cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бекетов Андрей Николаевич
Бекетов Андрей Николаевич [26.11.(8.12). 1825, Россия, Пенза губерниязы., Новая Бекетовка 1(14).7. 1902, Москванын жаны] орус ботаник-эволюционисти, өсүмдүк морфологиясын жана географиясын негиздөөчүлөрдүн бири; россиялык ботаниктердин илим мектебин уюштуруучу; Петербург ИАнын корр. мүчөсү (1891), ардактуу мүчөсү (1895). Казан университетин бүтүргөн (1849). Харьков университетинде проф. (1863-97), Санкт- Петербург университетинин ректору (1876-83), ошол университеттин алдында ботанический бак жана гербарий уюштурган. «Ботанические записки» журналын уюштуруучулардын бири. Аялдар жогорку курсун уюштурган жана жетектеген (1878-жылдан). Өсүмдүктүн вегетациялык органдарынын түзүлүш законченемин, өсүмдүктүүлүктүн алкактуулук маселелерин жана жандуу табияттын бүтүндүүлүгүн изилдеген. К. А. Тимирязев, В. Л. Комаров, И. Ф. Шмальгаузен анын окуучулары болгон. Жогорку мектептер үчүн көптөгөн окуу китептердин автору. Эмгектери.: Курс ботаники. Морфология и географические распределение семейств... СПб., 1889.
Көк жеке
Эркектердин кымбат баалуу бут кийими.
Аны бир гана эл башкаруучулар кийген.
Кээде бийик такасы көңдөй жасалып, жылаажын салынып коюлган.
Кененирээк маалыматты Өтүк макаласынан караңыз.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Бекетов Николай Николаевич
Бекетов Николай Николаевич - (1 (13).01.1827, Пенза губерниясы, жаңы Бекетовка кыш. 30.11(13.12).1911, Санкт-Петербург] орус физик-химиги, Петербург ИАнын акад. (1886), Физик-химиктердин мектебин негиздөөчү. Казан университетин 1849-ж. бүтүргөн. 1859-87-ж. Харьков университетинин проф. 1886-жылдан Петербург ИАда иштеген. Ал басым алдында металлдарды алардын туздарынын эритмелеринен суутек жана жогорку температурада башка металлдарды туздарынан магний менен цинк сүрүп чыгара тургандыгын аныктаган. 1859-65-ж. жогорку температурада металлды металл оксиддеринен алюминий менен калыбына келтирүү мүмкүн экенин байкаган. Бул иштери алюминотермия процессине негиз болгон. Ал физика химиянын өсүшүнө, аны өз алдынча илимий жана окуу сабагы катары киргизүүдө зор эмгек сиңирген.
Эчки-Өлбөс
Эчки-Өлбөс — "Манас" эпосундагы топоним. Манасты дарылап, Суусамыр бойлоп келе жаткан Каныкей басып өткөн тоо (Курама вариант, 1. 281). Текес кан жигиттерин жоонун келер жолун карап келүү үчүн Э.-Ө-түн тоосуна чалгынга жиберет (Сагымбай Орозбаков, 2. 35). Молто, Алооке баш болгон кара кытай баскынчылары Жакыпты кырк үйлүү кыргыз менен Алтайга айдаганда, алар Э.-Ө-тү ашып өтүшөт (Саякбай Каралаев, 1. 36).
Александр Демьяненко
Александр Демьяненко (Александр Сергеевич Демьяненко; 30 май 1937, Свердловск, Советтик Социалисттик Республикалaр Союзу—22 август 1999, Мөскөө) — Советтик актёр. СССР эл артисти (1984).
Кепил
Кепил – кепилдик берүүчү; кандайдыр бир нерсеге кепилдик берген мамлекет, мекеме же жак. Кепилдик берүү келишими боюнча, К. башка бирөөнүн өз милдеттенмелерин толук же жарым-жартылай аткарышы тууралуу карызкор менен бирдикте кредитордун алдында жоопкерчилигин алат. К-дин кепилдик милдеттенмеси менен камсыз болгон карызкор өз милдеттенмесин аткарбаган же талаптагыдай аткарбаган учурда, эгер кепилдик келишиминде К-дин субсидиардык жоопкерчилиги каралбаган болсо, К. менен карызкор кредитор алдында бирдей жоопкерчилик тартат.
Эки дос
Бирин –бири эң жакшы тааныган эки кыйышпас дос бар эле. Ал экөө бала чагынан чогуу жүрүп, көп күндөрүн биргеликте өткөрүшкөн. Бирөөсүнүн пейили тар, митаам болсо, экинчиси ак көңүл, жайдар мүнөз, сылык-сыпаа келген, көп сүйлөөнү жактыра бербеген жигит болчу. Күндөрдүн биринде өз камы үчүн жүгүргөн дос ак көңүл досуна барат да, ага иши жүрбөй жатканын айтып, көп өлчөмдө акча сурайт. Досунун өтүнүчүн четке кага албаган жигит колундагы болгон каражатын ага карматат. Бир топ убакыт өткөндөн кийин ач көз дос, ак көңүл досунун үйлөнө турган кызын жакшы көрүп калгандыгын, ансыз өмүр сүрүүгө мүмкүн эместигин айтып досунун алдына келет. Бир тууганындай мамиле кылган адал дос, кыз үчүн анын көңүлүн оорутууну каалабай, үйлөнө турган кыз менен кездешип аны менен бул туурасында акылдашат. Кыздын уруксаты менен аны досуна никелеп берет.
Социалдык статус
Статус – катмардын, топтун же индивиддин социалдык системадагы абалынын комплекстүү көрсөткүчү, социалдык стратификациянын маанилүү параметрлеринин бири. Статустун негизги компоненттери катары: биринчиден, берилген социалдык элементтин коомдогу позициясы анын объективдүү мүнөздөмөсүнүн (теги, жынысы, жашы, билими ж. б.) улам келип чыгат; экинчиден, коомдун берилген позициянын орду, ролу жана мааниси жөнүндөгү элеси эсептелет. Ушуга ылайык статус ардак, урмат, кадыр-барк сыяктуу категорияларда аныкталат, ал эми анын жоголушу жогорку касиеттердин жоктугун билдирет. Аны М. Вебер индивиддердин позициялардын барктуулугу, алардын коом тарабынан позитивдүү (оң) же негативдүү (терс) бааланышы деп түшүнгөн. Ушундан улам статус коомдогу топтордун жана индивиддердин мамилелерин аларга белгилүү жүрүм-турум нормаларын, белгилерин жана мүнөздүү өзгөчөлүктөрүн бекитүү жолу менен тескөө механизми катары маанилүү ролу келип чыгат. Бул болсо кадыр-барктын белгилүү иерархиясы жөнүндө сөз кылууга мүмкүндүк берет. Коомдук мамилелердин убакыт өткөн сайын өзгөрүп туруучу ар түрдүү статустук топторго бөлүгүшү коомдун жиктелишин изилдөөгө жол ачат. Статустук топтордун ортосунда конфликт ар бир топтун өзүнүн статусун коргоого жана жогорулатуу үчүн объективдүү умтулуусунан улам келип чыгат. Ал эми статусту коргоо жана аны жогорулатуу башка топтордун жана индивиддердин ар дайым басып алуусу менен оорчулукту туудуруда. Ар бир индивид ар түрдүү ишмердүүлүктүн чөйрөсүндө башка индивиддер менен мамиле түзгөндүктөн, бир эмес, көп сандагы статуска ээ. Анын ар бири индивиддин өзгөчө статустук топко тиешелүүлүгүн аныктайт. Андан тышкары, бир эле индивид түрдүү параметрлер боюнча дал келбөөчү же карама-каршы кызыкчылыктуу статустук топторго тиешелүү болуп калуусу да мүмкүн. Бул болсо анын алдында тандоо проблемасын коет. Чынында социалдык стратификация системасындагы орду жана белгилүү функцияларды так аткаруусу берилген индивидге белгилүү статусту бекитүүнү камсыз кылат. Индивиддин статусуу менен алар ойногон социалдык ролдун ортосунда тыгыз байланыш бар.
Колдонулган адабияттар
"Саясат таануу: энциклопедиялык окуу куралы". Башкы редактор: Ү.Асанов, жооптуу редактор: А.Акунов. Бишкек - 2004. ISBN 9967-14-011-9
Эки дос
Бир күнү сейил бакта отурса жанына бир кедей кейпиндеги карыя келип, колунда эч нерсеси жоктугунан улам оорууга чалдыкканын, дарыланууга эч кандай мүмкүнчүлүгү жоктугун айтып жалооруйт. Ал карыянын абалына боору ооруп, ага колунан келген жардамын берет. Дарегин алып мааал-маалы менен карыяны зыярат кылып, ага тамак-аш жеткизип турууну адатка айландырат. Көп өтпөй карыя өмүрдөн өтөт. Өз атасындай болуп калган карыянын каза болушу, анын жүрөгүнө октой тиет. Ал ортодо, карыянын бай болгондугун, болгон байлыгын өзүнө мурас катары калтырып кеткенинен кабардар болот. Көкүрөктө досуна деген бир аз таарынычы бар эле. Ага жооп катары досунун үйүнүн каршы тарабынан үй сатып алат.
Коёндой окшош күндөр өтүп жатты. Бир күнү эшиктин коңгүроосу кагылат. Ачса бир тилемчи эне турган болот. Ал ачка болгонун айтып, өзөк жалгаганга үйүнөн бир нерсе алып чыгабы деген үмүттө балага карайт. Жүрөгү мээримге сугарылган, жигит энени үйүнө киргизип, жакшылап курсагын тойгузат. Экөө көпкө масилеттешип отуруп, тилемчи эненин эч кимиси жок экенин билгенден кийин, ага үйүнүн төрүнөн орун берет. Экөө эне баладай болуп калышат. Бир күнү эне, баласына үйлөнө турган убагы келип калгандыгын, өзү караштырып, ылайыктуу деп жүргөн бир кыз бар экенин айтат. Энени сыйлагандыктан бала, ал кыз менен жолугуп таанышууга макул болот. Кыз менен жолугуп экөө бири-биринин купулуна толот. Көп кыйынчылыкты башынан өткөрүп, эми гана иштери оңоло баштаган жигит досун үйлөнүү тойго чакырат.
Той кызуу өтүп жаткан учурда, көөдөнүндөгү толкуп-ташкан, досуна болгон тоодой таарынычын айтууга белсенип, сөз сүйлөөнү туура көрөт. Ал өз сөзүндө, өзүнөн да артык көргөн досуна болгон акчасын берип, ал гана эмес үйлөнө турган кызын да, досунун бактысы үчүн өз бактысын курман кылганын айтат. Ал эми иштери жүрүшпөй кыйынчылыкка кабылганда, досунун фабрикасынан бир дагы жумуш орду табылбагандыгын баяндайт. Ага карабай азыр дагы, досу үчүн өзү ээ болгон бардык нерсесин бергенге даяр экендигин жашырбайт.
Келген меймандар мындай доско бир чети таң калып, бир чети өзүмчүл досту жектеп жатышты. Мынчалык ач көз, өзүмчүл адамдар да болобу дешип, анын ким экендигин билүүнү каалап турушту. Ал эми өзүн ойлогон дос, чыдай албай ордунан туруп сөз сүйлөөгө киришти:
-Болуп өткөн окуяда кайрымсыз, өзүн ойлогон, пейили тар менмин… Бирок окуяны менден да угуп коюшуңуздарды суранам. Ооба, ишим жүрүшпөй кыйынчылыкка кабылганда досумдан жардам сурадым. Аман болсун, колундагы болгон нерсесин аябастан мага карматты. Үйлөнүүгө даярданып жаткан кезинде үйлөнө турган жубайын да мага ыроолоду. Анткени, үйлөнө турган кыз досума татыктуу эмес болчу. Ал досумдун байлыгына көз артып, дүнүйө-мүлкү үчүн турмушка чыкмакчы болгон. Досум аны да берди. Андан кийин иштери жүрүшпөй калды, фабрикага келип, менден жумуш сурады, кан досумдун менин кол алдымда, мага баш ийип иштешин каалабагандыктан жумушка алган жокмун. Фабрикада сенин дагы акың бар десем намысынын жол бербей турганын билет элем.
Койсан элдери
Койсан элдери — Түштүк Африка элдеринин шарттуу аталышы. Белгилери болуп: жана/же
Эки дос
Кыйын кезеңде досумдун турмуш сыноосуна сынып калышын каалаган эмесмин. Кааалабайм дагы! Сейил бакта жолуккан карыя менин атам эле. Атам аябай оорулуу болчу. Атамды анын жанына жөнөтүп, ал каза болгондо анын үлүшүн бергенге шылтоо таптым. Байкасам, досум өзүнө көңүл бурбай калды. Эшигинин алдына тилемчи болуп келген менин энем болчу. Досума баш-көз болсун деп апамды жанына жөнөттүм. Жана акыркы айтар сөзүм, бүгүн менин эң бактылуу күнүм. Анткени жанымдан артык көрүп жаткан досумдун үйлөнүп жаткан кызы менин бир тууган карындашым. Мына биз ушундай доспуз!
Койсан элдери
Койсан элине, ошондой эле бушмендер жана готтентоттор киришет. Ал эми «койсан» темини (нама khoi 'адам' жана san 'бушмен') 1928-жылы этнограф Л. Шульце тарабынан бул элдердин физикалык-расалык белгилеринин негизинде сунушталган. 1963-жылы Гринберг бул терминди макро-үйбүлө термини менен бириктирип караган [Greenberg 1950; 1963]. Бул гипотизаны бекитүү үчүн Гринберг тилдердин типологиялык жана лексикалык окшоштуктарын салыштырып берген.
Эки дос
Достор, туугандар, дегеле жакын адамдарыбыз биз үчүн эң кымбат асыл жандар. Алар жашоо бакчабыздын кооз гүлдөрү, гүлгө суу куйган өңдүү кыйын кырдаалда жакындарыбызды жалгыз калтырбай, аларды сүйүү, боорукерлик, мээримдүүлүк менен сугаруу жашоо бакчабызды гүлдөткөнгө тете эмеспи. Ал эми гүлдөгөн бакчанын мөмөсүнүн жемиши таттуу да, берекелүү да болоору талашсыз экендиги анык чындык.
даярдаган-Бекзат Абдикаримов INSTAGRAM//@_e__a_707 FACEBOOK//Бекзат Абдикаримов OK// Бекзат Абдикаримов
Ич көпмө
Ич көпмө, тимпания - тез ачыма тоютту ашык жегенден пайда болуучу кепшөөчү малдын ылаңы. Ич көпмө мал кышкы кургак тоюттан көктөмгө өткөндө көп кездешет. Мунун жаңы жана өнөкөт түрү болот. Жаңы түрү мал көк чөп, жүгөрүнүн жаңы бакалын, күздүк эгин, беде, (люцернаны) ж. б. жаандан же шүүдүрүмдөн кийин оттогондо, кээде кызыл өңгөчкө бир нерсе туруп же катып калганда, бузулган жемден, уулуу өсүмдүктөрдөн (уу коргошун, чытыр) пайда болот. Өнөкөт түрү ичеги-карын, боор оорусунун кесепетинен келип чыгат.
Дарттын белгилери: мал кепшебей, чабалактайт, ичи көбөт, демигет. Өз убагында жардам көрсөтүлбөсө, мал өлүмгө учурайт. Диагнозу клиникалык белгилердин негизинде коюлат.
Профилактика: малга берилүүчү тоюттун сапатын көзөмөлдөө, малды кургак тоюттан көктөмгө акырындык менен өткөрүү, жайыттагы уу чөптөрдү жок кылуу, чабандарды дартты болтурбоо чаралары менен тааныштырып, аларды колдонуу ж. б.
Ынанчы
Ынанчы (Inanch) - Кыргыз кагандарынын ишенимдүү жардамчылары, элчилери.
Кыргыз жазма эстеликтеринде (V—XIII кк.), кытай жыл баяндарында бул термин кыргыз энчилүү адам аттарына жалганып айтылат. Мис., Inanch han, Inanch Kair han, Dadas Inanch Chor, Inanch bek, Inanch Mengu ж.б. Inanch - «ишеничтүү киши», «ишенич жүктөлгөн чабарман» маанисин туюнткан.
Демек, бул сөз (Inanch) дипломатиялык титулду, «элчи» термининин синонимии туюнтат. Абакан суусунун (Хакас-Минуса ойдуңу) оң жээгиндеги Ачура деген жерден табылган кыргыз жазуусунда: «...ил (эл) эгеси Ынычу Билге ириг өлүг ара..., улуңун аты Күч уры, өз атаңыз Уры бек (башкаруучу), оз элиңиз (мамлекетиңиз) үчүн жакшылык кылып, сиз (айрылдыңыз)...» - деген маалыматтар бар.
Бул лексика бүгүнкү кыргыз тилинде «ынануу», «ынаным», «ынанымдуу», «ынанычтуу» формаларында сакталып калган.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Казьба (дарыя)
Казьба (Куйсак) — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Зингейка дарыясынын оң жээгинен 48 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 30 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Магнитогорск суу тармагынан Ириклинск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Барбодестер
Барбодестер (лат. Barbodes) — каңылтырбалыктардын бир уруусу.
Жаңы-Айыл (Сузак району)
Жаңы-Айыл (Жаңы-Айыл) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Сузак районундагы айыл. Барпы айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 122 киши.
Броукэн Боу (Оклахома)
Броукэн Боу (Оклахома) (Broken Bow) — Оклахома штатынын McCurtain округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4230 киши. Болжолдуу аянты - 13.1 км². FIPS коду — 40-09100.
Няру-Яха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Церий
Церий (латын тилинен Cerium, Ce) - Д. И. Менделеев мезгилдик системасы 6-мезгилинин IIIВ группа элементи. К.н. 58, ат. м. 140,12. Ц. массалык саны 128Ce-151Ce болгон 24 изотобу белгилүү. Ц. жаратылышта м. 136Ce,138Ce,140Ce,142Ce болгон төрт изотобу бар. Ц. 1975-ж. амер. химик Ульям Фрэнсис Гиллебранд тарабынан төрт хлордуу Ц. электролиздөөдөн алынган: CeCl4®Ce+2Cl2 Ц. жаратылышта монацит жана башка минералдын курамында кездешет. Күмүш түстүү ак металл. Балкып эрүү температурасы 804оС; кайн. температурасы 3470оС; Ц. жылуулук жана электр тогун өткөргүчтүк касиетке ээ; бирикмелеринде +3 ж-ан +4 окистенүү даражасын көрсөтөт. Окистенүү калыбына келүү потенциалы -2,48 барабар. Ц. активдүү металл болгондуктан абада окистенип, CeO2 кабыкчаны пайда кылат. Ал бензолдо таза сакталат. Ц. менен темир, магний, алюминий, жез, ниобий, титан куймалары жана Ц. менен легирленген болот азыркы учурда техника тетиктерин жасоодо чоң мааниге ээ. Өтө жарык чыгаргандыктан кинофильм тартууда, караңгыда жарык чыгаруучу ок дарыларды даярдоодо, ошондой эле атомдук техникада да кеңири колдонулат, анткени Ц. жасалган айнектер радиацияны өткөрбөйт. Ц. айнек өндүрүү ишинде да негизги ролду ойнойт.
Ич көңдөйү
Ич көңдөйү - омурткалууларда бөйрөк менен жүрөктөн, сүт эмүүчүлөрдө өпкөдөн башка ички органдарын карман туруучу 2-дене көңдөйүнүн бөлүгү. Жетилген төмөнкү омурткалууларда жүрөк жанындагы көңдөй менен Ич көңдөйүн туташтыруучу канал сакталып калган. Көпчүлүк балыктын Ич көңдөйү тышкы чөйрө менен абдоминалдык тешиктери аркылуу байланышат. Жүрөк жанындагы көңдөй тегерек ооздуулар менен балыктарда алды, жер үстүндөгү омурткалууларда арт жагына жайгашкан. Жүрөк жанындагы көңдөй сүт эмүүчүлөрдө боор -эттин пайда болушуна байланыштуу Ич көңдөйүнүн өпкөнү карман турган алдыңкы бөлүгү менен бирге анын башка бөлүктөрүнөн бөлүнөт. Адамдын Ич көңдөйү ичтин алдыңкы жана каптал булчуңдары, бел омурткалардын денеси, белдин бед жана 4 чарчыбулчуңу, боор эт, төмөн жагынан жамбаш чарасы (чоң жана кичине) менен чектелет. Ич көңдөйүндө ичеги-карын, уйку бези, боор, көк боор, бөйрөк устундөгу без, заара-жыныс органдары жайгашкан. Ич көңдөйүн 2 кат ич кабыгы каптап турат
Пурла дарыясы
Пурла — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Кичи дарыясынын сол жээгинен 4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кондома дарыясын кошпогондо, Томдун башатынан Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Коллоид системалары
Коллоид системалары — ири дисперсиялык системалар менен чыныгы эритмелердин ортосундагы дисперсиялык системалар. Алар дисперсиялык фазасынын өлчөмү 10-6-10-7 см, ал эми дисперсиялык чөйрөсү 10-7-10-8 см турган гетерогендүү системалар. Газда жана суюктукта алар тынымсыз эркин кыймылда болуп, дисперсиялык чөйрөгө текши таралат. Мындай эркин дисперсиялуу Коллоид системалары (түтүн, золдор) туруктуу келишет да, седиментацияланбайт, башкача айтканда чөкмө пайда кылбайт. Коллоид системаларындагы дисперсиялык фазанын бөлүкчөлөрү дисперсиялык чөйрөнүн молекулалары менен жакшы аракеттенсе, лиофилдүү коллоиддер пайда болот. Алардын фазалар аралык беттик тартылуу кубаты өтө аз. Лиофилдүү коллоиддер катуу заттын ири бөлүкчөлөрүнүн же суюктуктун тамчысы эң майда коллоиддик бөлүкчөлөргө же мицеллаларга майдаланышынан пайда болот. Коллоид системаларынын бөлүкчөлөрү дисперсиялык чөйрө менен өз ара начар аракеттенсе, лиофобдуу коллоиддер пайда болот. Буларда фазалар аралык тартылуу күчү көп. Ошондуктан коллоиддик бөлүкчөлөр ириленип, эркин беттик кубатты азайтат. Ал лиофобдуу коллоиддердин бузулушуна алып келет. Лиофобдуу коллоиддердин туруктуулугун сактоо үчүн стабилизатор (бөлүкчөлөрдүн биригип жабышуусун токтотуучу заттар) колдонулат. Коллоид системаларына силикат желимине окшош заттар, суспензиялар, чаң, түтүн, көбүктөр, эмульсиялар, туман, металлдардын гидрожана органозолдору жана башкалар кирет.
Пурла дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Чоң Возей
Чоң Возей — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хата-Яга дарыясынын оң жээгинен 38 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 28 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
«Ыйык күндөр»
«Ыйык күндөр» — православиеде жетинчи январдан тартып эки жума бою өткөрүлүүчү дин майрамы. Бул майрамдын башы байыркы славяндардын жаратылышка болгон табынууларына барып такалат. Ал мезгилде бул майрам оюн, күлкү, бий-тамаша, ырлар менен коштолгон. Христиан дини аны сүрүп чыга албагандан кийин, өзүнө сиңирип алып, христиандык багыт берген.
Орозо айы мусулмандарда «ыйык күндөр» катары каралат.
Moët & Chandon
Moët & Chandon, «Моэт э Шандо» — Шампан өндүрүшүндөгү дүйнөдөгү эң ири өкүл. Клод Моэт тарабынан 1743-жылы негизделген, учурда 1000 га жакын жүзүм талааларына ээлик кылып, жылына 26 миллион бөтөлкө шампан шарабын өндүрөт.
Тарыхы
Компания 1743-жылы Клод Моэт (Claude Moët) тарабынан түптөлгөн, ал кезде Клод, француз аймагы болгон Шампан деп аталган аймактан Парижге шарап ташый баштаган. Людовик XV башкарып турган Францияда, көбүргөн шарапка болгон кызыгуу күчөп турган учур. Мунун негизинде Моэттин бизнеси тез өнүгө баштаган, XVIII кылымдын аягында, ал өзүнүн шараптарын Европага жана Кошмо штаттарга экспорттойт. Клоддун небереси Жан-Реми Моэт Томас Жефферсон жана Наполеон Бонапарт сыяктуу белгилүү инсандарга өзүнүн шараптарын белек кылып, жарнамалоонун негизинде, "Моэт" атын дүйнөгө белгилүү кылган. Ал эми компания, өзүнүн экинчи атын болсо, Жан-Реми Моэт 1832-жылы компаниянын биринчи жарымын, өзүнүн күйөбаласы Пьер-Габриэл Шадо де Бриалльеге жана экинчи жарымын өз уулу - Виктор Моэтке ыйгарган учурда ээ болгон.
1840-жылы ысымдуу шампан шарабы түшүнүгү кирген соң, Моэт 1842-жылы бул түшүнүккө дал келген, өзүнүн, биринчи ысымдуу шарабын тартуулаган. Эң көп сатылган, Брют Империал (Brut Imperial) бренди 1860-жылдары өндүрүлө баштаган. Ал эми, белгилүү ысымдагы Дом Периньон шарабы болсо, ал кездеги «Шампани атасы» кайман аты менен белгилүү болгон, монах-бенедиктин ысымын алып жүрөт. Moët & Chandon 1971-жылы Хеннесси, 1987-жылы Louis Vuitton менен биригип LVMH (Louis-Vuitton-Moët-Hennessy) компаниясын түзүшөт. Компания 2004-жылы сатуу көлөмү 16 миллиард евро түзүп luxury жаатындагы эң ири компаниялардын бири болуп саналган. Moët & Chandon Улуу Британия Канышасы Елизавета II шампан шарабы менен камсыз кылуу боюнча Кансарай макулдугуна ээ.
Саясий имидж
Имидж саясий имидж – субъекттин өзү жөнүндөгү түшүнүк-төрү менен ал жөнүндөгү массалык маалымат каражаттарында калыптанган сүрөттөмөлөрдүн кошундусунан улам пайда болгон образ, саясий мүнөздөмө. Саясий Имидж жалаң эле лидердин саясий аң-сезиминин жана жүрүм-турумунун чыныгы өзгөчөлүк-төрү жөнүндө эмес, андан тышкары, ал жөнүндөгү элдердин ой-мүдөөсү, элестетүүсү жөнүндө да жалпыланган, жөнөкөйлөтүлгөн маалыматарды берет. Ыңгайлуу же ыңгайсыз абалдын, шарттын таасири менен саясатчынын артыкчылыктары жана кемчиликтери жөнүндө коомдук аң сезимде белгилүү бир образ пайда болот жана калыптанат, бул образ, белгилүү бир мааниде, өз алдынчалыкка ээ болуп, саясатчыны коомчулуктун пикирине ылайык иш жүргүзүүгө мажбурлайт.
Тигил же бул саясатчынын Имиджди аныктоодо маалымат каражаттарынын ролу чоң. Элдин көпчүлүк бөлүгү өзүнүн саясий симпатиясын билдирүүдө көбүн эсе колдо болгон маалыматтарга таянууга мажбур болушат. Ушундан улам азыркы мезгилде, өнүккөн өлкөлөрдө саясатчылардын Имиджин аныктоодо одоно каталарды кетирбөө үчүн саясий маркетинг теорияларын жана методдорун колдонушат. Лидердин жекече иш стили, идеологаиялык көз карашы жана саясий программасы бирине-бири төп келсе, анда бул саясий Имидж пландоонун ачкычы болуп эсептелет. Эгерде Имидж саясий базарда талаптарына дал келсе, анда саясатчыга ийгилик алып келет. Ушул максатта саясатчынын артыкчылыгын баса белгилүүчү жана анын начар жактарын жаап-жашырып туруучу маалымат үчүн атайын программалар иштелип чыгат.
Маркетинг буга өбөлгө түзөт: конкреттүү кырдаалда саясатчы өзүнүн жеке сапаттарына жараша, электораттын талаптарына ылайык, атаандаштарынын абалына карата кандай көз караштарда туруу керектиги аныкталат. Демократтык институттардын өнүгүшү, шайлоо алдындагы мезгилде саясий атаандаштардын көбүйүшү саясатчынын Имиджне карата болгон талаптардын курчушуна алып келет. Шайлоолордогу ийгилик, саясий карьера көбүн эсе саясий Имидждин өзүнө тартуучулук күчүнө, аныктыгына, иш аракеттеринин ирээттүүлүгүнө жараша болот. Ошондо гана электро аны башка атаандаштардан айрып-таануу, ага саясий симпатия көрсөтүү мүмкүн-чүлүгүнө ээ болот.
Коллувий
Коллувий (латынча colluvio — жыйылуу, чогулуу, топтолуу) — тоо капталдарына, этектерине жыйылып калган кесек талкаланган тектер. Тоо тектердин талкаланышынан пайда болот. Оордук күчүнүн таасири астында каптал ылдый кулап, тартипсиз орун алат (мисалы, шагылдар). Талкаланган бөлүкчөлөр миздүү, кырдуу, урчуктуу келет. Чоңдугу ар кандай. Делювийден арасында өтө майда талкаланган тектердин (кум, чопо) жоктугу менен айырмаланат. Курулуш материалы болуп саналат.
Кепилдик
Кепилдик ― 1) жарандык укукта карызкордун кредитор алдындагы милдеттенмесин толук же талаптагыдай аткаруусуна кайсы бир адамдын жоопкерчилиги (толук же жарым-жартылай) тууралуу мыйзамда же келишимде каралган милдеттенме (кара: м.: Банк кепилдиги);  2) кандайдыр бир мөөнөткө чейин колдонуу максатына төп болуу үчүн товардын материалдык кемчиликтерине сатуучунун мыйзамда каралган милдеттенмеси. Товардын сапат К-и анын баардык бөлүгүнө (куралуучу буюм) бирдей тийешелүү.
Дагы караңыз
Кепилдик мөөнөт
Мурдаш (Алай району)
Мурдаш (Мурдаш) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Алай районундагы айыл. Ленин айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 2 577 киши.
Ички сөз
Ички сөз – Ички сөздү иликтөө тил менен сөздүн, тил менен ой жүгүртүү формасынын, сөздү кабыл алуу маселесинин ортосундагы катышты изилдөөгө жардам берет. Ички сөздү тилчи, психолог, физиологдор изилдейт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Анри Беккерель
Антуан Анри Беккерель (15. 12. 1852, Париж 25. 08. 1908, Круасик) француз физиги, Париж ИАнын мүчөсү (1889). Политехникалык мектепти бүткөн. Париж улуттук табият-тарых музейинин (1892) жана Политех. мектептин проф. (1895). Беккерель оптика, электрмагнетизм, фотохимия, электр химиясы жана метеорология илимдери боюнча изилдөөлөрдү жүргүзгөн. Түрдүү люминесценциялык заттардын кара кагаздан өтүп, фотопластинкага тийгизген таасирин изилдөөнүн натыйжасында, уран тузунун радиоактивдүү нурлануусун ачкан (1896). Бул нурланууну изилдөө М. Склодовская-Кюри менен П. Кюринин радиоактивдүүлүктү ачуусуна алып келген. Нобель сыйлыгынын лауреаты (1903).
Чыптама
Кыз-келиндерибиз кош этек менен жуп кие турган, ичтелип же жалаңкат тигилген жеңсиз, бели жабылгандай ич кийим. Чыптама да денеге чак тигилет. Ал кош этек менен кийгенде гана көркүнө чыгат. Көгүчкөн төш чытырап, бели кыпчыланып, чыптама этеги жамбашты жая кененделип кетет. Көйнөктүн кош этектери көлбүп, кыз кылактап, ал өзүнчө ак шоокум болуп көрүнөт. Укмуштай кооз саймаланып, же көбөлөнүп тигилген чыптама көбүнчө чий баркыт, тасбаркыт, тукаба, трайке өңдүүлөрдөн тигилет. Аны кош этек көйнөк менен өздүк көркөм чыгармачылыктын катышуучулары, артисттер, жаштарыбыз улуттук сыймыктуу кийим катары кийип жүрүшөт.
Деталь
Деталь(фр. – майда), көркөм деталь – чыгармада маанилик жана идеялык-эмоциялык жүк көтөрүп турган майда бөлүкчө. Алар авторго сүрөттөп жаткан окуяны, көрүнүштү, каарманды кайталангыс индивидуалдуулукта ачып берүүгө көмөктөшөт. Деталь сырткы көрүнүш, белги, кийим, шарт-жагдай, жүрүш-туруш, кыял-жорук болушу мүмкүн, ошондой эле каармандардын, автордун речинде берилиши ыктымал. Мисалы, Айтматовдун “Ак кеме” повестинде бир эле майда учурда (деталда) баланын атасы ак кемеде экени айтылып өтөт же “Биринчи мугалимде” кош теректи сүрөттөгөн чакан деталь бар. Мындай деталдар чыгармадагы идея, тема, каармандардын образы менен байланышат. Деталь ар түрдүү методдордо, ар кыл усулда жана жазуучунун чеберчилигине, стилине жараша түрдүүчө жаралат.
Колдонулган адабият
"Кыргыз адабияты энциклопедиялык окуу куралы". Башкы редактор: Ү. Асанов, жооптуу редактор: А. Акматалиев. Бишкек - 2004
Чыптама
Эгер кийимдин жердиги көк кездемеден турса, ага түшкөн көчөттөрдүн өңү кызыл менен жашылдан тандалса, кызыл өң буюмду ажарлантат да, жашыл өң кездемеге жутулуп кетет.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
«Ыйык китептер»
«Ыйык китептер» - христиандардын Инжили, иудейлердин Тоораты жана мусулмандардын Кураны ж.б. сыяктуу «ыйык» деп эсептелинген китептер.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Циан бирикмелери
Циан бирикмелери, циан к-тасы жана циандуу суутек к-тасы көптөгөн орг. эмес жана орг. бирикмелерди пайда кылышат. Циан к-тасынын туздары цианаттар (к. Циан к-тасы), ал эми циандуу суутек к-тасынын туздары цианиддер деп аталат (к. Цианиддер). Цианаттар цианиддерге караганда анча уулуу эмес. Циан (дициан, козукулак к-тасынын динитрили). N º С - С º N, балкып эрүү t 27,83оС, кайноо t 21,15оС, сууда эригичтиги 1,03 %, спиртте жана уксус к-тасында эрийт. НCN катализатор катышуусунда окистендирүүдөн, КCN жана СuSO4 (суудагы эритмелеринин) аракеттенишинен алынат. Оксамиддер, этилендиамид алууда жана металлдар ширетүүдө колдонулат. Уулуулугу НCN караганда бир канчага төмөн. Циамелид, НNCО – циан к-тасынын полимери, сууда эрибеген аморфтуу ак күкүм.
Кепилдик вексель
Кепилдик вексель – анда көрсөтүлгөн сумманы вексель берүүчү вексель кармоочудан албай туруп эле, чарбачылык бүтүмдөрүн камсыз кылуу үчүн берилген вексель. Эгер вексель берүүчү алардын ортосундагы башка милдеттенмелерди жарытып аткарбаган учурда гана, биринчи вексель алуучу К. в-дин негизинде өндүрүп алууга акылуу.
Барбоурисия сымалдуулар
Барбоурисия сымалдуулар (лат. Barbourisiidae) — китсымак балыктардын бир тукуму. Буга барбоурисиялар (лат. Barbourisia) (лат. уруу), кызыл барбоурисия (лат. В. rufa) түрү ж.б. кирет.
Колмогоров Андрей Николаевич
Колмогоров Андрей Николаевич [12(25).4.1903, Тамбов — 20.10.1987, Москва] — орус математиги, СССР ИАнын академиги (1939), Социалдык Эмгек Баатыры (1963). Москва университетин бүтүргөн (1925). илимий эмгегин чыныгы өзгөрмөлүү функциялар теориясынан баштаган. Колмогоров өлчөөлөр жана тригонометриялык катарлар, көптүктөр, интегралдар, функцияны жакындатуу теориялары боюнча маанилүү эмгектер жазган. Колмогоров математикалык ыкмалардын биология менен тил илиминде колдонулушун изилдеген, ошондой эле ыктымалдык теориясы менен функциялар теориясын изилдөөчүлөр мектебин түзгөн. Ал Париж ИАнын, Лондон королдук коомунун жана башкалар чет элдик академиялардын (Нидерланд, Польша, Румыния, АКШ), илимий мекемелер менен коомдордун чет элдик мүчөсү. Эл аралык Больцано (1963), СССР мамлекеттик (1941) жана Лениндик сыйлыгына (1965) лауреаты. 7 Ленин ордени менен сыйланган.
Циан кислотасы
Циан кислотасы, НО-СºN. Изоциан к-тасынын таутомери. Циан к-тасы кескин жыттуу, түссүз суюктук, эрүү t 80оС, кайноо t –23,6оС, тыгызд. 1,14 г/см3 (20оС). сууда жана эфирде жакшы эрийт, суудагы эритмеси күчтүү к-та. Жеңил полимерленет жана гидролизденет. Эки таутомерияда тең мүнөздүү болгон туздар пайда кылат. Туздары цианаттар деп аталат. Циан к-тасы синил к-тасын окистендирүүдөн, цианурон кислотасынын пиролизинен алынат. Ошондой эле цианатты, уретанды, семикарбазидди жана алардын бирикмелерин өндүрүүдө аралык зат катары пайда болот.
Сэмюэл Беккет
Беккет, Сэмюэл - (англ. Samuel Barclay Beckett; 1906-жыл 13-апрель Дублинге — 1989-жыл 22-декабрь Париж), Ирландия жана Франция жазуучусу. Дублинден Тринити-колледжди бүтүргөн (1927). Париж Жогорку мектебинде мугалим (1928-30). 1932-36-ж. Францияда жана Германияда саякатта болгон. 1938-жылдан Беккерель Парижде жашаган. 1929-ж. аңгеме, эссе, адабий сын макалалары жарыялана баштаган. Ал абсурд театрына «Годотту күтүүдө» (1953) пьесасы менен кирген. Пьесаларынын ичинен белгилүүлөрү: «Эндшпиль» (1989), «Крэпптин акыркы тасмасы» (2000), «Бактылуу күндөр» (1989). Б. «Уотт» (1953), «Моллой», «Мэлон өлөт», «Аты жок» (1994), «Кабанаак» (1999), «Керексиз тексттер» (2001) романдарынын, ошондой эле «Ырлар» (1968) жыйнагынын автору. Нобель сыйл. лауреаты (1969).
Каинда (дарыя)
Каинда — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Суундук дарыясынын сол жээгинен 91 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Магнитогорск суу тармагынан Ириклинск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кепилдик насыя
Кепилдик насыя ― банк же өкмөттүк органдардын кепилдиги менен уюмдардын бири-бирине кепилдик  аркылуу бере турган насыясы.
Мамбетакун Бекмуратов
Бекмуратов Мамбетакун - (1900, азыркы Нарын облусу, Тянь-Шань (азыркы Нарын) району, Байгазак кыш. 28. 09. 1975, ошол эле жер), мугалим. Фрунзедеги педагогика окуу жайын бүтүргөн (1951). Билим берүүдөгү эмгеги үчүн Ленин ордени менен сыйланган (1952). Туулган айылындагы орто мектепке ысымы ыйгарылган (2006).
Цианамид
Цианамид, NH2CN, суу, спирт, эфирде эрий турган кристаллдар. Балкып эрүү t 43 0С, эрүү темп-расынан жогору ысытканда дициандиамид – димерди пайда кылат. бир нече туздары белгилүү. СаС2 азот атмосферасында 8000С ысытуудан; СаСN2 менен H2SO4 аракеттенүүсүнөн (20-30% ) алынат. Дицианамид жана меламин өндүрүүдө колдонулат.
Гельминттерге каршы дарылоо
Гельминттерге каршы дарылоо — мите курттар пайда кылган ооруларды — гельминтоздорду дарылоодо колдонулуучу заттар. Алар кишинин организминен мите курттарды айдап чыгарат же аларды организмдин ичинде эле өлтүрөт.
Гельминттерге каршы дарылардын таасири мите курттардын түрүнө жана алардын организмдин кайсы жеринде жайгашканына жараша болот. Булар дары өсүмдүктөрүнөн жана синтез жолу менен алынат. Ичегиде жайгашкан мите курттарга таасир этүүчү дарылар ичүүгө гана берилет. Кээ бир дарылар мите курттардын белгилүү гана түрүнө каршы таасир этет.
Мисалы, сантонин, пиперазин — аскаридоздо, чүчөктө, ашкабактын уругу — тениидоздордо колдонулат.
Гельминттерге каршы дарылооды бергенден кийин өлгөн же чала жан курттарды ичегиден айдап чыгуу максатында ич алдырма дарыларды берүү, ошондой эле тиешелүү диетаны колдонуу зарыл. Организмдин ичегиден башка органдарында жайгашкан курттарды жоготуу үчүн дарылар венага куюлат. Бул дарылар врачтын сунушу боюнча гана колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Беспрозванный дарыясы
Беспрозванный — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чулым дарыясынын оң жээгинен 1643 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Ички конверсия
Ички конверсия (гамма нуру) - дүүлүккөн атом ядросу аз энергиялуу абалга өткөндө, бөлүнүп чыккан энергия ү-квант түрүндө таралбастан, ошол эле атомдун электрондорунун бирине берилиш кубулушу. Бул учурда атомдон ү-кванттын ордуна конверсиялык электрондор бөлүнүп чыгат. Электрондор атомдун ар кандай {К, L, М ж. б.) оболочкаларынан бөлүнүп чыгышы мүмкүн. Электрондордун энергиясы конверсияланган ядролук өтүштөгү энергия менен электрон бөлүнүп чыккан оболочканын байланыш энергиясынын айырмасына барабар
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Бөкөн
Бөкөн (Saiga tatarica) – көңдөй мүйүздүүлөр тукумундагы ача туяктуу жаныбар. Салмагы 50 кгга жетет. Бөкөндүн денеси чымыр, буттары ичке, тумшугу дөмпөгөй. Ургаачысы кичирээк келип, токол болот, эркегинин мүйүзүндө шакекче сымал кырлары бар. Бөкөндүн жүнү жайында саргыч, кышында агыш тартат. Орто Азия, Казакстандын талаа жана жарым чөлдөрүндө, Кавказ тоо этектеринде кездешет. Алар үйүр болуп жүрөт. Б. чөп, түрдүү өсүмдүк, бадал жалбырактарын жейт. Январда кууттан чыгат, 5 ай көтөрүп, 1–2 улак тууйт. Бөкөнгө эти, териси, мүйүзү үчүн мергенчилик кылышат.
Гальтунг, Юхан
Юхан Гальтунг (1930-ж. т.,) – норвегиялык социолог.
«Ыйык жерлер»
Мис., Мекке, Медина, Иерусалим, Сулайман тоосу, Шах-фазил күмбөзү жана башкалар. Ыйык деп аталган жерлерге болгон табынуулар адатта дин майрамдары мезгилинде жана табийгаттын ар кыл кырсыктарынан кийин айрыкча күчөйт.
Гальтунг, Юхан
Футурология, эл аралык мамиле, «үчүнчү дүйнө» өлкөлөрүн өнүктүрүү, конфликттин социологиясы алкактарында иштейт. Системалык изилдөө, табият илимдеринин методдорун колдонууну жактайт. Тышкы конфликттерди баамдаш үчүн, конфликттешкен тараптардын ички тартиби жана тилектештиги жөнүндө түшүнүк алуу керек. «Агрессиянын структуралык теориясында» Гальтунг салыштырма этология менен стратификациянын функционалдык теориясына таянат.
«Ыйык жерлер»
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Гальтунг, Юхан
Гальтунг конфликттик социалдык процесстердин алкагы менен зомбулук түшүнүгүн башка адамдарга «толук жашоого» тоскоолдук кылган бардык ишмердүүлүктөргө таратат. Маселен, ресурстарды тең бөлүштүрбөгөндүктүн натыйжасында ачкачылыктан каза табуу – бул зомбулук. Өзүнүн «тынчтыктын моделдеринде» (тынчтыкта өнүгүү) Гальтунг Гоноосфераны гумандаштыруу, коом менен жаратылыштын катнашын оптималдаштыруну жактаган экологиялык кыймылды колдойт.
MIDI
Интерфейси (MIDI interfaсe)(англ. Musical Instrument Digital Interface —цифралык интерфейс,музыкалык аспаптар). Синтезатор, музыкалык аспаптарды жана компьютерлерди бириктирүүгө мүмкүндүк берген удаалаш интерфейстин стандарты. MIDI (Musical Instrument Digital Interface) стандарты MIDI түзүлүштөр арасында жабдуулар жана коддоо жолдорун, музыканы жана үндү жиберүүнү регламенттейт. MIDI түзүлүштөр арасында жиберилүүчү берилиштер үн параметри коддолгон MIDI кабары калыбында көрсөтүлөт.
Императив
Императив (латын тилинен келген Imperativus — буюруучу) — талап буйрук жана мыйзам. Императив Кант колдонгон термин, эмне кылуу жана милдеттенмени кантип аткаруу керектигин аныктаган башкы принципти, жогорку талапты, жалпы мыйзамды көрсөтөт. Категориялык Императив төмөндөгүдөй формулага келтирилет. Өзүң жетектелип, ошол эле мезгилде, анын жалпы мыйзам болушун каалаган эрежелерге ылайык гана аракет кылат ар дайым сен өзүңдө жана башка бирөөнүн жүзүндө адамзатка каражат гана эмес максат катары мамиле кыл. Саясатта Императив индивиддердин, социалдык топтордун жана мамлекеттердин ортосундагы өз ара мамилелердин өзгөрүлгүс эрежеси катары түшүн-дүрүлөт. Ядролук, химиялык, бактериологиялык согушка жол бербөө менен байланышкан адамзаттын жашоосун сактап калуу, айлана чөйрөнү коргоо зарылчылыктары бүгүнкү күндүн шексиз Императивди болуп саналат. Адамзаттын өнүгүүсү менен Императив менен аныкталган милдеттүүлүктөрдүн чөйрөсү кеңейүүдө. «Императив». түшүнүгү менен саясий лидердин полномочиелеринин жана укуктарынын көлөмү да камтылат
Пызас дарыясы
Пызас — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Мрас-Су дарыясынын сол жээгинен 197 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 81 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кондома дарыясын кошпогондо, Томдун башатынан Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ичеги иштетүү
Ичеги иштетүү - союлган малдын ичегилерин, ичеги сырьёсун алуу максатында иштетүү, б. а. ичегини таза жууп, кырындыларынан, майынан, былжырак челинен арылтуу; даярларын муздатып, иргеп, тутамдап байлоо; туздап консервалоо жана кургатуу. Ичеги иштетүүгө малдын ичеги сымал кээ бир мүчөлөрүн (кызыл өңгөч, тарамыш, табарсык ж. б.) иштетүү да кирет. Иштетилген ичегилер көбүнчө колбаса (чучук) жасоодо кабык катары пайдаланылат, алардан комуз жана теннис кылдары, хирургиялык жиптер (кетгут) жасалат.
Няхар-Яха
Няхар-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Байдарата орун алган. Дарыянын узундугу - 63 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Чоң Ворга-Шор
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Күң-Элек
Күң-Элек — Кыргызстандын Ош облусунун Алай районундагы айыл. Ленин айыл аймагына кирет.
Барбудо түспөлдүүлөр
Барбудо түспөлдүүлөр (лат. Polymixioidei) — буларга барбудо сымалдуулар (лат. Polymixiidae) тукуму, таанымал барбудо (лат. Polymixa nobilis) түрү да кирет.
Кушчу (уруу)
Кушчу же Кутчу уруусу – кыргыздардын сол канат тобуна кирген чоң уруулардын бири. Өз алдынча уруу катары алгач 16-к-дагы «Мажму ат-Таварих», «Тазкира-и-ходжаган» тарыхый чыг-нда эскерилет. Ал эми «Тарихи-и Рашиди» б-ча К. уруусунан чыккан эмирлердин түпкү атасы бир мергенчи болуп, ал Моголстандын ханы (1380—1399) Кызыр Кожону такай коштоп жүргөн ж-а бул уруунун экинчи аты «күкөлдөш» («кукалдаш») болгон. В. Радлов болсо кыргыздын К. (кучу) уруусу Тянь-Шан ж-а Енисей кыргыздарынын этностук байланышын аныктайт деген пикирин айткан. Кээ бир көз караштар б-ча кытай хроникаларында кезиккен нушибилердин бир уруусу «гэшуну» К. деп эсептешет. Бирок азыркы К. уруусу м-н байыркы түрк урууларын түз байланышы бар экени так аныктала элек. Башка бир пикирлер б-ча адегенде түрктөрдүн аскер наамы (кош беги) же хандын кызматчылары (кушчу – куш сала турган адам) болгон. Негизинен К. уруусу кыргыздын мундуз, кыпчак, коңурат, каңды сыяктуу уруулар м-н бирге байыркы уруулардын бири деп таанылат. К-лар этнокомпонент катары кийинки ногой, түркмөн, башкыр, өзбек, азербайжан элдеринин арасында да кезигет. Кытай маалыматтарында (мис., Пиндин Чжуньгээр фанлюэ, Сиюй чжи) К-лардын 17–18-к-да Чыгыш Түркстандын саясий турмушуна жигердүү катышканы айтылат. Генеол. уламыштар б-ча К. уруусу жоош ж-а меңдуулат деген эки бөлүкчөдөн туруп, жоош негизги үч уруу – касымсейит, төрөсейит, тынымсейит; меңдуулат таз кушчу, кара кушчу, көк кушчу, кагасты, чилжубут, шараноот, сакалды ж. б. урууларга бөлүнүшөт. К. урууларынын негизги бөлүгү Талас өрөөнүнүн баш жагында турушат. Мындан тышкары Жалал-Абад (Ала-Бука, 1-Май, Аксы жб.), Чүй (Панфилов, Жайыл, Кемин ж. б.), Ысык-Көл (Жети-Өгүз, Тоң, Түп ж. б.), Нарын (Тогуз-Торо, Ак-Талаа, Кочкор ж. б.) обл-тарында ж-а КЭРдин Ак-Чий, Каражүл р-ндорунда жашайт. К. уруусу кыргыз элин түзгөн маанилүү этностук топ болуп эсептелет. Сүрөттө Шараноот уруусунан чыккан Акчал Атагулов. Анын ою боюнча Кубат бий Шараноот уруусунан болот экен. Анын уруулашы Сасыкбай тарабынан Таластын Шаранооттор жашаган Кара-Ой айылына Кубат бий биздин чоң атабыз деп, Кубат бийге татыксыз эстеликти орнотушту. Илимпоздордун изилдөөлөрү төмөнкүдөй айтат. Өзүңүздөр окуп чыгып, иштин чоо-жайы кандай болуп жатканын түшүнөсүздөр.
Уруктар
Жоош: Чылпак, Сабатар, Кыржы, Кара-Кужур, Аман, Боочу, Каймазар, Чүрпө, Майтык, Накай, Кангелди, Тилеке, Аксак Бөрү, Сокур Бөрү, Бүргө, Жаман кыз, Акбото, Сулпия.
Ноот]].
Дөбөй, Сузак району
Дөбөй (Дөбөй) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Сузак районундагы айыл. Барпы айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 508 киши.
Эсенгелди Бексалов
Бексалов Эсенгелди (01. 05. 1942-ж. т., Өзбек ССРи, Сурхандарыя облусу, Шорча району, Ак-Капчыгай кыш.) техника илимд. доктору (1987). ФПИни (1966), Фрайбергдеги (Германия) Тоо академиясынын аспирантурасын (1972) бүтүргөн. Кыргыз ССР ИАда лаборатория башчы (1981), «Тоокен» илим-технол. борборунун директору (1992-95), КР УИАда Тоотектердин физикасы жана механикасы институтунда бөлүм башчы (1995жылдан). Тоо жана курулуш-жол машиналары, жер астындагы курулуш техникасы жана технол. боюнча адис. 100дөн ашуун илимий эмгектин, анын ичинен 3 монографиянын, 7 окуу куралынын, 6 ойлоп табуунун автору. Эмг.: Безвзрывная технология разработки скальных пород при строительстве и реконструкции транспортных коммуникаций в горных условиях., 2000.
Чыраш сайма
Ийне сайманын бир түрү. Бул — буюмдун чекесин чыраштап бекитүү дегендик. Мында буюмдун четинен «жээк» (0,4—0,5 см дей) алынат. Андан ошол жээктен буюм четин кабыштыра (1 — 1,5 см дей) аралыкты кыйкач кайып кетет. Учук эми кайчылашып, кайра мурунку сайган жерден сол жанынан чыгат. Андан кийинки учук улам кайра мурункунун сол жагынан чыгуусу тийиш. Ошентип, сайма ондон солду карай жылып олтурат. Буюмдун чети «көптүрмө сайма» сымал чыраштала түшөт. Башка саймаларга караганда мунун түйшүгү арбын. Чыраш — көбүнчө оюлган (бычылган) эки жердикти бириктирүүдө да, теринин тигишин бастырууда да колдонулат. Жипти алдынан айланта чалып, бирде оң тарабынан, бирде сол тарабынан ийнени сайып өткөрүп отурат. Ошондо эки кош көзөнөкчөлөр пайда болот да, улам кийинки көзөнөкчөлөрдүн алмак-салмак ортосунан ийнени сайып өткөрүп отурат. Ушундан кийин эки оюмдун же кесилген жердиктердин жиги билинбей саймаланып, өзүнчө кооз көрүнөт.
«Чыраш саймасы», «илме дос» саймасын саюудан өзүнүн татаалдыгы менен айырмаланат. Бул ыкма менен тери, кийиз буюмдарына кооздук түшүрүүгө болот. Чеберлер калпакты, кементайды, тонду, тери шымды, ошондой эле боз үйдүн ички жана сырткы жабдууларын жана жасалгаларын кыюуда, же жээктөөдө «чыраш» саймасын такай колдонушат.
Азыр ал негизинен ак калпакты тигүүдө колдонууда. Ак калпактын төрт талаасын үлгүгө салып бычып алып, аны «чыраш саймасы» менен сайып, андан кийин калган төрт талаасын бириктирип, жалпы саят. Мындай ыкма менен бүткөн калпакты өзүнүн калыбына салып, үтүктөп койсо, жарашыктуу көрүнүп калат.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Чырмак
Чырмак — бул ак чийди бирден талдап, түрдүү түстөгү жүн менен чырмоо аркылуу оюм-көчөттү түшүрүп, көркөм буюм жасоо өнөрү.
Коло иштетүүнүн Жети-Суу очогу
Коло иштетүүнүн Жети-Суу очогу биздин заманга чейинки 12-9-кылымда өкүм сүргөн. Анын башка аймактардагы металл иштетүү очокторунан айырмаланган өзгөчө мүнөздүү белгилери болгон. Буюмдарды жасоодо коргошун, висмут, күмүш, мышьяк кошулган (к. Коло доорундагы кенчтер).
Эски бабич (Кармаскалин району, Башкыртстан)
Эски бабич — Башкыртстандын Кармаскалин районундагы айыл, Эски бабичев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 534 киши. Почта индекси — 453001, ОКАТО коду — 80235865001.
Винита (Оклахома)
Винита (Оклахома) (Vinita) — Оклахома штатынын Craig округуна караган АКШ шаары.
Эски бабич (Кармаскалин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Винита (Оклахома)
Калкы - 6 057 киши. Болжолдуу аянты - 11.3 км². FIPS коду — 40-77550.
Ыйман келтирүү
Ыйман келтирүү - жаңыдан мусулмандыкты кабыл алып жаткан адам ыйман келтирет.