cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сол Иевка
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Нойкирхен-байм-Хайлиген-Блут
Нойкирхен-байм-Хайлиген-Блут (Neukirchen beim Heiligen Blut) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Кам районуна кирет.
Калкы - 3870 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 59,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 72 144. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Берлингер.
"Туран" батальону
"Туран" (Батальйон «Туран») - Украинанын Куралдуу күчтөрүнүн бир бөлүгү, 2022 -жылы ноябрда Азербайжан, Кыргызстан жана Казакстандан келген ыктыярчылар тарабынан түзүлгөн. Үнсүз АК-74 мылтыктары, FN SCAR-L мылтыктары жана болжолдуу түрдө M240 автоматы менен куралданган. Батальондун командири 24-февралдан бери Украина үчүн согушуп жүргөн Кыргызстандын жараны Алмаз Кудабек уулу болгон. Сириядагы согуш маалында орусиячыл ПМК Туран тууралуу кептер тараган, анын курамына Борбор Азия өлкөлөрүнөн келгендер кирген. Бирок иликтөөлөр бул окуяны толугу менен орусиячыл аскер командири Олег Блохин ойлоп тапканын көрсөттү.
Төмөнкү Манява (Белорет району, Башкыртстан)
Төмөнкү Манява — Башкыртстандын Белорет районундагы кыштак, Инзер айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 7 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Рашид Ад-Дин Фазлаллах ибн Абу-л-Хайр Али Хамадани
Рашид Ад-Дин Фазлаллах ибн Абу-л-Хайр Али Хамадани, 1247, Хамадан шаары – 18. 7. 1318, азыркы Иран, Тебриз) – ирандык энциклопедиячы-окумуштуу, мамлекеттик ишмер, дарыгер. Рашид ад-Доулэ, Рашид ат-Табиб («Рашид табып») деген аттар менен да белгилүү. Чыңгызхандын небереси Хулагу курган мамлекеттин (13–14-кылымдын орто чени) ханы Абаканын (1265–82) тушунда мамлекеттик кызматка келип, Газан хандын (1295–1304) мезгилинде вазир, Олжейту (Улжейту) хандын (1304–16) учурунда иш жүзүндө башкы бийликке ээ болуп, Абу Саид хан (1316–35) такка отургандан кийин бардык кызматынан ажырап, жалган жалаа менен дарга асылган. Газан хандын тушунда экономикалык реформаларды жүргүзүп (туруктуу салык системасын киргизүү, дыйкандардын жашоо-турмушун жеңилдетүү, айыл чарба, кол өнөрчүлүк, соода тармагын өнүктүрүү, сугат каналдарын оңдоо ж. б.), борбордук бийликти чындоодо ийгиликтерге жетишкен. Анын реформаларынын натыйжасында көчмөн моңгол хандары мамлекетти башкарууда отурукташкан жашоо-шартына ылайык бийликтин ирандык формасына өткөн. Ал тарых, медицина, ботаника, эстетика, дыйканчылык жана курулуш техникасы, мусулман дини ж. б. боюнча эмгектерди жазган, анын ичинде Газан хандын өтүнүчү менен 1311-жылы жазылган «Жами ат-Таварих» («Тарыхтар жыйнагы») илимий эмгеги өзгөчө маанилүү. Бул эмгекти жазууда булак катары моңгол жана түрк элдеринин оозеки мурастарын, Махмуд Кашгаринин, Жувейнинин «Тарих-и жахангушай» («Дүйнөнү жеңип алуучунун тарыхы») жана Чыңгыз хандын өмүр жолу жөнүндөгү «Алтан дэбтэр» («Алтын китеп») ж. б. эмгектер пайдаланылган. Автордун ою боюнча «Жами ат-Таварих» эки негизги бөлүктөн туруп, биринчи бөлүгүндө моңголдор жана алар түзгөн зор империя, анын ичинде Хулагу курган мамлекеттин тарыхы баяндалган. Экинчи бөлүгүнө исламга чейинки бүт дүйнө; халифаттын түзүлүшү; моңголдор чабуулуна чейинки Газневиддердин, Селжуктардын, Хорезм ж. б. мамлекеттер; мусулман эмес мамлекеттер (Байыркы еврей, Индия, Кытай, ж. б.) менен элдердин (герман, франк, огуздар ж. б.) тарыхына арналган. Ошондой эле Жучунун енисей кыргыздарын каратып алышы, Жети-Сууда Чага тай улусунун түзүлүшү, кыргыз мамлекети, кыргыздар менен кошуна турган түрк жана моңгол уруулары тууралуу көптөгөн маалыматтар кезигет.
Муз жана от ыры
"Муз жана от ыры" (A Song of Ice and Fire, Песнь Льда и Огня) — америкалык роман жазуучу жана сценарист Жорж Рэймонд Ричард Мартиндин эпикалык фэнтези романдарынын сериясы болуп саналат. Ал бул сериянын биринчи тому болгон "Тактылар оюну" китебин 1991-жылы жаза баштап, 1996-жылы басып чыгарган. Башында бул топтомду үчилтик катары пландаган Мартин пландаштырылган жети томдуктун бешин чыгарган. Эң соңку бешинчи тому 2011-жылы жарык көргөн. "Ажыдаарлар менен бий" бөлүмү Мартиндин беш жылын алган. Ал алтынчы роман болгон "Кыш шамалын" дагы эле жазып жатат.
"Муз жана от ыры" ойдон чыгарылган Вестерос жана Эссос континенттеринде орун алат. Ар бир бөлүмдөгү окуя каармандар тууралуу чектелүү маалыматтарды сунуштайт. Биринчи бөлүмдө тогуз жаштагы каармандар өсүп олтуруп, бешинчи бөлүмгө жеткенде 31 жашка чыгып калат. Үч негизги окуя Вестеросту көзөмөлгө алыш үчүн бир нече үй-бүлөлөрдүн ортосундагы династиялык согушта кесилишет. Вестеростун алыскы түндүгүндөгү аймактардагы адаттан тыш күчкө ээ болгон Башкалар тараптан коркунуч көбөйүп, тактан кулатылган хандын кызы Дейенерис Таргариен Темир тактыга жетүүгө аракет кылышы менен окуя өнүгөт.
Мартиндин эргүү алышына "Розалардын согушу" жана франциялык Морис Дрүондун "Каргышка калган хан" тарыхый романы таасир эткен. "Муз жана от ыры" аялдарды жана динди, ошондой эле окуяларды чындыкка жакын сүрөттөгөнү үчүн мактоого алынган. Карама-каршы жана жеке көз караштардын жыйындысы окурманды өзүнө тартып, көз караштар персонажынын ийгилигине же жашап кетишине эч качан кепилдик берилбейт. "Муз жана от ырынын" адеп-ахлактык жактан бүдөмүк дүйнөсүндө ишенимдүүлүк, намыс, жыныстык, такыбаалык жана зордук-зомбулук маселелерин көп жолуктурууга болот.
2015-жылдын апрелине карата, дүйнө жүзү боюнча китептин 60 миллиондон ашуун нускасы сатылып, ал эми 2017-жылдын январь айына карата 47 тилге которулган. Китептин төртүнчү жана бешинчи томдору жарык көрөөрү менен New York Times гезитинин бестселлер тизмесине кирген. Китептин негизинде жарык көргөн эмгектердин арасында новеллалар, киносериалдар, комикс китептер жана бир нече карта, стол жана видео оюндары бар.
Кыскача мазмуну
"Муз жана от ырындагы" окуялар ойдон чыгарылган бир дүйнөдө орун алат. Андагы мезгилдер көп жылга чейин созулуп, күтүүсүздөн эле аяктап калат. Биринчи романдагы (тарыхын караңыз) окуялардан дээрлик үч кылым мурун Вестеростогу Жети падышалык Таргариен династиясынын алдында Эгон I жана бир туугандары Висения менен Ренис тарабынан бириктирилген. Эгон Таргариен бир гана түштүктөгү Дорн аймагынан тышкары бүтүндөй Вестерос континентинин алгачкы падышасы болуп калат. Роберт Баратеондун жетекчилиги астында козголоң уюштурулуп, акыркы Таргариен падышасы Эрис II тактан кулатылып өлтүрүлөт. Андан соң Роберт Жети падышалыктын падышасы деп жарыяланып, тогуз жылдык жай мезгили аяктайт. "Тактылар оюнунун" башында ушул окуялардан кийин 15 жыл тынч жашоо өтүп кеткен болот.
Экинчи окуя Вестеростун ырааккы түндүгүндө орун алат. Ал жакта 8000 жылдык муз дубал, же жөн гана "Дубал" деп аталган жер Жети падышалыкты Башкалардан коргоп турган болот. "Дубалдын" Түн көзөмөлүндө касам ичкен бир туугандар аттуу коргоочулары да падышалыкты "Дубалдын" түндүгүндө жашаган адамдар, "Жапайы өсүмдүктөрдүн" же "Эркин элдердин" кол салуусунан коргоп турушат. Түнкү көзөмөл окуясы негизинен Эддард Старктын никесиз уулу Жон Сноудун көз карашы менен баяндалат. Жон өзүнүн абасы Бенжен Старктын жолун улап, "Көзөмөлчүлөргө" жаш кезинде эле кошулуп алып, тез эле зоболосу көтөрүлөт. "Кылычтардын бороону" деп аталган үчүнчү томдо Түнкү көзөмөл окуясы бара-бара Беш падышалыктын согушу менен кесилише баштайт.
Үчүнчү окуя болсо Вестеростогу Жети падышалыктын акыркы Таргариен падышанын кызы Дейенерис Таргариендин жашоосуна жетелейт. Дейенеристин окуясы Вестеростун чыгыш жагында, Тар деңизинин аркы жээгиндеги Эссос континентинде орун алат. Дейенеристин негизги окуясы "Ажыдаарлар менен бийге" чейин өз алдынча обочолонуп өнүгүп турат. Эссосто Дейенерис агасы Висерис Таргариен тарабынан күчтүү аскер башчысына турмушка берилгенден кийин акырындык менен өз алдынча көз карандысыз жана акылдуу башчыга айланат. Үлпөт тоюнда белекке алган үч жумурткадан ачып чыккан ажыдаарлардын жарык дүйнөгө келиши анын бийликке көтөрүлүшүнө өбөлгө түзөт. Үч ажыдаар анын тукумунун бир бөлүгү эле эмес, согуштагы кыйраткыч күчкө айланат.
Сериалдары
Сериалдардын популярдуулугу өсүшү менен HBO компаниясы 2007-жылы "Муз жана от ырын" киносериалга ылайыкташтыруу чечимин кабыл алган. Пилоттук эпизодун 2009-жылдын аягында тартып, калган дагы тогуз эпизодун улантып тартуу чечими 2010-жылдын март айында кабыл алынган. "Тактылар оюну" деп аталган киносериалдын бет ачары 2011-жылдын апрель айында болуп, көптөгөн алкоолорго жана бааларга татыган ("Тактылар оюну: Кабыл алынышын" караңыз). Компания эки күндөн кийин "Падышалардын кагылышын" камтуу менен киносериалдын экинчи сезонун тартууга белсенген. Биринчи сезон аяктагандан кийин көп өтпөй эле киносериал "Эмми" сыйлыгынын 13 номинациясы боюнча наамга көрсөтүлүп, "Эң мыкты негизги аталыш дизайны" жана "Драма сериалында экинчи пландагы эң мыкты актер" (Тирион Ланнистердин ролун аткарган Питер Динклэйж) наамдарын утуп кеткен. HBO сериалдын 3-сезону тартыла турганын 2-сезондун бет ачарынан он күн өткөндөн кийин жарыя кылган. Тиешелүү китептин узундугунан улам, 3-сезондо "Кылычтардын бороонунун" биринчи бөлүмү эле камтылган.
3-сезондун бет ачары 2013-жылдын март айында болуп өткөн соң көп өтпөй компания "Тактылар оюну" 4-сезонго уланаарын билдирген. Бул сезон "Кылычтардын бороонунан" калган бөлүмүн жана "Каргалардын салтанаты" менен "Ажыдаарлар менен бийдин" башталышын камтый турганы айтылган. "Тактылар оюнунун" 3-сезону "Эмминин" 15 сыйлыгына көрсөтүлгөн. 2014-жылдын апрелинде 4-сезондун премьерасынан эки күн өткөндөн кийин HBO сериалдын бешинчи жана алтынчы сезондору болоорун айткан. 5-сезондун бет ачары 2015-жылдын 12-апрелинде болуп, бир эле созондо эң көп "Эмми" сыйлыгын алуу менен Гиннесс рекорддор китебине кирген. Анда киносериал "Эң мыкты драма сериал" менен кошо 24 номинациянын 12син илип кеткен. Бул эпизоддор 8 млн көрүүчүнүн назарын буруп, сериалдын өзүндө да рекорд койгон. 6-сезондун премьерасы 2016-жылдын 24-апрелинде болгон. Бул сезондун эпизоддору 68-"Эмми" сыйлыгын тапшыруу аземинде эң көп номинация боюнча наамга көрсөтүлүп, 23 наамдын 12син, анын ичинде "Эң мыкты драма сериалы" наамын да утуп кеткен.
Ре...
Ре... (латынча rе – кайрадан, жаңыдан; карама-каршы, артка) – татаал сөздүн биринчи бөлүгү: 1) кайталанган, улам жаңыланган кыймыл-аракетти (мисалы, реконструкция) туюнтат; 2) карама-каршы, тескери аракетти (мисреабсорбция) билдирет.
Чотоев Кайназар
Чотоев Кайназар (26. 2. 1942-ж. т., Сумсар айылы) - коомдук ишмер, райондун ардактуу атуулу.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Чортонбаев Тыргоот Жумадиевич
Чортонбаев Тыргоот Джумадиевич (1953) — зооинженер, селекционер, окумуштуу - педагог. Айыл чарба илимдеринин доктору, профессор, К.И.Скрябин атындагы Кыргыз улуттук агрардык университетинин илимий иштери боюнча проректору.
Кыскача өмүр таржымакалы
Чортонбаев Тыргоот Джумадиевич 1953-жылы Ысык-Көл облусунун Тоң районуна караштуу Тогуз-Булак  айылында туулган. Улуту – кыргыз
Үй-блөсү тууралуу маалмат.
Үй-бүлөлүү, эки балалуу (бир уулу,бир кызы бар)
Жубайы Султаналиева Турсунбүбү- техника илимдеринин кандидаты, доцент.
Уулу – Чортонбаев Улан – экономика илимдеринин кандидаты, доцент, Кызы Чортонбаева Асель- экономика илимдеринин кандидаты.
Өзү төрт бир тууган.
Илимий ишмердиги
Айыл чарба малдарын өстүрүү,генетика жана селекциясы.
Мамлекеттик чегаранын колтийгистик принциби
Мамлекеттик чегаранын колтийгистик принциби – жеринде чегара сызыгын кандай гана болбосун бир тараптуу өзгөртүүгө, ошондой эле эларалык келишимдерди жан мамлекеттин ички эрежелерин бузуу менен чегарадан өтүүгө тыюу салган эларалык укуктун жалпы таанылган принциби. Чегара сызыгынын кандай гана болбосун өзгөрүүсү чектеш мамлекеттердин макулдашуулары боюнча жана эларалык укукка ылайык жүргүзүлөт. Өз эгемендүүлүгүнүн, алып айтканда, аймактык артыкчылыгынан улам арбир мамлекет өз чегарасынан жарандардын унаа жана жүк менен өтүү тартибин өзалдынча аныктайт же андай тартип кызыкдар тараптардын макулдашуулары боюнча эларалык укук ченемдерин жана принциптерин эсепке алуу менен аныкталат.
Муллан (Айдахо)
Муллан (Айдахо) (Mullan) — Айдахо штатынын Шошон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.2 км². FIPS коду — 16-55630.
Калкы
2010-жылы калкы 692 киши болгон.
Дреба
Дреба (Dreba) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Орла районуна кирет.
Калкы - 274 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,46 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 75 018. Муниципалитеттин башчысы — Петра Херцог.
Вазенбах
Вазенбах (Wasenbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Лан районуна кирет.
Калкы - 353 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,40 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 133. Муниципалитеттин башчысы — Ульрих Эбертсхойзер.
Этгерт
Этгерт (Etgert) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бернкастель-Витлих районуна кирет.
Калкы - 52 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 31 032. Муниципалитеттин башчысы — Херберт Вайрих.
Калахари
Калахари (жергиликтүү тилде карри-карри азап-тозок) – Түштүк Африканын борбордук бөлүгүндөгү табигый аймак; негизинен Ботсвананын, ошондой эле Ангола, Замбия, Намибия, Зимбабве жана ТАРдын аймактарында. Геоморфологиялык жактан алап тибиндеги зор ойдуң, аянты 2,5 млн км2. Чыгышынан Дракондун этек тоолору менен чектешип, батышында тепкичтүү Намибия платосуна акырындап өтөт. Түндүк чек арасы шарттуу түрдө Конго жана Замбези дарыясынын суу бөлгүчү болгон плато, түштүгү Оранж дарыясынын өрөөнү аркылуу өтөт. Кээде «Калахари» деп ойдуңдун эң кургакчыл болгон борбордукжана түштүк бөлүктөрү (аянты 0,9 млн км2) гана айтылат. Бийик түздүктөрү (бийиктиги 900-1000 м) плейстоцендин кургакчыл мезгилинде пайда болгон кызгылт жана агыш кумдуу дюналар (кум дөбөлөр; бийиктиги түштүгү менен түштүк-батышында 100 мге жетет) менен капталган. Бардык жеринде таманы жайык чакан оёңчолор, борбордукжана түштүк бөлүктөрүндө шортоң жерлер кеңири таралган. Басымдуу бөлүгүнүн климаты тропиктик континенттик, Замбезиден түндүктө субэкватордук. Январдын орточо темпрасы 24-27°С (түштүк-батышында 30°С), июлдуку 12-18°С (түштүк четинде 9°С). Жылдык жаан-чачыны түштүгүндө 150 ммден түндүгүндө 800 ммге чейин. Аймагынын басымдуу бөлүгү (Замбези жана Оранж дарыясы агып өткөн түндүк жана түштүк Чет жакаларынан башкасы) ички агымдар алаптарына кирет; мындагы туруктуу аккан жалгыз дарыясы Окаванго. Замбези дарыясынан түндүктө феррозём топурагында саванна сымал миомбо суйдаң токою, родезия тикасынан турган сейрек токой таралган. Борбордук бөлүгүндө кумдуу кызыл топурактарда чөлдөшкөн саванна, түштүк-батышында кумдуу жарым чөл басымдуу. Калахаринин аймагынын басымдуу бөлүгү жайыт, айрым жерлеринде кен (анын ичиндеалмаз ж. б.) казылып алынат. Калахаринин аянтынын 1/5 бөлүгүнүн табияты коргоого алынган; белгилүү улуттук парктары: Галагади (Ботсвана, ТАР), Сентрал-Калахари жана Макгадикгади (Ботсвана), Этоша (Намибия).
Чотбаев Дос
Чотбаев Дос (1927-ж. т., Жер-Капчыгай айылы) - эмгек ардагери.
1947-жылдан Терек-Сай сурьма кенинде эмгектенген. Эмгек Кызыл Туу ордени, Кыргыз ССР Жогорку Советинин “Ардак грамотасы” менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Реабсорбция
Реабсорбция (ре... латынча absorption – жутуу, сиңирүү) – бөйрөккө, бездерге келген алгачкы секреттен же кан сары суусунун ультра чыпкасынан сууну жана анда эриген затты кайрадан сиңирүү. Каналчалар менен түтүкчөлөрдүн клеткалары суюктуктун өзгөчөлүгүнө жараша организмге зарыл заттарды алат. Реабсорбциянын натыйжасында организмде биологиялык баалуу заттар кармалып, ички чөйрөнүн осмостук активдүү заттарынын концентрациясы сакталат.
Нойкирхен (Альтмарк)
Нойкирхен (Альтмарк) (Neukirchen (Altmark)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Калкы - 274 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 13,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 410. Муниципалитеттин башчысы — Керстин Муше.
Чортеков Анварбек
Чортеков Анварбек (20. 10. 1920, Нарын обл., Ат-Башы району, Терек-Суу айылы - 29. 3. 1989, ошол эле жер) - Советтик Союз. Баатыры (1944 ). 1943-ж. Советтик Армиянын катарына чакырылып, Улуу Ата Мекендик согушка (1941-45) катышкан. Воронеж жана 1-Украин фронтторунда салгылашкан. Днепр д-нын оң жээгинде жайгашкан Григоровка жана Луковицы айылдары (азыркы Украин, Черкассы обл., Канев району) үчүн салгылашта командирдин ордун ээлеп, өңүттү душмандарга алдырбай кармап турган. Согуштан кийин Кыргызстанда советтик жана партиялык кыз маттарда иштеген. Ленин, 1-даражадагы Ата Мекендик согуш, Кызыл Жылдыз ордендери менен сыйланган. Ат-Башы районунун борборуна эстелиги орнотулуп, Бишкек, Нарын шаарынын көчөлөрүнө жана Терек-Суу орто мектебине Ч-дин ысмы берилген.
Пуебло (Колорадо)
Пуебло (Колорадо) (Pueblo) — Колорадо штатынын Пуебло (Pueblo) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 106 595 киши. Болжолдуу аянты - 117.5 км². FIPS коду — 08-62000.
Блимфилд (Массачусетс)
Блимфилд (Массачусетс) (Brimfield) — Массачусетс штатынын Хэмпден округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3 609 киши. Болжолдуу аянты - 91.2 км². FIPS коду — 25-08470.
Ленгенбостель
Ленгенбостель (Lengenbostel) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Вюммдагы Ротенбург районуна кирет.
Калкы - 472 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,08 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 57 034. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Юнгеман.
Чоңатаев Осмонбай
Чоңатаев Осмонбай (1938, Сары-Булак айылы - 19. 4. 2012, Жаңы-Базар айылы) - коомдук ишмер.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Чор-Тардуш-Ынанчу
Чор-Тардуш-Ынанчу - Күл тегинге арналып чегилген 8-кылымдагы таш эстеликтеги жазууда эскерилген кыргыз элчиси. Аны кыргыз каганы 531-ж. Күл тегинди акыркы сапарга узатуу аземине өкүл кылып жиберген.
Эмомали Рахмон
Рахмон Эмомали (Эмомалӣ Раҳмон, ) — 2007 жылдын 21 мартына чейин Эмомали Шарипович Рахмо́нов, Эмомалӣ Шарифович Раҳмонов (5-октябрь 1952-жыл, Дангара айылы, Дангара району, Көлөп облусу, Тажик ССР) – Тажикстандын мамлекеттик жана саясий ишмери. 1994-жылдан тарта Тажикстан Республикасынын президенти, Тажикстан Республикасынын Жогорку Кеңешинин төрагасы (1992-1994), Тажикстан Республикасынын Баатыры (2010).
Өмүр баяны
Эмомали Рахмон 1952-жылы 5-октябрда Тажик ССРнин Көлөп облусуна караштуу Дангара кыштагында туулган. Орто мектепти бүтүргөн соң Хатлон облусунун Калинабад районунун №40 кесиптик-техникалык училищесине тапшырган. Училищени аяктагандан кийин Коргон-Төбөдөгү май заводунда электрик болуп эмгектенген. 1971-1974-жылдары Тынч океан флотунда кызмат өтөгөн.1982-жылы Дүйшөмбүдөгү Тажик мамлекеттик университетин бүткөн.
1976–88-жылдары партиялык жооптуу кызматтарда, 1988–92-жылдары Дангара районунун В. И. Ленин атындагы совхозунда директор, 1992-жылы Көлөп облусу аткаруу комитетинин төрагасы 1992–93-жылдары Тажикстан Республикасынын Жогорку Советинин төрагасы, 1992–95-жылдары Тажикстандагы экстремисттик маанайдагы жарандык согушту токтотууга жана жалпы эле региондо туруктуулук орнотууга зор салым кошкон. Ооганстан жана башка чет өлкөлөрдүн орден, медалдары менен сыйланган.
Саясатта
Эмомали Рахмон бийликке 1992-1997-жылдары Тажикстандагы жарандык согуш учурунда келген. Согуштук аракеттердин токтотулгандыгы анын эсебинде. Буга байланыштуу 2015-жылы "улуттун лидери - тынчтыктын жана улуттук биримдиктин негиздөөчүсү" статусун бекиткен мыйзам кабыл алынган. Рахмон алгач 1990-жылы совхоздун директору болуп, Тажикстандын жогорку кеңешине депутат болуп шайланган. 1992-жылы бийлик менен оппозициянын тирешүүсү жарандык согушка чейин жеткен. Ошол эле жылы сентябрда президент Рахмон Набиев отставкага кеткен. 1992-жылы Эмомали Рахмон Жогорку Кеңештин төрагасы болуп шайланган. 1994-жылы эгемендүүлүк жарыялангандан кийин биринчи Конституция референдумда кабыл алынып, Тажикстан президенттик башкаруу формасына өткөн. Мыйзамга ылайык, президент эки жолу беш жылдык мөөнөткө шайланууга укуктуу болгон. Ошол жылдагы шайлоодо Эмомали Рахмон 58 пайыздан ашык добуш менен жеңүүчү деп жарыяланган. 1997-жылы Рахмон өкмөтү оппозиция менен куралдуу жаңжалды токтотуу боюнча келишимге жетишкен. 1998-жылы Элдик Демократиялык партияга кошулуп, кийин анын төрагасы болгон. 1999-жылы референдум аркылуу Конституцияга өзгөртүү киргизилип, президенттин эки беш жылдык мөөнөтү алып салынып, анын ордуна жети жылдык мөөнөт берилген. Рахмондун мурунку президенттик кызматы калыбына келтирилген.
Жеке жашоосу
Эмомали Рахмон Ислам динин тутат. 2007-жылы Куранды тажик тилине которуу буйругун берген.
Үй-бүлөсү
Эмомали Рахмондун атасы — Шариф Рахмонов Улуу Ата-Мекендик согушка катышкан, 2-чи жана 3-чү даражадагы Даңк ордени менен сыйланган. Энеси — Майрам Шарипова 2004-жылы 94 жашында каза тапкан.
Агасы Файзиддин Рахмонов 1959-жылы Украинанын Львов облусунда Совет Аскеринде кызмат өтөп жатып каза болгон. Ал Жолков районунун Рава-Русская шаарынын шаардык көрүстөнүндө көмүлгөн.
Эмомали Рахмон жердеши Азизмо Асадуллаевага үйлөнгөн. Жубайлардын тогуз баласы бар, алардын көпчүлүгү мамлекеттик маанилүү кызматтарды аркалашат. Улуу кызы Фируза тажик темир жолунун башчысына турмушка чыккан. Анын тун уулу парламенттин төрагасы, ал буга чейин Душанбе шаарынын мэри болгон, коррупцияга каршы күрөшкөн. Рахмон көп балалуу ата, анын жети кызы бар (Фируза, Озода, Рухшона, Тахмина, Парвина, Заррина и Фарзона) жана эки уулу (Рустам и Сомон) бар алар өтө жогорку кызматтарды ээлешет. Рустам Эмомали Рахмондун эркек балдарынын улуусу, мамлекеттик кызматтагы карьерасын 2006-жылы баштаган. Ал бир нече кызматта иштеп, 2012-жылы Бажы кызматынын башчысынын орун басары, бир жылдан кийин ал кызматты жетектеп калган. Андан кийин мамлекеттик каржылык көзөмөл жана коррупцияга каршы күрөшүү агенттигинин директору болгон. 2017-жылы Дүйшөнбү шаарынын мэри болуп дайындалган. 2020-жылы ал парламенттин жогорку палатасынын спикери болуп шайланып, ушул кезге чейин ушул кызматты аркалап келет. Белгилей кетсек, Рустам Эмомали спортко болгон сүйүүсү менен белгилүү. Жалпыга маалымдоо каражаттарында жазылгандай, ал "Истиклол" футболдук клубунда чабуулчу катары ойногон, эки жолку чемпион жана өлкөнүн кубогунун жана суперкубогунун ээси. Азыр ал Тажикстандын Футбол федерациясынын президенти. Ошондой эле Бажы кызматынын генерал-майору наамын алган. 2009-жылы жайында Рустам Дүйшөмбүдөгү ири тамак-аш өнөр жай ишканаларынын биринин башчысынын кызына үйлөнгөн. Ачык булактарга ылайык, ал үч баланы тарбиялап жатат. Ал кичүү уулунун атын Эмомали деп койгон.
Мамлекет башчысынын экинчи кызы 43 жаштагы Озода Рахмон 2016-жылдан бери президенттик аппаратты жетектеп келет. Буга чейин ал Тажикстандын АКШдагы элчилигинде иштеп, андан кийин Тышкы иштер министрлигинин консулдук бөлүмүнүн башчысы, 2009-жылы тышкы иштер министринин орун басары болгон. 2015-жылы Озода I даражадагы Шараф ордени менен сыйланган. Ал бул сыйлыкты президенттин колунан Тажикстандын көз карандысыздыгынын 24 жылдыгына карата алган. "Шараф" ордени экономиканы, социалдык чөйрөнү, илимди, маданиятты жана билим берүүнү өнүктүрүүдөгү сиңирген эмгеги, үлгүлүү мамлекеттик кызматы, жигердүү коомдук ишмердиги үчүн берилет. Тажикстандын президентинин калган балдары жөнүндө көп нерсе белгилүү эмес, бирок фактылар абдан көп.
Рухшон Рахмондун үчүнчү кызы Улуу Британиядагы Тажикстандын элчилигинде иштеген. 2016-жылы Тышкы иштер министрлигинин Эл аралык уюмдар департаментинин башчысынын орун басары болуп дайындалган. 2017-жылы "Тышкы кызматтын негиздери" аттуу китебинин бет ачарын өткөргөн.
Рахмондун күйөө балдары Озода Рахмон Жамолиддин Нуралиевге турмушка чыккан. Бир нече жыл мурун жубайлар беш баланы тарбиялап жаткандыгы белгилүү болгон. Нуралиев Тажикстан Республикасынын Улуттук банкынын төрагасынын биринчи орун басары кызматын 2015-жылдан бери аркалап келет. Буга чейин 2007-2010-жылдары каржы министринин орун басары, ал эми 2010-2015-жылдары министрдин биринчи орун басары болгон. Рухшона Рахмонованын жубайы - Тажикстан Республикасынын Улуттук олимпиадалык комитетинин вице-президенти Шамсулло Сохибов.
Ричмонд (Миннесота)
Ричмонд (Миннесота) (Richmond) — Миннесота штатынын Stearns округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1422 киши. Болжолдуу аянты - 2.2 км². FIPS коду — 27-54268.
Вильнер, Меир
Вильнер, Меир (23. 10. 1918-ж. т.) — [[Израиль] - 5 июнь 2003, Тель-Авив, Израиль)] коммунисттик жанa жумушчу кыймылынын жетекчиси.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Сол Пешинская Рассоха
Сол Пёшинская Рассоха — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Оң Пешинская Рассоха дарыясынын сол жээгинен 6 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Расдорф
Расдорф (Rasdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Фульда районуна кирет.
Калкы - 1791 киши(2013-ж.). . Аянты - 30,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 31 022. Муниципалитеттин башчысы — Бертольд Көрбель.
Нойкирхен-Бальбини
Нойкирхен-Бальбини (Neukirchen-Balbini) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Швандорф районуна кирет.
Калкы - 1129 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 47,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 76 146. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Пробст.
Баймерштеттен
Баймерштеттен (Beimerstetten) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Тюбинген административдик округуна карайт. Альб-Дунай районуна кирет.
Калкы - 2526 киши(2013-ж.). . Аянты - 14,33 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 25 014. Мэр — Андреас Хас.
Вильнюс университети
Вильнюс университети (лит. Vilniaus universitetas) - Литвадагы эски жана ири окуу жай, ири илимий борбор.
1597-ж. Вильнюс академиясы деп негизделген. Адегенде ан­да диний, философиялык, кийин укук, мед. (1641-жылдан) факультеттер ачылган. Академия рим-католик чиркөөсүнүн мүдөөсүн көздөгөн. 1773-ж. Литвадагы иезуиттер ордени жоюлуп, академия Улуу Литва княздыгынын Башкы мектеби, 1796-ж. Башкы Ви­лен мектеби, 1803-ж. императордук Вилен ун-ти деп аталган. 1832-ж. университет жабылып, мед.-хирургия жанa диний академия болуп түзүлгөн. 1919-жылдын башында Литва совет өкмөтү улуттук Вильнюс университетин ачуу жөнүндө декрет кабыл алган, бирок Вильнюсту Польша басып алганга байланыштуу ал ишке ашкан эмес.
Вильнюс университети 20 жыл бою Польшанын карамагында болгон. Литвада Совет бийлпги калыбына келген соң (1940), Вильнюс университети сов. ири жог. окуу жайга айланган. 1955-ж. ага револю­ционер В. Капсукастын ысыыы коюлган.
Чокморов Эсенжан
Чокморов Эсенжан (2. 4. 1933-ж. т., Чүй облусу, Аламүдүн району, Чоңташ айылы) - геология тармaгынын көрүнүктүү ишмери.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Мамлекеттик шааркуруу нарккаттамы
Мамлекеттик шааркуруу нарккаттамы – шаар куруу ишинде зарыл болуучу маалыматтардын, анын ичинде кыймылсыз мүлк объекттерин өзгөртүү үчүн керек болуучу маалыматтардын жыйнагы. М. ш. н. КР мамлекеттик маалыматтык-укуктук нарккаттамдар тармагына кирет жана кыймылсыз мүлктөрдүн мурдагы жана азыркы учурдагы юридикалык жана нарктык абалдары тууралуу маалыматтарды, ошондой эле аймактарды жана калктуу конуштарды куруунун жана өнүктүрүүнүн шааркуруу пландоосу, аймактардын жана объекттердин тийешелүү иштөө чөлкөмдөрүнө алардын учурдагы жана келечектеги ылайык келүү багыты жөнүндө, экологиялык, инженердик-геологиялык, суугеологиялык жана сейсмикалык кырдаалдары, инженердик камсыз болуусу тууралуу маалыматтарды камтыйт.
Азов (полк)
Атайын багыттагы "Азов" өзүнчө отряды (Окремий загін спеціального призначення «Азов»), "Азов" полку (полк «Азов») же "Азов" Батальону, - Украина Улуттук гвардиясынын Чыгыш оперативдүү-территориялык бирикмесинин 3057 (Украинанын Улуттук гвардиясынын 12-оперативдик бригадасы) аскер бөлүгүндө бир бөлүгү. Бул бөлүк 2014-жылы Украинанын чыгышындагы эки жикчил аймактын бөлүнүшүн уюштурган Москва колдогон орусиячыл козголоңчуларга каршы күрөшүү үчүн ыктыярчылардан Мариуполдо 2014-жылы май айында түзүлгөн. Азов Украинанын Ички иштер министрлигинин Патрулдук милициянын атайын багыттагы батальону катары түзүлүп, 2014-жылы сентябрда полк болуп, 2014-жылдын ноябрында Улуттук коопсуздук кызматынын курамына өткөрүлүп берилген. Украинанын гвардиясы
Бремен (Мэн)
Бремен (Мэн) (Bremen) — Мэн штатынын Линкольн округуна караган АКШ шаары.
Вильямс, Василий Робертович
Вильямс, Василий Робертович [27.9 (9. 10). 1863, Москва —И. 11. 1939, Москва] — топурак таануу б-ча сов. илимпоз.
БССР ИАнын анык мүчөсү (1929), СССР ИАнын акад. (1931) жана ВАСХНИЛдин анык мүчөсү (1935). 1928-жылдан КПСС мүчөсү. 1887-ж. Петровск дыйканчылык жана токой академпясын (К. А. Тимиря­зев атындагы Айыл чарба академиясын) бүтүргөн.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Дроген
Дроген (Gemeinde) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенбург районуна кирет.
Калкы - 146 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,26 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 77 004. Муниципалитеттин башчысы — Христине Хельбиг.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Вайберн (Айфель)
Вайберн (Айфель) (Weibern (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Арвайлер районуна кирет.
Калкы - 1523 киши(2013-ж.). . Аянты - 10,56 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 31 211. Муниципалитеттин башчысы — Петер Йозеф Шмиц.
Мамлекеттик эмес бааракы фонду
Мамлекеттик эмес бааракы фонду – ыктыярдуу негизде жарандарды бааракы менен камсыз кылуучу коммерциялык эмес уюмдун өзгөчө уюштуруу-укуктук таризи. М. э. б. ф. мамлекеттик бааракы менен камсыз кылуу тутумуна көзкарандысыз жана аларды толуктоо иретинде иш жүргүзөт. Бааракы келишиминин негизинде ыктыярдуу мамлекеттик эмес бааракы менен камсыз кылуу кордун адаттан тыш иш-аракетинин түрү болуп саналат. М. э. б. ф-нун иши бааракы төгүмүн бекемдөөдө, бааракы милдеттенмелерин эсептөөдө, көбөйтүү максатында бааракы активдерин жайгаштырууда жана алуучуларга мамлекеттик эмес бааракыны төлөп берүүдө турат.
Чор-кайнар
Чор-кайнар - кыш мезгилинде катуу суукта дарыядагы суу тоңуп муз каптап калганда муз жарылган жерден суунун оргуп чыгып, кайра тоңуп калышы. Жер астынан чыккан суулар да жер бетин каптал, тоңуп калышынан да пайда болот. Адатта суук катуу болгон аймактарда көп кездешет. Якутияда, Сибирь, Ы. Чыгышта «тарын» деп аталат.
Мур (Айдахо)
Мур (Айдахо) (Moore) — Айдахо штатынын Бьютт округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.7 км². FIPS коду — 16-54100.
Калкы
2010-жылы калкы 196 киши болгон.
Этринген (Айфель)
Этринген (Айфель) (Ettringen (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майен-Кобленц районуна кирет.
Калкы - 2681 киши(2013-ж.). . Аянты - 9,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 37 025. Муниципалитеттин башчысы — Герд Хайльман.
Осмонд (Небраска)
Осмонд (Небраска) (Osmond) — Небраска штатынын Pierce округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 796 киши. Болжолдуу аянты - 1.8 км². FIPS коду — 31-37595.
Чормонов Мелис Бакасович
Чормонов Мелис Бакасович (2.1. 1943-ж. т., Ысык-Көл обл., Темир айылы) - физик, физика-математика илимдин доктору (1985), проф. (1986). КМУну бүтүргөн (1964). Кыргыз ССР ИАнын ФИде кенже, улук илимий кызматкер, лабор. башчысы (1965-75), ошол эле жерде Автоматика институтунда лабор. башчысы (1975-84), И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик институтунда улук окутуучу (1984-87), кафедра башчысы (1987-88), илимий иштер боюнча проректор (1988-94), 1994-жылдан Бишкек туризм академиясынын ректору. Катуу нерселердин механикасы боюнча адис. 100дөн ашык илимий эмгеги, а. и. 1 монографиясы жарык көргөн.
Калашников Михаил Тимофеевич
Калашников Михаил Тимофеевич - (10. 11. 1919, РСФСР, Алтай губерниясы, Змеиногор уезди, Курья кыштагы – 23. 12. 2013, Россия Федерациясы, Удмуртия, Ижевск шаары) – советтик жана россиялык псевдо-конструктор, генерал-лейтенант (1999), бүт дүйнөгө белгилүү Калашников автоматын (АК) жараткан. Эки жолку Социалисттик Эмгектин Баатыры (1958, 1976), Россия Федерациясынын баатыры (2009), техника илимдеринин доктору (1971). Сталиндик (1949), Лениндик (1964), РФ мамлекеттик (1997) сыйлыктарынын ээси. 1938-ж. аскер кызматына чакырылып, танкисттер полкунда механикайдоочудан танктын командирине чейин көтөрүлгөн. Улуу Ата Мекендик согуш мезгилинде (1941-ж. августтан октябрга чейин) армияда танк командири. 1941-ж.октябрда Брянскинин алдында жарадар болгон. 1942-49-ж. миномёт-аткыч куралдарын сыноо полигонунун илимий-изилдөө борборунда (Коломна ш.) кызмат өтөп жүрүп, «7,62 ммлик Калашников автоматы 1947-жылкы үлгүдөгү» (АК) жаңы атма куралын ойлоп тапкан. Армиядан кийин (1949) Ижевск машина куруу заводунда конструктор. Ал конструкциялаган станокко коюлуп атылуучу жана кол пулемёту (ПК) 1961-ж. куралдуу күчтөргө кабыл алынган. Кийин АК жана ПКнын базасында жаңы бир нече куралдын түрлөрү модернизацияланып (мисалы, АКМ, АКМС, РПК, РПКМС, ПКТ ж. б.), 1974-ж. 5,45 ммлик автоматтын АК-74, АКС-74, пулемёттун РПК-74, РПКС-74 жаңы түрлөрү чыккан. Калашниковдун куралдары жөнөкөй, жогору натыйжалуу, ишенимдүүлүгү менен өзгөчөлөнөт. Үч Ленин, 2-даражадагы «Мекенге кылган кызматы үчүн», Ыйык Андрей Первозванный ордендери менен сыйланган. Эмгектери: Записки констуктора-оружейника. М., 1992; Я с вами шёл одной дорогой. М., 1999;
Мамлекеттик эмес зайымдар
Мамлекеттик эмес зайымдар – резиденттер ички же чет өлкөлүк кредиторлордун кредиттик келишимдер же башка карызкор милдеттенмелер боюнча алышкан акча каражаттары, баалуулуктар же кызмат көрсөтүүлөр.
Арышпар (Белорет району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Танк Максим
Танк Максим [чын аты-жөнү – Евгений Иванович Скурко) (17. 9. 1912, Минск областы, Мядель району, Пильковщина кыштагы – 1992, ошол эле жер] – белорус акыны, Беларус ССР эл акыны (1966), Беларус ССР Илимдер академиясынын академиги (1972), Социалисттик Эмгектин Баатыры (1974). «Өмүр белестери» (1936), «Клюква гүлү», «Нарочь» (экөө тең – 1937), «Мачтанын алдында» (1938) деген чыгармаларында эл-жеринин боштондук күрөшү сүрөттөлөт. Согуш жылдары «Янук Силиба» (1943) поэмасын, «Куралдарды кайрагыла», «Өрт мунарыктарын аралап» (экөө тең – 1945) ыр жыйнактарын жараткан. «Билишсин деп» (1948), «Чагылган изи» (1957), «Бир ууртам суу» (1964), «Жарык болот» (1972), «Нарочан карагайлары» (1977), «Ave Мария» (1980) ж. б. лирикалык ыр жыйнактары бар. Танктын поэзиясы көтөрүңкү романтикалык маанайдын жана реалдуулукка жуурулушу менен өзгөчөлөнөт. Сталиндик (1948), Лениндик (1978), СССР мамлекеттик сыйлыктарынын (1948) лауреаты.
Ленгерих (Эмсланд)
Ленгерих (Эмсланд) (Lengerich (Emsland)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эмсланд районуна кирет.
Калкы - 2606 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 31,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 54 031. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Вюббе.
Пуебло Вест (Колорадо)
Пуебло Вест (Колорадо) (Pueblo West) — Колорадо штатынын Пуебло (Pueblo) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 16 899 киши. Болжолдуу аянты - 200.7 км² шамасында. FIPS коду — 08-62220.
Танк
Танк (англисче tank – «бак», «цистерна», «резервуар») – толук броняланган гусеницалуу аскер машинасы. Танк өтө кыймылдуу келип, ар кандай буталарды кыйратууга жана тоскоолдуктардан өтүүгө жөндөмдүү. Биринчи жолу броняланган машиналардын долбоорун 1911–15-жылдары Россияда В. Д. Менделеев, A. А. Пороховщиков, Улуу Британияда Де Моль (1912) ж. б. сунуш кылган. Азыркы танктын негизги бөлүктөрү: броняланган тулкусу, башня, куралдар комплекси, кыймылга келтиргич, башкаруу системасы, электр жабдуу, жүрүү бөлүгү, өрт жана атом куралына каршы система. Башняда негизги курал (замбирек) орнотулган. Ал кол жана электр же гидравикалык кыймылга келтиргич менен айландырылат. Башня же тулку ок өтпөс легирленген болоттон жасалат. Танктын негизги аткыч куралы – замбирек, кошумчасы – 2 же андан ашык зениттик пулемёт. Азыркы танктарга найы сайлуу же жылма, калибри 105тен 125 ммте чейинки замбирек орнотулат. Замбиректин комплексине броня тешкич, кумулятивдүү, калибрлүү, подкалибрлүү, ошондой эле курулмаларды жана душмандардын аскерин кыйраткыч жарылгыч заттары бар снаряддар кирет. Көп колдонулган 120 мм калибрлүү снарядга 4–7 кг түтүнсүз дары керектелип, калибрлүү снаряддын алгачкы ылдамдыгы 800–1000, подкалибрлүүнүкү 1400–1800 м/cгe жетет. Горизонталь жана вертикаль тегиздикте атуунун тактыгы (түздүгү) стаблизатордун жардамы менен жөндөлөт, ал эми атайын приборлорду пайдалануу менен түндө да даана атууга болот. Танктын жылчыксыз жабылуусу (герметизация) 2 м тереңдиктеги суудан, ал эми атайын жабдуу менен жабдылышы терең cyy кечмелердин түбүнөн өтүүгө мүмкүндүк берет. Жер бетинде багыт алуу үчүн навигациялык аппаратура, курс көрсөткүч электрондук эсептөө жана автоматтык курсту картага түшүргүч приборлор колдонулат. Танктын оор, жеңил, сууда сүзгүч, тоскоолдон өтмө ж. б. түрлөрү бар. Азыркы учурда Россиянын армиясы Т-64БВ, Т-72М, Т-80, Т-90; америкалыктар «Абрамс»; француздар «Леклерк»; немецтер «Леопард-2» ж. б. сыяктуу танктар менен куралданган.
Реактивдүү кыймылдаткыч
Реактивдүү кыймылдаткыч – кыймылга келтирүүчү тартуу күчүн отундун күйүү реакциясы пайда кылуучу, реактивдүү агымды кинетикалык энергияга айландыруучу кыймылдаткыч. Реактивдүү кыймылдаткычтын негизги бөлүгү – күйүү камерасы. Жумуш аткаруучу затты ылдамдатып, реактивдүү агымды пайда кылуучу камеранын бөлүгү реактивдүү сопло (газ же суюктук өткөрүүчү атайын канал) деп аталат. Баштапкы энергиянын булагына жараша реактивдүү кыймылдаткыч химиялык, ядролук, күн реактивдүү кыймылдаткыч, ал эми жумуш аткаруучу затты пайда кылуусуна карата аба-реактивдүү (чөйрөдөгү абаны колдонуучу) жана ракеталык реактивдүү кыймылдаткыч деп айырмаланат. Аба-реактивдүү реактивдүү кыймылдаткычта күйүүчү нерсени (отунду) абадан алынган кычкылтек менен кычкылдандыруунун натыйжасында жумуш аткаруучу зат түзүлөт. Атмосферадан алынган аба жумуш аткаруучу заттын негизги массасын түзгөндүктөн, аба-реактивдүү кыймылдаткыч үнөмдүү, узакка иштейт да, чоң ылдамдыкта учуучу аскердик жана жарандык авиацияда кеңири колдонулат. Ракеталык реактивдүү кыймылдаткыч жумуш аткаруучу заттын бардык компоненттерин учуучу аппараттын өзүндө болушун талап кылат Ошондуктан ал айлана-чөйрөгө көз каранды эмес, космосто иштөөгө эң ыңгайлуу. Кургак отундуу (кара дары) ракета кыймылдаткычтары Кытайда биздин замандын 10-кылымында пайда болгон. 1903-жылы К. Э. Циолковский «Дүйнө мейкиндигин реактивдүү приборлор менен изилдөө» деген эмгегинде дүйнөдө биринчи болуп суюк отундуу ракеталык кыймылдаткычтар теориясынын негизги жоболорун баяндаган. Реактивдүү кыймылдаткычтын теориялык маселелерин иштеп чыгууда Н. Е. Жуковский, И. В. Мещерекий, Б. С. Стечкиндин ж. б. салымдары чоң. Бул кыймылдаткыч реактивдүү самолётто, ракетада, реактивдүү снарядда ж. б. колдонулат.
Сол Рассоха (Захарьина куймасы)
Сол Рассоха — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Захарьина дарыясынын сол жээгинен 29 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Нойлинген (Альтмарк)
Нойлинген (Альтмарк) (Neulingen (Altmark)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 86 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 9,93 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 390. Муниципалитеттин башчысы — Хельга Лехлер.
Блэкстоун (Массачусетс)
Блэкстоун (Массачусетс) (Blackstone) — Массачусетс штатынын Уорчестер (Worcester) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 9 026 киши. Болжолдуу аянты - 29.1 км². FIPS коду — 25-06015.
Калгари
Калгари – Канаданын түштүк-батышындагы шаар. Альберта провинциясында. Аскалуу тоолордун этегинде, Боу дарыясынын боюнда жайгашкан. Калкы 1,1 млн (2008, шаар айланасы менен 1,2 млн); калкынын саны боюнча өлкөдөгү 4-шаар (Торонто, Монреал жана Ванкуверден кийинки). Эл аралык аэропорту бар. Калкынын 15%и Чыгыш жана Түштүк-Чыгыш Азиядан келгендер (анын 1/2кытайлар). Калгари аркылуу трансканада темир жол жана автомобиль магистралы өтөт. 1875-ж. негизделе баштаган. 1884-жылдан шаар. Нефть ажыратуу, химиялык, тамак-аш өнөр-жай ишканалары иштейт. Университет (анын алдында Түндүк Америка Арктика ИИИ, технологиялык институт), коллеждер жана жогорку мектептер, музейлер (анын ичинде Гленбоу; Канададагы эң ири, сүрөт галереясы, китепкана жана архив), планетарий, Кытай маданий борбору бар. Жыл сайын эл аралык кинофестивалдар өткөрүлөт. Зоопарк уюштурулган. Кышкы спорттун дүйнөдөгү эң ири борбору. 1988-ж. 15-кышкы Олимпия оюндары, бейсболдун дүйнөлүк чемпионаттары (1992, 1996, 2005), музда көркөм тебүү (1972, 2006), коньки спорту боюнча (1990, 1992, 2006) мелдештер өткөрүлгөн. Шаарда нефть-газ компанияларынын көптөгөн кеңселери жана штаб квартиралары, Калгариден түндүк-чыгышта Королдук палеонтология (динозаврлардын дүйнөдөгү эң ири) музейи жайгашкан.
Чорго
Чорго, вентиль – 1)электр техникадa - токту бир гана багытка өткөрүүчү прибор. Чоргону ага кошулган чыңалуу бир уюлдуу болгондо биригүүчү жана башкача болгондо ажыроочу ачкыч катары кароого болот. Идеалдуу Чоргодо ток бир багытта болгондо өткөрүмдүүлүгү чексиз, башка багытта болгондо - нөлгө барабар. Иш жүзүндө Чорго катары пайдаланылуучу приборлордун каршылыгы чектүү гана болбостон, андагы чыңалуунун чоңдугуна жана ал аркылуу өтүүчү токко жараша болот. Чорголор башкарылуучу жана башкарылбоочу болот. Башкарылуучу Чорго аны ачуу-жабуу менен негизги чыгы шына кошулган чыңалууну гана эмес, кошумча башкаруу киришке берилген сигналды да башкарары менен айырмаланат. Башкарылбоочу Чоргонун мис. болуп түзөтүүчү диод, ал эми башкарылуучунуку - тиристор болуп эсептелет. Иыггөө приндиби боюнча Чоргоорду электрондук жана иондук (газотрон, игнитрон, электролиттик) деп бөлүүгө болот. Электрондук Чорго өз кезегинде вакуумдук жана жарым өткөргүчтүү болот. 2) техникадa - атайын профилдеги канал; мында суюктуктун же газдардын ылдамдыгы көбөйүп турат. Техниканын буу жана газ турбиналары, ракета жана аба-реактивдүү кыймылдаткычтар, газ динамикалуу лазер ж. б-да пайдаланылат.
Танк аскери
Танк аскери – негизги куралы танк болуп саналган жөө аскерлер күчүнүн бир бөлүгү. Азыркы учурда жогорку ылдамдыкка ээ болуп, күчтүү ок атуучу куралдар менен жабдылып, бекем броняланган танк аскери көпчүлүк мамлекеттердин (анын ичинде Кыргызстандын) согуштук коргонуу ишинде маанилүү ролду ойнойт. Анын курамы өзү жүрүүчү артиллериялык установкалар, бронетранспортёрлор ж. б. броняланган техникалар менен да толукталат. Мындан тышкары танк аскеринин курамына моторлоштурулган аткычтар, ракеталык, артиллериялык, зениттик, инженердик, ж. б. аскер бөлүктөрү кириши мүмкүн.
Реактор
Реактор (ре... жана латынча actor – аракеттенүү, аракетке келтирүүчү) – 1) химиялык реактор – химиялык реакция жүргүзүлчү аппарат. Өнөр жайында реактор түрдүүчө аталат (колонна, камера, автоклав ж. б.); 2) электрдик реактор – чукул туюкталууда ток күчүн чектөөчү жана кубаттуу электр тармагындагы электр чыңалуусун белгилүү деңгээлде кармап туруучу индукциялык түрмөк. реактордун индукциялуу каршылыгы нагрузканын индукциялуу каршылыгынан кыйла аз болгондуктан, тизмекке ток булагы менен нагрузканын ортосуна удаалаш туташтырылган электр реактору тизмектеги ток күчүнө таасирин дээрлик тийгизбейт; электр берүү линиясындагы чукул туюкталууда реактор ток күчүн көбөйтпөйт. Реактор чыңалуусу 6–35 кВт болгон электр тармактарында колдонулат; 3) биологиялык реактор (ферментёр) – микроорганизмдерди азыктандыруу чөйрөдө жана стерилдик шартта өстүрүү менен түрдүү биологиялык продуктулар алынуучу аппарат; 4) ядролук реактор – оор элементтердин ядролорун эркин нейтрондор менен бөлүүнүн башкарылуучу уланма реакциясы жүргүзүлүүчү түзүлүш.
Ричфилд (Миннесота)
Ричфилд (Миннесота) (Richfield) — Миннесота штатынын Hennepin округуна караган АКШ шаары.
Вилюйск
Вилюйск - Якутиядагы шаар, Вилюйск районунун борбору.
Вилюй дарыянын (Ленанын куймасы) оң жээгиндеги пристань. Якутск шаарынын түн.-батышында 610 км аралыкта.
Тактылар оюну (телесериал)
"Тактылар оюну" (Game of Thrones, Игра престолов) — Дэвид Бениофф менен Д. Б. Уайс ойлоп тапкан фэнтези, драма жанрындагы америкалык телевизиондук сериал. Сериал Жорж Р. Р. Мартиндин адаптацияланган "Муз жана от ыры" (англ. A Song of Ice and Fire) фантастикалык романдар сериясынын биринчи сериясы. "Тактылар оюну" Улуу Британиянын Белфаст шаарындагы Titanic Studios тасма студиясында, ошондой эле Канада, Хорватия, Исландия, Мальта, Марокко, Испания жана АКШда тартылат. Сериалдын бетачары америкалык HBO каналында 2011-жылдын 17-апрелинде болуп өткөн, ал эми анын алтынчы сезону 2016-жылдын 26-июнунда аяктаган. Сериал 2017-жылдын 16-июлунда жетинчи сезону менен кайрадан экранга чыгып, 2018 же 2019-жылы сегизинчи сезону менен аяктайт.
"Тактылар оюну" - ойдон чыгарылган Вестерос жана Эссос континенттеринде өтөт, бир нече сюжеттик бутактан, анын ичинде башкы үч сюжеттен жана көп сандаган актердук курамдан түзүлгөн. Биринчи башкы сюжетинде Жети падышалыктын Темир тактысы баяндалып, такты үчүн жана андан көз карандысыз болууга күрөшкөн ак сөөк үй-бүлөлөрдүн ортосундагы биримдик жана кагылыштар сүрөттөлөт. Экинчи сюжет, бийликтен ажыраган тукумдун бозгунда жүргөн жана тактыны кайтарууну эңсеген акыркы урпагынын жолу тууралуу болсо, үчүнчү окуяда, падышалыкты Түндүктө жашаган каардуу байыркы калктар менен укмуштуу жандыктардан жана кирип келаткан коркунучтуу кыштан сактоо милдетин өтөгөн чалгынчылардын биримдиги жөнүндө сөз болот.
Азауат
Азауат (же Азавад ; Эгемендүү Азавад мамлекети; тамашек ⴰⵣⴰⵓⴷ, أزواد ‎ Azawad) — Малинин түндүк-чыгышындагы географиялык аймактын аталышы, өзүн Эгемендүү Азавад мамлекети (NGA) деп жарыялаган жана Африканын борбордук-батышындагы Туарегдер үстөмдүк кылган аймак.