cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Камалов Абдимитал
Абдимитал Камалов Ноокат районунун Исанов айыл өкмөтүнүн Кожоке кыштагында 1940-жылы 4-майда туулган. 1964-жылы Фрунзедеги Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин аяктап, Араван районундагы Андреев атындагы сегиз жылдык мектепте кыргыз тили, адабияты мугалими, директордун окуу-тарбиялык иштери боюнча орунбасары, 1965-жылдан Ноокат райондук «Колхозчу» гезитинде, 1966-жылдан облустук «Ленин жолу» гезитинде адабий кызматкер болуп иштеп, 1973-жылдан Ош облустук телерадиокомитетинде иштөөгө которулган. Радио боюнча кабарчы, улук редактор, теле боюнча редактор, улук редактор, 1991–1992-жж. Телерадиокомитетинин башкы редакторунун милдетин аткаруучу, андан соң облустук телерадиокомпаниясында «Акбуура» адабий драмалык көңүл ачуучу борборунун продюссери болгон, 1999-жылдын 8-июлунан Жазуучулар союзунун облустук бөлүмүнүн башчысынын орунбасарлык милдетин аткарат. А.Камаловдун адабий чыгармачылык жолу 1958-жылдан башталып, анын биринчи «Ата Ленин» деген ыры Ноокат райондук «Колхозчу» гезитинде жарыяланган. 1961-жылы «Ленинчил жаш» гезитине «Адам болгум келет» деген рецензиясы жарыяланып, сын, поэзия, проза жанрларында тең иштеп, биринчи аңгемелер жыйнагы «Дарман» (1972) деген ат менен жарык көргөн. 1993-жылы республикалык Жолон Мамытов атындагы сыйлыктын 2 жолку лауреаты, 1996-жылы Президенттик стипендиат болуп, 1994-жылы «Эл агартуунун отличниги» деген наам алган. А.Камалов 1981-жылдан Кыргызстан Жазуучулар союзунун мүчөсү.
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Кыргыз тилинде
Дарман: Аңгемелер. – Ф., 1972. – 106 б.
Бакыт сереси: Даректүү баян. – Ф., 1979. – 108 б.
Көңүл: Аңгемелер, повесть. – Ф., 1980 – 250 б.
Баскан жолду арбытат..: Очерктер жыйнагы. – Ф., 1983. – 216 б.
Бешик ыры: Повесть. – Ф., 1987. – 300 б.
Таңдайга атылган ок: Повесттер. – Ош, 1995. – 124 б.
Атанын уулу: Аңгемелер. – Ош, 2001.
Кечки жомок: Аңгемелер. – Ош, 2002.
Ыр кашык: Ырлар. – Ош, 2005.
Дилазык.: Ырлар, аңгемелер. -Б.: Бийиктик, 2006.
Адам Смит
Адам Смит (16 Июнь 1723 - 17 Июль 1790) Шотландиялык философ. Ахлак профессору болгондуктан, экономикалык эмгектеринде да философиянын издери байкалган. Экономикада жана табигый окуяларда бир эреже болгонун жана аны байкоо, ахлак сезими менен туюу аркылуу байкаса болоорун айткан.
Түштүк Георгия жана Сандвич аралдары
Түштүк Георгия жана Сандвич аралдары - Улуу Британия ээлиги.
Атлантика океанынан түштүк-батышында (шарттуу бөлүнгөн Түштүк океандын чегинде), Антарктидага жакын жайгашкан жанартоонун аракетинен пайда болгон аралдар тобу. Жалпы аянты 4066 км2 болгон 2 аралдар тобуна - Түштүк Георгия (испанча Сан-Педро) жана Түштүк Сандвичке бөлүнөт. Ошондой эле суудан көтөрүлүп чыгып турган. Шаг, Клерк жана Kapa аскалары бар. Түштүк Георгия аралы бир ири жана бир нече майда аралдан турат. Алардын жалпы аянты 3756 км2. Арал тоолуу келип, бийикт. 2000 лгден ашкан 11 чокусу бар. Эң бийик жери - Бейжет чокусу (бийикт. 2934 м). Аймагынын басымдуу бөлүгүнө түбөлүк тоң таралып, мөңгү жана кар менен капталган. Аралдын бети терең капчыгайлар менен тилмеленген. Климаты субантарктикалык. Июль - августтун орт. температурасы 1,5°С, февралдыкы 5,3°С. Батыш шамалы согуп турат. Жаанчачыны негизинен кар түрүндө түшөт (жылдык саны 1400-1500 мм). Аралды дениз канаттуулары уялашат. Пингвиндер менен деңиз пилдери мекендейт.
Түштүк Сандвич аралдар тобу 8 чоң жана көптөгөн майда аралдардан, аекалардан турат. Алардын жалпы аянты 310 км2. Тоолуу келип, дениз деңг. 1372 -мге (Белинжа тоосу) чейин көтөрүлүп майда аралдардан, аскалардан турат. Алардын жалпы аянты 310 км2. Тоолуу келип, деңиз деңг. 1372 жге (Белинда тоосу) чейит көтөрүлүп жатат. Аракеттеги жанартоолору бар. Негизинен жаш жанартоо тектеринен түзүлүп, кар-мөңгү менен капталган. Шамал тезтез болуп турат. Кар көп жаайт. Абанын орт. температурасы 0°С. Мамык чөп, эңилчек өсөт. Аралдын түндүк жээги кеме токтоого ыңгайлуу. Аралды 1675-ж. байкашып, алгач Ж. Кук 1775-ж. «Резолюшн» кемеси менен келген. 1904-65-ж. кит кармоочу база иштеген, учурда ал туристтик база. 1843-ж. Британиянын аскер-деңиз базасы уюштурулган. 1949-50-ж. Кинг Эдвард Пойнт базасы ачылып, ал кийинчерээк метеорол. станцияга айландырылган. 1982-ж. Фолкленд согушу мезгилинде Аргентина басып алууга аракенттенген. 1985-ж. ээликтин конституциясы кабыл алынып, аны Улуу Британия королевасы дайындаган атайын өкүл башкарат. Туруктуу жашаган калкы 23 киши (2012).
Борбору жана жалгыз порту - Грютвикен шаарчасы. Аба ырайынын жагымсыз шарты кемечиликке терс таасирин тийгизет. Илимий-изилдөө станциялары иштейт. Балык кармалып, криль (майда деңиз рактары) чогултулуп, жакшы киреше алынат. 20кылымдын башында түндүк бугусу байырлатылган. Акча бирдиги - англия фунту.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Гипершилтеме
Гипершилтеме, же жөн эле шилтеме (hyperlink) — бир нече документтерди байланыштыруучу HTML документтеги элемент. Окурман аны чыкылдатуу же басуу менен ача алат. Гипершилтеме бүтүн документти же документтин ичиндеги бир бөлүктү байланыштырат. Веб-барактарда, адатта анын түсү сыя көк же кочкул кызыл болуп боёлуп турат, кээде анын алды сызылган болот.
Гипершилтемелер төмөнкү көрүнүштөрдүн бири боло алат: "Битой" маалымат, мисалы, бир документ же билэ ресурстун администратору тарабынан алынып же түрткү болсо, кайсы бир себептерден улам объектинин жок айтып гипершилтемени чакырды, ал жайгашкан жерде, же ресурстук жок болсо. Адатта, бул учурда беттеги ката коду менен билдирүү пайда болот, бирок бул дайыма эле андай эмес.
Курамдык бөлүктөрү толук аты Гипершилтемелердеги http://www.example.com/test-papka/index.html
Тайтузинка (дарыя)
Тайтузинка — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Куяры дарыясынын оң жээгинен 5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Камбарова Нурания
Камбарова Нурания - жазуучу.
Жазуучу Нурания Камбарова Кытай Эл Республикасынын Кулжа шаарында 1942-жылы туулган. 1966-ж. В.И.Ленин атындагы Ташкент мамлекеттик университетин аяктап, редактор-журналист адистигине ээ болгон. 1966–1976-жж. Каракалпак АССРинин Нукус шаарындагы «Каракалпакстан» басмасында көркөм жана балдар адабияты бөлүмүндө кенже редактор, андан кийин ушул эле бөлүмдө редактор, 1976–1977-жж. Өзбекстан Компартиясынын партия обкомунун жалпы бөлүмүндө нускоочу болуп иштейт. Ташкент шаарынын журналдарында жана гезиттеринде аңгемелери, очерктери, кыскача макалалары, чакан чыгармалары жарыяланып турган. Анын «Калдиргоч» деген биринчи китеби 1968-жылы Нукус шаарында жарык көргөн. Андан кийин Орто Азия республикаларынын мезгилдүү басылмаларында аңгемелери жарыялана баштаган. 1994-жылы «Үмүтүм менин Ата журт» деген китеби жарык көрүп, анда анын «Турдугүл» деген аңгемеси басылып чыккан. 1997-жылы Бишкекте Н.Камбарованын «Арашан» деген китеби М.Ааматовдун которуусунда жарык көргөн.
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Кыргыз тилинде
Карлыгач: Аңгемелер жана повесть. – Ф.: Мектеп, 1975. – 72 б.
Сыр-Дарья кылаасы: Аңгемелер жыйнагы. – Ф.: Кыргызстан, 1970.
Арашан повести. – 1996. 96 б.
Орус тилинде
Ожидание лета. – Союз писателей КР. 152 с.
Сборник рассказов. – 2008.
Башка элдердин тилдеринде
Карлыгаш. – «Каракалпакстан», 1968. – өзбек.
Кешир Бүбүгүл. – «Каракалпакстан», 1974. – каракалпак
Гулнар. Для детей среднего и школьного возраста. – Каракалпакстан, 1974.
Кэчур Робикул. – Алма–Ата: Жазушы, 1980. – уйгур.
Чоң Дындовский Таз дарыясы
Чоң Дындовский Таз — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Дындовский Таз дарыясынын оң жээгинен 96 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыргызстан Түрк кагандыктарынын курамында
'''Кыргызстан Түрк кагандыктарынын курамында ''' Түрк кагандыгы  I мин, жылдыктын экинчи жарымы - Туштук Сибирде, Казакстанда, Орто жана Борбордук Азиянын чек арасында алгачкы феодалдык турк мамлекеттеринин тузулушунө жана өнүгүшүнө таандык. Ошондуктан бул мезгил байыркы турк доору деп аталат. Ушул доордо бул аймактарда алгачкы феодалдык мамилелер түзүлө баштайт. Борбордук Азияда Кыргызстандын тарыхында көрүнүктүү роль ойногон биринчи түрк мамлекети тузулген. Бул түрк кагандыгы эле, ал эки кылымча (552-744-жж.) жашаган. «Түрк» деген этноним (кытайларда «тудзие» деп аталат) кытай летописинде биринчи жолу 546-ж. эскерилген болчу. Согдулар, персилер жана византиялыктар жады талаа багынтуу- чуларын «турк» деп аташкан. Бул сез элдин ез аты, руна сымал текст боюнча ал ганда «кучтуу». «бекем» дегенди билдирип, этностук мааниге Караганда социалдык маанини кебуреек тушундурген. «Турк» дешип алды менен аскердик аристократиянын екулдерун гана аташкан. Акырындап отуруп бул ат башында аристократия турган урууга гана эмес, ага баш ийген кептеген тектеш элге да еткен.
Түрк уруусу IV-V кк. Борбордук Азия хуннуларынын чейре- сунде түзүлгөн. Алар өздөрүнүн ата-бабалары дешип мифте айтылган карышкыр уулу Ашинаны эсептешет. V к. орто ченинде түрктөр жуан-жуан (авардык) кагандыгына баш ийишкен. Жуан-жуан (жуандар деп да аталат) кагандыгы болсо ал учурда Борбордук Азияда Үстөмдүк кылышып, Алтайга отурукташкан. Бул жерде турктер бай кенди ездештуруп, темир эритип турушкан. Аны ушунчалык кеп эритишкендиктен жуан-жуандардын салыкта- рынан да темир менен кутулушкан. Турктердун чечкиндуу баш- чылары Асан-шад, Туу жана Бумын кенчилердин, эритуучулердун жана усталардын бүтүндөй мүмкүнчүлүктөрүн толук пайдаланышкан. Алар соот кийинишкен атчан аскерлерди тузушуп, ошол аскерлердин жардамы менен жуз жылга жетпеген мезгилдин ичинде бутундей алтай урууларын ездеруне багындырып алыш- кан. Өзүнүн күчүнө жана атчан аскерлерине таянган Бумьш 546-ж.
Истеми кагандын кызына үйлөнүшү менен бекемделет. Шериктештер эфталиттер менен кармашка катуу даярданышат. Батыштагы түрктөр өздөрүнүн тылын бекемдөө үчүн дайыма душмандашып турган вархонит- терге (псевдоаварларга) кол салышып, аларды Волганын аркы ейузуне чыгара куушат. Бул учурда вархониттер Арал денизинин боюнда кечуп журуше турган. 563- жана 567-жж. эфталиттерге Ирандын аскерлери батыштан, турк атчан аскерлери тундуктен кол салышып, аларды талкалашат. Аму-Дарыясы женуучулердун чек арасы болуп калат. Орто азиялыктардын жери менен кошо он уруу каганы Истеми эфталиттердин тактан тушурулген пады- шасынын жабгулук титулун да алат. Кагандын убактылуу ордосу Тенир-Тоого жайгашкан, бул жерден бардык жактарга соода кербендерин, элчилерди женетуп турууга ынгайлуу эле. Эфталиттерди талкалагандан кийин эле Иран менен Турк кагандыгынын ортосунда чыр чыгат. Талаалыктардын салты боюнча Хосров Ануширван шах куйее бала катары кагандын кичуу иниси болуп калууга тийиш болчу. Бирок шах бул салтка баш ийгиси келбейт. Анын устуне Истеми мурда эфталиттерге берип журген салыктын баарын эми турк казынасына тегууну талап кылат. Бул талапты куч-кубаты артыла тушкен Иран аткарбай коёт. Каган менен шахтын саясий тирешуулерунун артында башка себептер да жаткан. Алардын мамлекеттеринин Улуу Жибек жолундагы соода кылуудан тушкен кирешелерге байланыштуу экономикалык кызыкчылыктар боюнча карама-каршылыктары бар эле. « Бул чыр тез арада чечилууге тийиш болчу. Турктер Иранга биринин артынан экинчи элчисин жиберишет, бирок Хосров Ануширван элчилердин талабын жоопсуз калтырган. Кырдаалды экинчи элчиликтин мучелерунун Иранда каза болушу ого бетер татаал- датты. Персилердин турктер учун Ирандын аптаптуу климаты тере таасир берди деген кулку келерлик шылтоосуна карабастан Истеми элчилер уулантылып елтурулген деген чечимге келди. Бул мурдагы шериктештерди биротоло ажырашууга алып келди. Эми Иран Батыш турктеру менен согушууга даярдана баштады. Ирандын талкаланышына турктерге Караганда согду соода- герлери кебуреек кызыгышты. Согдулардын башчысы Маниах Истеми каганга Ирандын баштатан жоолашып келе жаткан душманы Византия менен союздашууга сунуш кийирди. Тенир- Тоого аттанып жолго чыккан Маниах баштаган турктердун элчиси Иран жергесин Каспий денизинин бою жана Кавказ аркылуу айланып етуп, 568-ж. Константинополго келди. Император Юстиан II элчилерди жакшы ниет менен кабыл алды. Кеп өтпөй Иранга каршы союз тузуу учун каган Истемиге жооп иретинде аскер башчысы Земарх башчылык кылган элчилерин женетту. Византиялык элчилер Маниах басып өткөн жолду басып өткөн, ошол учурда эле «согдулардын жери» деп аталган Талас жана Чуй өрөөндөрүнө келишти. Бул жерден Земархты Тенир-Тоодогу Актаг тоосунун этегине жайгашкан кагандын ордосуна узатышат.
Жина Лоллобрижида
Лоллобриджида Жина (өз ысмы Луиджина; 4. 7. 1927-ж. туулган, Субиако) – италиялык актриса. 1946-ж. «Кара бүркүт» фильмине тартылган, 1947-ж. Италияда өткөн «Мисс Италия» сулуулук конкурсунан кийин белгилүү боло баштаган. Ж. Филипп менен «Фанфан-Тюльпан» (реж. Кристиан Жак) окуя-жоруктуу фильмине тартылган. 1950-жылдардын башында «күлгүн неореализмдин» фильмдерине, анын ичинде ага атак-даңк алып келген Лоллобриджида Коменчининин «Нан, сүйүү жана фантазия», «Нан, сүйүү жана кызганыч» комедияларына В. Де Сика менен бирге тартылган. Кийин Лоллобриджида италиялык, европалык жана америкалык көңүл ачуучу мүнөздөгү фильмдерге («Соломон жана каныша Савская», «Империялык Венера» жана башка) тартылган. 1970-жылдары Лоллобриджида Куба жөнүндө «Фиделдин портрети» (1975) деген документ фильм коюп, көркөм фотография менен иштейт. «Абайлагыла, бандиттер», «Түнкү сулуулар», «Элеттик кыз», «Римдик кыз», «Париждик Кудай эне собору», «Сентябрда кел», «Эң сонун ноябрь», «Төрө, матке, вазир» фильмдерине тартылган. 1980- жылдардан скульптура менен алектенет. Чыгармачылыгы жана киноискусствого кошкон салымы үчүн Батыш Берлинде (1986), Карлови-Вариде (1995), Москвада (1997) ЭКФ сыйлыгын алган. Ардактуу легион ордени менен сыйланган.
Эмгеги: Italia mia. Аirenze, 1972; Моя Италия. М., 1975.
Чычырканак
Чычырканак — Сибирь, Кавказ, Казакстан жана Орто Азияда өскөн тикендүү өсүмдүк. Көлмөлөрдүн жээгинде, саздуу шалбааларда өсөт. Мөмөсү Е, С, В, В, витаминдерине, каротин, аскорбин кислотасы, органикалык кислоталарга бай. Чычырканак мөмөсүнөн чычырканак майы алынат. Майында А, Е витаминдери, олеин, линол кислотасы бар. Чычырканак мөмөсү кеч күздө, суук түшө баштаганда жыйналат. Чычырканак майы гастрит, карын, он эки эли ичегинин жарасында, кызыл өңгөч рагы, денедеги күйүктү, үшүктү дарылоодо, гинекологияда пайдаланылат.
Сомали жейрен
Сомали жейрен (лат. Ammodorcas clarkei) —  жейрендердин бир түрү.
Субакожоева Чолпон Темирбековна
Чолпон Темирбековна Субакожоева (09.12.1970) – кыргыздын заманбап журналист, публицист, акын, манас таануучу айымдарынын бири.
Кыскача өмүр таржымакалы
Чолпон Темирбековна Субакожоева 1970-жылы 9-декабрда Кыргызстандагы Нарын облусуна караштуу Ат-Башы районундагы Ак-Муз айылында жарык дүйнөгө келген. Атасы – Темирбек Субакожоев (1942-жылы туулган). Энеси – Жумабүбү Жумадилова (1948-жылы туулган).
Чолпон Субакожоева 1986-жылы ушул айылдагы Кызыл-Аскер орто мектебин аяктаган.
Чолпон Субакожоева 1987-жылы Кыргыз Мамлекеттик Университетинин тарых факультетине тапшырып, аны 1992-жылы бүтүргөн.
2013-жылы КРнын Дипломатиялык Академиясынын Эл аралык мамилелер факультетин бүтүргөн.
1992-99-жж кыргыз улуттук компьютердик гимназиясында окуу бөлүмүнүн башчысы.
1999-2002 жж “Кыргыз-Туусу” газетасында кабарчы,
2000-2003жж. “Эркин Тоо” гезитинде кабарчы,
Өзүнүн көркөм чыгармалары
2012-жылы Залкар Манасчы Жусуп Мамайдын өмүр баяны боюнча “Кылым жаштуу биздин замандын манасчысы Жусуп Мамай” китеби, о.э. “Манас”, “Семетей”, “Сейтек”, “Кененим” эпосторун редакциялап кириллицада жарык көргөн.
Кыргызстанда биринчи жолу поэма-панорама “Бул кимдин башы...?”  чыгармасы жарык көргөн.
Залкар жазуучубуз Чынгыз Айтматовдун феноменин изилдеген биринчи жарык көргөн Айтматовдун үзөнгүлөш  досу Казат Акматовдон так далилдүү  маалыматтар менен “Ачуу чындык, акыйкат сөз”  атуу  китебинин биринчи бөлүгү жазуучунун 85 жылдыгына жарык көрдү. Экинчи бөлүгү басмага берилген.
Кытайлык боордошубуз Айтматов изилдөөчү  Абдыкерим Алымжан менен бирдикте Жунгодогу  Айтматов чыгармаларынын которулушу жана изилдениши боюнча  китеп даярдады. “Ысык-Көл форумунда” доклад жазалды.
Даректүү тасма
2010-жылдагы Ош окуясын “Олжас сен издеген бакыт кайда?” аттуу даректуу тасма тартып, адам укуктарын коргоо күнүндө Акыйкатчынын медалы менен сыйланган.
Бүгүнкү күндө Улуу Үркүндүн 100 жылдыгына  даректүү тасма тартуунун үстүндө  иш алып барууда.
Сыйлыктары. Наамдары
Кыргыз Республикасынын Премьер-Министринин Ардак грамотасы менен 2006-жылы,
Дибрахоидес
Дибрахоидес (лат. Dibrachoides) — чабарман каскактардын бир уруусу.
Жылан-Арык
Жылан-Арык — Кыргызстандын Нарын облусунун Нарын районундагы айыл. Сары-Ой айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 5555 киши (2009-жылы).
Элмира Кайып кызы
Элмира Кайып кызы — 1975-жылы 4-январь күнү Ысык-Көл облусуна караштуу Жети-Өгүз районундагы Ак-Терек айылында туулган. Т.Сатылганов атындагы Улуттук филармониянын алдындагы эстрадалык студияны жана Б.Бейшеналиева атындагы Искусство институтун аяктаган. Алгач Р.Абдыкадыровдун «Ак куулар сени сагынар» деген ыры менен К.Орозов атындагы оркестрдин коштоосунда сахнага чыккан. Эстрадада Шамшыбек Өтөбаевдин «Калды эсимде» деген ыры менен таанылган. Элмира Кайып кызы төкмө акын Элмирбек Иманалиевдин «Булбулум» аттуу ырын ийине жеткире аткарып элдин сүймөнчүгүнө айлана алды. Ырчы акыркы жылдары Мамлекеттик чек ара кызматынын ыр жана бий ансамблинин насаатчысы болуп иштеп жүргөн.
Ансбах
Ансбах - Германиядагы Бавария Жеринин шаары. Орто Франкония административдик округунун борбору. Нюрнбергден 25 миль түштүк-батыш жана Мюнхенден 90 миль түндүктө жайгашкан. Ансбахты Майн дарыясынын куймасы болгон Френкише-Рецат дарыясы кесип өтөт. 2004-ж. калкы 40723кө жеткен.
Жаңгактар
Жаңгактар (Juglans, L. 1753) - жаңгактар тукумундагы дарак, 20дай (40дай деген маалымат да бар) түрү мээлүүн, субтропик, тропик алкактарында (көбүнчө Түштүк Европа, Чыгыш Азия, Түндүк жана Түштүк Америка), 3 түрү КМШнын жазы жалбырактуу аралаш токойлорунда өсөт. Грек Ж-ы абдан баалуу. Ыраакы чыгышта 2 түрү бар: манжурия Ж-ы жана Зибольда Ж-ы. Кыргызстанда Ж. Фергана жана Чаткал кырка тоолорунун түштүк-батыш беттеринде өсөт. 28,2 миң га жерди ээлейт. Бийикт. 20 мге чейин, сөңгөгү түз, тегиз, кабыгы каралжын боз. Шагынын диаметри 10-12 м. Май айында гүлдөп, мөмөсү сентябрдын 2-жарымында, массалык түрдө октябрда быша баштайт. Мөмөсүндөгү май (75 %ке чейин), белок, (8-12 %), кант жана витаминдердин (А, В1, В2, С) ар түрдүүлүгү боюнча дүйнөдө 1-орунда турат: жегиликтүүлүгү, даамдуу, сиңимдүү, калориялуулугу менен айырмаланат. Жаңгак майы тамак-ашка керектелет, ошондой эле лак, самын жасоодо колдонулат; күнжарасы мал үчүн жергиликтүү тоют; жыгачынан мыкты буюмдар жасалат; мөмөсүнүн көк кабыгынан өңдөгүч заттар алынат жана башкалар.
Култай-Каран (Миякин району, Башкыртстан)
Култай-Каран — Башкыртстандын Миякин районундагы айыл, Богдан айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 226 киши. Почта индекси — 452077, ОКАТО коду — 80244810004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кыргыз аттары
Кыргыздын Мыкты Ысымдары
Амантур - Бектур Карачач - Калдыргач Жанылай - Жумагазы Жуман - Кутман Курманбек - Курмангазы Айдаралы - Айнура Айжамал - Гулжамал Жекшен - Жеенбек Жийдегул - Жоробек Жангазы - Жанылай Жеенбек - Жанара Кыял - Тазабек - Нурлан - Дастан - Чоро - Айтурган - Таалай - Абдыкайым - Тунукбек Гулзар - Гулзада - Айгул - Айнур - Айжамал - Муса - Иса Муса - Нагима
Ошондой эле эгиздердин аттары Асан-Усон, Батма-Зуура, Дамир-Дамира,
Капаров Нуралы
Капаров Нуралы - акын.
Нуралы Капаров Кемин районундагы Тегирменти айылында 1957-жылы 4-мартта туулган. 1980-жылы КМУнун филология факультетинин журналистика бөлүмүн бүтүргөн. Эмгек жолун 1980-жылы «Ленинчил жаш» гезитинде кабарчы болуп иштөөдөн баштаган. 1989-жылдан баштап «Ала-Тоо» журналында адабий кызматкер, 1993-жылдан «Кыргызстан маданияты» гезитинин башкы редактору болгон.
Чыгармалары 1973-жылдан баштап жарыялана баштаган. Биринчи ырлар жыйнагы «Тамызгы» деген ат менен 1986-жылы жарык көргөн. Н.Капаровдун ырлары «Учкун», «Жалын» альманахтарында жана бир топ жамааттык ыр жыйнактарында жарыяланган. 1986-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү.
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Кыргыз тилинде
Тамызгы: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1986. – 48 б. Көңүл ыргагы: Ырлар – Б.: Адабият, 1991. – 95 б.
Принстон Норс (Нү-Жерси)
Принстон Норс (Нү-Жерси) (Princeton North) — Нү-Жерси штатынын Мёрсер округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4528 киши. Болжолдуу аянты - 4.2 км². FIPS коду — 34-60990.
Борбордук процессор
Борбордук процессор (central processing unit, CPU) — эки түзүлүштөн турат, алар (1) башкаруучу түзүлүш же башкаргыч (control unit) деп аталат жана компьютерге киргизилген буйрукту (көрсөтмөлөрдү) аткартат, (2) арифметикалык-логикалык (ALU) түзүлүш деп аталып, арифметикалык жана логикалык амалдарды аткарат. Борбордук процессорду айрым учурда жөн эле процессор деп атап коюшат.
Дидинийлер
Дидинийлер (лат. Didinium) — инфузориялардын бир уруусу.
Ломбард
Күрөөкана– кыймылдуу мүлктү күрөөгө алып, кыска мөөнөткө жарандарга карыз акча берген жана буюмдарды сактаган атайын кредиттик уюм. Күрөөканалар түрүнө карата күрөөгө баалуу металлдарды, турмуш-тиричилик буюмдарын, автоунаа жана башкаларды алат. Күрөөгө коюлган буюмдарды баалоо эки жактын макулдашуусу менен болот. Мүлк ээсине (зайым алганга) келишим түзүүдө керектелүүчү акча каражаты жана тийиштүү күрөө билети ыйгарылат. Эгер ломбарддан алынган ссуда убагында төлөнбөсө, күрөөгө коюлган буюм ломбарддын ээлигине өтөт. Күрөөкана алгач 15-кылымда Францияда күрөөкана(Италия) сүткорлор тарабынан түзүлгөн, ал эми муниципиалдык күрөөкана 16-кылымда Нюрнбергде пайда болгон. Күрөөкана насыя берилген суммага пайыз эсептелинет. Сактоого берилген (зайым албай) буюмдар үчүн пайыз алынбайт, тийиштүү кызмат акы гана төлөнөт. Күрөөкананын бул түрү Европа өлкөлөрүндө кеңири тараган. Кыргызстанда күрөөкананын кызматын көпчүлүк кардарлар пайдаланат.
Кайыңдар
Кайыңдар (Betula, L. 1753) – кайыңдар тукумундагы дарак өсүмдүктөрү. Жалбырагы кезектешип жайгашкан. Бир үйлүү, айрым жыныстуу. Аталык гүлдөрү сөйкөчөгө чогулган. Аталыгы 2-12. Энелик гүл тобу-машак сымал. Мөмөсү 1 уруктуу, жаңгак же жаңгакча канаттуу. К-дын 100 түрдү бириктирген 6 уруусу белгилүү. Түндүк жарым шардын мээлүүн жана суук климатына ыңгайланышкан. Жарык жерде жакшы өсөт. Жыгачынан баалуу эмерек жасалат. Жалбырак бүчүрлөрү дары-дармек жасоодо пайдаланылат.
Параллелизм
Параллелизм (грамматикалык жактан – жанаша айтылуучу) – эки же андан артык предметти, көрүнүштү катар коюу менен поэтикалык мазмунду ачып берүү жолу. Мында форма менен предмет конкреттештирилет, автордун ой жүгүртүүсү жандуу жана эркин болот. Параллелизм ыкмасы оозеки чыгармаларда жана төкмө акындардын ырларында да көп кездешет. Мисалы :
Тисат (дарыя)
Тисат — Орусиядагы дарыя. Томск облусу, Новосибирск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Парабель дарыясынын сол жээгинен 179 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Параллелизм
Кар эрисе суу болот. Карыса сакал куу болот. Кудай алган жамандар Шүүдүрүм албай суу болот. (Элдик ыр) Бетеге кетет, бел калат, Бектер кетет, эл калат. Осмо кетет, каш калат, Оомат кетет, баш калат. (Б. Алыкулов) Мындан табияттагы көрүнүш менен адам турмушундагы көрүнүш салыштырылып, экөө жанаша келип, ойду конкреттештирди. Параллелизмдер түзүлүшүнө жана маанисине карата төрткө бөлүнөт:
Тисат (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Обь Кеть дарыясынын куюлушунан Васюган куймасына чейин. Дарыянын айрыгы — Кеть, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Киноват (дарыя)
Киноват — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Саратов дарыясы орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гулюк (Дюртюлин району, Башкыртстан)
Гулюк — Башкыртстандын Дюртюлин районундагы айыл, Эски байышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 184 киши. Почта индекси — 452307, ОКАТО коду — 80224831002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Дизигомизалар
Дизигомизалар (лат. Dizygomyza) — токойго зыян келтирүүчү чымындардын бир уруусу.
Ломбардия-Венеция Королдугу
Ломбардия-Венеция Королдугу – Вена конгрессинин (1814–15) чечими боюнча Австрия империясынын курамына кирген Түндүк Италиянын бир бөлүгү. 1815-ж. Ломбардия жана Венеция облустарынан түзүлгөн. Империянын карамагына өткөн соң, вице-король башында турган Австрия администрациясы башкарган. 1859-ж. Австрия-Италия-Франция согушунда Ломбардиядан, 1866-ж. Австрия–Италия согушунан кийин Венециядан ажырап, натыйжада Ломбардия-Венеция Королдугу кайрадан бирдиктүү Италия королдугунун курамына кирген.
Панэча-Ты-Вис
Панэча-Ты-Вис — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лыа-Ю дарыясынын оң жээгинен 4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Арчачыл мүйүз куйрук
Түрдүн жетилген стадиясынын сырткы түзүлүшү
Мүйүз куйруктар тукумуна мүнөздүү түр. Жумуртка салгычын эсепке албаганда, ургаачыларынын денесинин узундугу 20–40 мм ди түзөт, жумуртка салгычы курсакчасынан бир аз узун, канатынын арышы 40–52 мм. Денеси кара түстө, биринчи эки сегменти текши, 8-сегментинин арткы четинен башка бөлүгү, акыркы сегментинин учу жана анын өзүндүсү сары же кызыл-сары түстө. Мурутчалары жана буттары кызгылтым-сары, канаттары саргылтым. Эркеги бир жарым эсе кичине, ал да кара түстө, курсакчасынын ортосу сары-күрөң, мурутчалары каралтым, канаттары күңүрт-боз, сары кошумча түсү жок.
Жалпы жана өлкөдө таралышы
Атлас тоолору, Кичи Азия, Крым, Кавказ, Копетдаг, Батыш Тянңшанң, Гиссар-Алай, Батыш Памир ; Түндүк Америкага алып барылган. Кыргызстанда Бешарал (Чаткал кырка тоолору) жана Сарычелек коруктарында, Түркстан жана Алай кырка тоолорунун түндүк капталында, Кыргызата дарыясынын капчыгайында , Фергана кырка тоосунун түндүк капталында кездешет.
Жашаган аймактары
Деңиз деңгээлинен 1200–2300 м бийиктик алкактарында өскөн арча токойлорунун төмөнкү жана ортонку тилкелери.
Саны абдан аз.
Жашоо тиричилиги
Juni perus semigl obosa Regel. , J. tu rkestanica K om., жана J. seravschanica Kom. арчаларынын абдан алсызданган, куурап бараткан жана жаңы кыркылган дарактарында, ошондой эле, диаметри 20–50 см болгон арчанын дүмүрлөрүндө жашашат. Личинкаларынын тал-теректердин жыгачында жашары жөнүндөгү маалыматтар так эмес. Жылына бир муун берет, жетилген стадияларынын активдүү тиричилик аракети төмөнкү зонасында июндун 3чү декадасында башталып сентябр айына чейин созулса, ал эми ортонку зонада октябрга чейин созулат. Ургаачылары өздөрүнүн жумурткаларын аба ырайы ачык, шамалсыз күндөрү, түштөн кийин, дарактын көлөкө тарабына ташташат. Жумуртка тобу 2–3 даана жумурткадан туруп, 10–14 мм тереңдикке жайгаштырылат. Эмбриологиялык фазасы 12–15 күнгө созулат. Личинкалык жолдору ар кайсы тарапка багытталып, ичи бургу уну менен толтурулган.
Чектөөчү факторлор
Экологиялык нишасындагы конкуренттери болуп Semanotus semenovi Okun., Ant haxia conradt i Sem., Phioeosinus t u rkest anicus Sem. ксилофаг көңуздары эсептелет. Душмандарына курт-кумурска жечү канаттуулар, энтомофаг курткумурскалар кирет. Оорулары изилденген эмес. Арчачыл мүйүз куйруктун популяцияларынын санынын кыскарышы арча токойлорунун аянттарынын азайышынан келип чыгышы мүмкүн.
Көбөйтүү (колдо багуу)
Колдо асыроо жүргүзүлгөн эмес.
Уюштурулган коргоо аракеттери
Атайын коргоо иш-чаралары жүргүзүлбөгөн. Жашаган жерлери Сарычелек жана Бешарал коруктарында коргоого алынган.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Арча токойлорунун төмөнкү жана ортонку тилкелеринде диаметри 20–50 см болгон 3–5 дарактан турган абдан алсызданган, куураган, кар сындырган, шамал жыккан жана таш кулоосунан сынган арчалардан турган токой участокторун коргоого алуу абзел.
Статусу
III категория (LR-nt). Тиричилик чөйрөсү кыскарып бараткан табигий сейрек түр.
Бештентек
“Бештентек” – бул Көктөм аттуу жашоодо жок, ойлоп чыгарылган айылда жашаган Тарапыш, Элсин, Мамыт, Айсал жана Жусик деген беш достор туралуу баян. Каармандардын жашоосу ар түрдүү сырдуу жана укмуштуу окуяларга толтура. Алар чогуу бирдикте көптөгөн маселе-кыйынчылыктарды баштарынан кечирип, баарын жеңип чыгышат. Алардын достугу көп сыноодон өтөт. Жакшылык менен жамандыктын ортосунда тандоо кылууга туура келет. Бирок эмне гана болбосун, алардын бир-бирине болгон ишеними бекем болуп, идеалдарынан баш тартышпайт. Бештентектин негизги айтайын деген ойу чынчылдык, кең пейилдик, кесипкөйлүк (адал эмгек менен акча табуу), абийирдүүлүк (ар кандай азгырыктарды эрчип кетпөө), мекенчилидик ж.б.у.с. адамзатынын түпкүлүктүү жакшы сапаттары аркылуу берилет. Мунун баары максат кылынган аудиторияга (10-15 жаштагыларга) кадыреседен сырткары медиа жана билим берүүчү каналдар аркылуу беш достун окуяларынын негизинде жеткирилет. Ар бир беш каармандын мүнөзү ар башка. Алар Кыргызстандын булуң-бурчтарында жүргүзүлгөн сурамжылоолордун жана фокус-топторду изилдөөнүн негизинде аныкталган адам архетиптерине ылайык түзүлгөн.
“Бештентек” окуяларынын алгачкы түрмөгү 2009-жылы тартууланган. Ал “Байлык үңкүрү” окуясын, анимациялык сериалды, ТВ жана радио ток-шоуларды, куурчак оюндарын, радиокоюуларды, флэш-анимацияны, комикстерди, үстөл оюндарын, боёмолорду, магниттерди жана прокуратура менен билим берүүчү мекемелердин кызматкерлери үчүн тренингдерди, Кыргызстандын бардык региондорунда орто мектептердин окуучулары үчүн сабактан кийинки сааттарды камтыган.
Экинчи түрмөк 2010-жылдын августунда башталды. Ал өзүнө “Бештентектин” эң ийгиликтүү медиа куралдарын (инструменттерин): анимациялык сериалдын уландысын, комикстердин сериасын, веб-сайттын ачылышын, боёмолорду, магниттерди жана 2011-жылдын тамга илинүүчү календарын камтыды.
Долбоордун автордук тобу
Долбоордун концепциясын иштеп чыккан эксперттик топ: Долженков Сергей Жусупбеков Бакир Лэнгстон Нэнси Сариева Эльвира Усенова Бегаим Чуприна Дмитрий Шишкараева Эльмира
Долбоордун жетекчиси: Сариева Эльвира
Көркөм жетекчиси: Насыранбеков Нурбек
Долбоордун координаторлору: Азимов Азим Акунов Руслан Кулатаева Наргиза
Режиссер – коюучу: Асакеева Бурул
Сүрөтчүлөр: Идрисов Максат Ишебаев Жум Бейшеналиев Нурлан Эрманбетова Перизат
Режиссер: Колотов Георгий
Сурөтчү - коюучу: Джумакалиев Нурбек
Звукорежиссерлор: Бекболиев Эгемберди Мурат Ажиев
Композитор: Жеенбаев Мурзали
Сүрөтчу - аниматорлор: Бейшебаев Жумгалбек Гуляева Екатерина Ишенов Рад Кутанова Диана Орлянский Станислав Осмонов Азат Шестаков Михаил Халмурзаев Эдуард
Долбоордун демөөрчүлөрү жана шериктештери
ДОЛБООРДУ ЖҮЗӨГӨ АШЫРГАН ЖЕРГИЛИКТҮҮ БЕЙӨКМӨТ, КООМДУК ЖАНА КОММЕРЦИЯЛЫК УЮМДАРДЫН КОНСОРЦИУМУ Долбоорго жалпы жетекчилик КРдагы “Медиа Полиси Институту” коомдук фонду тарабынан ишке ашырылат, ал эми долбоордун ар бир шериктеши долбоордогу өз багытын иштеп чыгып жана ишке ашырат.Негизги мазмундук ишти аталган консорциумга кирген уюмдардын кызматкерлеринен турган чыгармачыл топ ишке ашырат. КРдагы “Медиа Полиси Институту” (МПИ) КФ Кыргызстандагы алдыңкы медиа уюмдардын бири болуп саналат. Билим берүү жана медиа чөйрөсүндө жалпы улуттук медиа- жана коомдук өнөктүктөрдү өткөрүү боюнча кеңири тажрыйбага ээ. МПИ КРдагы бардык креативдик жана дизайнердик бюролор, продакш-студиялар жана жалпыга маалымдоо каражаттары менен кызматташат. МПИ бүт дүйнөлүк «Internews International» ассоциациясынын ассоциациялуу мүчөсү болуп саналат. “Балдар – коркунучта” балдарды колдоо коомдук фонду – консорциумдун шериктеши.Аталган фонд өз ишмердигин 2001-жылы декабрда баштаган. Кийинчерек бул коомдун жана Кыргыз-Орусия славян университетинин биргелешкен аракети менен, юристтердин Америка ассоциациясынын (ABA/ROLI) колдоосу астында Кыргыз-Орусия славян университетинин ЮНЕСКОнун “Конституциялык укук жана гендердик саясат” кафедрасында күнүмдүк укук Борбору (Street Law Center) түзүлгөн. Фонд жалпы билим берүүчү мектептердин окуучулары үчүн коррупцияны алдын алуу боюнча “Чынчыл жаңы муун” деп аталган класстан тышкары сабактарды өткөрүү тажрыйбасына ээ. “Бигим” студиясы – консорциумдун шериктеши. Аталган студия он жылдан бери жергиликтүү жана эл аралык уюмдар менен биргеликте медиапродакшн секторунда ийгиликтүү иштеп келет. Студиянын чыгармачыл жамааты видео өндүрүшүндө 13 жылдан ашык мезгил бою алектенип келаткан кино жана телевидение чөйрөсүндөгү кесипкөйлөрдөн куралган. КРда бирден бир саналган жаш сүрөтчү-аниматорлорду даярдоо студиянын эң көрүнүктүү жетишкендиги катары саналат. КРдагы “Радио жана телевидение ассоциациясы (РТА) ОЮЛу – консорциумдун шериктеши. РТА өлкөнүн теле-радиоберүүчүлөрүн бириктирген жалгыз ассоциация болуп саналат. РТА ТВ жана радио аркылуу бүт өлкөгө эфир гана бербестен, ошондой эле сапаттуу радио материалдарды өндүрүү менен алектенет. РТАнын бул долбоорго катышуусу заказчыга кыйла пайдалуу медиапакеттерди берип жана эфирге тез коюлушуна өбөлгө түзөт. «I-Media» маркетинг коммуникациялар бюросу – консорциумдун шериктеши. «I-Media» «Бештентек» долбоорун иштеп чыккандардын бири болуу менен долбоорду жылдыруу боюнча, ошондой эле «Бештентектин” дизайны менен образдарын иштеп чыгып жана жүзөө ашырган маалымат өнөктүгүн жүргүзгөн шериктештерден. Долбоор АКШнын эл аралык Өнүктүрүү агенттиги (USAID) аркылуу “Миң жылдыктар көйгөйү” эсебинин Босого программасынын алкагында америка элинин көмөгү менен ишке ашырылды. Долбоордун мазмуну USAIDдин же АКШ Өкмөтүнүн позициясын сөз жок эле чагылдырбайт.
Флакстадёя
Флакстадёя (Flakstadøya) — Флакстад биргелештигине кирген арал, Нурланн Норвегияда жайгашкан. Лофотен аймагында.
Арал Кокерн аркылуу Москенесёй жана Вествогёй аралдары менен биригип турат, мындан сырткары аралдарды суу астындагы Наппстраум тунели бириктирет.
Аралда Рамберг шаарында, биргелештиктин административдик мекемеси жайгашкан, ошондой эле эл жыш жайгашкан Фледванг, Нюсфьорд, Сунн, Виктен и Напп шаарлар бар.
Накта дикдиктер
Накта дикдиктер (лат. Madoqua) —  майда бөкөндөрдүн бир уруусу, буларга кыйла түр кирет: тоо дикдиги (лат. M. saltiana), Гюнтер дикдиги (Rhynchotragus guenthera), кидик дикдик (M. swaynei), кадимки дикдик (Rhynchotragus kirki), жээрде боор дикдик (M. phillipsi).
Кофенин зыяндары
Жүрөк
Көп кофе ичкен адамдын жүрөгүнүн ритми бузулат, анткени анын курамында кофеин көп. Дарыгерлер жүрөгү ооруган адамга азыраак өлчөмдө кофе ичүүлөрүн сунушташат.
Кан басымы
2003-жылы Эдинбург университетинде кофенин кан басымына таасири изилденип чыккан. Анда күн сайын 4-5 стакан кофе ичип турган адамдын кан басымы тезинен көтөрүлүп кеткени байкалган.
Ашказан
Кофе ашказандын коркунучтуу ооруларын пайда кылбаса да, андагы кычкыл заттардын көбөйүшүн шарттайт.
Кант диабети
Кофеин кант диабетин көбөйтсө, кофедеги башка зат болгон айрым минералдар кант диабетин жоготот экен.
Мигрень
Кофенин курамы мээдеги айрым клеткалардын тез аранын ичинде мигренге айлануусуна себепкер болот.
Витамин жана минералдардын азаюусу
Кофеин организмдеги темирдин жана башка заттардын жоголуусуна таасирин тийгизет. Айрыкча, кальцийдин заара менен сыртка чыгуусуна себепкер болот. Бул болсо остеопорозду пайда кылат, сөөккө зыян.
Урук системасы
Кофе ичкен аялдардын урук системасы баланын пайда болушуна терс таасирин тийгизсе, бразилиялык окумуштуулардын ою боюнча эркектерге оң таасирин берип спермалардын көбөйүшүн шарттайт экен.
Кош бойлуулук
Кофенин пайдалары
Европа телерадиоберүү бирикмеси
Европа телерадиоберүү бирикмеси, ЕТРБ (European Broadcasting Union, EBU; Union Européenne de Radio-Télévision, UER) — европалык уюм, дүйнөдөгү эң чоң улуттук телерадиоберүү уюмдарынын бирикмеси.
ЕТРБ мүчөлөрү
ЕТРБга мүчө болушу үчүн телекомпания Европа телерадиоберүү аймагынын мүчөсү болушу зарыл.
Шилтемелер
Европа телерадиоберүү бирикмесинин ырасмый сайты
Учкун (Нарын району)
Учкун — Кыргызстандын Нарын облусунун Нарын районундагы айыл. Учкун айыл аймагына кирет.
Молдо Сайпидин
Молдо Сайпидин (кол жазма боюнча таанылган аты Сайф-ад-дин ибн Дамулло Шах Аббас Аксикенти Аксы району – 16-кылыдын. 1503–1504-жылдардын биринде ошол эле Аксикентиде каза болгон) – кыргыз ойчулу, туңгуч тарыхчы жана “Манастын” кара сөз түрүндөгү текстин биринчи жолу 1503-ж. кагазга түшүрүп бүткөн манасчы, “Манас” иликтөөчү. Кыргыздын оң, сол жана ичкилик болуп бөлүнүшүн, Ак уул, Куу уулдардын бөлүнүшүн 22-23 аталарына чейин атап, мындан 5 к. мурда жазып кеткен санжырачы, б. а. атактуу “Мажму – ат – таварих” аттуу кол жазманын автору. Атасы Абастын “дамуулло”, “шах” деген титулдарынан (кошумча аттарынан) көрүнүп тургандай ислам дини билиминин жогорку баскычтарынан “шах” деген бийиктикке жеткен адам болгон. Чоң атасы Чурчар (Чычар) кандайдыр бир себептен улам туугандарына таарынып, тажик арасына көчүп кетип, тили фарсыча болуп калган.
Учкун (Нарын району)
Калкы
Калкы ― 2367 киши (2009-жылы).
Салан тумшук дикдиктер (уруу)
Салан тумшук дикдиктер (лат. Rhynchotragus) — уруу.
Кофенин пайдалары
Рак оорусу
Көк жана кара чай сыяктуу эле антиоксидандары бар. Бул абал рак оорусун пайда кылган вирустардын көбөйүүсүн кечендетет.
Баш оорулары
Мигренди көбөйткөн кофе баш оорусунун табылгыс дарысы б.э. Баш ооруга каршы айрым дарылардын ичинде 40 пайыз кофеинге окшош заттар бар.
Кофе жана сүт ичкен адамдын мээси активдешкени баарыбызга белгилүү.
Бөйрөк таштары
Аялдын организми эркектикине караганда күн сайын эки эсе көп бөйрөк таштарын пайда кылып турат. Кун сайын 4 стакан кофе ичкен аялдын бөйрөгүндө жөнөкөй абалдагысынан 25 пайызга аз таш болгондугу далилденген.
Кофе целюлитке да пайдалуу экен.
Кофенин зыяндары
Артур Голден
Артур Голден (англ. Arthur Golden; 1956-жылы 6-декабрда туулган) — америкалык жазуучу. Ал "Гейшанын эскерүүлөрү" (англ. Memoirs of a Geisha, 1997) аттуу бестселлер романдын автору болуп саналат.
Өмүрү жана эмгек жолу
Анын ата-энеси, Бен жана Рут Голден (кийинчерээк Холмбер) Артур сегиз жашка чыкканда ажырашып кетишкен. Атасы беш жыл өткөндөн кийин каза болгон. Барбара аттуу карындашы бар.
Мейманалиев Ыйманбек
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Чоң Порог дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сага (Куяра куймасы)
Сага — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Куяры дарыясынын сол жээгинен 40 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жером Дэвид Сэлинжер
Жером Дэвид Сэлинжер (англ. Jerome David Salinger; 1919-жыл 1-январь — 2010-жыл 27-январь) — "Кара буудайдагы тосуучу" (англ. The Catcher in the Rye) аттуу көпчүлүккө белгилүү романы менен таанымал болгон америкалык жазуучу. Аңгемелери жана "Кара буудайдагы тосуучу" чыгармасы жарык көргөндөн кийин алгачкы ийгилигинин артынан Сэлинжер жарым кылымдан ашуун убакытка чейин өтө купуя жеке жашоону баштан өткөргөн. Ал өзүнүн акыркы эмгегин 1965-жылы жарыкка чыгарып, акыркы маегин 1980-жылы курган.
Өмүр таржымалы
Сэлинжер Манхэттенде чоңоюп өсүп, орто мектепте окуп жүргөндө эле кыскача аңгемелерди жаза баштаган. Ал Экинчи дүйнөлүк согушта кызмат өтөй баштаганга чейин бир нече эмгеги 1940-жылдардын башында Story журналына чыккан. Сынчылардын алкоосуна татыган "Банан балыкка чыгуу күнү" (англ. A Perfect Day for Bananafish) 1948-жылы The New Yorker журналында пайда болгон. Бул журнал анын кийинчерээк жарык көргөн чыгармаларына башпаанек болуп калган.
Тушкелди жетки эси
Тушкелди жетки эси (Random-access memory, RAM) — компьютердин эс системасынын бөлүгү. Анда процессордун операция аткарылышы үчүн ага зарыл болгон маалыматтар жана командалар убактылуу сакталат. Милдеттүү шарты болуп, эстин даректүүлүгү эсептелет (ар бир машина сөзү жеке дарекке ээ). Берилмелерди (маалыматтарды) ТЖЭге же андан процессор менен берүү түздөн-түз же өтө тез эс аркылуу жүргүзүлөт.
Арншванг
Тышкы шилтемелер
Geschichte der Pfarrei Arnschwang]
Жером Дэвид Сэлинжер
Өмүр таржымалы
1951-жылы анын "Кара буудайдагы тосуучу" романы заматта элдин сүймөнчүлүгүнө ээ болгон. Башкы каарман Холден Колфилд аркылуу өспүрүмдөрдүн обочолонушун жана алгачкы жыныстык катнашты сүрөттөөсү өзгөчө өспүрүм окурмандардын арасында таасирдүү болгон. Роман көп окулуп, талаш-тартыш жараткан чыгарма бойдон калууда. Ал жыл сайын 250,000 нускада сатылат.
"Кара буудайдагы тосуучудын" ийгилиги коомдун көңүлүн буруп, көзөмөлдүн күчөшүнө алып келген. Сэлинжер обочолонуп, жаңы чыгармаларды азыраак жазып калган. Ал "Кара буудайдагы тосуучудын" артынан "Тогуз аңгеме" (англ. Nine Stories, 1953) аттуу кыскача аңгемелер жыйнагын, бир новелла менен бир аңгемени камтыган "Фрэнни жана Зуини" (англ. Franny and Zooey, 1961), ошондой эле эки новелланы камтыган бир томдук "Чатырустунду бийик көтөргүлө, жыгач усталар менен Сеймур: Киришүүнү" (англ. Raise High the Roof Beam, Carpenters and Seymour: An Introduction, 1963) жазган. Анын акыркы жазган эмгеги "Хэпворттогу 16-күн, 1924" (англ. Hapworth 16, 1924) аттуу новелласы 1965-жылдын 19-июнунда The New Yorker журналында жарык көргөн.
Андан кийин Сэлинжер көңүлдөнбөгөн мамилелер, анын ичинде 1980-жылдарда өмүр баян жазуучу Аян Хэмилтон менен болгон юридикалык тирешүү жана эки жакын адамы, мурдагы сүйгөнү Жойс Майнард менен кызы Маргарет Сэлинжер тарабынан 1990-жылдардын аягында жазылган эскерүүлөрдүн чыгышы менен күрөшкөн. 1996-жылы кичинекей басмакана Сэлинжер менен "Хэпворттогу 16-күн, 1924" чыгармасын китеп түрүндө басып чыгараары тууралуу келишим түзүлгөнүн жар салганы менен ал коомчулук алдында жарык көрөөрдө белгисиз мөөнөткө жылдырылган. Ал 2009-жылдын июнь айында ал "Кара буудайдагы тосуучу" чыгармасындагы бир каарманды башка бир жазуучу колдонду деп, автордук укукту коргоо максатында доо арыз берүү менен дүйнө жүзү боюнча жаңылыктардын башкы темасына айланган. Сэлинжер 2010-жылдын 27-январында табигый себептерден улам Нью Гэмпширдин Корниш жергесиндеги өз үйүндө көз жумган. 2013-жылдын ноябрында Сэлинжердин басылып чыгарылбаган үч аңгемеси кыскача интернетке жайгаштырылган. Аңгемелердин бири, "Боулиң тобуна толгон океан" (англ. The Ocean Full of Bowling Balls) чыгармасы "Кара буудайдагы тосуучудын" уландысы деп айтылып келет.