырларына пессимисттик жана диний маанай мүнөздүү. Лирикалык ырларында баскынчылардан жабыр тарткан элдин оор турмушу чагылдырылат. Реакциячыл динчилдерге каршы чыгып, жоолашкан түркмөн урууларын биригүүгө үндөгөн. Философ катары Мактумгулу гуманисттик мүнөздөгү коомдук-философиялык, моралдык-этикалык маселелерди көтөрүп, атасы Азадинин мамлекет, эл-журт, жаратылыш жөнүндөгү ойлорун конкреттештирген. Акын «Түркмөн тагдыры», «Эл менен» аттуу ырларында тууган эли тууралуу ой толгосо, «Белгилүү», «Эл жакшысы» сыяктуу ырларында эрдикти даңазалаган. Мактумгулунун поэзиясы элдик акылман ой-пикир жана фольклор менен органикалык байланышта. Курч, элпек чыккандыктан, ырларынын көп саптары учкул сөзгө айланып кеткен. Мактумгулу түркмөн поэзиясынын тилин өзгөртүп, аны элдик тилге жакындаштырган. Арузду элдик силлабикалык система менен алмаштырган. Анын чыгармалары кийинки муундун акындарына чоң таасир тийгизген. Чыгармалары: Махтумкули. Тандалган ырлар. Ф., 1960; Избранное. М., 2008.
Тиричилик узактыгы
Тиричилик узактыгы, жашоо узактыгы - өсүмдүк, жаныбар жана кишинин жашоо мөөнөтү. Ал физиологиялык, экологиялык жана орточо болуп бөлүнөт. Физиологиялык Тиричилик узактыгы - ыңгайлуу шартта жашаган особдун генетикалык жактан чектелген максималдуу өмүрү. Экологиялык Тиричилик узактыгы - табигый шарттагы жашоо чегин мүнөздөп, сырткы факторлордун таасирине көз каранды. Орточо Тиричилик узактыгы - статистикалык өзгөрүлмө чоңдук. Ал популяциянын жашоо мезг лине жараша өзгөрүп турат. Жыгач өсүмдүктөрүнүн жана кээ бир жаныбарлардын, анын ичинде тукум курут болгондорунун жашы жылдык шакектер аркылуу аныкталат. Өсүмдүктөрдүн жашын сөңгөктүн жоондугу менен ар жылы кошулган калыңдыгын, кабыктын түсүн жана түзүлүшүн салыштырып, ал эми айбанаттарда организмдин сырткы турпаты, тиши, баш сөөк жиктеринин өсүшү же аларга эн салуу, шакектөө жолу менен билүүгө болот. Өсүмдүктөрдө эц узак жашагандар да учурайт. Мисалы, секвойя, арчанын кээ бир түрү ж. б. 3000ге чейин, эмен, грек жацгагы жана каштандар 2000ден ашык, липа, карагай 700-1000 жыл өсөт. Кен жыгач өсүмдүктөрдүн Тиричилик узактыгы 70- 120 жыл. Кээ бир өсүмдүктөр тиричилик циклин ыңгайлуу бир гана мезгилде бүтүрөт. Колониялуу өсүмдүктөр (миксомицеттер, балырлар ж. б.) 10-20 жыл өсөт. Жаныбарлардын Тиричилик узактыгы экологиялык шартка байланыщтуу түрдүүчө болот. Мисалы, инфузориянын бир туру бир нече күн (көбүрөөк азыктанса) же бир нече ай (азыраак азыктанса) жашайт. Көп клеткалуу жаныбарлардан былпылдактар 10-15 жыл, ичеги көңдөйлүүлөр 70-80 жыл (актиния), кээ бир курттар 1-Зтон ондогон жылдар, жөргөмүштөр 4-5, кээде 20 жыл, рак сымалдар бир нече жумадан (дафния) 50 (омарлар), кээ бир моллюскалар 100 жылга чейин жашайт. Айрым балыктар (осетр, чортон) 80 жылдан ашык, жерде-сууда жашоочулар 60-70 (саламандра), таш бака 150, куштар 70, пил 60-80, гиббондор 32, шимпанзе 39 жылча жашайт. Коргоочу аппараттары бар (раковина, панцирь ж. б.) жана аз кыймылдуу жаныбарлар (таш бака) кыймылдуу жаныбарларга (жыландар менен кескелдириктер) Караганда узак жашайт. Жасалма гиподинамия көп сүт эмүүчүлөрдүн Тиричилик узактыгын кескин кыскартат, ал эми узакка уктоо (о. эле ачка болуу) узартат. Кишинин Тиричилик узактыгы биологиялык тубаса өзгөчө лүктөргө жана социалдык шартка байланыштуу. Ооруларды алдын алуу жана дарылоо, өлүмдү азайтуу, геронтология жана гериатриянын жетишкендиктери Тиричилик узактыгынын мындан ары жогорулашына алып келет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Голоцен
Голоцен - (грекче hоlos – баарысы жана kainоs – жаңы) – азыркы кездеги геологиялык доор; Жердин геологиялык тарыхындагы антропогендин (төртүнчүлүк мезгилдин) бүтө элек, акыркы бөлүгү. Башталышы Түндүк Европадагы материктик муз каптоолордун аяктаган мезгилине туура келет.
Төмөнкү тагир (Баймак району, Башкыртстан)
Төмөнкү тагир — Башкыртстандын Баймак районундагы айыл, Темяс айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 550 киши. Почта индекси — 453663, ОКАТО коду — 80206852009.
Мейкиндиктеги көркөм искусство
Мейкиндиктеги көркөм искусство – негизги мааниси боюнча «көркөм сүрөт искусствосу» термини менен дал келген, бирок өзүнө архитектураны да камтыган түшүнүк. М. к. и. термини көркөм искусство түрлөрүнүн классификациясына негизделген. Предметтерди мейкиндикте сүрөттөө жана мейкиндиктеги көркөм искусствону убактылуу көркөм искусствого (адабият, театр, музыка жана башкалар) карама-каршы коюу бул бөлүштүрүүнүн негизги принциби болуп эсептелет. «Пластикалык көркөм искусство» термини өзүнө мазмуну жана мүнөзү боюнча маанилеш бул көркөм искусствонун көрсөтмө – сезим менен кабыл алынуучу мүнөзүн баса белгилейт.
Төмөнкү тагир (Баймак району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Головнин Василий Михайлович
Головнин Василий Михайлович - [8(19).4.1776, азыркы Рязань областы, Гулынки кыштагы – 29.6(11.7).1831, Петербург] – орус деңиз саякатчысы. Петербург Илимдер академиясынын корреспондент мүчөсү (1818); вице-адмирал (1830). 1792-ж. Москва корпусун бүткөн. 1802–06-ж. волонтёр катары англиялык кемеде сүзгөн. «Аскер-деңиз белгилеринин жыйнагын» түзгөн (1806–07). Дүйнөнү эки жолу айланып чыккан: (1807–09-ж. «Диана», 1817–19 «Камчатка» парустуу кемелеринде). 1808-ж. апрелде «Диана» менен Илгери Үмүт тумшугуна жетип, Түштүк Африкада (Саймонстаунда) англичандар тарабынан кармалып, 1809-ж. бошонгон. Ошол эле жылы «улуган кыркынчы» кеңдиктерди кесип өтүп, Петропавловск-Камчатскиге жеткен. Кунашир аралын изилдөө мезгилинде 1811-ж. япондор тарабынан кармалып, 2 жыл туткунда болгон. Головнин Япония жана анын эли жөнүндөгү кол жазмалары 1816-ж. жарык көрүп, бир нече тилге которулган. 1821-ж. Деңиз корпусунун жардамчы директору болуп дайындалган, 1823-жылдан флоттун генерал-интенданты. Головниндин жетекчилиги менен 200дөн ашык аскер кемеси курулган. Головниндин ысмы менен Аляска жарым аралындагы бухта жана лагуна, Кунашир аралындагы дарыя, кыштак, Курил аралындагы кысык, Жаңыжер архипелагындагы тоо жана тумшук аталган.
Керрик (Миннесота)
Керрик (Миннесота) (Kerrick) — Миннесота штатынын Pine округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 65 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 27-32912.
Өлчөм эффекттери
Өлчөм эффекттери – изилденүүчү үлгүнүн өлчөмдөрү заряддарды алып жүрүүчүлөрдүн эркин жүрүү жолунун узундугу, де Бройль толкун узундугу, диффузия узундугу ж. б. у. с. мүнөздүү узундуктар менен шартталган катуу заттарда байкалуучу кубулуш.
d азайганда салыштырма каршылык ρ монотондуу өсөт, бул электрондун чачыроосуна байланыштуу, ρ чачыроонун күзгүлүк же диффузиялуу болушуна өтө көзкаранды. Сырткы күчтүү магнит талаасында d электрондордун орбитасынын өлчөмүнө жакын болгондо Өлчөм эффекттери пайда болот, анткени талаанын чыңалышынын өзгөрүшүнө жараша орбита үлгүгө сыят же сыйбайт. Ушул эффекттер жогорку жыштыкта да болот. Кванттык Өлчөм эффекттери плёнканын калыңдыгы же зымдын диаметри электрондун де Бройль толкун узундугуна λ жакын болгондо байкалат. Өлчөм эффекттери электрондун квазиимпульсун кванттоого байланыштуу, натыйжада электрон спектринин энергиялык зонасы майда зоналарга ажырайт. Кванттык Өлчөм эффекттери салыштырма каршылык ρ го ж. б. мүнөздөмөлөргө, үлгүнүн калыңдыгына d көзкаранды болот.
Өлчөө аспаптар каталыгы
Өлчөө аспаптар каталыгы – өлчөө аспаптарынын өлчөөнүн тактыгына таасирин тийгизүүчү метрологиялык касиеттеринин же параметрлеринин номиналдык маанилеринен четтөөсү.
Өлчөө аспаптар каталыгына көзкаранды болгон каталыктар аспаптык каталыктар деп аталат. Өлчөө аспаптар каталыгы абсолюттук, салыштырмалуу же келтирилген каталыктар болуп бөлүнөт. Нормалдуу шартта орун алган Өлчөө аспаптар каталыгы негизги, ал эми таасир этүүчү чоңдуктардан (температурадан, басымдан, нымдуулуктан, электр-магниттик чоңдуктардан ж. б.) чыккан каталык кошумча деп аталат. Өлчөө аспаптарынын ар бири үчүн тактык классы аныкталат жана каталыктын чеги белгиленет.
Вэрди (Невада)
Вэрди (Невада) (Verdi) — Невада штатынын Уэшу округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 415 киши. Болжолдуу аянты - 62.6 км². FIPS коду — 32-79425.
Эрвитте
Эрвитте (Erwitte) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Зөст районуна кирет.
Калкы - 15 710 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 89,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 9 74 016. Мэр — Вольфганг Фале.
Шаар административдик курамы боюнча 15 шаардык районго бөлүнөт.
Вульков
Муниципалитет административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Соус Лайнвилл (Миссури)
Соус Лайнвилл (Миссури) (South Lineville) — Миссури штатынын Мөрсер округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 37 киши. Болжолдуу аянты - 0.2 км². FIPS коду — 29-68942.
Мемориалдык такта
Мемораалдык такта (латынча memorialis – эскерүү) – кандайдыр бир адам же окуяны түбөлүк калтыруу максатында эстелик жазуусу же сүрөтү бар (көбүнчө таштан же металлдан жасалган) плита.
Сэймоур (Айова)
Сэймоур (Айова) (Seymour) — Айова штатынын Уэйн округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 6.1 км². FIPS коду — 19-71760.
Калкы
2010-жылы калкы 810 киши болгон.
Банбершайд
Банбершайд (Bannberscheid) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 612 киши(2013-ж.). . Аянты - 1,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 43 003. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Хоммрих.
Тоңдуруу учуру
Тоңдуруу учуру - акцияны кармоочулар убакыттын аралыгында өзүнө тиешелүү акцияларды ачык рынокко алып чыгып сатууну токтотуп турушат. Кепил катары иш жүргүзгөн банк тоңдуруу учурунда ири акциялардын көлөмүн кармоочуларды (1% же 1%ден ашкан көп менчиктен) 180 күнгө чейин токтоп турушун талап кылат. «Тондуруу» жайылтылган акционерлердин тобуна, башкаруучу жана компаниянын директору, маанилүү шериктештер жана ири инвесторлор кирет. Эрежеге ылайык бул акционерлер IPOro чейин көпчүлүккө сунуш кылган баадан төмөн инвестицияланган, ошондуктан жакшы пайда алышы керек. Эгерде акционер тоңдурулган акцияны убакыт бүткөнгө чейин саткысы келсе ага агент трансфер келишим бүтүм чыгарууга уруксат бербейт.
Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Холленбек
Холленбек (Hollenbek) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург районуна кирет.
Калкы - 439 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,21 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 53 054. Муниципалитеттин башчысы — Детлеф Хагеман.
Миддлбюри (Коннектикут)
Миддлбюри (Коннектикут) (Middlebury) — Коннектикут штатынын Нью-Хейвен округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6 974 киши. Болжолдуу аянты - 47.9 км². FIPS коду — 09-46940.
Хазерих
Хазерих (Haserich) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кохем-Целль районуна кирет.
Калкы - 223 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,45 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 35 039. Муниципалитеттин башчысы — Бертольд Бранд.
Горацио Нельсон
Нельсон Горацио (29. 9. 1758, Норг фолк графтыгы, Бёрнем-Торп—21. 10. 1805, Испанияда, Трафальгар тумшугуна жакын жерде) — англ, флот башчы, вице-адмирал (1801).
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Өлчөө каталыгы
Өлчөө каталыгы – өлчөнгөн физикалык чоңдуктун маанисинин чыныгы маанисинен четтеши.
Өлчөө каталыгы системалуу, кокус жана одоно болуп айырмаланат. Системалуу каталык өлчөөчү аспаптардын кемчилигинен, ыкмалардын өркүндөтүлбөгөндүгүнөн, экспериментатордун кетирген жеке катасынан пайда болот. Кокус каталыктар куралдын көрсөтүүсүн так жазып албагандыктан, өлчөө шартынын (температура, басым ж. б.) өзгөрүшүнөн келип чыгат. Одоно ката куралдардын бузулушунан, шарттын өзгөрүшүнөн пайда болот. Өлчөөдө жогорку каталыктарды эсепке алуу керек.
Типология
Типология (тип жана ...логия) – 1) нерселерди, кубулуштарды жалпыланган моделдин же типтин жардамы менен топторго бөлүүгө негизделген илимий таанымдын ыгы. Типология жанаша же ар башка жашаган нерселердин белгилерин, байланыштарын, кызматын, мамилелерин, түзүлүшүн салыштырып изилдөө үчүн колдонулат. 2) Типологиялык изилдөөнүн натыйжасы. Типология маселеси илимдердин бардык (химия, биология, психология, тил таануу, география ж. б.) тармагында кезигет. Типология изилденип жаткан системанын түзүлүшүн ачык, закон ченемин аныктап, белгисиз нерселер жөнүндө алдын ала айтууга мүмкүндүк берет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Бухгольц-ин-дер-Нордхайде
Бухгольц-ин-дер-Нордхайде (Buchholz in der Nordheide) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Харбург районуна кирет.
Калкы - 38735 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 74,62 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 53 005. Мэр — Вильфрид Гайгер.
Шаар административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Метопа
Метопа (латынча metopa, грекче metopon – маңдай, маңдайкы бети) – доридалык же триглифнометопалык фриздин (триглиф менен бирдикте) негизги элементи. М. чарчы формада болуп, анын жактары триглифтин бийиктигине барабар жана триглифтердин ортосундагы аралыкты толтуруу үчүн кызмат кылгансыйт. М-нын үстүнкү бетине антик Грециясынын архитектурасында сюжеттик көрүнүштү мүнөздөгөн жана кийинчерээк жасалгалык мотивге айланган рельефтик жасалга жайгашкан.
Чеви Чейс Вилладж (Мэриленд)
Чеви Чейс Вилладж (Мэриленд) (Chevy Chase Village) — Мэриленд штатынын Montgomery округуна караган АКШ шаары.
Киватин (Миннесота)
Киватин (Миннесота) (Keewatin) — Миннесота штатынын Itasca округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1068 киши. Болжолдуу аянты - 7.5 км². FIPS коду — 27-32570.
Венцлов
Венцлов (Wenzlow) — Германия Федеративдик Республикасынын Бранденбург жеринде жайгашкан муниципалитет. Потсдам-Миттельмарк районуна кирет.
Калкы - 562 киши(2013-ж.). . Аянты - 20,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 12 0 69 648. Муниципалитеттин башчысы — Мартин Шефер.
Товар-акча мамилелери
Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Юмаш (Чекмагушев району, Башкыртстан)
Юмаш — Башкыртстандын Чекмагушев районундагы айыл, Юмашев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 891 киши. Почта индекси — 452227, ОКАТО коду — 80256875001.
Каммерштайн
Каммерштайн (Kammerstein) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Рот районуна кирет.
Калкы - 2841 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 37,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 76 128. Муниципалитеттин башчысы — Вальтер Шнелль.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 16 шаардык районго бөлүнөт.
Голсуорси Жон
Голсуорси Жон - (14. 8. 1867, Лондон – 31. 1. 1933, ошол эле жер) – англиялык жазуучу. «Форсайттар жөнүндө сага» (1906-21), «Учурдагы комедия» (1924–28) үчилтиктеринде 19-кылымдын аягы – 20-кылымдын 30-жылдарына чейинки англиялык буржуазиянын адеп-ахлагын эпикалык планда сүрөттөп, жеке менчиктин коомдук жана жеке турмуштагы ролун ачып көргөзгөн. «Башчынын өлүмү» (1931–33) үчилтигинде консервативдүү тенденциялар байкалат. Ал «Учурдагы тарых», «Ак маймыл» (1924), «Күмүш кашык» (1926), «Ак куу ыры» (1928), «Идиллия», «Кездешүү» (1927), «Кызымдын досу» (1931), «Гүлдөгөн талаа» (1932), «Өзөндөн кийин» (1933) аттуу новеллалардын, ошондой эле «Фарисейлер аралы» (1904), «Короо жай» (1907), «Боордоштор» (1909) романдарынын жана «Күмүш куту» (1909), «Күрөш» (1909), «Жансыз алгырлык» (1920) ж. б. драмалык чыгармалардын автору. Г. публицистикаларында реализм принциптерин коргогон. Нобель сыйлыгынын лауреаты (1932).
Сикамор Хиллс (Миссури)
Калкы - 668 киши. Болжолдуу аянты - 0.4 км². FIPS коду — 29-72034.
«Голубая роза»
«Голубая роза» – орус сүрөтчүлөрүнүн көркөм бирикмеси. Аты окшош көргөзмөдөн (1907, Москва, «Золотое руно» журналы уюштурган) аталышын алган. «Голубая розанын» чыгармачыл мүчөлөрүнө (Н. Н. Сапунов, С. Ю. Судейкин, А. В. Фонвизин ж. б.) ачык колориттеги декоративдүү композициялар, боёктордун күңүрт айкалышы таандык. «Голубая розанын» кээ бир мүчөлөрү (Н. П. Крымов, П. В. Кузнецов, А. Т. Матвеев, М. С. Сарьян ж. б.) көркөм сүрөт искусствосунун чоң чеберлери болушкан.
Өлчөөнүн дифференциалдык ыкмасы
Өлчөөнүн дифференциалдык ыкмасы – өлчөнүүчү жана белгилүү физикалык чоңдуктардын арасындагы айырма аз болсо, анда өлчөөнүн каталыгы белгилүү чоңдукту билүүнүн тактыгы менен аныкталат.
Мис., айырма өлчөнүүчү чоңдуктун 0,01 бөлүгүнөн ашпаса, аны 0,1% каталыкта өлчөө жалпы жыйынтыкта 0,001% тен ашпаган каталыкты кошумчалайт. Өлчөөнүн дифференциалдык ыкмасы өлчөө аспаптарын текшерүүдө үлгү менен салыштырат, буюмдарды же материалдарды үлгүгө салыштырып сыноодон өткөрөт. Сызыктуу өлчөө тармактарында Өлчөөнүн дифференциалдык ыкмасы салыштырма ыкма деп аталат.
Павел Дыбенко
Дыбенко Павел Ефимович - (16(28). 2. 1889-29. 7. 1938) - советтик аскер ишмери, 2-рангадагы командари (1935).
Мала
Мала, тырмоок – топуракты жумшартууда жана өсүмдүк өстүрүүдө колдонулуучу айыл чарба шайманы. Мала – дыйканчылыкта колдонулган эң байыркы куралдардын бири. Мала адегенде унаага сүйрөтүлгөн, азыр тракторго асылып же чиркелип иштейт. Жумушчу бөлүгүнө карата тиштүү жана дисктүү малага айырмаланат. Тиштүү мала айдоонун топурагын майдалоо, күздүк айдалган талаадагы топурак кыртышын жазында жумшартуу, үрөн себүү алдында айдоону текшилөө, айдоого чачылган үрөндү жана минерал жер семирткичти көмүү, отоо чөптү жок кылуу ж. б-да колдонулат. Тиштүү маланын негизги жумушчу бөлүгү – жумуру, үч же төрт кырдуу, бычак сымал формадагы болот тиштери. Тиштери рамага бекем, шарнир же бурама менен орнотулат. Тиштүү маланын тор, пружина түрүндөгү отогуч, шалбаалык, айланма бычактуу, таман тиштүү, жайыт малалоочу түрлөрү чыгарылат. Дисктүү мала негизинен чымдуу, катуу топуракты майдалоодо колдонулат. Анын жумушчу органы түрдүү формадагы дисктер. Дисктүү мала талааны, бак-дарактуу жерди, сазды малалоочу болуп бөлүнөт. Дисктер 5–9дан бириктирилип орнотулат.
Меценат
Меценат (Августин доорундагы бай рим патрицийи Маесенастын атынан) – таптык коомдун шарттарында көркөм турмуш жагындагы ар кандай башталыштарга же көркөм искусствонун кээ бир өкүлдөрүнө материалдык жардам жана колдоо көрсөткөн жеке адам. Кээ бир учурда М. алдыңкы, прогрессивдүү көрүнүштөрдөн болгон, анын ачык-айкын үлгүсү катары мамлекеттик Третьяков галереясынын – көрүнүктүү орус көркөм искусство музейинин негиз салуучусу П. М. Третьяковдун ишмердиги кызмат кылат. В. И. Лениндин айтуусу боюнча М-тык, эреже катары, сүрөтчүнү «акча кабына», «мазмунга», «сатылууга» көз каранды кылат.
Павел Дыбенко
1912-жылдан Компартия мүчөсү. Дыйкандын үй-бүлөсүнөн. Революциялык ишке 1907-жылдан катышкан. 1911- жылдан Балтика флотунда. 1915-ж. «Император Павел I» линкорунун согушка каршы чыккан матросторунун жетекчилеринен.
Алты ай камакта отуруп, согушка жөнөтүлөт. Согушка каршы үгүт-насаат жүргүзгөндүгү үчүн кайта камалат. 1917-ж. Февр. революциясынан кийип бошонот. Гельсингфорс советинин мүчөсү, 1917-жылдын апрелинен Центробалттын төрагасы. Петроградда Октбярь куралдуу көтөрүлүшүн даярдоого активдүү катышат. Петроград аскер революциячыл комитетинин мүчөсү, революциялык матросторду уюштуруу жана согуш кемелерин борборго жөнөтүү ишин жетектеген. Петроградга Краснов-Керенский аскерлери чабуул жасаганда Красное Село менен Гатчинадагы отряддарды башкарган.
Винчестэр (Невада)
Винчестэр (Невада) (Winchester) — Невада штатынын Кларк округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 26958 киши. Болжолдуу аянты - 11.2 км². FIPS коду — 32-84600.
Товар продукциясы
Товар продукциясы - өнөр жай айыл чарба ж. б. ишканаларда чыгарылып, сатууга даяр продукциянын акчалай туюнтулушу. Өнөр жай ишканаларынын Товар продукциясына ишкананын жана заказ берүүчүнүн материалынан даярдалып, техникалык текшерүү бөлүмү кабыл алып, складга өткөрүлгөн даяр буюмдардын наркы; ишканада башка жакка берүү үчүн даярдалган чала фабрикаттын наркы, башка уюмдардын заказын орундоо боюнча ишканаларда аткарылган өнөр жайлык мүнөздөгү жумуштун наркы кошулат. Ишкананын колдонуп жаткан дүң баасы (жүгүртүү салыгысыз), о. э. салыштырма баа боюнча эсептелет.
Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Чоң Сыро-Везе
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Вульфен (Анхальт)
Калкы - 1171 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 10,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 415. Муниципалитеттин башчысы — Норберт Шикке.
Тоо-кен металлургия комплекси
Тоо-кен металлургия комплекси. Чалгындалган кендердин базасында тоо-кен металлургия комплекси түзүлгөн. Алтын. Алтындын запастарынын салыштырмалуу геологиялык жакшы изилдениши жа камсыз болушу чет өлкөлүк инвестицияларды кызыктырууда. Алтындын эң көп саны «Кыргызалтын» Мамконцерни тарабынан Макмал кенинен, кыйла азыраак саны СолтонСары кенинен, андан да азыраагы Швейцариянын «Андре Се Са» фирмасы менен бирдикте Кара-Балта тоо-кен комбинаты тарабынан Куран-Жайлоо кенинен казылып алынууда; чачылма алтын биргелешкен кыргыз-мальта, кыргыз-россия ж. б. чакан ишканалары тарабынан казылып алынат. Казып алуунун келечеги терең горизонтторду жеткире чалгындап чыгуу менен байланыштырылууда. Япон грантын алуунун реалдуу мүмкүнчүлүгү бар (металл иштетип чыгуу өнөр жай агентствосу). Куран-Жайлоо кенинин эсебинен алтындын казылышын 3-4 тоннага чейин көбөйтүүгө болот. 1997-ж. бери казып алуулар Кум-Төрдүн («Кумтөр голд оперейтинг»), Талды-Булактын («Андре Се Са»), НичкеСуунун (Кадам-Жай сурьма комбинаты) жана америкалык-канадалык компаниянын, Долпрандын («Ак-Түз» МАКы жана Россиянын «Интер-Активи») ж. б. эсебинен көбөйүп жатат. Жер-Үй ири кенин эсептен чыгарып салууга болбойт. 2000-жылга карата казып алуу 20 тоннага, 2005-жылга карата 30-35 тоннага чейин жеткен. Лицензиялардын арбын саны узак мезгил бою кендерди өздөштүрүүгө али кирише элек ишканаларга берилгендигин белгилей кетүү керек. Сымап. Кыргызстан сымап казып алуу жана чыгаруу боюнча 1990-жылы эле дүйнөдө алдыңкы жана КМШда биринчи орунду ээлеген. Өндүрүш 1994-ж. (378,7 тонна) жана 1995-ж. (265 тонна) кескин төмөндөп кетти, Чаувай жана Улуу-Тоо кендери табылды. Азыркы убакта мурдагы Айдаркен сымап комбинаты сымаптын 0,3%тик кондициялары менен аныкталган эсептеги блоктордон тышкары уя тибиндеги бай сымап кендерин (1%ке жакын) казып алуунун эсебинен «жашоодо». Сымап казып алууну көбөйтүүнүн андан аркы перспективалары кондицияларды (0,3%тен жогору) кайра эсептеп чыгуу, майда бай кендерди чакан ишканалардын иштетип чыгышы, продукциянын ассортиментин (туздар, оксиддер, сымаптар, микробатареялар ж.у.с.) көбөйтүү менен байланыштырылууда. Сурьма. Кыргызстанда КМШдагы жападан жалгыз Кадамжай сурьма комбинаты жайгашкан, анын курамына ар кыл сорттордогу, анын ичинде эң таза жана бирикмелерден турган сурьма чыгаруучу металлургия заводу кирет.
1994-ж. сурьма чыгаруу 9588 тоннага чейинки чоңдук менен бааланган, 1995-ж. өндүрүштүн төмөндөп кеткендиги байкалды. Кыргызстандын «сурьма монополиясынан» ажырашы республиканын экономикасына терс таасирин тийгизет. Мындай опурталдуулук бар, анткени өзүбүздүн сырье базаларыбыз жайбаракаттык менен өнүккөндүктөн, сырьенун көпчүлүк бөлүгү Якутия менен Тажикстандан келет. Тармакты өнүктүрүү перспективалары Ничке-Суу, Саба-Жарды алтын-сурьма кендерин өздөштүрүү, кычкылдуу жана мышьяктуу кендерди кайра иштетип чыгуу акционердик ишкананын негизинде иштеп жатышкан берип туруучулардын тыгыз карым-катнаштары менен байланыштырылууда. Ошентип, 2005-жылга карата сурьма чыгарууну 10 миң тоннага чейин жеткирүүгө болот экен. Калай жана вольфрам. Сары-Жаз калай кенинин районундагы чалгындалган Лесистое (Трудовое кени) участкасынын базасында калай-вольфрам концентратын чыгаруу республикада жакында эле башталган. 1994-ж. 30-40 миң тонна кен казылган, 1995-ж. Лесистое участкасынан 80 миң тонна жана жаңы Ат-Жайлоо участкасынан 3244 тонна кен казып алуу пландаштырылган. 2000-жылга карата Үч-Кошкон жана Сары-Жаз (Трудовое) кендеринин базасында кен байытуу комбинатын куруу зарыл, ал жыл сайын 500-600 миң тонна калай-вольфрам кенин кайра иштетип чыгууга жана тиешелүү концентрат алууга мүмкүнчүлүк берет.
Курулуш ж. б. материалдар өнөр жайы. Металл эмес пайдалуу кендерди (мрамор, гранит, чопо, гипс, акиташ, чопо сланецтери ж.б.) алуу кескин төмөндөдү. Казып алууларды 2000-жылга карата өткөн жылдардын (сексенинчи жылдардын аягы) көлөмүндө көбөйтүү болжолдонууда, анткени чет өлкөлүк өнөктөрдөн инвестиция алышкан чакан ишканалар түзүлдү. Көп көмүр ишканалары көмүр казып алуунун кыскаргандыгына байланыштуу каолин, гипс, базальт ж. б. тектерди, о. э. гумин кислоталарын казып алууну жандандырышты. Мунун бардыгы иштетиле элек түрүндө, негизинен, коңшулаш Өзбекстанга чыгарылат. «Каракорум» Кыргыз-Россия чакан ишканасы Россияга бериле турган волластонитти казып алууну жолго койду. Эгерде бул баалуу сырьену жеринде кайра иштетип чыксак, керамика өнөр жайын, жаңы конструкциялык, курулуш материалдарынын өндүрүшүн түзсөк, өнөр жай секторун алда канчалык жандандыра алмакпыз. Минералдык сууларды куюштуруу. Чет өлкөлүк түз инвестициялардын аркасында Кыргызстандын минералдык булактары жана мөңгүлөрү республикага белгилүү киреше түшүрө баштады. Минералдык сууларды, жөн эле таза сууну куюштуруу боюнча биргелешкен чакан «Ысык-Ата», «Арашан», «Кара-Шоро», «Фрунзенское» ишканалары түзүлдү. Kapa металлургия. Өзбекстанга сырье берип туруу үчүн Кыргызстандын Чаткал районунда казып алууну жана металлургияны уюштурууга болот.
Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Тилдин оппозициясы
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Өлчөөнүн компенсациялык ыкмасы
Өлчөөнүн компенсациялык ыкмасы электр чоңдуктарына (ЭКК, чыңалуу, ток күчү, каршылык) гана колдонулбастан, башка физикалык чоңдуктарга (механикалык, жарык, температура ж. б.) да колдонулат. Өлчөөнүн компенсациялык ыкмасына негизделген электр өлчөөчү прибор потенциометр деп аталат.
Миддлтоун (Коннектикут)
Миддлтоун (Коннектикут) (Middletown) — Коннектикут штатынын Мидлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 47 438 киши. Болжолдуу аянты - 109.6 км². FIPS коду — 09-47290.
Тиричиликтин пайда болушу
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Товар өндүрүшү
Товар өндүрүшү - соода үчүн продукту чыгаруучу коомдук өндүрүш формасы. Өндүрүш каражаттарынын жеке менчиктигине жана товар чыгаруучулардын, алардын үй-бүлөлөрүнүн жеке эмгегине негизделген жөнөкөй Товар өндүрүшү (майда товардык) алгачкы жамаат коому ыдырап, эмгектин коомдук бөлүнүшүнүн мезгилинде пайда болуп, жеке керектөөлөрдү канааттандырып турган. Тарыхый өнүгүүнүн белгилүү баскычында жеке менчикке жана өндүрүш каражаттары жок жалданма жумушчулардын эмгегине негизделген Товар өндүрүшү пайда болот. Товар өндүрүшү жалпы жана үстөмдүк кылуучу өндүрүш формасы болуп калат; жумушчу күчү товарга айланат. Товар өндүрүшүнүн максаты - пайда табуу.
Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Холлингштедт (Дельфе)
Холлингштедт (Дельфе) (Hollingstedt (bei Delve)) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Дитмаршен районуна кирет.
Калкы - 318 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,72 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 51 053. Муниципалитеттин башчысы — Хельми Рау.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Нематод илдети
Нематод илдети - өсүмдүк менен азыктануучу зыянкеч нематоддор (жумуру курттар) пайда кылуучу илдет.
Ургундай эгилме жанa жапайы өсүмдүктердө кездешет. Илдетке чалдыккан үрөн кечигип чыгып, начар гүлдөйт. Өсүмдүк жакшы бурдөбөй, солуп калат же түшүмсүз болот. Нематод өсүмдүктүн тамыр системасына кирсе, аны чиритип, өсүмдүктө патогендүү козу карын бактерия менен вирустардын өөрчүшүнө комок берет.
Өсүмдүктүн сабагы жооноюп, жалбырагы кичирейип, деформацияга алып келет. Хризантема, бегония, папоротниктердин жалбырагы куурап калат.
Голубин Владимир Николаевич
Голубин Владимир Николаевич - (2.7.1909, Анжеро-Суженск шаары – 10.8.1993, Бишкек) – геолог, СССР мамлекеттик сыйлыктын лауреаты (1953). Орто Азия политехникалык институтунун геологиялык чалгындоо факультетин бүтүргөн (1932). Кыргыз ССР геологиялык башкармалыгынын башкы геологу, башкы инженери, начальниги (1938-61), Казак ССР геологиялык башкармалыгынын начальниги (1954–56). Кыргызстандын кен байлыктарын ачуу, чалгындоо жана аларда геологиялык жумуштарды жүргүзүүнү өркүндөтүүгө олуттуу салым кошкон. Кыргыз ССР Жогорку Советинин (5-шайланышы) депутаты. Урандын Кыргызстандагы ири кендерин чалгындоого активдүү катышкан. Эки Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси» ордендери жана медалдар менен сыйланган.