cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ералаш
Жаралуу тарыхы
Алгач Ералаштын выпускалары кинотеатрларда сеанс алдыңда көрсөтүлүп турган. Кайра куруу мезгиланде Ералаш акырындап телевиденияга өтө баштап, 4:3 сүрөт форматына, ал эми 1991-жылы СССР тарап жатканда киножурнал толук телевиденияга өтүп, РТВ каналында көрсөтүлө баштады. 1995-жылдан тарта азыркы учурга чейин ОРТ каналында көрсөтүлөт. 2011-жылдын Чын куран айынын 2синен 2012-жылдын Жалган куран айынын 31ине  чейин СТС телеканалында кайталоо болгон. 2011-жылдын Кулжа аынын 1инде Первый канал 14:9 сүрөт форматына (16:9 спутникалык телеберүү үчүн) өтүп, Ералаштын жаңы выпускалары горизонтальдык сызыктары менен классикалык 4:3 форматтык көрсөтүүгө өттү.
1985-жылы киножурналдын 10-жылдыгына карата «Ералаш деген эмне?» (Что такое Ералаш?) музыкалык телефильми тартылган. 1995-жылы 20-жылдыгына карата «Ералаш 20 жашта» (Ералашу 20 лет) концерти уюштурулуп, эң мыкты эпизоддордон турган 2 сааттык бөлүк жасалган. 2000-жылы 25-жылдыгына карата «Ералаш-25жаш»,2005-жылы «Ералаш-30 жашта» концерттери уюштурулган. Акыркы экөө ОРТ каналынан көрсөтүлгөн.
Башталышы
18инчи выпусктан баштап (1978 жыл) көйнөкчөн жана шортикчен бала кармаган, ар түстөгү тамгалар менен жазылган «Ералаш» жазуусу үстүндө пайда болот. Алгач ал бала «А» тамгасына карманса, 1986-жылдан тарта ал «Р» жана экинчи «А» тамгасын кармайт.
Сюжет
Башталышында жана аягында обон же белгилүү болгон ыр чыгып ырдалган. 1981-жылдан тарта синтезатордо жазылган, ыр колдонулат.
Ыры жана обону
«Мальчишки и девчонки, а также их родители…» деген ыр саптарын Хмелик жазганын Грачевский айткан. Анан ыр саптарды Горький атындагы киностудиясынын музыкалык редактору жараткан. Биринчи обонун Владимир Шаинский сунуштаган, бирок ал тексттен көп сөздөрдү алып койгон болчу. Ошондуктан Алексей Рыбников сунуштаганды таңашкан. 1974-жылдан 1997-жылга чейин ырды Елена Камбурова аттуу ырчы аткарган. Анын аткарганы эки вариантта белгилүү.Биринчиси 1-2 выпусктарда, экинчиси 3чү бөлүктөн 117 бөлүгүнө чейин ырдалган. 1997-жылдын 2003-жылга чейин ал кезде жаш Сергей Лазаревтин аткаруусундагы ыр болгон. 2003-жылдан тарта «Непоседы» ансамблинин аткаруусундагы ыр коюлуп келет.
Шорлонгон топурак
Шорлонгон топурак – мелүүн алкактын токойлуу талаа, талаа жана жарым чөл зоналарында узакка созулган ашыкча нымдуу шартта пайда болгон топурактын тиби. Рельефтин оёң жеринде чөп өсүмдүктүү байтерек-кайыңдуу же саздуу токойдун жана шалбаанын астында, карбонаттуу кумай тектеринде, кыртыш суулары жер бетине жакын жаткан жерлерде өөрчүйт. Топурак горизонттору даана байкалат. Батыш Сибирде, Түш. Волга боюнда, Каспий бою ойдуңунда кеңири таралган.
Өзүнчө обочолонуу
Өзүнчө обочолонуу (саламаттык сактоодо) — бул кооптуу оорунун жайылышына каршы күрөшүү үчүн өкмөт тарабынан белгилүү бир мөөнөткө чейин киргизилген, калк үчүн чектөөчү чаралардын комплекси.
Бул мезгилде жарандардан зарылдыксыз көчөгө чыкпоо, башка адамдар менен байланышты чектөө жана медициналык коомчулук сунуш кылган оорулардын алдын алуу боюнча бардык сунуштарды аткаруу сыяктуу обочолонуу режиминин талаптарын сактоону өтүнүшөт. Өзүнчө обочолонуу режими оорунун жышааны бар адамдар үчүн дагы дайындалат.
Себептери
Ыктыярдуу түрдө өзүнчө обочолонуу вирустун жайылышын толугу менен токтото албайт, бирок саламаттык сактоо тутумуна ашыкча оордук келтирбей, вирустун жайылышын басаңдатууга жардам бериши мүмкүн. Демек, медициналык мекемелерде оору жугузган бейтаптар үчүн жайлар жана шаймандар дайындалып, ал эми дарыгерлер бардык жугуштуу адамдарды өз убагында текшерип, аларга керектүү жардамдарды көрсөтүшөт.
Медицинада жугуштуу ооруларды таралышынын ар кандай жолдору белгилүү. Классификациялардын биринде алар түз жана кыйыр болуп бөлүнөт.
Калыбеков, Нурдин Исмаилович
Калыбеков Нурдин Исмаилович (26. 5.1953-ж. т., Нарын ш.) —артист, Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (1990). 1970-жылдан Нарын облустук М. Рыскулов атындагы музыкалык драма театрында иштейт. Калыбеков ар түрдүү жанрдагы спектаклдерде 6Отан ашык образды түзгөн. Аткарган негизги ролдору: Незнамов, Гриша (А. Н. Островский, "Күнөөсүз күнөөлүүлөр"), Ауэз, Оролбай (С. Ходжониязов, "Сүйбөгөнгө сүйкөнбө"), Сулайман (Хаджибеков, "Аршин малалан"), Солтобой (Т. Абдумомунов, "Ашырбай"), Мелис, Касым (Ж. Абдыкадыров, "Жүрөгүм менин тоолордо"), Адаш (А.. Глязов, "Алакандай жер"), Лужин, Мармеладов (Ф. М. Достоевский, "Кылмыш жана жаза"), Котэ (Цагарели, "Ханума"), Ольбени герцогу (У. Шекспир, "Король Лир"), Авдий, Абуталип (Ч. Айтматов, "Кыямат, "Сары өзөктөгү өлүм"), Сот (Э. Өмүракунов, "Менин да жашагым келет") жана башка. Медалдар менен сыйланган.
Өзүнчө обочолонуу
Себептери
Тери аркылуу, өбүшүү жана жыныстык катнаш сыяктуу жолдор оорунун түз жугуучу түрлөрүнө кирет. Мындан тышкары, булганган топурак жана өсүмдүктөр менен байланышта болуу, аба тамчысы аркылуу - жөтөлгөндө, чүчкүргөндө, ошондой эле кадимки сүйлөшүү учурунда бөлүнүп чыккан аэрозолдор аркылуу дагы оору жайылат.
Ал эми оорунун аба аркылуу жугушу анын кыйыр таралуу түрүнө кирет, анда инфекцияны козгогуч абанын чаңдуу же тамчы түрүндөгү агымында пайда болот. Тамчы түрүнөн айырмаланып, бул чаң абада узак убакытка сакталышы мүмкүн. Кыйыр таралуунун дагы бир түрү үстүңкү катмарында бир нече убакытка чейин инфекциялык козгогучту сактап турган буюмдарга байланышкан. Инфекцияны алып жүрүүчүлөр жансыз нерселер, анын ичинде суу, тамак-аш же микроорганизмдер токтошу мүмкүн болгон ар кандай заттар да болушу мүмкүн.
Бүргө, чиркей, кене сыяктуу жандуу ортомчулар дагы ооруну таратышат. Өзүнчө обочолонуу режими жарандарды үйдө отурууга жана адамдар менен азыраак байланышта болууга чакыруу менен инфекциянын жайылышын басаңдатуу максатында иштелип чыккан. Мындай чаралар белгилүү бир калктуу конуштардагы адамдардын кыймылына жана айрым ишканалардын ишине мамлекеттик чектөөлөрдөн тышкары, калктын түшүнүгүнө да басым коюу максатын көздөйт.
Оорунун белгилерин өз алдынча көзөмөлдөө үчүн дене табыңызды эртең менен жана кечинде күнүнө эки ирет өлчөп туруңуз. Дене табын өлчөөдөн 30 мүнөт мурун жеп-ичпей, тамеки тартпай жана / же сагыз чайнабай жүрүү керек. 14 күндүк өзүнчө обочолонуу мезгилинде, эгерде дарыгериңиз кеңеш бербесе, ацетаминофенди (мисалы, Тайленол) же ибупрофенди (Адвил сыяктуу) ичпеңиз.
Чектөөлөр
Ар кайсы өлкөлөрдө ар кандай чектөөлөр колдонулат. Буга мисал катары, 2020-жылы пайда болгон COVID-19 жугуштуу оорусунун дүйнө жүзү боюнча жайылышын карап көрүүгө болот.
Кыргызстанда пандемия башталгандан бери, Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлиги жарандарга COVID-19 жышаандары байкалган учурда өзүнчө обочолонуу боюнча сунуштарды жарыялап, бардык жарандарга эгерде муктаждык болбосо, үйлөрүнөн чыкпоону сунуштаган.
Өзүнчө обочолонгон жарандар үйдө отурууга тийиш, демек, жумушка же окууга барууга болбойт. Коомдук саламаттыкты сактоо кызматкерлери муну катуу суук тийип же тумоолоп калган учурдагыдай эле чара көрүү деп мүнөздөшөт.
Россияда ар кандай курактагы, айрыкча 65 жаштан өткөн жана өнөкөт оорулары бар адамдарды өзүнчө обочолонуу режимин сактоого милдеттендиришкен. Себеби, бул категориядагы адамдардын илдетке чалдыгуу тобокелчилиги жогору. Россиядагы чектөөлөр:
Улуу Британияда өзүнчө обочолонуу деп бардык жарандардын, анын ичинде оорунун белгилери байкалгандардын аң-сезимдүү түрдө үйдө калуусун түшүнүшөт.
Жалпы чектөө:
- Жумушка, мектепке же коомдук жайларга барбоо – мүмкүн болсо үйдө иштөө;
- Коомдук унаада же таксиде жүрбөө;
- Азык-түлүк алуу үчүн чыгууга болбойт - аларга онлайн же телефон аркылуу буйрутма берүү, же үйгө бирөөлөрдүн алып келүүсүн сурануу керек;
Гонидийлер
Гонидийлер (гр. gone – урук, тукум, eidos – түр) – эңгилчектердин денесиндеги козу карындар менен биргеликте жайгашкан балырлардын клеткалары. Эңгилчектердеги бардык балырлар Г. деп аталышат. Мурдагы учурларда эңгилчектерди өз алдынча бир бүтүн организмдер деп аташкан. Кийинчерээк бул эки организмдин (козу карын, балыр) ыкташкан комплекси экендиги аныкталган. Ошого чейин андагы жашыл, көк жашыл клеткаларды (балырлар) көбөйүү кызматын аткаруучу споралар (гонидий) деп келишкен.
Өзүнчө обочолонуу
Жалпы чектөө:
- Спорт менен сырттан эмес үй ичинде машыгуу керек.
Ак-Суу (Аксы району)
Ак-Суу — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. Ак-Суу айыл аймагына кирет.
Өзүнчө обочолонуу
Жалпы чектөө:
Өзүңүздү обочолонтуп жаткан мезгилде жайгашкан мейкиндигиңизди башка адамдардан бөлүп алышыңыз керек. Ага уктоочу жайлар жана жалпы жайлардагы башка мейкиндиктер кирет. Жуунуучу бөлмө, ашкана жана конок бөлмөлөрү сыяктуу жалпы жайларда өткөргөн убактыңызды мүмкүн болушунча азайтуу жана үйдү жакшы желдетип туруу сунушталат. Ашкана эмеректерин жана идиш жуугуч жайлардын үстүңкү катмарын тазалап, ошондон кийин аларга бир аз убакыт тийбей турганыңыз туура болот.
Ак-Суу (Аксы району)
Калкы
Калкы ― 2884 киши (2009-жылы).
Өзүнчө обочолонуу
Жалпы чектөө:
Мүмкүн болсо, ашканадан алысыраак болуп, жашаган жериңиздин аймагында гана тамактануу сунушталат. Үйдөгү жашоочулар бетке тийгизбей колдорун дайыма жууп, эмеректердин үстүңкү катмарын тазалап турушу керек.
Сүлгү, кол аарчы жана башка жалпы үй буюмдарын колдонбоо сунушталат. Өзүнчө обочолонгон адамдын жекече жуунуучу бөлмөсү болгону оң. Эгерде жуунуучу бөлмө жалпы болсо, анда ден соолугунун абалына жараша өзү колдонгондон соң артынан жакшылап жууп туруу зарыл.
Өзүнчө обочолонуунун маанилүүлүгү
Жугуштуу оорунун түрүнө жараша инфекция адамга үйдө, мектепте, жумушта, медициналык мекемеде жана башка коомдук жайларда жугушу ыктымал. Адам өзүн оорудан сактоо үчүн зарыл болгон алдын алуу (заманбап вакциналарды алуу, тиешелүү гигиеналык талаптарды сактоо ж.б.) чараларын көргөнү менен, баары бир ооруга чалдыгып калуу тобокелдиги бар. Айрым адамдар өздөрүн оорудан коргой албай, инфекциянын кесепетинен олуттуу кыйынчылыктарга кабылышы мүмкүн. Андыктан коомдон өзүнчө обочолонуу - бул башкаларды оорулардан сактоо үчүн колдонулган, инфекциянын алдын алуу жана аны көзөмөлдөө багытындагы маанилүү практика. Бейтаптарды обочолонтуу инфекциянын кооптуулугун азайтып, дүйнө жүзү боюнча жаңы пайда болгон жугуштуу ооруларга жооп кайтарууга мүмкүндүк берет.
Психологиялык таасири
Өзүнчө обочолонуу – COVID-19 пайда кылуучу оорунун жайылышын алдын алууда натыйжалуу чаралардын бири. Бирок өзүнчө обочолонуу психикалык ден-соолукка олуттуу таасирин тийгизип, депрессиянын, тынчсыздануунун жана акыл-эстин бузулушу сыяктуу абалдын жаралышына шарт түзөт.
Ушул себептен улам Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму (ДСУ) адамдарды телефон аркылуу же онлайн платформалар сыяктуу аралыкта баарлашууну улантууга үндөйт.​
Кыжаалат абал жумуш ыргагын өзгөртүүгө же окутуу формасынын өзгөрүшүнө, мурунку адаттарды колдонуу эми белгисиз мөөнөткө чейин мүмкүн болбой калышына же келечекке ишенбей калууга алып келиши мүмкүн. Жаңы жашоо таризинин өзгөчөлүктөрүнө көнүгүү боюнча төмөнкүдөй сунуштар бар:​
“Ирландиянын Саламаттыкты сактоо кызматынын жетекчиси оорунун жышаандарына ар дайым байкоо жүргүзүп турууну жана өзүнчө обочолонуу аяктаганга чейин таштандыларды ыргытпоону сунуштайт. Муну менен катар "өзүнчө обочолонуу адамды жадатышы же көңүл калууга алып келиши” мүмкүн экендигин эскертет. Бул сиздин маанайыңызга жана сезимдериңизге таасир этиши ыктымал. Эгерде жабыгуу, тынчсыздануу же уйкудан кыйналып жаткан болсоңуз, анда бул жагдай досторуңуз же үй-бүлөңүз менен телефон аркылуу же социалдык тармактар ​​аркылуу байланышып турууга жардам берет”.
COVID-19 учурунда өзүнчө обочолонуу мезгили
Чет өлкөлөрдөн кайтып келген саякатчылардын бардыгы милдеттүү түрдө өзүнчө обочолонууга тийиш. Бул буйрукту бузгандарга белгилүү бир өлчөмдөгү айып пул салынат.​
COVID-19 чалдыккан бейтап менен тыгыз байланышта экени аныкталган адам инфекция табылган күндөн тартып 14 күндүн ичинде өзүнчө обочолонуу шартында болушу керек.​
- Эгерде сизде оорунун жышаандары жок, бирок тест оорунун бар экенин көрсөтсө, анда тест тапшырган күндөн баштап, бери дегенде 10 күн бою өзүнчө обочолонуңуз (эгер сизде ушул обочолонуу мезгилинде белгилер пайда болсо, анда оорунун белгилери пайда болгон күндөн баштап 10 күндүк обочолонууну кайрадан баштаңыз);
- Эгерде сиз башка адамдар менен жашасаңыз, анда бардык үй-бүлө мүчөлөрү өз бөлмөлөрүндө калып, 14 күн өзүн обочолонууга алынышы керек.14 күндүк мезгил биринчи адам ооруп калган күндөн же оорунун жышаандары жок болсо, тест алынган күндөн тартып башталат.
Кубадру дарыясы
Кубадру — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Башкаус дарыясынын сол жээгинен 85 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 43 км.
Өзүнчө обочолонуу
COVID-19 учурунда өзүнчө обочолонуу мезгили
- Эгерде үй-бүлөнүн башка мүчөсүндө оорунун жышааны байкала баштаса, анда алар текшерилип, оорунун белгилери башталган күндөн тартып 10 күндүн ичинде, алгачкы 14 күндүк обочолонуунун кайсы күнү болгонуна карабастан, үйдө болушу керек.
Кубадру дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Өзүнчө обочолонуу
Өзүнчө обочолонууга даярдануу
Өзүнчө обочолонууга киришерден мурун үйдүн негизги муктаждыктары, бул мезгил ичинде жалпы иммундук функцияны жакшыртуучу туура тамактануу үчүн ар кандай пайдалуу тамак-аштар менен камсыздалганыңызды текшерип алыңыз. Организмдеги суу теӊдемин сактоо үчүн көп суу ичүү да керек болот.
Эгерде сиз өзүнчө обочолонуп жатсаңыз, тамак-аш жеткирүүнүн ыңгайлуу кызматынан пайдаланганыңыз же үй-бүлө мүчөлөрүнөн, кошуналарыңыздан азык-түлүк алып келип берүүнү суранганыңыз оң. Өзүңүздү обочолоодон мурун, өзүңүзгө жана сиз менен жашаган адамдардын баарына дары-дармектердин жетиштүү экендигин текшерип алыңыз. Дары-дармектериңиз түгөнө баштаса же рецепт талап кылынса, досуңуздан, үй-бүлө мүчөсүнөн же кошунаңыздан аны алып, үйүңүзгө алып келүүсүн өтүнүңүз. Эгер сиз жалгыз жашасаңыз, анда сизге кошумча колдоо көрсөтүүчү же сизге керектүү дары-дармектерди алып келип бере турган адам табыңыз. Ал адамдан инфекцияны жуктурбоо үчүн бардык чараларды көрүүнү сураныңыз.
Самын, даарат буюмдары жана тазалоочу каражаттар да жетиштүү экенине ынаныңыз. Эгер сиз башкалар менен чогуу жашасаңыз, анда буюмдардын, эмеректердин сыртын тазалыкта кармоо үчүн жалпы үй-бүлө мүчөлөрү бирдей аракет көрүшү зарыл.
Эгерде сиз үйдө иштесеңиз, анда тиешелүү шаймандар, сапаттуу интернет байланышы жана башка жеке документтер же китептер сыяктуу керектүү нерселердин бар экендигин текшерип алыңыз.​
Өзүнчө обочолонуунун карантинден айырмасы
Карантин – адамдардын белгилүү бир тобу үчүн катуу чектөө чарасы. Мисалы, оору жуккан же оору жукту деп шектелген адамдар үчүн. Бул дарыгерлер дайындаган обочолонуу режими. Анын талаптарын эпидемиологиялык жагымсыз шарттагы өлкөлөрдөн кайтып келгендер, ошондой эле COVID-19 белгилери бар адамдар жана коронавирус менен ооруган бейтаптар менен байланышта болгондор сакташы зарыл. Карантиндеги обочолонуу мөөнөтү – он төрт күн. Бул мезгилде жаран өз үйүндө дарыгерлердин көзөмөлүндө болот.
Өзүнчө обочолонуу - калк үчүн чектөөчү иш-чаралардын жыйындысы, ал өкмөт тарабынан белгилүү бир мөөнөткө чейин катуу даярдыктын же өзгөчө кырдаалдын алкагында киргизилет. Азыркы шарттарда COVID-19 оорусунун таралышына каршы күрөшүү максатында киргизилген. Жарандар төмөнкү шарттарды аткарууну суранышат: эч негизсиз көчөгө чыкпоо, башка адамдар менен байланышты чектөө жана медициналык коомчулук сунуш кылган вирустук оорулардын алдын алуу боюнча бардык сунуштарды аткаруу. Өзүнчө обочолонуу режимин бардык курактагы адамдар сактоого тийиш.​
Өзүнчө обочолонуунун социалдык аралыкты сактоодон айырмасы
Адам социалдык аралыкты сактап, жугуштуу оорудан коргонуу максатында коомдук жайлардан, адамдар көп чогулган же чогулушу мүмкүн болгон жерлерден алыс болот. Ошентип, пандемия учурунда коргонуу чарасы болгон социалдык аралык - бул адамдар менен тыгыз байланыш пайда болуучу жерлерден же кырдаалдардан алыс болуу аракети. Карантинге алынган же өзүнчө обочолонгон адамдардан айырмаланып, бул адамдар вирустун таасирине кабылышкан эмес жана болгону жуктуруу коркунучун азайтууга аракет кылышат.​
Кургак Буенда дарыясы
Кургак Буенда — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Вознесен айылынан Түштүкке карай 2 км алыстыкта Сим дарыясынын оң жээгинен жерге сиңип агымын жоготот. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Юрмя-Ненз-Яха
Юрмя-Ненз-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тиутей-Яха дарыясынын оң жээгинен 102 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ахметов Төлөндү (Тынай)
Ахметов Төлөндү (Тынай) (1938–1993) - жазуучу, котормочу.
Төлөндү Ахметов Чүй районуна караштуу Кызыл-Аскер айылында 1938-жылы 12-сентябрда туулган. 1964-жылы КМУнун филология факультетинин журналистика бөлүмүн, 1973-жылы Кыргыз ССРинин ИАсынын аспирантурасын бүтүргөн. 1964–1966-жж. Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн. 1966-жылдан КирТАГда корректор, Кыргызмамархивде илимий кызматкер, Кыргыз ССРинин ИАсынын Тил жана адабият институтунда кенже илимий кызматкер, «Ала-Тоо», «Жаш ленинчи» журналынын редакциясында адабий кызматкер болуп иштеген. 1979-жылдан «Кыргызфильм» киностудиясында улук редактор болуп эсептелген. «Сагыныч» аттуу биринчи аңгемелер жыйнагы 1969-жылы чыккан. Ал кыргыз прозасынын өнүгүш көйгөйлөрүнө арналган бир катар адабий сын макалалардын автору. Т.Ахметов Е. Носовдун, И.Зиедонистин, Н.Ермоловичтин ж.б. чыгармаларын, 500дөн ашык фильмдердин тексттерин которгон. 1986-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү болгон.
Жарык көргөн китептери: Кыргыз тилинде
Котормолору
Бектурсунов Сүйүнтбек (1909–1962)
Бектурсунов Сүйүнтбек (1909–1962) – котормочу. Талас районунун Үч-Кошой айылында 1909-жылы 20-декабрда туулган. Ал айылдагы мектепте, балдар үйүндө окуп тарбияланган. 1925-1930-жж. Фрунзедеги Кыргыз педагогикалык техникумунда окуган.
1930-жылдан Ош облусунун Араван айылында мектептин директору, 1930-1931, 1935-1937-жж. Кыргыз АССРинин Агартуу элдик комитети тутумунда, 1939–1940-жж. Кыргызстан мамлекеттик театрынын директору, 1932–1934-жж Кыргызстан облустук комсомол комитетинин маданият жана агитация-пропаганда бөлүмүнүн башчысы, 1937–1938-жж. Кыргызстан Борбордук партия комитетинин алдындагы партиянын тарыхы институтунда котормочу-редактор, 1938-1939-жж. жана 1940-1943-жж. Кыргызстан мамлекеттик басмасынын партиялык жана көркөм адабият бөлүмүнүн башчысы, 1943-1944-жж. «Кызыл Кыргызстан» гезитинин редакторунун орун басары, 1946-1948-жж. Кыргызстан Министрлер Советинин алдындагы искусство иштери боюнча башкаруу театралдык бөлүмүнүн начальниги, 1954-1957-жж. “Кыргызокуупедмамбастын” көркөм балдар адабиятынын редактору болуп иштеп келген.
1940–1950-жж. Л.Толстойдун аңгемелерин, төрт томдон турган «Согуш жана тынчтык» романын, М.Шолоховдун, М.Горькийдин, А.Чеховдун ж.б. чыгармаларын, кинофильмдерди которгон, ошондой эле көркөм котормо жана кыргыз адабияты жөнүндө бир нече сын макалаларды жазган.
С.Бектурсуновдун котормосу боюнча кыргыз драма театрында М.Горькийдин, Погодиндин, Симоновдун, Виртанын ж.б. пьесалары коюлган.
1949-жылы С.Бектурсунов В.Горячих менен бирге «Армансыз азаматтар» деген пьеса жазып, ал пьеса облустук театрларда коюлган.
Мухамбет Исаев
Исаев Мухамбет (1919, Ысык-Көл облусу, Жети-Өгүз району, Кабак айылы — 1976, ошол эле жер) — Кыргызстан КП Тянь-Шань обкомунун 1-катчысы (1954—60). 1939- жылдан КПСС мүчөсү. 1930— 35-ж. Жети-Өгүз районундагы "Төрткул" колхозунда иштеген, Пржевальск шаарындагы эсепчилик курсун, 1940-ж. Республикалык партиялык мектепти, 1945-ж, ВКП(б) БКнын алдындагы жогорку партиялык уюштуруучулар мектебин, 1949-ж. Кыргыз мамлекеттик пединститутун бүткөн. 1936—38-ж. Жети-Өгүз районундагы "Төрткул" колхозунда эсепчи, комсомолдун Жети-Өгүз райкомунун 1-катчысы, 1938—40-ж. Ысык-Көл окружкомунун жетекчи комсомолдук органдар бөлүмүнүн башчысы, Кыргызстан ЛКЖС БКнын сектор башчысы, 1940-ж. Кыргызстан ЛКЖС Пржевальск шаардык комитетинин 1-катчысы, 1941—43-ж. Ысык-Көл облусунун "Көк-Мойнок" совхозунда саясий бөлүмдүн начальниги, Кыргызстан ЛКЖС БКнын 2-катчысы, 1945—48-ж. 1-катчысы, 1948-ж. Кыргызстан КП БКнын партия, профсоюз, комсомол органдары бөлүмүнүн башчысынын орун басары, 1949-54-ж. Кыргыз керек-жарак союзунун башкармасында айыл чарба продуктуларын даярдоо, андан кийин кадрлар боюнча төраганын орун басары, 1960-жылдан Кыргыз ССРинин ички иштер министри болуп иштеген. Кыргыз ССР Жогорку Советинин 3 жолку депутаты (1947—51, 1955—63). Ленин, Эмгек Кызыл Туу, Кызыл Жылдыз ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Бектурсунов Сүйүнтбек (1909–1962)
1955-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү болгон.
Котормолору
Чехов А. П. Аңгемелер. – Ф.: Кыргызмамбас, 1940. – 124 б.
Жариков Л.М. Кар, бороондоп жаагын. (28-гвардиячы панфиловчулардын баатырдык иштери жөнүндө повесть.) – Ф.: Кыргызмамбас, 1943. – 88 б.
Бартольд В. В. Кыргыздар: Тарыхый очерк. – Ф.: Кыргызмамбас, 1943. – 92 б.
2-том. – Ф.: Кыргызмамбас, 1951. - 400 б.
3-том. – Ф.: Кыргызмамбас, 1954. –372 б.
4-том. – Ф.: Кыргызмамбас, 1955. –332 6.
Горький М. Васса Железнова; Акыркылар: Пьесалар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1952. – 136 б.
Горький М. Душмандар: Егор Булычев жана башкалар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1953.– 140 б.
Гоголь Н. В. Өлүү жандар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1953. –263 б. (К.Эшмамбетов менен бирге.)
Маяковский В. Американы ачышым: Очерк. – Ф.: Кыргызмамбас, 1953.–88 б.
Толстой А. Аңгемелер жана жомоктор. – Ф.: Кыргызмамбас, 1953. – 76 б.
Улуг-заде С. Гүлдөгөн жер: Роман.– Ф.: Кыргызмамбас, 1954. –360 б. (О.Орозбаев, Д.А.Абдылдаев менен бирге).
Толстой Л. Н. Кичинекей аңгемелер, жомоктор жана тамсилдер. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1955.– 68 б.
Аксаков С. Буюккан киши. –Ф.: Кыргызмамбас, 1956. – 32 б.
Чапаев жөнүндө аңгеме. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1956. – 71 б.
Толстой Л. Н. Пейилдин оңолушу: Роман. – Ф.: Кыргызмамбас, 1956. – 504 б.
Горький М. Чыгармалар жыйнагы. 9 том. - Ф.: Кыргызмамбас, 195б.
Горький М. Повесттери жана аңгемелери. - Ф.: Кыргызмамбас, 195б.
Горький М. Владимир Ильич Ленин. – Ф.: Кыргызмамбас, 1957. – 46 б.
Горький М. Мен кантип окудум. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1957.–31 б.
Абрахаме П. Каар жолу: Роман. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1958. – 264 б.
Пушкин А. С. Капитан кызы. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1958 – 148 б.
Майн Рид. Башы жок чабандес. Өспүрүмдөр үчүн. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1959. – 459 б.
Толстой Л. Н. Тандалган чыгармалар. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1959. – 425 б.
Гоголь Н.В. Повесттер: Жаштар үчүн. - Ф.: Мектеп, 1976. (авторлош).
Манитоу (Оклахома)
Манитоу (Оклахома) (Manitou) — Оклахома штатынын Tillman округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 181 киши. Болжолдуу аянты - 0.858474 км². FIPS коду — 40-46150.
Гвинея жогорку
Гвинея жогорку, кыскасы Жогорку Гвинея.
Гормогониялык көбөйүү
Гормогониялык көбөйүү (гр. gormos - жип, чынжыр, gonos - төрөлүү, пайда болуу) – жип түрүндөгү көкжашыл балырлардагы көбөйүү жолу. Бул учурда жиптин (трихоманын) деңгээлиндеги клеткалар бир нече бөлүктөргө топтошуп, алар былжырдын жардамы менен сыртка чыгуу менен жетилген жаңы жиптерди пайда кылышат. Гормоногийлердин араларында гетероцис деп аталган ири клеткалар жайланышкан.
Гвинея төмөнкү
Гвинея төмөнкү, кыскасы Төмөнкү Гвинея.
Меркушшор
Меркушшор — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Рогозин дарыясынын оң жээгинен 3 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 30 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Сухояж дарыясы
Сухояж (Инзерка) — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Инзер дарыясынын сол жээгинен 89 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Гвинея булуңу
Гвинея булуңу - Атлантика океанынында, Экватордук Африканын жээгинде, Пальмас тумшугунан (Либерия) Лопес тумшугуна (Габон) чейин созулат. Аянты 753 миң км2. Тереңдиги 5207 м. Биафра жана Бенин булуңдарына бөлүнөт. Аралдары (Биоко, Принсипи, Сан-Томе жана башка) көп. Вольта, Веме, Нигер дарыялары куят. Суткасына эки жолу ташкындайт (2,7 мге чейин). Негизги порттору: Тема, Аккра, Такоради (Гана), Ломе (Того), Лагос (Нигерия), Либревиль (Габон).
Боробаев Акматбек
Боробаев Акматбек – акын. Аксы районунун Авлетим айыл өкмөтүнүн Итагар айылында 1948-жылы 9-октябрда туулган. 1966-жылы Афлатун орто мектебин, 1973-жылы Кыргыз мамлекеттик медициналык институтунун дарылоо факультетин бүтүргөн.
Аксыдан чыккан Сарыбай уулу Молдобагыш А.Боробаевдин таятасы.
Ал студент кезинен баштап, ырларды жазып, жергиликтүү, облустук, республикалык гезиттерге жарыяланып келген.
2008-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Жарык көргөн китептери
Арча жыттуу айылым: Ырлар. – Б.: Бийиктик, 2007. – 98 б.
Ай туяк: Ырлар. – Б.: Бийиктик, 2009. – 232 б.
Марс (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бутрус (дарыя)
Бутрус (Чоң Утрус, (утрус) — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Черный Лух дарыясынын сол жээгинен 48 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Асаналиев Кеңешбек
К.Асаналиев 1950-жылы Ленинград шаарындагы «Пушкин үйү» деп аталган орус адабияты илим-изилдөө институтунун аспирантурасында окуп, «Т.Сыдыкбековдун чыгармачылыгы боюнча илимий иликтөөсүн 1953-жылы ийгиликтүү коргогон.
1953-1955-жж. Кыргыз илимдер академиясынын тил жана адабият институтунун илимий кызматкери, кенже илимий кызматкери, 1955-1963-жж. директордун орунбасары, 1963-1976-жж. улук илимий кызматкери, 1976-1981-жж. Кыргыз совет адабияты секторунун башчысы, 1992-1994-жж. Айтматов бөлүмүнүн жетекчи илимий кызматкери, 1994-1996-жж. Көркөм маданиятты изилдөө борборунун башкы илимий кызматкери, 1995-1996-жж. Чыгыш өлкөлөрү бөлүмүнүн башчысы, 1965-1966-жж. Педагогика институтунда илимий кызматкер, 1996-2007-жж. Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинде профессор, Кыргыз тилин жана адабиятын орус мектептерде окутуу кафедрасынын башчысы болуп иштеген.
Басма сөз беттеринде 70тен ашык сын макалалары, 16 монографиясы жарыяланган жана орто мектептердин 10–11-класстары үчүн кыргыз адабияты боюнча окуу куралын жазууга катышкан автор.
1956-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү болгон.
Монографиялары, сын жыйнактары жана окуу китептери:
Кыргыз совет прозасынын очерки: 1-бөлүм. – Ф.: Кыргыз ССР илим-дер академиясынын басмасы, 1957.– 112 б.
Кыргыз совет прозасын очерки: 2-бөлүм. – Ф.: Кыргыз ССР илимдер академиясынын басмасы, 1960. – 104 б.
Адабият таануу терминдеринин кыскача сөздүгү (Р.З.Кыдырбаева менен). – Фрунзе: Илимдер академиясы, 1961. – 120 б.
Түгөлбай Сыдыкбеков: Чыгармалары жөнүндө очерк. – Фрунзе: Кыргыз мамлекеттик басмасы, 1962. – 98 б.
Көркөм бийиктиктер: Сын макалалар. – Ф.: Кыргызстан, 1974. – 240 б.
Тоголок Молдо: Чыгармачылык портрет. – Ф.: Мектеп, 1975. – 75 б.
Өрдөн өргө: Адабий сын макалалар. – Ф.: Кыргызстан, 1977. – 212 б.
Тандалмалар: Макалалар жыйнагы. – Ф.: Кыргызстан, 1983. – 332 б.
Кыргыз совет адабиятынын тарыхы. – Ф.: Илим, 1987. – I том. – 821 б.
Көркөм нарк: Адабий сын макалалар. – Ф.: Кыргызстан, 1988. – 236 б.
Кыргыз совет адабиятынын тарыхы. – Ф.: Илим, 1990. – II том. – 694 б.
Айтматов кечээ жана бүгүн: Кош тилдүү чыгармачылык жана көркөм ойлоо маселеси. – Бишкек, 1995. – 154 б.
Кыргыз адабияты: Орто мектептин 10-классы үчүн. – Бишкек: Кыргызстан, 1996. – 360 б.
Кыргыз адабияты: Орто мектептин 11-классы үчүн окуу китеби. – Б.: Педагогика, 2000. – 288 б.
Кыргыз адабий илиминин терминдер сөздүгү (Р.З.Кыдырбаева ме-нен). – Б., 2004. – 572 б.
Адабий айкаш: Эскерме баян. – Бишкек, 2008. – 312 б.
Орус тилинде
Открытие человека современности: Заметки о творчестве Чингиза Айтматова. – Фрунзе: Кыргызстан, 1968. – 152 с.
Движение во времени: Портреты, полемика, заметки, критические миниатюры. – Фрунзе: Кыргызстан, 1978. – 276 с.
Шекер и космос (Ч.Айтматов: художественная семантика образов). – Бишкек, 2001. – 346 с.
Айыл Шекер и космос/Ч.Айтматов: художественная семантика обра-зов. – Бишкек, 2004. – 304 с.
Шаркыратма (айыл)
Шаркыратма (Шаркыратма) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Ылай-Талаа айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 523 киши.
Шор топурактар
Шор топурактар – составында сууда жакшы эрүүчү туздар (хлор, сульфат, карбонат) арбын (25%тен ашык) кездешкен топурактар. Шор топурактар адатта кургакчыл аймактарда топуракта жана топурак-кыртыш сууларында туздун арбын топтолушунан пайда болот. Шор топурактардын ири массивдери – Индия, Пакистанда, АКШнын батышында, Түн. Африкада, Австралия менен Түштүк Американын кургакчыл аймактарында, Каспий бою ойдуңунда, Орто Азиядагы түздүктөрдө, Арал деңизинин жээктеринде кездешет.
Орусча чыккан адабияттарда «засоленные почвы» деп аталат.
Куганду дарыясы
Куганду (Кугандух) — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чулышман дарыясынын сол жээгинен 159 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Марамек (Оклахома)
Марамек (Оклахома) (Maramec) — Оклахома штатынын Pawnee округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 104 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 40-46400.
Сайыт (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Сайыт — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Горьков айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 293 киши. Почта индекси — 452246, ОКАТО коду — 80240815005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Юртибя-Ненз
Юртибя-Ненз — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тиутей-Яха дарыясынын сол жээгинен 165 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бөкөнбай Боркеев
Боркеев Бөкөнбай – жазуучу. Талас районунун Кырк-Казык айылында 1948-жылы 1-январда туулган. 1955–1959-жж. Кырк-Казык орто мектебинде, 1959–1963-жж. Чалдыбар мектеп-интернатында, 1963–1966-жж. Кырк-Казык орто мектебинде окуган.
1967-жылдын 5-январынан 7-сентябрына чейин Кең-Кол башталгыч мектебинде мугалим болуп иштеп, ошол жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетине өткөн. Аны бүткөндөн кийин 1972–1975-жж. «Кыргызстан айыл чарбасы» журналында котормочу, 1975–1979-жж. Кыргыз Совет Энциклопедиясында редактор, улук редактор, бөлүм башчы, 1979–1980-жж. «Ленинчил жаш» гезитинин пропаганда бөлүмүнүн башчысы, 1980-жылдын 22-апрелинен 1980-жылдын 8-октябрына чейин Кыргыз телеграф агенттигинде редактор, 1980–1985-жж. «Мектеп» басмасында редактор, улук редактор, 1985–1986-жж. Кыргыз Республикасынын мамлекеттик басма комитетинин жетектөөчү редактору, 1986-жылдын 4-ноябрынан Кыргыз ССРинин мамлекеттик телерадио комитетинин балдар жана жаштар башкы редакциясынын баш редакторунун орун басары, 1989-жылдан көркөм-оюн-зоок редакциясынын башкы редакторунун орун басары, 1994-жылдан «Манас» студиясынын башчысы, 1997-жылдан «Манас» чыгармачыл-өндүрүштүк бирикмесинин продюсери, 1997-жылдан «Рух» продюсердик борборунун директору, 2003-жылдан «Ибарат» маданий-агартуу борборунун баяндамачысы болуп иштеп келген.
Дат козу карындар
Дат козу карындар (Uredinales) - облигаттык мителер, козу карындардын базидиомицеттер классына кирет. Жапайы жана маданий өсүмдүктөргө (сулу, буудай, жүгөрү, бөрү карагат жана башка) зыян келтирүүчү мите. Өсүмдүктүн зыянга учураган бөлүгүндө споралар кочкул сары, күрөң, боз датты пайда кылат. Бул козу карында гаплоиддик жана диплоиддик мицелиялардагы споралар жетилип, муун алмашуу жүрөт. Дүйнөдө 126 уруусу жана 5000ге жакын түрү белгилүү. Д. к. к-дын белгилүү бир түрлөрүндө өрчүү цикли бир гана өсүмдүктө жүрүп, ал бир ээлүү мите деп аталат. Буга күн караманын даты - Puccinia helianthi, роза гүлдүүлөр митеси - Phragmidium кирет. Айрымдарында гаплоиддик жана диплоиддик мицелиялардын споралары менен ар башка өсүмдүктөрдө өсүп жетилет да, түрдүү ээлүү мителер деп аталат. Буга мисал, дан өсүмдүктөрүнүн даты - Puccinia graminis.
Бөкөнбай Боркеев
1970-жылы Аман Көчөрбаев агайы менен бирдикте «Ленинчил жаш» гезитине «Түбөлүк жаз» деген чакан публицистикалык этюд жарыялаган. Ошондон тартып макала, аңгеме, сатира, юмор, очерктери республикалык басма сөздө, жаштар жыйнактарында жарыяланып келген. Обончулардын чыгармачылыгын иликтеген 500дөн ашык макала, аңгеме, очерктерди жазган.
Кыргыз телекөрсөтүүсүндө элге кеңири маалым «Шерине», «Кадыр түн», «Ыр кесе», «Манастын эл-жери», «Манас – 1000» мааракеси, «Ысык-Көл» жана «Талас таңшыйт» эл аралык эстрада жана фольклор телефестивалдары, «Улуу маараке ушинтип башталган», «Манас феномени», «Манастын урпактары», «Жылдын мыкты ыры», «Биз силерди сагындык» ж.б. көрсөтүүлөрүн уюштурган.
Рысбай Абдыкадыровдун чыгармачылыгына арналган макалалар жана көрсөтүүлөр сериясы үчүн Абдыкадыров фондусунун биринчи байгесине, милиция кызматын насыяттаганы үчүн 4 ирет Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин Ардак грамотасына, КОР программасын насыяттаганы үчүн Өкмөттүк үчүнчү байгеге ээ болгон.
Журналисттер союзу уюштурган бир нече сынактын жеңүүчүсү болуп, телекөрсөтүүнүн «Жылдын мыкты журналисти» наамына татыган. 1995-жылы «Манас –1000» медалына, 2001-жылы «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер», 2009-жылы «Маданияттын мыкты кызматкери» төш белгисине татыктуу болгон.
1978-жылдан Кыргызстан Журналисттер союзунун, 1994-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Эптекей: Сатиралык аңгемелер. – Ф.: Кыргызстан, 1982. – 88 б.
Ырга айланган өмүр: Обончулар жөнүндө портреттик макалалар. – Ф.: Мектеп, 1985. – 160 б.
Утуш: Повесть, аңгемелер. – Ф.: Кыргызстан, 1988. – 150 б.
Рыспай: Даректүү роман. – Б.: Шоола, 2005. – 592 б.
Котормолору
Сегиз жылдык мектептердин программалары. – Ф.: Мектеп, 1981.
Фурин С.. Жаш кабарчыга. – Ф.: Мектеп, 1982.
Толстой Л.Н. Орус балбаны кантип күрөшкөн. – Ф.: Мектеп, 1984.
Румын жазуучуларынын повесттери. – Ф.: Мектеп, 1986.
Советтик аскер башчылары. – Ф.: Кыргызстан, 1990.
Кыргызстан тарыхы. Жогорку класстар үчүн окуу китеби. – Ф.: Мектеп, 1994.
Кыргыз Республикасынын жазык укугу. Юридикалык жогорку окуу жайлар үчүн окуу китеби, 2005.
Жаңы-Жол (Аксы району)
Жаңы-Жол — Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. Жаңы-Жол айыл аймагынын борбору. Мал-Калды суусунун боюнда, деңиз деңгээлинен 870 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Кербен шаарынан 50 км түштүк тарапта. Жалал-Абад темир жол бекетинен 40 км. Калкы 7606 (2019); негизинен мал чарбасы менен алектенип, дыйканчылыкта эмгектенет. Орто мектеп, бала бакча, маданият үйү, дарыкана, амбулатория бар. Улуу Ата Мекендик согушта курман болгондорго эстелик тургузулган.
Love Will Set You Free
Love Will Set You Free - англис ырчысы Engelbert Humperdinckтин ыры. Улуу Британия мамлекетин Еврокөрүнүү 2012 ыр сынагында көрсөтүү үчүн тандалып алынган.
Калканбай Ашымбаев
Ашымбаев Калканбай (К.Кеңешбеков) - прозаик, жазуучу Кыргыз эл жазуучусу.
Өмүр таржымакалы
Калканбай Ашымбаев 1932-жылы 10-сентябрда Ак-суу районундагы Кайырма-Арык айылында туулган. 1952-жылы Караколдогу окутуучулар институтун, 1966-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетинин журналистика бөлүмүн бүтүргөн. 1952-жылы мектепте мугалим, окуу бөлүмүнүн башчысы, 1959-жылдан «Ленинчил жаш» гезитинин адабий кызматкери, «Мугалимдер газетасынын» бөлүм башчысы, «Кыргызстан маданияты» гезитинин улук кабарчысы, «Ден-соолук» журналынын редактору, «Чалкан» журналынын фельетон бөлүмүнүн башчысы жана редактору болуп иштеген. 1957-жылы «Жаш ленинчи» журналына «Атасы айыктырды» аңгемеси жарыяланган. 1963-жылы «Көк конверт» аттуу алгачкы аңгемелер жана повесттер жыйнагы жарык көргөн. КРнын Билим берүү жана илим министрлигинин Жарлыктары менен «Бой тумар», «Батакөй чал» аттуу китептери окуу программасына киргизилген. 1960-жылдан СССР Журналисттер союзунун, 1976-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү. «1941–1945 Улуу Ата Мекендик согуш жылдарындагы эмгектеги каармандыгы үчүн», «Эмгек ветераны», Улуу жеңиштин 30,40,50,60 жыл-дык юбилейлик медалдары жана Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңешинин, Кыргызстан ЛКЖС БКнын Ардак грамоталары менен сыйланган. «Эл агартуунун отличниги» төш белгиси, «Кыргыз Республикасынын маданиятынын эмгек сиңирген ишмер» (1992) ардактуу наамдары ыйгарылган. И.Арабаев атындагы университеттин ардактуу профессору.
Жарык көргөн китептери
Кыргыз тилинде:
Котормолору
Сай (Кара-Кулжа району)
Сай (Сай) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Ылай-Талаа айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 2 419 киши.
Сюрюнзяк дарыясы
Сюрюнзяк — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - КАС/ЕДИЛ/1804/177/561/6/239 орун алган. Дарыянын узундугу - 43 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Вестомша (дарыя)
Вестомша — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пумина дарыясынын оң жээгинен 11 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мигаель
Мигаёль — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Макариха дарыясынын оң жээгинен 17 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Юр-Яха (Юрибей куймасы)
Юр-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Юрибей дарыясынын сол жээгинен 83 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 28 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кой-Таш (Аксы району)
Кой-Таш — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. Жаңы-Жол айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 1578 киши (2009-жылы).
Кузери дарыясы
Кузери — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Оныш дарыясынын сол жээгинен 4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Анатолий Борцов
Борцов Анатолий - акын Борцов Анатолий Константинович Одессада 1917-жылы туулган. 1932-жылы Одессадагы жети жылдык мектепте, кийин трамвайчылардын окуу жайында окуган.
1933–1938-жж. Одессанын ар түрдүү ишканаларында слесарь болуп иштеп, 1938–1949-жж. Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн. 1949-жылы Фрунзеге келип, 1950–1953-жж. Кыргызстан Компартиясынын Борбордук Комитетинин алдындагы Республикалык партиялык мектептин коменданты, 1954-жылы Первомайск Аткаруу комитетинин бөлүм башчысы, 1957-жылы СССР адабий фондусунун Кыргыз бөлүмүнүн директору, 1962–1974-жж. Кыргыз ССРинин мамлекеттик телерадиокомитетинин кабарчысы болгон.
Чыгармалары 1955-жылдан баштап жарыяланып, «Аңчылык жөнүндө ырлар» аттуу алгачкы ырлар жыйнагы 1958-жылы жарык көргөн.
Ал М.Токобаевдин, К.Маликовдун, Б.Карагуловдун чыгармаларын орус тилине которгон.
«1941–1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта Германияны жеңгендигинин 30 жылдыгы» медалы менен сыйланган.
1963-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү болгон.
Кыргыз тилинде
Газета сатуучунун таңы: Поэма. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1962. – 16 б.
Орус тилинде
Стихи об охоте. – Ф.: Киргизгосиздат, 1958. – 52 с.