cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Саз-Жайлоо мөңгүсү
Саз чөкмөлөрү - минералдар менен органикалык калдыктардын сазда топтолушу. С. ч-нүн басымдуу көпчүлүгүн чым көң түзөт. Жер астындагы суулар менен азыктанган саздарда чым көң арасында анча көп эмес карбонаттар, темир туздары, фосфаттар жана башка топтолот. Үстүнкү бетин өсүмдүк басып кеткен көл акырындык менен С. ч-нө айланат (мындагы чопо кабатчалары, кум, борпон акиташ теги жана сапропелдер да С. ч. болуп эсептелет).
Ачкачылык оюндары
"Ачкачылык оюндары" (The Hunger Games, Голодные игры)- 2012-жылы Гери Росс тарткан жана Сюзанна Коллинс жазган ошол эле аталыштагы романга негизделип тартылган илимий-фантастикалуу жана жоруктуу америкалык тасма. Бул тасма "Ачкачылык оюндары" тасмаларынын алгачкы чыгарылышы жана анын продюсерлери: Нина Жекобсон, Жон Килик, сценарийин жазгандар: Росс, Коллинс жана Билли Рэй. Тасмада роль жараткандар: Женнифер Лоуренс, Жош Хачерсон, Лиам Хэмсворз, Вуди Харрелсон, Элизабет Бэнкс, Ленни Кравиц, Стенли Туччи жана Дональд Сузерленд. Тасма Панем элинин акыры замандан кийинки абалын баяндайт. Анда 12-18 жаш арасындагы жаш балдар жана кыздардын "Ачкачылык оюндарына" катышууга мажбур болгондугу сүрөттөлөт.
"Ачкачылык оюндары" киносынчылар тарабынан жакшы сын-пикирлерге ээ болуп, темасы, билдирүүсү, ошондой эле Женнифер Лоуренстин Китнестин ролун аткаруусу өзгөчө алкышка ээ болгон. Бирок тасманын экшн бөлүмдөрүн тартууда камеранын титирегени сынга алынган. Лоуренс "Мыкты актриса" категориясында "Сатурн" сыйлыгын, "Радиотелеберүү киносынчыларынын ассоциациясынын" "Экшн тасмасындагы мыкты актриса" сыйлыгын, "Эмпайер" сыйлыгынын "Мыкты актриса" наамдарын жеңип алган жана Нью-Йорк киносынчылар тобунун "Мыкты актриса" наамына көрсөтүлгөн.
Вайнхайм
Вайнхайм (Weinheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Карлсруэ административдик округуна карайт. Рейн-Неккар районуна кирет.
Калкы - 43 682 киши(2013-ж.). . Аянты - 58,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 26 096. Мэр — Хайнер Бернхард.
Шахталык газ талдагыч
Шахталык газ талдагыч, шахталык газ анализатору - тоо-кен казмасынын кооптуу чаңдуу жана газдуу атмосферасындагы метандын (СН4) көлөмдүк үлүшүн автоматтык түрдө үзгүлтүксүз текшерип туруучу прибор. Көтөрүп жүрүүгө ыңгайлуу, жеңил жана чакан бул прибордун артыкчылыгы: 14 саатка чейин маалыматты сактоо мүмкүнчүлүгү; белгиленген чектен метандын үлүшү көбөйүп кетсе, ошондой эле аккумлятору отура баштаса оптикалык жана акустикалык сигнал бериши; топтогон маалыматка баа берүү жана талдоо үчүн компьютерге туташтырууга ылайыкташтырылганы; шахтадагы (рудниктеги) жарылууга чыдамдуулугу ж. б.
Театр изилдөө
Театр изилдөө – театр искусствосунун теориясы менен тарыхын, ошондой эле актёр чыгармачылыгын, драматургияны, режиссураны, театр архитектурасын, жасалга искусствосун ж. б. изилдөөчү илим. Ал учурдагы театр ишин анализдеп, баа берген театр сынын да камтыйт.
Прейскурант
Прейскурант (нем. Preiskurant  ) – товардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн түрлөрү жана топтору боюнча баалардын (тарифтердин) тутумдаштырылган жыйнагы.
Требиц
Требиц (Trebitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Виттенберг районуна кирет.
Калкы - 1282 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 23,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 91 355. Муниципалитеттин башчысы — Росвита Райнхардт.
Рассоха Кичи Крутой
Рассоха Кичи Крутой — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичи Крутая дарыясынын сол жээгинен 8 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Театр жасалга искусствосу
Театр жасалга искусствосу – жасалга, кийим, жарык жана техниканын жардамы менен спектаклдин образдуулугун арттыруу өнөрү. Анын өнүгүшү театр, драматургия жана көркөм искусствонун өнүгүшүнө байланыштуу. Бул өнөрдүн элементтери байыркы элдик үрп-адатта, оюндардаболгон. Байыркы Грекияда б. з. ч. 5-кылымда эле көлөмдүк жасалга колдонулуп, ага эллинизм доорунда живопись кошулган. Анын принцибин Байыркы Рим театрлары өздөштүрүп, көшөгөнү колдонушкан. Орто кылымда Азиянын көп өлкөлөрүндө окуя өткөн жерден конкреттештирүүчү шарттуу-символдуу сахна жасалгасы пайдаланылган. 15–16-кылымдарда Италияда (Брунеллески, Леонардо да Винчи, Рафаэль ж. б.) перспективалуу жасалганы, 16-кылымда С. Серлио трагедия, комедия жана пастораль үчүн жасалганын үч түрүн ойлоп тапкан. 17-кылымда театр ыкмалары кеңири колдонулуп, кулисалар (италиялык Ж. Алеотти) пайда болгон. 18-кылымда жасалгалуу павильондор түзүлгөн. 18-кылымдын 2-жарымында бир тууган Бельскийлер, И. Я. Вишняков, И. Фирсов сыяктуу орус жасалгоочулары өсүп чыкты. Театр жасалга искусствосуна 1870–80-жылдары Мейнинген (Германия) театрынын жасалгасы кыйла таасир тийгизди. 19-кылымдын акырында орус Театр жасалга искусствосу өнүккөн. В. Д. Поленов, В. М. Васнецов, К. А. Коровин, В. А. Серов ж. б. станковый живописти пайдаланып, оюндун поэтикалык чечилишине көп көңүл бурулган. Москва академиялык көркөм театры жасалга искусствосуна «турмуштук» түр бергени, ар бир оюнду өзгөчөлүу жасалгалаганы менен дүйнөлүк Т Театр жасалга искусствосунун реалисттик түр берип, реформа жасады. 1930-жылдары социалисттик реализм методу калыптанып, көлөмдүк жасалга живопись менен байыды (Н. П. Акимов, Н. И. Альтман, М. П. Бобышов, А. Г. Тышлер, Ю. И. Пименов ж. б.) Кыргыз улуттук театр жасалгасы да улуттук колоритти сактоо менен Театр жасалга искусствосун өнүктүрүүгө чон салым кошуп, жаны ыкмаларды таап, изденүү жолунда. Буга «Манас», «Айчүрок» сыяктуу операларынын жасалгаланышы далил. Кыргызстанда бул искусствонун өнүгүшүнө A. В. Арефьев, М. Исхаков, М. Сыдыкбаев, М. Шарафидинов, Ю. Нурматов ж. б. эмгеги зор.
Шахта клети
Шахта клети - шахта стволу боюнча кен жана тоо тек салынган вагонеткаларды көтөрүүчү, ошондой эле адам, жабдуу ж. б. түшүрүп - көтөрүүчү транспорт кабинасы. Бир же көп аркандуу көтөрүүчү орнотмонун жардамы менен кыймылга келген 1 же 2 клеттүү Шахта клети пайдаланылат. Жүк, жүк-адам жана адам ташуучу Шахта клети деп бөлүнөт. Тик шахта стволдорунда көңтөрүлүүчү жана көңтөрүлбөөчү Шахта клети пайдаланылат. Чет өлкөлөрдө 4кө чейин, кээде андан да көп кабаттуу клеттер менен бир нече вагонетка же 200-250 адам ташылат.
Пиночет Аугусто
Пиночет Аугусто (испанча Augusto José Ramón Pinochet Ugarte; 25. 11. 1915, Чили, Вальпараисо – 10. 12. 2006, Чили, Сантьяго) – Чилинин мамлекеттик жана аскер ишмери. Аскердик хунтанын башчысы (1773–74), президент жана куралдуу күчтөрдүн башкы командачысы (1974–90). 1937-ж. Жөө аскер окуу жайын, 1951-ж. Жогорку Аскер академиясын бүтүргөн. 1956- 9-жылдары Эквадордун аскер академиясын түзүшүүгө Кито шаарына жиберилген. 1959–71-жылдары Чилиге кайтып келип, Аскер академиянын начальнигинин орун басары болуп иштеп, генерал наамын алган. 1971-72-жылдары Сантьяго гарнизонунун командачысы, 1972–73-жылдары ички иштер министринин орун басары, аскер күчтөрүнүн командачысынын милдетин аткаруучу, 1973-ж. ички иштер министри болуп иштеген. 1973-ж. 11-сентябрда Чилиде болгон аскердик төңкөрүштө, Сальвадор Альенде башында турган Элдик биримдик өкмөтү жоюлуп, бийлик Пиночет жетектеген Аскердик хунтага өткөн. 1974–90-жылдары Чилинин президенти жана куралдуу күчтөрүнүн командачысы. Пиночеттин мезгилинде диктаторлук режим түзүлгөн. Аскер трибуналдары, жашыруун кыйноо борборлору жана саясий камакта отургандарга концлагерлер уюштурулган. Жарандык соттор жоюлган. Пиночеттин диктаторлук режимине катуу каршылык көрсөткөн адамдар жок кылынган.
Триал (Миннесота)
Триал (Миннесота) (Trail) — Миннесота штатынын Polk округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 46 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 27-65344.
Көктоңду
Көктоңду — Жалал-Абад облусунун Базар-Коргон районундагы айыл. Могол айыл аймагына караштуу. Ачы токой чарбасынын аймагында. Кара-Үңкүр суусунун оң өйүзүндө, Базар-Коргон — Арстанбап жолунун жээгинде, деңиз деңгээлинен 1040 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Базар-Коргон кыштагынан 32 км түндүк тарапта. Облустун борбору жана темир жол бекети Жалал-Абад шаарынан 65 км аралыкта. Кыштак 1932-ж. негизделген. Калкы 3125 (2007); негизинен токойчулукта, дыйкан чарбаларында эмгектенип, мал менен алектенет. Орто мектеп, китепкана жана фельдшердик акушердик пункт барКөк-Тонду айылы Базар-Коргон районуна караштуу Могол айыл өкмөтүнүн аймагында жайгашкан.Кыштакта кыргыз телекөрсөтүүсүн негиздөөчүлөрдүн бири, Кыргыз Республикасынын эл артисти Б. Каипов туулган.
Алымкулов Алмазбек Абылкасымович
Алымкулов Алмазбек Абылкасымович (30.7.1977-ж.х, Фрунзе шаары) - филология илимдеринин кандидаты (2014).
Бишкек Гуманихардык универсихетинин орус тили жана адабияхы факультетин бүхкөн (2000).1994-95-жылдары Чандалаш айылындагы “Досхук” башхалгыч мектебинде, 2000-03-жылдары Терек-Сай орто мектебинде мугалим, 2003-11-жылдары Кызыл-Кыя шаарындагы Баткен Мамлекетхик университетинин алдындагы Кызыл-Кыя гуманитардык-педагогикалык институтунун (КГПИ) филология факультетинин орус тили жана адабияхы кафедрасында окутуучу, декандын, КГПИнин директорунун тарбия иштери боюнча орун басары, 2011-жылдан Жалал-Абад шаарындагы Кыргызстан Эл аралык универсихехинин алдындагы Жалал-Абад укук, бизнес жана билим берүү академиясынын (ЖУБ жана ББА) тил кафедрасынын шсутуучусу, кафедра башчысьх Грамохалар менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Лэйсэстэр (Массачусетс)
Лэйсэстэр (Массачусетс) (Leicester) — Массачусетс штатынын Уорчестер (Worcester) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 10 970 киши. Болжолдуу аянты - 63.9 км². FIPS коду — 25-34795.
Кюдорф
Кюдорф (Kühdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Грайц районуна кирет.
Калкы - 74 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 2,2 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 76 038. Муниципалитеттин башчысы — Ангелика Кюн фон Хинценстерн.
Элк Крик (Небраска)
Элк Крик (Небраска) (Elk Creek) — Небраска штатынын Johnson округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 112 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 31-14975.
Жүрөк физиологиясы
Адамдын жүрөгү 4 камерадан, магистралдык тамырлардан жана клапандардан турат.
Атай (Тогуз-Торо району)
Атай (кыштак) – Кыргыз Республикасынын Жалал-Абад облусунун Тогуз-Торо районундагы кыштак. Атай айыл өкмөтүнө караштуу Карл Маркс айылы бар. Атай суусунун жээгинде, деңиз деңгээлинен 1358 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Казарман кыштагынан 25 км түштүк-батыш тарапта. Балыкчы темир жол бекетинен 435 км. 1909-ж. отурукташкан. Айылдын аталышы «Курманбек» эпосундагы Атай аттуу кейипкердин эрдиги, анын сөөгүнүн ошол жерде коюлушуна байланыштуу.
Жүрөк физиологиясы
Жүрөк аркылуу үзгүлтүксүз секунд сайын кан айланып жүрөт. Жүрөк эки өпкөнүн ортосунан орун алган, бир мүнөттө 60-80 жолу согот.
Атай (Тогуз-Торо району)
Калкы
Калкы - 1 640 киши. , негизинен мал ж-а аары чарбаларында эмгектенет. Орто мектеп, китепкана, медпункт бар. Азыркы учурда 2016-2021-жж Атай айыл аймагын Бакдөөлөт Бобукеев башкарып келет. Айылда 2 орто билим берүүчү мектеп бар. Саймалуу-Таш жана Барктабас мектептери.
Театр кийими
Театр кийими, костюм (француз жана италиянча costume – салт дегенден) – актёр сахнада образ мүнөзүн ачуу үчүн пайдаланган ар кандай кийимдер, буюмдар. Образ мүнөзүнө жараша ылайыкталган чач жасалгасы тарамы жана грим аны толуктап турат. Театр кийими режиссёрдун максатына ылайык, актёр аткарган кейипкердин сырткы турпатын, ички сапатын аныктоого өбөлгө түзүп, жүрүп жаткан окуянын тарыхый, социалдык, экономикалык жана улуттук чөйрөсүнүн өзгөчөлүгүн ачат. Көркөм жасалганын башка компоненттери менен бирге спектаклдин сырткы образын түзүүгө жардам берет. Кийимдердин тандалып алынышы чыгарманын жанрына, темасына жалпы эле колориттүү чечилишине жараша театр сүрөтчүсүнүн өз алдынча чыгармачылык фантазиясынан жаралат.
Жүрөк физиологиясы
Формасы конуска окшоп турат. Орточо салмагы 350 граммга барат. Жүрөктүн чоңдугу ар адамдын өз муштумундай.
Адамдын жүрөгү тынч абалда, суткасына жүз миң жолу жыйрылат.
Алымкулов Абылкасым
Алымкулов Абылкасым (26.11.1940-ж.х, Коргон-Төбө айылы) - укук коргоо тармагынын көрүнүктүү ишмери, милициянын майору.
Ош педагогикалык окуу жайын (1970), Кыргыз мамлекеттик университетинин юридикалык факультетин (1981) бүткөн. Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн (1959- 62). Юбилейлик медалдар менен сыйланган. Райондук, айылдык кеңештин депутаты.
Сайге
Сайге (кечилдикте алган ысмы; өз аты-жөнү Сато Норикиё; 1118, Япония, Киото - 1190, ошол эле жер) - япон акыны, Хэйан жана Камакур доорундагы танка жанрын негиздөөчүлөрдүн бири. Пессимизмге баткан философия лирикасы танка жанрында («Санга сю» жыйнагы) жазылган. Поэтика жөнүндө ой жүгүрткөн «Сайге менен маектешүү» (анын окуучусунун жазуусунда) аттуу чыгармасы сакталып калган. Ырлары кыргыз тилине которулган.
Эшекарт тоосу
Эшекарт тоосу - Борбордук Теңир-Тоодо, Акшыйрак тоо тоомунун чыгышында, Үчкөл ж-а Акшыйрак (Сарыжаздын оң куймалары) сууларынын аралыгында жайгашкан.
Кеңдик боюнча 50 кмге созулат. Жети-Өгүз р-нун аймагында. Орт. бийикт. 4200 м, эң бийик жери 4384 м. Тоо ортосун карай бийиктейт. Кыры батышында тик чокулуу, борб. ж-а чыгыш бөлүгү тайпагыраак келип, байыркы түздүктөрдүн калдыктары кездешет. Тоо капталдары майда кокту-колоттуу. Тоонун түш.-батыш капталы жазыраак келип, бир аз жантайыңкы. Негизинен девон м-н карбондун алевролит, сланец, конгломерат, кумдук, мергель, мраморлуу ж-а доломиттүү акиташ тектеринен туруп, кеңдик багытында жанаша кеткен тектон. жаракалар м-н тилмеленген. Түн. капталына чөл ж-а талаа (3400 м бийиктикке чейин), субальп, альп шалбаалуу талаа (3400–3800 м), түштүгүнө чөл ж-а жарым чөл (2900 мге чейин), андан жогору субальп, альп талаа нивалдык-гляциалдык ландшафт алкактары мүнөздүү. Жайыт.
Пиодермия
Пиодермия (грекче πύον – ириң жана δέρμα – тери) – ириндетүүчү бактериялар (стафилококк жана стрептококк) пайда кылуучу, кенири таралган тери ооруусу. Анын пайда болушуна терини тырмап же кесип алуу, кир, үшүк уруу, ички органдардын функциясынын, зат алмашуунун, нерв системасынын бузулушу ж. б. факторлор таасир этет. Пиодермия өнөкөт жана катуу кармаган стафилло- жана стрептодермия болуп айырмаланат. Бир эле учурда кокктордун экөө менен тең жабыркаса, стрептостафиллодермия деп аталат. Стафиллодермияга фолликулит, гидраденит, чыйкан, сикоз ж. б. кирет. Стрептодермияда теринин үстүнкү бетинде жука кабыктуу, киргилт суюктук толгон ыйлаакча пайда болот. Ал карттанып, катып түшөт. Пиодермияга чалдыккан терини сууга тийгизбей, тегерегин тазалап (дезинфекциялап), ошондой эле антибиотик ж. б. дары-дармек менен дарылайт. Алдын алууда жеке гигиенаны сактап, организмдин инфекцияга туруктуулугун чындоо зарыл.
Саипов Борошил
Саипов Борошил (27. 8. 1937-жылы туулган, Ош) - айыл чарба илимдердин доктору (1998), профессор (1998). К. И. Скрябин атынан КАЧИни (1962), Бүткүл союздук пахтачылык институтунун аспирантурасын (1968) бүтүргөн. 1962-72-жылдары Республикасы пахтачылык боюнча тажрыйба чарбасында бөлүм башчы. 1972-жылдан КРдин дыйканчылык ИИИде бөлүм башчы, 1982-98-жылдары ген. директордун орун басары. 1998-2002-жылдары КААда илим бөлүмүнүн башчысы, КАУда декан (2002-05), 2005-жылдан КУАУда илим боюнча башкармалыктын башчы. Айыл чарба мелиорациясы боюнча адис. Тоолуу региондо (мисалы, Чүй жана Нарын облусу) сугат жерлердин сууга болгон талабынын параметрин иштеп чыгуу долбоорунун жетекчиси. Арал денизинин маселелери боюнча «ВАРМАП» программасынын илимий консультанты. КРдин а. ч-сына эмгек сиңирген кызматкери (2000), КРдын билим берүүсүнүн отличниги (2007). 340тай илимий эмг., анын ичинде 8 методикалык көрсөтмөсү, 7 монография, 2 ойлоп табуунун автору. «Ардак Белгиси» ордени жана медалдар менен сыйланган.
Эмгектери
Перспективные технологии, система машин для комплексной механизации растениеводства Кырг. ССР. Б., 1992.
Ачкачылык оюндары: Таранчы-туурамчы. 1-бөлүм
"Ачкачылык оюндары: Таранчы-туурамчы.1-бөлүм" (The Hunger Games: Mockingjay – Part 1, Голодные игры: Сойка-пересмешница. Часть 1) - 2014-жылы тартылган америкалык антиутопиялык илимий-фантастикалуу жана жоруктуу тасма. Тасманын режиссеру Фрэнсиз Лоуренс жана сценарийин Питер Ерейг жана Дэнни Строң жазышкан. Тасмада Женнифер Лоуренс, Жош Хатчерсон, Лиам Хэмсворт, Вууди Харрелсон, Элизабет Бенкс, Жулиана Мур, Филип Сеймур Хоффман, Жефри Райт, Стенли Туччи жана Доналд Сузерленд тартылышкан.
Тасма "Ачкачылык оюндарынан" эки жолу аман чыгып, өзүн 13 райондо тапкан Китнес Эвердиндин окуясын улантат.
Биринчи бөлүм киносынчылар тарабынана жакшы сын-пикирлерге ээ болуп, анын аткаруу тобуна жана саясий субтекстине баа беришкен. Бирок тасмада экшндин аз болгондугу жана романдын эки бөлүмгө бөлгөндүгү үчүн сынга алынган. Тасма 41-"Сатурн" сыйлыктарын тапшыруу аземинде "Эң мыкты илимий-фантастикалуу тасма" наамына көрсөтүлгөн. Тасманын баш каарманы Лоуренс 20-"Киносынчылар тандоосу" жана "Сатурн" сыйлыктарын тапшыруу аземинде экшн жанрындагы тасмада"Эң мыкты актриса" наамына көрсөтүлгөн. Тасмадагы "Жаркыраган сары сокку" аттуу ыр 72-"Алтын Глобус" сыйлыгына жана "Киносынчылардын тандоосу" сыйлыгына көрөстүлгөн.
Көктөм
Көктөм, көктөө — көк чыккан мезгил, эрте жаз. Табияттын керемет убагы.Кыш кетип маанай көтөргөн жазгы көктөм.
Көк тоют
Көк тоют — жаңы чабылган чөп же жайытта мал откорулуучу өсүмдүк. Мал Көк тоют менен эрте жаздан кеч күзгө дейре үзгүлтүксүз тоюттандырылат. Табигый жана эгилме жайыт, көп жана бир жылдык чөп, тоюттук бакча өсүмдүгү (кабак, ашкабак жана дарбыз), азык тамырлуу (турнепс, тоют кызылчасы, тоюттук сабиз) ж. б. өсүмдүктөр Көк тоют болуп эсептелет. Көк тоют негизинен үчкө бөлүнөт — табигый, эгилме жана аралаш. Көк тоют үчүн пайдаланылуучу чөп өсүмдүктөрүнүн сабагы катканга чейин 60—80% суу, 2— 6% чийки протеин, 0,2—2% май, 6—2% азотсуз заттар, 4—25% клетчатка, 2—7% күл кармайт, ошондой эле каротинге, витаминге бай. 100 кг чанак уруктуу өсүмдүктө 15—20 тоют бирдиги жана 3-3,5 кг аш болумдуу протейин болот. Көк тоют малга сиңимдүү болгондуктан, негизги тоют катары эсептелет. Суткасына уй 40—80, кой 6—9, чочко 8—12, жылкы 40—50 кг. Көк тоют жейт. Малды Көк тоют менен үзгүлтүксүз камсыз кылуу үчүн ар бир дыйкан чарбасы мүмкүнчүлүгүнө жараша жашыл конвейер уюштуруп алса болот.
Театр таануу
Театр таануу – сахна искусствосунун тарыхын жана теориясын изилдөөчү илим. Театр искусствосу илим катары 20-кылымда калыптанган. Театр таануу – маданият, тарых, философия, социология, эстетика, психология илимдери менен тыгыз байланышта. Театр таануунун объектилери – театр искусствосунун жалпы компоненти: драматургия, актёр искусствосу, режиссура, жасалга искусствосу, театр архитектурасы, театр билими, театр ишин уюштуруу, сахна техникасы, музыкалык жасалга жана көрөрмандар. Театр жөнүндө илимдин пайда болушу Байыркы Грекия жана Рим дооруна таандык. Алгачкы теориялык эмгек Аристотелге таандык. Сахна искусствосу жөнүндө теориялык жана тарыхый эмгектер 16-кылымда (Франция, Англия, Германия) жарык көрө баштаган. Театрды изилдөө иши 17-кылымдан жигердүү башталган.
Шахта ичиндеги транспорт
Шахта ичиндеги транспорт - кенди ж. б. жүктөрдү жер астындагы тоо-кен казмалары жана жер бети боюнча ташуучу жана кабыл алуучу каражаттардын жана курулмалардын комплекси. Ага кен казууга корогон чыгымдын жана эмгектин 30% тейи туура келет. Шахта ичиндеги транспорттук системага: транспорттук машиналар, коммуникация жана көмөкчү жабдуулар (жүктөөчү, түшүрүүчү жана бир транспорттон 2-сине которуп жүктөөчү), автоматташтыруу жана диспетчердик каражаттар, техн. тейлөө, оңдоо ж. б. кирет. Шахта ичиндеги транспорт менен ташылуучу негизги жүк - казылып алынган кен жана тоо тектер, кошумча жүк: машиналар, жабдуулар, тоо-кен казмасынын капталын жана үстүн бекемдөөчү материалдар. Транспорт каражаттары менен ствол айланасындагы короодон забойго жана артка адамдар да ташылат. Шахта ичиндеги транспорттун түрлөрү - локомотив, конвейер, гидравликалык ж. б.
Алгома (Миссисипи)
Алгома (Миссисипи) (Algoma) — Миссисипи штатынын Pontotoc округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 508 киши. Болжолдуу аянты - 17.1 км². FIPS коду — 28-00820.
Жаңы бурн (Бир району, Башкыртстан)
Жаңы бурн — Башкыртстандын Бир районундагы айыл, Бурн айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 130 киши. Почта индекси — 452467, ОКАТО коду — 80213808004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
2018 Түрквизион ыр сынагы
2017 Түрквизион ыр сынагы (Türkvizyon Türk Dünyası Şarkı Yarışması 2017, Turkvizyon ән байқауы 2017) — Жыл сайын өтүүчү сынактын төртүнчүсү, Сынак Казакстандын борбору Астана шаарында өтөт.Аталган сынакка 20дан ашуун өлкөлөрдүн  жана аймактардын катышуусу күтүлүүдө.учурда 27 өлкө сынакка катышуусун тактаган.Сынактын финалы 2017-жылдын 10-сентябрна белгиленген.
Ватикан
Ватикан (Stato della Città del Vaticano) - Италиянын борбору, Римдин аймагындагы шаар-мамлекет. Рим-католик чиркөөсүнүн башчысы Рим папасынын резиденциясы. Чиркөө башкармалыгы (Рим куриясы) турган жай. Римдин батыш бөлүгүндө, Ватикан дөңсөөсүндө, Тибр дарыясынын оң жээгинде жайгашкан. Аянты 0,44 км2. Калкы 921 (2005). Мамлекеттик тили латын жана италян тилдери. Акча бирдиги евро (2002-жылдан). Ватикан эл аралык субъект катары эл аралык уюмдарга (анын ичинен ЕККУОБСЕ, МАГАТЭ) мүчө болууга акылуу. Ошондой эле БУУга, ЮНЕСКОго жана башка уюмдарга байкоочу катары миссия аткарат. Ар кайсы өкмөттүк уюмдарга мүчө.
Мамлекеттик түзүлүшү
Ватикан (расмий аталышы Ыйык Так) — теократиялык монархия. Жаңы Негизги мыйзамы Рим папасы Иоанн Павел II тарабынан 2000-жылы 26-ноябрда кабыл алынып, 2001-жылдын 22-февралынан күчүнө кирген. Ватикан мамлекетинин башчысы Рим папасы, Рим-католик чиркөөсүнүн эң жогорку иерархы. Ыйык Ата, Рим епископу, Иисус Христостун наместниги, ыйык Пётрдун орун басары, аалам Чиркөөсүнүн Жогорку понтифиги, Батыш патриархы, Италия примасы, Рим провинциясынын архиепископу жана митрополити, Ватикан Градынын Жогорку башкаруучусу титулдарын алып жүрөт. Рим папасы кардиналдардын коллегиясы (конклав) тарабынан өмүр бою шайланат. Ал толук мыйзам чыгаруу, аткаруу жана сот бийлигине ээ. Мыйзам чыгаруу бийлигинин органы (Жогорку понтифик бул бийликти өзалдынча жүргүзүүнү каалаган учурлардан тышкаркы мезгилдерде) кардиналдардан жана аларды жетектеген төрагадан турган Ватикан иштери боюнча Папа комиссиясы болуп саналатынча Ватикандын светтик суверенитетине жана жарандык башкаруусуна таандык болгон аткаруу бийлиги Мамлекеттик секретариат (1988-жылдан жалпы бөлүмдөн жана мамлекеттер аралык байланыш бөлүмүнөн турат) тарабынан жүзөгө ашырылып, аны өз ишмердүүлүгү үчүн Рим папасынын алдында гана жоопкерчиликтүү болгон кардинал мамлекеттик катчы жетектейт. Ватиканды коргоо жана салтанаттарды өткөрүү функциясы швейцариялык гвардияга жүктөлгөн.
Калкы
Ватикандын жергиликтүү калкынан тышкары Римде жана анын айланасында жашаган 3 миңге жакын адам Ватиканда иштейт. Ватикандын жарандыгы анын аймагында туруктуу жашагандарга гана берилет. Жарандыкка Рим папасынан тышкары кардиналдар, нунцийлер жана Апостолдук нунцийликтин кызматкерлери (дипл. кызмат учурунда), швейцариялык гвардиячылар (Ватиканда кызмат өтөгөн мезгилде), Ватикан шаарынын губернатору, Ватикан шаарынын трибуналынын претору, жарандык актыларды каттоочу кызматкерлер, папанын жеке жардамчылары жана анын үйбүлө мүчөлөрү, ошондой эле Ватиканда жашоого папа уруксат берген адамдар ээ боло алышат. Ватикандыктардын балдары 18 жашка чыкканда гана жарандык ала алышат. Сыртта жашагандар жарандыгын жоготушат (артыкчылык кардиналдарга гана берилет).
Тарыхы
Шаар-мамлекет. Тибр дарыясынын боюндагы Ватикан дөңсөөсүнүн атынан аталган. Бул дөңсөөдө орто кылымдын башында сарай курулуп, ал 14-кылымда католик чиркөө башчысынын резиденциясына айланган. 1870-жылы өткөрүлгөн референдумдун жыйынтыгында Папа облусу Италия королдугуна бириктирилип, Рим папасы светтик бийлик жүргүзүү укугунан ажыратылган. Бирок Рим папасы Пий IX мындай чечимдерге каршы нааразылыгын билдирүү катары өзүн «ватикандык туткун» деп жарыялап, өмүрүнүн аягына чейин Ватикан сарайынан тышка чыгуудан баш тарткан. Ыйык Так менен Италия мамлекетинин ортосундагы узакка созулган пикир келишпестик 1929-жылы 11-февралда Латеран макулдашууларынын жыйынтыгында чечилген. Макулдашуу боюнча Ватикан мамлекети түзүлүп, анын азыркы кездеги чеги белгиленген жана эл аралык өзалдынчалыгы (суверенитети) таанылган. Ватикан эл аралык укук субъектиси катары бир катар эл аралык уюмдардын мүчөсү. Ыйык Так кеңири тармактагы эл аралык жана социалдык маселелерди чечүүдө таасирин тийгизип келет. 2-дүйнөлүк согуш алдында Пий XI, ал эми согуш учурунда анын мураскери Пий XII нацизм жана коммунизм идеологиясын кескин сындап чыккан. 1971-жылы В. Ядролук куралдарды таркатпоо тууралуу келишимге кол койгон, 1975-жылы Европадагы кызматташтык жана коопсуздук боюнча кеңешмеге катышкан жана анын жыйынтык документине кеңешмеге катышкан бардык мамлекеттерди ар бир адамдын диний ишенимин сыйлоого жана каалаган динге сыйынуусун урматтоого милдеттендирген милдеттенмени киргизүүнүн демилгечиси болгон. Папа Иоанн Павел II эл аралык терроризмди жана мамлекеттердин тышкы саясий максаттарына жетишүүдө куралдуу күчтөрдү колдонуусун кескин сындаган (1999-жылы НАТОнун аскерлеринин Югославияны бомбалоосун, 2003-жылы АКШнын Иракка басып кирүүсүн жана башка). Иоанн Павел II дүйнөдөн кайткан соң (2005), Рим-католик чиркөөсүнүн Жогорку понтифиги болуп 2005-жылы кардинал Йозеф Ратцингер шайланып, ал Бенедикт XVI деген ысым менен 2005жылдын 24-апрелинен өз кызматын аткарууга киришти.
Чарбасы
Ватиканга тиешелүү өнөр жайы (полиграфиядан башка) жок. Жашоо-тиричиликке керектүү азык-түлүк, суу, газ жана башка четтен алат. Электр-станциясы, Борбордук жылытуу, автономиялуу телефон тармагы, почта системасы жана телеграф кызматы иштейт. Ватикандын кирешеси дүйнөнүн ар кайсы өлкөлөрүндө жашаган католиктердин кайыр-садагасынан жана туризмден (анын ичиненсувенир, почта маркаларын сатуу, музей экскурсиялары), басма продукцияларын сатуудан, башка өлкөлөрдөгү Рим католик чиркөөсүнө таандык жер аянттарынын ижарасынан түшөт. Ватикандын аймагында кирешеден салык алынбайт, валютаны сыртка чыгаруу жана алып келүү чектелген эмес. Ватикандын капиталы Италиянын жана башка өлкөлөрдүн өнөр жайына салынган. Ватикандын Борбордук банкы эл аралык финансы операцияларына катышат; бюджетин Рим папасы бекитет. Темир жолу (узундугу 0,86 км) Италиянын мамлекеттик темир жол тармагы менен байланышат.
Сайгон
Сайгон (Sài Gòn) - Вьетнамдагы Хошимин шаарынын 1976-жылы чейинки аталышы.
Оттенштайн
Оттенштайн (Ottenstein (Niedersachsen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хольцминден районуна кирет.
Калкы - 1207 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,59 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 55 031. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Вайнер.
Кнокс (Мэн)
Кнокс (Мэн) (Knox) — Мэн штатынын Уалдо округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 747 киши. Болжолдуу аянты - 76.0 км². FIPS коду — 23-37585.
Пион
Пион (Paeonia) – өсүмдүктөрдүн пиондор тукумунун уруусу. Көп жылдык, тамыр-сабактуу чөп, чанда чала бадалдар. Өтө айчыктуу жалбырагы кезектешип жайгашкан. Гүлү ири, кош жыныстуу, түзүлүшү туура, ачык кызыл же күлгүн, агыш түстө, демейде жалгыздан. Мөмөсү – көп жалбыракча, уругу ири. Пиондун 40тай түрү Евразиянын мелүүн жана субтропик алкактарында, Түндүк Африкада, Түндүк Америкада кездешет, КМШ өлкөлөрүнүн түштүгүндө 20дай түрү белгилүү. Жазында гүлдөйт. Көбү (ичке жалбырактуу Пион, кытай Пиону) кооздук үчүн өстүрүлөт, кээ бир түрү – дары өсүмдүгү. Айрым бир түрүнүн саны азаюуда.
Винтерспельт
Винтерспельт (Winterspelt) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 812 киши(2013-ж.). . Аянты - 25,60 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 329. Муниципалитеттин башчысы — Хуберт Таутгес.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 11 шаардык районго бөлүнөт.
Шахтадан суу чыгаруу
Шахтадан суу чыгаруу — тоо-кен казмаларынан карьер жана шахта-рудник сууларын сордуруп, сыртка төгүү. Ал башкы (жалпы шахтадан чогулган сууну чыгаруу) жана участкалык (айрым участкадагы сууну сордуруп, жалпы шахталык суу чогулткучка куюу, кээде жер бетине түз төгүү) болуп бөлүнөт. Борборлоштурулган (бир нече шахтадан чогулган сууну) жана региондук (бүт райондукун) суу чыгаруу жалпыга таандык орнотмо аркылуу жүргүзүлүп, сейрек колдонулат. Суу сордуруу схемасы боюнча: түз (суу чогулткучтан жер бетине түз чыгаруучу) жана баскычтуу (төмөнкү горизонттон жогоркусундагы суу чогулткучка чыгарылып отуруп, анан жер бетине төгүлөт). Шахтадан суу чыгаруу системасына: шахта ичиндеги агымды жөнгө салуучу каражаттар (арык, түтүк, суу сордургуч), суу чогулткучтар жана суу чогулткучтагы суунун деңгээлине жараша автоматтык түрдө суу сордуруп, сыртка чыгаруучу орнотмолуу станция кирет.
Ярунтуз тоосу
Ярунтуз тоосу – Алай кырка тоосунун түн. тармагы Чабай ж-а Пум сууларынын (Исфайрамсайдын оң куймалары) аралыгында кеңдик багытында 23 кмге созулуп жатат.
Туурасы 7 км. Орт. бийикт. 3100–3300 м, эң бийик жери 3670 м. Кыры негизинен тайпаң, анда-санда шиш чокулар кездешет; түн. капталы кыска, Пум суусунун капчыгайына тик түшөт, түш. Капталы жантайыңкы, кокту-колоттор кездешет. Соңку девондун доломит, акиташ теги, алгачкы карбондун оолиттүү, кремнийлүү ж-а бокситтүү акиташ тектеринен турат. Көмүр кендери бар. Негизинен талаа (1900–2000 м бийиктикке чейин), шалбаалуу талаа (2000–2700 мге чейин), сейрек токойлуу талаа (2700–3000м), субальп ж-а альп шалбаасы, сейрек бетегелүү талаа ландшафт алкактары мүнөздүү. Жайыт.
Жумабай Алымбеков
Алымбеков Жумабай (1921, Каныш-Кыя айылы-1999, ошол эле жер) - коомдук ишмер, эмгектин жана согуштун ардагери.
1944-жылдан райондук комсомол комитетинин 1-катчысы, райондук аткаруу комитетинин төрагасынын орун басары, райондук финансы бөлүмүнүн башчысы, Токтогул, Маркс атындагы колхоздордун башкармалыгынын төрагасы, Чаткал токой чарбасынын кызматкери болуп иштеген. Райондун чарбаларына өздүк демилге менен барып, айыл-чарба иштерин уюштурууда өзгөчө кызмат аткарган отуз миңчилерден болуп саналат. I даражадагы “Улуу Ата Мекендик согуш” ордени, медалдар, Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун «Мактоо грамотасы» менен сыйланган.
Сай казма
Сай казма, траншея — трапеция сымал кесилиштеги ачык тоо-кен казмасы. Негизги (забойго транспорттун кирип-чыгышы үчүн казылат), разрездик, дренаждык жана чалгындоо cай казмасы деп бөлүнөт.
Орто Азия
Орто Азия — Азиядагы тарыхый-географиялык аймак. Заманбап түшүнүгүндө Кыргызстан, Өзбекстан, Тажикстан жана Түркмөнстанды камтыйт.
Түшүнүк алгач Орусия империясында Орус Түркстанды белгилөө үчүн колдонулган. Анын чегинде Закаспий, Сыр-Дарыя, Жети-Суу, Фергана жана Самарканд облусу курамындагы Түркстан генерал-губернаторлугу жана Орусия империясына көз каранды Бухара эмирлиги менен Хива хандыгы жайгашкан. 1917-жылы улам революциялардан Орусия империясы кулагандан кийин мурдагы Түркстан крайында (1886-жылына чейин Түркстан генерал-губернаторлугу) 1918-жылы Советтик Орусиянын курамында Түркстан АССР түзүлөт. Советтер Союзу учурунда 1924-жылы улуттук-мамлекеттик бөлүштүрүшү өткөндөн кийин жана 1936-жылына чейинки советтик мамлекеттүүлүк өнүгүшүнүн жыйынтыгында төрт биримдик республикасы калыптанат: Кыргыз ССР, Өзбек ССР, Тажик ССР, Түркмөн ССР. Алар Орто Азиялык экономикалык аймакты түзүшкөн. Мындан аларды «Орто Азия республикалары» деп айтып калышкан. 1924-жылындагы улуттук-мамлекеттик бөлүштүрүшүндө Орто Азиянын айрым аймактары Казакстанга өтүп кеткен. Бирок совет доорунда Казакстан Орто Азия бөлүгү катары эсептелген эмес. Беш республиканы камтыган аймакты «Казакстан жана Орто Азия» деп аташкан.
«Орто Азия» түшүнүгүн көп маанилүү «Борбордук Азия» түшүнүгү менен адыштырбоо керек. 1990-жылдардын башында «Орто Азия» ордуна «Борбордук Азия» колдоно баштайт. Азыркы учурда ал түшүнүктөр бир бирин коштоп колдонуп келгендиги үчүн туура түшүнүү боюнча күмөн жаратып келет.
1992-жылы Казакстандын президенти Нурсултан Назарбаев Орто Азия саммитинде «Борбордук Азия» түшүнүгү пайдасына «Орто Азия жана Казакстан» түшүнүгүнөн баш тартууну сунуштады. ЮНЕСКО «Борбордук Азия» түшүнүгүнө башка аныктама берген. Ага ылайык Борбордук Азия айтылган өлкөлөрдөн тышкары Монголия, Батыш Кытай жана Түштүк Сибирди камтыйт. Бул аныктама география илиминде да колдонулат.
"Манас" эпосунда
Орто Азия — топоним. Эпосто кыргыздардын жана аларга жамаатташ элдердин мекени. Сагымбай жана башкалар илимий чөйрө менен тааныш манасчылардын варианттарында гана жолугат. Анткени бул аталыш Европалык окумуштуулардын эмгектеринде 19-кылымдын 1-жарымынан тартып гана колдонула баштаган. Мисалы, «Орто Азия жерибиз Орчун кыргыз элибиз» (Сагымбай Орозбаков, Кол жазмалар фондусу, 575-инв., 26-б.).
Бэллайр
Бэллайр (Bellaire) — Мичиган штатынын Antrim округуна караган АКШ шаары.
Орто Азия
"Манас" эпосунда
Географиялык реалияда Орто Азия Кыргызстан, Өзбекстан, Тажикстан, Түркменстандын бүт аймагын, Казакстандын түштүк, түштүк-чыгыш жана ортолук (Арал-Эргиш суу бөлгүчүнө чейин) бөлүктөрүн камтыган табигый аймак. Орто Азия түштүгү жана чыгышы Иран, Ооган жана Кытай мамлекеттери, батышы Каспий жээктери, Үстүрт жана Мүгалжар тоолору менен чектелет. Саясий-акимий жактан Орто Азия аталган 4 республика гана кирет, Казакстан кирбейт. Орто Азия 1924—25 жылдары чейин Түркстан деп аталган.
Бэллайр
Калкы - 1164 киши. Болжолдуу аянты - 5.0 км². FIPS коду — 26-06980.
Прерогатива
Прерогатива (лат. praerogotiva  ) – кандайдыр бир мамлекеттик органга же кызмат адамына таандык өзгөчө укук.
«Пионер»
«Пионер» – Чыгыш Антарктида 1956-жылдын 27-майынан 1959-жылдын 15-январына чейин станция. Королева Мэри Жеринин муз капталында 2741 м бийиктикте «Мир» станциясынан 375 км түштүк тарапта жайгашкан. Кардын астында калган.
Театрлаштырылган майрамдар
Театрлаштырылган майрамдар – программаларды тематикалык жактан көркөм бириктирген театрлаштырылган массалык оюнтамаша. Сценарийдин негизинде режиссёр коёт. Ал ачык сахна, стадион, аянт, арена ж. б. жайларда коомдук мааниси зор окуяга же айрыкча маанилүү датага байланыштуу өткөрүлөт. Театрлаштырылган майрамдар француз революциясын массалык түрдө майрамдоодон чыккан. Кыргызстанда да белгилүү даталарда, мааракелерде Т Театрлаштырылган майрамдар өткөрүлөт.
Пөрнбах
Пөрнбах (Pörnbach) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Пфаффенхофен (Ильм) районуна кирет.
Калкы - 2084 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 22,64 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 86 144. Муниципалитеттин башчысы — Алойс Ильмбергер.
Пионер вожатый
Пионер вожатый – СССРде мектептердеги пионер дружиналары менен отряддарынын, пионер лагерлеринин, уюшулган башка коллективдеринин жетекчиси. «Пионер вожатый» термини 1922-ж. пайда болгон.
Рассоха Пешицы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Шахтадагы өрткө каршы профилактика
Шахтадагы өрткө каршы профилактика - өрттүн алдын алуу, өрттүн чыгышын кабарлоо жана өрттү өчүрүүгө зарыл шарттарды түзүүнү камтыган иш-чаралардын жыйындысы. Анын негизги максаты адамдардын коопсуздугун, кенди, материалдар менен жабдууларды ж. б. сактоону камсыздоо болуп саналат. Вардык жумушчулар өрт коопсуздугунун эрежелери жана эвакуациялык чыгуу жолдору менен тааныштырылып, күйүү же жарылуудан бөлүнүп чыккан газдан уулануудан сактоочу каражаттар менен камсыздалышы керек.
Малдэн (Массачусетс)
Малдэн (Массачусетс) (Malden) — Массачусетс штатынын Миддлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 59 450 киши. Болжолдуу аянты - 13.2 км². FIPS коду — 25-37875.
Шахтадагы өрткө каршы профилактика
Жер астындагы өрттү өчүрүүнүн 3 ыкмасы бар:
Көк чөп уну
Көк чөп уну — кургатылган чөптөн жасалма жол менен алынуучу витаминбелоктуу тоют. Эгилме көп жылдык беде менен дан-буурчак өсүмдүктөрүнүн аралашмасынан же бир жылдык буурчак, маш буурчак, судан чөбүнөн, ошондой эле кант кызылчасы менен сабиз жалбырагынан даярдалат. Бир га сугат жерден 10—15 т Көк чөп уну алынат. Ал чанактуу өсүмдүктөр тегиз сабактаганда, дан өсүмдүктөрү баш алар алдында чабылат. Сапаттуу даярдалган Көк чөп уну протеинге бай келип, 90—95% аш болумдуу заттан турат. Көк чөп унун даярдоо жолу: чөп чабуу, майдалоо, кургатуу, унга айлантуу, бүртүктөө, идишке (негизинен кагаз кап) салуу. Ун кургак жана караңгы кампада сакталат. Көк чөп уну мамлекеттик стандарт боюнча 5 сортко бөлүнөт. 1-сорттогу 1 кг унда 230 мг, 2сортунда 180 мг, 3-сортунда 150 мг, 4-сортунда 120 мг, 5-сортунда 80 мг каротин болот. Көк чөп уну нда 12—20% протеин, 35% клетчатка бар. Бир кг чөп унунда 0,7—0,8 тоют бирдиги болот. Аны менен малдын бардык түрүн тоюттандырат. Малга буулабай берилет.
Бакайыр чокусу
Бакайыр чокусу — Талас Ала-Тоосунда.
Бакайыр суусунун башынан орун алган. Бийикт. 4457 м. Чоку протерозойдун аягында пайда болгон филлит, кумдук, алевролит тектеринен туруп, тик жалама аскалуу.
Требниц (Саксония-Анхальт)
Требниц (Саксония-Анхальт) (Trebnitz (Sachsen-Anhalt)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Вайсенфельс районуна кирет.
Калкы - 880 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 6,71 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 505. Муниципалитеттин башчысы — Рюдигер Ландграф.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Премьер-министр
Кээ бир өлкөлөрдө премьер жалпы элдик добуш берүүдө аныкталат, башкаларында парламент дайындайт (Кыргыз Республикасы, Казакстан, Беларусь, Орусия Федерациясы), же өлкө башчы дайындайт (Улуу Британия, Франция).
Ар бир өлкөдө премьер-министрдин өз аталышы бар, мисалы Латвияда — министрлер президенти; Германия жана Австрияда — канцлер; Кыргызстанда жана Израилде — өкмөт башчы, Италияда жана Перуда — Министрлер Кеңешинин төрагасы деп аталат.
Тарыхы
Премьер-министр кызматы XVI — XVII кылымдарда Батыш Европада пайда болгон. Премьер-министр деген сөз биринчи министр деп которулат. Францияда XVI—XVII кылымдарда башкы мамлекетттик министр аттуу кызмат орду пайда болгон.
Алыбаев Жапар Бузурманкулович
Алыбаев Жапар Бузурманкулович (9.4.1963-ж.т., Жаңы-Базар айылы) - экономика илимдеринин кандидаты (2006), доцент (2010).
Ленинграддагы (азыркы Санкт-Петербург) Экономика жана финансы институтун бүткөн (1990). Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн (1982- 84).
1980-82-жылдары Чаткал районунун “Чаткал” совхозунда куруучу, 1990-1994-жылдары КМУнун Экономика факультетинде окутуучу, 1994-2009-жылдары ага окутуучу, декандын тарбиялык жана окуу иштери боюнча орун басары болуп иштеген. 2009-жылдан Экономика кафедрасынын кафедра башчысы.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Адмансхаген-Баргесхаген
Адмансхаген-Баргесхаген (Admannshagen-Bargeshagen) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Доберан районуна кирет.
Калкы - 2834 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,68 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 51 001. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Диккель.
Сербия-Косово кризиси (2022)
Серб-Косово кризиси (Српско-косовска криза, Kriza serbo-kosovare) - 2022-жылдын 1-августунда автоунаалар үчүн документтердин 11 жылдык жарактуу мөөнөтү бүтүшүнө байланыштуу Сербия менен Косово ортосундагы кырдаалдын курчушу. Жана чек-арада курал менен колдонулган конфликт.
Тарыхы
1991-жылдын 22-сентябрында эгемендүү Косово Республикасы эгемендүүлүгүн жарыяланган. 1991-жылдын 22-октябрында Албания Косово Республикасынын көз карандысыздыгын тааныган. 2008-жылы Косово парламенти Сербиядан көз карандысыздыгын жарыялаган, бирок Косово анын курамына Косово жана Метохия автономиялык провинциясы деген ат менен киргендигин эске алып, муну тааныган эмес.
2011-жылы Сербия менен Косовонун ортосунда 2022-жылдын 1-августунда бүтө турган нейтралдуу документтерди жана мамлекеттик номурларды Косовонун түндүгүндө колдонуу боюнча келишим түзүлгөн. Андан кийин республиканын аймагына кирген серб жарандары чек арадан өтүү боюнча убактылуу Косово документтерин алышат, ал эми сербиялыктар жараксыз болуп калат.
Сербия Косовонун көз карандысыздыгын тааныбайт жана Косового автоунааларды каттоо эрежелерин орнотуу мүмкүн эмес деп эсептейт. Европа Биримдигинде дээрлик бардык өлкөлөр Косовону жана БУУга мүчө жүздөн ашык өлкөлөрдү тааныса, Орусия менен Кытай Косовону тааныбайт. Косовонун премьер-министри Альбин Курти республика 2022-жылдын аягына чейин Европа Биримдигине мүчө болуу үчүн арыз берерин билдирди. Сербиянын президенти Вучич, конфликт 1 августка чейин бүтүүсүн каалады.
31-июль
31-июлда Сербия Республикасынын аскердик армиясы күжүрмөн даярдыкка келтирилип, калк баррикадаларды кура баштаган. НАТО жетектеген Косово күчтөрү көчөлөрдү кайтарууга аскерлерин жиберди. Ошол эле учурда Косово атайын күчтөрү чек араны жапты. Сербиянын тышкы иштер министри Никола Селакович Косоводо жашаган сербдер үчүн "жакынкы күндөрү тозокту түзмө-түз даярдап жатат" деп билдирди. Серб Прогрессивдүү партиясынын мүчөсү Владимир Жуканович “Балканды деназиясыздандыруу” зарыл экенин билдирди. Сербиялык Danas гезитинин маалыматына караганда, жарым-жартылай таанылган Косово Республикасынын түндүгүндө аба чабуулунун сиреналары күйгүзүлгөн (конуштарда: Косовско Митровица, Зубин Поток, Метохия ).
Сербиянын Коргоо министрлиги (СКМ) мындай деп билдирди: «Приштина администрациясы атайылап тараткан жана жалган социалдык медиа аккаунттары жана айрым веб-сайттар аркылуу таркатылып жаткан чоң көлөмдөгү туура эмес маалыматтан улам Серб аскердик армиясы менен башкалардын ортосунда кээ бир кагылышуулар болгонун көрсөтүп турат. -Косово полициясы деп атаган Коргоо министрлиги Сербиянын армиясы административдик линиядан өтпөгөнүн жана Косово менен Метохиянын аймагына эч кандай жол менен кирбегенин билдирет». Сербиянын президенти Александр Вучич белгилегендей, анын өлкөсү «эч качан [Косово боюнча] бүгүнкүдөй оор абалда болгон эмес».
Алдын ала маалыматтар боюнча, Сербиянын Нови-Пазар шаарына жакын жерде куралдан ок атуулар болгон. Сербия Яринья өткөрмө бекетиндеги биринчи жарадарларды өзүнө алды, бирок Косово бул маалыматты четке кагууда.
Украинанын Тышкы иштер министрлиги Украинанын жарандарына Сербияга барууну сунуштабасын билдирди.
1-август 2022
1-августта АКШ жана ЕБ өкүлдөрү менен сүйлөшүүлөрдөн кийин Косово бийлиги серб документтерине тыюу салууну 1-сентябрга чейин убактылуу жылдырды.
Жактардын аскердик күчтөрү
Сербиянын аскердик армиясы 2018-жылга карата 98 700 жоокерден турган.
Косово коопсуздук күчтөрү
Косово коопсуздук күчтөрү резервди менен кошо санаганда 6500 аскер кызматкерин түзгөн
Ачкачылык оюндары : Таранчы-туурамчы. 2-бөлүм
"Ачкачылык оюндары:Таранчы- туурамч. 2- бөлүм" (The Hunger Games: Mockingjay – Part 2, Голодные игры: Сойка-пересмешница. Часть 2) -2015-жылы тартылган америкалык антиутопиялык илимий-фантастикалуу жоруктуу тасма. Тасманын режиссёру Фрэнсиз Лоуренс жана сценарийин Питер Крейг жана Дэнни Строң жазышкан. Бул "Ачкачылык оюндары" тасмаларынын төртүнчү жана акыркы чыгарылышы болуп саналат. Тасма Сүзан Коллинс жазган "Ачкачылык оюндары" үчилтигинин акыркысы жана "Таранчы-туурамчы" романына негизделип тартылган. Тасмада Женнифер Лоуренс, Жош Хатчерсон, Лиам Хэмсворт, Вуди Харрэлсон, Элизабет Бэнкс, Жулиан Мур, Филип Сеймур Хоффман (тасмадагы акыркы ролу) жана Доналд Сузерленд тартылышкан.
Экинчи бөлүмдү киносынчылар жылуу кабыл алышкан жана андагы актерлордун аткаруусуна, сценарийине, экшндин ырааттуулугуна баа беришкен. Бирок адаптациянын акыркы бөлүмүн экиге бөлгөндүгү үчүн сынга алынган. Тасма 42- "Сатурн сыйлыгынын" "Эң мыкты фэнтези тасма" наамына көрсөтүлгөн.
Бактуу-Долоноту чокусу
Бактуу-Долоноту чокусу — Күнгөй Ала-Тоодо. Долоноту (Чоң-Кеминдин сол куймасы) ж-а Бактуудолоноту сууларынын башынан орун алган.
Бийикт. 4476 м. Чоку соңку рифейдин долоноту комплексине кирген порфирит ж-а гнейс-адамелит, гранит-диорит, гранит интрузия тектеринен туруп, тик жалама беттүү. Чокунун түн. тарабы мөңгүлүү.
Преференциялар
Преференциялар (praeferre – артык көрүү) – КР бажы мыйзамдары боюнча айрым мамлекеттерге, ишканаларга, уюмдарга ишмердиктин белгилүү түрлөрүн колдоо үчүн берилген артыкчылыктар, жеңилдиктер; салыктарды төмөндөтүү, бажы жыйымдары боюнча жеңилдиктерди берүү, төлөмдөрдөн бошотуу тариздеринде ишке ашырылат. Мамлекеттер аралык мамилелерде П. өзара жана бир тараптуу тартипте да берилет.
Вайнштадт
Калкы - 26421 киши(2013-ж.). . Аянты - 31,71 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 19 091. Мэр — Юрген Освальд.
Жайлообек Алманов
Алманов Жайлообек (27.9.1952, Айгыр-Жал айылы - 16.8.2006, ошол эле жер) - айыл-чарба өндүрүшүнүн көрүнүктүү ишмери.
Ош совхозтехникумун бүткөн (1973).
Кюльштедт
Кюльштедт (Küllstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Айхсфельд районуна кирет.
Тебриз
Тебриз, Тавриз – Ирандын түндүк-батышындагы шаар, Урмия көлүнүн жээгинде. Чыгыш Азербайжан останынын (административдик-аймактык бирдик) административдик борбору. Калкы 1,44 млн (2010). Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Машина куруу, текстиль, тамак-аш, булгаары – бут кийим, нефть ажыратуу өнөр-жай ишканалары иштейт. Килем токуу өнүккөн. 2010-ж. шаардагы Тебриз базары Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген. Кол өнөрчүлүктүн жана миниатюра искнун көөнө борбору. Университет бар. 3–4-кылымдарда Сасаниддер негиздеген. 13-кылымда Ортоңку жана Жакынкы Чыгыштын ири шаарларынын бири. Бир нече жолу Ирандын аймагындагы ар кандай мамлекеттердин (анын ичинде Хулагулар жана Сефевиддер мамлекеттеринин) алгачкы борбору болгон. Алишах соборлору, мечити (14-к.; 19-кылымдын башынан цитадель), көк мечиттин чалдыбары (15-к.) сакталган.
Фордайс (Небраска)
Фордайс (Небраска) (Fordyce) — Небраска штатынын Cedar округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 139 киши. Болжолдуу аянты - 0.4 км². FIPS коду — 31-17110.
Саймалы-Таш тоосу
Саймалы-Таш тоосу — Фергана тоо тизмегинин түн.-чыгыш тармагы. Көгарт (чыгыш) жана Кылдоо сууларынын (Нарындын сол куймалары) аралыгында түштүк-батыштан түн.-чыгышка 30 кмге чейин дого сымал созулат. Туурасы 3-4 км. Орт. бийикт. 2200-2400 м, эн бийик жери 3400 м. Кыры аска-зоокалуу, капталдары кыска, негизинен тик, кокту-колоттор кездешет. Төмөнкү карбондун акиташ теги, доломит, кумдук, конгломерат, гипс тоо тектеринен турат. Шалбаалуу талаа жана шалбаа (2400- 2500 м бийиктикке чейин), андан жогору токой шалбаалуу талаа ландшафттары таралган. Жайыт. Саймалы-Таш сурөт галереясы дал ушул С.-Т. т-нда жайгашкан.
Көкчө-Тоо
Көкчө-Тоо (казакча Көкшетау; орус. Кокшета́у, 1868-жылдын 21 октябрынан 1993-жылдын 7 октябрына чейин — Кокчета́в) — Казакстандагы шаар.