cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зангерхаузен
Зангерхаузен (Sangerhausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Шаар. Зангерхаузен районуна кирет.
Калкы - 29 679 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 161,54 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 370. Мэр — Фриц-Дитер Купфернагель.
Шаар административдик курамы боюнча 17 шаардык районго бөлүнөт.
Нассар Фуад
Нассар Фуад (7. 12. 1916-ж. т., Па­лестина, Назарет) — Иордания жу­мушчу жана улуттук-бошт. кыймылы­нын ишмери.
1946—48-ж. Улуттук- бошт. лигасынын — Палестина арабдарынын коммунисттик уюмунун [1943-ж. түзүлгөн; 1951-жылдан Иор­дания коммунисттик партиясы (ИКП)] БК мүчөсү, 1948-жылдан Ген. секретары. 1951-жылдан ИКП БКнын биринчи секретары. Ошол эле жылы камалып, 1952-ж. 10 жылга сүргүнгө айдалган. 1956-ж. элдин талабы боюнча бошотулганы менен эмиграцияга кетүүгө аргасыз болгон.
Иорданияга 1967-ж. келген. Н. араб чыгышындагы улут­тук-бошт. кыймыл маселелери боюнча макалалар жазып, марксизм-ленинизм негиздөөчүлөрүнүн эмгектерин араб тилине которгон.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Таб-Яга
Таб-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сарембой-Яга дарыясынын оң жээгинен 11 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Холланд (Айова)
Холланд (Айова) (Holland) — Айова штатынын Гранди округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.6 км². FIPS коду — 19-36705.
Калкы
2010-жылы калкы 250 киши болгон.
Электр-механикалык осциллограф
Электр-механикалык осциллограф – сезгич элементи болуп гальванометр эсептелген, өзгөрмө электр тогун, чыңалууну жана кубаттуулукту каттоочу курал.
Дезинфекция станциясы
Дезинфекция станциясы - жугуштуу ооруга чалдыккандарды эвакуациялап, акыркы жана алдын алуу дезинфекция, дезинсекция, дератизация иштерин жүргүзүп, эпидемия чыккан жердеги дезинфекциянын сапатына көз салуучу санитардык жана эпидемияга каршы мекеме.
Дезинфекция станциясысы жок жерде анын кызматын санитар- эпидемиялык станциялардын дезинфекция бөлүмү аткарат.
Виллинген (Упланд)
Виллинген (Упланд) (Willingen (Upland)) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Вальдек-Франкенберг районуна кирет.
Калкы - 6515 киши(2013-ж.). . Аянты - 80,19 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 35 022. Муниципалитеттин башчысы — Томас Трахте.
Кулунду айыл аймагы
Кулунду айыл аймагы ― Кыргызстандын Лейлек районундагы административдик-аймактык бирдик. Кулунду, Булак-Башы, Интернациональное, Коммунизм, Ленин, Максат айылдарынан турат. Административдик борбору ― Кулунду айылы.
Насыров, Хамракул
Насыров, Хамракул (1904-1987) — эки жолу Социалисттик Эмгектин Баатыры (1956, 1978).
Өзбек ССРинин эмгек сиңирген пахтачысы. 1947-жылдан КПСС мүчөсү. 1937-ж. Жызак районунундагы «Октябрдын 10 жылдыгы» айылында колхозчу, ферма башчысы. 1944-жылдан ошол райондун «Москва» колхозунун башкармасынын председатели. Ал башкарган колхоз пахта өстүрүүчү ири чарбага айланган. 1955-ж. гектарынан 40 аден пахта алган. СССР Жог. Советинин (5-шайл.), Өзбек ССР Жог. Совети­нин (9-шайл.) депутаты. Н. беш Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Исмаилов Есен
Исмаилов Есен (1949-ж. туулган, Кытай, Кулжа шаары) – режиссёр, актёр, Кыргыз Республикасынын эл артисти (1995). Токмоктогу маданий-агартуу окуу жайын (1967), Б. Бейшеналиева атындагы КМИИни (1984), КМУнун юридика факультетин (1999) бүткөн. 1981–84-ж. Кыргызстандын каратэ курама командасынын машыктыруучусу, 1990-жылдан чыгыш жеке оюнунун эл аралык борборунун башкы директору, 2002–05-ж. А. Малдыбаев атындагы Кыргыз мамлекеттик опера жана балет театрынын директору. Режиссёр жана актёр катары спектаклдерди койгон жана фильмдерге тартылган. 50дөн ашуун ырлардын, симфониялык чыгармалардын автору, «Чунтян», «Есен-Д» эстрадалык топтордун көркөм жетекчиси. 1995–2000-ж. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты, 1994-жылдан Кыргызстандагы дунгандар ассоциациясынын президенти. «Манас-1000», «Даңк» медалдары менен сыйланган.
Урарту
Урарту (түркчө Urartu, фарсыча;jl jılıj) - Алдыңкы Азиядагы кул ээлик мамлекет (б. з. ч. 9-6-к.). Урарту Армян тайпак тоолорун (азыркы Армения, Чыгыш Түркия, Түндүк-Батыш Иранга ка раштуу аймактарда) ээлеген. Борбору Тушпа ш. (азыркы Түркиядагы Ван ш.) болгон. Б. з. ч. 8к-да түзүлүп, б. з. ч. 6-кылымга чейин өкүм сүргөн. Урарту мамлекети акырындык менен аймагын кеңейтип, Менуа (б. з. ч. 810-778), Аргишти I (б. з. ч. 778-750), Сардури II (б. з. ч. 750-730) падышалык кылган мезгилдерде Месопотамиянын, Сириянын түндүк жактарын басып алып, Ассирияны К. Азияга (металл алуучу жерлерге) өткөрбөй начарлаткан. Ошондой эле Ван көлүнүн түштүк тарабындагы жерлерди, Урмия көлүнүн аймагын жана Түштүк Закавказьенин көп бөлүгүн караткан. Бирок, б. з. ч. 8-кылымда Урартунун Асеирия ж. б. өлкөлөр менен болгон согуштарда жеңилиши, ички көтөрүлүштөр аны алсыраткан. Б. з. ч. 6-кылымдын башында У-ну Мидия мамлекети басып алган. Урартунун калкы малчылык, дыйканчылык жана багбанчылык менен кесиптенген, кол өнөрчүлүк, өзгөчө темир, коло, таш иштетүү мыкты өнүккөн. 1879-ж. Урартуну археол. жактан алгачкылардан болуп Ван Топурах-Кала тоосунан анг., 1898-99-ж. немец, 1911-16-ж. орус археологдору (И. А. Орбели, Н. Я. Марр) казып изилдешкен. Немец археологдору Аргишти ханга таандык байыркы буюмдарды жана жыл баяндарды, орустар Сардури II нин жыл баяндарын табышкан.
Орустар
Орустар (өздөрүн 18-кылымга чейин роусь, 1917-жылдан кийин великорусстар деп аташкан) – чыгыш славян эли; РФтин жергиликтүү калкы. Латвия, Литва, Эстония, Украина, Беларуссия, Молдавия, Азербайжан, Грузия, Армения, Казакстан, Өзбекстан, Кыргызстан (381 562, 2012), Тажикстан, Түркмөнстан, ошондой эле АКШ, Канада, Бразилия, Германия, Англия, Кытай, Франция ж. б. мамлекеттерде диаспоралары бар. Жалпы саны дүйнөдө 133 млн, анын ичинде 111016896 киши Россияда жашайт (2010). Динге ишенгендеринин көбү – православныйлар. Орус тилинде сүйлөшөт. Орустар чыгыш славян урууларында уруулук мамилелер ыдырап, Киев айланасында Байыркы орус мамлекети түзүлгөн мезгилде пайда болгон байыркы орус элинен (9-к.) келип чыккан. Этностук негизин чыгыш славян элдери (кривичтер, словендер, вятичтер, северяндар), ошондой эле финн-угор уруулары түзгөн. Орустар мал чарбачылык, дыйканчылык жана кол өнөрчүлүк менен кесиптенишет. Салттык кийимдери түн. жана Түштүк аймактарында бири-биринен айырмаланат. Эркектери тик жакалуу ак көйнөк, кендир ыштан, сыртынан таардан тигилген жакасыз узун кемсел, бутуна жөкө чокой же өтүк кийип, белине кур курчанат. Аялдары – түн. аймактары сарафан, түштүгү юбка, көйнөк, кофта кийип, алжапкыч тагынган. Тамак-ашы негизинен ботко, щи, пельмен, суусундук катары квасты көбүрөөк колдонушат.
Манас эпосунда
Орус — «Манас» эпосундагы этноним. Эпосто Көкөтөйдүн ашында чакырылган эл катары эскерилет: «Орус да бар, немис бар, Ойроттун баары тегиз бар» (Сагымбай Орозбаков, 3. 147). Сагымбай Орозбаковдун вариантында гана кездешүүчү «Түндүккө чабуул» аттуу окуяда Манас орус элинин эпосторунун башкы каарманы Айламор (Илья Муромец) менен согушуп, аны жеңгени айтылат, к Айламор. В. В. Радлов жазып алган вариантта да Манастын О. эли жана анын падышасы «Ак падыша» (Николай) менен сый мамилеси көрсөтүлөт.
Уран слюдалары
Уран слюдалары - фосфаттар, арсенаттар, ванадаттар классындагы уран минералдарынын тобу. Урандын комплекстүү кенташынын курамына кирип, көпчүлүк учурда чогуу кездешет. Кристаллы жука кабырчыктуу, слюда сымал. өңү сары, жашыл. Айнектей же седептей жылтырайт. Катуулугу 2-3, тыгыздыгы 30206890 кг/м3. Радиоактивдүү. К-тада оңой эрийт. Минералдары; фосфаттардан отенит, торбернит ж. б., арсенаттардан ураноспинит, карнотит ж. б., ванадаттардан төөмоюнит, цейнерит ж. б. Экзоген процеестеринен пайда болуп, уран кендеринин кычкылдануу зонасында көп таралган. Эң көп топтолгону - урандын, радийдин, чанда ванадийдин кенташы.
Алтынсай
Алтынсай — Өзбекстан Республикасынын Андижан облусу Коргондөбө районуна карашту айыл.
Хинтертифенбах
Хинтертифенбах (Hintertiefenbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Биркенфельд районуна кирет.
Калкы - 387 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,68 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 34 041. Муниципалитеттин башчысы — Александер Эбельс.
Дезинфекциялоочу отряд
Дезинфекциялоочу отряд - эпидемия чыккан жерге соңку дезинфекцияны жасоо үчүн барган мед. кызматкерлердин тобу.
Орус-тузем мектептери
Орус-тузем мектептери – Октябрь революциясына чейин Түркстан крайындагы жергиликтүү калкка билим берүүнүн баштапкы системасы. Падыша өкмөтүнүн Түркстан аймагындагы өкмөт башчылары жергиликтүү калкты окутуу, Орто Азияны толук колониялаштырууну тездетүү үчүн түшүндүрүү иштерин жүргүзүү, падыша өкмөтүн колдой турган социалдык топторду түзүү, мусулман дининин таасирин басаңдатуу үчүн ачкан. Окуу орус тилинде жүргөн. Алгачкы Орус-тузем мектептери 1884-ж. декабрда Ташкент шаарында ачылган. Түркстан крайында 1901-ж. 45, 1912-ж. 89 мектеп пайда болгон. Адегенде төрт жылдык мектептер иштеп, 7ден 17 жашка чейинки эркек балдар кабыл алынган. Кийинчерээк кыз-келиндер үчүн 2 жылдык жана кечки мектептер иштей баштаган. Негизинен орус тили жана арифметика сабактары окутулуп, Ташкент шаарынын Мугалимдер семинариясын бүтүрүп чыккан орус мугалимдери сабак берген. Кыргызстанда Орус-тузем мектептери 1897-ж. Токмокто, Ош шаарында, 1898-ж. Сокулукта, 1899-ж. Тынай жана Жумгал болуштуктарында, 1900-ж. Кетмен-Төбөдө, 1911-ж. Токмок жана Пржевальск шаарында ачылган. 1917-ж. Кыргызстандын аймагында 17 мектеп иштеп, 800дөй адам (анын ичинде 700ү жергиликтүү калктын балдары, алардын 56сы кыздар) таалим алган. 1930-ж. Орус-тузем мектептери жабылган.
Ягафаровка (Балтачев району, Башкыртстан)
Ягафаровка — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Төмөнкү сикияз айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1 киши. Почта индекси — 452982, ОКАТО коду — 80208822011.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Хамфрэйс (Миссури)
Хамфрэйс (Миссури) (Humphreys) — Миссури штатынын Sullivan округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 118 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 29-33742.
Эрмитаж
Эрмитаж – Ленинграддагы тарыхый-маданий жана көркөм музей, дүйнөдөгү ири музейлердин бири. 5 имараты бар: Кышкы сарай (архитектор В. В. Растрелли, 1754–62), Кичи Э. (архитектор жана башка Валлен-Деламот, 1764–67), Эски Э. (архитектор Ю. М. Фельтен, 1771–87), театр имараты (архитектор Л. фон Кленце, 1839–52). Музей 1764-ж. Екатерина II Берлинде сатып алган 225 картинадан турган коллекциядан курала баштаган. Коллекция сарайдагы “Эрмитаж” (французча ermitage – обочо жай) аталган апартаментинде жайгаштырылып, музейдин аты ошондон калган. Кийин Брюлдан (1769), Кроздон (1772), Уол Вальполдон (1779) жана башкалардан сатып алынган экспонаттар Кышкы сарайдын имаратына коюлган. Картиналар менен катар гравюралар, сүрөт, антик жана батыш европалык колдонмо өнөрдүн чыгармалары, тыйын жана башкалардын коллекциялары, 19-кылымдан археологиялык материалдар менен толуктала берген. Улуу Окт. соц. рев-ясынан кийин жеке менчик коллекцияларды мамлекеттештирүүнүн эсебинен музейдин фонду кыйла көбөйгөн. Э-да 8 бөлүм бар: алгачкы коомдогу маданият, антик дүйнө, Чыгыш элдеринин маданияты, орус маданиятынын тарыхы (“1812-жылдын галереясы да кирет), нумизматика, батыш европалык искусство (Леонардо да Винчи, Рафаэль, Тициан, Жоржоне, П. П. Рубенс, Рембрандт, О. Ренуар, П. Пикассо жана башкалардын картиналары, Микеланджело, А. Гудон, О. Родендин скульптуралары, сүрөт, графика боюнча коллекциялар, колдонмо искусствонун чыгармалары), илимий-агартуу, реставрация. Музейдин экспозициялары 350дөн ашык залды ээлейт; жылына 3,5 млн киши көрөт. Э. илимий жана илимий-агартуу иштерин жүргүзөт, илимий конференциялар өткөрөт, археологиялык экспедициялар уюштурат, каталог, альбом, монографиялар чыгарат. Чет өлкөдөгү музейлердин убактылуу көргөзмөлөрүн уюштурат. Э-да кыргыз сүрөтчүлөрүнүн да чыгармалары бар. 1964-ж. Ленин ордени менен сыйланган.
Браунихсвальде
Браунихсвальде (Braunichswalde) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Грайц районуна кирет.
Калкы - 625 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5.18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 76 009. Муниципалитеттин башчысы — Хайнц Клюгель.
Дандорф
Дандорф (Danndorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хельмштедт районуна кирет.
Калкы - 2093 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 14,04 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 54 004. Муниципалитеттин башчысы — Дительм Мюллер.
Лейлек айыл аймагы
Лейлек айыл аймагы ― Кыргызстандын Лейлек районундагы административдик-аймактык бирдик. Коргон, Ак-Терек, Кара-Суу, Лейлек, Чуянчы айылдарынан турат. Административдик борбору ― Коргон айылы.
Эскиз
Эскиз (французча esquisse) – көркөм сүрөт искусствосунда – чоң иштин алдында анын идеясын негизги композициялык каражаттар менен чагылдырган даярдык; сүрөт шилтемдери түрүндөгү көмөкчү мүнөздөгү көркөм чыгарма. Орчундуу картина же скульптураны иштеп чыгуудан мурун сүрөтчү абдан көп эскиздерди жасайт жана аларда өзү каалаган иштин структурасын иштеп чыгат же издейт. Э-дин техникасы жана көлөмү ар түрдүү болот. Ал карандаш менен тез шилтей салган сүрөттөмө же толук иштелип чыккан «материалдагы» композиция да болушу мүмкүн. Ар бир толук кандуу Э. сөзсүз түрдө сүрөтчү ойлогон чоң иштин негизги идеялык образдык мазмунунан түшүнүк берип туруш керек.
Барле-Нассау
Бельгиянын Баарле-Хертог жергеси менен чек арасы
Барле-Нассау Баарле-Хертог аттуу Бельгиянын эксклавы менен татаал чек аралары аркылуу тыгыз байланышкан. Баарле-Хертог өзүнчө 26 жер тилкесинен турат. Зондерейген деп аталган жана Бельгиянын Мерксплас шаарынын түндүгүндө жайгашкан негизги тилкеден тышкары, Нидерланддарда 22 бельгиялык эксклав жана Голландия-Бельгиянын чек арасында үч башка тилке бар. Ошондой эле нидерланддык алты эксклав да орун алган, жетинчиси - Бельгиянын эң ири эксклавынын ичинде, сегизинчиси - Зондерейгенде жайгашкан. Эң кичинекей бельгиялык тилке, H7, жергиликтүү калк тарабынан Де Ловерше Аккерс деп аталган, жана 2.469 чарчы метр көлөмгө ээ.
Чек аранын мындайча татаалдыгы Бреда лорддору менен Брабант герцогдорунун ортосундагы орто кылымдардагы көп сандаган келишимдерден, макулдашуулардан, жер алмашуудан жана сатуудан келип чыккан. Жалпысынан алганда, негизинен айыл чарба же курулган чөйрөлөр Брабанттын курамына кирген, ал эми башка бөлүктөрү Бредага берилген. Бул бөлүштүрүү ратификацияланган жана 1843-жылы Маастрихт келишиминин учурунда пайда болгон чек ара конуштарынын бир бөлүгү катары такталган.
Түшүндүрүү жана туристтердин кызыгуусун арттыруу үчүн чек ара бардык көчөлөрдө темир эн казыкчалар менен белгиленип көрүнүп турат. Ушундай жол менен кимдир бирөө Бельгияда (Баарле-Хертог) же Нидерланддарда (Барле-Нассауда) экендиги ар дайым айкын болот.
Бул абал үйдүн номурларында да көрүнүп турат: үй номурларынын стили эки өлкөдө тең ар кандай жана көп учурда номурдун жанынан Голландиянын же Бельгиянын желегин таба аласыз.
Батыш Европадагы Бельгия менен Нидерланддардан тышкары, Перс (Арап) булуңундагы Нахва жергесинде кеминде бир башка улуттук кайчы-эксклав (анклавдын ичинде камтылган анклав) бар; бул - Бириккен Араб Эмираттарынын анклавы; ал Бириккен Араб Эмираттарынын ичиндеги Оман Султанатынын анклавында жайгашкан.
Талота-Се
Талота-Сё — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Талота дарыясынын сол жээгинен 29 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Монгол илимдер академиясы
Монгол илимдер академиясы 1961-ж. түзүлгөн. Анда коомдук (тарых, тил жанa адабият, философия, социо­логия, укук, чыгыш таануу исмтитуттары), биология жанa Жер жөнүндө илим (жалпы жанa эксперименттик биология, ботаника, география, геология), ошондой эле физика-математика жанa химия институттары иштейт.
Ил. китепкана, обсерва­тория, басмакана жанa «БНМАУын Шинжлэх ухааны академинн мэдээ» (1961-жылдап МЭР ИАнып кабары) журналы (3 айда бир) басылып чыгат. 1973-ж. МЭР ИАда 700дой ил. кызматкер иштеген. Академия чет өлкөлүк кесиптештери менен байланышта.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Дезинфекция камерасы
Дезинфекция камерасы - кийим, төшөнчү-орун ж. б. буюмдарды дезинфекциялоо жана дезинсекциялоо үчүн жасалган установка.
Дезинфекция камерасы дезинфекциялык станция, санитардык жай, оорукана, өнөр жай ишканалары ж. б. жерлерде орнотулат. Дезинфекция камерасы буу, жылуу кургак аба, буу формалин жана газ толтурулган деп белүнөт.
Буу Дезинфекция камерасында 100°С температурадагы суу буусунун агымы, жылуу кургак аба Дезинфекция камерасыда ысык аба, буу формалин Дезинфекция камерасыда 60- 70°Сдеги буу формалиндин эритмеси, газ Дезинфекция камерасында газ түрүндөгү хим. заттар (формалин, күкүрттүү газ ж. б.) колдонулат.
Кең-Талаа айыл аймагы
Кең-Талаа айыл аймагы (2023-жылдын 1-январына чейин — Маргун айыл аймагы) ― Кыргызстандын Лейлек районундагы административдик-аймактык бирдик. Мурас, Кереге-Таш, Жети-Таш, Үч-Булак айылдарынан турат. Административдик борбору ― Мурас айылы.
Буун (Колорадо)
Калкы - 323 киши. Болжолдуу аянты - 1.2 км². FIPS коду — ?.
Зандау (Эльба)
Зандау (Эльба) (Sandau (Elbe)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Калкы - 948 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 18,58 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 445. Муниципалитеттин башчысы — Хенри Вагнер.
Электрондук жана Иондук оптика
Электрондук жана Иондук оптика – электрондордун жана иондордун калыптанышы, фокусталышы жана четтөөсү каралуучу, о. эле вакуумда электр-магнит талаасынын аракети менен сүрөттөлүш алынуучу физиканын бөлүмү.
Электрондук жана иондук сүрөттөлүш люминесценттүү экранда жана фотокатмарда көрсөтүлөт. Электрондордун багыттуу агымы иондун агымына караганда иш жүзүндө кеңири пайдаланылат. “Электрондук оптика” (Э.о.) термини көп таралган. Э.о-нын жаралышы 19-кылымдын акырындагы электрон-нур түтүгү (ЭНТ) менен тыгыз байланышкан. Биринчи осциллографтагы ЭНТдө электрондун агымы магнит талаасында кыйшайган. Электр-статикалык талаада заряддалган бөлүкчөлөрдүн кыйшаюусун магнитте Ж.Ж.Томсон пайдаланган. 1899-ж. Э.Вихерт ЭНТ дө электрон агымынын фокусталышын колдонгон. 1926-ж. Х.Буш магнит талаасында заряддалган бөлүкчөлөрдүн кыймылын карап, ал электрондук оптикалык сүрөттөлүштү алууга боло турган электрондук линзаны (Электрондук линза) атаган. Э.л-ды андан ары жакшыртуу менен электрон микроскобу, электрондук оптикалык өзгөрткүч ж.б. куралдар жаралды. Электрон агымы менен катар ион агымын изилдөө ион оптикасын (Иондук оптика) түзүүгө алып келди. Электрондук жана иондук оптиканын арасында принциптүү айырмачылыктар жок. Талаадагы электрондор менен иондордун кыймылы бирдей эле теңдемелер менен жазылат. Электрондордун люминесценттүү экранда бөлүштүрүлүшү оңой байкалуу менен электрон-нур приборлорунун кеңири таралышына көмөк түздү.
Виллингсхаузен
Виллингсхаузен (Willingshausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Швальм-Эдер районуна кирет.
Калкы - 5150 киши(2013-ж.). . Аянты - 59,95 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 34 026. Муниципалитеттин башчысы — Хайнрих Феспер.
Вирджиниа (Небраска)
Вирджиниа (Небраска) (Virginia) — Небраска штатынын Gage округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 67 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 31-50790.
1414
1414 жылы Юлий жылнаамасы боюнча, дүйшөмбү күнү башталган жыл болду.
Негизги окуялар
Жалган Куран–Бирдин айы
Датасы белгисиз
Москва (дарыя)
Москва (дарыя) – Москва, айрым бөлүгү Смоленск облусу аркылуу аккан дарыя, Оканын сол куймасы. Узундугу 473 км, алабынын аянты 17,6 миң км2. Смола-Москва дөңсөөсүнөн башталат. Кар, ошондой эле кыртыш, жамгыр сууларынан куралат. Негизги куймалары: Руза, Истра, Яуза (сол), Пахра, Северка (оң). Орточо чыгымы 109 м3/сек. Ноябрдан апрелге чейин тоңот. Агымы суу сактагычтар (Можайск жана башкалар) жана плотиналар менен жөнгө салынган. Москва атындагы канал жана Вазуза гидротехникалык курулмасы аркылуу Волга менен туташат. Суу менен камсыз кылууда жана кеме каттоодо пайдаланылат. Москва шаарынын чегинде жана андан төмөн кеме жүрөт, шлюздар курулган. Боюнан Можайск, Москва, Воскресенск, Коломна жана башкалар. шаарлар орун алган.
Маллерсдорф-Пфаффенберг
Маллерсдорф-Пфаффенберг (Mallersdorf-Pfaffenberg) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Штраубинг-Боген районуна кирет.
Эскиздүүлүк
Эскиздүүлүк (французча esquisse) – көркөм чыгарманы жана анын деталдарын аткаруудагы тездик, жыйынтыктуулук, болжолдуулук. Термин аз иштетилген эскиздин сырткы өзгөчөлүктөрүнөн чыккан, бирок ал өз алдынча мааниге ээ чыгармаларга да таандык. Аны бир гана техникалык өзгөчөлүктөр менен ыкмаларга колдонбостон (мисалы, сүрөт тартуунун ашыкча «кеңири» манерасында), ошондой эле сүрөтчүнүн аягына чейин жеткирилбеген негизги идеясын түшүндүрүү үчүн да колдонушат. Өз алдынча болууга эсептелген ар бир реалисттик чыгармада Э-түн белгилеринин болушу эң чоң жана орчундуу кемчилик болуп эсептелет жана чыгарманын эң маанилүү көркөм жетишкендиктерин жокко чыгарышы мүмкүн; көбүнчө (айрыкча натура менен иштөөдө) аларда импрессионисттик багыттар менен ыкмалардын калдыктары айтылып калат. «Импрессионизм» жараткан сүрөт тартуунун «принципиалдуу» Э-гү көркөм маданияттын начарлашынын күбөсү жана живопистин максаты менен каражаттарынын бузула баштаганын көрсөтөт. Этюд менен салыштыр.
Уран кенташтары
Уран кенташтары - курамында экономикалык жактан казып алууга арзырлык өлчөмдө ураны бар минералдардын табигый чогундусу. Жаратылышта 100дөй минералы белгилүү. Алардын негизгилери урандын кычкылы - уранинит, силикат - коффинит, титанаттар - давидит жана браннерит, урандуу слюдалар - торбернит, цейнерит ж. б. Пайда болуу шартына карай эндоген, экзоген жана метаморфоген кендерине ажырайт. Эндоген кенд е р и бүктөлүү облустарына жана активдешкен платформаларга мүнөздүү. Алар жогорку темпра, күчтүү басым астында пегматиттүү эритиндиден жана магмадан бөлүнүп чыккан газдуу суу эриндилеринен чөгүп топтолот. Урандын пегматиттердеги кендери аз өлчөмдө болгондуктан, көбүнчө өнөр жайлык мааниси жокко эсе. Ал эми өнөр жайлык маанидегилери негизинен гидротерм жолу менен пайда болот. Экзоген кендер и жер бетинде жана ага жакын тереңдиктерде, ар түрдүү жаштагы чөкмө тоо тектер менен бирге кездешет. Чөкмөнүн топтолуу процессинде (сингенетика кенташтары) же кыртыш сууларынын циркуляциясынын натыйжасында (эпигенетика кенташтары), негизинен жаш платформаларда топтолгон. Метаморфоген кенд е р и байыркы платформаларда кездешет; чөкмө кабаттын метаморфизмдешүүсүнөн баштапкы чачыранды урандын кайра топтолушунан пайда болот. Дүйнөдөгү урандын эң ири кени - Австралиядагы Мак-Артур-Ривер кени. Анын запасы 98114 г, андагы урандын орточо өлчөмү 14,7%. Кыргызстанда пегматиттеги уран кендеринин негизгилери Талас Ала-Тоосунда, Жумгал-Тоодо, Үтүрөң массивинде кездешет. Нагыз уран кендерине Кек-Мойнок, Уу-Төр - Туюк, Капчыгай, уранторий кенине Котур-Төбө кендери кирет. Экзогендик кендерден Туура-Кабак, Жел, МайлууСуу, Шакафтар ж. б. белгилүү.
Дезарг теоремасы
Дезарг теоремасы - проекциялык геометриянын негизги теоремасы.
Бул теореманы франц. математик Ж. Дезарг ачкан. Дезарг теоремасы боюнча; эгер эки үч бурчтуктун дал келүүчү чокуларынан өтүүчү түз сызыктар бир чекитте кесилишсе, айда дал келүүчү кырларынын кесилиш чекиттери бир түз сызыкта жатат. Дезарг теоремасы проекциялык геометрияда өтө маанилүү роль ойнойт жана элементардык геометрияда коиструкциялык эсептерди чыгарууда пайдаланылат.
Миннеаполис (Миннесота)
Миннеаполис (Миннесота) (Minneapolis) — Миннесота штатынын Hennepin округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 382 578 киши. Болжолдуу аянты - 151.3 км². FIPS коду — 27-43000.
Монгол-охота бүктөлүү аймагы
Монгол-охота бүктөлүү аймагы - Урал-Монгол геосинклиналдык бүкөлүү алкагын түзүүчү аймактардын бири. Монголиянын түн.-чыгышынан Охота деңизине чейин эки миңден ашык кмге созулуп жатат.
Бул аймакты 1926-ж. А. Е. Ферсман геохим. зона катары бөлүп, Монгол- Охота алкагы деп атаган. Монгол-охота бүктөлүү аймагы түн. жагынан Монгол-Охота, түш. тарабынан Түш. Гоби деп аталган те­рең жаракалар менен чектелет. Аймак рифейдин, астыңкы жана ортоңку палеозойдун геосинклиналдык катмарынан түзүлгөн.
Палеозойдун аягы менен триастын башталышында аймак бүт бойдон тоо пайда болуу (ороген) стадиясында болуп, ири көлөмдүү гра­нит массивдеринин жаралышына шарт түзүлгон. Монгол-охота бүктөлүү аймагындагы ме­зозой түзүлүштөрү деңиздик жана континенттик моласстар менен көмүрлүү катмарлардан туруп, мында жанар тоо тектери жана жирен чыккан гранитоиддер кеңири кездешет. Мезозой магма тоо тектери менен коргошун, цинк, алтын кендери байланыштуу.
Исмаилов Төлөсүн
Исмаилов Төлөсүн (1926, Ысык-Көл облусу, Тоң району, Кара-Талаа айылы – 1984, ошол эле жер) – малчы, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1958), Кыргыз ССРинин мал чарбасына эмгек сиңирген устат (1958). Эмгек жолун Ысык-Көл областынын Тоң районундагы «Улакол» совхозунда малчы болуп иштөөдөн баштаган; 1943–62-ж. баш чабан, 1962-жылдан ушул эле совхоздо ферма зоотехниги болуп иштеген. 1957-ж. ар койдон 6,8 кгдан жүн кыркып, ар 100 тубар койдон 125тен козу алган. 1958–66-ж. СССР Жогорку Советинин депутаты. Ленин ордени менен сыйланган.
"Гранд Будапешт" мейманканасы
"Гранд Будапешт" мейманканасы" (The Grand Budapest Hotel, Отель «Гранд Будапешт») - 2014-жылы Уес Андерсон тарткан тасма. Андерсон жана Хүго Гиннес жазуучу Стефан Цвейгдин чыгармаларынан таасир алып, тасманын сценарийин жазып чыгышкан. Тасмага тартылган Рейф Файнс киши өлтүрдү деп шектелгенден кийин кол алдындагы жумушчусу (Тони Револори) менен команда түзөт.
Натрий карбонаты
Натрий карбонаты (Natrii hydrocarbonas) башка аталышы Сода — Кадимки карбонат Nа2СО3 — суусузданган С. же кристаллдашкан С. (кристаллогидрат Na2С.О310Н2О); гидрокарбонат (бикарбонат) NaНСО3 ичилүүчү С. деп аталат. Суусуз С. — түссүз кристалл зат, тыгызд. 2,53 г!см3, эрүү I 853°С. Сууда жакшы эрийт. Ичилүүчү С. — ак кристаллдар, тыгызд. 2,16-2,22 г/см3, 50°С жогорку температурада ысытканда ажырайт. Табигый булактары анча көп эмес (минералдары натрий, термонатрий, трона). Na2СО3 — химимялык  өнөр жайындагы бирден бир негизги продуктусу, көбүнчө NаСl эритмесин NH 3 жана СО2 катышуусунда 140-160°C чейин ысытуу менен алынат. Na2СО3 айнек, самын, текстиль, целлюлоза-кагаз өнөр жайында, нефтини тазалоо үчүн жана башка колдонулат. NаНСО3 жасалма минералдык суулар алууда, мед-да, турмуш-тиричиликте кецири пайдаланылат.
Сумбула айыл аймагы
Сумбула айыл аймагы ― Кыргызстандын Лейлек районундагы административдик-аймактык бирдик. Андарак, Искра, Сары-Дөбө, Көк-Таш айылдарынан турат. Административдик борбору ― Андарак айылы.
Уранинит
Уранинит - оксиддер классындагы минерал (U02). Урандын негизги кенташы, андан уран жана радий алынат. Курамындагы РЬ санына жараша минералдын абс. жашы аныкталат. Куб сиетемасында кристаллданат. Өңү кара. Морточо Катуулугу 5-6; с. салм. 8,0-10,0; HN03, H2S04 жана HFflo оной, НС1до өтө жай эрийт. Курамындагы кошунду минералдарга карай брёггерит (Th02 14% ке чейин), клевеит (иттрий жана церий тобунун минералдары 12% ке чейин) деген түрлөргө бөлүнөт. У. гранит жана сиенит пегматиттеринде, слюда ж. б. минералдар менен бирге гидротем, скарн, чөкмө кендерде кезигет.
Боденхайм
Боденхайм (Bodenheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майнц-Бинген районуна кирет.
Калкы - 7072 киши(2013-ж.). . Аянты - 13,43 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 339 006. Муниципалитеттин башчысы — Альфонс Ахац.
Тадбиркор
Тадбиркор — Өзбекстан Республикасынын Андижан облусу Коргондөбө районуна карашту айыл.
Эдельсфельд
Эдельсфельд (Edelsfeld) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Амберг-Зульцбах районуна кирет.
Калкы - 1891 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 34,72 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 71 119. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Юрген Штрель.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 26 шаардык районго бөлүнөт.
Москва дөңсөөсү
Москва дөңсөөсү - Россиянын Москва жана Владимир облусунун аймагынын түндүгүндө Вори, Москва дарыясынын башатынан Колокши дарыясынын башатына чейин созулат. Бийиктиги 310 м. Түпкүрү негизинен бор жана юра мезгилдеринин кумдук чополуу тектеринен түзүлүп, үстүн мөңгү шилендилери жаап калган. Эрозия-мореналуу рельеф басымдуу. Аралаш (кайың, байтерек, карагай) токойлуу.
Эстамп
Эстамп (французча estampe) – көркөм чыгармада – литографиялык басылыштын станоктук чыгармасы катары берилиши. Э. термини XIX кылымда пайда болгон. Заманбап колдонууда станоктук мүнөздөгү оюлуп түшүрүлгөн басылышка да таралат. Сүрөт­чүнүн өз колу менен тактада же ташта аткарган, кол жазма басылышы Э. аталат.
Электрондук өлчөгүч курал
Электрондук өлчөгүч курал – өлчөөчү бөлүктөрү электрондук (жарым өткөргүчтүү же лампалуу) элементтерден турган курал; иш жүзүндө бардык электр чоңдуктарын, о. эле электрдик эмес чоңдуктарды өлчөөдө пайдаланылат.
Электрондук өлчөгүч куралдар аналогдуу жана цифралуу (к.Цифралуу электр өлчөгүч курал) болуп экиге бөлүнөт. Электрондук өлчөгүч куралдарга амперметр, вольтметр, түзөткүчтүү электр өлчөгүч курал, омметр, фазометр, электрон-нур осциллографы ж. б. кирет. Электрондук өлчөгүч куралдар техникалык стандартка жооп берет жана эсептөө техникасы менен бириктирүүгө ыңгайлуу.
Электрондук микроскопия
Электрондук микроскопия – нерселердин микроструктурасын электрондук микроскоптун (ЭМ) жардамы менен изилдөөчү ыкмалардын жыйындысы.
Электрондук микроскопияны изилдөө объектиси – көбүнчө өтө жука плёнка же фольга ж. б. түрдөгү катуу нерселер, айрым бир учурларда изилденүүчү зат башка затка жабыштырылган кристалл күкүмү, аэрозолдун бөлүкчөлөрү ж. б. болот. Суюктуктар, газ абалындагы заттар, о. эле биологиялык препараттар атайын газы бар микрокамеранын жардамы менен изилденет. Электрондук микроскопиянын жардамы менен ар кандай кыймылдуу процесстерди (плёнкалардын өсүшүн, кристаллдардын деформациясын, электрон менен ион нурданткан структуралардын өзгөрүшүн) изилдөөгө мүмкүн болот. Аморфтуу жана квазиаморфтуу заттардын бөлүкчөлөрүнүн өлчөмү Электрондук микроскопияга уруксат кылынган аралыктан кичине болсо, анда электрондор ал беттен диффузиялуу чачырайт. Аларды циклдөө үчүн Электрондук микроскопияда фазалык, Интерференциялык, лоренцтик, сандык Электрондук микроскопия ыкмалары иштелип чыккан. Электрондук микроскопия көбүнчө технологиялык максаттарда (электрондук литография жолу менен микросхемаларды даярдоо ж. б.) пайдаланылат.
Исмаилов Эркинбек Мурзатович
Исмаилов Эркинбек Мурзатович (1945, Ош облусу, Кара-Суу району, Савай айылы 1999, Бишкек) – патофизиолог, медицина илимдеринин доктору (1985). КММИни бүтүргөн (1969). Ошол эле институтта патофизиология кафедрасынын башчысы болуп иштеген. 60тан ашык илимий эмгеги, анын ичинде 1 ойлоп табуу, 2 окуу китеби жана окуу куралы бар. Эмгектери: Влияние острой кровопотери на систему гемостаза в условиях высокогорья в онтогенезе (в соавторстве). Б., 1994; Учебный курс по эмбриологии. Б., 1993; Основные понятия патофизиологии. Б., 1996.
Хинцвайлер
Хинцвайлер (Hinzweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кузель районуна кирет.
Калкы - 385 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 36 042. Муниципалитеттин башчысы — Гунтер Зуффель.
Холстэйн (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 1396 киши болгон.
Браунсдорф
Калкы - 244 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6.18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 76 011. Муниципалитеттин башчысы — Рольф Төпель.
Фэстас (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 11367 киши болгон.
Норкино (Балтачев району, Башкыртстан)
Норкино — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Норкин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 487 киши. Почта индекси — 452983, ОКАТО коду — 80208825001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Валлэйс (Небраска)
Валлэйс (Небраска) (Wallace) — Небраска штатынын Lincoln округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 329 киши. Болжолдуу аянты - 1.8 км². FIPS коду — 31-51175.
Орусча-кыргызча сөздүк
Орусча-кыргызча сөздүк – туңгуч котормо (эки тилдүү) сөздүктөрдүн бири. Түзүүчү К. К. Юдахин, анын редакторлугу менен Москвадагы Чет жана улуттук тилдер басмасы тарабынан эки ирет (1944, 1957) чыгарылган. Биринчи басылышына Х. Карасаев, Ж. Шүкүров, К. К. Юдахин; экинчисине – Х. Карасаев, Ж. Шүкүров, Б. Орузбаева, Р. Шамурзина, З. Эшмамбетов, А. Кангелдиев, Ю. Яншансин, Г. Бакинова, Б. Байсеркеев, С. Чолоков катышкан. Биринчиси 40 миң сөздү, экинчиси 51 миң сөздү камтыйт. Бул сөздүктүн чыгышы өз убагында республиканын маданий турмушундагы маанилүү окуяларынан болгон. Анда орус адабий тилинин күндөлүк карым-катышка зарыл лексикону жана алардын кыргызча эквиваленти дээрлик берилген. Орус тилин мектептерде окутуу, өз алдынча үйрөнүү, котормо ишин өркүндөтүүдө, орус тилинин кыргыз тилине тийгизген жагымдуу таасирин бекемдөөдө бул сөздүктүн мааниси чоң. Ошол эле 51 миң сөздү камтыган варианты 2000-ж. 10 миң нуска менен «Шам» басмасынан кайрадан басылып чыккан.
Данненберг (Эльбе)
Данненберг (Эльбе) (Dannenberg (Elbe)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Люхов-Данненберг районуна кирет.
Бьюла Вэллей (Колорадо)
Бьюла Вэллей (Колорадо) (Beulah Valley) — Колорадо штатынын Пуебло (Pueblo) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 556 киши. Болжолдуу аянты - 285.5 км². FIPS коду — 08-06602.
Зандауэрхольц
Калкы - 162 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 16,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 450. Муниципалитеттин башчысы — Маргрет Таппе.
Там-Яга
Там-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Носи-Яга дарыясынын оң жээгинен 1 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тогуз-Булак айыл аймагы
Тогуз-Булак айыл аймагы ― Кыргызстандын Лейлек районундагы административдик-аймактык бирдик. Тогуз-Булак, Ай-Көл, Кара-Булак, Кыргызстандын 50 жылдыгы, Маданият, Чапаев айылдарынан турат. Административдик борбору ― Тогуз-Булак айылы.
Алтын дүрбөлөңү
"Алтын дүрбөлөңү" (The Gold Rush, Золотая лихорадка) - 1925-жылы Чарли Чаплин тарткан, жазган жана өндүргөн америкалык комедия. Тасмага Чаплин өзүнүн кичинекей дербиш ролунда, Жоржия Хейл, Мак Суейн, Том Муррей, Хенри Бергман жана Малкольм Уейт катышат.
"Алтын Дүрбөлөңү" АКШда жана дүйнө жүзүндө зор ийгиликке жетишкен. Ал 1926-ж. тапкан $4250001 кирешеси менен, кино тарыхындагы эң көп киреше тапкан үнсүз тасмалардын арасында 5-орунду ээлейт. United Artists $1 млн., Чаплин өзү $2 млн. пайда тапкан.
Тасма 1942-жылы кайрадан тартылып чыккан соң, Оскардын "Эң мыкты музыка" жана "Эң мыкты үн жазуу" сыйлыктарын алган. Бүгүнкү күндө бул тасма Чаплиндин эң атактуу эмгектеринин бири жана Чаплин өзү ушул тасмасы эсте калаарлык тасма болушун каалаганын бир нече жолу белгилеп кеткен.
Электрондук призма
Электрондук призма – заряддуу бөлүкчөлөрдүн шооласын кыйшайтуучу, же аларды энергиясы жана массасы боюнча бөлүүчү электрондук-оптикалык система.
Электрондук призма заряддуу бөлүкчөлөрдүн (электрон, ион) оптикасы менен жарык оптикасынын окшоштугунан келип чыккан. Электрондук призмада заряддуу бөлүкчөлөр кыйшайып багытын өзгөрткөндөн кийин дагы бири бирине параллель таралышат. Электрондук призма бета-спектрометрде жана масса-спектрометрде бөлүкчөлөрдү энергиялары жана массалары боюнча ажыратып бөлүү үчүн колдонулат.
Арцимович Л.А.,Лукьянов С.Ю. Движение заряженных частиц в электрических и магнитных полях. – М.: 1978.
Миннейска (Миннесота)
Миннейска (Миннесота) (Minneiska) — Миннесота штатынын Winona округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 111 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 27-43036.
Ак-Тал айыл аймагы
Ак-Тал айыл аймагы ― Кыргызстандын Ак-Талаа районундагы административдик-аймактык бирдик. Ак-Тал айылынан гана турат.
Орус эл аспаптар оркестри
Орус эл аспаптар оркестри – орус балалайкачысы В. В. Андреев тарабынан 1888-ж. уюштурулган эл аспаптар оркестри. Орус эл аспаптар оркестри Италияда илгертен колдонулуп келе жаткан неаполитан оркестрлерин үлгүсүндө уюштурулган. Учурда белгилүү эки оркестр В. В. Андреев атындагы жана Н. П. Осипов атындагы ар бир облустук филармонияларда бар.
Дегельминтөө
Дегельминтөө (де жана гелъ-минттер) - адам менен жаныбарларды гельминтоздордон сактоого багытталган дарылоо жана алдын-алуу чаралар жыйындысы.
Дегельминтөөнүн 2 түрү бар: дарылоо жана алдын алуу. Алдын алуу көбүнчө мал чарбасында колдонулат. Мында антигельминттер ыландуу малга гана эмес, аны менен чогуу багылган малга да берилет. Бул чара гельминтоздордун эпидемиологиясы менен эпизоотологиясынын өзгөчөлүгүнө жана гельминттердин биологиясына жараша белгиленген мөөнөттө өткөрүлөт.
Эстелик
Эстелик – белгилүү бир окуя же адамдын урматы үчүн коюлган монумент скульптура. Э. – скульпторлуктун эң татаал жана сыйымдуу жанрларынын бири. Э. бир фигуралуу (мисалы, Москвадагы А. М. Опекушиндин «А. С. Пушкини») жана көп фигуралуу (мисалы, Новгороддогу М. О. Микешиндин долбоору боюнча курулган «Россиянын миң жылдыгы») болот; көп учурда ал портреттик бюст түрүндө (Н. Х. Андреевдин «Доктор Гаазы») же рельеф түрүндө (Ф. Г. Гордеевдин «Голицинага эстелиги») аткарылат. Портреттик мүнөздөгү эмес, мүрзөлөргө коюлуучу Э-тер да көп кездешет. Кээде Э. эреже катары бир нерсени чагылдырган же символ кылып көрсөткөн чоң скульптуралык-архитектуралык ансамблге байланыштуу, кеңири идеялык-көркөм мазмундагы чыгарма – монументке өсүп чыгат (мисалы, Е. В. Вучетичтин Берлиндеги «Советтик Армиянын жоокерлерине эстелиги»). Көркөм искусство эстелиги тарыхый, өткөн мезгилде түзүлгөн жана илим катары көркөм искусство тарыхы үчүн кызыктуу болгон көркөм чыгарма. Термин көркөм өнөр таанып билүү жана музейдик практикада кеңири колдонулат.
Вильдек
Калкы - 4964 киши(2013-ж.). . Аянты - 39,86 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 32 020. Муниципалитеттин башчысы — Юрген Грау.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Монгол таануу
Монгол таануу - монгол элдеринин тарыхын, экономикасын, архитектурасын, этнографиясын, тилин жана адабияттын изилдөөчү илимдер тармагынын комплекси.
Монгол таануунун өнүгүшүнө мон­гол (13—17-к.), ошондой эле кытай, фарс, араб, армян, грузин авторлорунун жана орус жыл баянчыларынын чыгармалары, кытай династиялык хроникалары 13-кылымда Монголияга барган элчилер менен саякатчылардын мемуарлары негиз болгон.
18-кылымда Европада монголдор тууралуу биринчи ил. маалыматты франц. миссионериологдор (Ж. Б. Дюгальд, Ж. Майя ж. б.) жазган. Чектештикке жана небактан берки орус-монгол катнаштыгына байланыштуу Россия 19-кылымда Монгол таанууну дүйнөлүк борборуна айланткан.
19-кылымдын башыида И. Я. Шмидт жазган монгол грамматикасы Россия менен Батыш Европа да монгол филологиясынын негизин түзгөн. 19-кылымда швед окумуштуусу А. д’Оссон Монголияниын тарыхы жөнүндө эмгегинде Рашид- аддип («Жыл баян жыйнагы») менен Жувейндин чыгармаларын ж. б-ларды Батыш Европада биринчи болуп пайдаланган. Монголиянын тарыхы социалдык-экон. аспектте биринчи жолу В. В. Бартольддун эмгектеринде баяндалган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Вашингтон (Небраска)
Вашингтон (Небраска) (Washington) — Небраска штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 126 киши. Болжолдуу аянты - 0.4 км². FIPS коду — 31-51595.
Электрон-көңдөйчөлүү өтүү
Электрон-көңдөйчөлүү өтүү – (p-n-өтүү) электрондук n-типтен көңдөйчөлүү р-тибине өтүүчү жарым өткөргүчтөгү аймак.
Электрондук жарым өткөргүчтө бош электрондордун концентрациясы өтө чоң, көңдөйчөлүү жарым өткөргүчтө көң-дөйчөлөр көп болгондуктан жарым өткөргүчтөрдүн тийишкен беттери аркылуу электрондук жарым өткөргүч-төн тешиктүүсүнө карай бош электрондордун диффузиясы (n-р), карама-каршы багытка тешиктердин (р-n) диффузиясы жүрөт. Натыйжада чегара катмарынын р-жарым өткөргүчүндө терс заряддуу акцептордук атомдор калат да терс заряддалат, ал эми n-жарым өткөргүчтө оң заряддуу донор атомдор калышат да n-жагы оң заряддалат. Ошентип р жана n жарым өткөргүчтөрүнүн тиймегинде “кош электрдик катмар” түзүлөт
Ад.: Бонч-Бруевич В.А., Калашников С.К., Физика полупроводников. – М.: 1977; Смитт Р., Полупроводники. – М.,1982.
Эстетизм
Эстетизм, эстеттүүлүк – начарлаган, ындыны өчкөн буржуазиялык маданиятка мүнөздүү, көркөм өнөргө, кылдат сибариттик ырахаттануу предмети сыяктуу мамиле жасоо. Э. мазмундан жасалма ажыратылган форманы сактанып кароого негизделген; ал көркөм искусствонун тарбиялык жана таанып билүүчүлүк ролунан алагды кылат жана аны өзүнүн бир эле боёктору, линиялары жана добушунун көркөм айкалышы менен ырахат алып келүүчү кооз, арзыбаган жасалга катары баалайт. Э. – империалисттик буржуазиянын руханий жактан жакырдыгы жана реалдуу чындык алдындагы коркоктугу. Э-дин кээ бир элементтери абдан бай жана эч иш кылбай сайрандаган таптарга мүнөздүү жана бул айрыкча алардын деградацияга учураган, начарлаган мезгилинде байкалат (мисалы, XVIII кылымда кылыктанган назик стиль рококону жайылткан француз аристократиясы болгон).
Исмаилова Эмилия Иринчеевна
Исмаилова Эмилия Иринчеевна (7. 5. 1939ж. туулган, Иркутск облусу, Аларь району, Нукуты кыш.) – философ, философия илимдеринин доктору (1989), профессор (1991). Кыргыз Республикасынын билим берүүгө эмгек сиңирген кызматкери (2007). 1962-ж. Иркутск мамлекеттик университетин бүтүргөн. 1965–71-ж. Волгоград медицина институтунда доцент, 1971–78-ж. Москвадагы Семашко атындагы медицина стоматологиялык институтунда доцент, 1978–88-ж. Моңгол мамлекеттик университетинде окутуучу, 1988–98-ж. КММИде, 1998-жылдан К. Карасаев атындагы БГУда философия кафедрасынын башчысы. Эмгектери: Традиции и обычаи народов СССР. М., 1970; Социалистический быт: ретроспектива и перспективы. М., Наука, 1986; Экология и здоровья. Б., 1989; Проблемы духовности: из размышлений в переходный период. Б., 2002; Философия (учебник). Б., 2007; История китайской философии. Б., 2009.
Орус-түрк согуштары (17–19-к.)
Орус-түрк согуштары (17–19-к.) – Россия менен Түркия ортосунда Кара деңиз жана анын аймактарына үстөмдүк кылуу үчүн болгон согуштар. 1676–1681-ж-дагы орус түрк согушу Украина Россияга кошулгандан кийин ага Түркия агрессиясынын күчөшүнөн улам чыккан. Түркия Бахчисарай тынчтык келишимин (1681) түзүүгө аргасыз болуп, Украинанын сол жээги жана Киевдин Россияга кошулушун тааныган, Россия менен Түркия ортосундагы чек ара Днепр бою менен белгиленген. 1686–1700-ждагы орус түрк согушу Россиянын Түркияга каршы «Бийик лигага» (Австрия, Речь Посполита, Венеция) киришине байланыштуу болгон. Орус өкмөтү Түркия менен Константинополь тынчтык келишимин (1700) түзүп, Азовду алган. 1710–1713-ж-дагы орус түрк согушу швед аскеринин Полтава жанында (1709) талкаланышына байланыштуу башталып, Россия Азовдон ажыраган. 1735–1739-ж-дагы орус түрк согушу 1733–1735-ж-дагы Россия-Польша согушуна байланыштуу орус-түрк карама-каршылыктардын күчөшүнөн жана крым татарларынын чабуулунан чыккан. 1739-ж. Белград тынчтык келишими түзүлүп, Азов кайра Россияга өткөн. 1768–1774-ж-дагы орус түрк согушу. Түркия Россияга Польша аймагынан орус аскерлерин чыгаруу жөнүндө ультиматум койгон. Бирок Россия бул ультиматумга баш ийбегендиктен, Түркия Франциянын жана Австриянын колдоосу менен 1768-ж. 25-сентябрда (6-октябрда) Россияга согуш жарыялаган. Согуш Россиянын жеңиши менен аяктап, 1774-ж. 10(21) июлда Күчүк-Кайнаржы тынчтык келишими түзүлгөн. Ал боюнча Россия Кара деңизге эркин чыгууга укук алган. 1787–1791-ж-дагы орус-түрк согушу Түркиянын реванш алуу саясатына байланыштуу башталган. Түркия Крымды кайра өзүнө алгысы келип, Россия Түндүк Причерноморьеде өзүнүн күчтөрүн бекемдөөгө жана Кавказдагы ээликтерин кеңейтүүгө умтулган. Түркия койгон ультиматумдарды Россия аткарбагандыктан, 1787-ж. 13(24)-августта Түркия ага согуш жарыялаган. Түркия менен Россиянын ортосунда 1791-ж. 31-июлда (11-августта) Яссы тынчтык келишими түзүлгөн. Түштүк Буг менен Днестрдин ортосундагы аймак Россияга өткөн, Крымдын Россияга кошулушу таанылган жана орус чек арасы Днестр дарыясы боюнча белгиленген. 1806–12-ж-дагы орус-түрк согушу да Түркиянын реванш алуу саясатына байланыштуу башталган. 1812-ж. 16(28)-майда Бухарест тынчтык келишими түзүлүп, Бессарабия менен Батыш Грузиянын Россияга кошулгандыгы билдирилген. 1828–1829-ж. орус-түрк согушу Европа державаларынын Осмон империясынын ээликтерин бөлүштүрүүдөгү күрөшүнөн чыккан. 1828-ж. 14(26)-апрелде Россия Түркияга согуш жарыялаган. 1829-ж. 2(14)-сентябрда Адрианополь тынчтык келишими кабыл алынгандан кийин согуш аяктап, Ахалциха падышалыгы (Грузия) жана Кара деңиз жээктери Россияга берилген. 1853–1856-ж-дагы орус-түрк согушу (к. Крым согушу). 1877–1878-ж-дагы орус түрк согушу Балканда улуттук-боштондук кыймылдын күчөшүнө жана эл аралык карама-каршылыктын курчушуна байланыштуу чыккан. Сан-Стефан тынчтык келишимине (1878) ылайык Түштүк Украина, Бессарабия, Крым, Түндүк-Батыш Кавказ, Кавказдын Кара деңиз жээктери, Түштүк-Батыш Грузия жана Түрк-Армениясынын түн. бөлүгү Россияга кошулган.