cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Харъяга
Харъяга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Баренц деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 5 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Крис Хемсворт
Крис Хемсворт (Chris Hemsworth;1983-жылы 11-августта туулган) — америкалык актер. Ал Австралиянын "Үйгө анан жолго" (англ. Home and Away, 2004-2007) телесериалында Ким Хайддын ролун аткарганы жана 2011-жылданы бери "Marvel" киноааламындагы Тордун образын чагылдырып келатканы менен белгилүү. Хемсворт "Жылдыздар жолу" (англ. Star Trek, 2009), "Мыкты качуу" (англ. А Perfect Getaway, 2009), "Токойдогу чарбак" (англ. The Cabin in the Woods, 2012), "Ак сулуу менен мергенчи" (англ. Snow White and the Huntsman, 2012), "Кызыл күн чыгыш" (англ. Red Dawn, 2012) жана "Жарыш" (англ. Rush, 2013) тасмаларында да ролдорду аткарган.
2015-жылы ал "Кара шляпа" (англ. Blackhat), "National Lampoon" компаниясынын "Эс алуу" сериясынын бешинчи бөлүмү болгон "Эс алуу" тасмасында куудул образга ээ болгон жана "Деңиз жүрөгүндө" (англ. In the Heart of the Sea) тасмасында аты аталган. Кийинки жылы Хемсфорт "Sony" компаниясынын "Арбак аңчылары" (англ. Ghostbusters) тасмасында экинчи пландагы ролду жараткан. Хемсфорт алдыдагы "Жылдыздар жолу" (англ. Star Trek) тасмасынын уландысында Жордж Кирктин образын кайрадан аткарып чыкмакчы.
Полиметалл кен таштары
Полиметалл кен таштары (поли... жана металл) – пайдалуу өлчөмдөгү металлдар негизинен коргошун менен цинктен, кошундулары – жез, алтын, күмүш, кадмий, кээде висмут, калай, индий жана галийден туруучу комплекстүү кен таштар. Полиметалл кен таштарын түзүүчү 260тай минералдын негизгилери: галенит, сфалерит, көп кездешкени пирит, халъкопирит, кээде туссуз кен таштар, арсенопирит жана касситерит. Жез халькопирит түрүндө, күмүш жана висмут көбүнчө галенит менен байланышта болот. Алтын өзүнчө же галенит менен халькопиритте кошунду түрүндө кездешет. Полиметалл кен таштарынын өндүрүштүк маанидеги кендеринде баалуу компоненттердин өлчөмү бир нечеден 10% ке, кээде андан да көп болот. Алардын өлчөмүнө карай бай, орточо, жарды; запасы боюнча чакан (100-200 миң т), орто (200- 500 миң т), ири (1 млн т дан көп) кендер болуп ажыратылат. Полиметалл кен таштары түрдүү геологиялык мезгилдерде гидротерм, жанартоо-чөкмө жана чөкмө процесстердин натыйжасында пайда болот. Негизинен платформа, геосинклиналь жана ортонку массивдердеги карбонаттар менен кычкыл курамдуу жанартоо тектеринде гидротерм эриндилеринин кристаллдашуусунан жаралат. Мында Полиметалл кен таштары менен жанаша жаткан тектер гидротерм процессинен хлориттешүү, серициттешүү жана кварцташууга дуушарланып, адатта өзгөрүлөт. Шток, тарам, линза, уя түрүндө жайгашып, бир нече мден кмге чейин созулат. Кен таш минералдары туташ же чачыранды түрүндө таралат. Гидротерм кенинен башка кен таш тулкусунун үстүнкү бөлүгүнүн (100–200 ,мге чейин) үбөлөнүүсүнөн пайда болгон кычкылданган (экинчи ирет жаралган) Полиметалл кен таштары да жаратылышта белгилүү. Алар курамында церуссит, англезит, смитсонит, каламин, малахит, азурит минералдары бар темирдин суулуу кычкылынан турат. Кыргызстанда Сумсар, Ворду, Кан, Ак-Түз, Эки-Чат полиметалл кендери бар.
5 Апрель (Чын куран)
5-апрель - Григорий календары боюнча 95-күнү, жылдын аягына чейин 270 (толук жылда 271) күн бар.
Санаторий-курорттук уюмдар
Санаторий-курорттук уюмдар – мамлекеттик, муниципалдык, жеке ж. б. менчикте туруп, денсоолук чыңдоо чөлкөмүндө жайгашуу менен, дарылоо жана саламаттык сактоо кызматтарын көрсөтүүчү санаторийлер, алдынала дарылоо жайлары, пансионаттар, эсалуу үйлөрү менен базалар, туристтик базалар (мисалы: Ой-Карагай (Алматы облусу, Казакстан) ), спорт лагерлери, балдар лагери ж. б. уюмдар.
Плининг
Плининг (Pliening) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Эберсберг районуна кирет.
Иравади
Иравади, Ирравади – Мьянмадагы суусу мол дарыя (башаты Кытайда). Узундугу 2150 км, алабынын аянты 430 миң км2. Гималай тоолорунун чыгыш тармактарынан башталып, түштүктө Шань тайпак тоосун кеспп өтүп, Иравади түздүгү аркылуу агат. Андаман деңизпне куярда дельтаны (аянты 30 миң км2дей) пайда кылат. Негизги куймасы Чиндуин (оң). Орто чыгымы 13-14 миң м3/сек, режими муссондук, жайында кирет (айрым жерлерде суунун деңгээлп 811 мге чейин көтөрүлөт). Алаамат суу каптоо болуп турат. Төмөнкү агымында деңиз ташкынынын таасиринен толкундун бийиктиги 4-4,5 мге жетет. Чатынан 1100 км аралыкка кеме жүрөт. Сугатка пайдаланылат; жогорку агымында сал агызылат. Боюнда Мандалай шаары, дельтасында Янгон (мурдагы Рангун) деңиз порту жайгашкан.
Джампэртаун (Миссисипи)
Джампэртаун (Миссисипи) (Jumpertown) — Миссисипи штатынын Prentiss округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 404 киши. Болжолдуу аянты - 4.7 км². FIPS коду — 28-37040.
Фэлкон Хэйтс (Миннесота)
Калкы - 5321 киши. Болжолдуу аянты - 5.8 км². FIPS коду — 27-20420.
Борбушев Бекболот Осокеевич
Борбушев Бекболот Осокеевич (10. 11. 1949-ж. туулган, Москва району, Темен-Суу кыштагы) - жогорку категориядагы мугалим (1993).
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Бартельсхаген-II (Барт)
Бартельсхаген-II (Барт) (Bartelshagen II b Barth) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Төмөнкү Померания районуна кирет.
Калкы - 415 киши(2013-ж.). . Аянты - 14,49 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 57 008.
Ирак-кувейт согушу
Ирак-кувейт согушу (1990-91), кыскасы Кувейт кризиси (1990-91).
Якуттар
Якуттар (Сахалар) (мурдагы аталышы уранхай; өздөрүн саха деп аташат) ― Орусиядагы эл, Якутиянын жергиликтүү калкы. Орусияда (Саха, Бурят респ-лары, Москва, Санкт-Петербург, Краснояр, Хабаров, Примор, Забайкал, Камчатка крайлары, Иркутск, Новосибирь, Амур, Магадан, Томск, Свердлов, Сахалин обл-тары, Еврей автоном обл., Чукотка автоном округу), Украинада, Кытайда, Кыргызстанда (35 киши), Латвияда, Эстонияда, Казакстанда да жашашат. Ошондой эле АКШ, Канада, Улуу Британия, Германия, Швеция, Австралия, Корея респ-нда жана Японияда саха жамааты бар. Жалпы саны 480 000 киши, а. и. Сахада 466,5 миң (2010). Саха тилинде сүйлөшөт. 18-кылымдын 2-жарымында Сахалардын көбү христиан динин тутканы менен шаман дини сакталып калган. Сахалардын этногенезине 10-13-кылымда Сибирге оошуп келип, жергиликтүү калк менен ассимиляциялашкан түрк-моңгол уруулары катышкан. Сахалар этногенези 17-кылымда калыптанып бүткөн. 1620-жылдары Сахалар орустар менен ымалалашкан. Негизги кесиби - мал чарбачылык, балык уулоочулук, аңчылык, соода жана кол өнөрчүлүк. Сахаларын салттуу кийимдери - кыска булгаары чолок шым (натазник), мех курсак калкалагыч, булгаары ноговиц, бир жагына кымтылама кафтан (узун этектүү эркек кийим), белине булгаары кур, кайырма жакалуу көйнөк, эркектери мех баш кийим, бутуна бугу терисинен жасалган бут кийим, аялдары баркыт жана парчадан тигилген баш кийим кийип, кооздуктарды тагынышат. Тамак-ашы негизинен зт, сүт, дан азыктарынан даярдалып, улуттук суусундук катары кымыз кеңири колдонулат.
Пибоди (Массачусетс)
Пибоди (Массачусетс) (Peabody) — Массачусетс штатынын Эссекс округуна караган АКШ шаары.
Хөрзинген
Калкы - 625 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 8,65 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 315. Муниципалитеттин башчысы — Петер Шорлеммер.
Санация (жандандыруу
Санация (жандандыруу ) (лат. sanatio  – дарылоо) – уюмдарды банкроттон куткаруу жана анын атаандашчылдыгын арттыруудагы каржылык ж. б. экономикалык жактан калыбына келтирүү боюнча ишчаралар тутуму.
Хастингс (Небраска)
Калкы - 24907 киши. Болжолдуу аянты - 25.8 км². FIPS коду — 31-21415.
Визенштайг
Визенштайг (Wiesensteig) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Штутгарт административдик округуна карайт. Гёппинген районуна кирет.
Калкы - 2138 киши(2013-ж.). . Аянты - 23,40 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 17 058. Мэр — Клаус-Дитер Апельт.
Гальванометр
Гальванометр— эң аз ток күчүн жанa чыңалууну өлчөөчү, абдан сезгич электр өлчөгүч прибор.
Гальванометр көп убакта нөл-индикатор, б. а., электр тизмегинде токтун жанa чыңалуунун жок экендигин билдирүүчү түзүлүш катары пайдаланылат. Ал туруктуу жанa өзгөрмө ток Гальванометр болуп бөлүнөт. Турук­туу токтун биринчи Гальванометр 19-кылымдын 20- жылдарында түзүлгөн. Гальванометрдин конструкциясы улам өркүндөтүлүп отуруп 1881-ж. француз илимпозу Ж. А. д’Ар-сонваль түзгөн Гальванометрде кыймылдуу эле­менти туруктуу магнит талаасына жайгаштырылган токтуу өткөргүч болгон. Кыймылдуу элементинин конструкциясына жараша мындай Гальванометр рамалык, илмектүү жана кылдуу болуп айырмаланат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Термелүү амплитудасы
Термелүү амплитудасы – гармониялык термелүүдө маятниктин тен салмактуулук абалынан эң чоң аралыкка жылышы. Так мезгилдүү термелүүлөрдө Термелүү амплитудасы туруктуу чоңдук болот. Өзгөрмө электр тогунда ток жана чыңалуу гармоникалык өзгөрөт.
Ротенбург (Вюмме)
Ротенбург (Вюмме) (Rotenburg (Wümme)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Вюммдагы Ротенбург районуна кирет.
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Канаан (Мэн)
Канаан (Мэн) (Canaan) — Мэн штатынын Сомерсет округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2017 киши. Болжолдуу аянты - 109.0 км². FIPS коду — 23-09935.
Бокой уулу Молдалы
Бокой уулу Молдалы (1888, Жумгал болушу, Кызыл-Ой кыштагы - 1941, камакта каза болгон) - кеңеш бийлигин курууга активдүү катышуучу.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Гросс Пойнте Парк
Гросс Пойнте Парк (Grosse Pointe Park) — Мичиган штатынын Wayne округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 11555 киши. Болжолдуу аянты - 9.6 км². FIPS коду — 26-35540.
Термелүү жыштыгы
Термелүү жыштыгы – убакыт бирдиги ичиндеги термелүү санын мүнөздөөчү физикалык чондук. Белгилениши - / же п, бирдиги – Герц (Гц). Термелүү жыштыгы термелүү мезгилине тескери чоңдук жана төмөнкү формула менен аныкталат: f=l/T. Көп учурда Термелүү жыштыгынын ордуна a>=2nf чоңдугу колдонулуп, циклдик же айланма жыштык деп аталат.
Десяткино (Бир району, Башкыртстан)
Десяткино — Башкыртстандын Бир районундагы айыл, Сусл айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 36 киши. Почта индекси — 452462, ОКАТО коду — 80213840002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Якут Аль-Хамави
Якут Аль-Хамави, Якут Ибн Абдаллах ар-Руми (1178-80-ж. ченде, Византия - 20. 8. 1229, Алеппо) - орто кылымдагы белгилүү окумуштуу, географ, саякатчы, тарыхчы, филолог жана жазуучу. Жаш кезинде туткунга түшүп, багдаддык көпос Аскар ибн-Ибрахим алъХамавиге сатылган. Ал аны мусулманчылыкка тарбиялап, соода агенти кылган. Соода кербендери жана кемелери менен Египет, Сирия, Палестина, Арабияга жана Перс булуңунун жээгине жана аралдарга саякат жасаган. 1199-ж. эркиндикке ээ болуп, китеп иштери менен (китептерди көчүрүү, сатуу) Багдадда алектенген. 1213-жылдан саякатын кайрадан уланткан. География боюнча өлкө таануу, адабиятчылар сөздүгүн түзгөн.
Сандык акчалар –
Сандык акчалар – айлануусу купуялыкты кепилдеген электрондук түрдө берилген жана жүгүртүлгөн төлөм каражаттары. Накалай купюраларга окшоштурганда С. а. электрондук документтер катары номиналдык бааны, эмитентке көрсөтүүчү жеке белгилерди (серия, номур ж. б.) жана жасалма чыгаруудан коргоо элементтерин (аларды эмитенттин сандык кол коюусун) камтыйт.
Луттер (Айхсфельд)
Луттер (Айхсфельд) (Lutter (Eichsfeld)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Айхсфельд районуна кирет.
Богословский Георгий Георгиевич
Богословский Георгий Георгиевич (1918-ж. туулган, Россия) - айыл чарба ишмери.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Джорджтаун (Миссисипи)
Калкы - 344 киши. Болжолдуу аянты - 1.8 км². FIPS коду — 28-26980.
Термез
Термез – Өзбекстандагы шаар (1929-жылдан). Сурхан-Дарыя облусунун административдик борбору. Аму-Дарыядагы порт. Калкы 150 миң (2012). Термез дарыянын үстүнө салынган көпүрө аркылуу Хайратон (Афганстан) шаары менен байланышат. Курулуш материал, пахта тазалоочу, тамак-аш өнөр-жай ишканалары иштейт. Университет, театр, археологиялык музей ж. б. бар.
Полинезия
Полинезия – Океаниядагы аралдардын негизги тобу. Тынч океандын борбордук бөлүгүндө. Түндүктөгү Гавайи аралынан түштүктөгү Жаңы Зеландияга (кээде Полинезияга кошулуп кетет) чейин созулуп жатат. Аянты (Жаны Зеландияны кошпогондо) 26 миң км2те чейин. Негизги аралдары: Гавайи, Туамоту, Тонга, Самоа, Уоллис, Хорн, Тувалу, Токелау, Кук, Тубуаи, Лайн, Коом, Маркиз, Пасха ж. б. Полинезияда Батыш Самоа, Кирибати, Тонга, Тувалу мамлекеттери, АКШнын Гавайи штаты, Улуу Британия, АКШ, Франция, Жаңы Зеландиянын ээликтери жайгашкан. Аралдары жанартоолордон жана шуру рифтеринен пайда болгон. Эң бийик жери 4205 м (Гавайи аралындагы Мауна-Кеа өчкөн жанар тоосу). Гавайи, Самоа жана Тонга аралдарында аракеттеги жанар тоолор бар. Көп аралдарда катуу шамал болуп турат. Айдарым капталдарында дайыма жашыл тропик токою, ылымта тарабында савана өсөт. Тропиктик дыйканчылык мүнөздүү. Балык кармалат. Бермет чогултулат. Эл аралык туризм өнүккөн.
Эшмамбет Кендирбаев
Кендирбаев Эшмамбет ("Эшмукамбет", "Эшмуханбет")(1890-жыл Барскоон айылы — 1937-жыл, каза болгон жери белгисиз). Кыргызстанда Совет бийлигин орнотууга катышкан мамлекеттик ишмер. 1916-ж. Түркстан БКнын тапшырмасы жана Үркүндө Кытайга качып барып, кайра келген кыргыздарды жайгаштыруу боюнча жооптуу кызмат аткарган. Совет бийлиги орногондон кийин Каракол жана Пишпек шаарында революциялык комитетинин төрагасы, Кара Кыргыз автономиялуу облусунун жер иштетүү боюнча эл комиссары, Жети-Суу облусунун аткаруу коммитетинин төрагасы болуп иштеген. Түркстан БКнын чечими жана 1921-жылы Ферганадагы басмачыларга каршы күрөшкө катышып, өнөкөт жүрөк оорусуна байланыштуу 1926-жылы кайра туулган жерине келген. Анын демилгеси менен Тамга кыштагында оорукана бөлүмү жана Барскон кыштагында орто мектеп курулган. Кара-Калпак АССРи түзүлгөндө (1932), ага айыл чарба башчысынын кызматы сунуш кылынган. 1936-жылы Ташкент шаарындагы пахта өстүрүү институтунда илимий кызматкер болуп иштеген. 1937-жылы Социал-Туран партиясынын мүчөсү деген жалган жалаа менен камакка алынып, атууга буйрулган. 1961-жылы Кыргыз ССРинин Жогорку соту тарабынан толук акталган.
Өмүр жолу
Эшмамбет ушул эле жылдын күзүнөн тартып Жети-Суу облустук аткаруу комитетинин төрагасынын биринчи орун басары, жол-катнаш иштери боюнча бөлүм башчысы, уезддик ички иштер башкармасынын өзгөчө бөлүмүнүн башчысы, Каракол шаардык уезддик революциялык комитетинин жооптуу катчысы, андан соң Жети-Суу уезддик жер-суу комиссиясынын төрагасы, 1919-жылы Верный шаарында болуп өткөн мусулмандар съездинин, 1920-жылы 16-декабрь күнү Олуя-Атада өткөн кыргыз-казак эмгекчилеринин крайлык съезддеринин уюштуруучусу жана алардын алып баруучусу болот. 1920-жылдын апрель айынан 1921-жылдын март айына чейин Каракол уезддик комиссиясынын милдетин аткарып турат. Ал Жети-Суу областтык революциялык коммитетинин 1921-жылдын 16-июнундагы №151-буйругу менен ошол кездеги Пишпектин революциялык комитетинин төрагасы А.И.Иванициндин козголоңчулар тарабынан курман болгонунан кийин Пишпек уезддик шаардык революциялык комитетинин төрагасы болуп дайындалат. Арадан бир кыйла убакыт өткөндөн кийин ал кайрадан Каракол шаардык революциялык комитетине мүчө, жоопту катчы болуп дайындалып, ушул эле жылдын акырында Түркүстан коммунистер партиясынын Борбордук Комитетинин буйругу менен Түркүстан аймагынын жер-суу аймактарын жакшы билген жана башкаруучулук жөндөмү чоң, бай тажрыйбалуу революционер катары Фергана өрөөнүнө басмачылар менен күрөшүү отрядын жетектөөгө жиберилет. 1923-жылдын 17-мартынан тартып, кайрадан Каракол шаардык уездине жооптуу кызматкер болуп дайындалып, ага Каракол шаарындагы жана бүтүндөй Көл өрөөнүндөгү, Нарындагы алгачкы партиялык ячейкаларды уюштуруу милдети тагылат. Анын мындай билгичтик тажрыйбасы жеке эле Каракол уездинде эмес, Нарын шаардык аткаруу комитетин уюштуруу мезгилинде дагы кеңири пайдаланылат.
Ал 1924-25-жылдары өлкөнүн агартуу тармагынын ишине дагы активдүү катышып калат. Ошол эле жылдары Даркан, Чычкан, Ак-Терек, Кичи-Жаргылчак, Барскоон,Тамга, Тосор айылдарынын жаш жеткинчектерине билим берүү максатында жер ортолотуп, Барскоондогу мектеп-интернатын, Тамгадагы оорукананы салдыртууга Түркүстан Борбордук Комитетинен уруксат алат. Бул айылдардын элинен ортого 1500 кой, 150 баш бодо мал чогултулуп, 1200 коло карагай Барскоон жана Таарылга капчыгайларынан ат-өгүз менен тартылып келинет. Мектеп курууга ар бир аталган айылдардан өкүлдөр атайын түзүлгөн комиссиянын курамына киришип, мектептин пайдубалы түптөлүп, калган курулуш материалдарды Верныйдан жана Пишпектен тартылып келинип, анда Малай уулу Үсөн жана Пишпектен чакыртылган Афанасий Петреченко деген орус башкарган усталар бригадалары мектептин курулушун эки жылдын ичинде бүткөрүшүп, 1927-жылы 300 орунга эсептелген жаркыраган жаңы жыгач мектепти пайдаланууга берилгенден кийин, Тамга жана Барскоон тарапка кеткен "Кидибай Саздан" тартылган эки каналды каздыртып, бапа-желдеңдерге сугат суу маселесин чечтирип берет. Ушул эле жылы Кыргыз ССРинин жер-суу иштери боюнча комиссариатынын башчысы болуп дайындалып, кайрадан Пишпекке жөнөтүлөт.
1928-жылдан баштап Нарындагы №53-жылкы заводун, 1930-жылы "Суусамыр" совхозун уюштурууга жиберилип, өзүнө өкмөт менен партия тарабынан тапшырылган ишти майына чыгара аткарып турат. Ден-соолугуна байланыштуу 1932-жылы Орто Азия совхоздор трестине башкы зоотехник болуп которулуп, анда туура бир жыл иштегенден кийин, 1933-жылдан тартып Ташкенттеги жумушчу факультетинин окумуштуу секретары, мугалими болуп дайындалат. Ошол жылдары анын энчисине Ташкенттеги жумушчу факультетиндеги кыргыздын эң мыкты саясий элитасын окутуу туш келет. 1934-жылы СССР совхоздор башкы башкармалыгынын Орто Азия бөлүмү тарабына Кара-Калпак АССРинде эмес, бүтүндөй өзбек, казак, тажик, түркмөн жергелерине чейин барып, ал жактагы ондогон совхоздорду уюштурууга катышат. Мында ал айрыкча каракул койлорун асыроочу совхоздорду түзүүгө басым жасап, өкмөткө ири өлчөмдөгү эт азыктарын берүүгө салым кошот.
Сталиндик репрессия
1937-жылдын башында аялы Бүбүайша катуу оорудан улам Ташкентте кайтыш болуп калат. Улуу кызы Бекзия Ташкенттин өзүндөгү мектептердин биринде окуп, уулу Төлөн беш жашка чыккан кезинде, же 1937 жылдын октябрь айында ал жалган жалаа менен түрмөгө каматылат. Кай жерден каза болгону жана сөөгү кайсы жерге коюлгандыгы тууралуу маалымат жок.
Урпактары
Эшмамбеттин артында кызы Бекзия жана уулу Төлөн калышты. Бекзия эже узак жылдар бою агартуу тармагында үзүрлүү иштеп жүрүп көзү өттү. Уулу Төлөн болсо жогорку билимдүү ветеринар эле. Ал көп жылдар бою ветеринадык кызматты аркалап, мал ыландарына айрыкча малдын менингит оорусуна каршы операцияларды ийгиликтүү жасагандыктарын улуу муундагы ата-апалар көп эле айтып жүрүшөт. Төлөн болсо акыл көрөнгөсү байып, чыгармачылык изденип иштөөсү артып турган 54 жаш курагында катуу оорудан улам каза болуп калды. Төлөндүн артында Талантбек, Эркин, Автандил, Руслан, Адис деген беш уулу жана жалгыз кызы Бегай калды.
Колдонулган адабияттар
"Көл бугусу" (санжыра-санат) Мамбетов Кубан.Тарыхый-даректуу басылма -Каракол: 2014-ж.,632 бет
“Кыргызстан” улуттук энциклопедиясы
Якорь
Якорь (лат. ancora, гр. agkyra) кеменин кемени ж. б. сүзүүчү каражаттарды токтогон жайда кармап туруучу түзүлүш. Ал атайын калыпка куюлуп, ширетилип же ургулап жасалат. Якорь кемеге чынжыр менен бириктирилип, сууга түшүрүлгөндөн кийин таманы кыртышка кирип бекийт. Якордун таманы кыймылсыз (адмиралдык Якорь) жана кыймылдуу болот. Салмагы 17 7га чейин жана андан да ашык, кармап туруу күчү орто эсеп менен өз салмагынан 10 эсе көп. Якордун курамына Якорь чынжыры, түшүрүүчү, көтөрүүчү, бекитүүчү жана Якорду жана чынжырын сактоочу жабдыктар (Якордук клюз, шпиль, брашпиль, стопор) кирет.
Питсфилд (Массачусетс)
Питсфилд (Массачусетс) (Pittsfield) — Массачусетс штатынын Беркшир округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 44 737 киши. Болжолдуу аянты - 109.6 км². FIPS коду — 25-53960.
Санитардык жугуштуу ооруларга каршы (алдыналуу) ишчара
Санитардык жугуштуу ооруларга каршы (алдыналуу) ишчара – айлана-чөйрө акыбалынын адамга тийгизген терс таасирин жоюуга же азайтууга, жугуштуу оорулар менен жугуштуу эмес жалпы дартка чалдыгуунун (уулануу) келип чыгуусуна жана анын таркап кетүүсүнө бөгөт коюуга багытталган уюштуруучулук, административдик, инженердик-техникалык, медициналык-санитардык, ветеринардык ж. б. чаралар.
Термелүү контуру
Термелүү контуру – индуктивдүүлүк катушкасы жана конденсатордон турган электр чынжыры. Термелүү контурунда электр термелүүсү пайда болот жана анын мезгили Томсон формуласы менен аныкталат: 2n-JbC. Мында, С - конденсатордун сыйымдуулугу, L - катушканын индуктивдүүлүгү. Термелүү контуру сызыктуу жана сызыктуу эмес болуп бөлүнөт Термелүү контуру – электр осциллятору, радиотехникалык системалардын негизги элементтеринин бири. Өзгөчө 50 кГц-300 МГц жыштык диапазонунда радиотехникалык түзүлүштөрдүн резонанстык системасы катары колдонулат. Кыйла жогорку жыштыктарда Термелүү контурунун милдетин эки зымдуу жана коаксиалдык берүү линиясынын кесиндиси, ошондой эле көлөмдүк резонатор жана ачык резонатор аткарат.
Гүккинген
Гүккинген (Gückingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Лан районуна кирет.
Калкы - 1045 киши(2013-ж.). . Аянты -  2,34 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 049. Муниципалитеттин башчысы — Курт Вильхельм.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Камбарата
Такталык ж-а Көгирим тоолорунун туташкан жеринен башталып, Нарынга куят. Жогорку агымында Коңурөгүз, Туюктөр аталат. Башкы ж-а ортоңку агымында жайык өрөөн, төмөн жагында Орток ж-а Чабак тоолорунун төмөн кууш капчыгай аркылуу агат. Негизинен кар ж-а булак сууларынан куралат. Ири куймалары: Келте (сол), Ичкесай (оң). Жылдык орт. чыгымы 1,2–2,6 м3/сек. Эң көп чыгымы июнь – июлда, азы январь – февралда байкалат. Сугатка пайдаланылат.
Хөтенслебен
Хөтенслебен (Hötensleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Берде районуна кирет.
Калкы - 3811 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 36,09 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 320. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Бухвальд.
Хэндерсон (Небраска)
Хэндерсон (Небраска) (Henderson) — Небраска штатынын Йорк округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 986 киши. Болжолдуу аянты - 1.4 км². FIPS коду — 31-22080.
Хавлэй (Миннесота)
Хавлэй (Миннесота) (Hawley) — Миннесота штатынын Clay округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2067 киши. Болжолдуу аянты - 6.4 км². FIPS коду — 27-27746.
Харъяг-Тале
Харъяг-Тале — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Харъяга көлү -То - Харъяга дарыясы орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы болмайды, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Вөббелин
Вөббелин (Wöbbelin) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Лүдвигслуст районуна кирет.
Калкы - 908 киши(2013-ж.). . Аянты - 23,51 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 54 119. Муниципалитеттин башчысы — Корнелиа Шубринг.
Термелүү кыймылы
Термелүү кыймылы – бирдей убакыт аралыгында мезгилдүү так же болжолдуу кайталануучу кыймыл. Термелүү кыймылы биздин жашообузда эң кеңири тараган. Мисалы, бак-дарактардын, комуз кылынын кыймылы, жердин титирөөсү, жүрөк жана кан тамырлардын согушу ж. б. термелүү амплитудасы (А), термелүү мезгили (Т), термелүү жыштыгы (v), Термелүү кыймылынын ылдамдыгы (и) Термелүү кыймылынын негизги мүнөздөмөлөрү болуп эсептелет. Термелүү кыймылынын эн жөнөкөй түрү эркин термелүү болуп саналат. Термелүү кыймылын окуп үйрөнүү үчүн маятник пайдаланылат.
Роше
Роше (Rosche) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Ильцен районуна кирет.
Калкы - 2042 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 71,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 60 018. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Гуль.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 17 шаардык районго бөлүнөт.
Виль (Кайзерштуль)
Виль (Кайзерштуль) (Wyhl am Kaiserstuhl) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. Эммендинген районуна кирет.
Калкы - 3612 киши(2013-ж.). . Аянты - 16,95 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 16 051. Мэр — Йоахим Рут.
Сонга өрөөнүндөгү салгылашуу
Тарыхы
VI кылымда Энесай кыргыздарды губернатор-Элтебер башкарып, Орто Азиянын ар кандай мамлекеттеринин княздыгын түзгөн.
Дон Чидл
Доналд Франк Чидл Кич. (Donald Frank «Don» Cheadle;айтылышы: /ˈtʃiːdəl/; 1964-жылы 29-ноябрда туулган) — америкалык актер, жазуучу, продюсер жана режисер. Ал өз эмгек жолунда алгачкы тартылган тасмаларынын бири "Гамбургер дөңсөсү" (англ. Hamburger Hill, 1987) тасмасы болгон. Андан кийин өз карьерасын бекемдеп, 1990-жылдарда "Көк көйнөкчөн шайтан" (англ. Devil in a Blue Dress, 1995), "Розвуд" (англ. Rosewood, 1997) жана "Буги түндөрү" (англ. Boogie Nights, 1997) тасмаларында тартылган. Ал режиссер Стивен Содерберг менен кызматташуунун натыйжасында "Назар сыртында" (англ. Out of Sight, 1998), "Трафик" (англ. Traffic, 2000) жана "Оушендин 11 досу" (англ. Ocean's Eleven, 2001) тасмалары жарыкка чыккан. Ошондой эле ал "Вулкан" (англ. Volcano, 1997), Келемиш үйүрү (англ. The Rat Pack, 1998), "Күндүн артында" (англ. Things Behind the Sun, 2001), "Кылыч балык" (англ. Swordfish, 2001), "Кагылыш" (англ. Crash, 2004), "Оушендин 12 досу" (англ. Ocean's Twelve, 2004), "Оушендин 13 досу" (англ. Ocean's Thirteen, 2007), "Менин үстүмдөгү башкаруу" (англ. Reign Over Me, 2007), "Мага сүйлө" (англ. Talk to Me, 2007), "Саткын" (англ. Traitor, 2008) жана "Коргоочу" (англ. The Guard) тасмаларында да образдарды жараткан. Чидл "Чакырым алдыда" (англ. Miles Ahead, 2015) тасмасында тартылып, ага режиссерлук кылган жана сценарийин жазгандардын бири. Ал "Темир адам 2" (англ. Iron Man 2, 2010), "Темира адам 3" (англ. Iron Man 3, 2013), "Өч алгычтар: Алтрон доору" (англ. Avengers: Age of Ultron, 2015) жана "Капитан Америка: Жарандык согуш" (англ. Captain America: Civil War, 2016) тасмаларында катышкан.
Сонга өрөөнүндөгү салгылашуу
Тарыхы
8-кылымдын башында жергиликтүү башкаруучу Барс өзүн каган, башкача айтканда император деп жарыялаган. Каган титулу Кытайдын императору Хуан-ди титулуна барабар болгон. Энесай кыргыздарынын бөлүнүп чыгышы жана эгемендүү Кыргыз мамлекетин жарыялоо үчүн масштабдуу кыймыл башталган.
Дон Чидл
2004-жылы Чидл «Руанда мейманканасы» тасмасындагы руандалык мейманкана жетекчиси Пол Русесабажинанын ролун аткарганы үчүн киносынчылардын алкоосун алган. Тасма Руандадагы тукум курут учурун чагылдырган. Чидл ролу үчүн "Оскардын" "Эң мыкты актер" наамына көрсөтүлгөн. Ал "Showtime" телекомпаниясынын "Калптын үйү" (англ. House of Lies) ситкомунда Марти Каандын образын жаратып, өз ролу үчүн 2013-жылы "Алтын глобус" сыйлыгына татыган.
Мбоши (эл)
Мбо́ши — Конго Республикасындагы эл. Конго дарыясынын орто агымында жана анын куймаларынын Ликвала жана Алим өрөөндөрүндө жашашат. Мбоши эли субэтникалык топтордон (мбоши, мбоко, аква, ангаре, квала, куба) турат. Жалпы саны 270 миң адам.
Дон Чидл
Чидл Судан мамлекетинин Дарфур жергесинде тукум курут кылууну токтотуу акциясына катышып, Жон Прендергаст менен биргеликте аталган окуя тууралуу "Биздин көзөмөлүбүздө эмес: Дарфур жана башка жактарда тукум курутту токтотуу миссиясы" аттуу китеп жазып чыгышкан. Ал Жорж Клуни, Брэд Питт, Мэтт Дэймон, Дэвид Прессман жана Жерри Уайнтрауб менен "Биздин көзөмөлүбүздө эмес" долбоорун каржылашкан. Уюм дүйнө коомчулугун жана булактарды массалык жырткычтыкты токтотууга жана алдын алууга көңүл бурдуруу боюнча иш алып барат. 2010-жылы Чидл БУУнун Айлана-чөйрө программасынын "Ак ниет элчиси" деп аталган.
Мбоши (эл)
Тил
Сонга өрөөнүндөгү салгылашуу
Тарыхы
Барс Түрк кагандыгына каршы ири коалиция түзүп, аны жетектеген, анын курамына Енисей кыргыздарынан тышкары Түргөш каганаты жана Тан империясы кирген.
Чыгыш Түрк каганатынын башкаруучулары «сепаратизмге» каршы күрөшүшү керек болуп – Барс-Каганды жок кылуу үчүн кышкы жортуулду башташкан.
Мбоши (эл)
Дин
Сонга өрөөнүндөгү салгылашуу
Тарыхы
710-жылы кышында Күл-Тегин жетектеген түрк аскерлери Энесайдын музун басып өтүп, Саяндарды жеңип, Она дарыясынын өрөөнүнө тымызын киришкен. 150 чакырымдай жол жүрүп, Барс-Кагандын штабы жайгашкан Батеневский кырка тоосунун этектерине келишти.
Мбоши (эл)
Көпчүлүк католиктер. Кээ бирлери жергиликтүү салттуу ишенимдерди карманышат.
Сонга өрөөнүндөгү салгылашуу
Тарыхы
Байыркы кыргыз жазуулары боюнча согуш түн ичинде токойдо болуп, Барс-Каган ошол жерде каза болгон. 711-жылы түргөштөр талкаланган.
Мбоши (эл)
Коом
Сонга өрөөнүндөгү салгылашуу
Тарыхы
Түрктөр Энесайдык кыргыздарды башкарууга Барс кагандын уулдарын калтырып, бир жылдан кийин алар Кытайга да барышкан, анткени Енисей кыргыздарынын башкаруучулары кытай императорунун тууганы катары эсептелген.
Мбоши (эл)
Негизги социалдык бирдик чоң үй-бүлөлүк жамаат болуп саналат. Туугандык эсеп матрилинейлик, көп аялдуулук өнүккөн.
Сонга өрөөнүндөгү салгылашуу
Тарыхы
Барс-каган өлгөндөн кийин, ал Алтын-Көл көлүнүн жээгине (Хакасия Республикасынын Бей району) коюлган болушу мүмкүн, ал жерде Алтын-Көл I жана Алтын-Көл II руникалык эстеликтери ( Минусинскиде сакталган) турган. Музей ).
Мбоши (эл)
Чарбалык иштер
Турак жай
Мурда чачыранды конуштар басымдуулук кылса, азыр дарыялардын жана жолдордун жээгинде жайгашкан, төрт бурчтуу жайгаштырылган компакттуу айылдардын саны көбөйдү. Алардагы үйлөр фасады менен борбордук аянтты карайт. Айылдарда эркектердин үйлөрү бар. Турак-жай планы боюнча тик бурчтуу, каркас дубалдары таякчалар менен өрүлгөн жана пальма жалбырактарынан жасалган бийик чатыры бар.
Тамак-аш
Салттуу тамак — ботко, маниоктун камыр сымал пасталары, банан, мөмө-жемиш жана жашылча татымалдары, балык.
Иран-ирак согушу
Иран-ирак согушу (1980-88) – Персия булуңунун чөлкөмүндө, ошондой эле ислам дүйнөсүндө жетектөөчүлүк үчүн Ирак менен Ирандын ортосундагы күрөштөн улам келип чыккан согуш. Согуштун башталышына Шатт-эль-Араб (персче Арвандруд) дарыясынын чөлкөмүнө эки тараптын тең эзелтен келаткан өз ара дооматтары шылтоо болгон. 1980-ж. 22-сентябрда Ирак башчысы С. Хусейн чек ара маселесин шылтоолоп, Иранга каршы согуш жарыялаган. Согуш узакка созулган. 1981-жылдан Иран күчүнө кирип, Ирак аймактарын басып алган, бирок толугу менен өзүнө карата алган эмес. Иракка СССР менен Франция, Иранга негизинен АКШ жана Израиль өлкөлөрү колдоо көрсөтүшкөн. 1988-ж. 20-августта Иран-Ирак жарашуу келишимине кол коюлган. Эки тарап тең согуштан зор экономикалык зыян тарткан.
Ирактыктар
Ирактыктар, ирактык арабдар – Ирактын негизги калкы. Иордания, Түркия, Кувейт жана Германияда да жашашат. Саны 24,8 млн киши (2007). Араб тилинде сүйлөшөт. Калктын көпчүлүгү ислам дининин шиит (62%), калгандары суннит (34%) багытын тутушат. 7-кда арабдар Ирактын аймагын басып алышып, жергиликтүү калктар (Кош-Өзөн аймагындагы байыркы мамлекеттердин жашоочуларынын тукумдары) менен ассимиляцияланган. Ирактыктар дыйканчылык, бакчачылык жана мал чарбачылык менен кесип кылышып, дубалы чийки кыштан согулуп, полу ылай менен шыбалган, чатыры жалпак, бир же эки бөлмөлүү үйлөрдө, айрым жерлерде камыш алачык сарифтерде, ал эми көчмөн малчылар жүндөн жасалган чатырларда жашашкан. Ирактыктар узун көйнөк (дишдаша), ак түстүү ыштан, жеңсиз, кенен кемсел (аба) кийишип, эркектер башына жоолук (яшмаг) оронуп, жүндөн эшилген атайын кармагыч-алкак (агалем) кийишкен. Аялдар асем кооздук буюмдарды тагынышып, жүзүн жаап жүрүшөт. Тамакашы негизинен арпа, буудай жана курма наны, ошондой эле күрүч, айран, жер-жемиштер. Майрам күндөрү эт азыктарын колдонушат. Суусундук катары чай, кофе, шербет, лимонад (хамуд), чалап пайдаланылат. Ирактыктар мусулман майрамдарын (орозо айт, курман айт), ошондой эле Республика күнү (14-июль), Эмгек күнү (1-май), Армия күнү (6-январь) жана башкалар майрамдарды майрамдашат.
Санитардык коргоо тилкеси
Санитардык коргоо тилкеси – КР экологиялык мыйзамдары боюнча, жерге жакын аба катмарында бузуучу заттар кошундусунун талап кылынган ченемин камсыз кылууга, ишканалардын, унаа каражаттарынын, электр өткөргүчтөрүнүн ошол тегеректе жашаган калкка тийгизген терс таасирин азайтууга, шуулдак, дирилдөөнүн жогорку деңгээли, инфраүн, электромагниттик толкун, статисттик электр кубаты сыяктуу нерселердин физикалык таасирин төмөндөтүүгө арналган аймак. С. к. т-нде адамдардын туруктуу жана убактылуу жашоосуна тыюу салынат, чарбачылык иштерине чектөө тартиби киргизилет, радиациялык көзөмөл жүргүзүлөт.
Термелүүнү басандатуу
Термелүүнү басандатуу, термелүүнү демпферлөө –термелүүнү (көбүнчө зыяндуу) аргасыз токтотуу же демпфердин жардамы менен анын амплитудасын мүмкүн болуучу чекке чейин азайтуу. Мисалы, механикалык термелүүлөрдү демпферлөө системадагы сүрүлүүнү көбөйтүү менен ишке ашырылат, электр термелүүлөрүн токтотуу үчүн андагы тогу бар кыймылдуу өткөргүчкө магнит талаасынын тормоздоочу таасири пайдаланылат же термелүү энергиясынын бир бөлүгүн жутуу үчүн диод же резистор электр тизмегине бириктирилет.
Шестык (Бир району, Башкыртстан)
Шестык — Башкыртстандын Бир районундагы айыл, Сусл айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 208 киши. Почта индекси — 452462, ОКАТО коду — 80213840004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Яковлев Владимир Георгиевич
Яковлев Владимир Георгиевич (28.(15). 7.1915, Казахстан, азыркы Батыш Казакстан обл. - 1994, Бишкек) - биология илимдин доктору (1963), проф. (1967), Кыргыз ССР ИАнын академиги (1974; корр. мүчөсү, 1954), Кыргыз ССРнин илимге эмгектин сиңирген ишмери (1972). Кыргыз мамлекеттикпединститутун бүтүргөн (1940). КММИде ассистент (1940-42). Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. СССР ИАнын Кыргыз филиалынын биохимия лабораториясынын башчысы, ошол эле мезгилде Биология институтунун окумуштуу секретары, зоология жана паразитология институтунун директорунун орун басары, директору (1946-54). Кыргыз ССР ИАнын башкы окумуштуу секретары (1954-64), 1964-жылдан өмүрүнүн акырына чейин Кыргыз ИАнын Биохимия жана физиология институтунун директору болуп иштеген. Биохимия боюнча адис. Эмгек Кызыл-Туу, Кызыл Жылдыз ордендери жана медалдар менен сыйланган. 70тен ашык илимий эмгеги, а. и. 2 монографиясы бар.
Каралма
Каралма – Сузак районундагы суу, Көгарттын оң куймасы. Фергана тоо тизмегинин түш.-батыш капталынан башталат. Уз. 30 км, алабынын аянты 192 км2.
Туурасуу менен Капка суулары кошулгандан баштап Каралма Деп аталат. Токойлуу өрөөн м-н түш.-батышты карай агат. 12 куйма сы бар. Ж ылд ык орт. чыгымы 1,23 м3/сек, эң көбү апрель – майда, азы январь – февралда байкалат. Мартта кирип, октябрдан тартыла баштайт.Көп бөлүгүндө кууш капчыгай аркылуу аккандыктан сугатка айрым гана куймалары пайдаланылат. Алабында Өчбулак, Каралма, Кызылкыя, Сай, Бешжаңгак кыш. жайгашкан.
Гросс Пойнте Фармс
Гросс Пойнте Фармс (Grosse Pointe Farms) — Мичиган штатынын Wayne округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 9479 киши. Болжолдуу аянты - 31.9 км². FIPS коду — 26-35520.
Плимаус (Массачусетс)
Калкы - 56 468 киши. Болжолдуу аянты - 347.0 км². FIPS коду — 25-54310.
Каратунк (Мэн)
Каратунк (Мэн) (Caratunk) — Мэн штатынын Сомерсет округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 108 киши. Болжолдуу аянты - 143.2 км². FIPS коду — 23-10495.
Джоунстаун (Миссисипи)
Джоунстаун (Миссисипи) (Jonestown) — Миссисипи штатынын Coahoma округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1701 киши. Болжолдуу аянты - 1.0 км². FIPS коду — 28-36800.
Пойнг
Пойнг (Poing) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Эберсберг районуна кирет.
Калкы - 13 425 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,89 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 75 135. Муниципалитеттин башчысы — Альберт Хингерль.
Термелүү фазасы
Термелүү фазасы, гармониялык термелүү теңдемесиндеги [x=Acos(cof+cp0j] тригонометриялык функциянын аргументин мүнөздөйт. Теңдемедеги (p=cof+<p0 чондугу Термелүү фазасы деп аталат. Мында со – айланма жыштык, t – убакыт, <р0– баштапкы Термелүү фазасы. Термелүү фазасы бурчтук чоңдук менен аныкталып, термелүүчү системанын каалаган убакыттагы жайгашкан абалын жана багытын мүнөздөйт. 1itЗл: Мисалы, —, Ф = —, х=0, tp=7i, х=-А, ф=—262
Ирандыктар
Ирандыктар – Ирандын негизги калкы, кыскасы Перстер.
Полиритмия
Полиритмия (музыкада) – негизги метриялык акценттери дал келген эки же андан көп түрдүү ыргактардын бир убакта айкашып чыгышы (мисалы, эки үлүштүү такттын үч үлүштүү такт менен). Полиметрияга окшош.
Санитардык чөлкөм (тоо-санитардык коргоо чөлкөм)
Санитардык чөлкөм (тоо-санитардык коргоо чөлкөм) – КР мыйзамдарына ылайык, чарба жүргүзүүдө, жашап турууда, жаратылышты пайдаланууда табигаттын дарылык касиеттерин коргоону жана сактоону жана аларга жакын жайгашкан саламаттыкты чыңдоочу жерлерди булгануудан жана эрте коромжу болуудан сактоону камсыз кылуучу режим орнотулган өзгөчө коргоодогу жаратылыш аймагы. Табигый дарылык касиеттери (арашан суулар, дарылоочу ылайлар ж. б.) жаратылыш байлыгына кирген саламаттыкты чыңдоочу жерлер жана курорттор үчүн тоо-санитардык тикелери белгиленет. Калган жагдайларда санитардык коргоо чөлкөмдөрү белгиленет. Саламаттыкты чыңдоочу жердин, курорттун, курорттук аймактын чегаралары санитардык коргоо анын сырткы чеги болуп саналат.
Холдридж (Небраска)
Холдридж (Небраска) (Holdrege) — Небраска штатынын Phelps округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5636 киши. Болжолдуу аянты - 9.8 км². FIPS коду — 31-22640.
Мөкерн (Тюрингия)
Мөкерн (Тюрингия) (Möckern (Thüringen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Калкы - 121 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 5,35 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 058. Муниципалитеттин башчысы — Дитмар Шлессигер.
Хадмерслебен
Хадмерслебен (Hadmersleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Шаар. Бөрде районуна кирет.
Калкы - 1845 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 23,39 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 260. Мэр — Ханс-Ульрих Гөльнер.
Санитардык эреже
Санитардык эреже – айлана-чөйрө таасиринин адам үчүн коопсуздук жана/же зыянсыздык чен-өлчөмүн белгилей турган ченемдик акты. Баардык мамлекеттик органдар, өзүнүн баш ийүү жана менчик түрүнө карабастан юридикалык жактар, кызмат адамдары, жарандар С. э-ни сактоого милдеттүү.
Карагайың
Карагайың, Дөдөмөл – Тогузторо районунун аймагы аркылуу аккан суу, Нарындын оң куймасы. Уз. 30 км, алабынын аянты 112 км2.
Хадлэй (Миннесота)
Хадлэй (Миннесота) (Hadley) — Миннесота штатынын Murray округуна караган АКШ шаары.
Полис
Полис – шаар-мамлекет, коомду социалдык-экономикалык жана саясий уюштуруунун байыркы Грекия менен Италияга мүнөздүү өзгөчө формасы. Полис шаарды жана анын чет жакасын камтыган. Уруулук түзүлүштүн калдыктарына каршы күрөштүн жүрүшүндө пайда болуп, жер ээликтин алгачкы (антикалык) формасы болгон. Полисте анын тең укуктуу жарандары (жер ээлөөгө), ошондой эле кол өнөрчүлүк, соода менен кесип кылган эркин адамдар да жашаган. Полистин мамлекеттик аппараты тең укуктуу эркектер жыйынынан, кеңештен жана магистраттардан (ар кандай шайланма кызматкерлер) турган. Полис олигархиялык (мисалы, Спарта) же демократиялык (мисалы, Афины) болгон. Кул ээлик түзүлүштүн пайда болушу менен Полис мамлекеттин бир формасына айланган. Бирок жеке менчиктин өнүгүшүнөн Полис кризиске учураган.
Хадлэй (Миннесота)
Калкы - 61 киши. Болжолдуу аянты - 1.0 км². FIPS коду — 27-26450.
Харьяга (Нерута куймасы)
Харьяга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нерута дарыясынын оң жээгинен 34 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Иран тайпак тоосу
Иран тайпак тоосу – Иран (басымдуу бөлүгү), Ооганстан жана Пакистандын аймагында; четжакалары Ирак менен Түркмөнстандын түштүгүндө. Батышынан Месопотамия ойдуңу, чыгышынан Инд өрөөнү менен чектешет. Узундугу 2500 кмдей, аянты 2,7 млн км2. Альп-Гималай геосинклиналь облусунда альп жана андан илгерки тоо пайда болуу мезгилдеринде калыптанган. Иран тайпак тоосунун кеңири аймакты ээлеген ички бөксө тоолору (бийиктиги 500дөн 2000 мге чейин) түндүгүнөн Эльбурс (бийиктиги 5604 мге чейин, Демавенд жанар тоосу), Түркмөн-Хорасан тоолору, Паропамиз, Гиндукуштун батыш тармактары, түштүгүнөн Загрос, Мекран, Сулайман тоолору менен чектешет. Ички бөксө тоолорун Деште-Кевир, Деште-Лут, Дашти-Марго жана башкалар чөлдөрдү өзүнө камтыган туюк ойдуңдар ээлейт; аларда кум жана шор баскан жерлери, соолуп калуучу көлдөрү арбын кездешет. Чөлдүү ойдуңдарды дөңсөөлөр жана тоолор (Кухруд, Чыгыш Иран жана башкалар) бөлүп турат. Климаты субтропиктик, кургак, жылдык жаан-чачыны ички бөксө тоолордо 100 ммдей, тоолордо 500 ммге чейин. Эльбурс жана Сулайман тоолорунун сырткы капталдарында арбын жаайт (1000-2000 ммге чейин). Дарыялары (Гильменд, Сефидруд, Герируд жана башкалар) сууга өксү, негизинен сугатка пайдаланылат. Жарым чөл жана чөл, айрым жерлерге талаа ландшафты мүнөздүү. Сулайман тоосунун чыгыш капталын саванна, сейрек токой жана жалбырагы күбүлмө токой, Эльбурстун түндүк капталдарын нымдуу жазы жалбырактуу субтропик токою ээлейт. Оазисте дыйканчылык, көчмөн чарбачылык өнүккөн. Нефтиге бай, таш көмүр, темир, жез, графит, күкүрт жана башкалар кендер да бар.
Терме-Таш тоосу
Терме-Таш тоосу – Фергана тоо тизмегинин түштүк-батыш тармагы. Сузак районун аймагында. Үрүмбаш жана Кызыл-Суу (Көгарт суусунун он куймалары) сууларынын аралыгында түндүк-чыгыштан түштүк-батышка 27 кмге созулат. Туурасы 5–6 км. Орточо бийиктиги 2300–2700 м, эң бийик жери 2930 м. Кыры тайпак, капталдары негизинен кыска, Үрүмбаш жана Кызыл-Суу капчыгайларына тик түшөт. Силур мезгилинде пайда болгон граптолиттүү жана кремнийлүү сланецтерден кумдук жана астынкы карбондун акиташ, кремнийлүү тектеринен түзүлгөн. Талаа жана шалбаалуу талаа (2500 м бийиктикке чейин), андан жогору шалбаалуу жаңгак токой-бадалдуу ландшафт алкактары басымдуу. Жайыт, чабынды катары пайдаланылат.
Термикалык бургулоо
Термикалык бургулоо – кварц катышкан тоо тектерди жалындын илебинде бургулоо ыкмасы.
Дибервилль (Миссисипи)
Дибервилль (Миссисипи) (D'Iberville) — Миссисипи штатынын Харрисон (Harrison) округуна караган АКШ шаары.
Якобсит
Якобсит (эң биринчи табылган жердин — Швециядагы Якобсбергдин атынан аталат) — шпинелдер тобундагы татаал оксиддер классчасындагы минерал, Mn2+Fe3+04. Киринди элементи Zn. Кристаллдары сейрек, агрегаттары бүртүктүү, туташ. Өңү кара, металлдай жылтырайт, тунук эмес, өтө жука сыныгынан гана күн нуру өтөт. Катуулугу 5,5-6,5. Тыгыздыгы 4,754,93 г/смг. Морточо Магниттүү. Марганецке бай чөкмөлөрдө, төмөнкү температуралык метаморфизм тектеринде кездешет.
Ислам феминизми
Исламдык феминизм - Исламдагы аялдардын ролу менен байланышкан феминизмдин бир түрү. Бул агым жынысына карабастан бардык мусулмандардын коомдук жана жеке жашоодогу толук тең укуктуулугун көздөйт. Кыймылдын жактоочулары диний илимдердеги теңчиликти терең ачып берүүгө жана адилеттүү коом түзүүгө умтулушат.
Айрым мусулман өлкөлөрүндө аялдар мамлекет башчысы жана премьер-министр боло алышты: мисалы, Пакистанда Беназир Бхутто, Сенегалда Маме Мадиор Бойе, Түркияда Тансу Чиллер, Косоводо Качуша Яшари жана Индонезияда Мегавати Сукарнопутри.
Исламдагы туңгуч реформалар
Ислам коомунда аялдардын укуктары боюнча реформалар VII-кылымдын башында  жүргүзүлүп баштаган, мындай орчундуу өзгөрүүлөр нике, ажырашуу жана мурастоо сыяктуу аспектилерге таасирин тийгизген. Башка маданияттарда, анын ичинде батыш өлкөлөрүндө да аялдар мындай укуктук статуска ээ болгон эмес. Араб коомунда исламдын пайда болушу менен аялдардын абалы жакшырган. Эң маанилүүсү, жаңы төрөлгөн ымыркай кыздарды өлтүрүүгө тыюу салынып, аял жеке инсан катары кабыл алына баштаган. Ислам мыйзамдарына ылайык, нике мындан  ары аялдын макулдугу зарыл болгон келишимдин негизинде гана ишке ашырылган. Мындан сырткары, аялдарга мураска ээлик болуу укугу берилген. Ага чейин мурас үй-бүлөнүн эркек мүчөлөрүнө гана тийиштүү болгон.
Исламдагы алтын доор
Феминисттик кыймылдар салыштырмалуу жакынкы мезгилдерде эле пайда болгонуна карабастан, өткөн кылымдарда эле ислам коомунда аялдардын укугун жакшыртууга салымын кошкондор  болгон. Алардын арасында, орто кылымдагы философ Ибн Араби аялдар дагы эркектер сыяктуу эле бийик руханий даражага жете алат деп эсептеген. Ошондой эле, XVIII-кылымдагы реформатор Дан Фодио Усмандын кызы Нана Асмау мусулман аялдарынын сабаттуулугун арттырууну талап кылган.
19-кылым
Исламдагы заманбап феминисттик кыймыл XIX кылымда башталган. Ирандык акын Тахире Куранды чечмелөө менен алектенген биринчи заманбап аял болгон. Ал кадимки мусулман үй-бүлөсүндө туулуп-өскөн. Кийинчерээк “Аялдар ишеними” кыймылынын көрүнүктүү мүчөсү болгон. Тахире бул кыймылдын алкагында көп аялдуулукту, паранжа кийүүнү жана аялдарга коюлган башка чектөөлөрдү ачык сынга алган. Анын “Мени каалаган убакта өлтүрө аласыңар, бирок аялдардын боштондугу үчүн күрөштү токтото албайсыңар” деген сөзү эл арасына кеңири жайылган.
Египеттик юрист Касим Амин - “Аялдар боштондугу” (1899-ж.) эмгегинин автору, аны көбүнчө “египеттик феминисттик кыймылынын атасы” деп атап келишет. Амин өз эмгегинде коомдогу көп аял алуу, паранжа, башкача айтканда, исламдагы гендердик сегрегация сыяктуу кеңири тараган кээ бир көрүнүштөрдү сынга алган. Аялдарга карата мындай бейкалыс мамиле исламдын чыныгы маанисине карама-каршы келерин белгилеген. Анын эмгектери ислам жана араб дүйнөсүндөгү аялдардын саясий кыймылдарына зор таасирин тийгизген жана азыр да өз окурмандарын жогото элек.
Бирок Аминдин феминисттик сын көз карашын сүрөгөн аялдар анчалык атак алган эмес. 1892-жылы Амин көтөрүп чыккан алгачкы маселелер сыяктуу эле, Египеттин аялдарга багытталган басылмаларында  аларды түйшөлткөн көйгөйлөрдү чагылдырган макалалар чыга баштаган. Европалык феминисттер болсо, египеттик, түркиялык, ирандык, сириялык жана ливандык авторлордун макалаларын окуп, алардын Жакынкы Чыгыш үчүн маанисин жалпы басма сөздө талкуулашкан.