cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Боом капчыгайы
Генезистик тибибчаан тецедентти көткөөл капчыгай. Плейстоценде Ысык-Көлдүн деңгээли жогору кезинде анын түндүк батыш жээги Боом капчыгайын ажетип турган. Көлдөн агып чыккан суу Күнгөй Ала-Тоонун бир тармагы Каражылганын жана пызкайкысын ашып азыркы Коң орчок (Чүйдүн сол куй масы) суусуна куйган. Ал мезгилде Коңорчок Чоң-Кеминге солтараптан куюп, Боомдун көп бөлүгүн (Коңорчоктун чатынан Чоң-Кемин  суусуна чейин) Коңорчоктун өрөөнү түзгөн. Ал эми Боомдун түштук., өтө кууш бөлүгү (Коңорчоктун чатынан түштук. тарабы) Каражыйра тоосун Ысык-Көлдүн суусу жеп отуруп капчыгайды пайда кылган (мындaн 8–12 миң жыл илгери). Капчыгайдын Коңорчоктун чатынан Чүй өрөөнүнө чыга беришке чейинки  бөлүгү мурда, Коңорчоктун чаынан Каражылга  коктусуна чейинкиси Боомдун Ысык-Көл жаккы четинде кийин пайда болгон протерозой жана палеозойдун кристаллдуу тектери (гранит, сланец, гранитдиорит,  порфирит  ж.б.), байыркы өрөөндүн  аймагына  (борбдук  бөлүгүндө) палеоген менен неогендин кызыл, боз чөкмө тектери мүнөздүү.
Евгения коңгуроо гүлү
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Түрдүн популяциясын тактап, толугунан коргоого алып, корукка алынуучу жерлерди аныктоо.
Статусу
VU. Батыш Тянңшандын эндеми (Талас жана Фергана тоо кыркалары). Декоративдүү кооз гүлдөгөн өсүмдүк.
Диалектика
Диалектика (гр. διαλεκτική dialektike – аңгеме ж-а techne – искусство, өнөр) – сөзмө-сөз аңгемелешүү өнөрү, маек куруу өнөрү. Диалектика жаратылыштын, коомдун жана таанып-билүүнүн өтө жалпы мыйзамдары тууралуу окуусу, ошондой эле ой жүгүртүүнүн жалпылыктуу усулу болуп эсептелет. Диалектика усулу боюнча дүйнө тынымсыз кыймылда, өнүгүүдө, өзгөрүүдө болуп турат. Кыймылдын, өнүгүүнүн жана өзгөрүүнүн себеби катары ички карама-каршылыктардын биримдиги менен күрөшүн атайт.
Квадраттык барабарсыздык
Квадраттык барабарсыздык – ax2+bx+c>0, ax2+bx+c''<0 (а>0) түрүндөгү барабарсыздык. Белгисизине карата эки жагы тең көп мүчө болуп, жок дегенде анын бир жагы экинчи даражадагы белгисизди камтыса, анда ал бир белгисиздүү квадраттык барабарсыздык деп аталат. Андай барабарсыздыктарды каалаган учурда анын: ax2+ bx+c>0, ax2+bx+c<0, ax2+bx+c \le0, болгон канондук түрүнүн бирине келтирип алууга болот, мында Чыгарууга ыңгайлуу болуш үчүн аларды дагы: х2+рх+q>0, х2+рх+q<0, х2+рх+q\ge0, x2+px+q\le 0 түрүндө жазат, мында p=b/a жана q=c/a. х2+рх+q>0 же х2+рх+q<0. Квадраттык барабарсыздыкты чыгаруу үчүн x2+px+q үч мүчөсүн чыныгы коэффициенттүү көп мүчөгө, башкача айтканда, анын тамырларын (х1, х2) таап, деп ажыратып алып, интервалдар методу менен чыгарылат.
Каныкей
Каныкей - "Манас" эпосунун башкы каармандарынын бири. Манас баатырдын аялы.
Альфред Адлер
Адлер Альфред (7 февраль 1870, 28 май 1937) – австриялык доктур жана психолог.
1902-жылдан тартып З. Фрейддин окуусун жактайт, ал эми 1911-ж. өзүнүн «жеке (индивидуалдуу) психологиясын» түзүү менен жогорудагы окуудан баш тартат (1924-ж. жеке психологиянын Эл аралык ассоциациясы түзүлгөн). АКШда каза болгон.
Анын көз караштары америкалык психиатрия менен педагогикага зор таасир тийгизген. Адлердин окуусу боюнча адамдын психикасынын өнүгүшүнүн жана психикалык илдеттин негизинде өксүк комплексин компенсациялоо (компенсация комплекса неполноценности) жатат. Эгер адамдын денесинде кандайдыр бир талуу жер же өксүк (көзү чалыр, кекеч, бою кичинекей, оозу-мурду жырык, дене түзүлүшү жагынан чабал) болсо, ал өзүнүн физиологиялык кемчилигин социалдык артыкчылыктарга (карьера жасоого, чыгармачыл дараметтерин өнүктүрүүгө, спорт менен машыгууга, коомдук иштерге активдүү катышууга ж. б.) умтулуу аркылуу компенсациялайт.
А. Фрейддин окуусундагы ашынган формадагы сексуалдуулук жана адамдын жүрүм-турумундагы аң-сезимдиктин үстөмдүк кылышы тууралуу идеяларды сынга алган. Анын ордуна Адлер социалдык факторлорго, өзгөчө адамдын мүнөзүнүн негизи болуп эсептелген либидонун (күчтүү каалоо-тилектердин, умтулуулардын, кызыгуулардын) коомдук мүнөзүнө басым жасаган. Анын пикири боюнча адамдын мүнөзү анын «турмуштук стилинен» улам калыптанат. «Турмуштук стиль» адамдын бала күнүнөн тартып кандайдыр бир өксүктү, кемчиликти коомдук артыкчылыктарга умтулуу аркылуу компесациялоонун системасы болуп саналат. Мисалы: кызыл тили, чечендик өнөрү менен даңкталган байыркы грек оратору Демосфен бала кезинде кекеч, улуу аскер башчылар менен мамлекеттик саясий ишмерлер орто же кыска бойлуу адамдар (Наполеон, А. В. Суворов, В. И. Ленин, И. В. Сталин, А. Гитлер) болушкан. Айрым учурда өксүк комплексине ээ адамдар өз кемчилигин туура эмес компенсациялоо аркылуу аракка же баңги заттарына ооп, таарынчак, шекчил, ыйлаак, эрки бош болуп кетишет, өзүнүн көйгөйлөрү үчүн башка адамдарды күнөөлөшөт ж. б. Ошол себептен, А. Фрейд белгилегендей, түш көрүүлөр, фантазиялар ж. б. психикалык феномендер адамдын бала кезиндеги жапа чегүүлөрүнүн, сар-санааларынын бурмаланган натыйжасы эмес, инсандын алдындагы турмуштук проблемаларды «алдын ала көрүүгө» болгон аракет болуп саналат. Демек, «жеке психологиянын» милдети болуп адамдын өксүк комплексин аныктоо жана аны туура багытта компенсациялоого көмөк берүү эсептелет. Адлердин идеялары фрейдизмди модификациялоого көмөк берип, неофрейдизмдин жаралышына алып келген. «Жеке психология» 20-к-дын 20–30-жылдары Батышта, өзгөчө АКШда кеңири жайылтылган. А. тарабынан сунуш кылынган «өксүк комплекси» термини илимдеги, коомдук аң-сезимдеги кеңири оозго алынган терминдердин бирине айланган
Валлетта
Валлетта (Belt Valletta, Valletta) – Европадагы шаар, Мальтанын борбору, ошондой эле ири экономикалык, маданий борбору.
Жылдыздар дарбазасы
Жылдыздар дарбазасы бул илимий фантастикалык, жана аскердик илимий окуя франшизасы, Роланд Эмерих жана Дин Девлин тарабынан эң биринчилер ойлонушуп ишке ашырышкан. Сериалдын биринчи тасмасы болуп Жылдыздар дарбазасы аталган. Бул оригиналдын биринчи релизи 1994 жылдын, Тогуздун айынын 28 Metro-Goldwyn-Mayer жана Carolco аркылуу тартууланган, жана дүйнөлүк кассалуу тасмалардын арасына 200 миллион доллар чогултуп кошулган. Үч жылдан киийн, тасманын сиквели катары Бред Райт жана Жонатан Гласснер Жылдыздар дарбазасы: ЖД-1 аталышындагы телекөрүүлүк сериалды жаратышкан.
Телкөрүүгө жана тасмага дагы кошумча болуп, Жылдыздар дарбазасы  башка дагы медия булактарына франшиза болуп тараган, алардын арасына адабият, видео оюндар жана комикстер. Бул кошулуулар тасмага жана телекөрсөтүүлөрдө Жылдыздар дарбазасынын ааламынын жана мифологоясынын өсүшүнө аябагандай салым кошулган. 2008 жылы Жылдыздар дарбазасы: Чындык кемеси жана Жылдыздар дарбазасы: Континуум түз эле DVD - ге чыгышкан, жана жалпы эсеп менен АКШда $21 миллион доллардан ашык чогултушкан. 2009 жылы оргиналдык тасма кыскартылып анан түз эле DVD тасма болуп чыгарылган. 2009 жылы франшизанын биринчи анимациялык Жылдыздар дарбазасы: Чексиздик тасмасы тартылып баштаган, мульсериал Жылдыздар дарбазасы ааламанын негизинде тартылган, бирок тасмадан жана сериалдан бир топ айырмаланат. 2004 жылы телеге Жылдыздар дарбазасы: Атлантида сериалы релизделинген, ал Жылдыздар дарбазасы: ЖД-1дин спинофф'у. Үчүнчү сериал Жылдыздар дарбазасы: Аалам 2009 жылдын Тогуздун айынын 2 де премьерасы болгон, 2009 жылы 2 сезонунда тартылуу токтолуп, клиффхэнгер'ге калтырышкан. Андан кийин 2011 жылдын Чын Куран айынын 17-де Жылдыздар дарбазасынын продюсери Бред Райт сериалдын дагы улантуу боюнча белгисиз убакытка токтолгонун жарыялаган, ошентип жалпы эсеп менен Жылдыздар дарбазасы телекөрүүлүк чыгармасы 17 сезон (354 эпизод) менен токтоду.
Таравих
Таравих (تراويح - тыным, эс алуу, дем алуу) - Рамазан айында боло турган орозонун ар бир күнүнөн кийинки түнкүсүн окулуучу намаз. Алгачкы 4 рекетти окугандан соң, анча-мынча тыным алып, анан улантыш керек болгондуктан, «таравих» сөзү арабчадан «тарвиха» (отуруу, эс алуу) деген сөздөн келип чыгат. Мусулмандар үчүн таравих-намазды окуш муаккад сүннөт (зарыл сүннөт) болуп саналат.
Таравихти окуунун зарылчылыгы тууралуу Мухаммед пайгамбардан калган хадистер бар. Көбүнчө, Бухари жыйнагында Мухаммед пайгамбардын Рамазан айында мечитте түнкү намаз окуган окуясы келтирилет. Ошол күнү, муну көрүп тургандар да ага кошулуп, бул намазды чогуу окушкан. Кийинки күнү да ушундай эле болуп, окугандардын саны көбөйө түштү. Бирок, үчүнчү күнгө келгенде, момундардын күтүп жатканына карабастан, пайгамбар мечитке келген жок. Ал эртең менен гана келип, алардын аны менен бирге таравих намаз окуугулары келгенин билип туруп, бир себеп менен, алардын бул намазды милдеттүү деп эсептеп албашсы үчүн атайын келбегенин айткан. Ибн Мадждын хадистер жыйнагында да, Мухаммед пайгамбардын өзүнүн сахабаларына Рамазан айында таравих-намаз окууну буйруганы тууралуу Абу Зарр айтып берген хадис бар. Абу Давудда да пайгамбардын Убай бин Кааб өткөрүп жаткан жамааттык таравих-намазын макул тапканы тууралуу хадис келтирилген.
Таравих намазда 8 рекет болгондугу тууралуу шайкеш хадистер бар. Мисалы, Бухари жыйнагында, Айшанын сөзүнүн негизинде, Мухаммед пайгамбар саны 11 рекеттен ашкан намаз окуучу эмес. Бирок, бул намазды 2-халифа Умардын өткөргөнүндөй, ханафи мазхабында таравих 20 рекет окулат. Алгачкы халифалардын сүннөтүн ээрчүү сунниттик Исламда милдет болуп саналат. Ушуга байланыштуу, Мухаммед пайгамбардын Тирмизи жыйнагында келтирилген бир хадиси бар. Абдулла бин Аббас да таравих намазды жыйырма рекет кылып окуткан. Ошондой эле, ханафи уламалары таравихтин Умар тарабынан 20 рекет болуп окулушу жаңы эреже эмес, Мухаммед пайгамбардын айтуусунун негизинде болгондугун айтышат. (Тахтави, Хашия, 334).
Шии-жафарилер Рамазан айында жалпы саны 1000 рекет болгон кошумча намаздарды окуу туура деп эсептешет. Аларды индивидуалдык тартипте окушат. Мындай намаздын ар бири эки рекеттен турушу керек.
Квадраттык орто caн
Квадраттык орто caн – каалагандай п, башкача айтканда, а1, а2...ап сандарынын квадраттарынын арифметикалык орто санынан алынган квадраттык барабар сан, башкача айтканда, ал мында п\ge 2.Квадраттык орто сан алгебра, геометрия, математикалык анализде (талдоодо) эле эмес, өлчөө-ченөө жыйынтыктарын эсептеп чыгууда статистикада да, ыктымалдуулук теориясында да (ушулардан квадраттык орто сандын аталышы келип чыккан) колдонулат.
Спорт
Спорт - ар кандай дене тарбиялык көнүгүүлөр боюнча окуу-машыгууну жана мелдештерди уюштуруу жана өткөрүү системасы. С. адамдын ден соолугун чыңдоо, мелдеште жогорку көрсөткүчкө жана жеңишке жетүү максатын көздөйт; дене тарбиянын негизги бөлүгү. Спорттун ар кандай түрлөрү, оюндары, коомдору, комитеттери бар. Спорт — атайын дене тарбиялык көнүгүүлөр боюнча окуу-машыгууну жана мелдештерди уюштуруу, өткөрүү системасы. Спорт мелдешүү, жеңүү, эң жогорку спорттук жетишкендиктер — рекорддорго жетишүү максатын көздөйт. Советтик спорт ар бир кишинин ар тараптан өнүгүүсүн, ден соолукту чыңдоону камсыз кылат жана өзүнүн массалуулугу менен мүнөздөлөт. Спорттук мелдештерге жана машыгууларга катышуу ден соолукту чыңдоо, бош убакытты максаттуу пайдалануунун эң мыкты шарттарынын бири. Спорт чечкиндүүлүк, туруктуулук, тартиптүүлүк, коллективди сүйүү, жеңишке умтула билүү жана башкалар баалуу сапаттарды өнүктүрөт.
Мелдештер
Спорттун бардык түрлөрү боюнча машыгуу жана атайын мелдештер өткөрүлөт. Спорттук мелдештер адегенде ишканалардын арасында, андан кийин райондук, областтык, республикалык жана союздук масштабда уюштурулат. Ар бир спортсменге спорттук мелдештерде көрсөткөн жетишкендиктеринин негизинде атайын спорттук разряддар жана наамдар ыйгарылат.
A
К
О
Ф
Ш
Биринчи Олимпиада оюндары 1896-жылы өткөн (булак).
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Тоокчул
Тоокчул (лат. Spilotes pullatus) — Америка жыландарынын бир түрү.
Morning Phase
Morning Phase - америкалык музыкант Бектин 2014-жылы 21-февралда Capitol Records лейблы менен чыккан он экинчи студиялык альбому. Бек өзү продюсери болгон. Диск Американын Top Rock Albums рок-чартынын сап башына чыккан, Канадада №2 (Canadian Albums Chart), АКШда №3 (Billboard 200) болгон. 2015-жылдын февраль айында "Жылдын мыкты альбому", "Мыкты рок-альбом" жана "Классикалык эмес альбомдун мыкты иштелип чыгышы" номинацияларында үч "Грэмми" сыйлыгын жеңген.
Атерoсклероз
Атерoсклероз - (гр. athera - ботко, sklerosis берч), кан тамырдын өнөкөт оорусу. Артерия кан тамырларынын ички бетине холестериндин катмарланышы, өзгөчө липид майынын алматуусунун бузулушу атерoсклерозго алып келет. Мында кан тамырдын ички бетине түрдүү майлар көп топтолуп фиброздуу ж-а берчтенген томпокчолор, кальциноз же атерокальциноз пайда болот. Артерия кан тамырларынын ички катмары - интима калыңдап, бузулуп, тарыйт, натыйжада органдарды, ткандарды кан м-н камсыз кылуу начарлайт. Артерия кан басымынын көтөрүлүшү, ички секреция бездеринин бузулушу, коомдук-социалдык факторлор, илим м-н техниканын өнүгүшү, кайгыруу, капа болуу, стресс абал, о. эле тукум куума, улуттук өзгөчөлүктөр да анын өөрчүшүнө түрткү берет. атерoсклероз дун өөрчүшү 2 мезгилге бөлүнөт: оорунун башталышы (оору белгилери билине элек кез); оорунун күчөшү (оорунун белгилери ачык билинет). Атерoсклероздун башталышын билүү өтө кыйын. Анда айрыкча мээ, жүрөк, бөйрөк, бут кан тамырлары жабыркайт. Мээ кан тамырларынын атерoсклероз унда адамдын ишке жөндөмдүүлүгү төмөндөйт, унутчаак болуп, бат чарчайт, оорулунун башы айланып, салмактанат, уйкусу качат. Күчөп кетсе психикасынын бузулушуна алып келет; себепсиз кыжырланат, жүрүш-турушу өзгөрөт, кем акыл болуп калышы мүмкүн; оорунун эң оор кабылдоосу - мээге кан куюлуу (инсульт). Жүрөк кан тамырынын атерoсклерозунда алардын тарышынан жүрөк булчуңдарын кан м-н жабдуу жетишсиз болуп, натыйжада көкүрөк же жүрөк туш катуу ооруйт. Оорулуу өтө чарчаганда же капаланганда, кээде тынч абалда деле сол кол м-н далы же моюндун сол жагы ооруйт. Бул ооруга жаштын улгайышы, холестерини көп азыктар (мээ, бөйрөк, жумуртканын сарысы, балык икрасы ж.б.) м-н тамактануу, борбордук нерв системасынын бузулушу, ичкиликти көп ичүү, тамеки тартуу ж.б. түрткү болот. Ошондой эле акыл эмгеги м-н иштегендер, эркектер көбүрөөк жабыркайт. Ооруну алдын алууда туура тамактануу, эмгек ж-а эс алуу режимдерин туура пайдалануу, дене тарбия ж-а спорт оюндарына катышуу, таза абада болуу чоң мааниге ээ.
Заря (Москва району)
Заря (Заря) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Москва районундагы айыл. Сретенка айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 341 киши.
Кубаныч үлүлдүү акиташ кени
Кубаныч үлүлдүү акиташ кени – Жалал-Абад облусунун Сузак районунда, Жалал-Абад шаарынан 17 км түштүк-чыгышта, Чаңгет-Сай суусунун сол жээгинде, деңиз деңгээлинен. 1110–1190 м бийикте. 1984–85-жылдары чалгындалган. Кендин аянты ортоңку палеогендеги (түркстан катмарчасы) доломиттешкен үлүлдүү акиташтан, гипстешкен чоподон жана төртүнчүлүк мезгилиндеги кумайлуу чоподон түзүлгөн. Үлүлдүү акиташ бири-биринен айырмаланган үч горизонттон турат. Жалпы калыңдыгы 9 мден 15 мге чейин өзгөрөт. Орточо тыгыздыгы 2,12 г/см3, көзөнөктүүлүгү 24,38%, суу сиңирүүсү 7,81%, үстүнөн бастырганда бектигинин чеги (кургак абалда) 46,96 МПа, сууга каныккан абалда – 38,95 МПа, жумшаруу коэффиценти 0,83. Кесек бөлүнүшү 93,4%. акиташ дубал курууга жана каптама катарында колдонууга жарамдуу. Доломиттешкен үлүлдүү акиташтын запасы А категориясы боюнча 203,7 миң м3, В – 186,6 миң м3, С – 599,7 миң м3. Кумайлуу чопонуку – А+В — 658 миң м3, С1 – 510 миң м3.
20-март
20-март (Жалган курандын жыйырмасы) — Григорий жылсанагы боюнча жылдын 79-чу (толук жылда 80-чи) күнү, жылдын аягына чейин 286 күн бар.
Жованни Боккаччо
Боккаччо, Жованни [1313, Чертальдо (Тоскана облусу) же Флоренция -21.12.1375, Чертальдо] италиялык жазуучу. Кайра жаралуу доорундагы гуманисттик адабиятты баштоочулардын бири. Ал латын жана грек тилдерин билген. Антикалык мифологиянын сюжеттерин пайдаланып жазган поэмалары, «Фьяметта» (1343) психол. повести, пасторалдары, сонеттери бар. Учкул ойлуу, күлкү-тамашалуу «Декамерон» аттуу көрүнүктүү чыгармасында ал италия коомунун турмушун кеңири сүрөттөйт. Бул чыгармасы элдик анекдот, уламыш, оозеки аңгемелердин негизинде өз алдынча новеллалар катары жазылган. Китептин негизги пафосу католик чиркөөсүн жана дин кызматчыларын шылдыңдоо. Анын чыгармалары Италиядагы Кайра жаралуу доорундагы маданияттын өнүгүшүнө зор таасирин тийгизип, анын новеллалары бүткүл Европа адабиятында реализмди калыптандырууга салым кошкон. «Кузгун» поэмасы (1354-55), «Данте Алигеринин өмүрү» (1360, 1477-ж. жарык көргөн) жана башка китептердин автору.
Колдонулган адабияттар
‎ ‎
Куролдор
Куролдор (лат. Leptostomatidae) — Мадагаскар көк каргалары (лат. тукум), буларга Мадагаскар көк каргасы (түр) (Leptostomus discolor) кирет.
Ата-Мекен (партия)
Ата-Мекен Социалисттик Партиясы — Кыргызстандагы саясий партиялардын бири. Партияны Өмүрбек Текебаев консервативдик көз караштагы "Эркин Кыргызстан" партиясынан чыккандан кийин 16-декабрь 1992-жылы түптөгөн.
Партия солчул либералдык көз карашта болуп, төмөнкү принциптерди карманаары партиянын негизделишинде бекитилген: коомдун эволюциялык реформаланышы,көйгөйлөрдү чечүүдө консенсуска жетишүү, күчтүү мамлекеттик бийлик,күчтүү мамлекеттик социалдык саясат (байларга – эркиндик, кедейлерге - камкордук).
2010-жылдын октябрында өткөн парламенттик шайлоодо шайлоочулардын 5.49% добушун алып, Жогорку Кенеште 18 мандат алган.
Партия 2012-жылы либералдык коз карашатагы Равшан Жээнбеков жана Омурбек Абдрахмановду бир добуш менен фракциянын катарынан чыгарды.
Европа Коопсуздук жана Кызматташуу Конференциясы
Колдонулган адабияттар
Эл аралык мамилелер сөздүгү/ Түз. Аббас Караагачлы; котор. Топчугүл Нармаматова, -Б.:КТМУ, 2008.- б. ISBN 978-9967-24-921-9
Аткаруучу механизм
Аткаруучу механизм - автоматтык жөндөө ж-а башкаруу системасынын түзүлмөсү; мында башкаруу объектисинин жөндөөчү органын механикалык которууну (же бурууну) түздөн-түз ишке ашырат. Керектелүүчү энергиянын теги б-ча гидравликалык, пневматикалык, электрдик ж. б. болуп бөлүнөт. Ал кыймылдаткычтан, кыймыл өткөргүчтөн, кабар берүүчү, текшерүүчү ж-а ажыратуучу элементтерден турат. Электрдик кубаттуулугу 10-1000 Втка жетет. Пневматикалык Ат. м. 6 кг/см2, гидравликалыгы - 30 кг/см2ка чейинки басым м-н иштейт.
Кичи Кемин
Кичи Кемин. Чүй суусунун оң куймасы. Кемин районунда. Иле Ала-Тоосунун түштүк капталынан башталып, түштүк-батышты карай агат да, Чүй дарыясына жетпей Кемин районунда сугатка бөлүнүп кетет. Узундугу 81 км, алабынын аянты 614 км2.
Жогорку бөлүгүндө кууш өрөөн менен агып, ортоңку агымында сайы кеңийт. Жылдык орточо чыгымы 2,10 м3/сек. Эң көп чыгымы 8,63 м3/сек (июль), эң азы 0,46 м3/сек (февраль).
Ири куймалары: Кертабылгы (19 км), Сасык-булак (15км). Жээгинде Ак-Түз шаарчасы, Ильич, Жаңыжол, Кичи Кемин, Боролдой кыштагы жайгашкан.
21-март
21-март - Григорий календары боюнча 80-күнү (толук жылда 81), жылдын аягына чейин 285 күн бар.
Майрамдар
🇰🇬 - Нооруз майрамы
Фаткуллино (Иглин району, Башкыртстан)
Фаткуллино — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Улу-Теляк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 49 киши. Почта индекси — 452425, ОКАТО коду — 80228872007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Евгения примуласы
Евгения примуласы (Primula eugeniae), (Fed) - Үстү жагында көптөгөн куурап калган жалбырак калдыктары менен курчалган, чым түптүү, тамыр сабактуу жана көп башчалуу көп жылдык өсүмдүк. Жалбырактары бөйрөк сымал, тишчелүү, үстү жагы жылаңач, асты жагы тарамыштарында – жумшак түктүү, ичке канаттай узун жалбырак саптуу. Топ гүлү чатырча сымал. Чөйчөкчөсү коңгуроодой, жылаңач. Таажычасы ачык-сары, ийилиши менен диам. 20 см. Гүлдөрүнүн узундугу 15-20 см. Таажычасы чөйчөкчөсүнөн 3 эсе узун. Мөмөлүгү тегерек: мамычасы жип сымал, чаң алгычы башчалуу, жылаңач. Уругу күрөң.
Биологиялык өзгөчөлүктөрү
Август айында мөмөлөйт. Уругу аркылуу көбөйөт. Кайрадан калыбына келүүсү жаратылышта изилденбеген.
Жалпы жана өлкөдө таралышы
Фергана тоо кыркасынын батыш бөлүгү (Бабашата тоосу).
Саны
Жаратылышта өтө аз кездешет.
Чектөөчү факторлор
Адамдын чарбачылыктагы интенсивдүү ишкердүүлүгү.
Өстүрүү
Сейрек учуроочу, өтө декоративдүү өсүмдүк. Маданиятташтырууга татыктуу түр.
Уюштурулган коргоо аракеттери
СССРдин Кызыл китебине (1984) жана Кыргыз ССРинин Кызыл китебине (1985) киргизилген.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Түр жыш өскөн жерлерде ботаникалык заказниктерди уюштуруу. Жогору декоративдүү түр жана чукул эндем катарында ботаникалык бактарга интродукциялоого татыктуу.
Статусу
V U. Жогору декоративдүү, сейрек кездешкен чукул эндем түр. Аз санда, чектелген аянттарда Фергана тоо кыркасында кездешет, тез эле жок болуп кетиши мүмкүн.
Багир-Хан
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Багирова Басти Масим кызы
Багирова Басти Масим кызы (1906 - 27. 2. 1962) - Азерб. ССРинин, Касум-Исмаил районундагы "Бакчакурд" (азыркы Б. Багирова атындагы) колхозунун председатели (1953-62). Эки жолу Социалисттик Эмгектин Баатыры (1947, 1950). 1937-жылдан КПССтин мүчөсү. 1930-ж. колхозго мүчө болуп кирип, 1936-жылдан звено башчысы болуп иштейт. Б. башкарган звено 1946-ж. 5 га аянттан 105, ошондой эле аянттан 1947-ж. 111, 2, 1948-ж. 6, 5 га аянттан 90, 7, 1949-ж. 6 га аянттан 100 ц ден пахта жыйнаган.
СССР Жогорку Советинин 1-3-шайл. жана Азерб. ССР Жогорку Советинин 4-5-шайл. депутаты.
Үч Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар менен сыйланган.
Random Access Memories
Random Access Memories - франциялык Daft Punk электрондук дуэтинин 2013-жылдын май айында чыккан төртүнчү альбому. Пластинка көп сандаган биргелешкен тректердин болушу менен өзгөчөлөнөт. Альбомду жазууга көптөгөн артисттер катышкан, алардын арасында Найл Рожерс, Пол Уилямс, Жоржио Мородер, Фаррелл Уилямс, Тодд Эдвардс, DJ Falcon, Gonzales, Panda Bear жана Жулиан Касабланкастар бар. Альбом сынчылар тарабынан абдан жактырылган. Ал "Жылдын альбому", "Мыкты электрондук/бий альбом" жана "Мыкты классикалык эмес альбомдун долбоорлонушу" номинацияларында "Грэмми" сыйлыгын алган.
Квадраттык теңдеме
Квадраттык теңдеме – экинчи даражадагы, б. а., түрүндөгү бир белгисиздүү алгебралык теңдеме; мында a\ne 0, a, b, c – ''чыныгы сандар, башкача айтканда коэффициенти. туюнтмасы квадраттык үч мүчөнүн дискриминанты деп аталат. Квадраттык теңдеме эки тамырга ээ: жана эгер D0 болсо, анда тамырлары чыныгы жана түрдүү, качан D=0 болсо тамырлары дал келишет, качан D< 0 болгондо чыныгы тамырга ээ болбойт, теңдеменин тамыры комплекстүү сандар (түйүндөш комплекстүү) болот. Квадраттык теңдеменин коэффициенттери жана тамырлары үчүн франциялык математик Ф. Виеттин теоремасына ылайык, катышы аткарылат. Бул теорема өзгөчө келтирилген квадраттык теңдеме үчүн өтө ыңгайлуу: Биздин заманга чейинки 20-кылымдагы вавилондуктардын чопо такталардагы жазууларында квадраттык теңдеменин түшүндүрмөсүз чыгарылыштарды көптөгөн математиктер изилдеген..
Баянзас
Баянзас (Чоң Баянзас) — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тайдон дарыясынын сол жээгинен 62 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 43 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Новокузнецк шаарынан Кемерово шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кубасай чопо кени
Кубасай чопо кени Ош облусунун Ноокат районунда, Кызыл-Кыя шаарынан 15 км түндүк-батышта, деңиз деңгээлинен 913 – 919 м бийиктикте. Кен 1930-ж., 1974-ж. бир нече жолу, ар кандай ишканалар тарабынан чалгындалган. Муян көмүр кенчеси менен байланышкан юра мезгилине тиешелүү 4 чопо горизонту (I–IV) пайдалуу катмар болуп эсептелет. Алардын жалпы калыңдыгы 41,4 м түзөт. Технологиялык жана жарым заводдук изилдөөлөрдүн негизинде бардык горизонттун чопосу сульфатка туруктуу "500" маркасындагы портлад-цемент алууга жарай тургандыгы аныкталган. I–IV чопо горизонтторунун запасы А категориясы боюнча 400 миң т, В – 1231 миң т, С1 – 2885 миң т., А+В+С1 – 4516 миң т, С2 – 504 миң т.
Плакитас (Нү-Мексико)
Плакитас (Нү-Мексико) (Placitas) — Нү-Мексико штатынын Sandoval округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3452 киши. Болжолдуу аянты - 77.5 км². FIPS коду — 35-58070.
Квадраттык үч мүчө
Квадраттык үч мүчө - формуласы менен аныкталган көп мүчө. a, b жана c сандары квадраттык үч мүчөнүн коэффициенттери, адатта: a – алгачкы, b – экинчи же ортоңку коэффиценти, c – бош мүчөсү деп аталат. туюнтмасы квадраттык үч мүчөнүн жана аны менен байланышкан квадраттык теңдеменин дискриминанты деп аталат. Эгер D\ge 0 болсо, анда квадраттык үч мүчөнүн төмөнкүдөй чыныгы коэффициенттүү көп мүчөгө ажырайт:, мында анын аныкталуучу тамырлары (нөлдөрү). Квадраттык барабарсыздык квадраттык үч мүчөнүн касиеттеринин негизинде чыгарылат.
Латыповка (Стерлитамак району, Башкыртстан)
Латыповка — Башкыртстандын Стерлитамак районундагы айыл, Максим айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 68 киши. Почта индекси — 453148, ОКАТО коду — 80249824005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Малуха (дарыя)
Малуха — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Азанка дарыясынын сол жээгинен 38 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Чилдер
Чилдер (лат. Tetraonidae) — тоок сымалдуулар түркүмүндөгү илбээсиндердин бир тукуму. Булардын кыйла уруусу, түрү бар: ак чил (лат. Lagopus lagopus), Шотландия ак чили (L. lagopus scotlandi), кадимки чил (Perdix daurica), кекилик (Alectoris graeca), чөл чили Ammoperdix griseogularis), боз чил (Perdix perdix), Тундра чили (Lagopus mutus).
22-март
22-март - Григорий календары боюнча 81-күнү (толук жылда 82), жылдын аягына чейин 284 күн бар.
Рамазан
Рамазан (رمضان) — мусулман жыл санагындагы тогузунчу жана эң маанилүү ай. Рамазан айы ыйык болуп саналат. Бул айда "Куран" түшүрүлгөн. Рамазан айында, ошондой эле, бардык мусулмандар үчүн Ислам түркүктөрүнүн бири болгон "орозону" кармоочу ай:
Рамазандын дагы бир баалуу жагы, ал айдын бир түнү "Кадыр түн" болгондугунда. Бул айдын ичинде мусулмандар Куранды жана атайын түнкү намаздарды окушат. Рамазан айынын акыркы он күнүндө бардык ниетиңди Кудайга арнап, өзүнчө обочолонуп жашаса болот. Айдын аягында садака-битир таратылат.
Рамазан айынын келишинин белгиси катары асманда айдын пайда болушу болуп саналат. Эгер, кайсы бир себептер менен айды көрүүгө мүмкүн болбосо, Шаввал айынын 30 күнү бүтөөр менен дароо орозону баштоо керек болот.
September of My Years
September of My Years - Френк Синатранын альбому. 1965-жылы Reprise Records лейблында чыккан.
Альбомдун аталышын "Менин жылдарымдын сентябры" деп которууга болот. Альбом 1965-жылдын сентябрында жарык көргөн, ал эми декабрда Синатра 50 жашка толгон.
Альбом 1965-жылдын жыйынтыгы боюнча 8-"Грэмми" аземинде "Мыкты альбом" жана "Мыкты альбом аннотациялары" (англ. Best Album Notes) наминацияларында жеңишке жеткен.
1999-жылы Френк Синатранын September of My Years альбому (1965-жыл, Reprise Records) "Грэмми" сыйлыгынын даңк залына кабыл алынган.
Маркабай Ааматов
1972 – 1975-жылдары Ош мамлекеттик педагогикалык институтунун орус тили жана адабияты факультетин аяктап, 1976-жылдан мектепте мугалим, облустук гезитте, облустук, республикалык телерадио комитетинде кабарчы, редактор болуп кызмат өтөйт.
1981 – 1987-жылдары Кыргызстан Жазуучулар союзунун көркөм адабиятты жайылтуу бюросунда кызматкер, 1987 – 1996-жылдары анын директору болуп иштейт. 1996-жылы кезексиз чакырылган Кыргызстан Жазуучулар союзунун XII съездинде вице-президент, 2004-жылы кыргыз жазуучуларынын XIII съездинде Кыргыз Республикасынын Улуттук Жазуучулар союзунун катчысы болуп шайланат.
2007 – 2009-жылдары Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик патент кызматынын Расмий басылмаларды чыгаруу жана которуу башкармалыгынын төрагасы, 2009 – 2010-жылдары Интеллектуалдык менчиктин мамлекеттик фондунун директору, 2010 – 2011-жылдары Уюштуруу иштерин камсыздоо бөлүмүнүн башчысы, 2011 – 2012-жылдары кайрадан Расмий басылмаларды даярдоо бөлүмүнүн башчысы, ал эми 2012 – 2018-жылдары Мамлекеттик патенттик-техникалык китепкананын директорунун орун басары, А. Малдыбаев атындагы Кыргыз Улуттук Академиялык опера жана балет театрында музейдин башчысы болуп иштесе, 2021-жылдын февраль айынан тарта кыргыз жазуучуларынын «Ала-Тоо» журналынын башкы редактору болуп иштеп келе жатат.
М. Ааматов жаш акындардын Тува АССРинде өткөн Бүткүл союздук XI фестивалынын (1980), Москва шаарында өткөн жаш жазуучулардын Бүткүл союздук VIII семинар-кеңешмесинин (1982) катышуучусу. Акындын алгачкы чыгармасы 1972-жылы облустук «Ленин жолу» гезитинде жарыяланып, ошондон тарта республикалык, боордош, чет мамлекеттердин тилдеринде үзгүлтүксүз жарыяланып келет. 40ка жакын поэтикалык, публицистикалык жана котормо китептеринин автору.
1989-жылы «Таң тосуу» ырлар жыйнагы үчүн Кыргызстан Ленин комсомолу сыйлыгы ыйгарылган.
М. Ааматов 1980-жылдан СССР Журналисттер Союзуна, 1987-жылдан СССР Жазуучулар союзуна, 2018-жылдан Евразиянын чыгармачыл инсандарынын Лондон Гильдиясына мүчө.
1996 – 2007-жылдары Эл аралык Жазуучулар союздарынын (мурдагы СССР жазуучулар Союзу) башкармалыгынын, «Дом Ростовых» адабий журналынын редколлегиясынын мүчөсү болгон, 2006-жылдан Азербайжан Жазуучулар кошунунун ардактуу мүчөсү.
М. Ааматовго 2004-жылы «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер», «Кыргыз Республикасынын Эл агартуусунун мыктысы» (2004), «Кыргызпатенттин мыктысы» ардак наамдары берилсе, 2018-жылдын 31-декабрында «Кыргыз Республикасынын Эл акыны» ардак наамы ыйгарылган.
М.Ааматов 2008-жылы Россия Федерациясынын Ломоносов ордени менен сыйланып, Коопсуздук, коргонуу жана укук коргоо Академиясынын анык мүчөсү – академиги болуп шайланган.
М. Ааматовго 2011-жылы Кыргыз Республикасынын Президентинин «Чыгармачылыкта жетишкен ийгиликтери үчүн» сыйлыгы ыйгарылган.
2018-жылдын 6-ноябрында ага Махмуд Кашкари атындагы Эл аралык адабий сыйлык ыйгарылды (Азербайжан).
Кыргыз тилинде
Селкинчек: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1982. – 52 бет
Таң тосуу: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1985. – 76 бет
Дидар: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1990. – 82 бет
Ариет: Ырлар. – Б.: Эркинтоо, 1994. – 182 бет
Аруузат: Ырлар. Б.: Бийиктик, 2011. - 330 бет
Сайип Көкөев: Публицистикалык очерк. – Б., 1991. – 32 бет
Майлыбаш Эрмекбаев: Публицистикалык очерк. – Б., 1992. – 32 бет
Баки Ешмамбетов: Публицистикалык очерк. – Б., 1995. – 96 бет
Өмөш Абдылдаев: Публицистикалык очерк. – Б., 2003. – 78 бет
Байсалдуу өмүр: Публицистикалык очерк. – Б., 2007. – 220 бет
Кыраандар бийик учушат: публицистикалык очерк. - Б.,2011. - 236 бет
Аккан арыктан суу агат: Публицистикалык очерк.-Б.,2014. - 220 бет
Арман кайрык: Публицистикалык очерк. - Б. 2016. 136 бет
Дүнүйө - Жалган: Ырлар. - Б.:«Улуу-Тоолор», 2018. 336 бет
Адашкан махабат: Ырлар. - Б.:«Айат», 2018. 110 бет
Кантөрө Токтомаматов: Өмүр өрнөгү: Публицистикалык баян, - Б., 344 бет
Кимсанбай ажы Абдыразак уулу: Каада - мурас. Публицистикалык баян, Б., 360 бет
Орус тилинде
Стихи. в кн.: Молодые поэты Средней Азии. – М.: Молодая гвардия, 1982.
Стихи. в кн.: Гимн любви. – М.: Советский писатель, 1982.
Славный путь Панфиловской дивизии. Фотодокументальное научно-популярное издание. Б.,2015. - 348 стр.
Тува тилинде
Стихи. в кн.: Хей-аът. – Кызыл, 1981.
Котормолору
Шестинский О. Башат: Ырлар. (коллектив). – Ф., 1987.
Бульба Т. Кобзарь: Ырлар. (коллектив). – Ф., 1990.
Үмүтүм менин Ата-журт. Уйгур жазуучуларынын чыгармалары. – Б., 1996. – 32 бет
Гаппаров А. Көңүл сандыгымдагы ойлор: Аңгемелер. – Б., 1996. – 32 бет
Айсаев К. Жүрөктөн тамган тамчылар: Ырлар. – Б., 1996. – 32 бет
Камбарова Н. Арашан: Повесть. – Б., 1997. – 96 бет
Турдиева X. Ырлар. – Б., 1997. 32 бет
Гаппаров А. Күкүктөр сайраган маалда: Аңгемелер. – Б., 1997. 32 бет
Убайдуллаев X. Достук канатында: Ырлар. – Б., 2002. – 96 бет
Мираламов Г. Арман: Повесть. – Б., 2006. – 220 бет
Досанов С. Аруана: Повесть. – Б., 2006. – 102 бет
Крюкова Т. Костя + Ника: Повесть. – Б., 2007. – 160 бет
Досанов С. Карышкыр улуган түн. – Б., 2014. – 180 бет
Есдаулетов У. Биз дагы ашык болгонбуз. (коллектив) – Б., 2014. – 226 бет
Панфилов дивизиясынын даңазалуу жолу. Фотодокументалдуу илимий популярдуу басылма. – Б. 2015. – 400 бет
Бегманов К. Гүл көктөм. Ырлар. – Б., 2017. – 340 бет
Досанов С. Адамзаттын энеси. Пьеса., 60 бет
Досанов С. Карышкыр улуган түндө. Пьеса., 30 бет
Ахмедов Б. Дербиш. Повесть., 2020. – 220 бет
Досанов С. Ак каймал. Повесть. «Ала-Тоо» журналы, 2021. – 110 бет
Акматов К. Эрика Клаустун он үч кадамы. Роман., «Ала-Тоо» журналы, 2022. –200 бет
Иран Гайып. Коркуттун гөрү. Пьеса. «Ала-Тоо» журналы. 2022. –36 бет
Приток-Менем-Еган дарыясы
Приток-Менем-Еган — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Львасан-Игол дарыясынын оң жээгинен 13 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ичма (Юга куймасы)
Ичма — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Түштүк дарыясынын сол жээгинен 82 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
The Suburbs
The Suburbs - канадалык Arcade Fire рок-тобунун, 2008-2010-жылдары Маркус Дравдын продюсерлиги менен жаздырылып, 2010-жылдын 2-августунда Mercury Records( Улуу Британияда) үн жаздыруучу компаниясында жана 3-августта Merge Records"до (АКШда) чыгарылган үчүнчү студиялык альбому. Альбом UK Albums Chart, Billboard 200, Канада менен Ирландиянын чарттарында алдыңкы орунда болгон.
Евклид геометриясы
Евклид геометриясы – Евклид системага салган геометрия. Ал аксиомалар системасынын жардамы менен сүрөттөлүүчү мейкиндик геометриясы. Евклид геометриясын сүрөттөгөн аксиомалар системасы Евклиддин «Башталыш» деген философиялык эмгегинде берилген. Евклид геометриясы үч түрдүү объектилердин көптүгү катары сүрөттөлөт. Алар: «чекиттер», «түз сызыктар», «тегиздиктер». Бул объектилердин арасында тиешелүүлүк, иреттүүлүк, конкуренттүүлүк жана үзгүлтүксүздүк катыштары бар. Евклид геометриясынын акыркы эң так аксиоматикасын Д. Гильберт сунуштаган. Евклид геометриясы айлана-чөйрөдөгү көзгө көрүнгөн элестерден (түз сызыктар, керилген жип, жарык нуру жана башка) улам келип чыккан.
Ат кулак
Ат кулак (Rumex L.) - өсүмдүктөрдүн кымыздыктар тукумундагы бир жана көп жылдык чөп өсүмдүгү. Сабагы түз, бутактуу, жалбырагы узун, сүйрү, чоң, саптуу. Гүлү жашыл, эки же бир жыныстуу, топгүлү шыпыргы. Мөмөсү үч кырдуу, даны жалтырак. Анын 150 түрү белгилүү, Кыргызстанда 13 түрү (кадимки, тармал, Теңир-Тоо ат кулагы ж. б.) кездешет. Короо-жай тегерегинде, көлмө, жол, арык бойлорунда ж. б. өсөт. Мал жебейт. Ат кулактын дээрлик бардык түрү отоо чөп. Каршы күрөшүү чаралары: жерди терең айдап, тамырын жыйнап жок кылуу, уругу быша электе оруп, чаап таштоо. Кадимки ат кулак атайы өстүрүлүп, жалбырагы тамакка пайдаланылат.
Илим
Илим – деген тема болуп саналат табигый дүйнө жөнүндө билүү үчүн эмне кылат. Табигый илимдерге физика, химия, геометрия, биология, геология жана астрономия кирет. Илим математика менен логиканы колдонот, аларды кээде "расмий илим" деп да коюшат. курчап турган дүйнөдөгү мыйзамченемдүүлүктөрдүн коомдук аң-сезимде чагылдырылышы.
Ninety One
Ninety One же 91 (, Тоқсан бір, Токсон бир) — казакстандык бойбэнд, 2015-жылы 1-сентябрда JUZ Entertainment агенттиги аркылуу дебют кылган топ. Топтун курамына A.Z. (Азамат Зенкаев), ALEM (Батырxан Маликов), ACE (Азамат Ашмакын), ZAQ (Дулат Мухаметкалиев) и BALA (Данияр Кулумшин) аттуу жигиттер кирет. Топтун продюсери — казакстандык музыкалык Ордо тобунун катышуучусу Эрболот Беделхан.
2015-жыл. Дебют
Ninety One тобу 2014-жылы өткөн K-Top Idols долбоорунун негизинде KTI-boys деген аталыш менен курулган. ZAQ менен A.Z бул долбоордун жеңичүүлөрү болгон, ал эми ALEM менен BALA топко кастинг аркылуу кошулган. ACE SM Entertainment агенттигинде 2,5 жыл стажер болуп өткөндөн кийин топко кошулган. KTI-boys 1,5 жыл бою татаал даярдоодон өтүп, 2015-жылдын 1-сентябрында Ninety One аталышы менен алгачкы "Айыптама" (Айыптаба) синглын жарыкка чыгарган. Ошол эле жылдын 8-октябрында ушул ырга видеоклип тарттырылып, эл назарына сунушталды. Клип Gakku TV каналынын Top-10 хит-парадында 20 апта бою эң мыкты аталып, 31-март күнү топко Gakku TV каналынын атайын сыйлыгы тапшырылган. 2015-жылдын 1-декабрында топтун «Айыптама» аттуу дебют болгон мини-альбому жарык көргөн. Альбомдун презентациясы 1-декабрында Алма-Ата шаарында өтсө, 8-декабрында Астана шаарында «Хан Шатыр» оюн-зоок борборунда өткөн.
Илим
Өнүгүүнүн ички мыйзамдарынын таасиринде Илим көп учурда коомдун талабынан озуп кетет. Бирок, ил. проблемаларды терең жана ар тараптан иштеп чыгуу ал жетишкендиктерди да колдонуу коомдо ага керектүү зарыл өбөлгөлөр жана шарттар түзүлгөндө гана мүмкүн болот.
Объективдүү чындык, материя кыймылынын бардык формалары, о. эле алардын коомдук аң-сезимде чагылуу формалары Илим предмети болуп эсептелет.
Ninety One
2017-жыл. Караңгы жарык
2017-жылдын 1-майында төрт айлык тыныгуудан кийин топ «QARANGY ZHARYQ» (Караңгы жарык) аттуу жаңы толук альбомуна кирген «Su asty» (Суу асты) ырына тартылган видеоклиби менен сахнага кайрадан кайтты. Ырдын тушоосу НТК телеканалында кесилди. «QARANGY ZHARYQ» альбомынун алгашкы бөлүмүнүн тушоо кесеринде жигиттер аталган альбом беш кичи-альбомдон турардыгын жана ар бир альбомго эки ыр киргендигин айтышкан. Ошону менен катар альбомдун ичинде Казакстандагы алгачкы комикс - пайым («paiym») жарыкка чыккан. Пайым аталышы - Su Asty Corporation.
Ошондой эле 2017-жылы «Yeski taspa bii'» (Эски тасма бийи), «Bayau» (Баёо), «MOOZ» (Муз), «Ah!Yah!Mah!» (Аяба) ырларына видеоклиптер чыккан.
Илим
Табигый илимдер табияты, коомдук илимдер – коомду, филос. илимдер адамдын таанып-билүү иш-аракетин жана табияттын, коомдун жана ой жүгүртүүнүн бир кыйла жалпы мыйзамченемдүүлүктөрүн изилдейт.
Ninety One
2018-жыл - азыркы убак
2018-жылы 25-июньда «E.YEAH» ыры жана клиби чыккан. Ал эми 29-июльда «ALL I NEED» ыры чыгып, 8-августта клиби чыккан.
Илим
Илим мазмуну эмпирикалык материалдан (байкоодон, тажрыйбадан жана эксперименттен алынган фактылар) жана абстракттуу ой жүгүртүүдөн (гипотеза, жалпылоо, концепция, теория, закондор) турат.
Ninety One
Топтун аталышы
Алгач топтун аталышы KTI-boys болгон. Кийин 91-ге өзгөрүлдү. Топтун "NINETY ONE" деп аталышы топ мүчөлөрү Казакстан Республикасынын 1991-жылы алынган көз карансыздыгы катары түшүндүрөт. Топ бул менен өздөрүн да, өз музыкасынын, стилинин көз карандысыз экенин көрсөткүсү келет.
«91» тасмасы
2017-жылы 24-августта бойбэнддин чыгармачылыгы жана тарыхы тууралуу «91» аттуу тасма жарыкка чыккан. Тасманын режиссёру — Аскар Узабаев, продюсерлери — Асель Садвакасова и Эрболот Беделхан.
Илим
Илим материалды изилдөөгө карата жалпы мамиле жана аны теориялык жактан талдап изилдөөнүн методологиясын түзөт.
Ninety One
«Кагаз кеме» сериалы
Ninety One тобунун продюсери Эрболот Беделхан «Қағаз кеме» (Кагаз кеме) аттуу мотивациялаган сериалга режиссер болгон. Премьерасы 2017-жылы 30-октябрьда «НТК» телеканалында болгон.
Илим
Илим изилдөө конкреттүү, эмпирикалык материалды окуп үйрөнүүдөн аны жалпылоого, андан ары текшерүүгө, ачылган ил. чындыкты, теорияларды, закондорду практикада текшерип көрүүгө багытталат. Практика чындыктын критерийи болуп саналат. Эмпирикалык материалды, практиканы этибарга албоо жана абстракттуу ой жүгүртүүнү ашыра баалоо идеализмге алып келет. Ал эми абстракттуу ой жүгүртүүгө маани берилбесе, билим үстүртөн болуп, изилдөөчү И-деги кубулуштардын жана законченемдүүлүктөрдүн ички маңызын ачып бере албайт.
Ninety One
Реалити-шоу
2018-жылдын 19-февралында «НТК» телеканалында «91» реалити-шоусу башталган.
Илим
Илимдин максаты – жаратылыш менен коомдун обьективдүү закондорун таанып билүү, коомдук өндүрүштүн жана коомдук аң-сезимдин практикалык талаптарын канааттандыруу. Ушуга байланыштуу шарттуу түрдө илимди теориялык жана прикладдык деп бөлүшөт. Теориялык илимдер объективдүү дүйнөнүн законченемдүүлүктөрүн изилдейт (механика, физика, химия, биология ж. б.). Прикладдык илимдер түздөн-түз практиканын талаптарын тейлейт (машина куруу, хим. технология, жер иштетүү, медицина, экономика ж. б.).
Ninety One
Фандом
Топтун фандому — «EagleZ». «EagleZ» англис тилинен которгондо "бүркүттөр" дегенди билдирет. Бул аталыш топтун аталышы менен тыгыз байланышат. Топ мүчөлөрү күйөрмандарын эркин, бийиктеги бүркүткө теңейт. Жигиттер өздөрүнүн таланты менен Казакстанда гана эмес, Орусия, Украина, Улуу Британия, Түркия, Түштүк Корея, Америка Кошмо Штаттары, Канада, Кытай жана башка мамлекеттерде белгилүү болуп, EagleZ'дын саны көбөйүүдө. Чет элдик күйөрмандары видеоклиптерине жана башка видеолоруна реакция тартып, социалдык тармактарга киргизишет.
Илим
Философия
Илим – болмуш (жаратылыш, адам, коом, ой) жөнүндө объективдүү жаңы билимдерди теориялык жактан системалаштырып, иштеп чыгууга багытталган илимпоздордун, алардын билимдери менен жөндөмдүүлүктөрүн, квалификациясы менен тажрыйбасын; илимий эмгектин бөлүнүшү менен кооперацияланышын; илимий мекемелердин эксперименталдык жана лабораториялык жабдууларынын бардык шарттары менен жагдайларын; илимий изилдөөнүн методдорун, түшүндүрмө аппаратын, илимий информациялардын системасын, ошондой эле өбөлгөсү да, каражаты да, илимий өндүрүштүн натыйжасы да боло алуучу даяр билимдердин жалпы суммасын камтыган ишмердиктин бир түрү; коомдук аң-сезимдин бир формасы. Илим тарыхый өнүгүүнүн жүрүшүндө коомдун өндүргүч күчүнө айланат. Илимдин коомдук аң-сезимдин башка формалары (искусство, мораль) менен байланышы жана алардан принциптүү айырмасы да бар. Философия менен илимдин байланышы татаал, бирок бири-бирине таяныч. Философия Илимге методологиялык таяныч болот, Илимдин жетишкендиктерин философиялык жактан түшүндүрөт. Философия да Илим сыяктуу билимдерди теория түзүп, чыгарган тыянактарын логикалык жактан негиздейт жана далилдейт. Философиянын тарыхында Илимдерди классификациялоонун үзгүлтүксүз изденүү менен калыптанган өзүнчө салты бар. Илимди классификациялоо белгилүү принциптердин негизинде Илимдин өз ара байланышын жана логикалык ырааттуулукта жайгашуусун көрсөтүүгө багытталат.
Болгарлар
Болгарлар - улут, Болгария Республикасынын негизги калкы. Украина, АКШ, Молдова, Россия, Румыния, Грекия, Түркия, Венгрияда да жашашат. Калкынын саны Болгарияда [6,7 млн (2001)]. Болгар тилинде сүйлөшөт. Динге ишенгендери негизинен православие дининде, айрымдары гана католик, протестант, мусулман. Болгарлар сербдер жана хорваттар менен бирге түштүк славяндар катары эсептелет. Болгарлардын этностук негизин фракийлер (Чыгыш Балкан жаңы аймагынын байыркы жашоочулары) жана түрк тилдүү протоболгарлар (670-ж. Кара деңиз боюнан келишкен) менен ассимиляцияланган славян уруулары (6-7-кылымда Балканга көчүп келишкен) түзгөн. Түрк тилдүү протоболгарлар менен славяндардын биригиши (7-кылым) Болгар мамлекетинин пайда болушуна өбөлгө түзүп, ал Болгария деп аталган. 8-9-кылымда тунгуч Болгар падышалыгы түзүлүп, Болгарлардын славян тилдүү бир элге айланышына, акча-товар мамилелеринин өнүгүшүнө, славян урууларынын консолидацияланышына түрткү берген. Болгарлардын эл катары калыптанышына 865-ж. христиан динин кабыл алышы жана славян жазмасынын таркалышы маанилүү роль ойногон. Экинчи Болгар падышалыгынын мезгилинде (12кылымдын аягы 14-кылым) Болгарлардын маданияты жогорку деңгээлде өнүккөн. Болгарлардын түрк үстөмдүгүнө (14-кылым аягы 19-кылымдын экинчи жарымы) каршы улуттук-боштондук күрөшү кайрадан улуттук биримдикке алып келген. 1877-1878-ж. орус-түрк согушунда Россиянын жеңиши менен болгар эли көзкаранды эместикке жетишип, мамлекеттүүлүккө ээ болушкан. Болгарлар дыйканчылык, мал чарбачылык менен кесиптенишип, кыштан салынган 2-3 кабаттуу үйлөрдө жашашкан. Аялдар туника сыяктуу көйнөк, жеңсиз кемсел, алжапкыч, улгайгандары сарафан (сукман) кийишип, белине эндүү кездемеден жазы кур курчанып, башына жоолук салынат. Эркектери туника сыяктуу көйнөк, кенен шым, тизеге чейин жеткен кемсел кийишип, жазы кур курчанышат. Тамак-ашы жашылча кошуп бышырылган эт тамактары, сүт, дан азыктары, жашылча, жер-жемиштер. Суусундук катары кофе, бозо колдонулат. Болгарлар өздөрүнүн көптөгөн байыркы улуттук майрамдарын сактап калышкан. Мисалы, Сурва година (Жаңы жыл), 1-Март Жаз майрамы жана башкалары
Баграмян Иван Христофорович
Баграмян Иван Христофорович (20. 11(2. 12). 1897-ж. т., Азерб. ССРи, Кировабад) - Советтик Союз. Маршалы (1955), Советтик Союздун Баатыры (1944). 1941-жылдан КПССтин мүчөсү. Улуту - армян. Темир жолчунун үй-бүлөсүндө туулган. 1915-жылдан армияда. Прапорщиктер мектебин бүтүргөн (1917). 1920-ж. Кызыл Армияга ыктыярдуу кирип, Жарандык согушка катышкан. Комсоставдын билимин көгөрүүчү атчан аскерлер курсун (1925), М. В. Фрунзе атындагы Аскердик академияны (1930), Генералдык штабдын академиясын (1938) бүтүргөн. 1940-жылдан баштап армия жана округдун оперативдүү тооторунун начальниги, Улуу Ата Мекендик согушта Түштүк -батыш фронт штабынын оперативдүү бөлүмүнүн начальниги. 1-Балтика бою фронтунун (1943), З-Белорус фронтунун командачысы (1945). Курск дуга-сына, Белоруссияны, Балтика боюн, Чыгыш Пруссияны жана Кенигсберг чебин алууга катышкан. Согуштан кийин Б. Балтика аскер округунун командачысы, СССР коргоо министринин орун басары (1956-58) жана ген. инспектору. 1961-жылдан КПСС БКнын мүчөсү.
СССР Жогорку Советинин 2-9-шайл. депутаты 5 Ленин ордени, Октябрь Революциясы, 3 Кызыл Туу, Гдараж. Суворов ордени, 1-дараж. Кутузов ордени, Польша, Монголиянын ордендери жана көп медалдар менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
23-март
23-март - Григорий календары боюнча 82-күнү (толук жылда 83), жылдын аягына чейин 283 күн бар.
Түштүк Австралия кашкалдагы
Түштүк Австралия кашкалдагы (лат. Tribonyx mortierii) — кашкалдактардын бир түрү.
Болгар тили
Болгар тили болгарлардын тили. Болгариянын мамлекеттик тили. Түштүк славян тилдерине кирет. Түндүк-чыгыш говорлору, 20-кылымдын 20-жылдарында батыш говорлору адабий тилге таасир эткен. Жазуу графикасы кириллицага негизделген. Алгачкы жазуу эстеликтери 10-кылымга таандык.