cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ардагыш (Балтачев району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Муздатуу технологиясы
Муздатуу технологиясы - тез бузулуучу азыктарды узакка сактоодо сууктукту колдонуучу азык- түлүк технологиясынын өзүнчө тармагы.
Тез бузулуучу азыктарды консервалоо ыкмаларынын натыйжалуусу — муздатуу. Азыктарды муздатууда микроорганизмдердпн тиричилик аракетин төмөндөйт жанa ферменттердин активдүүлүгү акырындайт. Ал муздатыл­ган (температурасы 04-4°Сге чейин), тоңдурулган (температурасы —0,54—2,5°С) жанa дефростацияланган (тону жатылган) болуп айырмаланат.
Музда­тууда муздаткыч заттар колдонулат. Эт, жумуртка, жемиш, сүттөн жасалган жанa кондитердпк азыктар аба менен балык, канаттуулардын этп суюктуктар менен, сүт, каймак, шире, шарап жылуулук алмаштыргыч аппаратта суюктуктар менен муздатылат, ал эми муздун жардамы менен бөтөлкөдөгү ичкилик жана жашылча муздатылат.
Узакка сактоо үчүн азык-түлүк —23°С температурада тоңдурулат. Сактоодо азыктардын сапатын жогорулатуу үчүн ультракызгылт көк нурларга, иондоштурулган шоолага кармоо, атайын идиш жанa соргуч материал, көмүр кычкыл газы, озон жанa антибиотиктер колдонулат. Ушул чараларды муздатуу менен айкалышта пайдалануу аркылуу азыктардын сактоо мөөнөтүн узартууга болот.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Муз жаргыч(кеме)
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Джоржтаун (Колорадо)
Джоржтаун (Колорадо) (Georgetown) — Колорадо штатынын Клиар Крик округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 088 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 08-29735.
Эпписхаузен
Эпписхаузен (Eppishausen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Нижний Альгой районуна кирет.
Калкы - 1759 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 39,50 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 78 134. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Керлер.
Боттенбах
Боттенбах (Bottenbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк-Батыш Пфальц районуна кирет.
Калкы - 722 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,15 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 40 205. Муниципалитеттин башчысы — Гельмут Шмитт.
Ак-Булуң айыл аймагы
Ак-Булуң айыл аймагы ― Кыргызстандын Ак-Суу районундагы административдик-аймактык бирдик. Ак-Булуң, Ак-Булак, Токтогул, Түргөн айылдарынан турат. Административдик борбору ― Ак-Булуң айылы.
Хомберг (Вестервальд)
Хомберг (Вестервальд) (Homberg (Westerwald)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 159 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 43 244. Муниципалитеттин башчысы — Михель Греб.
Гулсункан Жунушалиева
Өмүр баяны
1969-жылы Кочкор айылында көп балалуу үй-бүлөдө төрөлгөн. Гулсункан Жунушалиева 1976-жылы Кара-коо орто мектебинде (азыркы Нинакан Жүндүбаева атандагы орто мектепте) окуп, аны 1986-жылы ийгиликтүү аяктаган.
1986-жылы Россиянын Томск шаарындагы мамлекеттик университеттин философия факультетине тапшырып, аны 1992-жылы бүтүргөн.
Эмгек жолун 1992-жылы Ысык-Көл областынын Каракол шаарындагы Касым Тыныстанов атындагы Ысык-Көл мамлекеттик университетинде окутуучу болуп иштеп, ал жерде 1998-жылга чейин үзүрлүү эмгектенген.
1998-жылдан азыркы күнгө чейин [https://www.kgma.kg/ru/divisions/leadership/vice-rector-for-state-language-and-educational-work И.К. Ахунбаев атындагы Кыргыз мамлекеттик медициналык академиянын] философия кафедрасында келечектеги дарыгерлерге татыктуу билим берип келе жатат.
Юридикалык илимдин магистри. Философия илимдеринин кандидаты, эл агартуунун отличниги.
2021-жылдан бери ушул эле окуу жайдын мамлекеттик тил жана тарбия иштери боюнча проректору кызматында иштеп жатат. Үй-булөлүү, 5 баланын энеси.
Церетёли Акакий Ростомович
Церетёли Акакий Ростомович (9. 6. 1840, азыркы Грузия, Сачхер району, Схвитори айылы - 26. 1. 1915, ошол эле жер, сөөгү Тбилисиге коюлган) - грузин акыны жана коомдук ишмер. 1859-63-ж. Петербург университетинде окуган. И. Г. Чавчавадзе менен бирге 1860-жылдардагы улуттук-боштондук кыймылды жетектеген. «Тарнике Эристави» (1884), «Киколдун аңгемеси» (1889), «Натэла» (1900) ж. б. тарыхый поэмалары, «БашиАчуки» (1895-96) повести бар. Церетёли жарандык жана сүйүү лирикасынын чебери («Жылтылдак конуз», «Сулико» ж. б.). 1906-ж. «Интернационалды» грузин тилине которгон. Церетёли 1894-99-ж. жазган «Баштан өткөндөр» автобиографиялык чыгармасында 19кылымдын 2-жарымындагы грузин турмушу сүрөттөлгөн. Анын «Сулико», «Сүйгөнүмө», «Амиран», «Тарбиячы», «Кичинекей Ках», «Таң», «Цицинател» ж. б. ырлары грузин элине кеңири сиңип, обондуу ырларга айланган. 1947-ж. «Баштан өткөндөр » повестинин негизинде көркөм фильм тартылган (реж. К. Пипинашвили). 1939-ж. туулуп өскөн айылына музейи ачылган.
Вөльфис
Вөльфис (Wölfis) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Гота районуна кирет.
Музей тануу
Музей тануу - музей уюштуруу маселелерин жанa иш аракетин изилдөөчү илимдин тармагы.
Музей тануу музей ишинин теориясы менен практикасын, музей архитектурасынын негиздерин, аларды жабдуу маселелерин изилдейт.
Музей тануунун негизги милдеттеринин бири музей ишинин (музейлерин жабдуу, сактоо жанa калыбына кедтируу, аларды изилдөө, каталогго түшүрүү жана көрсөтүү) илимий принциптерин түзүү болуп саналат. Музей тануу музей экс­понаттарын көрсөтүү аркылуу саясий жана илимий билимдерди жайылтууга. экскурсиялар, көчмө көргөзмөлөр, консулътациялар уюштурууга. лекциялар окууга, илимий жана илимий популярдык адабияттарды (музейдин эмгектери. ката­логдор, жол көрсөткүчтөр. альбомдор ж. б.) бастырып чыгарууга зор көңүл бурат.
Шэлби (Айова)
Шэлби (Айова) (Shelby) — Айова штатынын Шелби округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 4.2 км². FIPS коду — 19-72300.
Калкы
2010-жылы калкы 696 киши болгон.
Маркт-Швабен
Маркт-Швабен (Markt Schwaben) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Эберсберг районуна кирет.
Калкы - 11911 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 10,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 75 127. Муниципалитеттин башчысы — Бернхард Винтер.
Хоберг (Миссури)
Хоберг (Миссури) (Hoberg) — Миссури штатынын Lawrence округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 60 киши. Болжолдуу аянты - 0.2 км². FIPS коду — 29-32410.
Зорге (Гарц)
Зорге (Гарц) (Sorge) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Вернигероде районуна кирет.
Калкы - 119 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 5,92 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 295. Муниципалитеттин башчысы — Инге Винкель.
Ценоз
Ценоз (гр. Koinos - жалпы) - ар кандай организмдер жыйындысы. Ценоз зооценоз (жаныбарлар жамаатташтыгы), фитоценоз (өсүмдүктөр жамаатташтыгы), микробоценоз (микроорганизмдер жамаатташтыгы) ж. б. болуп айырмаланат. Көбүнчө биоценоз деп аталат.
Мэйбл (Миннесота)
Калкы - 780 киши. Болжолдуу аянты - 1.2 км². FIPS коду — 27-38888.
Мудрос жарашуусу (1918)
Мудрос жарашуусу (1918) – биринчи дүйнөлүк согушта (1914–18) Түркия жеңилгенден кийин Мудрос портунда (Лемнос а.) Улуу Британия менен Түркия өкмөтүнүн өкүлдөрү 1918-жылы 30-октябрда кол койгон жарашуу. Анда Кара деңиз кысыктарын Антантанын аскер флоттору үчүн ачуу, союздаштардын Босфор менен Дарданеллди оккупациялоого укуктуулугу, Хижаз, Ирак, Сирия жана башкалар. жерлердеги түрк аскерлеринин багынуу шарттары белгиленгенетикалыкАл шарттар Түркияны биротоло бөлүп алуу, анын аймагын антисоветтик интервенция үчүн плацдарм катары пайдалануу максатын көздөгөн. Түрк элинин улуттук-бошт. күрөшүнөн улам Мудрос жарашуусу ишке ашпай калган; Мудрос жарашуусунда коюлган маселелер акыры Лозанна тынчтык келишиминде (1923) каралган.
Рашид Тагаев
Тагаев Рашид Бакирович 1958-жылдын 21-августунда Жалал-Абад областынын Октябрь айылында туулган. Кыргыз Мамлекеттик университинин педагогикалык факультетин, кийинчерээк юридикалык факультетин бүтүргөн.
Кошумча маалымат
Рашид Тагаев милициянын генерал-майору. Кыргыз Республикасынын Ардак грамотасы менен сыйланган.
Үй-бүлөлүү, үч кыз жана бир уулдун атасы.
2020-жылдын ноябрында Кыргыз Республикасынын Президенти кызматына өз талапкерлигин көрсөткөнү тууралуу БШКга арыз берген.
Мугкана
Мугкана – 1) отко сыйынуучулардын ыйык үйү; 2) үстү кумпалуу, боз үй түрүндө таштан курулган, эшиги тар күмбөз (биздин заманга чейинки 2-кылым – биздин замандын 6–7-кылым). Бир үй-бүлө мүчөлөрү мончок, сөйкө, бычак, жебе, карапа идиштер менен бирге коюлган. Дубалынын түп жагынын калыңдыгы 2,5– 5 м, эшигинин туурасы 70 см. Мугкананын диаметри 4–15 м, уз. 3–9 м, туурасы 2–6 м, Бийиктиги 2,4– 3,5 мге чейин жетет. Фергана өрөөнүнүн түндүгүндө, негизинен Ала-Бука жана Аксы аймактарында, Наманган облусунун Кара-Мазар тоосу менен Курама тоо кырларында (Гава-Сай, Көк-Серек, Сумсар жана Касан капчыгайларында, Кызыл-Жар, Орто-Суу өрөөнүндө) кездешет. Бул жерлерде 200дөн ашык мугкана казылган. Алар чала көчмөн тоолук малчыларга таандык. Бул урууларды эфталиттер менен байланыштырышат. Профессор Г. А. Пугаченкова менены казак, кыргыз күмбөздөрүнүн алгачкы түрү деп болжолдойт. Ала-Бука районундагы мугканаларды 1951-жылы археолог А. К. Кибиров, 1955жана 1974-жылы археолог Ю. А. Заднепровский изилдеген.Терек-Сай шаарчасына жакын, Орто-Токой кышаарында Касан-Сай суусунун оң өйүзүндө Чычырканак дөбө-мүрзөлөрүнөн да мугканалар табылган. Түндүк-Чыгыштагы эң четки мугканалар тобу Пачата (Аксы) суусунун жогорку бөлүгүндө кезигет. Казылган мугканалар биздин замандын 1-кылымына таандык. Мындай таш мүрзөлөр кыргыздарда корум же корумдап (сөөк, өлүк) коюу деп аталат. Ферганалык тажиктер «корумб» – «үйүлгөн таш» деп аташкан. 19-кылымда ферганалык өзбектер «курум» же «гурум» дешкен. Аталган корум-мүрзөлөрдүн атайын жасалган эшиги болгон. Корум-мүрзөлөрдү жергиликтүү калк мугдардын (эл) үйү же мугдардан калган калдык деп эсептешип, тажиктер көбүнчө «ханам-муг» дешсе, өзбектер «муг-хана», ал эми кыргыздар «мык» (мыктын үйү) деп аташкан. Чоң Алайда, Тажикстандын Жерге-Тал районунда «муг» сөзү менен байланышкан кыргызча «Кара-Мык» топоними кездешет. Уламыштарда Фергана мугдары күчтүү жана мээнеткеч кишилер катары даңазаланышкан. Илимде «муг» аталышы авесталык «могу», байыркы персче «магу», согдалык «мог» – «отпарас» деген түшүнүктөн келип чыккан деп эсептелинет. Кийинки мезгилдеги изилдөөлөр далилдегендей Чыгыш Ферганада Чуст доорунда зардалчылыктын (зороастризмотпарастык дининин) жерг. варианты пайда болуп, ал ислам дининин таралышынын алдында гүлдөп өнүккөн. Демек, муг тургундары ислам дини таралганга чейинки отпарастык ишенимде турушкан жергиликтүү калкты түшүндүргөн. Аксы районунун борбору азыркы Кербен шаарынын 7-кылымда жашаган легендарлуу башкаруучусу Керван-Баш да муг элинен чыккан делинет. Демек, мугдар отпарастык ишенимде туруп, мусулман динине кирбей, арабдарга көпкө чейин каршылык кылышкан ферганалык жергиликтүү тургундар болушу мүмкүн.
Эпте-Се
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Эргерсхайм
Эргерсхайм (Ergersheim) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Нойштадт (Айш) — Бад-Виндсхайм районуна кирет.
Калкы - 1093 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 30,04 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 75 122. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Вундерлих.
Кавказ согуштары (18-19-кылымдар)
Кавказ согуштары (18-19-кылымдар) – орус падышалыгы Кавказ аймактарын басып алуу максатында жүргүзгөн согуштар. Россиянын Иран жана Түркия менен жүргүзгөн согуштары, Крым согушу (1853-56), Тоолуу Дагстан, Түндүк-Батыш Кавказ жана Чеченетан аймактарындагы тоолук кавказдыктарга каршы жүргүзгөн басып алуучулук согуштары (1817-64), Кавказ элдеринин феодалдык эзүүгө каршы кыймылын басууга падышалыктын согуштук кийлигишүүсү Кавказ согуштарынын өзөгүнтүзгөн. Түркия жана Иран тараптан кол салуу коркунучу Кавказ элдерин Россиядан ишеничтүү жөлөк издөөгө аргасыз кылган. Кавказ Россия, Түркия жана Ирандын ортосундагы күрөш очогуна айланган. Пётр I Персияга жортуул жасаганда (1722-23), орус аскери Түндүк Азербайжандын жээктерин ээлеген, бирок Ганж келишими боюнча (1735) Россия аскерин Терек дарыясынын ар жагына алып кеткен. 1768-74-жылдары орус-түрк согушунун натыйжасында Россияга Кабарда кошулган. 1783-ж. Чыгыш Грузия Россиянын протекторатына өткөн. 1795-ж. перстердин Грузияга кол салышы Россияны Закавказдагы аракетин активдештирүүгө мажбур кылган. 1801-ж. Россияга Чыгыш Грузия, 1802-06-жылдары Батыш Грузия, Осетия, Түндүк Азербайжан, 1810-ж. Абхазия, 1813-ж. Дагстан кошулган. Орус-түрк (1828-29), орус-иран (1826-28) согуштары Чыгыш Армения, Түштүк-Батыш Грузия жана Кавказдын Кара деңиз жээгинин түндүк бөлүгү Россияга кошулушу менен аяктаган. Өзүнчө Грузин (1820-жылдардан Кавказ) корпусу түзүлгөн, ага 1816-ж. А. П. Ермолов, 1827-ж. И. Р. Паскеевич, 1831-ж. Г. В. Розен, 1837-ж. Е. А. Головин, 1842-ж. А.И. Нейдгардт, 1844-ж. М. С. Воронцов, 1854-ж. Н. Н. Муравьев, 1857-жылдан А. И. Барятинский командачылык кылган. 1817-18-жылдары орустардын Преград Стан, Грозный, Внезапная, Бурная чептери курулуп, алар Түндүк Кавказ тоолуктарынын жерлерин басып алышкан. Падышачылыктын баскынчы саясаты жана колониялык эзүүсү тоолуктардын мюридизм туусу астында боштондук кыймылынын күчөшүнө алып келген. 1820-жылдарда тоолуктардын имаматы түзүлгөн. Анын башкаруучулары мюридизм кыймылынын башында турган: Гази-Магомет (1828-32), Гамзат бек (1832-34), Шамиль (1834-59). Шамилге каршы күрөш 1859-ж. бүткөн. Кавказ согуштары 1864-ж. Кавказды багынтуу менен аяктаган.
Конкорд (Небраска)
Конкорд (Небраска) (Concord) — Небраска штатынын Dixon округуна караган АКШ шаары.
Дрансфельд
Дрансфельд (Dransfeld) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Гөттинген районуна кирет.
Калкы - 4057 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 28 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 52 006. Мэр — Рольф Тобин.
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
«Мужмал ат-таварих ва-л-кысас»
«Мужмал ат-таварих ва-л-кысас» («Тарых жана аңгемелер жыйнагы») – 1126-жылы фарсы тилинде жазылган тарыхый эмгек. Автору белгисиз. Бул эмгекти ирандык тарыхчы Бехар таап алып, 1939–40-жылы Тегеран шаарында жарыялаган. Эмгекте түрк элдери тууралуу маалыматтар менен бирге кыргыздар «кыркыз» болуп берилгенетикалыкЧигилдердин башкаруучусу, Барскан шаарынын бийлөөчүсү «тебин» титулун алгандыгы тууралуу да айтылат.
Йесберг
Йесберг (Jesberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Швальм-Эдер районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Ак-Чий айыл аймагы (Ак-Суу району)
Ак-Чий айыл аймагы ― Кыргызстандын Ак-Суу районундагы административдик-аймактык бирдик. Ак-Чий, Качыбек, Көк-Жайык, Кызыл-Жар, Советское айылдарынан турат. Административдик борбору ― Ак-Чий айылы.
Мата (Балтачев району, Башкыртстан)
Мата — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Штандин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 497 киши. Почта индекси — 452989, ОКАТО коду — 80208843003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Муз калканы
Муз калканы - формасы жанa кыймылынын багыты жер бетинин рельефине эмес, толукталуу булагы менен чыгымынын таралышына жараша болгон мөңгүлөр.
Муз калканы — бир борбордон ар тарапка радиалдуу түрдө жыып таралган муздук.
Үстүнүн туура кесилишп жарым тегерек сыяктуу, ортосу томпогой, чет жакасына жапыздайт. Алар жалгыздан сейрек кездешет, көбүнчө бири бирине тийишип, муздун кең мейкиндиктери ээлеген калыд катмарды түзөт. Мис., Гренландиянын мейкиндиги борб. эки чоң жанa бир нече четки майда калкандардан турат.
Муз калканы климаттык кар чеги дедиз дедгээлине жакын жаткан түздүктөрдө пайда болот. Муз калканынын үлүшүнө жер жүзүндөгү мөңгүлөрдүн 98,5 %ке жакын аянты жана 99% көлөмү туура келет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Кавказдын Кара Деңиздик жээги
Кавказдын Кара Деңиздик жээги – Анападан Грузиянын Түркия менен чек арасына чейинки Кара деңиздин чыгыш жээги. Узундугу 800 км. Түндүгүнө Чоң Кавказдын кырка тоолору, түштүгүнө Колхида ойдуңу жана Кичи Кавказдын тоолору кирип турат. Түндүк бөлүгүнө жер ортолук деңиз тибиндеги субтропиктик климат мүнөздүү, жайы кургак, июлдун орточо температурасы 23°С, январдыкы 3°С; түштүгүнүкү нымдуу субтропиктик климат (июлдун орточо температурасы 24°С, январдыкы 5°С). Жылдык жаан-чачыны түндүгүндө 500 **, түштүгүндө 2800 мм. Түндүгүндө токой жана шибляк тибиндеги ксерофиль бадалдары, түштүгүндө лианалуу жана дайыма жашыл бадалдуу жазы жалбырактуу токой өсөт. Багбанчылык, жүзүмчүлүк, чай өстүрүү өнүккөн. Климаттык жана бальнеологиялык курорттуу (Анапа, Геленжик, Сочи, Хоста, Гагра, Гудаута, Сухуми, Кобулети, Батуми ж. б.) зона.
Бөрү-Баш айыл аймагы
Бөрү-Баш айыл аймагы ― Кыргызстандын Ак-Суу районундагы административдик-аймактык бирдик. Бөрү-Баш, Черик айылдарынан турат. Административдик борбору ― Бөрү-Баш айылы.
Вазунген
Вазунген (Wasungen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан Шаар. Шмалькальден-Майнинген районуна кирет.
Холланд (Миссури)
Холланд (Миссури) (Holland) — Миссури штатынын Пемискот округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.4 км². FIPS коду — 29-32590.
Вазунген
Калкы - 3542 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,50 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 66 086. Мэр — Манфред Кох.
Холланд (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 246 киши болгон.
Кубатаев Камалдин
Кубатаев Камалдин 1952-жылы Сузак районунун Багыш айылында туулган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Музоолоо
Инек музоосун 283—285 кун көтөрөт. Ал Музоолоорунда туут бөлмөсүндө асыралат. Туурунан 2—3 жума мурда желиндейт.
12—24 с калганда желини толот, чидеруу белгилери байкалат. Жарым — бир ста тууйт, кээде 15 лшкдан 5—6 ска созулушу мумкун. Кадимкидей туутта 6 ска че­йин чөбү түшөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Кыргызстандын 2017-жылдагы президенттик шайлоосу
Кыргызстандын президенттик шайлоосу — 2017-жылдын 15-октябрда өтөт. Тиешелүү токтомду 14-июнда Жогорку Кеңеш кабыл алды. Жогорку Кеңештин "Кыргыз Республикасынын президентин шайлоо күнүн белгилөө жөнүндө" токтому жарыяланган соң БШК талапкерлерди каттоону баштайт. Президенттикке талапкер боло турган жаран шайлоочулардан 30 миңден кем эмес кол топтоп, 1 миллион сом шайлоо күрөөсүн төлөп жана БШКга аны талапкер катары көрсөтүү боюнча партиянын съездинин чечимин алып келиши керек. Талапкерлерди каттоо шайлоо күнүнө 75 күн калганда, башкача айтканда, 31-июлда токтотулат. Борбордук шайлоо комиссиясы шайлоого керектелүүчү чыгымдардын жалпы сметасын 671 миллион 502 миң сом деп бекитти.Бул каражаттын болжол менен 538,8 миллион сому биринчи тур, калган 132,6 миллиону экинчи тур үчүн каралат.
Шайлоочулар
Мамлекеттик каттоо кызматы 4-октябрда Борбордук шайлоо комиссиясына шайлоочулардын такталган, акыркы тизмесин берди. Президенттик шайлоодо 3 миллион 25 миӊ 768 жаран добуш берүүгө укуктуу. Мунун ичинен 2 миллион 908 миӊ 453 шайлоочу Кыргыз Республикасынын аймагында кадимки каттоодо турган аймагынан шайлайт. Ал эми чет өлкөлөрдөн 18 580 жаран добуш бере алат. 98 735 жаран Бишкек шаарындагы кошумча шайлоо тилкелеринен добуш берсе болот. Бул жылы 17 180 жаран шайлоочулардын тизмесинен чыгарылганы белгилүү болду: каза тапкандар - 16 687 жаран, Кыргыз жарандыгынан баш тарткандар - 493 жаран, 1974-1994-жылкы үлгүдөгү паспорт менен жүргөндөр 13 672 жаран
Муз
Муз – тоңуп калган суу. Ал кристаллдык (11) жана аморфтук муз болуп бөлүнөт. Муздун түрлөрү: атм. (кар, кыроо, мөндүр), суу музу (суунун үстүндө пайда болгон муз катмары жана суунун ар түрдүү тереңдигиндеги муз), жер астындагы жана мөңгү музу. Жер бетиндеги муздун жалпы көлөмү 30 млн км3, анын көбү уюлдук аймактарда (негизинен Антарктидада, калыңдыгы 4 км) топтолгон. Муз азык-түлүктү тоңдуруп сактоодо, тузсуз суу алууда, медицинада кеңири колдонулат. Географиялык энчилүү ат катары да кеңири таралган: Ак-Муз, Муз-Арт, Муз-Бел, Муз-Булак, Муз-Тоо, Муз-Төр жана башкалар.
Цемент сырьёлору
Цемент сырьёлору - цемент өндүрүүдө пайдаланылуучу минералдык түзүлүштөр. Бир т цемент клинкерин (өтө майдаланган акиташ менен чопонун аралашмасын күйгүзүүдөн алынган жарым жартылай продукту) өндүрүү үчүн орточо нымдуулуктагы негизги минералдык сырьёдон 1,7-2,1 т иштетилет. Анын 75-82%ин карбонаттуу, 18-25% ин чополуу компоненттер түзөт.
Карбонаттуу тектерден: акиташ, бор, үлүл акиташы, акиташтуу туф; карбонаттуу-чополуу тектерден: мергелдүү акиташ, мергель; чополуу тектерден: чопо, чополуу сланец, лёсс, лёсс еымал кумай, кумай пайдаланылат. Башка сырьёлук материалдар (курамында темирдин компоненттери барлар, флюорит, фосфогипс, кремнийлүү фтордуу натрий) аз санда кошулат. Алсак, сырьёну майдалоодо чөкмө тектер (диатомит, трепель, опока, глиеж, спонгиолиттер) жана жанартоо тектери (күл, туф, пемза жана трасс) менен катар эле домна мештеринен жана электр станцияларынан чыгарылган күл кошулса, цементтин катуу мөөнөтүн жөнгө салуу үчүн гипс кошулат. Карбонаттуу жана чополуу тектер бардык геологиялык жаштагы катмарларда ири аянттарда калың гоптолгонун эске алсак, Цемент сырьёлорунун дүйнөлүк запасы абдан көп (так аныктала элек). Кыргызстанда жалпы запасы 260 млн т болгон 4 кени казып алынууда. Ак-Сай, Агала-Таш, Күрмөнтү, Исфайрам кендеринде запасы мол. Цемент сырьёлору Кант, Кубасай, Күрмөнтү цемент заводдорунда пайдаланылат.
Кагаз акчалар
Кагаз акчалар - (англис тилинде fiat money) – жүгүртүүдө толук баалуу акчалардын ордуна жүрүүчү нарк белгиси; мажбурлануучу курска ээ, адатта металлга алмашылбайт жана мамлекет тарабынан өз чыгымдарын жабуу үчүн чыгарылат. Кагаз акчаларды чыгаруу зарылдыгы капитализмде өнөр жай менен сооданын өнүгүшүнөн келип чыккан. Кагаз аакчалар алтын жана күмүш акчалардын айлануу процессинде аларга анын анык салмагынан белгиленген номиналдуу өлчөмдө пайда болгон. Кагаз акчалар табияты боюнча нарктын накта формасы катары алардын өздүк наркы болбойт: аларды басып чыгаруу анча кыйын эмес. Кагаз акчалардын анык наркы нарк мыйзамы, акча жүгүртүү мыйзамдары менен аныкталат. Тарыхый Кагаз акчалар алтындын жана күмүштүн белгиси катары пайда болгон. Адегенде алар Кытайда орто кылымдарда Хубилай-хан башкарган мезгилде басып чыгарылган. Кагаз акчалардын экинчи чыгарылышы жөнүндө саякатчы Марко Поло 1286-ж. эскерген. Кагаз акчалар 17-кылымдан көп чыгарыла баштаган: Швецияда 1644-ж., Түндүк Американын Массачусетс штатында 1690-ж., Францияда 1701-ж., Россияда 1769-ж. чыккан. Кагаз акчалардын өз наркы болбогондуктан, алар асыл буюмдардын жана дүйнөлүк акчалардын наркынын өлчөмүн аткара албайт. Алар жүгүртүү каражаттарынын жана төлөм каражаттарынын милдетин аткарат. Алтын стандарт алып салынгандан кийин Кагаз акчалар топтомдор жана сактам каражаттары салыштырмалуу туруктуу кезинде белгилүү бир чекте алардын милдетин аткарган. Кагазакчалар инфляция менен ажырагыс байланышта.
Брайт
Брайт (Breit) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бернкастель-Витлих районуна кирет.
Калкы - 275 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,00 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 31 202. Муниципалитеттин башчысы — Гүнтер Классен.
Цельсий шкаласы
Цельсий шкаласы - нормалдуу атмосфералык басымда (101 325 паскаль же 760 сым. мам. мм.) муздун эрүү жана суунун кайноо температураларынын ортосундагы интервал 100 бирдей бөлүккө бөлүнгөн температуралык шкала. А. Цельсий сунуш кылгандыктан шкала анын ысымынан аталган (1742). Ц. ш. боюнча температура Цельсий градусу (°С) аркылуу туюнтулуп, муздун эрүү температурасы 0°С, суунун кайноо температурасы 100°С алынат. Термод. температура менен төмөнкүдөй байланышкан: t = Т-273,16°.
Кара-Жал айыл аймагы
Кара-Жал айыл аймагы ― Кыргызстандын Ак-Суу районундагы административдик-аймактык бирдик. Тегизчил, Жаңы-Арык, Кара-Жал, Боз-Булуң айылдарынан турат. Административдик борбору ― Тегизчил айылы.
Зоттерхаузен
Зоттерхаузен (Sotterhausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зангерхаузен районуна кирет.
Диллон (Колорадо)
Калкы - 802 киши. Болжолдуу аянты - 6.2 км². FIPS коду — 08-20440.
Йосгрунд
Йосгрунд (Jossgrund) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Майн-Кинциг районуна кирет.
Калкы - 3615 киши(2013-ж.). . Аянты - 50,61 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 35 016. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Шрайбер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Юге-Яга
Юге-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Вась-Яга дарыясынын оң жээгинен 16 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 38 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Эргольдинг
Эргольдинг (Ergolding) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Ландсхут районуна кирет.
Калкы - 11 787 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 37,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 74 126. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Хекнер.
Музоокана
Музоокана - музоо багылуучу жай. Музоокана өзүнчө же уйкананын жанына курулат. Ири сүт-товар фермаларында Музоокана туут бөлмөсү менен бирге салынат.
Шэлдахл (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 336 киши болгон.
Музоокана
Музооканада туут бөлмөсү, профилакторийи, 15 күндөн 3 айга жана 3 айдан 6 айга чейинки музоо багылуучу бөлмөлөрү бар. Ар бир бөлмөнүн эшиги өзүнчө болот. Ал эми 6 айдан жогорку музоолор учун белок жай курулат. Музоокананын ичи таза, кургак, жарык, жылуу болууга тийиш. Желдеткич орнотулуп, асты тактайланат. Жаш (10—15 кунге чейинки) музоолор ар бири айрым ка­пасте, профилакторийде багылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Жаңы тошкур (Балтачев району, Башкыртстан)
Жаңы тошкур — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Штандин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 8 киши. Почта индекси — 452989, ОКАТО коду — 80208843004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Маматов Самаган
Маматов Самаган 1950-жылы 10-февралда Сузак районунун Көк-Арт айылында туулган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Токтогул ырчы
Токтогул Ырчы - эл оозунда аты санжырага айланып, укумдан-тукумга уламаланып айтылып келаткан ырчынын жашаган доорун уламыштарга негиздесек, кадимки Аксак Темирдин дооруна, тактап айтканда, 14-15-кылымдарга туура келет. Ал Кетбука, Асанкайгы, Толубай сынчылар менен замандаш болгон.
Музалар
Музалар – байыркы грек мифологиясындагы искусство, илим, поэзия кудайлары, пирлери. Тогуз М. адегенде грек акыны Гесиоддун (биздин заманга чейинки 7-кылым) «Теогониясында» аталган. Клио – тарыхтын, Евтерпа – поэзия менен музыканын, Талия – комедиянын, Мельпомена – трагедиянын, Терпсихора – бийдин, Эрато – сүйүү лирикасынын, Полигимния – гимндердин, Урания – астр-янын, Каллиона – эпостун кудайлары. Аполлон М-дын пири деп эсептелген.
Токтогул ырчы
“Ырамандын соңунан,
Иши келип оңунан.
Арбытып айтып кыскасын.
Токтогул ырчы ырдаган,
Толубай сынчы сындаган.
Токтогул ырдап турганда,
Калктын баары тыңдаган.
Көрүп туруп көз менен,
Жомок кылып сөз менен.
Ырамандын Ырчы уул –
Баарын тизген Токтогул –
Бул жомоктун ачкычы” – деп эскерет.
Токтогул ырчы кыргызга ислам дини кучак жая баштаган мезгилде болуп, “Эшегин эптеп токуйбуз, намазын кантип окуйбуз?” – деп, ага караманча каршы чыккандардын биринен болгон экен. “Кудаярдын тушунда куурап калдык, кууругуч баштуу кожону туурап калдык” - деген саптары хан Кудаярдын каарын келтирип, ал Токтогулду туткундайт да, Аксак Темирге жөнөтөт. Аксак Темир ырчыны дарга астырат.
Токтогулдун ырчылыгы, манасчылыгы тууралуу эл оозунда маалымат сакталбаган. Болгону ал “Манас” айтканда, базардагы аларманы да, сатарманы да баарын унутуп, ошону гана угуп калчу экен деген сөздөр бар. Ошондой эле эл оозунда Токтогул каза болгондо карындашынын кошкон кошогу айтылып калган. Кийинчерээк Токтогулдун өмүрү тууралуу басылмаларда жаңы маалыматтар пайда болду. Бирок ал али тарыхый жактан тактала элек.
Музарт
Музарт – Меридиан кырка тоосу менен Чыгыш Теңир-Тоодогу Калык-Тоонун аралыгындагы ашуу. Бийиктиги 3602 м. Музарт ашуусу, капчыгайлар жана Музарт мөңгүсү аркылуу Кулжа жана Ак-Суу шаарын байланыштырган чыйыр жол өтөт.
Хомберг (Лаутереккен)
Хомберг (Лаутереккен) (Homberg (bei Lauterecken)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кузель районуна кирет.
Калкы - 217 киши(2013-ж.). . Аянты - 10,89 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 36 044. Муниципалитеттин башчысы — Анита Грессер.
Спиннер
Спиннер (Spinner) — Көңүл ачуучу жана антистресстик машыгуучу, эки же андан ашык канатчадан турган, колго ылайыкталган оюнчук. Аны иштетүү үчүн ортосундагы тегеректи эки манжа менен басып, канатчаларды күүгө салса, 1,5-2 мүнөт аралыгында тынымсыз айланат. Спиннерди иштеп чыккандар ал адамдагы кыжырданууну азайтып, ойду топтогонго жана стресстен арылууга жардам берерин айтышат. Бирок психологдор "балдардын спиннерге болгон берилүүсү жашоодогу башка маанилүү нерселерди 2-орунга жылдырып коюусуна түрткү болушу мүмкүн" дешет. Аталган оюнчук мындан 27 жыл мурда ойлоп табылса да, өз убагында кызыкчылык жарата алган эмес. Былтыр декабрда "Forbes" журналында спиннер тууралуу "2017-жылы керек болчу кеңсе оюнчугу" деген макала жарык көргөн. Андан көп өтпөй март айында YouTube’дун колдонуучусу тарабынан спиннер менен кантип ойноо керектиги жөнүндө видео тарап кеткен. Ошентип бул оюнчук миллиондордун көңүл чордонуна чыкты. Спиннер 8 жаштан өткөн балдарга арналган. Аны түрүнө жараша 200дөн 750 сомго чейин сатып алса болот.
Бразилиянын Улуттук Конгрессинине чабуул (2023)
Бразилиянын Улуттук Конгрессине Чабуул — 2023-жылдын 8-январында Бразилиянын федералдык борбору Бразилиада мурдагы президент Жаир Болсонаро Луис Инасиу Лула да Силвадан жеңилип калгандан кийин Бразилиянын Жогорку сотуна, Бразилиянын Улуттук Конгрессине жана Праса-дус-Трес-Подерестеги Планалто президенттик сарайына кол салышкан. 2022-жылы Бразилиядагы жалпы шайлоодо. Федералдык Сенаттын президентинин милдетин аткаруучу Венециано Витал до Рего демонстранттар депутаттар палатасынын жашыл залын бузуп, Планалто сарайына басып кирүүгө аракет кылганын ырастады. Кол салуу учурунда президент Луис Инасио Лула да Силва Бразилияда болгон эмес.
Хронологиясы
7-январда эртең менен Бразилиянын бардык аймактарынан 100дөн ашык автобус Болсонаро тарапкерлерин алып келип, Бразилияга келди. Алар армиянын башкы штабынын алдында лагерде турган 200 кишиге кошулуп, жалпы санын 4000ден ашты.
8-январда түштөн кийин демонстранттар армиядан төңкөрүш жасоону талап кылып, нааразылык акциясынын жүрүшүндө бир нече жумадан бери лагерде турган Армиянын штабынан чыгышты. Луланын өкмөтү бул лагерлерди чыгарууга аракет кылып, мүмкүн болбогондо коопсуздукту күчөтүүнү буйруган. Юстиция министри да ошол жумада лагерлер демонтаждала турганын кайталады. Демонстранттар полициянын тосмолорун бузуп, таяктар менен куралданган полицияга каршы чыгышкан, алар көздөн жаш агызуучу газ колдонгон. Андан соң демонстранттар аткаруу бийлигинин жана Федералдык Жогорку соттун имараты болгон Паласио-ду-Планальтого кирүүгө аракет кылышкан. Бразилиянын армиясынын жоокерлери жооп кайтарышты. Эки тик учак чогулгандарды таратууга аракет кылган.
Фолха-де-Сан-Паулу фотографы Педро Ладейра Metropoles [pt] журналынын журналисти болуп иштеген айрым демонстранттар кол салып, тоноп кетишкен.
Тополоң болгон учурда Лула да Силва да, Болсонаро да Бразилияда болгон эмес; Лула Сан-Паулудагы Араракара шаарында, ал эми Болсонаро АКШнын Флорида штатындагы Орландо шаарында болгон.
18:00 BRT (UTC−03:00), Бразилиянын президенти Луис Инасио "Лула" да Силва Бразилияга федералдык кийлигишүүгө уруксат берген жарлыкка кол койгонун, айдын аягына чейин улана турганын жарыялады.
Байланылышкан макалалар
Бразилиядагы протесттер (2022)
Каракол айыл аймагы
Каракол айыл аймагы ― Кыргызстандын Ак-Суу районундагы административдик-аймактык бирдик. Каракол, Чолпон айылдарынан турат. Административдик борбору ― Каракол айылы.
Мэйнард (Миннесота)
Мэйнард (Миннесота) (Maynard) — Миннесота штатынын Chippewa округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 366 киши. Болжолдуу аянты - 1.7 км². FIPS коду — 27-41210.
Кордова (Небраска)
Кордова (Небраска) (Cordova) — Небраска штатынын Seward округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 127 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 31-10495.
Музыкалуу драма
Музыкалуу драма
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Жылаңач курал
«Жлаңач курал» (Naked Weapon, 赤裸特工) — 2002-жылы тартылган Ганконг көркөм тасмасы.
Мазмуну
Дүйнөдө спорт жана мушташ искусствосунда ийгиликтерге жетишкен өспүрүм кыздар жоголо баштайт. Эл аралык сырдуу уюмдун жетекчиси Мадам М аларды уурдап, океан жээгиндеги аралга алпарып, жалданма адам өлтүрүүчү кылып тарбиялайт. Аларга кыйын абалда кантип тирүү калууну, адамдын анатомиялык түзүлүшүн, ар кандай чөйрөдө өзүн алып жүрүүнү, жадакалса шараптын даамынан кайсы жылы чыккандыгын билүүгө чейин үйрөтүшөт. Киллер кыздардын өзгөчөлүгү – эч кандай куралсыз туруп коркунучтуу экенинде болот. Алар кадимки 5 манжасы менен адамдын омурткасын жулуп өлтүрүүгө маш кыздардан болушат. Бул кылмыш иштерин бир гана уюм жасай алат. Алар Мадам М'нын үч киллер кызы. Кыздарды издеп табуу кыйынга турат. Анткени алар жулунган омурткадан башка артында из калтырышпайт. БЧБ (Борбордук чалгындоо башкармалыгы) үч кыздан турган киллерлерди «кытай куурчактары» деп атап, артынан аңдый башташат. Тасманын аягында Мадам М өзү өлтүрткөн адамдын досу тарабынан жок кылынып, бул каргашадан жалгыз Шарлин гана тирүү чыгат.
Ой пикирлер
«Жылаңач курал» тасмасында сүйүү, туруктуулук, кыздар арасындагы көрө албастык жана чыныгы достук сүрөттөлөт. Гонконгдук кино сынчылар «тасманын тарбиялык мааниси жок, сценарийи баналдуу жазылган» деп сындашкан. Ал эми чет өлкөлүк кино сынчылар, тескерисинче, «тасмадагы зордук-зомбулук, мыкаачылык жана жүрөк үшүн алчу эпизоддорду азиаттар кооз, таасирдүү сүрөттөп беришкен» деп макташкан. Тасма катуу сынга алынганы менен, дүйнө жүзүндө чоң кызыгуу жараткан.
Маркт-Эрльбах
Маркт-Эрльбах (Markt Erlbach) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Нойштадт (Айш) — Бад-Виндсхайм районуна кирет.
Калкы - 5517 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 60,9 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 75 145. Муниципалитеттин башчысы — Биргит Крес.
Дреббер
Калкы - 2920 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 46,96 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 51 013. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Энгельс.
Чоңбаш (Нармантай)
Чоңбаштын манасчылыгы тууралуу маалыматтар сакталган эмес. Андан таалим алган Тыныбек гана, Чоңбаш кандай ырчы эле дегенде: “Чоңбаш кыргыздын эң алдыңкы жомокчуларынын бири эле. “Чоңбаштын жомогу ай!”-дегенде элдин оозунан көк түтүн буркурайт эле!”- деп тамшанып алчу дешет. Ал тургай, айтылуу Келдибек менен Акылбекти “Чоңбашчалык ырчы эмес экен” – деп, Тыныбек өз устатынын өнөрүн жогору баалачу дейт. Буга караганда, манасчылар Келдибек менен Акылбектен өнөрү аша түшпөсө да, ошолорго теңтайлашкан, өз учурунун беделдүү манасчыларынан болгону айныксыз.
Муздак аба массасы
Муздак аба массасы – абанын температурасы ага чектешип турган фронт аркылуу башка аба массасынан кыйла төмөн болгон аба агымы. Жылуураак чөйрөнү (көбүнчө төмөнкү кеңдиктерди) карай оошуп, суук аба ырайын пайда кылат. Оошуп келген муздак аба массасы салыштырмалуу жылуу кыртыштын үстүндө орун алгандыктан, анын асты жылып, түрмөктөлгөн-жаанчыл булуттарды пайда кылат да, нөшөрлөгөн жамгыр жаадырат.
Ховардвилл (Миссури)
Ховардвилл (Миссури) (Howardville) — Миссури штатынын Нью-Мадрид округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.6 км². FIPS коду — 29-33364.
Калкы
2010-жылы калкы 342 киши болгон.
Кагаз машинасы
Кагаз машинасы – кагаз массасынын суу кошулган аралашмасынан кагаз жана картондун айрым түрлөрүн жасоочу агрегат. Бул машина жалпак жана тегерек тордуу (цилиндрлүү) болуп айырмаланат. Жалпак тордуу машинада кагаздын негизги түрү, ал эми тегерек тордуу машинада кагаз менен картондун айрым түрү иштеп чыгарылат. Кагаз машинасы килкилдек буладан чубама кагаз тилкесин жасоочу, суусун сарыктыруучу тордон, кагаз тилкесин ныктагычтан, кургаткычтан жана жылтыратуучу, тыгыздап жылмалоочу, түрмөктөөчү, жасалгалоочу бөлүктөрдөн турат. Даяр кагаз массасы насостун жардамы менен бассейнге жиберилет, андан машинанын тордуу бөлүгүнө өткөрүлүп, анынбетине текши жайылтат. Top кыймылда болгондуктан, суу сарыгып, тордун бетинде кагаз тилкеси пайда болот. Ал тилке андан ары ныктагыч бөлүккө берилип, кагаз тилкесинин калган суусу сыгып чыгарылат жана абдан тыгыздалат. Мындан кийин кагаз кургаткыч бөлүккө, ичине буу жиберилүүчү 2 катар орнотулган айланма цилиндирге оролуп кургатылат. Жасалгалоочу бөлүктө жалтыратылып, жылмакайланып, даяр кагаз түрмөктөлөт. Кагаздын ар бир сорту үчүн машинанын кагаз тилкесин түзүүчү эни жана өзүнчө ылдамдыгына жараша болот. Эни кууш (1,6—4,2 м) Кагазмашинасында өтө жука, атайын техникалык, фото жана документ кагаздары, кеңири эндүү (6 мден ашык) машинада газета басылуучу жана баштык жасалуучу кагаз даярдалат.
Муз аянт
Муз аянт – коньки тебүүгө жана хоккей оюнуна ылайыкталган муз тоңдурулган аянт. Пайдаланылышы боюнча муз аянты спорттук жана массалык болуп бөлүнөт. Спорттук муз аянтында сабак өтүлөт жана конькиде тез чуркоо, хоккей оюну, фигуралык муз тебүү боюнча мелдеш өткөрүлөт. Массалык муз аянт – активдүү эс алуу жайы. Жасалышына жараша муз аянт үчкө бөлүнөт: табигый, куйма жана жасалма. Муз аянт катары өзөндү, көлмөнү, көлдү да пайдаланууга болот. Муз аянтындагы муздун калыңдыгы 16 смден кем болбоого тийиш. Тегиз аянтка, спорт талаасына, стадионго суу тоңдуруп да муз аянт жасалат. Мындай жасалма муз аянт Алматыдагы Медөөдө курулган. Бул жерде көптөгөн дүйнөлүк жана улуттук мелдештер өтүп келгенетикалыкБүгүнкү күндө Кыргызстанда дагы (Бишкек шаары, Каракол шаары жана башкалар) фигуралык муз тебүү, хоккей оюндары үчүн муз аянттары бар.
Усенов Жуманазар
Усенов Жуманазар 1936-жылы Сузак районундагы Кыргызстан айылында туулган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Сандугач (Балтачев району, Башкыртстан)
Сандугач — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Штандин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1 киши. Почта индекси — 452989, ОКАТО коду — 80208843005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Шэлдон (Айова)
Шэлдон (Айова) (Sheldon) — Айова штатынын О’Брайен округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 11.4 км². FIPS коду — 19-72390.
Целестин
Целестин (лат. caelestis - көгүлтүр асмандай) - сульфаттар классындагы минерал, SrS04. Курамынын 56,42% ин SrO, 43,58% ин S03 түзөт. Кошунду элементтери: Са, Ва. Ромб системасында кристаллдашат. Өңү: көгүлтүр, саргыч, айрымдары түссүз, тунук; айнек сымал жылтырайт. Катуулугу 3-3,5; с. салм. 3,9-4,0 г/см3. Анча терен эмес гипергендик шартта пайда болот. Целестин чөкмө тектердин арасында кристалл, жаракаларда друз түрүндө, көпчүлүк учурда акиташ, доломит жана гипстүү тектердин арасында арагонит, кальцит, таш тузу жана таза күкүрт менен чогуу кездешет. Кыргызстанда бор жана неоген мезгилдеринин чөкмө тектеринин арасында жолугат. Целестин - стронций жана анын туздары алынуучу баалуу кенташ, пиротехникада, айнек жана карапа өндүрүшүндө, фармацевтикада пайдаланылат.
Шэлдон (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 4914 киши болгон.
Көльбе
Көльбе (Cölbe) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Гиссен административдик округуна карайт. Марбург-Биденкопф районуна кирет.
Калкы - 6964 киши(2013-ж.). . Аянты - 26,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 5 34 006. Муниципалитеттин башчысы — Фолькер Карле.
Цельсий Андерс
Цельсий Андерс (27. 11. 1701, Швеция, Уппсала - 25. 4. 1744, ошол эле жер) - швед астроному, геолог жана метеоролог (ошол учурда геология жана метеорология астрономиянын бөлүмү болгон). Уппсала университетинде математика жана астрономия боюнча профессор (1730-44). Ал температуралык шкаланы (Цельсий шкаласы) сунуш кылган (1742). Фр. астроному Пьеро Луи Моро де Мопертюи менен бирге Лапландияда 1 градустагы меридиан кесиндисин өлчөө максатында жүргүзүлгөн экспедицияга катышкан. Уюлдук жаркыроого байкоо жүргүзгөн жана З00дөн ашык өзүнүн ж. б-дын байкоолорун баяндап жазган. Уюлдук жаркыроонун табияты магнетизм менен байланышкан деген туура жыйынтык алган. Уппсала астр. обсерваториясын негиздеген (1741). Цельсий жарыкты жутуп алуучу, бирдей айнек пластиналардын системасын колдонуу менен З00дөн ашык жылдыздын жарыктыгын так өлчөгөн.
Юнкою (Черная куймасы)
Юнкою — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Черная дарыясынын сол жээгинен 267 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 37 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Вайлар
Вайлар (Weilar) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Вартбург районуна кирет.
Калкы - 899 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 14,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 63 084. Муниципалитеттин башчысы — Харальд Фай.
Муздак агым
Муздак агым – ачык океанда айлана-тегерегиндеги сууларга караганда температурасы төмөн болгон горизонталдык суу агымы. Көбүнчө жогорку кеңдиктерден (уюл тараптан) төмөнкү кеңдиктерге же туздуулугу азыраак океан мейкиндигинен тузу арбын жакка агат. Мындай агымдарга Лабрадор, Чыгыш Гренландия, Курил агымдары кирет.дддддььор
Крылов Иван Андреевич
Иван Андреевич Крылов туулган 13-февралда (2-февралындагы боюнча старому стилю) 1769. Так туулган жери Иван Андреевича белгисиз, балким бул Москва, Троицк же Запорожье. Атасы - Андрей Прохорович Крылов (1736-1778). Драгун катарында кызмат отогон, начав кызматына менен курамынын. Отличился коргоодо Яицкого шаарчанын учурунда восстания Пугачева. Өлсө капитаны наамында ак-жакырчылык.Энеси - Мария Алексеевна. Калгандарынын каза болгондон кийин күйөөсү менен эки малолетними балдар колунда. Неграмотная, бирок өзгөчө табигый умом, следила үчүн билим берүүнү уул. Иван Крылов билим алган үйдүн грамотасы, арифметике жана молитвам. Нарын 1774-жылы үй-бүлө Крыловых переезжает в Тверь. 1777-жыл башына окутуунун Иван Андреевича. Сумев удивить жергиликтүү помещика өзүнүн стихами алат уруксат окууга менен бирге анын балдар. Өз алдынча иликтейт адабияттарды, математику, француз жана итальянские тилдер.
Ошол эле жылы атасы устраивает Крылова жумушка подканцеляристом нарын Калязинский ылдыйкы земский сот. Бирок жумуш кичинекей Иван эмес заинтересовала, ал жөн гана числиться арасында кызматчыларды. Жалал-1778-жылы умирает Андрей Прохорович жана үй-бүлө көрсөтүлөт нищете. Иван Крылова переводят нарын Тверской губернский магистрат ченинде подканцеляриста. Дал ушул кызмат чатак таанышуу жаш Крылова менен порядками сотто жана паракорчулук.
Кийин көчүп барган Москвага нарын 1783-жылы төмөнкүлөрдө орнотулат иштөөгө Казенную палатасына. Та кийинчерээк ага переезжают энеси жана бир тууганы. Нарын 1783-жылы переезжает Санкт-Петербург. Нарын 1787 алат орун тоо-кен экспедициясынын Кабинеттин анын Императорского Величества. Менен 1789-жылдын Иван Крылов каражаттарына Рахманинова жана анын басмакана чыгарат ай сайын сатирический журнал менен толукталууда "Почта духов, же окумуштуулук, адептик жана кооптуу кат алышуулар араб философтун Маликульмулька суу, аба жана жер алдындагы духами". Кийин франция муз-цензураны күчөтүү, журнал албай калат чыгарылууга.