cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пластидалар
Пластидалар (грекче plastides – түзүүчү, куруучу) – автотрофтуу өсүмдүк клеткаларындагы органикалык заттарды синтездөөчү пигменттүү органоиддер. Алардын түсү курамындагы пигменттерге жараша болуп, үчкө бөлүнөт. Хлоропласттар жашыл түстө, хромопласттар кызыл, кызыл-сары, сары түстө, лейкопласттар түссүз болот. Хлоропласттар негизинен жалбыракта болуп, аларда жашыл хлорофилл пигменти бар. Өсүмдүктүн жашыл түстө болушу ушуга байланыштуу. Аларда белок, липид, рибосомалар, ДНК, РНК жана крахмал болот. Балырлардын хлоропласттары хроматофорлор деп аталат. Өсүмдүктө хлоропласттын жардамы менен фотосинтез жүрөт. Хромопласттарда каротиндер болуп, мөмө-тамырда (сабиз, кызыл кызылча), мөмөлөрдө (помидор, алма), гүл таажысында, күзгү жалбырактарда болот. Лейкопласттар өсүмдүктүн бардык органдарында кездешет. Анда жөнөкөй органикалык заттардан татаал заттар (крахмал, белок, май) синтезделет. Алардын крахмалдары – аминопласттар, белоктуулары - протиноплаеттар, майлуулары - олеинопласттар деп аталат. Пластидалар бири бирине оңой айланат. Мисалы, мөмөлөр бышканда же күзүндө жалбырактын түсү өзгөргөндө хлоропластар хромопласттарга айланат, ошондой эле караңгыда өскөн картөшкөнүн жаш түймөгүндөгү лейкопласттар жарыкта хлоропластка өткөндүктөн, жашыл түскө, сабиздин азык-тамырынын топурактан чыгып калган бөлүгүндө хромопласт жарыктын таасиринен хлоропластка айланат.
Месьө Лазар
"Месьө Лазар" (Monsieur Lazhar, Господин Лазар) - 2011-жылы Филип Фалардо тарткан канадалык француз тилиндеги драма. Тасмада Мохамед Саид Феллаг, Софи нелис жана Дэниел Прулкс тартылышкан. Тасмада баш каарман Башир Лазар (Эвелин Де ла Шенелир), орто мектептин мугалими өзүн-өзү өлтүргөндөн кийин Монреалдагы мектепте иштеп баштаган качкын мугалимдин ролун аткарат.
Бир гана каармандуу тасманы тартуудагы кыйынчылыктарына карабастан, Фарадо канадалык компанияда тасманы тартууну тандаган. Де ла Шенелир Фалардого Алжирдик комедиялык актёрду тартууга сунуштаган. Ал Монрелда тартылган.
Тасма "Эл аралык Локарно кинофестивалында" көрсөтүлгөндөн кийин, жакшы сын-пикирлерге ээ болгон. Тасма 84-"Оскар" сыйлыктарын тапшыруу аземинде "Чет тилдеги эң мыкты тасма " наамына көрсөтүлгөн жана алты "Genie" сыйлыгын анын ичинде "Эң мыкты тасма" наамын жеңип алган..
Өргүү
Өргүү – эмгек укугундагы баардык кызматкерлерге кызмат ордун, орточо эмгек акысын сактоо менен, жылына бир ирет бериле турган эсалуу.
Александровка (Бир району, Башкыртстан)
Александровка — Башкыртстандын Бир районундагы кыштак, Кусекеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 2 киши. Почта индекси — 452470, ОКАТО коду — 80213819003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Снопица
Снопица — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Баренц деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 2 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Карыбеков Индусбек
Карыбеков Индусбек (17. 4. 1958-ж. туулган, 1-Май кыштагы) - жетекчи кызматкер. К. И. Скрябин атындагы Айыл чарба институтун бүтүргөн (1986; сырттан окуган). Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн (1976-78-ж). 1978-79-жылдары Кыргызстан дыйканчылык илимизилдөө институтунда лаборант, 1979-84-жылдары Суусамыр кой чарба бирикмесинде талаачылык боюнча эсепчи, 1984-87 ушул эле чарбада бөлүм башчы, 1987-92-жылдары Суусамыр» совхозунда директордун орун басары, 199297-жылдары Суусамыр бириккен дыйкан чарбаларынын төрагасы, 1998-99-жылдары Кара-Балта шаарында спирт терминалы боюнча бажыканада улук инспектор, 2001-03-жылдары Бишкек шаарындагы мамлекеттик акционердик лизинг компаниясында менеджер, 2004-жылдан Жайыл райондук коомчулукту өнүктүрүүнү колдоо мекемесинде эксперт болуп иштеп келет. Грамоталар менен сыйланган. Шааболот уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Телефон
Телефон (теле... алыс жана грекче phone – үн = алысүн) – 1) электр термелүүсүн үн термелүүсүнө (сүйлөө речине) өзгөртүүчү электр-акустикалык прибор. Өзгөртүү принциби боюнча Телефон электр-магниттик, электрдинамикалык жана пьезоэлектрдик болуп айырмаланат. Мобилдүү Телефондорго: уюлдук Телефон – уюлдук байланыш тармактарында иштөөчү Телефон, ал – татаал жогорку технологиялык электрондук түзүлүш, радио кабыл алып-бергич, башкаруунун адистештирилген көзөмөлдөгүчү, түстүү монохромдук дисплей, интерфейстик түзүлүш жана аккумулятордон турат. Анын төмөнкүдөй түрлөрү да бар, камерофон – фотоаппараттын жана видеокамеранын милдетин дагы аткаруучу мобилдүү Телефон, мультимедиалык Телефон (плеерфон, мьюзикфон, музыкалык телефон) – аудио видеофайлдарды ж. б. кайра жаратуунун кеңейтилген мүмкүнчүлүктөрү бар адистештирилген мобилдүү Телефон Смартфон – толук операциялык сиетемалуу мобилдүү Телефон (Symbian OS, Windows Mobile, Palm OS ж. 6). Мындай Телефонго жаңы программалар орнотулат: IM- кардарлар, кеңсе пакеттери, органайзерлер, аудио, видеоойноткучтар, коңгуроону башкаруу программалары, браузерлер ж. б. Коммуникатор – мобилдүү Телефондун милдетин да аткаруучу жеке чөнтөк компьютер. Бизнес-Телефон – корпоративдик пайдалануучулар үчүн адистештирилген Телефон, мында тексттүү документти жана электрондук таблицаны кароо, электрондук почта менен иштөө, органайзердин маалыматын корпоративдик сервер менен синхрондоштуруу ж. б. иштерди аткарууга мүмкүндүк берет. Зобололуу Телефон – сырткы түрүнүн кооздугу жана аткарган милдеттери көзгө тез чалдыккандыгы менен өзгөчө. Ошондой эле спутниктик Телефон, конференция Телефону, видеотелефон, IP-Tелефон ж. б. түрлөрү бар. Телефондун бардыгы электр-акустикалык мүнөздөмөлөрүнүн туруктуулугу, нымдан ишенимдүү корголгон жана бузулганда алмашуунун женилдиги камсыз кылынган; 2) Телефон аппаратынын күндөлүк турмушта аталышы; 3) сүйлөшүүлөрдө Телефон аппараттын (абоненттик орнотмосунун) номери; 4) Телефон байланышынын жалпы кыскача аталышы.
1860-жылы табиятсыноочу Антонио Меуччи Нью-Йорктогу италия гезитенде электр зымдары аркылуу үндү берүүчү түзүлүшү жөнүндө макала жарыялаган. Өзүнүн аппаратын Меуччи Teletrofono атаган. 1871-жылы ага патент алууга аракет кылат, бирок каражаттын жоктугунан ою ишке ашпай калат.
Телефон шкафтары
Стенддер функционалдык өзгөчөлүктөрү, даярдоо материалы, дизайны, жайгаштыруу жана бекитүү түрү боюнча айырмаланат. Интернетте бул түзмөктү өз колуңуз менен жыгачтан, металлдан жана ал тургай эски кредиттик карталардан жасоонун ондогон жолдорун таба аласыз.
Мэрримак (Массачусетс)
Мэрримак (Массачусетс) (Merrimac) — Массачусетс штатынын Эссекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6 338 киши. Болжолдуу аянты - 22.9 км². FIPS коду — 25-40430.
Чырылдак жыландар
Чырылдак жыландар - жыландардын оюк баштар тукумунун 2 уруусу (кадимки Чырылдак жыландар жана кидик Чырылдак жыландар). Алар коркуп чочуганда куйругунун учу титиреп, анын катуу түрпүлөрү бири-бирине урунуп чарылдаган үн чыгарат; ал 30 м аралыкка чейин угулат (аты ошондон). Эң ирисинин уз. 2,5 мге жетет. Көпчүлүк Чырылдак жыландар Түндүк, Түштүк Америкада жолугат. Күүгүмдө жана түнкүсүн активдүү. Күндүз таш алдында кемирүүчүлөрдүн ийиндеринде жатат. Көбүнчө майда сүт эмүүчүлөр менен азыктанат. Жумуртка-тирүүлөй тууйт. Майда жаныбарларды чакканда өлүмгө дуушар кылат, ири жаныбарлар жана адам үчүн да коркунучтуу. Уусу медицинада колдонулат. 2 түрү ТКЭСтин Кызыл китебине катталган.
Бэй Спрингс (Миссисипи)
Бэй Спрингс (Миссисипи) (Bay Springs) — Миссисипи штатынын Джаспер (Jasper) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2097 киши. Болжолдуу аянты - 38.3 км². FIPS коду — 28-04060.
Интеграл
Интеграл (лат. integer – бүтүн) – математикалык анализдин жана математиканын негизги түшүнүктөрүнүн бири. Ал туундусу боюнча функциянын өзүн табуу жана f(x) функциясынын a\le x\le b кесиндисиндеги графиги менен абсцисса огунун ортосундагы аянтты эсептөө маселелерине байланыштуу келип чыккан. Бул эки маселеге ылайык аныкталбаган интеграл жана аныкталган интеграл болуп айырмаланат. Өз ара байланышкан интегралдардын бул эки түрү жана башка түрдөгү интегралды чыгарууну изилдөө интеграл эсептөөлөрү маселесин түзөт. «Интеграл» терминин биринчи жолу швейцариялык математик Я. Бернулли колдонгон (1690). Үзгүлтүксүз функциядан алынган интегралды интегралдык сумманын предели катары аныктоо О. Кошиге (1823) таандык, кыскасы Коши интегралы.
Өргүү күнү
Өргүү күнү – аткарган иши же иш маалынан сырткары убакытта кезметке тургандыгы үчүн жумушчуларга бериле турган эсалуу.
Элда (Небраска)
Элда (Небраска) (Alda) — Небраска штатынын Hall округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 652 киши. Болжолдуу аянты - 0.9 км². FIPS коду — 31-00625.
Перлесройт
Перлесройт (Perlesreut) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайунг-Графенау районуна кирет.
Калкы - 2905 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,71 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 72 138. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Айбль.
Чырчык
Чырчык, чыйырчык - Батыш ТеңирТоодогу дарыя. Сыр-Дарыянын он куймасы. Ташкент облусунда Чаткал менен Пскем сууларынын кошулушунан түзүлөт. Уз. 155 км, алабынын аянты 14,9 мин км2. Агымы Чарбак ГЭСинин суу сактагычы менен жөнгө салынат. Орточо чыгымы жогорку агымында 221 м3/сек. Чырчыктан сугат каналдары башталат. Чырчыкта жана анын каналдарында ГЭС каскады бар. Өрөөнүндө Газалкент, Чырчык, Ташкент ш. жайгашкан.
Вилладж оф Саттонс Бэй
Вилладж оф Саттонс Бэй (Village of Suttons Bay) — Мичиган штатынын Leelanau округуна караган АКШ шаары.
Карабекова Зейнеп
Карабекова Зейнеп (27. 10. 1936-ж. туулган, 8-Март кыштагы) - Республикага эмгек сиңирген мугалим, Кыргыз Республикасынын алдында сиңирген эмгеги үчүн өзгөчө пенсиянын ээси. Фрунзе шаарындагы Кыргыз кыз-келиндер педагогикалык институтун бүтүргөн (1957). Эмгек жолун 1957-ж. Суусамыр орто мектебинде мугалим болуп баштаган. 1957-жылдан 1994-жылга чейин 37 жыл бир мектепте талыкпай эмгектенген. Ал 1966-ж. «Ардак Белгиси» ордени жана Эл агартуу министрликтин Ардак грамоталары менен сыйланган. 1978-ж. СССР Жогорку Советине депутат болуп шайланган. Суусамыр кыштагындагы 3 кабаттуу мектептин курулушунун демилгечилеринин бири. Учурда ардактуу эс алууда. Жаныш уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Вальдкирх (Брайсгау)
Вальдкирх (Брайсгау) (Waldkirch) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Эммендинген районуна кирет.
Калкы - 20742 киши(2013-ж.). . Аянты - 48,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 16 056. Мэр — Рихард Ляйбингер.
Фарвэлл (Миннесота)
Фарвэлл (Миннесота) (Farwell) — Миннесота штатынын Pope округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 51 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 27-20690.
Фарнштедт
Фарнштедт (Farnstädt) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Мерзебург-Кверфурт районуна кирет.
Калкы - 1614 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 18,33 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 88 100. Муниципалитеттин башчысы — Франк Милих.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Вольдерт
Калкы - 596 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 38 078. Муниципалитеттин башчысы — Михель Хайнрикс.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Гавайи
Гавайи — АКШнын Тынч океандын Гавайи аралдарындагы штаты (1959- жылдан). Админ, борбору — Гонолулу (Оаху аралында). Аянты 16,7 миң км2. Табияты жөнүндө - Гавайи аралдары. Гавайи.— Тынч океандын түндүгүндөгү маанилүү транспорт тоому; ал аркылуу АКШны жанa Канаданы Чыгыш Азия, Филип­пин, Австралия жанa Жаңы Зеландия менен байланыштырган жол өтөт. Негизинен ананас, шалы, бал камыш, кофе, сизаль, банан жана гүл өстүрүлөт. Иштетилүүчү 1 млн га жердин 96,5% амер. компаниялар менен ири жер ээлериники. Ту­ризм өнүккөн.
Плато
Плато (французча plateau – жалпак, тегиз) – үстү тегиз же күдүрлүү, кокту-колоту аз, көтөрүнкү түздүк. Тегерегиндеги аймактан тик кашаттар менен бөлүнүп турат. Нымдуу климат шартында Платолор борпоң тектерден туруп, терең каньондор менен тилмеленген (мисалы, Колорадо). Кургакчыл аймактарда шагыл таштар менен капталып, калдык тоолор менен катар жатат (мисалы, Түндүк Африкадагы Платолор). Платолор структуралык (талкаланууга туруктуу катуу тоо тек катмарлары менен брондолгон; мисалы, Үстүрт платосу), жанартоолук (күдүрлүү рельеф лава менен толуп тегизделген; мисалы, Армян тайпак тоосунун Платосу), денудациялык (байыркы тегизделген түздүктөрдүн көтөрүлүүсүнөн пайда болгон пвнеплендер, абразиялык түздүктөр; мисалы, Бетпак-Талаа чөлү) болуп бөлүнөт. Плато ошондой эле тоо өлкөсүнүн ички бөлүгүндөгү тегизделген аймактарды жана суу астында материктик капталдарды түзүшү, океан ортолук кырка тоолордун чегинде жатышы мүмкүндүк Бийик жайгашкан Платолор көбүнчө тайпак жана бөксө тоолордун курамына кирет.
Тель-Авив
Тель-Авив – Израилдеги шаар. Жер Ортолук деңиздеги порт. Калкы 404,8 миң (2011, агломерациясы менен 3,4 млн). Алмаз кырдалат. Эл аралык аэропорту бар. Өлкөнүн финансы борбору. Химиялык-фармацевтика, текстиль, машина куруу, тамак-аш, булгаары – бут кийим, полиграфия өнөр-жай ишканалары иштейт. Театрлар, музейлер, китепканалар ж. б. бар.
1909-ж. Яффа шаарынан түндүк тарапта негизделип, 1949-ж. экөө бириктирилип, азыркыдай аталып калган. Туризм өнүккөн. 2003-ж. шаардагы «Буурул шаар» архитектуралык ансамбли (1930-50) Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген.
Карабекова Бүбүшайыр Жолдошалиевна
Карабекова Бүбүшайыр Жолдошалиевна (9. 5. 1958-ж. туулган, Суусамыр кыштагы) - тажрыйбалуу мугалим. В. В. Маяковский атындагы кыргыз кыз-келиндер педагогикалык институтун бүтүргөн (1980). Эмгек жолун 8-март орто мектебинде мугалим болуп баштаган. 1981-жылдан Суусамыр орто мектебинде орус тили жана адабияты мугалими. 1991-2003-жылдары Суусамыр орто мектебинде окуу-тарбия иштери боюнча директордун орун басары болуп эмгектенген. Ардак грамоталар менен сыйланган. Токтогон уруусунан.
Каско (Мэн)
Каско (Мэн) (Casco) — Мэн штатынын Камберленд округуна караган АКШ шаары.
Альтентрептов
Альтентрептов (Altentreptow) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан Шаар. Деммин районуна кирет.
Калкы - 5771 киши(2013-ж.). . Аянты - 52,83 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 52 003. Мэр — Зибилле Кемпф.
Ленгенфельд-унтерм-Штайн
Ленгенфельд-унтерм-Штайн (Lengenfeld unterm Stein) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Унструт-Хайних районуна кирет.
Калкы - 1286 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,34 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 64 042. Муниципалитеттин башчысы — Аугустин Динеман.
Реактивдүү абал
Реактивдүү абал – жандүйнөнүн оор жабыркоолору жана тынчсызданууларынын натыйжасындагы акыл-эстин тумандоосу, бузулушу. Убактылуу жиндааруунун бир учуру.
Мэсюэн (Массачусетс)
Мэсюэн (Массачусетс) (Methuen) — Массачусетс штатынын Эссекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 43 979 киши. Болжолдуу аянты - 59.8 км². FIPS коду — 25-40710.
Реабилитация (актоо)
Реабилитация (актоо) (кийинки лат.– rehabilitatio  – укугун калыбына келтирүү) – укуктарын калыбына келтирүү. 1) кудуретсиздик иштерде карызкордун төлөм жарамдуулугун калыбына келтирүү максаттарында колдонулуучу жолжобо. Сот же соттон тышкаркы тартипте калыбына келтирүү карызкор-юридикалык жакка жана сот тартибинде гана карызкор-жеке ишкерге карата жүргүзүлөт; 2) организмдин бузулган иштөө милдеттерин, ошондой эле оорулуулардын жана майыптардын социалдык милдеттерин жана эмгекке жарамдуулугун калыбына келтирүүгө (же компенсациялоого) багытталган медициналык, педагогикалык жана социалдык иш-чаралардын комплекси; 3) саясий куугунтуктоолордун курмандыктарын жана куугунтукталган элдерди Р-лоо бир катар өзгөчөлүктөргө ээ. Р-ланган адамдын жоготкон укуктары, аскердик жана атайын наамдары калыбына келтирилет, аларга мамлекеттик сыйлыктары, жеңилдиктери кайтарылып берилет, мыйзамдарда белгиленген тартипте компенсациялар төлөнөт.
Карабеков Сатынбай
Карабеков Сатынбай (2. 2. 1932, 1-Май кыштагы - 1997, Суусамыр кыштагы) -ардагер мугалим. Фрунзе мамлекеттик мугалимдер институтунун табият таануу жана география факультетин артыкчылык диплому менен (1952), Кыргыз мамлекеттик университетинин химия-биология факультетин бүтүргөн (1963; сырттан окуган). Токтогон уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Снопская Сосновка
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бэй Сэнт Луйс (Миссисипи)
Бэй Сэнт Луйс (Миссисипи) (Bay St. Louis) — Миссисипи штатынын Хэнкок округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 8209 киши. Болжолдуу аянты - 43.7 км². FIPS коду — 28-03980.
Элм Крик (Небраска)
Элм Крик (Небраска) (Elm Creek) — Небраска штатынын Buffalo округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 894 киши. Болжолдуу аянты - 1.8 км². FIPS коду — 31-15360.
Класс (тасма)
"Класс" (The Class) — 2008-жылы Лоурент Контет тарткан франциялык драма. Анын баштапкы французча аталышы "Entre les murs", сөзмө-сөз "Дубалдардын ортосунда" же "Дубалдардын ичинде" деп которулат. Ал 2006-жылы Франсуа Бигедунун ошол эле аталыштагы романына негизделип тартылган. Тасма 20-жылдары Париж шаарындагы орто мектепте француз тили жана адабиятынан сабак берген Бигедунун башынан өткөн бир нече автобиографиялык окуяларды камтыйт. Окуяда Бигедунун өзгөчө "көйгөйлүү балдар"Эсмералда (Эсмералда Уртени), Кумба (Рейчл Регулир), Сулейман (Френк Кейта) менен болгон күрөшүн баяндалат. Тасмада мугалимдин ролун Бигеду өзү аткарат.
Тасма "Канн Кинофестивалында" "Palme d'Or" сыйлыгына ээ болгон. Бул сыйлыкты 1987-жылы Моурис Пилат "Шайтан күнүн алдында" тасмасы үчүн уткандан бери экинчи жолу жеңген француз тасмасы болуп саналат. "Класс" Оскар сыйлыгынын "Чет тилдеги эң мыкты тасма" наамына көрсөтүлүп, бирок "Кетүү" тасмасына жеңишти алдырып жиберген.
Ревальвация
Ревальвация (лат. re  – иш-аракеттин кайталанышын билдирүүчү кошунду жана фр.  evaluation  – баа) – башка өлкөлөрдүн валюталарына жана эларалык эсептик акча бирдиктерине карата валюта курсунун өсүшү.
Тембр
Тембр (французча timbre – тамга, белги) – 1) фонетикадa – тыбыштын термелүү өзгөчөлүктөрү, ыргагы; 2) музыкада добуштун сапаты, түрү, көркөмдүк деңгээли; музыкалык добуш касиеттеринин бири. Адатта бирдей добуштарды алардын Тембри боюнча ажыратууга болот. Тембр добуш булагынын термелүүсү, анын эмнеден жасалгандыгы, үн күчөткүчтүн өзгөчөлүгү ж. б. менен аныкталат. Тембрди мүнөздөөдө обертондордун таасири күчтүү.
Интегралдык-дифференциалдык теңдеме
Интегралдык-дифференциалдык теңдеме – белгисиз функциясы дифференциал же интеграл белгилеринин астында турган теңдеме. Интегралдык-дифференциалдык теңдемеге дифференциал жана интеграл теңдемелер кирет. Интегралдык-дифференциалдык теңдеме сызыктуу жана сызыктуу эмес болуп бөлүнөт. Сызыктуу Интегралдык-дифференциалдык теңдеме төмөнкү түрдө болот:, мында \lambda – параметр, K (x, y) белгилүү функция. Буга жөнөкөй мисал Вольтерра теңдемеси. Жөнөкөй сызыктуу эмес Интегралдык-дифференциалдык теңдеме төмөнкүдөй жазылат:. Бул теңдемени изилдөө үчүн Банах жана Шаудер принциптери, ошондой эле сызыктуу эмес анализдин башка эрежелери колдонулат. Сызыктуу эмес Интегралдык-дифференциалдык теңдеме жалпы учурда жакындаштырып эсептөө жолдору менен чыгарылат. Кыргызстанда Интегралдык-дифференциалдык теңдемени изилдөөгө көп көңүл бурулуп, Интегралдык-дифференциалдык теңдеме теориясынын төмөнкү маселелери боюнча изилдөөлөр жүргүзүлүп келет: 1) Интегралдык-дифференциалдык теңдеме үчүн Коши маселеси; 2) Интегралдык-дифференциалдык теңдеме үчүн чет маселе; 3) Интегралдык-дифференциалдык теңдеменин чыгарылышы; 4) Интегралдык-дифференциалдык теңдеменин чыгарылыштарынын асимптотасы жана туруктуулугу; 5) Интегралдык-дифференциалдык теңдемени чыгаруунун жакындатылган ыкмасы; 6) Интегралдык-дифференциалдык теңдемени чыгаруунун символдук ыкмасы; 7) Интегралдык-дифференциалдык теңдеменин анализдик теориясы, өзгөчө чыгарылыш; 8) кечигүүчү аргументтүү интегралдык-дифференциалдык теңдеме; 9) Интегралдык-дифференциалдык теңдеме үчүн тескери маселе; 10) Интегралдык-дифференциалдык теңдемени практикада колдонуу маселеси. Кыргызстанда интегралдык-дифференциалдык теңдеме боюнча изилдөөлөрдүн алгачкы баштоочусу жана илимий жетекчиси Я. В. Быков болгон. Андан кийинки изилдөөлөргө М. Иманалиев жетекчилик кылган.
Телязиоз
Телязиоз – малдын гельминттүү ылаңы. Адам да ооруйт. Ылаңды жумуру курттар (телязия) пайда кылат. Алардын үч түрү белгилүү: Thelazia rhodesi көз чанагында мителейт, T.gulosa жана T.skrjabini – көздүн жаш чыгаруучу түтүктөрүндө болот. Алар узундугу 1-2 см келген майда нематодалар. Бодо малга ылаңды негизинен чымындар жуктурат. Клиникалык белгилери көздүн сезгенүүсү менен башталат, ылаңга чалдыккан жаныбарлар жарыктан качат, көзүнөн жаш агат. Кийинчерээк ылаң оорлошуп, малдын көзүнөн саргыч түстөгү былжыр ирин аралаш суюктук ага баштайт, чел кабыгы көөп, көзү тунарып, көздүн кареги жараланат, кээде мал сокур болуп калышы да мүмкүн жана алардын кунардуулугу төмөндөйт. Дарылоо жана алдын алуу чымындарга каршы иш-чараларды уюштурууга багытталат. Малдын көзүн иоддун суудагы эритмеси, 2-3% түү бор кислотасы, ошондой эле балык майына даярдалган 2-3% түү лизолдун жана 3%түү ихтиолдун эмульсиялары менен дарылайт. Ылаң ырбап кеткенде пенициллин, сульфаниламид дарыдармектери колдонулат. Алдын алуу үчүн эң оболу чымынды жок кылуу зарыл. Ошол максатта уйларга эртең мененки саандан кийин инсектидиддер чачылат.
Револьвердик аккредитив
Револьвердик аккредитив – төлөм суммаларынын бир бөлүгүнө ачылган жана товарлардын кезектеги партиясы үчүн эсептешүү болгонуна жараша жаңыланып туруучу аккредитив. Р. а. убакытка бөлүштүрүлүп, бирдей жеткирүү менен, анда көрсөтүлгөн сумманы азайтуу максатында ачылат.
Интегралдык ресурстар
Интегралдык ресурстар – өз ара тыгыз байланышта жана бири-бирине көз каранды болгон бардык табият ресурстарынын түрлөрүнүн (маалымат, энергетикалык, заттык жана башкалар) жыйындысы, башкача айтканда коомдун тиричилигинде кездешкен бардык табият факторлору менен адамзаттын материалдык жана эмгек ресурстарынын айкалышы. Ресурстун бир түрүнүн же тобунун сандык же сапаттык өзгөрүүсү сөзсүз же билинер-билинбес башка ресурстардын өзгөрүүсүнө алып келет. Мисалы, суунун азайышы ал аймактын энергетикалык жана башкалар көрсөткүчтөрүнүн, коомдун тиричилиги менен чарбалык шарттардын өзгөрүшүнө алып келет. Натыйжада ал эмгек өндүрүмдүүлүгүнө, калктын миграциясына жана башкалар таасирин тийгизет. Мисалы, Кыргызстанда 2008-ж. Токтогул суу сактагычындагы суунун көлөмүнүн өтө азайышынын натыйжасында келип чыккан электр энергиясын пайдаланууну чектөө жана башкалар жагымсыз шарттар.
Нюша
Нюша Владимировна Шурочкина (нукура ысымы — Анна Владимировна Шурочкина) ,1990 - жылы 15 - Августа Орусиянын Москва шаарында төрөлгөн. Орус ырчысы, композитор, актриса жана ырлардын автору.
Чырмоок
Чырмоок (Convolvulus) - өсүмдүктөрдүн чырмооктор тукумунун уруусу. Чөп же бадал. Мелүүн алкакта 250гө жакын, КМШ өлкөлөрүндө 30 (Кыргызстанда 8) түрү белгилүү. Айдоолордо талаа Ч. (С. arvensis) көп кездешет. Ал өтө зыяндуу отоо чөп. Сабагынын уз. 20 слвден 200 смге жетет, башка өсүмдүккө оролуп же жерге төшөлүп өсөт, гүлү мала кызыл, бир аз жыттуу, тамыры жерге 3 жче терең кирет. Отолгондон кийин тамырынан кайра өсөт. Бир өсүмдүктө 400дөн 1000ге чейин урук болуп, эгин жыйноодо данга аралашат. Чөбү башка тоют чөптөр менен аралашса зыянсыз, жалан өзү мал үчүн уулуу. Кыргызстандын бардык жеринде кездешет. Адырларда өскөн айрым түрлөрү малга жакшы тоют. Каршы күрөшүү чаралары: Ч-тун тамырын культиватор, жумшарткыч менен кыркып, айдоо жерди отоп туруу, эгинди сепкенден кийин гербицид чачуу, агротехниканы туура колдонуу.
Гавана декларациялары
Гавана декларациялары Биринчи Гавана декларациясы 1960-ж. 2-сентябрда Гаванада Ку­ба элинин 1-Улуттук ген. ассамблеясында кабыл алынган.
Бул Деклара­ция 1960-ж. августта Америка мамлекеттеринин уюмуна мүчө өлклөрдүн тышкы иштер министрлеринин консультативдик 7-кенешмеси кабыл ал­ган «Сан-Хосе декларациясына» кубалыктардын жообу болгон (ал кеңешмеде Куба революциясына карты АКШнын агрессиясын актоо далалаты жасалган).
Калыкова Анара Кадыралиевна
Калыкова Анара Кадыралиевна (15. 9. 1961-ж. туулган, Фрунзе шаары) - эл агартуунун отличниги (2008), жетекчи кызматкер. Орус тили жана адабияты институтун артыкчылык диплому менен бүтүргөн (1983). Эмгек жолун Суусамыр орто мектебинде мугалим болуп баштаган.
Нарын облусунун Суусамыр билим берүү бөлүмүнүн инспектору (1993), Суусамыр өрөөнүндөгү 1-Май орто мектебинде директор (1994), Жайыл райондук билим берүү бөлүмүнүн Суусамыр өрөөнү боюнча жетектөөчү адис (1996), Суусамыр айыл өкмөтүнүн жооптуу катчысы (1998-2002) болуп иштеген. Учурда Кара-Балта шаарындагы № 5 орто мектебинин директору.
Ардак грамоталары менен сыйланган. Токтогон уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Растдорф
Растдорф (Rastdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эмсланд районуна кирет.
Калкы - 1009 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 26,33 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 54 042. Муниципалитеттин башчысы — Ханс Флютеотте.
Виллиамстон
Виллиамстон (Williamston) — Мичиган штатынын Ingham округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3441 киши. Болжолдуу аянты - 6.7 км². FIPS коду — 26-87420.
Волькен (Кобленц)
Волькен (Кобленц) (Wolken (bei Koblenz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майен-Кобленц районуна кирет.
Калкы - 1084 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,86 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 37 231. Муниципалитеттин башчысы — Хубертус Моске.
Петерзаурах
Петерзаурах (Petersaurach) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Ансбах районуна кирет.
Калкы - 4964 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 41,80 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 71 190. Муниципалитеттин башчысы — Луц Эгерер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 16 шаардык районго бөлүнөт.
Вознесенка (Бир району, Башкыртстан)
Вознесенка — Башкыртстандын Бир районундагы айыл, Кусекеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 8 киши. Почта индекси — 452470, ОКАТО коду — 80213819004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Петр Кокайсл
Петр Кокайсл (чех тилинде: Petr Kokaisl; 1972-жылдын 18-сентябрында Чехияда туулган) – чехиялык заманбап чыгыш таануучу, кыргыз таануучу, этнограф, тарыхчы, илимдин доктору, доцент.
Интегралдык схема
Интегралдык схема, интегралдык микросхема, микросхема(чип) – өтө кичине өлчөмдөгү (микроминиатюралык) электрондук түзмөк; элементтери (транзистор, диод, резистор, конденсатор жана башкалар) бир технологиялык циклде даярдалган, бири-бири менен ыңгайлуу өткөргүчтөр аркылуу байланышкан, бир гана жарым өткөргүчтүү кристаллдын ичинде же бетинде жайгашкан схемандан ичкери с. үзгүлтүксүз же дискреттүү электрдик, оптикалык жана башкалар белги түрүндөгү маалыматты кабыл алуу, иштеп чыгуу жана жөнөтүү кызматын аткарат. Курамына жана түзүлүшүнө карата ал микропроцессор, адаптер (көзөмөл) жана башкалар да боло алат. Интегралдык схеманы 1958-60-ж. С. К. Килби жасаган. Интегралдык схема камтыган элементтеринин санына жараша кичине, орточо, чоң жана өтө чоң; ал эми иштеп чыккан белгисинин түрүнө карата цифралык жана аналогдук болуп бөлүнөт. Интегралдык схема таза материалдан (кремний, германий) жасалат. Цифралык Интегралдык схема компьютердин логикалык жана эсте сактоо бөлүгүндө колдонулат. Аналогдук Интегралдык схема радио жана көрүнүш белгилерин, токту, чыңалууну пайда кылуу, күчөтүү жана түрлөнтүү максатында пайдаланылат.
Петр Кокайсл
Кыскача өмүр таржымакалы
Петр Кокайсл Прагадагы Чех дыйканчылык университетин (České zemědělské univerzity v Praze) жана Карл университетинин философия факультетин (Filozofické fakulty Univerzity Karlovy v Praze) аяктаган.
Башталгыч мектепте, гимназияда, атайын орто мектепте жана жогорку тандалма мектепте окутуучу болуп иштеген.
2001-жылдан Прага шаарында жайгашкан Карл университетинин философия факультетинде этнология бөлүмүндө докторантурада окуй баштаган. Бул жайда доктордук диссертациясын жактаган.
Докторантурада жүргөн чагында Пардубице шаарындагы университетте гуманитардык билим факультетинде коомдук илимдер кафедрасын жетектеген.
Петр Кокайсл доктордук ишин жактаган соң Прагадагы Чех дыйканчылык университетинде эмгектене баштап, мында Экономикалык жана маданий изилдөөлөр бөлүмүн негиздөөчүлөрдөн болду.
Ушул тапта (2015-жылдын этегинде) ал аталган бөлүмдө доцент болуп эмгектенип келет.
2019-жылы Ош университетинин (ОГПУ) ардактуу профессору болуп дайындалган.
Илимдеги, анын ичинде кыргыз таануу жаатындагы ишмердиги
Петр Кокайсл маданий антропология, этностук азчылыктар, коомдогу өзгөрүүлөр, география, дин, гуманитардык илимдердеги методология жаатында изилдеп келет.
2000-жылдан тартып ал Кыргызстанга бир нече жолу келип, этнографиялык иликтөө жүргүзгөн.
Ошондой эле ал Кытай, Иран, Ооганстан, пост-советтик башка борбордук азиялык өлкөлөр сыяктуу мамлекеттерди да кыдырган.
Фарслебен
Фарслебен (Farsleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Оре районуна кирет.
Петр Кокайсл
Илимдеги, анын ичинде кыргыз таануу жаатындагы ишмердиги
Айрым саякаттарын жубайы Павла менен чогуу жүзөгө ашырган.
Фарслебен
Калкы - 966 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 7,12 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 225. Муниципалитеттин башчысы — Клаус-Дитер Бөнке.
Петр Кокайсл
Илимдеги, анын ичинде кыргыз таануу жаатындагы ишмердиги
2013-жылы чех тилинде, анан орус тилинде жарык көрүп, эми (2015) кыргыз тилинде тартууланган китепте (Кокайсл П., Усманов А. Кыргызстандын тарыхы күбөлөрдүн көзү менен) авторлор 1917–1937-жылдары Кыргызстанда совет бийлиги кандай баа менен орногонуна көңүл бурушат. Коомдо болгон чоң өзгөрүүлөр, кызыл репрессияны баштан кечиргендер, алардын бала-чакаларынын аңгемелери архивдик документтер жана фотосүрөттөр менен коштолуп чагылдырылган. Бул эмгек Советтик Кыргызстан түзүлгөнгө чейинки Борбор Азиядагы саясый-экономикалык жагдай, орус падышачылыгынын тымызын баскынчылык саясаты, Кыргызстандын аймагына орустардын отурукташуусу, 1916-жылдагы улуттук боштондук көтөрүлүштүн себептери сыяктуу маселелерди да камтыйт.
Петр Кокайсл Тарбагатайдагы (КЭР) бутпарас кыргыздар тууралуу да этнографиялык иликтөө жүргүзгөн.
Үй-бүлөсү
Үй-бүлөлүү, төрт баласы бар. Жубайы – илимпоз, этнограф Павла Кокайсл айым кыргызча суудай билет.
Негизги илимий эмгектери
Петр Кокайсл ондон ашуун китепти, көптөгөн илимий макалаларды жарыялаган.
Регрессат
Регрессат – регрессанттын талабы каршы багытталган адам.
Чыпка
Чыпка, фильтр (лат. filtrum - кийиз) - 1) тозгучтун жардамы менен катуу жана суюк фазадагы, бирдей эмес системаларды бөлүүчү, коюлтуучу же тундуруучу түзүлүш. Мындан башка Чыпка деп эритмелерди туздардан тазалоочу, полимердик иондорду иониттердин жардамы менен фракцияларга бөлүүчү, кандайдыр бир жыштыктагы үн жана электромагниттик толкундарды өткөрүүчү же кармап калуучу түзүлүштөр дагы Чыпка деп аталат. Бирдей эмес системалардын түрүнө жараша Чыпкалар суюктук Чыпкасы жана газ Чыпкасы болуп бөлүнөт. Суюктук Чыпкасы суспензияларды Чыпкалоо үчүн колдонулат. Газ Ч-лар болсо, аэрозолду жана газды тазалоо үчүн колдонулат. Чыпкалар көбүнчө ишканалардан бөлүнүп чыккан айлана-чөйрөгө булгоочу заттардын көлөмүн азайтуу, мүмкүн болушунча булгообо ж. б. максатта пайдаланылат. Мис., ТЭЦтердин морлоруна кийгизилүүчү Чыпкалар, агын сууларды тазалоочу ж. б. Чыпкалар чыпкалоочу катмарларына ылайык бир, эки жана көп катмардуу; чыпкалоо ылдамдыгы боюнча - жай, тез жана өтө тездиктеги; басым боюнча - ачык (напору жок) жана напорлуу (басым астындагы) ж. б. болуп бөлүнөт. 2) электрдик ар кандай жыштыктагы электр термелүүсүн бөлүүчү түзүлүш. Ал сыйымдуулугу жана индуктивдүүлүгү тандалып алынган, конденсатор жана дросселдик катушка менен туташтырылат. Чыпка өткөрүүчү чектен тышкары тилкедеги термелүү жыштыгын акырындатат. Төмөнкү жана жогорку жыштыктуу, тилкелүү, тосуучу Чыпка болуп айырмаланат. Ал байланыш техникаларында (телефон, радио, т. ж-дун көмөкчү станциясы ж. б.) колдонулат.
Касвэлл (Мэн)
Касвэлл (Мэн) (Caswell) — Мэн штатынын Аростук округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 326 киши. Болжолдуу аянты - 108.0 км². FIPS коду — 23-11335.
Ленгфельд
Ленгфельд (Lengfeld (Thüringen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдбургхаузен районуна кирет.
Бэйтесвилл (Миссисипи)
Бэйтесвилл (Миссисипи) (Batesville) — Миссисипи штатынын Панола (Panola) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7113 киши. Болжолдуу аянты - 28.9 км². FIPS коду — 28-03620.
Фармингтон (Миннесота)
Фармингтон (Миннесота) (Farmington) — Миннесота штатынын Dakota округуна караган АКШ шаары.
Нантакэт (Массачусетс)
Нантакэт (Массачусетс) (Nantucket) — Массачусетс штатынын Нэнтуккет (Nantucket) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 10 172 киши. Болжолдуу аянты - 272.6 км². FIPS коду — 25-43790.
Тышкы шилтемелер
Nantucket, Massachusetts
Али (тасма)
"Али" (Ali) - 2001-жылы Майкл Менн тартып, жазып жана продюсерлик кылган америкалык биографиялык спорттук драма. Тасмада 1964-жылдан-1974-жылга чейин боксчу Мухаммед Алинин (Уилл Смит) он жылдык жашоосу чагылдырылат. Тагыраак айтканда Алинин оор салмак боюнча жеңишке ээ болуу учун Сонни Листон менен урушуусу, Исламга өтүшү, Виетнам согушун сынга алуусу, бокстон четтелүүсү, 1971-жылы Жо Фразир менен мушташуу үчүн бокско кайтып келүүсү жана 1974-жылы "Жунглидеги дүңгүрт" аттуу жерде Жорж Формен менен мушташуу менен өз наамын кайрадан кайтарып алуусу баяндалат. Тасма ошондой эле Кошмо Штаттардагы чоң саясий жана социялдык өзгөрүүлөрдү козгоо менен, Малколм Экс жана Мартин Лүтер Киңдин өлүмдөрүн да чагылдырат.
Тасманы киносынчылар жакшы кабыл алышкан, бирок кирешелүү болгон эмес. Тасмадагы ролдору үчүн Уилл Смит "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты актер" наамына жана Жон Войт "Экинчи пландагы эң мыкты актер" наамдарына көрсөтүлүшкөн.
Сорванская Виска
Сорванская Виска (Сарванская Виска) — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Индига дарыясынын оң жээгинен 80 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Регрессивдүү салык салуу
Регрессивдүү салык салуу (лат.– regressus  – тескери кыймыл) – салык салуу базасынын өсүшү менен салык ченеминин өлчөмү кыскарган (б. а. салык төлөөчүнүн кирешеси өскөн сайын салык салуу ченеми азайган) салык салуу тартиби. Салыктын өлчөмү киреше пайызынан эмес, туруктуу суммада бекитилгенде орун алат.
Темин бастыруу
Темин бастыруу, кырман басуу – бышып жетилген эгиндин данын унаа (ат, өгүз, эшек) менен тебелетип, бакалынан ажыратып алуу ыкмасы. Темин басуу үчүн кырмандын ортосуна чамберек кийгизилген мамы орнотулуп, орулган эгин (арпа, буудай, таруу, конок ж. б.) кырманга чачылгандан кийин үстүнөн 3–4 унаа кошоктолуп, тегерете айдалган. Кийинчерээк эгин бастырууну тездетүү үчүн моло таш колдонула баштаган.
Ислам мамлекети
«Ислам мамлекети» (الدّولة الإسلاميّة ад Дауляту ль-Исламийя, кыскача ИМ же ИМИЛ — Жакынкы чыгышта жайгашкан террордук кыймылдын кайтарган аянттарын таанылбаган квази-мамлекети.
Плацдарм
Плацдарм (французча place dfarmes - аскерлер топтолчу жер) - 1) башка өлкөгө басып кирүүгө даярданууда куралдуу күчтөр топтолчу жер. Плацдармдын стратегиялык же оперативдүү мааниси болот; 2) чабуул коюп бараткан аскерлердин суудан өтүүдө ээлеп турган же чегинип бараткан аскерлердин тиги өйүздөгү өңүтү. Мисалы, Улуу Ата Мекендик согуш убагында Днепр дарыясында советтик аскерлер ээлеген Букрин Плацдармы; 3) деңиз десантынын башкы күчтөрүнүн түшүрүлүшүн камсыз кылуу максатында десант операциясын жүргүзүүдө душмандан тартылып алынган аймактын бир бөлүгү (мисалы, Новороссийск жана Керчь аймагынан советтик аскерлер ээлеген жерлер).
Вальдорф (Баден)
Вальдорф (Баден) (Walldorf (Baden)) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Рейн-Неккар районуна кирет.
Калкы - 14824 киши(2013-ж.). . Аянты - 19,91 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 26 095. Мэр — Хайнц Мерклингер.
Гавр программасы
1880-ж. 16— 22-ноябрда Гаврда өткөн съездде кабыл алынган. Аны К. Маркс жана Ф. Энгельстин жардамы менен Ж. Гед жанa П. Лафарг иштеп чыккан. Кириш бөлүгүн К. Маркс жазган. Анда жумушчу табынын саясий партиясын түзүү зарылдыгы, пролетариат ревясынын милдеттери менен максаттары белгиленген. Маркс менен Энгельстин сын пикирине карабастан, Гавр программасына Геддин талабы менен утопиялык жана жарым анархиялык моменттер киргизилген. Ошентсе да Гавр программасынын кабыл алынышы Франциядагы жумушчу кыймылынын өнүгүшүндөгү илгерилөөнү көрсөткөн.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Казыбаева Сүйүмкан Асаналиевна
Казыбаева Сүйүмкан Асаналиевна (1. 2. 1965-ж. туулган, Жумгал району, азыркы Доскулу айылы) - жогорку категориядагы мугалим. Фрунзе шаарындагы Кыз-келиндер педагогикалык институтун бүтүргөн (1988). Эмгек жолун Түркмөн атындагы орто мектепте мугалим болуп баштаган. Кийинчерээк директордун орун басары, 2000-03-жылдары окуу-тарбия башчысы, 2003-жылдан директордун окуу бөлүмү боюнча орун басары болуп иштеп келүүдө.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Нокдаун (тасма)
"Нокдаун" (Cinderella Man)-2005-жылы Рон Хоувард тарткан америкалык драма. Тасманын аталышы оор салмактагы бокс боюнча чемпион Жэймс Ж. Бреддоктун ылакап атына негизделип, анын жашоосунан эрүү алынган. Тасманын продюсерлери Хоувард, Пенни Маршал жана Брайан Грейзер. Бреддоктун "Күлала" аттуу ылакап атын Дэймон Рунен ыйгарган. Ал эми тасмада Рассел Кроу, Рене Зелвегер жана Пол Жиаматти тартылышкан.
Альтенхаген (Деммин)
Альтенхаген (Деммин) (Altenhagen (Landkreis Demmin)) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Деммин районуна кирет.
Калкы - 333 киши(2013-ж.). . Аянты - 11,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 52 002. Муниципалитеттин башчысы — Марита Ранге.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Регресстик доо
Регресстик доо – карызкордун күнөөсүнөн улам, үчүнчү тарапка төлөнгөн акчаны (же дагы башка мүлктүк баалуулуктарды) кайырып берүү жөнүндөгү талап. М.: камсыздандыруу уюмунун Р. д-су боюнча, келтирилген зыян үчүн жоопкер тарап жабырлануучуга камсыздандыруу төлөмүнүн ордун толтурууга тийиш.
Калыйбеков Молдоөмүр
Калыйбеков Молдоөмүр (15. 8. 1933, Суусамыр кыштагы - 2007, ошол эле жер) - эмгек ардагери. Ал Фрунзедеги эки жылдык мугалимдер институтунун табият таануу жана география факультетин (1952) жана Кыргызстан мамлекеттик университетинин тарых факультетин бүтүргөн (1960).
1952-53-жылдары ТогузТоро районунун Казарман орто мектебинде, 1953-55-жылдары Суусамыр орто мектебинде мугалим, 1960-85-жылдары мектептин директору, Суусамыр айылдык кеңештин төрагасы, Суусамыр башкы кой чарба бирикмесинин (ГОО) партиялык комитетинин катчысы болуп эмгектенген. 1997-жылдан улгайган адамдарга колдоо көрсөтүүчү «Суусамыр» фондусунун президентинин милдетин аткарган.
Улуу Ата-Мекендик согуштун жеңишинин 45 жана 50 жылдыгы, Лениндин 100 жылдык юбилейлик медалдары жана Ардак грамоталар менен сыйланган. 1960-90-жылдары Суусамыр айыл кеңешиюга жана райондук кеңештин депутаты болуп шайланган. Кыргызстан КП БКнын XVI съездинин делегаты (1976) болгон. Суусамыр районунун уюштурулушуна активдүү катышкан. Токтогон уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Интегралдык теңдеме
Интегралдык теңдеме – изделүүчү белгисиз функциясы интеграл белгисинин астында турган теңдеме. «Интегралдык теңдеме» термини 19-кылымдын 1-жарымында пайда болгон. Сызыктуу интегралдык теңдеменин жалпы теориясын түзүү 19-кылымдын аягында башталган. Бул теорияны негиздөөчүлөр италтялык математик В. Вольтерра (1896), швед математиги Э. Фредгольм (1903), немис математиктери Д. Гильберт (1912), Э. Шмидт (1907). Интегралдык теңдеме сызыктуу жана сызыксыз болуп бөлүнөт. Сызыктуу Интегралдык теңдеменин жалпы түрү: A(x)u(x)+{\int }_{D}K(x, s)u(s)ds= f(x), x\inD (1), мында A, K, f берилген функциялар (A – интегралдык теңдеменин коэффициенти, K-интегралдык теңдеменин ядросу, f – интегралдык теңдеменин бош мүчөсү деп аталат), D – бир же көп өлчөмдүү евклид мейкиндигинин чектелген же чектелбеген облусу, х, s – ушул облустун чекиттери, ds – көлөм элементи, u – изделүүчү функция. Эгер (1) теңдемеде A, K – матрицалар, f, u – вектор-функциялар болсо, анда (1) теңдеме сызыктуу Интегралдык теңдеменин системасы деп аталат. Эгер f =0 болсо, анда бир тектүү интегралдык теңдеме, ал эми тескери учурда бир тектүү эмес Интегралдык теңдеме деп аталат. A коэффициентине байланыштуу сызыктуу интегралдык теңдеменин үч түрү бар: 1-тектеги (эгер бардык x\inD үчүн А(х)=0 болсо), 2-тектеги (эгер бардык x\inD үчүн А(х)^0 болсо) жана 3-тектеги интегралдык теңдеме (эгер D аймагынын кандайдыр бир ички көптүгүндө А(х) нөлгө айланса) болуп үч түргө бөлүнөт. Сызыктуу эмес интегралдык теңдеменин издөөчү функция n даражалуу (n>1) болот. Мындай теңдемелердин бир түрү B төмөнкүдөй берилет: u(x), a x\in[a ; b] (2), мында – комплекстүү сан жана интегралдык теңдеменин параметри. Көп учурда кадимки жана айрым туундулуу дифференциал теңдемелер үчүн четки маселелер, механика менен физиканын айрым маселелери да интегралдык теңдеме менен чыгарылат.
Платформа (геологияда)
Платформа (геологияда) – континенттик кыртыштын салыштырмалуу тынч абалда турган ири бөлүгү (аянты бир нече млн км2ге жетет); жер кыртышынын геосинклиналга карама-кар шы турган негизги структурасы. Анда тектоникалык кыймыл өтө жай жүрүп, магма процесстери жокко эсе, ошондуктан түздүктүү рельеф баеымдуу. Калыңдыгы дээрлик бирдей (35-45 км). Платформа жөнүндө түшүнүк алгач 19-20-кылымдарда пайда болгон (А. П. Карпинский, Э. Зюсс, Э. Ог). Терминди алгач Э. Зюсс эмгегинде (1901) колдонгон. Бул илимди өнүктүрүүгө А. П. Карпинский, А. П. Павлов, Н. С. Шатский, А. Д. Яншин, A. А. Богданов ж. б. чоң салым кошушкан. Платформа 2 кабаттуу түзүлүшкө ээ. Мурда пайда болгон астынкы кабаты фундамент деп аталып, бүктөлүүгө, метаморфизмге жана граниттешүүгө дуушарланган байыркы тектерден турат. Платформанын жабуусу (чехол) деп аталган үстүнкү кабаты метаморфизмделбеген чөкмө тектерден түзүлөт. Фундаменти жер бетине чыгып калган аймагы калкан (щит), жабуусу (калындыгы 3-5 кмге жетет) бар жери плита деп аталат. Платформанын структуралык элементтерине, ошондой эле капталдары жантайынкы келген антеклиза (фундаменти жана жабуусу көтөрүнкү жери) жана синеклиза (фундаменти жана жабуусу төмөн ийилип жаткан жери) кирет. Платформанын маанилүү структуралык элементтеринин бири - авлакоген. Майда структуралары – чакан көтөрүлүүлөрдүн тизмегинен түзүлүп, узундугу 200-300 кмге чейин созулган жалдар. Фундамент кембрийге чейинки тоо тектерден турса, байыркы Платформа, андан кийинки (палеозой) тоо тектерден турса, жаш Платформа деп аталат. Байыркы Платформалар: Чыгыш Европа, Сибирь, Түндүк Америка, Кытай–Корей, Түштүк Кытай, Индстан, Африка, Австралия жана Антарктика. Бул Платформалар азыркы материктердин ядросун түзөт; жаш Платформалар: Батыш Сибирь, Түндүк Казакстан, Туран ойдуңдары, Кавказ өндүрү, Батыш Европа ж. б. Эгерде Платформада тектоникалык кыймыл активдешсе, эпиплатформалык (кайра жаралган) тоолор көтөрүлөт, мисалы, Теңир-Тоо.
Континенттик Платформалар сыяктуу эле океандык кыртышта да Платформалар кездешип, алар океандык Платформа же талассократон деп аталышат. Алар материктик Платформадан гранит-гнейс катмарынын жоктугу жана жукалыгы менен айырмаланып турат.
Элвуд (Небраска)
Элвуд (Небраска) (Elwood) — Небраска штатынын Gosper округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 707 киши. Болжолдуу аянты - 1.3 км². FIPS коду — 31-15570.
Темза
Темза (Thames; кельт тилинен – кара) – Улуу Британиядагы эн ири дарыя. Узундугу 334 км, алабынын аянты 15,3 миң км2. Лондон түздүгү менен агып, Түндүк деңизге куярда жазылыгы 16 кмге жеткен эстуарийди пайда кылат. Темзанын 38дей куймасы бар. Орточо чыгымы 260 м3/сек, кышында кирет. Төмөнкү агымына деңиз ташкынынын таасири тиет. Жүк жана калкты ташууда транспорттук мааниси зор. Балык кармалат. Бристоль булуну, Ирланд деңизи жана өлкөнүн өнөр-жай борборлору менен каналдар аркылуу туташат. Боюнда Оксфорд, Лондон, Рединг шаарлары жайгашкан.
Растеде
Растеде (Rastede) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Аммерланд районуна кирет.
Калкы - 20 817 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 123 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 51 005. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Деккер.
Теминген мөңгүсү
Теминген мөңгүсү – Түркстан кырка тоосунун түндүк капталындагы өрөөн тибиндеги мөңгү. Узундугу 7 км, аянты 6,6 км2. Исфара суусунун сол курамы Каравшиндин алабында жайгашкан. Башы деңиз деңгээлинен 5110 м, этеги 3520 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийиктиги 4180 м, абляциясынын аянты 2,0 км2. Мөңгүдөн Теминген суусу башталып, Каравшин суусунун оң курамы Киндикке сол тараптан куят.
Волвэрин
Волвэрин (Wolverine) — Мичиган штатынын Cheboygan округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 359 киши. Болжолдуу аянты - 2.3 км². FIPS коду — 26-88240.
Феккенштедт
Феккенштедт (Veckenstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Вернигероде районуна кирет.
Вольсфельд
Вольсфельд (Wolsfeld) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Феккенштедт
Калкы - 1475 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 14,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 345. Муниципалитеттин башчысы — Уве Луц.
Вольсфельд
Калкы - 810 киши(2013-ж.). . Аянты - 9,27 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 137. Муниципалитеттин башчысы — Хайнц үнк.