cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сабыров Курбаналы
Сабыров Курбаналы (1942–1981) - акын.
Курбаналы Сабыров Лейлек районундагы Гордой айылында 1942-жылы 17-апрелде туулган. 1959–1966-жж. Бишкек шаарындагы Кыргыз мамлекеттик университетинде окуган. 1966-жылы Баткен районундагы Коргон орто мектебинде мугалим, 1966–1969-жж. Баткен районунда «Кызыл-Туу» гезитинде кабарчы, 1969–1974-жж. Ош облустук радио уктуруусунун редактору, башкы редактордун орунбасары, 1974-жылы КСЭде редактор, 1975-жылы «Кыргызстан пионери» гезитинде кабарчы, 1975–1981-жж. «Кыргызстан» басмасында редактор болуп иштеген. 1990-жылы жарык көргөн “Керээз» аттуу жыйнагы үчүн А.Осмонов атындагы адабий сыйлык ыйгарылган. 1980-жылы СССР Жазуучулар союзунун мүчөлүгүнө кабыл алынган.
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Кыргыз тилинде
Козу-Баглан: – Ф.: Кыргызстан, 1974. – 44 б.
Hyp Булак: – Ф.: Мектеп, 1978. – 65 б.
Жүрөктөгү күн: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1984. – 126 б.
Керээз: – Ф.: Адабият, 1990.
Орто жаш: – Б.: Адабият, 1992.
Козу-Баглан: – Б.: Сабыр, 1999.
Өрүкзар: – Б.: Сабыр, 2001.
Эрезеге жетелектердин бош убактыларын чектөө жана жүрүм-турумдарына өзгөчө талаптарды коюу
Эрезеге жетелектердин бош убактыларын чектөө жана жүрүм-турумдарына өзгөчө талаптарды коюу – КР кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган тарбыяга салуу чарасы. Биринчи ирет анча оор эмес же жеңил кылмыш жасаган жашы жетелек өспүрүмгө белгилениши ыктамал. Эгер анын оңолушуна мажбурлап тарбыя берүү чараларын колдонуу менен эле жетишилиши мүмкүн экени таанылса, жашы жетелек өспүрүм кылмыш-жаза жоопкерчилигинен бошотулушу мүмкүн. Айрым түрлөрүн колдонууга, анын ичинде механикалык унаа каражаттарын башкарууга тыюу салууну, күндүн белгилүү мезгилинен кийин үйдөн сырткары жердерде жүрүүгө чек коюуну, жашы жетелектер комиссиясынын улуксаты жок башка жактарга чыгууга тыюу салууну алдынала кароосу мүмкүн. Жашы жетелектерге, ошондой эле жалпы билим берүү мекемесине кайрылып баруу, болбосо адистештирилген мамлекеттик органдын жардамы аркылуу жумушка орношуу талабы коюлушу мүмкүн.
25-июль
25-июль — Григорий календары боюнча жылдын 206-күнү (толук жылда 207). Жылдын аягына чейин 159 күн бар.
Күрмөнтү ашуусу
Күрмөнтү ашуусу — Күнгөй Ала-тоонун чыгыш бөлүгүндө, Күрмөнтү суусунун башында. Ысык-Көл өрөөнүн Казндагы Челек өрөөнү менен байланыштырат. Бийиктиги 3512 м.
Айрымач сыяктуу таш, коорумду бел. Капталдары тик палезойду гранит-порфирит тектеринен турган зоолор, майда чокулар бар. Жалгыз аяк жол кумайды аралап өтөт. Апрел октябрь айларында ашуу ачык болот.
Өгүз-өтмөк
Өгүз-өтмөк — топоним. Кыргыз колу Бээжинге бараткан жолдо жүрө албай кыйналган Кыргылчалга карата:
Өрдөшүнө барганда,
Колду санга салганда,
Эсебин элдин алганда,
Өлдү Кыргыл доңуз деп
Эсебиңди эсен беремин (Сагымбай Орозбаков, 4. 133), — деп он башысы Бозуулдун айткан сөзүндө эскерилет.
Соус Плэйнфилд (Нү-Жерси)
Соус Плэйнфилд (Нү-Жерси) (South Plainfield) — Нү-Жерси штатынын Мидлсекс округуна караган АКШ шаары.
Акционердик коом (ак)
Акционердик коом (ак) – өз ишмердигин пайда табуу максатында ишке ашырган, акцияларды чыгаруу жана жайгаштыруу менен каражат тартуучу юридикалык жак. АКнын катышуучулары (акциячылары) коомдун милдеттенмелери боюнча жооп беришпейт жана өздөрүнө таандык акциялардын наркынын чегинде анын иши менен байланышкан чыгымдарды тартууга тобокелдик кылышат. == Колдонулган адабияттар ==
Абиджанов Сабиджан
Абиджанов Сабиджан (1947-ж. туулган, Ош облусу, Ноокат району, Ноокат айылы) экономист, экономика илимдеринин доктору (1995), профессор (1999). Ташкентдеги айыл чарба институтун, Москвадагы бүткүл союздук айыл чарба экономика илимий-изилдөө институтунун аспирантурасын (1974), докторантурасын (1995) бүтүргөн. Фергана политехникалык институттун доценти (1992), Ош Кыргыз-Өзбек университетинин кафедра башчысы, профессор (1999), ОшМУнун кафедра башчысы, профессор (2000), ОшТУнун кафедра башчысы, профессор (2003), экономика изилдөө борборунун директору. Экономика тармактары боюнча 50дөн ашуун илимий эмгектин автору. Эмгектери: Аграрные проблемы Центральной Азии. Фергана, 1995; Рыночные условия труда в аграрной переходной экономике. Ош, 2001; Проблемы экономической системы государства. Ош, 2003.
Бруцеллёз
Бруцеллез (лат. brucellosis) - жаныбарлардын жана адамдын нерв, жүрөк-кан тамыр системасын жана сөөк-муундарын жабыркатуучу жугуштуу оору. Бруцеллёзду бруцелла уруусундагы бактериялар козгойт. Ал сырткы чөйрөнүн таасирине (суукка) туруктуу келет.
Жугуу жолдору
Оорулуу мал бала салганда, туут учурунда көптөгөн бруцеллез деп аталган ооруунун козгогучтары бөлүнүп чыгат. Бул учурда мал турган жер жугуштуу болот. Козгогучу жер кыртышында, жүндө, териде, сүттө жана сүттөн даярдалган азыктарда бир нече айга чейин сакталат. Бруцеллёз менен кой, эчки, бодо малдар (уй, топоз), бугу, айрым учурларда ит, үй канаттуулары, кемирүүчүлөрдүн кээ бир түрлөрү (чычкан) ооруйт. Оорунун козгогучу туут мезгилинде жатындын суюктугу, чарайнасы, малдын сүтү, заарасы, заңы жана башка менен сыртка бөлүнүп чыгып, жер-сууну булгайт. Бруцеллёз менен ооруган мал көпчүлүк учурда өлүү тууйт.
Оорунун белгилери
Оору клиникалык белгилеринин өтө көп түрдүүлүгү менен мүнөздүү. Оорунун алгачкы белгиси козгогуч жуккандан 2—3 жума өткөндөн кийин (инкубациялык мезгил) билинет. Мында алы кетип, чыйрыгып, эти ысыйт, башы ооруп, кара тер басат. Оору кээде капысынан катуу башталат: баш катуу ооруп, дене температурасы 39—40°ка жетет, тер басып уйкусу качат, чыйрыгып алы кетет, булчуңдары, муундары кыймылдатпай катуу ооруйт. Кан тамырлар, нерв системасы жана сөөктөр, муундар жабыркап, кээде психиканын бузулушу байкалат. Бруцеллёз оорусу 3 айга, айрым учурда 1—2 жылга чейин созулат. Оору өнөкөт түрүнө өтүп кетсе, оорулунун ишке жөндөмдүүлүгү төмөндөп, жумушка жараксыз (инвалид) болуп калат. Кош бойлуу аялдардын боюнан түшүп калышы мүмкүн. Оорунун алгачкы белгилери билинери менен догдурга кайрылуу зарыл. Ооруну ооруканада дарылайт.
Дарылоо
Чоңдорду дарылоонун алтын стандарты күнүнө 14 күнгө чейин 1 г стрептомицинди булчуңга саюу жана бир эле убакта 100 мг доксициклинди 45 күн ичүү болуп эсептелет. Эгер стрептомицин жок болсо же жакпаса, 5 мг/кг гентамицинди күнүнө бир жолу, 7 күндүн ичинде булчуңга сайган оӊ.  Дагы бир кеңири колдонулуучу режим – доксициклин менен рифампицинди аралаштырып, күнүнө эки жолу, 6 жумадан кем эмес колдонуу. Аталган дарыларды ичкенде пайдалуураак. Нейробруцеллёзду дарылоодо доксициклин, рифампицин жана ко-тримоксазолду кошуп дарылаганда, таасири жакшы болгон.  Доксициклинге рифампицинди аралаштырып колдонууга (2-3 жумадан ашык) караганда доксициклинге стрептомицинди кошуп пайдаланган (6 жума бою) жакшы.
Доксициклин гематоэнцефалдык тосмодон өтө алат, бирок оорунун кайталанбашы үчүн дагы эки дары кошуу керек. Ципрофлоксацин жана ко-тримоксазол менен дабалоо илдеттин тез-тез кайталануусу менен байланышкан. Бруцеллёз эндокардитинен жакшы айыгуу үчүн хирургиялык операция талап кылынат. Атүгүл бруцеллёзго каршы туура дарылаган учурда деле, мальта безгеги менен ооругандардын 5-10 %ы бул дартка кайра чалдыгат.
Болжолдоолор
1909-жылы Мальтада жайгашкан британ аскери менен флотунда аталган оору аныкталып, каза болгондордун саны 2 %ды түзгөн. Өлүмдүн башкы себеби эндокардит болгон. Антибиотиктер менен хирургиянын акыркы жетишкендиктери эндокардит менен ооругандарды аман алып калууда.
Ичкенге же башка сүт азыктарын жасаганга чейин сүттү кайнатса, организмге андан оору жукпайт. Чийки этти, боорду же сөөк чучугун жеген адатты таштоо.
Бруцеллёз менен ооруган бейтаптар донор катары кан же бөлөк органдарын бербеши керек. Диагностикалык лабораториянын кызматкерлерине бруцеллёздун таасир этүүсү эндемикалык шарттарда дагы, бейтап өзү аңдабай алып келгенде деле көйгөй бойдон калууда.  Илдеттин олуттуу таасирине кабылган кызматкерлердин тобокелдигине тиешелүү баалаган соӊ, 6 ай бою экспозициядан кийинки алдын алууну жана серологиялык көзөмөл жүргүзүүнү сунуш кылуу абзел.
Жакында жарыяланган тажрыйба узак мөөнөттүү жана тез-тез жүргүзүлүүчү серологиялык байкоо көп маалымат бербей, кыйла ресурстарды сарптай тургандыгын жана анын талаптарын дайым сактабаган кызматкерлер үчүн оор экендигин тастыктады.
Адатта сунуш кылынуучу рифампицин менен доксициклинди 3 жума алуу режиминин кыйыр таасирлери дарылоонун мындай түрүнө ишеничти азайтат. Эки дары менен дарылоонун монотерапияга салыштырмалуу натыйжалуу экендигине эч кандай далил жок болгондуктан, Британия нускамалары боюнча эми доксициклинди 3 жума гана колдонууну жана жеңилирээк байкоо протоколу сунушталат.
Тарыхы
Бруцеллёз биринчи жолу 1850-жылдары Мальтада Крым согушу мезгилинде англиялык дарыгерлердин көңүлүн бурган жана Мальта безгеги деп аталган. Джеффри Аллен Марстон (1831-1911) 1861-жылы өзү бул дарт менен кантип ооругандыгын сыпаттап жазган. Организм менен оорунун себеп-натыйжалык байланышы биринчи жолу 1887-жылы Дэвид Брюс тарабынан аныкталган. Брюс баамдаган агент кокусс катары түркүмдөлгөн.
1897-жылы даниялык ветдоктур Бернхард Банг бацилланы уйлардын өзүнчө эле болуучу абортун козгогуч катары бөлүп көрсөткөн соӊ, бул абал «Банг ылаңы» деп аталып калган. Ал кезде эч ким бул бацилланын Мальта безгегинин козгогучуна тиешеси бар экендигин билген эмес.
Мальталык окумуштуу жана археолог Фемистокл Заммит 1905-жылдын июнь айында толкундуу безгектин эчкинин пастерленбеген сүтүнөн келип чыкканын аныктады.
1910-жылдардын аягында америкалык бактериолог Элис К. Эванс Банг илдетин изилдеп, акыры анын Брюстун коккунан дээрлик айырмаланбай тургандыгын түшүнгөн. Кыска өзөк менен сүйрүчө-тоголоктун ортосундагы морфологиялык чек ара бацилла менен кокктун ортосундагы мурдагы айырмачылыктын жоюлушун түшүндүрдү (башкача айтканда, бул «эки» козгогуч бациллага каршы кокк эмес, тагыраагы, бир эле коккобацилла болчу).
Бангдын бацилласы буга чейин байма-бай пайда болуп, малды жугуштуу абортторго дуушар кылган америкалык уйлардын энзоотикалык бацилласы катары белгилүү болгон. Бактериялардын дээрлик бирдей экендиги, мүмкүн толук окшош экендиги жөнүндө ачылыш жасап, Эванс эмне үчүн Кошмо Штаттарда Мальта безгеги кеңири диагноздолгон эмес же катталбаган деген суроо койду.
Ал бүдөмүк, так аныкталбаган безгек ооруларынын көп учурлары чийки (пастерленбеген) сүттү колдонуудан келип чыккан окшойт деп ойлой баштады. Бул божомол 1920-жылдары ырасталды.
Мындай оорулардын диагноз коюлбаган жана дарылана элек ичеги-карын ооруларынан баштап, туура эмес диагноз коюлган, айрымдары өлүмгө алып келген чыйрыктырма жана ооруксунтан варианттарга чейинки түрлөрү бар эле.
Бактериологиялык илимдеги мындай өсүш Американын сүт тармагындагы азык-түлүк коопсуздугун жогорулатууга багытталган олуттуу өзгөрүүлөргө себеп болду. Анын натыйжасында пастерлөө стандарты киргизилип, сүт фермаларындагы сүт чарбаларында тазалыкка айрыкча көңүл бурула баштады.
Чыгымдар тармакты тушап, ишенбөөчүлүктү пайда кылды, бирок жаңы гигиеналык эрежелер акыры көнүмүш адатка айланды. Кийинки он жылдыктарда бул чаралар кээде адамдарга ашыкча көрүнгөнү менен, сүт саап жатканда же сүт сакталган жайда гигиеналык талаптарды сактабай коюш же чийки сүт ичүү коопсуз болбойт.
Эванстын эмгегинен кийин ондогон жылдар аралыгында Брюстун урматына Brucella деп аталган тукум вируленттүүлүгү ар кандай болгон бир нече түрдү камтыган. «Бруцеллёз» деген аталыш 19-кылымдагы Жер Ортолук деңизи безгеги жана Малта безгеги деген аталыштардын ордуна колдонулуп кеткен.
1989-жылы Сауд Аравиясынын неврологдору «нейробруцеллезду» – бруцеллёздун нервди жабыркатышын аныкташкан.
Оорунун алдын алуу
Бруцеллёздун алдын алуу үчүн ылаңдуу малды өз убагында таап, аны соо малдан бөлүү же союп жок кылуу, терисин 2 ай туздоо, жүнүн бромдуу метилге чылоо сунуш кылынат. Бруцеллёз чыккан чарбаларда санитариялык, зооветеринариялык эрежелерди туура сактоо, дезинфекция жүргүзүү, мал төлдөгөн короо-жайларда малдын чарайнасы, чөбү менен булганган кыкты, төшөлмөлөрүн өрттөө керек. Мал чарбасында, жаныбар сырьёлорун иштетүүчү өнөр жай ишканаларында (эт, сүт комбинаты, жүн, тери иштетүүчү ишкана жана башка) иштегендерди жыл сайын медициналык атайын кароодон өткөзүп, аларды алдын ала ооруга каршы эмдеп туруу; атайын кийимдер (резина өтүк, резина кол кап, комбинезон, атайын халат), өздүк гигиеналык каражаттар (сүлгү, самын, кол жуугучтар, жугушсуздандыруучу химиялык заттар жана башка) менен камсыздандыруу; өздүк жана коомдук гигиеналык эрежелерди туура сактоо, иштен кийин жана тамактануунун алдында, өзгөчө колду самындап таза жууп туруу керек. Мындай жерде өспүрүмдөр, кош бойлуу аялдар иштөөгө болбойт.
Иридомирмекстер
Иридомирмекстер (лат. Iridomyrmex) — кумурскалардын бир уруусу.
Сед-Ю (Кичи Сына куймасы)
Сёд-Ю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичи Сынь дарыясынын оң жээгинен 14 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мусабаев Турдубек
Мусабаев Турдубек 1949-жылы Сузак районунун Кедей-Арык айылында туулган.
Габенулярлык ганглийлер
Габенулярлык ганглийлер - тегерек ооздуулардын аралык мээсинин каптал беттеринде алгачкы көргөзгүч борборлору.
Суу чычкан
Суу чычкан (Neomys fodiens), (Pennant, 1774).
Жалпы жана өлкөдө таралышы
Европа, Кавказ, Сибирң, Казахстандын түндүк бөлүгү. Кыргызстанда Күңгөй жана Тескей Алатоо тоо кыркаларында (Жыланды өзөнү), Ысыккөл ойдуңунда (Каракол шаарынын, Түп, Оттук, Туура-Суу айылдарынын айланасы, Түргөн, Аксу дарыялары), Чүй өрөөнүндө (Токмоктун тегерегинде) жана Кыргыз тоо кыркаларында (Чоң-Курчак өз.), Суусамыр өрөөнүндө табылган. Жашаган аймктары. Өрөөндөрдөн алңпы курчоосуна чейин көл, дарыя, саздак жерлердин жанындагы токойлуу, бадалдуу биотоптор.
Саны
Абдан аз сандуу түр. Жыланды өзөнүндө (Тескей Алатоо) 3 жылда 20 650 кармоочу цилиндро- суткада 2 особ, Кыргыз тоо кыркаларында 200 цилиндро-суткада 2 жылдын ичинде 6 особ кармалган.
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары)
Жыл бою активдүү. Тиричилигин түндөсү жүргүзөт. Азыгынын негизин омурткасыздар түзөт. Көбөйүү мезгили - марттан июлга чейин, 7 эмбрион катталган. Ареалынын европалык бөлүгү үчүн бооздук маалы болжол менен 28 күндү түзөт, көбөйүү мезгили 3-3,5 айдан ашпайт.
Чектөөчү факторлор
Жашоого ылайыктуу аймактардын айыл-чарба жерлерине айланышы.
Көбөйтүү (колдо багуу)
Жүргүзүлгөн эмес.
Уюштурулган коргоо аракеттери
Каралган эмес.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Жайылма токой жана бадал өсүмдүктүүлүктү, суу жана саздак аймактарды коргоо менен байланыштуу. Санын жана таралышын аныктоо, чектөөчү факторлорду иликтөө.
Статусу
VI категория, Near Threatened, NT: R. Кыргызстан үчүн сейрек кездешүүчү түр, өзүнүн ареалынын чет жагында жайгашкан. Кыргызстанда уруунун жалгыз өкүлү.
Акционерлердин реестри
Акционерлердин реестри (кийинки лат. regestrum ,  registrum  – тизме) – акционердик коомдун акциялары менен жүргүзүлгөн бүтүмдөр жөнүндөгү жазууларды каттоо тутуму.
Сасык үпүп
Сасык үпүп (Upupa epops) - токойдун корукчусу же үпүп сасык деп коюшат. Сасык үпүптөрдүн биздин планетада бул канаттуунун 20 га жакын түрү кездешип, көбүнчө Борбордук жана Батыш Европада, Сибирде, Кытайда, Түштүк Африкада мекендешет. Батыш Европанын сасык үпүптөрү жүзүм көп өскөн жерлерге жайланышат, ал эми Африкада аларды бардык жерден, ал тургай чоң-чоң шаарлардан да көрүүгө болот. Эң кызыгы бул канаттуулар коркок болушат. Өзгөчө мышыктан жана иттен коркушат. Бирок, алар адамдарга жана башка үй айбанаттарынан коркушпайт, көңүл да бурушпайт. Сасык үпүптөр урушчаак келип, бири-бири менен өтө көп урушушат, ошондуктан эки үй-бүлө бир жерде, жакын жашай алышпайт. Ошондой эле булар омурткасыздар менен тамактанышат. Өзгөчө тамагы болуп эттүү чымындар эсептелет, коңуздар жана анда-санда кумурсканын тукуму менен да азыктанышат.
Алар уяны дарактардын баштарына, эгер жакын арада чуңкурлар жок болсо анда алар уясын дубалдын кычыктарына курушат. Ургаачылары 4 – 7 чейин жумуртка коет. Жаңы туулган сасык үпүптүн балапанына ата-энеси жемди майдалап оозуна салып коюшат. Антпесе жаш балапан өлүп калышы мүмкүн. Балапандарды чоңойтуп жаткан учурда уяларын бузуп, чагуучу жырткычтар көбөйөт. Булар уясын тазалабайт, балапандарын таза кармашпайт. Ошон үчүн да аларды адамдар “сасык үпүп”, же “сасык чымчык” деп атабаса керек.
Сасык үпүп тууралуу уламыш
Сулайман пайгамбар заманында бүткүл дүйнөнү, жер-сууну, асманда учкан кушту, жан-жаныбарлардын бардыгын сурап турган экен. Мезгил жетип ал өзүнүн өлөрүн билип, өзүнүн атагын өчүрбөс үчүн бир белги калтырууну ойлойт. Бирок, кандай нерсе калтырууну чече албайт. Акылман аялынан акыл суратып, өзүнүн увазирин жиберет. Аялы увазирдин сөзүн угуп: “Келечекте өзүнүн артына мурастык үчүн таштан, кумдан, чоподон, жыгачтан эстелик курдуруу жарабайт. Анткени, бул бүткүл адам баласынын колунан келет. Ошондуктан, канаттуу куштардын сөөгүнөн өзүнчө бир кооз мунара тургузушу керек. Себеби, Сулаймандан кийин дүйнөнү эч ким сурабайт. Куш өзүнчө, адамзат өзүнчө падышачылыкка өтөт. Ал акылды падыша туура таап. Бүткүл куштарга жар чакырат.
Куштар чогулуп келгенде алардын эсебин алса, сасык үпүп жок болуп чыгат. Падыша сасык үпүптү таап келгенге жагалмайды жиберет. Анда келбей койгон соң, кара боорду жумшап, сасык үпүптү алдырат да сурак кылат. Үпүп Сулайман пайгамбардын суроолоруна акылмандык менен жооп таап, жазадан кутулуп кетет. Анын тапкычтыгына, акылдуулугуна пайгамбар ыраазы болуп, өзүнүн жаңылыштыгын сезип, үпүпкө таажысын кийгизип, үстүнө кооз чепкенин жабат. Сыйды алып сыртка чыкса, куштардын бардыгы аны куттуктап басып жыгылат. Үпүп өлүп кала жаздап, араңдан зорго кутулуп, кайра Сулайман пайгамбардын үстүнө качып кирип “мени  булардан куткара көр” – деп суранат. Ошондо пайгамбар ага “сасык” жыт берген экен. Үпүптү сасык болуп, ал эми жүнү, келбети кооз болгондугу ушундан калыптыр. Жагалмайды болсо үпүптү ээрчитип келе албайсың деп мойнундагы жылаажынды алып, тамагына кара тамга салып жазалайт. Тапшырылган ишти дурус аткаргандыгы үчүн кара боор пайгамбардан сыйлык жана “күчтүү бол” деген бата алат. Ошондон бери бул куштар ошол сымбатынан жазбай келе жатышат.
Отуз уул
ОТУЗ УУЛ – оң жана сол канат кыргыз урууларынын жалпы аталышы. Отуз уул – бугу, чекир саяк урууларынын курамдарындагы уруктар катары да белгилүү. Отуз оглан аталышы менен Таластан табылган руна сымал жазууларда (6–9-кылым) эскерилет. Г. Ф. Миллердин эмгегинде (18-кылым) Түштүк Сибирде «отус» аттуу аймак жөнүндө маалыматтар кездешет. Кыргыздарга теги жакын сары уйгурларда «оглан» деген урук сакталып калган. 15-кылымга таандык «Шаджарак ал-атракта» («Түрктөр санжырасы») кыргыздар 40 моңгол кызынан, ал эми «отуз огул» (отуз уул) алардын 30 баласынан тарагандыгын баяндаган уламыштар чагылдырылган. Сайф ад-Дин Аксикендинин «Мажму ат-Таварихинде» (16-к.) отуз уул Салус бек Бул(а)гачи Ак уулдун балдары катары көрсөтүлөт. Тарыхый булактарда Адигине, Мунгуш, Кара багыш, Тагай баатырлар отуз уулдун балдары экендиги эскерилет. 16-кылымдан отуз уулдун тукумдары катары сол канат кыргыз уруулары да атала баштаган. Түрколог А. Н. Кононовдун пикири боюнча «отуз уул» отуз уруу маанисин туюнтат. «Отуз оглан» сөзү чагылдырылган Таластагы жазуу эстеликтеринде 16-кылымда эскерилген Кара Чоро генониминин болушу, ошондой эле енисей жазуулары, Таластан жана Кочкордон табылган руна сымал жазууларда «адык», «азык», «ач эли», «ынал», «агулт» терминдери да кызыгууну жаратат. Фарс тарыхчысы Рашид ад-Дин (13-к.) кыргыздар өз жол башчыларын «инал» дешерин эскерет. Махмуд Кашгаринин сөздүгүндө «ынал» – энеси чоң (тектүү, белгилүү, күч-кубаттуу) уруудан, атасы «тексиз, карапа-йым жерден чыккан адам» деген маанини билдирет. Демек, отуз уул 6–10-кылымда эле уруулук аталыш катары белгилүү болгон.
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Каргино (Нуриман району, Башкыртстан)
Каргино — Башкыртстандын Нуриман районундагы айыл, Байгильдин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 53 киши. Почта индекси — 452443, ОКАТО коду — 80245805005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Маслянка (Мысль куймасы)
Маслянка — Орусиядагы дарыя. Түмөн облусу, Курган облусу, Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Мысли дарыясынын оң жээгинен 9 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — РФ менен Казакстан Республикасы чек арасынын аягына чейин Чоң Уват көлүн кошпогондо Чоң Уват Суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Ишим (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү), дарыя бассейни — Иртыш.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Zabbix
ZABBIX — компьютердик тармактагы ар-кандай сервистердин абалын көзөмөлдөөчү бекер монитордоо системасы. Алексей Владышев тарабынан жазылган. Берилиштерди сактоо үчүн MySQL, PostgreSQL, SQLite же Oracle берүү түптөрү колдонулат. Веб-интерфейси PHP тилинде жазылган. ZABBIX системасы бир нече монитордоонун түрүн колдойт:
Тарыхы
Zabbix 1998 жылы ички программдык жабдык проекти катары жазыла башталган. Үч жылдан кийин, 2001 жылы, ал GPL лицензиясы менен көпчүлүккө чыгарылган. Анын биринчи туруктуу (стабилдүү) 1.0 версиясы үч жыл өткөн соң, 2004 жылы, чыгарылган.
Түзүмү
Zabbix агенттер, статистика тууралуу маалыматты чогултуу үчүн өз системдик чакырууларын колдонгону үчүн, абдан эффективдүү болуп эсептелинет.
Камчыбек Ташиев
Камчыбек Кыдыршаевич Ташиев (27-сентябрь, 1968 : Барпы, Сузак району, Жалал-Абад облу, Кыргыз ССРи, СССР) — Кыргызстандык саясатчы жана мамлекеттик ишмер, Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин башчысы (2020—а.у). Жогорку Кеңештин экс-депутат, Өзгөчө кырдаалдар министри (2007—2009).Кыргыз Республикасынын Баатыры(2022)
«Мекенчил» партиясынын төрагасы (2020—а.у), «Республика Ата-Журт» партиясынын тең төрагасы (2015—2020).
Өмүр баяны
Ташиев Камчыбек Кыдыршаевич-Кыргыз Республикасынын Жогорку Кенешинин депутаты. "Ата-Журт" депутаттык фракциясынын лидери. Улуту- кыргыз. Үй- бүлөлүү, 4 баланын атасы. Жалал-Абад областынын Сузак районунун Барпы айлында 1968-жылы 27-сентябрында туулган. 1992-жылы Томск мамлекеттик университетинин “инженер-химик” адистиги боюнча, 1999-жылы Кыргыз улуттук университетинин “юрист” адистиги боюнча аяктаган.
Наамдары
2008-жылы 29-декабрда Кыргыз Республикасынын Президентинин № 471 Жарлыгы менен Камчыбек Ташиевге “генерал-майор” деген наам берилген. мамлекеттик кызматтын 2-класстагы кеңешчиси чинине ээ.
Шилтеме
http://www.kenesh.kg/Articles/516-TASHIEV_Kamchybek_Kydyrshaevich__Ata_ZHurt_deputattyk_frakciyasy_.aspx
Эрк автономиясы
Эрк автономиясы – эларалык жеке укук институту боюнча, укуктук негиздери арбашка өлкөлөр менен юридикалык мамилелерин түзгөн тараптар өзара бүтүмдөрүн жөнгө салууда өздөрү каалаган укук негиздерин тандап алат жана аны сот мекемелери, же зарылдыгына жараша башка тийешелүү органдар да пайдаланат; тараптар тандап алган мыйзам. Кеңири маанисинен алганда, Э. а. жарандык-укуктук негиздерди жөнгө салуунун өзөктүү өнөлгөлөрүнө барып такалат да, келишим эркиндиги менен тараптардын эркин тандоосу сыяктуу жарандык укуктун жалпы башатынын бир көрүнүшү болуп саналат. КР жарандык мыйзамдары теңчилдикти таанууга, мамилени жөнгө салуу катышуучуларынын эрктик менен мүлктүк өзалдынчалуулугун таанууга, келишим эркиндигин, кимдир-бирөөлөрдүн жеке иштерге жөнү жок кийлигишүүгө жол бербөөнү таанууга, жарандык укуктардын эч жолтоосуз ишке ашырылышын таанууга, укуктардын бузулушун калыбына келтирүүнү жана алардын сот тарабынан корголушун камсыз кылууну таанууга таянат.
Гайзенфельд
Гайзенфельд - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Пфаффенхофен (район)|Пфаффенхофен районуна карайт. Жогорку Бавария административдик округуна тиешелүү. Калкы – 9966 (2010-ж.). Аянты – 88.33 км2.
Коньюктура
КОНЬЮКТУРА, саясий – (лат. conjungere – байланыштырган, бириктирген) – жалпы маанисинде «К». термини шарттардын жана аларды түзгөн аракеттердин жыйындысын, бардыгын камтыган буюмдардын өз ара байланышы жана кайсы – бир тармактагы алар менен болгон операцияларды билдирет. ХIХ к. ортосунда Ф. Лассал жазган: «Бул коомдук өз ара карым-катнаштарды байланыштырган тасма, белгилөө жана белгисиз шарттарды өз ара байланыштырган чынжыр». К. феноменин изилдөөчүлөрдүн бардыгы болгон байланыштарды жана таасирлерди алдын-ала айтууга, эсептөөгө болбостугун көрсөтөт. Ошол эле учурда белгилөө максаттарды ишке ашырууга багыт алуу зарылчылыгын белгилешет. Ошону менен К. түшүнүгү болгон шарттар жана факторлорду гана эмес, аларды кайра түзүү боюнча, белгилүү тобокелге салуу элементтери бар кыймылдарды да эсепке алуу зарылдыгын көрсөтүүнү камтыйт. К. термини астрологияда пайда болгон. XVII к. тартып коммерциялык ишмердүүлүктүн практикасында («жагымдуу» жана «оңтойсуз» К.) ХVIII к. тартып айрым социалдык-тарыхый шарттарда кайра өндүрүп чыгуу процессин жана анын коомго тийгизген таасирин көрсөтүү үчүн экономикалык теорияда пайдалана башталат. Андан ары саясий-экономиянын, саясат таануунун жана социологиянын дисциплина аралык проблемаларын иштеп чыгарышкан окумуштуулардын (Т. Веблен, В. Зомбарт ж. б.) эмгектеринен улам К. термини саясаттын теориясына жайгаша баштады. Ал түрдүү типтеги саясий жана социалдык күчтөрдүн бирге өкүм сүрүү моменттерин жана анын өзгөрүү тенденциясын билдире баштады. Бирок саясий К. экономикалык К-га активдүү таасир көрсөткөн факторлордун табигый, экологиялык, улуттук менен катар түшүндүрүү үстөмдүк кылды. Бул учурда саясий К. – маанилүү даражада метафоралык чагылдыруу. К-нын эсеби – башкы чечимдерди кабыл алуунун саясий стратегиясын иштеп чыгуунун милдеттүү элементин кадимки саясий сөздүктө эскини – кулатуу аркылуу өзгөртүү учуру (ар дайым эле жакшы жакка эмес). Ал эми коньюнтурщик (коньюнтурачы)– жалаң гана өзүнүн максаттары үчүн жагымдуу кырдаалды, шартты колдонууга, жаңычылыкка активдүү багытталган адам жана саясатчы.
Жумалиева Асылкүл
Жумалиева Асылкүл Уз. 1933-ж. Талас районундагы Сасык-Булак айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Чарбанын ар кандай жумуштарында иштеген. Адегенде саймачы катары таанылып, илме (шибеге) сайма аркылуу аянттуу туш кийиздерди жасаган. Анда Асылкүл күлгүн көгүш боёкторду бөтөнчө сыйкырдуулук менен алдыга алып чыгып, башка түстөрдү ага багындыра билген. Андай буюм-тайымдарга түшкөн кооздук кара-жаттары данакерлешкен күмүш буюмдарындай ширелишип, уздун үлгү кармоочу айлакердигин билдирет. Асылкүл кийиз буюмдарын эки түрдө кармаган. Эндей кийиз бетине ыскыт басуу уздугу бар. Мында кадимки элдик буюмдарды пайдаланат. Буюм четине «жээк оюму» катары ал «жагалмай канат оюму» менен «мүйүз оюмдарын» шарттуу алат. Ар бир үлгүсүн эки табакчадан берет да, анда төрт «мүйүз оюму» чагаракташып, төрт «карга тырмак оюму» аркылуу биригет. Ошондо четине «бычак учу» «аламыч» катары берилет да, эки оюмдун жарымына «колтук оюму» катары кийиз бетине түшөт. Шырдактарындагы «жээк оюмдары» ачык, так, төп берилип, ортолук оюмдарындагы табакчаларга үндөшөт. Көк-кызыл өңдө «кочкор мүйүз оюмунун» башында «карга тырмак оюму» шайкештелет. Ал сегиз табактан турган түр шырдактарды жараткан. Ар бир «куш канат оюмунун» башынан «ачкыч оюмун» (бул та ластыктарга мүнөздүү) чыгарган. Мында ортолук «мүйүз оюму» үстөмдүк кылат да, «колтук оюмуна» «куш канат оюмунун» башынан «карга тырмак оюмун» чыгарат. Борбордук оюмдун жарымын «колтук оюму» кылыш уздун негизги ыкмаларынан. Ал шырдактарын 2,7x1,7 см аянтта чакандата жасап, төрт-беш көркөм оюмдарды ич ара жупташтырат. Асылкүл «кош мүйүз оюмуна» «карга тырмак оюмун», «куш оюмун», «бармак боочу оюмун» (ал кээде «жарым кыял» болуп көрүнөт) бири-бири менен беттештирүүгө чебер. Асылкүл чаян түйүш жасайт. Ал үчүн жипти ыскыттай чыйратып, бир нече каттайт. Анан жасалуучу буюмдун болжолуна ченеп, кесип алат да сыртынан жиптер менен түрлөнтүп оройт. Андан кийин анын «илгичи» жасалат. Болжолдуу алганда ууктун учуна илингидей кылып, ал көзөнөкчө жип аркылуу бекитилет. Анын аягына чаян түйүштү берүү үчүн эшилип алынган үч жип бири биринен арчындалып өткөзүлөт да, аягына узундугу нукумдай, сөөмдөй «топ чачык» жасалат. Демек, алдынан эки айрыкча (бутча) «топ чачыктан» көрүнүп тургандай ар биринин жогорудагыдай түйүшү чыгат. Андан соң түйүлгөн үч жип үч илингичи аркылуу кайрадан биригип, чаян түйүшү менен «топ чачысы» пайда болот. Мунун ар бир айрыгынан дагы үч бутчасын төрт чаян түйүшү жана эки илмесинин этеги да топ чачы аркылуу бүтөт. Асылкүлдүн кыздары - Токтобүбү менен Уулкелсин уздукту кичинелеринен сарысапташууда. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1978-ж. Фрунзе шаарынын 100 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Туш кийизи жана «Чаян түйүшү» үчүн Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинин Ардак грамотасы; 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Чеберлердин областтык жана республикалык кароо-сынагы». Кийиз, түймө буюмдары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун, Кыргыз ССР Маданият министрлигинин Ардак грамоталары.
Богород (Ермекеев району, Башкыртстан)
Богород — Башкыртстандын Ермекеев районундагы айыл, Суккул айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 91 киши. Почта индекси — 452194, ОКАТО коду — 80225834001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Косметика каражаттары
Кометика каражаттары белгиленишине жараша гигиеналык, дарылык, профилактикалык, кооздук болуп бөлүнөт.
Лосьондор
Лосьондор — дезинфекциялоочу, тазалоочу касиетке ээ суюктуктар. Алар тер, май, чаңды кетирип, терини сергитет. Лосьондор гигиеналык максатта, нормалдуу жана майлуу терини күтүүдө жана тери ооруларын дарылоо максатында колдонулат. Лосьондордун составында суу, спирт, глицерин, жыпар жыттуу, дезинфекциялоочу, сергитүүчү заттар, чөп маңызы, витамин, ширелер болот. Нормалдуу терини күтүүдө колдонулуучу лосьондорго «Бальзам», «Лилия», «Розовая вода», «Берёзовая вода», «Мёдовая вода» кирет. Майлуу терини күтүүдө «Старт», «Цитрон», «Флора», «Огуречный» жана башка колдонулат. Терчилдикти азайтуу жана тердин жытын кетирүү үчүн «Гигиена», «Финиш», «Ароматный» сунуш кылынат. Эркектер териси кургак же нормалдуу болсо, сакал-мурут алгандан кийин «Холодок», «Свежесть», териси майлуу болсо «Арктика», «Старт» жана башка лосьондорду колдонсо болот. Чымын чиркейлердин чагуусунан сактануу үчүн «Таежный», «Ангара» лосьондору пайдаланылат.
Бет майлар
Бет майлар — жаныбар жана өсүмдүк майларынын, май сыяктуу заттардын, момдун, эмульгаторлордун жана суунун аралашмасынан даярдалган эмульсиялар. Май жана май сыяктуу 5аттар териге сиңип, аны жумшартат, сырткы жагымсыз таасирлерден жана бырыш кирүүдөн сактайт. Бет май составы боюнча майлуу, эмульсиялуу жана атайын болуп бөлүнөт. Териге таасирин күчөтүү максатында бет майга биологиялык активдүү заттар (витаминдер, чөп, жемиш, жашылча), дары чөптөрдүн экстракты кошулат. Мисалы, А, Е витаминдери теридеги алмашуу процесстерин жакшыртып, теринин кургактыгын же майлуулугун азайтат. Витаминдүү мындай бет майлар:«Алёнушка», «Астра», «Витаминный», «Атласный», «Идеал», «Людмила», «Невский», «Утро», ошондой эле башка заттар да кошулган «Свобода», «Малахит», «Камелия» жана башка
Дары чөп, чөп, жемиш экстракты кошулган бет майлар: «Алоэ», «Биокрем», «Огуречное молоко», «Ромашка», «Росинка», «Флора», «Лада» жана башка Бет майларга дары заттар: күкүрт, теңге гүл (безеткини дарылоочу «Улыбка» бет майы, чачты түшүүдөн сактоочу «Особый» чач майы жана башка) да кошулат. Терини жумшартуу жана тазалоо үчүн суюк бет май — сүттөй эмульсиялар —«Ланолиновое молоко», «Миндальное молоко», «Огуречное молоко» жана башка, «Бархатный», «Дайле» жана башка бет май колдонулат. Аларды бетти самындап жууштун ордуна жана упа сыйпарда сүртүү сунуш кылынат.
Терини азыктандыруучу (нормалдуу, кургак жана майлуу тери үчүн) бет май да чыгарылат. Кургак тери үчүн азыктандыруучу бет майларга: «Алёнушка», «Вечер» (көз жапкактарына сыйпоочу), «Восторг», «Грёзн», «Лада», «Ланолиновый», «Люкс», «Нектар», «Питательный», «Ромашка» кирет. Нормалдуу жана майлуу тери үчүн «Земляничный», «Идеал», «Косметический», «Невский», «Росинка», «Снежинка», «Увлажняющий», «Улыбка» бет майлары сунуш кылынат. Өтө сезгич дүүлүкмө (кызаруу, түлөө) «Кристалл», «Лотос», «Миндальное молоко» бет майларын сыйпоо керек.
Бет майды таза бетке, моюндун терисине жука сыйпап, 30 минутадан кийин жумшак кагаз же ным кебез менен аарчып таштоо керек. Түнкүсүн бет май сыйпанып жатуу сунуш кылынбайт. Коргоочу бет майлар «Луч», «Щит» терини күнгө күйүүдөн сактайт, сепкил, так түшүүдөн алдын алуу үчүн сыйпалат. Алардын таасири 2— 3 саатка жетет. Колду ар кандай химиялык заттардын (кислота, жегич, түрдүү эриткичтер), суунун таасиринен жана башка сактоо үчүн «Велюр», «Защитный», «Крем для рук», «Силиконовый» майлары колдонулат. Бул бет майлардын составына теринин бетинде сактагыч плёнка пайда кылуучу атайын кошумчалар кошулат.
Атайын бет майларга бетти агартуучу («Весна», «Мелан», «Ахромин», «Чистотел»), чачты бекемдөөчү чач май («Особый») кирет. Бет майды күнүгө сыйпануу керек, бирок бир эле бет майды күндө сыйпаганда ага тери көнүп калат жана анын активдүү таасири бир айдан ашпайт, андыктан мезгили менен бет майдын түрүн алмаштырып туруу сунуш кылынат. Бет майды тери сызыктарынын багыты боюнча манжалардын учу менен этияттап сүйкөө жана аарчуу керек.
Бет май сыйпанып алып көчөгө чыгууга болбойт, анткени жайында бетте май катмарын пайда кылып, теринин дем алуусун кыйындатат, ал эми кышында бет майдагы суу бууланып терини үшүтөт.
Атыр самындар жана шампунь
Атыр самындар жана шампунь. Атыр самын өсүмдүк майы (күн карама, пахта жана башка), синтездик май кислоталары, жыттуу заттар, боёктор кошулуп жасалат. Жуунганда атыр самын терини кургатышы да, дүүлүктүрүшү да мүмкүн. Ошондуктан анын жегичтик касиетин азайтуу үчүн кээ бир түрүнө жумшартуучу заттар (ланолин, спермацет жана башка) кошулат. Мындай самындарга «Косметическое», «Детское», «Спермацетовое», «Русский лес» жана башка кирет. Атыр самындын дарылоочу жана сезгенүүгө каршы, дезинфекциялоочу касиетке ээ атайын түрлөрү да чыгарылат. Мисалы, «Серное», «Дегтярное» жана башка Шампунь сапаттуу майлардан жасалып, ага спирт, суу, кастор майы, түрдүү активдүү заттар (дары чөптөр, витаминдер) кошулуп даярдалат. Ал жакшы көбүктөнүп, кирди таза кетирет. Керектелишине жараша нормалдуу кургак жана майлуу чач үчүн чыгарылат.
Суюк шампунда түрдүү майлоочу жана пайдалуу кошундулар бар беттик активдүү заттардын комплекси болуп, алар чачты кургатпай, бардык чачты жууй берүүгө болот. Аларга «Солнышко», «Жемчуг», «Лада», «Ивушка» жана башка кирет. «Москва» шампунун бардык эле чачка пайдаланса болот, ага майлоочу, сууда эрүүчү ланолин кошулуп, ал чачты кургатпай, жылтылдатат. «Желтковый» шампунунда атайын антисептикалык жана сезгенүүгө раршы кошунду, ошондой эле А, Д, Е витаминдерине жана баалуу минерал заттарына бай жумуртка майы болот. Бул шампунь чачтын түбүн бекемдейт. Нормалдуу, кургак жана кырчылма чачка «Арбат» шампуну пайдалуу. Андагы кастор майы баштын терисин азыктандырып, чачты ийкемдүү кылып, жумшартып коёт. «Элегия» жана «Спутник» шампундары да ушундай эле касиеттерге ээ.
Балдардын чачын жууш үчүн «Малышам», «Мойдодыр» суюк шампундары, «Детский» коюу шампуну сунуш кылынат. Кир кетирүүчү каражаттарга көздүн былжыр челин дүүлүктүрбөй, ачыштырбай турган витаминдер, аминокислоталар жана башка атайын аралашма кошулуп, тери менен чачты кургатпоочу касиетке ээ. Бул шампундар менен башты шордуулугу ар кандай сууга, ал тургай деңиз суусуна да жууй берсе болот.
Упа
Упа беттин терисин атмосферанын таасиринен (күн нурунун, температуранын кескин өзгөрүүсүнөн, нымдан) коргоо үчүн, ошондой эле кооздук максатта (бетти агартуу, жумшартуу, теринин кемчилдигин жымсалдоо) колдонулат. Упада тальк, каолин, жүгөрү крахмалы, цинк кычкылы, титан кычкылы, жыпар жыттуу заттар, боёк жана ар кандай атайын кошмолор (бет май, ири молекулалуу суу кошулган спирттер жана башка) бар.
Упа ар кандай өңдө: ак, дененин түсүндөй, мала кызыл, саргыч мала, кызыл (рашель), «күнгө күйгөн» сымал болот. Ал күкүм түрүндө, ныкталган, суюк жана бет май түрүндө (бет май-упа) чыгарылат. Тутуму жана керектелишине жараша кургак тери үчүн («Балет», «Жемчуг», «Бархатная», «Янтарь») жана майлуу тери үчүн («Гвоздика», «Ландыш», «Сирень», «Шипр», «Белая сирень») болуп айырмаланат. Суюк упа-тон (мисалы, «Тонак», «Жэме») күкүм упанын суу-спиртглицерин эритмесиндеги суспензиясынан турат.
Упа сыйпанарда бетти тазалап (к. Терини кутуу),тери кургак болсо бет майдан жука сыйпоо керек. Упа тери менен чачтын өңүнө, жыл мезгилине ылайык келип, жука, тегиз сыйпалууга тийиш. Ак жуумалдарга мала кызыл, күнгө күйгөн бетке саргыч упа жарашат. Саргыч, мала кызыл (Рашель) упаны кара тору аялдар колдонсо болот. Кээде ар кандай түстөгү упаны аралаштырып колдонууга да болот: кара тору териге рашель менен мала кызыл упаны теңме-тең аралаштыруу, ак жуумал териге ак упа менен рашелден бирдей бөлүк, мала кызыл упадан эки бөлүк аралаштыруу керек. Упа дайым жабык турбаса, ным тартып, тоголоктошуп, бетке жакшы сыйпалбайт. Упаны жыттуу заттарга жакын сактоого болбойт, анткени ал башка жытты оңой сиңирип алат.
Косметика каражаттары аялдын кийимине, жашына, мезгилине ылайык тандалат. Аларды өз орду менен ылайыктап колдонууга үйрөнүү керек. 17—20 жаштагы кыздарга косматика каражаттарыды пайдалануунун кажети жок, ыгы жок пайдалануудан аял өзүнүн жашынан кары көрүнөт. Боёнууда адегенде бетти таза жууп, күндүз сүйкөнө турган бет майды жаап, бир нече мүнөттөн кийин анын калдыгын косметикалык салфетка менен аарчып салып, суюк же кургак упа сыйпоо керек. Ак саргыл чачтуу же ак жуумал аялдар кашын күрөң, чачын кара, кара тору аялдар кара карандаш менен боёгону ылайык. 2—3 жумада бир жолу косметикалык кабинетке барып туруу сунуш кылынат. Көз жапкагына сыйпоочу боёк, кирпик боёочу тушь кийим, көз, чач, теринин өңүнө ылайык келүү керек,
Ооз боёк
Ооз боёк — эриндин терисин жумшартат жана аны сырткы чөйрөнүн (күндүн, шамалдын жана башка) таасиринен сактайт. Ооз боёк менен эриндин өлчөмүн жана көрүнүшүн өзгөртүүгө болот. Эгер ооз чоң болсо, орто жерин гана, кичине болсо эриндин үстүңкү бетин бүт бойдон, үстүңкү эрин калың болсо, астыңкы эринди толук, эриндер жука болгондо үстүңкүсү жазыраак боёлот, калың эринди энине жеткирбей ичкерээк боёоо.
Адегенде эриндин контурун чийип алып, анан боёгон жакшы. Түнкүсүн эринде калган боёкту бет май менен сүртүп салуу сунуш кылынат. Түрдүү түстөгү ооз боёктор чыгарылат. Анын түсү беттин терисине, көзгө, чачка, кийимге шайкеш келүүгө тийиш. Күндүз жана кечкисин түрдүү ооз боёк сыйпоо сунуш кылынат. Күндүзгү ооз боёк кечкиден ачыгыраак жана жумшагыраак тондо болуу керек. Ак жуумал аялдарга күңүрт түстөгү ооз боёк жарашпайт, ал улгайыңкы көрсөтөт. Кара тору аялдарга же күнгө тотуккан кезде ачык түстөгү ооз боёк сыйпанууга болбойт.
Кооздук, ошондой эле түссүз (гигиеналык) ооз боёктор чыгарылат. Түссүз ооз боёк эриндин терисин жумшартып, кургап же кесилип кетүүдөн сактайт. Боюнда бар аялдарга ооз боёк сыйпануу сунуш кылынбайт. Косматика каражаттарын ыгы жок көп пайдалануудан тери кургап, дүүлүгүп, кызарып кетиши мүмкүн. Мындай учурда косматика каражаттарын пайдаланууну убактылуу токтотууга туура келет (к. Терини күтүү).
Кривой Колодец (дарыя)
Кривой Колодец — Орусиядагы дарыя. Орлов облусу, Липецк облусу, Курск облусу, Воронеж облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Грунин Варгол дарыясынын сол жээгинен 6 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Дон бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сосна дарыясы. Дарыянын айрыгы — Хоперге кошулган куймасына чейинки Дон куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Дон (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Акционерлештирүү
Акционерлештирүү – ачык акционердик коомго кайра уюмдаштыруу менен мамлекеттик жана муниципалдык ишканаларды менчиктештирүү ыкмасы.
Арыш
Арыш — бир нече уруу топторунун бирикмеси. Негизги варианттардын бардыгында кездешет. РВЖ боюнча Алмамбет туруктуу түрдө «калмак» деп аталат да, «төрт арыштуу ойроттун төрөсүнүн баласы» катарында Эртыштын башын жердеген баатыр болуп саналат. Демек, эпосто «төрт арыштуу ойрот», башкача айтканда төрт уруулар тобунун бирикмеси (калмакча «Дөрбөн ойрот») алардын ордо конуштары да Эртыштын башында болгондугу сүрөттөлүү менен Ойрот-Жунгар мамлекети жөнүндөгү тарыхый чындыкты чагылдырган.
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Арып
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Орхан Памук
Ферит Орхан Памук (Ferit Orhan Pamuk; 1952-жылы 7-июнь) – түрк элинин жазуучу-романисти, сценарист, академик, адабият жаатындагы "Нобель" сыйлыгынын ээси (2006). Түрк элинин эң беделдүү жазуучусу Орхан Памук, 63 тилде жазылган 13 миллиондон ашык китеп сатып ал Түркиянын эң көп сатуулары болгон жазуучусу болгон.
Орхан Памуктун эң белгилүү романдары: Ак сепил (Beyaz Kale), Кара китеп (Kara Kitap), Жаңы жашоо (Yeni Hayat), Менин атым Кызыл (Benim adım Kırmızı), Каар (Kar), Күнөөсүздүк музейи (Masumiyet Müzesi) жана Башымдагы таң калтырган нерселер (Kafamda Bir Tuhaflık). Орхан Памук Колумбия университетинин гуманитардык илимдер бөлүмүнүн профессору, жазуучу жазуу жана салыштырмалуу адабият сабактарын берет.
Черкеш теги менен Стамбулда туулган Памук "Нобель" сыйлыгына ээ болгон биринчи түркиялык жазуучу. Бул сыйлыктан тышкары Орхан Памук башка адабий сылыктарга да ээ болгон. 2002-жылы "Менин атым Кызыл" романы Prix du Meilleur Livre Étranger, Premio Grinzane Cavour (2002) жана Дублин эл аралык адабият сыйлыгына ээ болгон.
Орхан Памук менен Жозе Сарамагонун биргелешкен сунушунун натыйжасында Европалык жазуучулардын парламенти түзүлгөн. 2005-жылы ультра улутчул юрист Кемаль Керинчсиз Осмон империясы учурундагы армяндардын тукумкуруту жөнүндөгү билдирүүсү үчүн Памукту сотко берген. Памуктун ою боюнча ал туулган жеринде сөз эркиндигине байланышкан маселелерге жарык төгөөрүнө ниет кылган. Сот өтүнүчтү кабыл алган жок бирок 2011-жылы Орхан Памук доочулардын намысына акарат кылганы үчүн жалпысынан 6000 лираны компенсация катары төлөгөн.
Кызыл-Суу мөңгүсү (Тескей Ала-Тоо)
Кызыл-Суу мөңгүсү — Тескей Ала-Тоонун түштүк капталындагы өрөөн тибиндеги мөңгү.
Сары-Жаз суусунун оң куймасы Үч-Көлдүн башында жайгашкан. Узундугу 5,4 км, аянты 5,1 км. Башы деңиз деңгээлинен 4590 м, этеги 3970 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийиктиги 4200 м. Колпоковский мөңгүсүнүн батышында тепши сымал өрөөндүн төрүндөгү денуданцялык бетте жатат. Эетегини калыңдыгы 85 м. Мөңгүдөн башталган суу Үч-Көл суусунун жогорку агымы Сары-Чатка сол жактан куят.
Отурукташуу
Отурукташуу – көчмөн турмуштан бир жерге туруктуу жашоого өтүү. Отурукташуу неолит доорунда же дыйканчылык менен балыкчылыкты өздөштүрүүнүн натыйжасынан келип чыккан. Алгач топурактуу ойдуңдар, өзөн-суулардын жээги, жарым чөлдүү түздүктөр өздөштүрүлүп, кийин ал жерлерде айыл-кыштак, шаарлар курулуп, сооданын тез өнүгүшүнө шарт түзүлгөн. Кытай тарыхый даректеринде Кыргызстандын аймагындагы отурукташуу процесси алгач Даван мамлекетинде (Фергана өрөөнү) жүргүзүлгөндүгү эскерилет. Орто кылымда отурукташуу Сыр-Дарыянын жээгин, Чүй өрөөнүн кучагына алып, дыйканчылык жана кол өнөрчүлүк өнүккөн. Моңгол, калмак доорунда отурукташуу процесси саясий кризиске учурап, көптөгөн айыл-кыштак, шаарлар урандыга айланган. 15-кылымдын аягы – 16-кылымдын башында Моголстандын жана 18-кылымдын аягынан Кокон хандыгынын күч алышына байланыштуу Кашкар ойдуңу жана Фергана өрөөнүн мекендеген айрым кыргыз уруулары кайрадан отурукташууга өтө баштаган. Кыргызстан Россияга каратылгандан кийин жүргөн социалдык-экономикалык өзгөрүүлөр кыргыздардын отурукташуу процессин күчөтүп, натыйжада 19-кылымдын 90-жылдарында Түштүктө калк отурукташкан конуштар – кыштактар пайда болгон. Кыргызстанда Совет бийлигинин орношу менен отурукташуу процессин өнүктүрүү үчүн пландуу аракеттер башталган.
Египет ихневмону
Египет ихневмону (лат. Herpestes ichneumon, L. 1758) — мангустка окшогон бир желиндүү айбандын түрү.
Өзүбек
Өзүбек — «Манас» эпосунун эпизоддук кейипкери. Кашкардын каны. Семетейди Букарга кан көтөргөндөгү тойго ат чабам деп келгени айтылат (Саякбай Каралаев, «Семетей», 1. 77).
Өзүбек — «Манас» эпосунун эпизоддук кейипкери. Манас кан шайланганда Абдылданын атасы экени эскерилет (Сагымбай Орозбаков, 1. 267).
Грена
Грена ((фр. grane - жумуртка, урук) - тытчыл жибек көпөлөктүн жумурткасы, ошондой эле жибек алыш үчүн кытай жана жапан тытчыл жибек көпөлөктөр. Тытчыл жибек көпөлөктүн жумурткасынын салмагы 0,5-0,7 мг, ал эми уясында 500-600 жумуртка болот, 1 гда 1500-2000 жумуртка. Эмин жибек көпөлөктүн уясы чоңураак: 1 гда 120га жакын жумуртка болот.
26-июль
26-июль — Григорий календары боюнча жылдын 207-күнү (толук жылда 208). Жылдын аягына чейин 158 күн бар.
Тургунбаев Бусурманкул
Тургунбаев Бусурманкул 1949-жылы 25-мартта Сузак районунун Кызыл-Кыя айылында туулган.
Колдонуучу
Көбүнчө учурда колдонуучунун колдонуучу аккаунту бар болот, жана колдонуучу аты менен системага ким экенин аныктайт.
Акция наркы
Акция наркы – акциялардын сатуу баасы, ал эркин базар шарттарында туруктуу чоңдук боло албайт; фондулук биржада аныкталат. Акция аны банкка жайгаштырууда үлүш пайдадан кем эмес киреше алып келүүчү суммага сатылат. А. н. акциялардын ушул түрүнө суроо-талапка жана сунушка жараша болот. Акционердик коом ал боюнча үлүшпайдага төлөп берүүчү документ купондук баракча деп аталат.
Абидов Абдыкадыр Омарович
Абидов Абдыкадыр Омарович (1965-ж.туулган, Ош облусу, Кара-Суу району, Кеңеш айылы) техника илимдеринин доктору (2003). Машиналардын динамикасы боюнча адис, ФПИни (1990), КРнын УИАнын Машинатаануу институтунун аспирантурасын (1996) бүтүргөн. КРнын УИАда инженер, улук инженер, илимий кызматкер, Ош технологиялык университетинде окутуучу, «Автомобиль транспорту» кафедрасынын башчысы (2003-жылдан), КРнын Инженердик академиясында башкы окумуштуукатчы болуп иштеген (1996-2003). 40тан ашык илимий эмгеги, 1 монографиясы жарык көргөн. Илимий эмгектери негизинен өзгөрүлмө структурадагы механизмдерди жана алардын негизинде машиналарды жасоого арналган. Эмгектери: Динамика отбойного молотка с ударным механизмом переменной структуры. Б., 2001.
Эркин жүгүртүм
Эркин жүгүртүм – бажы укугундагы бажы чегарасы аркылуу коё берилген товарларды же башка буюмдарды теске салуу (бажы көзөмөлүсүз).
Кототып-Кюэль-Кы дарыясы
Кототып-Кюэль-Кы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кыпа-Кюэль-Кы дарыясынын сол жээгинен 9 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 27 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.