cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жигиттер аттангыла
Оюндун эрежеси
Буйруктан мурда баштоого, аралыкты толук өтпөй коюуга, бир бирине тоскоолдук кылууга жарабайт.
Сметана Бедржих
Сметана Бедржих (2. 3. 1824, Литомпшль - 12. 5. 1884, Прага) - чех композитору, дирижёр, пианист, муз коомдук ишмер.
Ал улуттук колоритте, реалисттик багытта жазылган 9 опера («Бранденбургдуктар Чехияда», 1863; «Сатылган колукту», 1866; «Далибор», 1868; «Жашырын сыр», 1878 ж. б.), симфониялардын, фортепиано пьесаларынын, вокалдык чыгмалалардын автору. Прагадагы концерт залы, кыл аспаптар квартети, муз. коом Сметананын ысмында. Прагада Сметана музейи бар (1928).
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Ветловой Сунгай дарыясы
Ветловой Сунгай — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Сунгай дарыясынын сол жээгинен 85 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Конкурстук өндүрүш
Конкурстук өндүрүш – айрым өлкөлөрдө сот тарабынан кудуретсиз деп табылган карызкорго карата кредиторлордун талаптарын өлчөмүнө жараша канааттандыруу максатында колдонулуучу кудуретсиздик жолжобосу. Карызкорду кудуретсиз деп таануу жана К. ө. ачуу менен сот конкурстук башкаруучуну дайындайт, ага карызкордун иштерин башкаруунун баардык ыйгарым укуктары, анын ичинде, карызкордун мүлкүн тескөө укугу да өтөт. Конкурстук башкаруучу конкурстук массаны жыйнайт. Ушул максатта ал карызкордун алдында карызы бар үчүнчү жактарга талап коёт, үчүнчү жактардагы карызкордун мүлкүн издеп таап, аныктап жана кайтарууга багытталган жана башка зарыл чараларды көрөт. Конкурстук башкаруучу кредиторлордун талаптарын карайт. Кредиторлор менен башкаруучунун ортосундагы талаптардын көлөмү жана аларды канааттандыруунун кезеги жаатындагы пикир келишпестиктер сотто каралат. Карызкордун мүлктөрүн саткандан кийин конкурстук башкаруучу кредиторлор менен кезек боюнча эсептешүүлөрдү жүргүзөт. Эсептешүүлөр аяктаган соң конкурстук башкаруучу К. ө-тү өткөрүүнүн жыйынтыктары жөнүндө сотко отчет берет.
Доллар
ДОЛЛАР – $ АКШнын (АКШ Доллары), Канаданын (канада Доллары), Австралиянын (австралия Доллары) жана башка бир катар өлкөлөрдүн акча бирдиги. Доллар 100 центке бөлүнөт. АКШда долларга 1786-жылы 24 г күмүш, 34 г таза күмүш кошулган. Алтын долларга адегенде 1,6 г таза алтын кошулган, 1900-жылы ал 1,5 гга чейин, ал эми 1934-жылы 0,8886 гга чейин азайтылган. Андан кийин алтын доллар тыйындар жүгүртүүдөн алып салынган жана 1, 2, 5, 10, 20, 50 жана 100 доллар акча белгиси түрүндөгү банкноттор менен алмаштырылган.
Шабданов, Мелис Адылович
Шабданов, Мелис Адылович - кыргызстандык илимпоз.
Кыскача өмүр баяны
1946-жылы ноябрда Бишкек шаарында туулган. Эсептегич техника кафедрасынын иштоочусу, техникалык илимдердин кандидаты, доцент. Улуту кыргыз. Учурда Исхак Раззаков атындагы Кыргыз Мамлекеттик Техникалык Университетинде эмгектенет. "Легенда IT" сыйлыгынын ээси
Интернеттеги шилтемелер
Кыргызстан Так илимдер Техникалык илимдер
Антигониддер
Антигониддер - Македониядагы падышалардын династиясы (биздин заманга чейинки 306-168-жылы). Александр Македонскийдин кол башчысы «Жалгыз көздүү» Антигон I негиздеген (306-301-жылы бийлеген) жана улуу Деметрий I Полиоркет (301-286-жылы бийлеген) экөө тең падышабыз деп жарыялаган. Деметрий I туткунда өлгөндөн кийин, анын мурасчысы болуп уулу Антигон II Гонат (283-239-жылдары башкарган) калат. Антигониддердин кийинкилеринен күчтүүсү Филипп V (221-179) кеңири эларалык саясат жүргүзүп, 215-жылы карфаген кол башчысы Ганнибал менен союз түзгөн. Грекцияда өз үстөмдүгүн күчөтүү үчүн жасаган аракети Филипп Vни Рим менен кагылыштырган. Киноскефалдагы салгылашууларда жеңилгенден кийин, Македониядан тышкаркы аймактагы ээлигинен баш тарткан соң, Грекияны римдиктер бийлеп калган. Антигониддернын мурасчысы уулу Персей (179-168) 168-жылы Пидндеги салгылашууда жеңилип, Македония кыйраган жана Римге биротоло баш ийип калган.
Джаманбаев Мураталы Джузумалиевич
Джаманбаев Мураталы Джузумалиевич  - И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин ректору, физика-математикалык илимдердин доктору, профессор, Кыргыз Республикасынын Инженердик Академиясынын академиги, Инженердик педагогиканын эл аралык коомунун (IGIP) профессору, Д.Ф. Устинов атындагы Балтика мамлекеттик техникалык университетинин «Ардактуу доктору», Серикбаев атындагы Чыгыш Казахстан мамлекеттик техникалык университетинин «Ардактуу доктору».
Билими жана кызматы
1974-жылы СССРдин 50 жылдыгы атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинин механика-математикалык факультетин артыкчылык диплому менен аяктаган, дипломдук практиканы Ломоносов атындагы Москва мамлекеттик университетинде өткөн.
Эмгек ишмердүүлүгүн 1974-жылы Кара–Жыгач орто мектебинде математика сабагы боюнча мугалим болуп эмгектенүүдөн баштаган.
1976-1977-жылдары СССРдин 50 жылдыгы атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинин механика-математикалык факультетинде комсомолдук уюмунун катчысы болуп иштеген.
1999-жылы 01.01.05 – Суюктуктардын, газдын, плазманын механикасы адистиги боюнча физика-математика илимдеринин докторлук илимий даражасы үчүн диссертациясын жактаган. 1986-2000-жылдары К.И. Скрябин атындагы Кыргыз айыл-чарба институтунун жогорку математика кафедрасынын окутуучусу, улук окутуучусу, доценти жана кафедра башчысы болуп иштеген. 2001-жылы ага профессордук окумуштуулук наам ыйгарылган.
2000-2003-жылдары Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн алдындагы Илим жана интеллектуалдык менчик агентствосунун Илим башкармалыгынын башчысы кызматында иштеген.
2003-жылдын ноябрынан баштап И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин (КМТУ) Илим боюнча проректору болуп иштеген. 2005-жылы КМТУнун ректору болуп шайланган.
2010-2015-жылдары КМТУнун “Колдонмо математика жана информатика” кафедрасынын башчысы болгон.
2015-жылдын ноябрь айында экинчи жолу КМТУнун ректору болуп шайланып, азыркы убакка чейин иштеп келе жатат.
Чыгармачылык ишмердүүлүгү
Профессор Джаманбаев М.Дж. Жер астындагы гидросфераны математикалык моделдөө жана аларды сандарга чейин жеткирүүдө, жылуулуктарды өткөрүү, массалардын жылуу процесстеринин математикалык моделинин параметрлерин идентификациялоо методдорун, сандык-аналитикалык методдорду иштеп чыгарууда жана колдонмо маселелерин чечүүдөгү эл аралык бир топ ири илимий долбоорлорго катышкан.
Ал иштеп чыккан методиканын жардамы менен Бишкек шаарын суу менен камсыз кылган Орто-Алыштагы жер астындагы суулардын нитраттык булганышы жана анын көлөмүн аныктоо боюнча маселелер чечилген. «Кумтөр Оперейтинг Компани» Канадалык фирмасынын контракты жана Россиялык фундаменталдык изилдөөлөр фондунун (РФФИ) Россия Илимий Академиясынын Сибирдик бөлүмүнүн Тоо иштери Институту менен биргелешкен эл аралык илимий долбоорунун алкагында түбөлүк тоңдо жайгашкан Кумтөр алтын комбинатынын калдыктарды сактоочу жайдын таасири аркылуу тондордун эрүү жана зыяндуу суунун сарыгуу процессинин алдын-ала эсептөөлөрүн жүргүзгөн.
Эл аралык техникалык борбордун (МНТЦ) жер астындагы гидросферадагы булганычтарынын таралуусун прогноздоо боюнча эл аралык долбоорунун катышуучусу. Профессор М.Дж. Джаманбаев 100дөн ашык илимий иштерди, анын ичинде 2 монография жазып, жарыкка чыгарган. Анын илимий жетекчилиги астында эки аспирант кандидаттык диссертацияларын жакташкан жана азыркы учурда бир докторлук жана бир кандидаттык диссертациялар даярдалган, аспиранттардын жана изденүүчүлөрдүн илимий жетекчиси.
Сыйлыгы
Кыргыз Республикасынын агартуусунун эмгек сиңирген ишмери.
Профессор Джаманбаев М.Дж. КМТУнун ректорлук кызматында иштеп жатып, Германиянын, Франциянын ЖОЖдору менен эл аралык байланыштарды өнүктүрүү аркылуу инженердик билим берүүнү жана кадрларды даярдоо маселелерин ийгиликтүү чечип келет. Бүгүнкү күндө Россиянын алдыңкы техникалык университеттери менен биргелешкен билим берүү программалары ишке ашырылып, бүтүрүүчүлөргө эки мамлекеттин диплому берилип жатат. Профессор Джаманбаев М.Дж. Кыргыз Республикасынын тоо-кен өнөр-жайларында суюктуктардын, газдын жана плазманын илимий негиздерин өнүктүрүүнү практикалык колдонууга, ошондой эле КМТУдагы илимий иштерди активдештирүүгө чоң салым кошкон.
Тыныбек
Тыныбек манасчы - кыргыздын улуу даңазалуу манасчысы.
Өмүр жолу
Тыныбек Жапы уулу Ысык-Көлдүн тескейиндеги Кайнар деген жерде туулган. Бугу уруусунун Тынымсейитинен. Атасы Жапый аргымактарды таптаган саяпкер адам болгон. Тили тантыгыраак болгон экен, атасынын. Апасы Бопуй. Он төрт жашында, Тянь-Шандан эжесиникине, көлгө бараткан жолдо, Тосордун тушундагы мазарга түнөп калганда, кадимкидей даарып, көзүнө айкөл Манастын өзү көрүнүп, ошондон тартып жолду карата тынбай "Манас" айтып жүрүп олтурган. Ошондон тартып "Манас" айтып калган. Уламадан калган кептерге караганда Тыныбек манасчы "Манастын" Чоң Казат бөлүгүнүн жаратуучусу жана аны алты ай айтса талбаган улуу жомокчу. Тыныбектин үнү ушунчалык күчтүү анан тунук болгон экен Туюктан туруп "Манас" айтканда Оттук айылынын оозуна чейин угулчу дешет. Тыныбек манасчы катары өтө кубаттуу гипнотизердук кудуретке ээ болгон манасчы. Күбө замандаштарынын айтууларына караганда жайдын саратанында кыламык кар жаадырып, ал кардын үстүндө алп Манас баш болгон баатырлардын тулпарларынын чарадай-чарадай болгон издери түшүп калчу экен. Тыныбек манасчылыгы менен Тянь-Шанда ушунчалык кадыр-баркка жеткен, аны отуз жашында бий кылып шайлашкан. Кадимки "Манас" жыйноочу В.Радлов 1898-жылы Тыныбектин айтуусунда дастандын "Семетей" бөлүгүнүн айрым үзүндүлөрү жазылып алган деп айтылат. Тыныбектин "Семетейи Казань шаарында жарык көргөн. Улуу манасчы Тыныбек 1902-жылы Нарындагы Байдулу жайлоосунун Туюк төрүндө каза болгон. Ал "Манастын" баардык бөлүмдөрүн толугу менен эң жогорку көркөмдүктө айта билген.
Тыныбектин "Манас" айтуучулук мектеби
Анын "Манасты" айтуудагы өзгөчөлүгү айтуучулук чеберчилигинин абдан жогору болгондугунда. Тыныбек ХIХ кылымдагы манасчылардын көпчүлүгүнө таасир берүү менен бул өнөрдүн өзүнчө мектебин түзүүчүлөрдүн бири болуп эсептелет. Мисалы, Тыныбек өзү окуучуларым деп эсептеген Тоголок Молдо, Калыгулдан Молдобасан Мусулманкул уулу, Байбагыштан Багыш Сазан уулу, Дөңүзбайдан Мамбет Чокмор уулу таалим алышкан. Демек, кийин белгилүү манасчы, семетейчи болуп чыга келишкен Молдобасан, Багыш, Мамбеттер да өз устаттары аркылуу кыйыр түрдө Тыныбектен таасир алышкан. Колдо бар материалдарды салыштыра келгенде аталган манасчылардын варианттары да көп жагынан бири-бирине жакындык кылып, өзүнчө мектепти түзүшөт да, «анын негиздөөчүсү же эң эле бери болгондо» аны толуктап, өркүндөтүп өзүнөн кийинкилерге өткөрүп берген «эң көрүнүктүү өкүлү» деп Тыныбек Жапый уулун атоого мүмкүнчүлүк берет (С. Мусаев. Эпос «Манас», Фр. 1979, 83-б.). "Манас" эпосунун бүгүнкү көркөм бийиктикке жетишишине анын да кошкон салымы зор болгон. Ал өзгөчө "Семетей" бөлүмүн зор эргүү менен айткандыгын эскерүүлөр далилдеп турат. Анын айтуусундагы "Семетейдин" бөлүмүнөн үзүндү кийин 1925-жылы араб алфавитинде Москва шаарынан басылып чыккан. Тыныбектин аты манасчылык өнөрдүн тарыхында сыймык менен айтылат. Анын айтуусундагы эпизоддор Экинчи дүйнөлүк согуш убагында Сатар Алмамбетов тарабынан Германияда жарыяланган.
Тыныбек туурасындагы драма
Тыныбек манасчы туурасында драматург Жаныш Кулмамбетов 1992-жылы "Кагылайын, Манасым!" ("Тыныбек") аттуу драма жазып, Кыргыз мамлекеттик академиялык драма театрында режиссер Искендер Рыскулов койгон. Бул драма менен оюнду койгон чыгармачылык топ мезгилдин образын метафоралык маанайда таасын чагылдырышкан.
Колдонулган адабият
С. Мусаев. Эпос «Манас», Фрунзе. 1979, 83-б. "Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4 Жаныш Кулмамбетов. "Манас" -кыргыз элинин эпикалык театры. Ала-Тоо журналы. Бишкек, 1995, 216-бет. Алтынай Тажыбаева. Борбордук Азиянын эпикалык театры: калыптанышы жана өнүгүшү. Бишкек, "Бийиктик", 2009. - ISBN 978-9967-13-540-6.
Лаперeз кысыгы
Лаперeз кысыгы — Сахалин (Россия) менен Хоккайдо (Япония) аралынын аралыгында. Жапон деңизи менен Охота деңизин туташтырат. Узундугу 101 км, эң кууш жери 43 км. Фарватердеги эң тайыз жери 27 м, эң терең жери 118 м. Владивостокту Охота, Беринг деңиздеринин жана Тынч океандын порттору менен байланыштыруучу маанилүү деңиз жолунун бир бөлүгү. Кышында муз каптап жатат. Порту – Вакканай (Япония). Кысыкты ачкан франциялык деңиз саякатчысы Ж. Ф. Лаперуздун ысмынан аталган.
Ультракызгылт көк нуру
Ультракызгылт көк нуру таасир эткенде жылуулук сезилбейт, бирок 2—6 сааттан кийин ошол жердин териси кызарат, 10—20 сааттан кийин пигментация жүрүп, күнгө күйгөнгө окшоп калат. Оорукана, поликлиника, санаторий жана башка дарылоо-алдын алуу мекемелердин физиотерапиялык кабинеттери жана медициналык дарылоочу аппараттар менен жабдылган. Оорукананын палаталарында же үйдө пайдаланууга (медсестранын көзөмөлүндө), ошондой эле жер астында иштеген адамдарга жарык нуру жетишсиз болгондуктан, аларга ультракызгылт көк нуру таасир этилет. Мындай дарылоо атайын кабинеттерде (фотарий) жүргүзүлөт. Ж. медициналык дарылоододо кушеткада кыймылдабай, уктабай, аппаратка тийбей жатуу, жагымсыз сезимдер пайда болгондо медсестраны тезинен чакыруу керек. Процедурадан кийин 10—15 мүнөт эс алган жакшы.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Коносамент
Коносамент (фр. сonnaissement  ) – кармоочусуна жүккө ээлик кылууга укук берүүчү баалуу кагаз; анын кармоочусунун К-те көрсөтүлгөн товарды башкаруу жана ташылып бүткөндөн кийин жүктү алуу укугун күбөлөндүрүүчү, товар башкаруучу документ. К. жүктү ташып жеткирүүгө кабыл алгандан кийин ташып жеткирүүчү тарабынан жөнөтүүчүгө берилет, ошол кабыл алуунун далили катары кызмат кылат жана келишим түзүү фактысын күбөлөйт. К. көрсөтүлүүчү, ордердик жана атайын арналышы мүмкүн. К. бир канча түп нускада түзүлгөн учурда жүктү биринчи көрсөтүлгөн К. боюнча берүү калган нускалардын аракеттерин токтотот.
Конформ геометриясы
Конформ геометриясы - геометриянын өзгөртүүлөргө (конформдук чагылдыруу, б. а. бир бетти экинчи бетке чагылтуу) салыштырмалуу инварианттуу фигуранын касиеттерин изилдөөчү бөлүмү. Багыттар ортосундагы бурч Конформ геометриясынын негизги инварианты болуп эсептелет. Конформ геометриясы – чексиз алыстатылган (өздүк эмес) бир чекит менен толукталган евклиддик мейкиндикте аныкталган, сфераны сферага которуучу чекиттик өзгөртүүлөрдүн фундаменталдуу тобу бар геометрия. Бул мейкиндик конформ мейкиндиги, ал эми фундаменталдуу топ конформ өзгөртүүлөр тобу деп аталат. Конформ мейкиндигинде тегиздик чексиз алыстатылган чекит аркылуу өтүүчү сфера болот. Конформ геометриясынын аныктамасы ар кандай сандагы мейкиндик үчүн жарактуу. Эки өлчөмдүү мейкиндикте сферанын ордуна тегерек (айлана) жөнүндө сөз болот. Конформ өзгөртүүлөрүнүн жеке учурлары – кыймыл, окшоштук жана инверсия. Конформ геометриясыга математикалык анализ ыкмаларын (методдорун) пайдалануу конформ дифференциалдык геометриянын түзүлүшүнө алып келген.
Себета-Яха
Себета-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нярма-Яха дарыясынын оң жээгинен 34 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 29 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Органикалык айыл чарба
Органикалык айыл чарба — тездик менен айыл чарба иштери өзгөрүп жатканына жооп катары 20-кылымдын башында пайда болгон альтернативдүү айыл чарба системасы. Органикалык айыл чарба, бүгүнкү күндө ар кандай органикалык айыл чарба уюмдары тарабынан иштелет. Мында органикалык жол менен жаралган органикалык жер семирткичтерге көп маани берилет жана колдонулат.
Брест
Брест (1921-жылга чейин Брест-Литовск, 1939-жылга чейин Брест-над-Бугом) – Беларуссиядагы шаар. Брест областынын администрациялык борбору. Мухавец дарыясы Батыш Буг дарыясына куйган жеринде, Беларуссия менен Польшанын чек арасында жайгашкан. Калкы 303,3 миң (2006). Дарыя порту (Днепр-Буг жолунун башталышы) жана темир жол тоому. Брест аркылуу Берлин Варшава Москва автомагистралы өтөт. Электр-техникалык, машина куруу (газ аппаратура), жеңил (байпак комбинаты, килем-нооту бирикмелери, тор, кийим тигүү фабрикалары), тамак-аш өнөр жайы өнүккөн. Эмерек, сувенир, тиричиликке керектүү химиялык буюмдарын, курулуш материалын чыгарат. Үч жогорку окуу жайы, эки театр, Брест чебин коргоо, край таануу жана башка музейлери бар. Эл аралык фестивалдар (театр, кино) өткөрүлүп турат. 1017-жылдан (Берестье) белгилүү. 14-кылымдан Литва менен Польшанын, 1795-жылдан Россиянын, 1919–39-ж. Польшанын курамында болгон. Архитектура эстеликтеринен сепил, собор, кафедралуу собор, чиркөөлөр, темир жол вокзалы жана башкалар сакталган.
Смерддер
Смерддер — байыркы Рустагы жана бир катар славян өлкөлөрүндөгү феодалга көз каранды дыйкандар.
Шалк этме
Шалк этме - согушта колдонулуучу курал. Кыска эки таяктан туруп, бирөөсүнүн учуна тоголок (шар түрүндөгү) металлдан (темирден, колодон) жасалган салмактуу бөрк бекитилет. Айрым бөрктөрдө уштугуй бүртүкчөлөр болот. Экинчи жыгачтын учуна колго илип алууга ыңгайлашкан түйүн жасалат. Согуш ишинде кыймылга ийкемдүү болуш үчүн таякчалар бири-бири менен экинчи учтарынан кайыш же чынжыр менен туташтырылат. Шалк этме кыргыздарда курал катары колдонулгандыгы Манас дастанында белгилүү. Кыргызстандын аймагындагы археологиялык табылгаларда азырынча белгисиз. Этнографиялык материалдарды чогултуу учурунда Ош жана Талас өрөөндөрүнөн табылып, Ош жана Манас ордо комплекс музейлерине коюлган.
Смерддер
11- 16-кылымдагы маалыматтарда эскерилген.
Кээ бир советтик тарыхчылардын пикири боюнча (Б. Д. Греков, И. И. Смирнов) алгачкы Смерддер - мамлекетке көз каранды эркин жамаатчылар; феод, мамилелердин өнүгүшү менен Смерддердин бир бөлүгү феодалга көз каранды болуп калган.
Сансара
Сансара (санскрипт संसार, – бир нерсе аркылуу өтүү, кайра төрөлүү, үзгүлтүксүз кайра жаралүү (адамдын же анын жанынын)) – жандын жердеги жашоодо түркүн кыйналуулардан өтө турагандыгы, анын түбөлүктүүлүгү жана жоготулбастыгы жөнүндөгү окуу. Индус философиясынын жана дининин, анын ичинде индуизм, буддизм, жайнизмдин негизги концепцияларынын бири.
Алгачкы анимисттик ишенимдерге жана брахманведага чейинки түшүнүктөргө барып такалат. Сансара түшүнүгү өзүнө бардык тирүү жандыктардын теги бир жана алар өз ара бири-бирине өтүшөт (адам гана эмес, кудай жана айбанат түрүндө кайра жаралышы мүмкүн) деген көз карашты камтыйт. Мындагы негизги ой – жоголбоо, өлбөстүк, тактап айтканда «жаралуу» жана «жок болуу» нерсенин чыныгы маңызын өзгөртпөйт, болгону сырткы гана көрүнүшүн өзгөртөт. Сансара түшүнүгү боюнча, өлүм – бул тирүүлүккө карама-каршы эмес, болгону аны улантуу үчүн үзгүлтүксүз бир түрдөн экинчи түргө өтүү гана.
Консенсуалдык бүтүмдөр
Консенсуалдык бүтүмдөр (лат. consensus  – макулдашуу) – түзүү үчүн тараптардын макулдашуулары жетиштүү болгон бүтүмдөр. Буюмдарды берүү, аракет жасоо аларды аткаруу максатында ишке ашырылат. Сатып алуу-сатуу, ошондой эле көптөгөн жумуш аткаруу жана кызмат көрсөтүү келишимдери (подряд келишими, комиссиялык келишим ж. б.) К. б. болуп саналат. Карама-каршы түрү – реалдуу бүтүмдөр.
Чайка Михаил Трофимович
Чайка, Михаил Трофимович (1919-ж. т., Сумы облусу, Кролевец р-ну, Алтыновка кыштагы) – геолог, СССР мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1953). Кыргыз ССР геол. башкармалыгына караштуу коллекторлорду даярдоо курсун бүтүргөндөн кийин № 3 ж-а № 5 геол. экспедицияларда кенже геолог, геолог болуп иштеген (1939–55). 1955-ж. Казак ССР геол. чалгындоо башкармалыгынын Волков экспедициясында иштеген. Кыргызстандагы сейрек кездешүүчү металлдардын ж-а урандын кендерин издөө, чалгындоо ишине чоң салым кошкон. Эмгек Кызыл Туу ордени ж-а медалдар менен сыйланган.
Антигуа-Гуатемала
Антигуа-Гуатемала - Гватемаладагы шаар. Сакатепекес департаментинин административдик борбору. Шаар Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине кирген. Калкы 34 миң (2004). Гватемала шаарынан 30 км батышта, 1533 м бийиктикте Агуа өчкөн жанар тоонун (3766 м) этегинде жайгашкан. Автомобиль жолу аркылуу Панамерика шоссеси менен байланышат.
1527-жылы негизделген. 1541- жылы жанар тоонун атылышынан талкаланып, 1542- жылы азыркы ордуна көчүрүлгөн. 17-18- кылымда Борбордук Америкадагы ири саясий, экономикалык жана маданий борборго (Мехико, Лимадан кийин) айланган. Антигуа-Гуатемала – шаар музей. Өлкөнүн башкы туристтик борборлорунун бири. Эстеликтери: сарай (1549-68), ратуша (1739-43), Сан-Карлос университети, монастырь жана Нуэстра Сеньора де ла Мерсед чиркөөсү (17- кылым), Сантьяго собору (1542), Сан Франсиско (1690), Ла Кампаньия де Хесус (1698) чиркөөлөрү, Реаль Кабильдо (1740-43), Корол жана Каса де Чаморро (1702) сарайлары, 18- кылымдын турак-жайлары. Музейлер [Сантьяго, байыркы китептер, Каса Кохом (Музыка үйү)] бар. Жыл сайын диний фестивалдар өткөрүлөт. Яшма, жыгач, карападан кооз буюмдар жасалат.
Кышиндык (дарыя)
Кышиндык — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Курган облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Узельга дарыясынын сол жээгинен 1 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы башатынан Увелька дарыясын кошпогондо, Уй дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жөө жарышуу
Шарттары
Оюнчулардын саны 4—10 киши.
Герткартаель
Герткартаёль — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Косью дарыясынын сол жээгинен 165 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Жөө жарышуу
Шарттары
Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча, талаа, спорттук бөлмө.
Герткартаель
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Жөө жарышуу
Оюнга даярдануу
Оюнчулар экиден болушуп, катарга туруп оюндун шарты, оюн өткөрүлүүчү аралык жөнүндө сүйлөшүп алышат. Оюнчулардын теңи «атчандардын» ролун аткарышат.
Герткартаель
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жөө жарышуу
Оюндун эрежеси
Буйруктан мурда баштоого, бир бирине тоскоолдук кылууга, аралыктан толук өтпөй коюуга болбойт.
Оюндун тарбиялык мааниси
Күчтүүлүккө, ылдамдыкка көнүгөт. Оордуктарды көтөрүү, бир жерден экинчи жерге алып барууга, тең салмакты сактоого үйрөтөт.
Геронимо (Оклахома)
Геронимо (Оклахома) (Geronimo) — Оклахома штатынын Comanche округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1268 киши. Болжолдуу аянты - 3.93 км². FIPS коду — 40-29100.
Видоновка дарыясы
Видоновка (Бобровка) — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чумыш дарыясынын оң жээгинен 128 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыргоо, Базар-Коргон району
Кыргоо (Кыргоо) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Базар-коргон районундагы айыл. Талды-Булак айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 535 киши.
Батырканов, Жеңиш Исакунович
Батырканов, Жеңиш Исакунович - кыргыздын так илимдер (автоматика) жаатында иликтенген окумуштуусу, педагог.
Өмүр баяны
1952-жылы Кыргызстандын Нарын облусуна караштуу Кочкор районундагы Баланча айылында туулган. Профессор, көп жылдары бою "Автоматташтыруу жана башкаруу" кафедрасын жетектеп келген. Азыркы учурда И. Раззаков атындагы Кыргыз Мамлекеттик Техникалык Университетинин илимдер боюнча проректор болуп эмгектенет.
Ракым Усубакунов
Усубакунов, Ракым (1929-1982) - кыргыздын чыгаан педагог окумуштуусу, физика-математика илимдеринин кандидаты (1965).
Кыскача өмүр баяны
Ракым Усубакунов 1929-жылы Кыргызстандын Ысык-Көл өрөөнүндөгү Чок-Тал айылында туулган.
1950-жылы Кыргыз педагогика институтун (1951-жылдан Кыргыз мамлекеттик университети, азыркы Кыргыз Улуттук университети) аяктап, андан соң ушул университеттин аспирантурасын (1954) бүтүргөн.
Фрунзе политехникалык институтунун (азыркы Бишкектеги Кыргыз техникалык университети) проректору кызматында турганда, жогорку математика боюнча окуу китептерди кыргыз тилинде жарыялаганы үчүн ошол кездеги совет бийлиги тарабынан  "улутчул" катары куугунтукталган.
Кийинчерээк Кыргыз кыз-келиндер педагогикалык институтунда (азыркы Эшеналы Арабаев атындагы Кыргыз педагогикалык университетинде) доцент болуп иштеп калган.
Дүйнөдөн эрте кайтышына коммунисттик бийликтин куугунтуктоосу таасир тийгизген.
Илимий жана педагогдук мурасы
Жогорку окуу жайлары үчүн жазылган "Дифференциалдык жана интегралдык эсептөөлөр" деген оригиналдык 2 томдук окуу китебинин, "Математикалык анализ" деген 3 томдук окуу китебинин, Математика терминдеринин орусча-кыргызча түшүндүрмө сөздүгүнүн, Механика боюнча орусча-кыргызча терминологиялык сөздүгүнүн, андан сырткары ондогон илимий-методикалык эмгектердин автору.
Карякино (Краснокам району, Башкыртстан)
Карякино — Башкыртстандын Краснокам районундагы айыл, Музяк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 119 киши. Почта индекси — 452934, ОКАТО коду — 80237815008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Левая Сыя дарыясы
'''Лев. Сыя''' — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Сыя дарыясынын сол жээгинен 18 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Манасты малайлыкка берүү
Манасты малайлыкка берүү — баатырдын бала чагынын акыркы баскычы, эрезеге жетип, алгачкы эрдиктерди көрсөтүүгө өтүүдөгү өткөөл мезгил.
Баласынын кылык-жоругуна, элдин кебине капа болгон Жакып «эркелетип тим койбой койчуга малай берип катыктыралы», — деп байбичесине кеңешет. Чыйырды да бул акылды туура табат. Малай жүрүп, акыңа мал алып, мени бак деп Манасты өз койчусу Ошпурга жеткирип берет да, баласына угузбай балам катыксын, козу кайтарт, кээде ач, кээде ток болсун, кеби тийсе, тил албаса какыс-кукус кылып кой деп тапшырат. Ошол айылдагы Кадообай дегендин уулу Чегебай менен Манас козу кайтарат. Бир күнү экөө кайтарган козуларга карышкыр тийип, бир козуну баса калып куйругун жулуп алып, жеп жиберет. Кыйкырып жакындаган Чегеге карышкыр ыркырап айбат кылса, ал кайра качат. Коркок турбайсыңбы, муну мен кулактап көрөйүн! — деп бөрүгө карата чуркаган Манас жеп жаткан козуну көтөрүп качып берген бөрүнүн артынан кууп, козудан аккан кандын изи менен тоо арасындагы чоң үңкүргө кирип, анда отурган кырк адамды көрөт. Козусу байлануу, аман-эсен, жараты да жок, маарап турат. Таң калып, жөнүн сураган балага отурган адамдар: бөрү болгон биз, кырк чилтен деген болобуз, башыңа кыйынчылык иш түшкөндө бизди эсиңе алсаң келип сага жардам беребиз, жаныңдагы баланын аты Кутубий болсун, сага кутман болот — дешет да көздөн кайым болушат. Козусун жетелеп кайра келген эки бала тегин эмес адамдардын колу тийген жышаналуу козуну союп жемек болушат. Козуну союп алып, этин бышыралы десе от жок. Аңгыча беш таначар айдаган Баянчор аттуу калмак келип: кандай ээнбаш балдарсыңар, козуну эмнеге сойдуңар, ата-энеңерге айтам деп экөөнү жемелеп, жөнөй бергенде анын курундагы оттугун көрүп: от күйгүзүп алалы, оттугуңузду бере туруңузчу? — деп Манас өтүнсө калмак оттугун бербей, кайра экөөнү ачууланып тилдейт. Ачуусу келген Манас чалды аттан оодара тартса, белиндеги оттук, бычак бекиткен куру үзүлүп, колуна келет. Чал коркконунан үндөбөй аттанып кетет. Эт бышырып жаткан экөөнүн жанына козу жайып жүргөн төрт бала келип, экөөнү урмакчы болушат. Саламаттын уулу Айнакул (к. Кыргылчал) Чегени жыгып төшүнө минип калат. Бул эмнең? Кой, тур мындай — деп тарткан Манасты тура калып Айнакул башка муштайт. Манас муштаганда Айнакулдун эси ооп жыгылат. Ага болушабыз деген берки үчөө да Манастан таяк жейт. Төрт баланы кошуп алып, козунун этин жеп, ойноп, ошол жерге бардыгы түнөп калышат. Дагы эки козу союп жешет. Кечтен бери козу издеп, убара болушкан эки айылдын адамдары эртең менен Алмалуунун жылгасында алты бөрү козуларды талап жүргөнүн алыстан көрүшүп, шашып келишсе балдар менен козулардан башка эч ким жок. Эмне болгонун сурашса төрт бала Ошпурдун малайы коркутуп, кетирбей койгонун, үч козу союп жегендигин айтат. Козуларды санаса баары түгөл. Балдар калп айткан тура дешип, айылдарына тарап кетишет.
Баянчор Ошпурга келип малайың оттук, бычак, курумду тартып алды, алып бер, бузуктукту сүйсөң мен да жөн калбайм — деп, опузалайт. Ошпур Манасты чакырып, алган болсоң кайра бер десе, олжону да кайра берчү беле, кечээ эле балдарга бөлүп берип койгонмун дейт. Манаска батына албай, атасына барып жайын айтып, баладан кутулайын деп Ошпур Жакыптыкына жөнөйт.
Болочок баатырдын тентектигин койдуруу үчүн турмушту көрүп кагылсын, катыксын деп «жумушка чегүү» түрдүү вариацияда кеңири жолугат. Анын ичинде малайлыкка берүү көбүрөөк кездешет. Баатыр өзү сарп кылган, жоготуп жиберген, башкаларга берген буюм, дүйнө, сырдуу түрдө түгөл калышы сюжеттик туруктуу деталдардан.
Баатырдын балалык учурунун аякташынын белгиси катары аны колдой турган касиеттүү күчкө (түрк элдеринин фольклорунда адатта кырк чилтен же Кыдыр алекисалам) жолугушу да белгилүү сюжеттерден.
Манасты малайлыкка берүү да, кырк чилтенге жолугушу да Радлов жазып алган вариантта эскерилбейт. Күлүшө баштаганда эле бешикте жаткан Манас: «Бусурман жолун ачамын, Каапырдын малын чачамын» (Радлов жазып алган вариант, 237) дегенин уккан Жакып байдын уулу Бакайды чакырып алып, Манас жортуулга чыгам дейт, жанына жолдош болуп бер, билбегенин билгизип, үйрөт деп тапшырганы, Манас чоңоюп ат жалын тартып мингенден баштап аны менен бирге болууга Бакай убада бергени кыскача гана эскертилген (жаш баатырдын жанында акылчы карынын болушу, ал баланын ата-энесинин, же касиеттүү күчтүн өтүнүчүн аткарып, баатыр менен ар дайым бирге жүрүү фольклордо белгилүү салттык сюжеттерден).
Саякбай Каралаевдин вариантында он эки калмак баланы жыга чапкан баласына ачууланып, балаңдын тентектигин койдур, антпесе түбүмө жетет, — деп Жакып Чыйырдыга арызданып жатканда үйүнө Ошпур койчу келип калат. Манасты козу кайтарсын деп Ошпурга беришет. Тентектигин Ошпурда козу кайтарып жүргөндө да койбогон Манас талаага кой союп, балдарга той берип, балдарды чогултуп мени төрө дегиле деп талап кылып, төрө дебегендеринин минген торпокторун союп, жылкычы, койчуларга бой бербей жүрөт. Кырк бала чогулуп, талаада ордо атып, козу союп ойноп жатса калмактардын жылкычы башчысы Канжаркол келип, төрт баланы өлтүрүп, бышып жаткан этти тартып жейт. Уктап жаткан Манас ойгонуп, Канжарколду өлтүрүп салат. Дагы козу союп эт бышыралы десе оту өчүп калыптыр. Козу издеп келген Жырынта аттуу калмак чалдын оттугун сураса, бербей коёт. Оттугун Манаска тарттырып, чал качып кутулат. Ошпур арызданып Жакыпка жөнөйт. Бул жерде сюжеттин өнүгүшү Сагымбай Орозбаковдун варианты менен Саякбай Каралаевдин  варианты бири-бирине жакын, бирок Саякбайда кырк чилтенге жолугушу башка окуяда баяндалат.
Jedward
Jedward - Жон Граймз (англ. John Paul Henry Daniel Richard Grimes) жана Эдвард Граймз (англ. Edward Peter Anthony Kevin Patrick Grimes) деген эки бир туугандардан турган ирландиянын популярдуу тобу. Топ 2011 жылы Дүсселдорф шаарында өткөн Еврокөрүнүү 2011 ыр сынагында «Lipstick» аттуу ыры менен, жана англис тилинде аткарылуучу «Waterline» чыгармасы менен, Еврокөрүнүү 2012 ыр сынагындагы, Ирландия өлкөсүнүн көрсөтүүчүсү.
@
Кадыры күчтүү @ белгиси таң калычтуу, бирок бул белги орто кылымдарда эле колдонула баштаган. Арробаны (көлөмдү жана массаны өлчөөчү бирдик) билдирчү. Кийинчерээк бухгалтериялык документтерде англисче «at» же французча «а» (орусча «по») байламталарын тез жазуу үчүн колдонушкан. 1985-жылы жазуу машиналарынын клавиатураларына, кийин компүтер клавиатураларына өткөн. Муну америкалык программист Рэй Томилсон алгачкы электрондук почтаны ачуу боюнча иштеп жатканда байкаган. Ал өз сөзүндө: «Эч бир ысымда кездешпеген жана эч кимди адаштырбаган, бөлүп туруучу белги издеп жаткам»,- дейт. Эң биринчи электрондук катты Рэй 1971-жылы жиберген.
Барак (айыл)
Барак — Кыргызстандын эксклавы, Ош облусунун Кара-Суу районундагы айыл. Ак-Таш айыл аймагына кирет.
Толугу менен Өзбекстандын Анжиян облусунун Кургантепа району менен курчалат. Кыргызстандын негизги аймагынан аны туурасы 1,5 км тилке ажыратууда.
Калкы
Калкы ― 627 киши (2009-жылы).
Консенсус
Консенсус (латынча consensus – макулдук, бир пикирдүүлүк) – эл аралык конференцияларда жана кеңешмелерде активдүү түрдө каршылык билдирилбеген учурда, формалдуу добуш берүүнү өткөрбөстөн эле катышуучулардын жалпы макулдугунун негизинде чечимдерди же келишимдерди кабыл алуу. Консенсус методу Бириккен Улуттар Уюмунун бир катар органдарында кабылданган, ал өткөргөн эл аралык конференцияларда жана кеңешмелерде колдонулат. 1975-ж. Европадагы коопсуздук жана кызматташтык боюнча кеңешмеде кардиналдуу чечимдерди кабыл алуу учурунда пайдаланылган. Саясий планда алганда ар түрдүү саясий күчтөрдүн ортосундагы жаңжалдарда сүйлөшүүлөр аркылуу ар тараптан өз ара элдешүүлөргө баруу менен бир пикирге келүү жолу.
Консерватор
Консерватор ( лат. conservator  – сактоочу) – КРУБ лицензиялаган банк же каржы кредиттик мекемени консервацияда каралган чаралардын комплексин ишке ашыруу максатында КРУБ тарабынан дайындалган адам.
Концентрациялык лагерлер
Концентрациялык лагерлер (англисче concentration – «чогултуу, жыйуу» – 1) эл коргонуу үчүн колдонулган жай. Англия-бур согушу (1899–1902) мезгилинде лорд Китченер тарабынан түзүлгөн. Китченер өзү жүргүзгөн «жерди өрттөө саясатынан» бурлар, негизинен аялдар жана балдар сактанып, Концентрациялык лагерлерге жашынууга аргасыз болгон. Концентрациялык лагерлер 2 түрдүү болгон: жумушчу лагерлери (туткундардан жумушчу командалар түзүлгөн) жана жок кылуу лагерлери. 1919-ж. Советтик Россияда сүргүн системасын кеңейтилген. 1930-ж. өзгөрүлгөн ат менен Түзөтүү эмгек лагеринин башкы башкармалыгы (ГУЛАГ – «Главное управление лагерей и мест заключе́ния» деген аталыштын кыскартылышы) түзүлгөн. Сталиндик репрессия убагында 15 млнго жакын адам ГУЛАГга камалып, алардын көбү оорудан жана ачкадан өлгөн же атылып кеткен; 2) немецтик-фашисттик Концентрациялык лагерлер Германияда 1933-ж. гитлерчилер бийликке келгенден кийин, фашисттик режимге каршы чыккандарды куугунтуктоо үчүн түзүлгөн. 1934-жылдан Концентрациялык лагерлерди ССтин органдары башкарып жана коргоп турган. 1938–39-жылдары Концентрациялык лагерлер системасы фашисттик Германия басып алган өлкөлөрдө курулуп, ал өлкөлөрдүн элине каршы репрессия менен геноциддин куралына айланган. Газ камералары жана крематорийлер менен жабдууланган Бухенвальд, Заксенхаузен, Освенцим, Майданек, Треблинк ж. б. Концентрациялык лагерлерде СССР, Польша, Франция, Бельгия, Нидерланд, Чехословакия, Югославия, Румыния, Венгрия ж. б. өлкөлөрдүн 11 млндон ашуун жарандары жок кылынган. Учурда мурдагы Концентрациялык лагерлердин аймактарында музейлер, эстеликтер тургузулуп, тирүү калган туткундардын жолугушуулары болуп турат.
Карма
Карма – (санскритче karma — иш) — инди дининде (индуизм, буддизм, брахманизм, жайнизм) ж-а философиясында негизги түшүнүктөрдүн бири, сансара түшүнүгүн толуктайт. Кеңири мааниде — ар кандай эле тирүү жандык жасаган кылыкжоруктардын ж-а алардын натыйжаларынын суммасы, о. эле тирүү жандын жаңыдан төрөлүү ж-а бөлөк түргө өтүү мүнөзүн аныктайт. Тар мааниде — жасаган иш-аракеттердин учурдагы ж-а андан кийинки жашоонун мүнөзүнө тийгизген таасири.
Кыргыз тилиндеги адамдын кармасы тууралуу ой толгогон чыгармалардын катарына К. Акматовдун ""Архат" чыгармасы кирет.
Антикалык дүйнө
Антикалык дүйнө (латынча, antiquitas - байыркы, эзелки) — Байыркы Грекия (эллинизм доору кошо) жана Байыркы Рим менен байланышкан байыркы дүйнө тарыхынын этабы. Гректердин, римдиктердин байыркы ар кыл мурастарына (антикалык искусствонун чыгармаларын чогултуу, Байыркы Грекия менен Римдин тарыхын изилдөө) кызыгуу зор болгон Кайра жаралуу доорунан баштап «антикалык искусство», «антикалык адабият», «антикалык тарых», «антикалык маданият», «антикалык философия» деген түшүнүктөр пайда болгон. Ал өлкөлөрдүн социалдык-экономикалык тарыхын изилдеп билүүгө болгон кызыгуунун күчөшүнөн улам «антикалык коом», «антикалык шаар», «чарба жүргүзүүнүн антикалык системасы» деген түшүнүктөр келип чыккан. Антикалык коомдо өндүрүштүн негизги каражатына (жерге) общинанын - полистин толук укуктуу мүчөсү гана эгедер боло алган. Полистик түзүлүштүн негизин элдик чогулуш түзгөн жана ал бардык маанилүү маселелерди чечкен. Байыркы коомдо полистин толук укуктуу жарандарынын саясий турмушка жана мамлекеттик башкарууга катышуусуна мүмкүнчүлүк берген демократиянын пайда болушунун зор мааниси болгон. Азчылыкты түзгөн эркин калктын артыкчылыктарга ээ болуусуна карабастан, бул өз мезгили үчүн шилтенген ири кадам эле. Бирок бардык эле полистерде демократия кеңири жайылтылган эмес. Бир катар грек мамлекеттери (Афины, Коринф жана башка) жана Рим сыяктуу байыркы коомдордун өнүгүшүнүн белгилүү бир учурунда өндүрүштүн негизги тармактарында кул эмгеги кеңири пайдаланып, бул эмгек башкы өндүргүч күчтөрдүн бири болуп калган. Байыркы коомдо адамзаттын баалуу мурастары түзүлгөн. Философия, адабият, архитектура өнүгүүнүн жогорку чегине жеткен.
Смеляков Ярослав Васильевич
Смеляков Ярослав Васильевич (26. 12. 1912 (8. 1. 1913), Луцк ш.-27. 11. 1972, Москва) - орус совет акыны.
Бул жыйнактарында жаңырган жер, эпкиндуу эмгек даназаланат. Согуштан кийин 20- жылдардагы жаштар жөнүндөгү «Кремль карагайлары» (1948), «Тандалган ырлар» (1957) аттуу китептери жарык керген. Ал китептери Смеляковдун ырды женекей жана тушунуктуу жазып, турмушту социалдык-саясий жактан андап чыгууга, монументтуу сүрөттөөгө умтулганын айгинелейт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Жөө кубалашуу
Шарттары
Оюнчулардын саны 4—10 киши. Оюн өткөрүлүүчү жер,  аянтча,  талаа, спорттук бөлмө.
Оюндун баяны
«Атчандар» аттарына минишип бир бирин белгиленген аралыкта кубалашып жетүүгө аракеттенишет. Андан кийин оюнчулар ролдору менен алмашышып оюнду улантышышат. Атаандаштарына жеткирбеген оюнчулар жеңүүчү болот.
Лапландия коругу
Лапландерт Уюл тегерегинен түндүктө, Кола жарым аралында, түндүк тайга зонасында жайгашкан. Аянты 2784,35 км2. Корук түндүк тайга менен тоолуу тундраны, ошондой эле жапайы түндүк бугусун коргоо жана аларды сактап калуу максатында 1930-ж. 17-январда уюшулган. 1985-ж.
Сактоо
ЮНЕСКОнун Бүткүл дүйнөлүк координациялык борборунун чечими менен Бүткүл дүйнөлүк биосфералык резерват тармагына кирген. Биосфералык резерваттын негизги проблемасы – биологиялык ар түрдүүлүктү сактап калуу жана глобалдык экологиялык мониторинг. Коруктагы аймактын 52%ин токой, 36%ин аскалар менен тоо тундрасы, 4%ин көл менен дарыялар түзөт. Анын негизги баалуулугу болгон көп жылдык дарактардын жашы 400–600 жыл. Лапландия коругунда түтүктүү өсүмдүктүн 559 (анын ичинде 5 түрү Россиянын Кызыл китебине кирген), мамык чөптүн 231, эңилчектин 115, калпактуу козу карындын 209 түрү бар. Жаныбарлардан сүт эмүүчүлөрдүн 31, канаттуулардын 198, сойлоочулардын 2, жерде-сууда жашоочулардын 1, балыктын 15 түрү жана РФтин Кызыл китебине кирген кадимки берметчен моллюскасы байырлайт.
Концертмейстер
Концертмейстер (немецче konzertmeister) – 1) аткаруучуларга (ырчыларга, аспапчыларга, балет артисттерине) партияларды үйрөнүүдө жардам берүүчү жана аларды концерттерде коштоочу пианист; 2) биринчи скрипкачы – опералык же симфониялык оркестрдин солисти; 3) симфониялык же опералык оркестрдин кылдуу аспаптар тобун жетектеген музыкант.
Концерт
Концерт (өнөр көрсөтүү) (латынча concertо – мелдешем дегенден) – артисттердин алдын ала жарыяланган программа боюнча эл алдында өнөр көрсөтүүсү. Концерт түрлөрү: музыкалык (симфониялык, камералык, фортепьянолук, скрипкалык ж. б.), адабияттык (көркөм окуу), аралаш (музыкалык номерлер, көркөм окуу, спектаклдерден, балеттерден үзүндүлөр ж. б.), эстрадалык (жеңил вокалдык жана аспаптык музыкалык чыгармалар, юмордук аңгемелер, пародиялар, цирк номерлери ж. б.). Концертке бир (жеке Концерт) же бир нече аткаруучу катышат. Жеке аспаптын же оркестрдин коштоосунда үн үчүн жазылган музыкалык чыгарма да Концерт деп аталат. 18-кылымдан акад. деп аталган автордук Концерт кеңири тараган, В. А. Моцарт, Л. ван Бетховен ж. б. өз чыгармаларын аткарып чыгышкан. Россияда Концерт 18-кылымдын 40—70-жылдарында системалуу мүнөзгө өткөн. Кыргыз академиялык симфониялык оркестри, Кыргыз эл аспаптар оркестри, Комузчулар ансамбли, «Даткайым» скрипкачылар ансамбли, ар кыл музыкалык коллективдер, ырчылар ж. б. аткаруучулар тарабынан Концерттер үзбөй өткөрүлүп турат.
Антикалык филоcофия
Антикалык филоcофия (биздин заманга чейин 7-6-кылым калыптанган — грек антика философиясы) - мүнөзү жана мазмуну, өзгөчө философиялык методу менен байыркы чыгыш философиясынын системаларынан айырмаланат. Анын өнүгүшүн болжол менен 4 этапка бөлүп көрсөтүүгө болот: 1) Сократка чейинки этап, ошол мезгилдин философторун досократиктер деп аташкан. 2) Классикалык этап. Ал Сократтын, Платондун жана Аристотелдин таасири жана ишмердүүлүгү менен мүнөздөлөт. Бул мезгилдеги эмгектердин көпчүлүгү эллинистикалык этап катары аныкталган. 4-сү ошол кездеги чечүүчү күчтөрдүн бири болуп турган Римге туш келет. Көп жагынан ал грек маданияты менен байланыштуу, ошондой эле христиан философиясы калыптанат.
Брест тынчтыгы
Брест тынчтыгы (1918) – Брест-Литовскиде (азыркы Брест) Советтик Россия менен Төрттүк союз (Герман империясы, Австрия-Венгрия, Осмон империясы жана Болгария) ортосунда 1918-ж. 3-мартта түзүлгөн тынчтык келишими. Келишимдин шарты боюнча Советтик Россия Европадагы аймактарынын жарымына жакынынан ажырап, Германияга Польша, Прибалтика, Белоруссия менен Закавказьенин бир бөлүгү кеткен жана 6 млрд марка контрибуция төлөнгөн. Советтик Россия согуштан чыгуу жана бийликти сактап калуу максатында Брест тынчтыгын түзүүгө барган. Ал эми башында Лев Троцкий жана Николай Бухарин турган «солчул коммунисттер» бул келишимдин шарттарына каршы чыгышкан. Ошондой эле позицияда турган солчул эсерлер да Москвада (1918, июль) Брест тынчтыгына карата нааразылык билдирип, куралдуу каршылык көрсөтүү акциялары уюштурулган.
Компьен жарашуусунун (11.11.1918) шарттарына ылайык, жеңилген Германия Брест тынчтык келишиминен баш тарткан. 13-ноябрда Совет өкмөтү Брест тынчтык келишиминин чечимдерин жойгон.
Брест чеби
Брест чеби – Брест шаарынын (Беларусь Республикасы) жанындагы баатыр чеп; Мухавецтин Буг дарыясына куя берген жеринде. Чеп 1833-ж. курула баштаган. 19-кылымдын 2-жарымында – 20-кылымдын башында бир нече ирет бекемделип, жаңыртылган. 1–дүйнөлүк согушта (1914–18) өзүнчө курулган айрым бекинүү жайынан, форттордон турган бекем чепке айланат. 1919–39-ж. чеп Польшанын карамагында болуп, 1939-ж. СССРге кайтарылган. Брест чеби. Ата Мекендик согушта 28 сутка бою (1941-ж. 22-июнь 20-июль) баатырдык коргонуусу менен даңкы чыккан. Согуш башталган күнү мында 3,5 миң кишиден турган 42- жана 6-аткычтар дивизиясынын айрым бөлүктөрү менен чек арачылар өздөрүнөн алда канча көп душмандын соккусуна туруштук берген. Коргонууга майор П. М. Гаврилов, капитан И. Н. Зубачёв жана полк комиссары Е. М. Фомин жетекчилик кылган. Брест чебинин баатыр коргоочулары адам чыдагыс шарттарда (суусуз, тамаксыз, дары-дармексиз) согушуп, зор жоготууларга карабастан, бир ай бою душмандын бир дивизиясын токтотуп турушкан. Көбү баатырларча курман болгон, көпчүлүгү партизандарга кошулган, алсырагандары жана оор жарадарлары гана туткунга түшкөн. Брест чебине 1965-ж. 8-майда «Баатыр чеп» деген ардактуу наам берилген, Ленин ордени жана Алтын Жылдыз медалы менен сыйланган.
Чодобаев, Бакир
Чодобаев, Бакир (1924-ж. т., Ысык-Көл облусу, Тоң р-ну, Актерек кыштагы) – геолог, Кыргыз ССР мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1980). Кыргыз Республикасынын геол. кызматына эмгек сиңирген кызматкери. Атамекендик согуштун катышуучусу (1942–45). Москва геол. чалгындоо ин-тун бүткөн (1954). Каменский экспедициясынын партияларында геолог (1954 –58), Кыргызстан компартиясынын БКнын ж-а Совет Министрлигинин Токмок ш. б-ча партиялык–текшерүү комиссиясынын төрагасы (1958–66), Кыргыз гидрогеол. экспедициясынын партияларында улук геолог, партиянын начальниги (1966–70), Сууга бургулоонун Кыргыз экспедициясынын начальниги (1971–76), Түндүк Кыргызстан геол. экспедициянын начальниги (1976–82), Кыргыз гидрогеол. экспедициясынын Түндүк партиясынын начальниги (1982–1990). Ч. 1-даражадагы Атамекендик согуш, Эмгек Кызыл Туу ордендери, ондон ашык медалдар менен сыйланган.
Андабеков, Сейитказы
Андабеков Сейитказы (1925-ж. т., Ат-Башы району, Кара-Коюн өрөөнү, Кара-Булак кыштоосу) — артист, Кыргыз Республикасынын эл артисти (1984); эмгек сиңирген артисти (1964). Улуу Ата Мекендик согушка катышкан.