cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Габон
Экономикасы
Экономикасынын негизин тоокен өнөржайы түзөт. 2005-ж. ички дүң продукциянын 58,8% өнөржайга туура келген (андан ичкери тоокен 50%), тейлөө кызматы 35,1%, айыл чарбасы 6%. Балкамыш, какао, жержаңгак экспорттолот. Ички муктаждык үчүн маниок, банан, шалы, жүгөрү жана экспорт үчүн какао, кофе өстүрүлөт. Экономикасында негизги орунду тоокен (негизинен нефть, марганец жана уран кенташтары казып алынат), балык уулоо, токой жана жыгач иштетүү өнөржайлары ээлейт. 2003-ж. 1487 млн кВт\bulletс электр энергиясы өндүрүлгөн. Автомобиль жолунун узундугу 6, 2 миң км (2003), темир жолунуку 814 км (2004). Эл-аралык ири аэропорттору бар (Либревиль, Порт-Жантиль, Моанда). Нефть куурунун узундугу 1385 км. Дарыяларында кеме жүрөт. Негизги порттору Порт-Жантиль жана Либревиль. Сыртка нефть, марганец, уран концентратын, жумуру жыгач жана кофе, какао чыгарат. Негизги соода шериктери: Франция, Япония, АКШ жана Германия. 1980-жылдан 6 жаштан 16 жашка чейин милдеттүү түрдө билим берүү киргизилген. 2003жылга 15 жаштан жогорку курактагы калкынын 59,7% гана сабаттуу болгон. Мектептерде сабак француз тилинде. Жалпы билим берүүчү мектептердин жарымы менчик. Либревилде Улуттук университети, медициналык университети, башка шаарларда техникалык университет жана башка окуу жайлары бар. Айыл жана токой чарба изилдөө институттары, китепкана маалымат борбору (1960), искусство жана салт музейи (1954); илимий, маданий мекемелери иштейт. Мамлекеттик жана 5 менчик гезит чыгат. 1959-жылдан радиоуктуруу, 1963-жылдан телекөрсөтүү иштейт. Адабияты француз тилинде басылат. Музыкасында борбордук африкалык элдердин салт маданияты басымдуу.
Ак-Чий (Ак-Суу району)
Ак-Чий — Кыргызстандын Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районундагы айыл. Ак-Чий айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 1 435 киши (2009-жылы).
Алкоголяттар
Алкоголяттар — спирттер гидроксил тобундагы суутек атому металлдар менен орун алмашуусунан пайда болгон туз сыяктуу орг. бирикмелер. Алар катуу заттар, спиртте жеңил эрийт, нымды тартат. Бир атомдуу спирттер А. жалпы формуласы TR(ОК)n, мында n — металлдардын окистенүү даражасы. Бир атомдуу спирттер менен щелочтуу жана щелочтуу жер металлдары А. иондук бирикмелер. Алар жумшарып эрибейт, бууланбайт, ажыроо 120-300°С, спиртте жана суюк NН3 жакшы эрийт. Спирттерге металлды таасир этүүдөн алынат. Гликолдун жана көп атомдуу спирттер А. — хелаттар (мономердүү, олигомердүү) же полимерлер. Алардын кеңири таралгандары — глицераттар жана гликоляттар. Хелаттар спирттердин ОН- тобу толук алмашылбаганда пайда болгон А-га таандык.
Деловой центр (метро бекети, Калининско-Солнцевская сызыгы)
Деловой центр — Москва метросунун Калининско-Солнцевская сызыксындагы станция. 24 февраль 2018-жылы (12 декабрь 2020-жылы кайра ачуу) бекети улам уюм поезд "Дорогомиловская" участкасынын багытта участкасында үстүнөн туюк куруу үчүн жабылган стандарттуу схемалар күйгүзүү.
Мончо
Мончо - денени тазалоо үчүн гана эмес, эс алуу, организмди чыңдоо, дарылоо максатында колдонулат.
Таасири
Мончонун негизги процедурасы — ысык буу. Жогорку температуранын таасиринен кан тамырлар кеңейип, терини, муундарды, булчуңдарды, ички органдарды кан менен камсыз кылуу жакшырат, жүрөктүн согуусу тездейт, зат алмашуу процесси жогорулайт, кычкылтекти керектөө жана көмүр кычкыл газын бөлүп чыгаруу көбөйөт. Адам катуу тердей баштайт. Тер жана май бездери күчөп иштеп, тери тазаланып, зат алмашуу продуктулары тез бөлүнөт. Ысык бууга аябай тердөө булчуң этти жумшартат, булчуңдардын чарчашы жоголуп, эмгекке жөндөмдүүлүгүн арттырат. Мончодо катуу тердеп, зат алмашуу күчөйт, май катмарлары азаят. Мончого такай барган адамдын салмагы туруктуу болот. Врачтын консультациясысыз адам арыктоо үчүн мончо процедураларын жасоого болбойт.
Мончонун түрлөрү
Көбүнчө буу мончосу жана кургак аба мончосу (сауна) болот, алар температурасы, нымдуулугу боюнча бири биринен айырмаланат. Буу мончосу 55 — 60°ка (кээде 60—70°) чейин ысытылат, салыштырма нымдуулугу 70— 90%; саунанын температурасы 90—100°, салыштырма нымдуулугу 10—15%. Саунадагы температураны буу мончодогуга караганда адам жеңил көтөрөт, себеби буу мончосунда нымдуулук жогору болгондуктан адам аз тердейт.
Эрежелери
Мончо процедуралары адамга жагымдуу таасир тийгизиши үчүн белгилүү эрежелерди сактоо зарыл. Мончого ачка же тамакка өтө тоюп алып, же уктарда барууга болбойт, саунанын ысык буу менен тердөөчү бөлмөсүнө — кургак, ал эми буу мончосуна денени жылуу суу менен чайкап жиберип, анан кирүү керек. Башты суулабай кургак кирген оң, анткени кургак чач, жүн же фетр шляпа кийүү, башты өтө ысуудан коргойт. Саунанын ысык буу менен тердөө бөлмөсүндө 10 мин., буу мончосунда 5— 7 мин. гана болуу керек. Буу бөлмөдөн чыккандан кийин кээ бирөө муздак суу менен чайканышат. Бул процедура кан тамырларды чыңдап, машыктырат. Мончого жаңы баргандар адегенде жылуу суу менен, кийин анын температурасын улам төмөндөтүп чайкануу максатка ылайык. Тердеп чыккандан кийин 10 — 15 мин. эс алуу керек, суусаганда оозду муздак суу менен чайкап же 1 стакан суу, чай ичсе болот. Мончого барган күнү башка күнгө караганда суюктукту көп ичүүгө болбойт; андан чыкканда кээ бирөө пиво ичет, ал жүрөк-кан тамыр системасына күч келтирет. Ысык буу бөлмөсүнө бир нече жолу кирүүгө болот, бирок жаңы баргандар 2 жолу кирсе жетиштүү. Ар бир кирип чыккандан кийин 10 —15 мин. эс алуу керек. Мончонун көптөгөн дарылоочу касиетине карабастан улгайган толук адамдар, сасык тумоодон жаңы жакшы болгондор врачка кеңешип, анан баруу керек. Жүрөк-кан тамыр системасынын оорулары, учук, өпкө жана бронхтордун өнөкөт оорулары менен жабыркагандар врачтын уруксаты менен гана мончого барууга тийиш. Калкан сымал бездердин, гипертония ооруларынын оор түрүндө, жүрөк жана мээнин кан тамырларынын күчөгөн атеросклерозунда, жүрөк кемтигинде, кош бойлуу аялдарга, кичине балдарга ысык аба же буу бөлмөсүнө кирүүгө болбойт.
Колдонулган адабият
Баня (Пловдив облысы)
Аксай чопо кени
Аксай чопо кени – Ысык-Көл облусунун Тоң районунда, Кажысай шаарчасынан 5 км чыгыш тарапта, деңиз деңгээлинен 1630–1900 м бийиктикте. 1972–75-жылдары Түндүк Кыргыз геол. экспедициясы тарабынан чалгындалган. Кен аймагын юра мезгилинде пайда болгон чөкмө тектер түзөт. Чопо жети катмардан туруп, көмүр кабатынын астынкы жана үстүнкү бөлүгүндө жайгашкан. Чопо катмарларынын жалпы калыңдыгы 4 мден 22 мге чейин өзгөрүп, 200–300 мге созулуп жатат. Чопо кара-боз түстө, бат нымдалып, жакшы ийленет. Күйгүзгөндө ак түскө өтөт. Чопону карапа буюмдарын жасоого жана бургулоо суюктугун даярдоого колдонсо болот. Жергиликтүү эл боз үйдүн кийизин бордоодо, самын кайнатканда колдонот. Запасы В категориясы боюнча 245 миң м3, С1–397 миң м3, В+ С1– 642 миң м3, С2 –129 м3.
Аpeт Аулис Якобович
Аpeт Аулис Якобович (1907-1974) - педагог. Педагогика илимдеринин доктору, профессор Эстонияда гимназияны, Тарту университетин бүтүргөн (1932). 1957-жылдан Кыргыз мамлекеттик университетинде доцент, кафедра башчысы болуп иштеген. Өзүн-өзү тарбиялоо теориясын ачкан жана жогорку окуу жайларында, илимий-педагогикалык тармакта кеңири пайдаланган. Анын ырастоосу боюнча ар бир инсан аң-сезимдүү максатка умтулуучулукта өзү менен өзү иштей алат. Өзүн өзү аңдап билүү, сыноо, баалоо, анализдөө, отчёт берүү, мажбурлоо, кармай билүү жана башкаруу жана башка түшүнүктөрдүн маани-маңызын, аларды практикада колдонуунун методикасын иштеп чыккан.
Аллил спирти
Аллил спирти (CН2 =СНСН 2ОН), 2-пропен-1-ол, кескин жыттуу суюктук, мол. масс. 48,08; кайноо t 96,7о ; d 204 0,85; n20D 1,413; суу, спирт, эфир менен бардык көлөмдө аралашат. Хим. касиети биринчилик спиртке жана этилен углеводороддорго окшош. А.с. глицерин жана суусуз козукулак к-тасын 150оС ысытуудан; м:
СН2(ОН)СН(ОН)СН2(ОН) СН2 =СН -СН 2ОН +2Н2О+2СО2,
OH
о. эле хлордуу аллилди гидролиздөөдөн алынат. А.с. глицерин, синтездик чайырлар, пластик материалдар алууда, фармацевтикада, парфюмерия өндүрүшүндө колдонулат.
Сүргүч
Сүргүч — тамактарды майда бөлүктөргө сүрүү үчүн колдонулуучу ашкана буюму. Франсуа Булье тарабынан 1540-жылдары сырды майдалоо үчүн ойлоп табылган.
Этикетка
Этикетка - тармак барактары гипертексттерди жазууга багытталып иштелип чыккан атайын HTML (Hyper Text Markup Language) тилинде жазылат,
ал этикетка деп аталган атайын буйруктардын көптүгүн камтыйт жана башка документ менен байланышты так аныктайт.
HTML этикеткалары ушундай маселелерди иштеп чыгуу үчүн атайын иштелип чыккан.
Аларды тармак барактарынын програмдык жабдыгын, тексттерди даярдоо,
үстөл үстүндөгү басма каражаттар сыяктуу колдонмо програмдарда камтылган тармак authoring элементтерин колдонуп, генерацияласа болот.
Колдонуучунун компьютери HTML менен жазылган текстти атайын кароочу програмдык жабдыкты колдонуп окуйт.
Гологузка (дарыя)
Гологузка — Орусиядагы дарыя. Курган облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - №531 Белое көлү орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Юнко-Вож (Лыа-Ю куймасы)
Юнко-Вож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лыа-Ю дарыясынын сол жээгинен 28 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Microsoft Office
Microsoft Office - Microsoft тарабынан Microsoft Windows, Windows Phone, Android, OS X, iOS операциондук системдери үчүн түзүлгөн офистик колдонмолор куржуну. Бул пакеттин курамына текст, электрондук жадыбал, берилиштер базасы ж.б. ушул сыяктуу түрдүү документтер менен иштөөчү программалык камсыздоо кирет. Microsoft Office OLE-объекттердин сервери болуп саналат. Анын функцияларын башка колдонмолор да, Microsoft Office'тин өзүнүн колдонмолору да колдоно алышат. VBA'да жазылган скрипттерди жана макросторду колдойт.
Тарыхы
...
Microsoft Office курамы
Microsoft Office'тин бир канча редакциясы бар. Редакциялардын айырмасы - куржундун курамында жана баасында. Булардын ичинен эң толугу төмөнкүлөрдү камтыйт:
Буга чейин Microsoft Office'ке Microsoft FrontPage колдонмосу кирчү (сайт жасоочу программа). Бирок Microsoft бул программаны Office'тен чыгарып, иштеп чыгууну токтотуу чечимин кабыл алган. Microsoft Office 2007'де FrontPage программасынын ордуна Microsoft SharePoint Designer коюлган.
Уруксат
Microsoft чекене сатууну колдоодон тышкары, катышуучу уюмдун кызматкерлерине Microsoft Office продуктуларын үйдө колдонууга жеткилик берген "Home Use Program"-ды (HUP) сунуштайт.
Дайырбек
Дайырбек (Дайырбек) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Ысык-Ата районундагы айыл. Туз айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 142 киши.
Нинжа ташбакалар
"Нинжа ташбакалар" (англ. Teenage Mutant Ninja Turtles; алгач бир катар Европа өлкөлөрүндөгу пикир келишпестиктен улам "Өспүрүм мутант баатыр таш бакалар" (англ. Teenage Mutant Hero Turtles) катары дагы белгилүү болгон, ошондой эле ӨМНТ (англ. TMNT; 1987) деп аталып келген) - Мураками-Уолф-Суенсон студиясы жана Франциялык IDDH компаниясы тарабынан чыгарылганган америкалык анимация. 1987-жылдын 28-декабрында бул анимациянын пилоттук версиясы беш бөлүктөн турган кичи тасма катары көрсөтүлгөн, ал эми 1988-жылдын 1-октябрынан тартып расмий нускасы көрсөтүлө баштаган. Ошондон бери шоу жана франшиза дүйнөгө таанымал болуп калды. Тасма Кевин Истман жана Питер Лейрд чыгарган комикстеги "Нинжа ташбакалар" жөнүндө. Уй-бүлө жана балдарга ылайыкташтыруу максатында коюу күңүрт түстөрдө тартылган комикстен олуттуу өзгөрүүлөргө дуушар болгон.
Шоу аркылуу тасманын каармандары көпчүлүккө таанылып, телекөрсөтүү тарыхында эн белгилүү анимациялардын бири болуп калды. 1980-жылдын аягында, жана 1990-жылдардын башында тасманын каармандары менен бат даярдалуучу дан кытырактары, жумшак оюнчуктар, жана башка түрдүү буюмдар пайда болгон. 1990-жылдардын башынан тартып, 2000-жылдардын аягына чейин алгачкы ак-жана-кара түстөрдөгү комикстин ордуна анимациянын негизинде түзүлгөн Archie Comics комикс китеби ийгиликтүү басылып чыгарылган. Тасманын каармандары дүйнө жүзү боюнча көп сатылган. 1990-жылдары анимациялар күн сайын 125тен ашык телеканалдарда берилип, айына 125 000ден ашык нуска комикстер сатылган.
Каңылтыр түспөлдүүлөр
Каңылтыр түспөлдүүлөр — (лат. Cypriniformes) сөөктүү балыктардын бир түркүмү, булардын 3 түркүмчөсү, 18 тукуму, көп уруусу жана түрү бар, алардын ичинде төмөнкүлөр да кезигет: каңылтыр кебетелүүлөр түркүмчөсү (лат. Cyprinoidei), каңылтыр сымалдуулар (тукум) (Cyprinidae), сазан сымалдуу каңылтырлар (топ), карпиодестер (уруу) (Carpiodes), каңылтырлар (уруу) (Cyprinus), турпусуз каңылтыр (С. carpio), жылтылдак каңылтыр (С. carpio), бакма каңылтыр (С. carpio), турпулуу каңылтыр (С. carpio) жана ушундай сыяктуулар.
Турналы (Салауат району, Башкыртстан)
Турналы — Башкыртстандын Салауат районундагы айыл, Турналин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 934 киши. Почта индекси — 452486, ОКАТО коду — 80247865001.
Ысык-Көл Сырты
Ысык-Көл Сырты - Тескей Ала-Тоо менен Какшаал кырка тоосунун аралыгындагы тоолуу аймактын жалпы аты. Топоним сырт жак, башкача айтканда Ысык-Көлгө карата сыртта жайгашкан аймак маанисинде Ысык-Көл сыртын жергиликтүү эл үчкө бөлүп, Тоң сырты, Жетөгүз сырты, Сарыжаз сырты деп атайт. Ал эми термин катары кабыл алынган “Сырт” Теңир-Тоонун 3500-400м бийиктикте жаткан неогенге чейинки рельефиндеги байыркы түздүктөрдүн калдыктары. Неогенге чейинки Теңир-Тоо миллиондогон жылдар бою талкаланып үбөлөнүүгө учурап, азыркы борбордук Казакстандын рельефин элестеткен дөңсөөлүү түздүктөргө айланган. Неогенден баштап алып бүктөөлүүсүнө дуушар болуп, мурдагы дөңсөөлүү түздүктөр ошол боюнча 400м бийиктикке чейин көтөрүлгөн. Чет жакалары эрозиядан тилмееленген; борбордук бөлүктөрүндө регрессивдүү эрозия азыркы мезгилге чейин тилмелеп үлгүрбөгөн жерлер бар. Арабел, Кумтөр, Карасай, Үзөңгүкууш, Аксай, Арпа, Мүдүрүм, Сарыжаз жана башка суулардын алабтарында бийик көтөрүлгөн байыркы түздүктөрдүн калдыктары сакталып калган. Ал сырттар төртүнчүлүк мезгилдеги муз каптоолорго учурагандыктан анда байыркы мөңгүлөрдүн издери кеңири тараган. Азыркы кезде да сырттардын 4500мге көтөрүлгөн жалпак чокуларда мөңгүлөр жатат.
Аллилхлорид
Аллилхлорид, 3-хлорпропен-1 (СН2 =СНСН 2Сl), мол. масс. 76,5; түссүз, кескин жыттуу суюктук, эрүү t -36оС; кайноо t 450C; d204 0,937; n20D 1,415. Орг. эриткичтерде эрийт. А-дин хлор атому активдүү болгондуктан ОН, NH2, CN жана башка менен орун алмашуу реакциясына оңой кирет, техникада HСlO менен дихлоргидринди пайда кылат. А. пропиленди 500-5500 хлорирлөөдөн алынат. СН2 =СНСН 3+Сl2  CH2 =CHCH 2Cl+HCl. Глицерин, дары-дармектерди, кээ бир пластмасса материалдарын, желимди жана башка алууда колдонулат.
Медициналык термометр
Медициналык термометр - адамдын дене температурасын өлчөөчү курал. Ал жука айнек корпус жана сымап менен толтурулган резервуардан турат. Корпустун ичиндеги шкалага бекиген ичке түтүк - капилляр менен резервуар кошулган. Шкаладагы тийиштүү бөлүктөр кишинин мүмкүн болгон температурасын (34төн 42°ка чейин) өлчөөгө мүмкүндүк берет. Температураны өлчөгөндө резервуардагы сымап дененин жылуулугу менен ысып кеңейет да, капиллярга өтүп, шкаланын тигил же бул белгисине чейин көтөрүлөт.
Сымап мамычасы ошол бойдон силкмейинче ылдый түшпөйт. Силккенде сымап кайта капилляр менен резервуарга келип түшөт. Адатта дене температурасын өлчөө үчүн аны кургак даки менен аарчып, сымап жайгашкан жагын колтукка, чурайга, кээде (эмчектеги балдарга) ооздун ичине, көтөн чучукка коюлат. Колтукка 10 мин., чурайга 5 минутадай кармайт. Айрыкча жаш балдарда, кары кишилерде Медициналык термометрдин туура коюлушуна көңүл буруу зарыл. Дене температурасы күнүнө 2 жолу (эртең менен 7-9га чейин жана кечкисин саат 6 да) ченелет. Үй шартында аны пайдаланбаган учурда кургата сүрүп, атайын кутуда сактоо керек.
Арес
Арес — грек мифологиясы боюнча жүзүкара, бүлгүн салуучу, эки жүздүү согуш кудайы (адилет согуштун кудайы Афина). Байыркы грек авторлору: Гомер, Каллимах, Овидийлер Арести грек эмес фракийлик деп эсептешкен. Миф боюнча анын балдары да (Мелеагр, Флегий, Эномай, амазонкалар жана башкалар) жапайы, ырайымсыз болуп сүрөттөлөт. Арестин жандоочулары катары чыр-чатак кудайы Эрида жана каничкич кудай Энио болгон. Атрибуттары - найза, күйүп турган факел, иттер жана айрыкуйрук. Овидийдин чыгармаларында Арести Гера кереметтүү гүлдөн боюнда болуп төрөгөн, ал эми Гомерде Зевс менен Геранын уулу деп айтылат. Ошондой эле Гомер боюнча, ажайып сулуу Афродитаны сүйүп калган. «Ала жипти аттаган» Афродита жана алардын сүйүүсү, ал гана эмес бул байланыштан туулган балдары - Эрос жана Антерос, Деймос (Үрөй учуу), Фобос (Коркунуч) жана Гармония тууралуу баяндар антикалык авторлордун чыгармаларында арбын кездешет. Европа маданиятында ал Марс деген ат менен белгилүү. Ага арналган скульптуралык эстеликтерди көбүнчө байыркы грек оригиналдарынан римдиктер көчүрүп жасашкан. Аларда Арес адатта жаш, күчтүү башына туулга кийген жоокер катары берилген. Мисалы, «Арес Боргезе», «Арес Людовизи» жана башка. Кайра жаралуу доорундагы живопистик чыгармаларда (С. Боттичелли, П. П. Рубенс, Рембрандт, Д. Веласкес жана башка) көбүнчө Арес менен Афродитанын сүйүүсүнө арналган сюжеттер арбын чагылдырылган.
Грек жоокеринин туулган жери
Мифологиялык булактарга караганда, бул эр жүрөк жоокер Олимп тоо кыркасында төрөлгөнү маалым. Бирок, ал өмүр бою Фракиянын бийик тоолуу аймактарында жашаган. Ошондон улам бул жер анын мекени деген кептер чыккан. Күчтүү атасынын жардамысыз грек кудайынын төрөлүшү уламдан-улам жаңы өкүмдөрдү жаратты.
Позитивдүү өзгөчөлүктөрү
Талашсыз, туруктуу, ишенимдүү жана коркпостон. Чыныгы жоокердин мүнөздүү өзгөчөлүктөрү, бирок, тилекке каршы, стратег эмес. Грециянын эли жаңы акыл-эстүү, кыраакы лидерди артык көрүштү. Арес менен Афинанын ортосунда тандоо жасап, гректер, албетте, кудайды колдоп, адилеттикке жана аскердик талаш-тартыштарды тынчтык жолу менен чечүүгө умтулушкан. Өзгөчө катаал өзгөчөлүгү анын балдарды сүйүүнүн негизинде өч алууга болгон чаңкоосу болгон. Чынында эле, ал душмандарынын ашкере күчтөрүнө карабай балдарына дубал болуп, каршылашынын жансыз денесин көргөнгө чейин согушкан.
Терс сапаттар
Тең салмаксыздык, ырайымсыздык, жырткычтык жана конфликттерде компромисс таба албагандык. Чынында, мүнөздүн бул сапаттары Арестин Пантеондо эч кандай тиешеси жок деп эсептеген Зевсти ачууланууга аргасыз кылган. Айтмакчы, бул согушкер бир нече жолу салгылашта жөн эле өлүмгө дуушар болгон, анткени ал кесепеттерин ойлогон эмес жана согушуу үчүн гана беттешке чыккан.
Бул Афина дагы бир жолу Диомеддин колун багыттоо менен бир тууганына кандайдыр бир ыңгайсыздык жаратканда, ал өлбөс жана күчтүү кудайды найза менен жарадар кылганда болгон. Бирок Зевс уулунун нааразычылыгын укпай, аны ого бетер басынтып, Арестин урушка жана салгылашууга болгон ынтызарлыгынан улам аны жийиркеничтүү деп эсептейт.
амилеси
Серпуховско-Тимирязевская сызыгы
Серпуховско-Тимирязевская сызыгы ― Москва метросунун тогузунчу сызыгы.
Эстин ылдамдыгы
Эстин ылдамдыгы(Memory access time- Скорость памяти) деп эстен берилишти табууга жана аны алууга кеткен убакыт аталат. Эстин ылдамдыгы наносекунд менен өлчөнөт, ал секунддун млрд. дан бир бөлүгүнө барабар. Көпчүлүк тез эстердин ылдамдыгы 50дөн 100ге чейинки наносекундду түзөт. 2-деңгелдеги кэш эс башка эстерге караганда тез жана анын ылдамдыгы 10-50 наносекунд. Туруктуу (ROM) эстин ылдамдыгы 50-250 наносекундду түзөт. Регистрлер жана 1-деңгелдеги кэш эстер бардык эстердин ичинен эң тези, алардын ылдамдыгы 1-10 наносекунд. Салыштыруу максатында катуу дисктеги берилишке жетүү ылдамдыгы 10-20 миллисекунд, бир миллисекунд секунддун миңден бир бөлүгү. Ошентип, катуу дискке жетүү ылдамдыгы 15 миллисекунд деп алсак, жетүү убактысы 70 наносекунд болгон эске 2500 эсе тез жетүүгө болот.
Кичи Акыль-Чор дарыясы
Кичи Акыль-Чор — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Акыль-Чор дарыясынын оң жээгинен 118 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Адабий кече
Адабий кече – мектептеги, деги эле окуучулук жылдардагы эсте кала турган иш-чаралардан болууга тийиш.
Адабий кече ар түрдүү формалардын синтезинен, курамынан түзүлгөндүгү менен айырмаланат. Мындай кече жылына 4 – 5 жолу же андан да сейрек өткөрүлөт да, ага даярдык узакка созулат. Көбүнчө жазуучулардын юбилейине карата уюшулуп ага адабият мугалиминен тышкары китепканачы, сүрөт, ыр, эмгек мугалимдери, класс жетекчилер, администрациянын өкүлдөрү, ата-энелер жардам берүүгө тийиш, кыскасы, Адабий кече бүткүл мектеп өткөрүүчү иш-чара болуп саналат. Анда эң негизги роль – окуучуларга, өзгөчө адабий ийримдин катышуучуларына жүктөлөт. Ал кандай өтөт?
Мис., бир мектепте “Алыкул – кыргыз поэзиясынын чолпону” деген Адабий кече өткөрүлгөн. Адегенде адабият мугалими акындын чыг-лыгы жөнүндө кыска кириш сөз сүйлөдү, бир окуучу Алыкулдун өмүрүнө токтолду, экинчиси анын лирикалары жөнүндө айтты, үчүнчүсү поэмалары тууралуу баяндама жасады, төртүнчүсү “Алыкул – котормочу” деп, анын бул өнөрдөгү чыг-лыгы тууралуу маалымат берди. Булардын арасында акындын чыгармаларына жазылган обондуу ырлары аткарылып, айрым ыр-поэмаларына инценировкалар, пьесаларынанүзүндүлөр окуучулардын күчү менен коюлду, акындын ырлары окулду, грампластинка уктурулду. А. Осмонов жөнүндө замандаштарынын эскерүүлөрү, сынчылардын пикирлери жаңырып, кинофрагмент, диафильм көрсөтүлдү.
Адабий кеченин программасы ар тараптуу, кызыктуу, жаңы болгону максатка ылайыктуу. Концерт, театрлаштырылган оюндар, адабий монтаж, көргөзмө, сочинение, “Манас” айтуу, көркөм окуу, сүрөт тартуу, адабий чыгарма жазуу боюнча конкурстарды, викторина, адабий оюндарды өткөрүү кеченин баркын көтөрөт. Мындай иш-чараны “поэзия кечеси”, “драма кечеси”, “жомок кечеси”, “кара сөз кечеси”, “лира кечеси”, “дастан кечеси” деп, адабий тектер жана жанрлар боюнча өткөрүүгө болот. Кеченин максаты – жазуучунун өмүрүн, чыгармачылыгын, анын адабий дүйнөсүн тереңирээк ачуу, адабий көрүнүштөргө, окуяларга терең сүңгүп кирүү, жамаатташып иштөөгө көнүгүү, билимдин чың жана бекем болушу үчүн көмөктөшүү.
Адабий кечени өткөрүү, уюштуруу чыгармачылык изденүүлөрдүн эркиндигин, ар кандай жаңы жолдорду жана формаларды, усулдарды табууну талап кылат. Адабий кече мектепте гана эмес, башка жамаат ичинде да өтөт
Колдонулган адабияттар
Шериев Ж.. Муратов А. Адабият .Терминдердин түшүндүрмө сөздүгү. Кыргыз энциклопедиясынын башкы редакциясы. Бишкек, 1994 - ISBN 5-89750-084-3
Кархародон
Кархародон (лат. Carcharodon carcharias, L. 1758) – акулалардын эң ири түрү.
Apианчылык
Apианчылык - александриялык поп Арий тарабынан негизделген христиандык диний окуу. Ал (318-жыл чен) расмий түрдө чиркөө жоболоруна каршы чыккан. Кудай уулу Христос Кудай атадан жаралгандыктан, ал түбөлүктүү эмес жана акылмандуулугу боюнча Кудай атага салыштырганда экинчи даражада турат деп далилдеген. Анын тарапкерлери көп болсо да, чиркөө тарабынан көп кысымчылыкка, куугунтуктоого дуушар болгон. Ошондой болсо да Apианчылыктын дин окуусу христиан дининде (Троица) кудай ата, кудай уулу жана кудай ыйык рух, периште жөнүндөгү догматтын чыгышына алып келди.
Жер титирөө
Жер титирөө, Зилзала – табигый күчтөрдүн таасиринен жер бетинин термелиши.
Жер титирөөнүн көбү тектоникалык процесстердин натыйжасында, айрымдары жанар тоолордун атылышынан, чандасы жер көчкүдөн келип чыгат. Жылына Жер шарында Жер титирөөлөрдүн саны жүз миңдеп саналат. Алардын көпчүлүгү анчалык катуу болбогондуктан, адамга анча сезилбейт. Орто эсеп менен жылына бирден кыйратуучу Жер титирөө болуп турат да, шаар-кыштактар талкаланып, адамдар зыянга учурайт. Жер титирөө башталган жер астындагы зона Жер титирөөнүн очогу деп аталат. Мында жер катмарларынын чегинде узак убакыт бою жыйналган потенциалдык энергиянын бошонуу процесси жүрөт.
Очоктун жер астындагы борбору гипоборбор, анын тик багыт бонча жер бетиндеги тушу эпиборбор деп аталат. Гипоборбор менен эпиборбордон бардык тарапка Жерди титиреткен толкундар таралат. Жер титирөөнүн очогу жер астындагы ар кандай тереңдикте пайда болот, көпчүлүгү 20–30 км, кээде гана жүздөгөн кмге жетет. Жер титирөөнүн күчү 12 баллга чейинки Жер титирөөнү билгизме шкала боюнча аныкталат.
Жер титирөө жер шарынын айрым бөлүктөрүндө болуп, белгилүү бир геологиялык түзүлүштөргө байланышкан. Жер титирөө тоолуу, негизинен жаңы тоо тармактарынан түзүлгөн аймактарда болот, платформаларда дээрлик болбойт. КМШ өлкөлөрүндө Жер титирөө болуучу райондор: Закавказье, Орто Азия, Казакстан, Байкал айланасы, Курил, Сахалин аралдары, Камчатка, Тянь-Шань менен Памир тоолору активдүү областтарга кирет. жер шаарында 6 плиталар бар. Алар бири-бири менен кагылышканда жер титирөө пайда болот.
Жер титирөөлөрдү сейсмология илими изилдейт. Жер титирөө эл чарбасына жана адамзатка чоң зыян келтиргендиктен, ага каршы чара көрүүнүн жана анын болушун күн мурунтан билүүнүн мааниси зор.
Жопс
Аксай акиташ жана чопо кени
Аксай акиташ жана чопо кени Ош облусунун Ноокат районунда, Кызыл-Кыя шаарынан 15 км түштүк-чыгышта, деңиз деңгээлинен 1700–2300 м бийиктикте. 1974–79-ж. Түштүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындаган. Кен эки участоктон турат. Цементтин карбонаттык түзүүчүсү – акиташ тектери кендин түндүгүндө, Аксай суусунун оң жагында, Боорду тоосунда жердин үстүнө чыгып жатат. Цементтин чополуу түзүүчүсү – кумтопурак кендин түштүгүндө Аксай суусунун сол куймалары Суукбулак, Суубулак, Дангы сайларынын баш жагында жайгашкан. Акиташ тектеринин жалпы калыңдыгы 450 м. Кумтопурактын калыңдыгы 72 мге чейин. Акиташтын химиялык түзүлүшү туруктуу. Технологиялык изилдөөлөрдүн негизинде кендин акиташ жана кумтопурак тектери “400”, “500” маркадагы портланд-цемент алууга жарамдуу экендиги аныкталган. Акиташтын запасы А категориясы боюнча –31172 миң т, В–57086 миң т, С1–130091 миң т, А+В+ С1 –218349 миң т, С2 –160958 миң т. Ачуу коэффициенти 0,5 м3/т. Кумтопурактын запасы – А–6824 миң т, В–15068 миң т, С1–11760 миң т. А+В+ С1 –33652 миң т.
Лимфа тамырлары
Лимфа тамырлары - организмдин орган менен тканынан вена системасына лимфа агуучу тамырлар. Ал ар бир органдын ичинде лимфа капиллярларынын кошулушунан пайда болот. Лимфа тамырларылимфа капиллярынан өзүнүн капталынын түзүлүшү (ички, ортоңку жана сырткы), ошондой эле ичиндеги клапандары менен айырмаланат. Майда Лимфа тамырларында булчуң элементтери жок. Мындай Лимфа тамырларынегизинен органдардын ичинде жайгашат. Орто жана жоон Лимфа тамырларынын капталы жакшы өсүп жетилет. Ал эми тамырдын ичинде көп сандаган түгөйлүү клапандар болот. Алар Лимфа тамырларындагы лимфа суюктугун бир багытка, жүрөккө карай гана агызат. Кишинин денесиндеги Лимфа тамырларытери алдындагы, булчуң арасындагы тамырларга бөлүнөт. Алар бири-бири менен кошулуп түрдүү чатышманы түзөт.
Дүрбү
Дүрбү, турнабай – алыскы нерселерди жакын кылып көрсөтүүчү оптикалык курал.
Мында линзалар системасынын жардамы менен көрүү бурчу чоңоёт. Галилей дүрбүсү менен призмалуу дүрбүгө бөлүнөт.
Галилей дүрбүсүнүн объективинин фокус аралыгы оң, окулярдыкы – терс мааниде болуп, нерселердин туура сүрөттөлүшүн берет.
Призмалуу дүрбүнүн ар бир түтүгү объективден, призмадан жана окулярдан түрат.
Колдонулган адабияттар
Астрономия. Энциклопедиялык окуу куралы, 2004, Бишкек
''Башкы редактор: Ү. Асанов. Жооптуу редактор: Э. Мамбетакунов''
Jumelles
Карцинобделлалар
Карцинобделлалар (лат. Carcinobdella cyclostoma) – сулуккурттардын бир уруусу.
Султан Адылов
Адылов Султан - (1934-2021), Ысык-Көл облусу, Жети-Өгүз району, Желе-Дөбө кыштагында туулган - химик, химия илимдеринин кандидаты (1964), профессор (1991). КРнын илим жана техника боюнча мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (2000). Москвадагы Д. И. Менделеев атындагы МХТИни (1957), СССР ИАнын Топчиев атындагы нефть-химиялык синтез институтунун аспирантурасын (1963) бүтүргөн. ФПИде улук мугалим, доцент, 1969-жылдан КМУнун органикалык химия кафедрасынын башчысы. Илимий багыты бирикмелерди синтездөө жана изилдөөгө арналган. 80ден ашык илимий эмгектери, анын ичинде монографиясы, 9 окуу китеби жана окуу куралдары бар. Ж. Баласагын атн. сыйлыкты алган (1998). Эмгектери: Сульфидообразование в условиях электроэрозии металлов (соавторстве). Фр., 1989; Органикалык химия (авторлош). Б., 1991; Органикалык бирикмелерди кычкылдандыруу ж-а калыбына келтирүү реакциялары. Б., 1991;. Органикалык химия (авторлош). Б., 1997; Органикалык химия курсу (авторлош). Б., 2003.
Уолпак Тауншип (Нү-Жерси)
Уолпак Тауншип (Нү-Жерси) (Walpack Township) — Нү-Жерси штатынын Сассекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 16 киши. Болжолдуу аянты - 64.0 км². FIPS коду — 34-76640.
Адыгэ Республикасы
Адыгэ Республикасы - Орусия Федерациясынын курамында. Түндүк Кавказда, Лаба жана Кубань дарыясынын боюнда жайгашкан. Бардык жагынан Краснодар крайы менен чектешет. Аянты 7,6 миң км2. Калкы 444,5 миң (2003). Борбору - Майкоп шаары. Административдик-аймагы жактан 7 районго, 2 шаарга (Майкоп, Адыгейск), 5 шаарчага бөлүнөт.
Мамлекеттик түзүлүшү
Мамлекетти башкаруу жана аткаруу бийлиги президентке таандык. Мыйзам чыгаруучу жогорку органы - Мамлекеттик кеңеш. Республиканын хасэси (парламент) 2 палатадан (Өкүлдөр кеңеши жана Республикалык кеңеш) турат. Министрлер кабинети - мамлекеттик бийликти аткаруу органы. Президент премьер-министрди мамлекеттин кеңештин макулдугу менен дайындайт. Республиканын түндүгү Кубань бою түздүгүндө, түштүгү Чоң Кавказдын капталдарында жайгашкан. Жеринин бетинин бийиктиги 3238 мге чейин (Чугуш чокусу). Нефть жана газ (Майкоптун айланасынан), курулуш материалдары, фосфорит (запасы 180 миң о) казылып алынат. Минералдык булактары бар. Климаты мелүүн континенттик, жылуу жана нымдуу. Январдын орточо температурасы -2,4°С, июлдуку 22,2°С. Жылдык жаанчачыны 700 мм (эң көбү апрелден декабрга чейин). Аязсыз мезгили 180 күн. Ири дарыялары: Кубань (куймасы Лаба менен), Ак (Фишт шаркыратмасы бар), Чехрак, Фарс, Пшиш, Псекупс ж. б. Дарыялардын агымын жөнгө салуу иретинде суусактагычтар (Краснодар, Тщикск, Шапсугск, Октябрь) курулган. Кээ бир дарыяларынын төмөнкү агымында сал агызылат. Кара топурак басымдуу келип, аймагын эмен, бук, граб, зараң, акчечек ж. б. жазы жалбырактуу токой ээлеп жатат. Жапайы мөмө-жемиш, дарыдармек, эфир-май өсүмдүктөрү көп. Тоолорунда бийиктеген сайын жазы жалбырактуу токой ийне жалбырактуу токой (көк карагай, карагай, кызыл карагай) менен алмашат. Аймагынын 40% ин токой ээлейт.
Табияты
Табияты жашоого, эс алууга жана айыл чарба тармагы үчүн да жагымдуу. Экологиялык абалы салыштырмалуу канааттандырарлык.
Тарыхы
Адыгэнин аймагында адамдар төмөнкү палеолит доорунан эле мекендегенин археологиялык табылгалар тастыктайт. Биздин заманга чейин 7-кылымда меоттор маданиятынын калыптанышы аяктаган. Бул мезгилге таандык көрүстөндөрдөн (Хажох, Уашхиту, Келермес) меот урууларынын скифтердин жүрүштөрүнө катышкандыгын далилдеген арабалар, асем буюмдар арбын табылган. Биздин заманга чейин 3-кылымдан башталган сарматтардын таасири биздин заманга чейин 1-кылымда өзгөчө күчөгөн. Меот-сармат мезгилине таандык сепилдери бар шаар калдыктары (Тахтамукаевский, Ассоколайский ж.б.), көрүстөндөр (Чернышевский, Серегинский), бай коргондор (Хатажукай, Кончукохабль ж.б.) белгилүү. 6-кылымдын аяк ченинен 630-ж. чейин Адыгэ Түрк кагандыгынын, 8-9-кылымда Хазар кагандыгынын карамагында болгон. 1238-39-ж. Адыгэ аймагын моңголдор каратып алган. 13-кылымдын 2-жарымынан 15-кылымдын 2-жарымына чейин Адыгэнин маданий-тарыхый өнүгүүсүнө Кара деңиз жээктериндеги генуэлик шаар-колониялардын таасири зор болгон. 14-15-кылымда адыгэлердин Түндүк Кавказдын борбордук бөлүгүнө чачырап жайгашуусу башталган. Алар ушундан улам бир нече этностук топторго бөлүнүп, натыйжада кийин кабарда, черкес жана адыгэ элдеринин калыптанышына негиз түзгөн. 16-18-кылымда буларга каршы Осмон империясы, Крым хандыгы согуш жүргүзүп, адыгдар орус мамлекетинен жардам суроого мажбур болушкан. 1552-57-ж. Москвага бир нече адыгэ элчилери келип, ушул мезгилден алар Россиянын курамына кошулушкан. 1860-ж. Кавказ согушунун натыйжасында (1817-64) Осмон империясына караштуу жерлерге адыгэлерди массалык түрдө көчүрүү башталып, Россия империясында алардын 5%и гана калган. Алар Кубань облусунун аймагында жашаган. 1917-22-ж. Граждандык согуштун жүрүшүндө адыгэлердин көпчүлүгү Түркия жана Жакынкы Чыгыш өлкөлөрүнө жер которушкан. 27. 7. 1922-ж. БРБАКтын декрети менен Черкес (Адыгэ) Автономия облусу түзүлгөн, ошол эле жылы 24-августта Адыгэ (Черкес) Автономия облусу, 13. 8. 1928ж. Адыгэ Автономия облусу деп аталган. Борбору Краснодар шаары болгон, 1936-жылдан Майкоп шаары, 1991-жылдан РСФСРдин курамында Адыгэ Советтик Социалисттик Республикасы, 1992-жылдан Адыгэ Республикасы деп аталат.
Экономикасы
Адыгэ Түндүн-Кавказ экономикалык районуна кирет. Россия Федерациясындагы жүзүм шарабын (жылына 2020 миң дал, 6-орун), курулуш жыгачтарын (36,8 миң м3, 7-орун) даярдоо, картон (51,7 миң о, 9-орун), кумшекер (49,8 миң о, 15-орун), жашылча ширелерин жана жемиш консерваларын өндүрүү боюнча өзгөчөлөнөт. Өнөр жайы негизинен Майкопто жайгашкан. Тамак-аш (спирт, кант заводдору, кондитер фабрикасы, консерва комбинаты), жыгач даярдоо, жыгаччылык, целлюлоза-кагаз («Майкопмебель», «Дружба», «Картонтара» ж. б.), машина куруу, металл иштетүү, курулуш материалдар өнөр жайы бар. Дан эгиндери, рапс, күнкарама, канткызылча, тамеки, эфир-май, жашылча жана бакча өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Жүзүмчүлүк, багбанчылык өнүккөн. Малы жайытта багылат. Бодо мал (этсүт багытында), чочко, кой, эчки, жылкы асыралат. Үй куштары багылат. Аарычылык да өнүккөн. Өлкөдөгү эң ири диеталык эт даярдоочу (күрп) фабрика (Майкопто) иштейт. Автомобиль жолунун узундугу 1,5 миң км (асфальтталган), темир жолунуку 148 км (2002). Майкоп - Усть-Лабинск, Майкоп - Туапсе, Майкоп - Армавир газ кууру, аэропорт бар.
Маданияты
Адыгэде 124 мекеме, 188 жалпы билим берүүчү мектеп, 6 кесиптик-техникалык окуу жайы, 2 ЖОЖ, 150 китепкана, 28 музей иштейт. 20 гезит басылып чыгарылат. Телекөрсөтүү эки тилде (адыгэ, орус) көрсөтүлөт. Филармония, драма театр бар. Жыл сайын фестивалдар (Майкоп) жана казак-орус маданиятынын күндөрү өткөрүлүп турат. 1936-ж. Майкопто орус драма театры, 1937-ж. Адыгэ колхоз-совхоз театры уюшулган. 1941ж. эки театр биригип, А.С. Пушкин атындагы театрын (облустук драма театрдын курамында) түзгөн. 2000-жылдан өз алдынча эки театрга - Адыгэ драма театры, А.С. Пушкин атындагы орус драма театрына бөлүнгөн. 1936-жылдан мамлекеттик академия «Нальмес» бий ансамбли, 1991-жылдан «Исламей» мамлекеттик ыр-бий ансамбли, 1993-жылдан Камералык музыкалык театр иштейт. 2001-ж. Россия академия искусство театрынын филиалы ачылган.
Том жана Жерри
"Том жана Жерри" (англ. Tom and Jerry) — 1940-жылы Уиллием Ханна жана Жосеф Барбера тарткан америкалык анимацияланган кыска метраждуу сериал. Анда мультфильмдеги баш каармандар, Том жана Жерринин ортосундагы атаандаштык чагылдырган. Ошондой эле көптөгөн башка каармандардын катышуусундагы комедиялуу мультфильм.
Сериалдын түп-нуска чыгарылышында, Ханна менен Барбера 1940-1958-жылдардын аралыгында Metro-Goldwyn-Mayer үчүн 114 сериал тартышкан. "Том менен Жеррини" көрсөтүү учурунда ал "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты кыска метраждуу анимация" наамын жети жолу жеңип алган. Ошондой эле көптөгөн сыйлыктардын ээси болгон Walt Disneyдин "Акылга сыйбаган симфониялар" мультфильми менен биргеликте сыйлыктардын саны боюнча эң алдыңкы орунду ээлешкен. 1958-жылы MGM мультфильм тартуучу студия жабылгандан кийин, MGM, Жин Дайч менен биргеликте 1961-1962-жылдардын аралыгында Rembrandt Films үчүн кошумча 13 "Том менен Жерри" мультфильмин тартышкан. Жаңы чыгарылышы чыккандан кийин "Том менен Жерри" сериалы "Луни Тюнстан" (англ. Looney Tunes) да ашып эң көп киреше тапкан кыска метраждуу мультфильмдердин бирине айланган. Андан соң 1963-1967-жылдардын аралыгында.Чак Жонс Sib-Tower 12 Productions менен биргеликте кошумча 34 жаңы сериясын тарткан. Андан кийин да "Чоңүй мышыгы" (англ. The Mansion Cat, 2001), "Карате күзөтчүсү" (англ. The Karate Guard ,2005) жана "Акча чогултуучу жорук" (англ. A Fundraising Adventure, 2014) үч жаңы серияны тартуу менен жалпысынан 164 серия болгон. Ошондой эле 1990-жылдан бери өлкө ичинде ""Том менен Жерриге" арналган телеберүүлөрү жайылтылып келет.
1975-жылы "Том менен Жерри берүүсү", 1980-1982-жылдардын аралыгында "Том менен Жерри Комедиялуу берүүсү", 1990-93-жылдары "Том менен Жерри балдар", 2006-08-жылдардын аралыгында "Том менен Жерри жомоктору", 2014-жылдан азыркыга чейин "Том менен Жерри берүүсү" уланууда. 1992- жылы алгачкы толук метраждуу "Том менен Жерри" тасмасы чыккан, ал эми 2002-жылы түзмө-түз видео тасма чыккан.
Мяткися (Зилайыр району, Башкыртстан)
Мяткися — Башкыртстандын Зилайыр районундагы айыл, Дмитриев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 0 киши. Почта индекси — 453689, ОКАТО коду — 80227813004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Хоккей
Хоккей (англ. hockey) — командалык спорт оюну.
Түрлөрү
Хоккейдин үч түрү (музда шайба, топ менен, чөптө ойноо) бар. Биздин өлкөдө негизинен хоккей шайба жана топ менен ойнолот. Хоккейде оюнчу конькиде тез жана жеңил кыймылдагандыктан башка спорт оюндарына караганда оюндун ылдамдыгы жогору болот. Андыктан организмге көбүрөөк күч келет. Ошондуктан оюнчулар тез-тез (1 — 2 мин.) алмашылып турат жана аны менен көбүнчө жаш эркектер ойнойт. Xоккей жүрөк-кан тамыр, дем алуу жана нерв системасын, таяныч-кыймыл аппаратын чыңдайт, күчтүүлүккө, кайраттуулукка тарбиялайт. Өлкөдө хоккей массалык оюнга айланды. Балдардын спорт мектептеринде хоккей менен машыгууну 10—11 жаштан баштаса болот. Короо командаларынын ортосунда «Алтын шайба» байгеси үчүн мелдештер өткөрүлүп, ага миңдеген бала катышат. Хоккей балдардын ден соолугун чыңдап, тартиптүүлүккө тарбиялайт. Хоккей ойноп жатканда оюнчулар бири-бирине урунуу, жыгылуу, клюшка, шайба же топ тийүүдөн кырсыкка учурашы мүмкүн. Кырсыктын алдын алууда коргоочу шлем, беткеп, тизеге кийгич колдонуу, музду жакшы даярдоо жана оюнчулар тартипти сактоосу зарыл.
Чана хоккей жана горки хоккей - муз боюнча курама командасы спорттун оюн, ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдар үчүн хоккей окшош. Оюн Майрам отун өтүп, атайын бастыргыч эки команда боюнча, каршылашын максатка жолу анын зор сандагы ыргытып жакын жана анын ичинде көз жаздымда эмес, көздөштүрүү. Утуп алган команда, каршылашын торуна максаттарына жогорку санын киргизди. Чана хоккей кышкы Параолимпиада оюндары кирет.
Юнко-Вож (Парнока-Ю куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Биздин замандын кишилери
Биздин замандын кишилери – роман. Т. Сыдыкбеков чыгарманы 1943-ж. январь айында жаза баштап, айрым үзүндүлөрү согуш учурунда “Советтик Кыргызстан” газетасында жарык көргөн. Толук бойдон 1948-ж. басылып, 1949-ж. СССР мамл. сыйлыгына татыктуу болгон. Романда Улуу Ата Мекендик согуш учурундагы элдин патриоттукдуху, баскынчыларга каршы күрөшүүдөгү биримдиги, улуттар арасындагы ынтымак чагылдырылган. Чыгарманын сюжети бир эмес, бир топ каармандын тегерегинде өнүгөт. Бирок, бул каармандардын ар бири эсте калаарлык мүнөз касиеттерге эгедер. Чыгарма Ысык-Көл боюндагы бир колхоздун бейкут турмушун көрсөтүү менен башталат. Романдын композициясында бир багытта өнүккөн сюжет менен катар сюжеттен тышкары элементтер: портреттик мүнөздөмөлөр, каармандардын ой жүгүртүүлөрү, уламыштар, Мыскалдын коллективдештирүү жылдары жөнүндө эскерүүлөрү, Сергейдин согуш окуялары тууралуу аңгемелери, Чегирткенин мурдагы турмушу жөнүндө баян, пейзаждар кеңири орун ээлейт.
Чыгармада кейипкерлердин кебете-кешпиринин, иш аракетинин көрсөтүлүшү ынанымдуу, пейзаждык сүрөттөр элестүү, айрым жерлерде кыйла жогорку чебердик менен жазылган. Мунун өзү Т. Сыдыкбековдун стилинде аналитикалык башталма күч алып, адам психологиясын көрсөтүү ыкмалары жана каражаттары байыгандыгын айгинелейт. Ошону менен бирге согуш окуялары көрсөтүлгөн эпизоддор анчалык ынанымдуу эмес, романдын “өндүрүштүк” мазмунуна анчалык шайкешпей турат. Романдын стилинде публицистиканын ыкмалары, о. эле фольклордук ыкмалар колдонулган учурлар бар.
Романда Т. Сыдыкбеков согуш жылдарындагы кыргыз айылында жашаган жөнөкөй адамдардын татаал тагдырын көрсөтүүнү максат кылган. “ Биздин замандын кишилери” романынын мазмунунда ал жаралган мезгилдеги коомдук-саясий жагдай өзүнүн изин калтырганын айта кетүү керек. Согуш шартына ылайык советтик идеология элди фашисттик баскынчыларга каршы күрөшкө мобилизациялоого бардык күчүн жумшап жаткан учурда Т. Сыдыкбеков да эл турмушун ушул өңүттөн, б. а. душманды жеңиш үчүн жасаган эмгегин чагылтууга аракеттенген. Ушул аракетинде автор чыгармасында турмуш чындыгын көрсөтүү ачык эле концептуалдашуусуна, же болбосо бир беткей мүнөзгө өтүшүнө жол берген. Натыйжада өлкөнүн тарыхындагы бул кандуу согуш, ар бир адамдын тагдырына салган эбегейсиз мүшкүл, трагедия, ал мезгилдин курч карама-каршылыктары көмүскөдө кала берген.
Колдонулган адабияттар
Шериев Ж.. Муратов А. Адабият .Терминдердин түшүндүрмө сөздүгү. Кыргыз энциклопедиясынын башкы редакциясы. Бишкек, 1994 - ISBN 5-89750-084-3
Люблинско-Дмитровская сызык
Люблинско-Дмитровская сызык - онунчу Москва метросунда болгон узун сызык. Сап 38,3 км жана 23-участокторунун узундугу бар; чубалгысын бойлото убакыт жол - 57 мүнөт (тартибине үзүндүлөрү жок поезд).
Алма кислотасы,
1) L(-) А.к. жаратылышта кеңири таралган. Эрүү t 99-100о, уюлданган жарыктын тегиздигин солго айландырат (a)D= -5,70 (ацетондо). Аны быша элек жемиштерден - алма, жүзүм, бөрүкарагатан жана башка бөлүп алууга болот. 2) D(+) А. к. (a)D= +5,7о (ацетондо) жаратылышта аз кездешет. Анын рацематын (±) ажыратуудан жана шарап к-тасын (HI м-н) калыбына келтирүүдөн алынат.
НООС(СНОН)2-СООН+2НIНООС + (СНОН)СН2-СООН+Н2О+I2
3) Рацемат (±) А.к. эрүү t 130-131оС. Жүзүм к-тасын калыбына келтирүүдөн, А. к. нымдуу күмүш гидроксидин таасир кылуудан жана фумар же малеин к-тасын суюлтулган H2SO4 катышуусунда гидротациялоодон алынат:
AgOH
НООС-СНBr-СН2-СООН  НООС-СНОН-СН2-СООН+AgBr
Н+
НООС-СН=СН-СООН+НОН  НООС-СНОН-СН2-СООН
Бухгалтердик баланс
Бухгалтердик баланс (фр. balance  – тараза) — субъектинин отчеттук мезгилге чейинки мүлктүк жана каржы абалын мүнөздөөчү документ. Субъектинин бухгалтердик балансы филиал, өкүлчүлүк ж. б. бөлүмдөрүнүн, ошондой эле өзалдынча бөлүнгөн баланса көрсөткүчтөрүн камтууга тийиш. Бухгалтердик баланс жана анын түшүндүрмө катынын мазмуну менен таризи бир отчеттук мезгилден кийинкисине карай түзүлөт. Бухгалтердик баланста биринчи отчеттук мезгилдеги көрсөткүчтөрдөн тышкары, отчеттон мурунку мезгилдеги көрсөткүчтөр зарыл өзгөртүүлөр менен кошо келтирилет. Ал өзгөрүүлөрдүн арбири анын түшүндүрмө катында чечмеленип берилүүсү керек. Зарылдыгына жараша статьяларды бөлүштүрүү менен, акча статьялары анын маанисин түшүндүргөн башка маалыматтар менен толукталат.
Алма кислотасы,
Бул реакциянын биологиялык мааниси чоң. Тирүү организмде углеводдун ажырашынан ферметтин (фумаратгидратаза) таасиринде жогорудагы реакциялар жүрөт. А.к. хим. касиети a- жана b- окси к-таларга окшош болот, баскычтуу ысытуудан ар кандай заттар - 100оС лактиттерге окшош ангидриддер, 140-150оС фумар к-тасы, 180оC малеин ангидриди алынат. Суутек пероксиди же калий перманганаты менен окистенгенде оксиалилуксус к-тасы пайда болот. А. к. HI менен калыбына келтирүүдө таза акак к-тасы алынат. Мочевина менен конденцациялоодо урацил алынат. А.к. медицинада жана тамак-аш өнөр жайларда кеңири колдонулат.
Бухгалтердик баланс
Бухгалтердик баланс белгилүү айда каражаттардын түрлөрү жана алардын түзүлүшүнүн булактары боюнча акчалай туюнтмада чарбанын каражаттарын жалпы чагылдыруунун жана экономикалык жактан топтоштуруунун жолу болуп саналат.
Каражаттардын түрлөрүн жана алардын булактарын айрым көрсөтүү үчүн бухгалтердик баланс эки бөлүктөн турган жадыбал (таблица) формасында түзүлөт. Анын сол бөлүгүндө каражаттардын түрлөрү жана алардын жайгашуусу келтирилген, ал актив деп аталат, оң бөлүгүндө — пассивинде каражаттардын булактары жана арналышы көрсөтүлөт. Актив менен пассивдин ар бир элементи (каражаттардын түрү же алардын булагы) баланстын статьясы деп аталат.
Бухгалтердик баланстын негизги элементи болуп анын актнвдик же пассивдик статьялары арналган. Активде болсун, пассивде болсун баланстын таблицасында статьяларды жана суммаларды көрсөтүү үчүн колонкалар каралган. Чарбалык каражаттар жана анын булактары баланстын активинде үч бөлүктөн, ал эми пассивинде эки бөлүктөн турат. Бухгалтердик баланстын азыркы колдонуудагы таризи төмөндө көрсөтүлөт. Активдин биринчи бөлүгүндө узак мөөнөттөгү колдонуудагы чарбалык каражаттар чагылдырылат. Бул бөлүктө колдонуусунун узактыгы боюнча негизги каражаттарга тең маанидеги материалдык эмес активдер кошулган, бирок алардын натуралдык формалары болбойт. Булар ЭЭМ (электрондук эсептөө машинасы) үчүн программалар, жаратылыш ресурстарынан пайдалануу укуктары, патенттер ж. у. с. Бул эле бөлүктө бөлөк ишканаларга, акцияларга жана облигацияларга, алардан узак мөөнөткө (бир жылдан ашык) киреше алуу белгиленген узак мөөнөттүү финансылык салымдар берилген.
Баланстын активинин үчүнчү жана пассивинин биринчи бөлүктөрүндө «киреше» жана «чыгашалар» деген статья маалымат үчүн шарттуу киргизилген. Ишкананын ишаракетинин жыйынтыгын кандай болгондугун билиш үчүн биз «Киреше» статьясынан (баланстын пассивиндеги) «Чыгашалар» (баланстын активиндеги) статьясынын көрсөткүчүн кемитишибиз керек. Эгер андан кийин «Кирешенин пайдаланганы» статьясы боюнча сумманы алып таштасак, анда калган бөлүгү бөлүштүрүлбөгөнүн түзөт.
Пассивдин I бөлүгүндө көрсөтүлгөн уставдык капитал жана киреше статьяларынын көрсөткүчү жүгүртүү каражаттарынын булактарына тиешелүү. Негизги каражаттардын, бейматериал активдердин, аз баалуу жана тез тозулуучу буюмдардын, калдык наркын баланс боюнча эсептөө үчүн атайын анын активине «Эскирүүсү» деген статьялары киргизилген. Баланстын эсептешүүлөр деген бөлүктөрүндө бюджетке, камсыздандыруу органдарына ж. б. статьяларда эсептелинген, бирок али которула элек суммалар чагылдырылат. Бул каражаттарды ишкана өзүнүн жүгүртүүлөрүнө (которууга чейин) бул сумма чынында ишканага тийиштиги жок болсо дагы убактылуу пайдалана берет.
Баланстын статьяларында көргөзүлгөн суммалардын негизинде утурумдук эсеп-кысапты жүргүзүүгө, тиешелүү счетторду ачууга пайдаланылат. Бухгалтердик баланстын өзгөчөлүгү болуп актив менен пассивдин акчалай жыйынтыктарынын бирдейлиги эсептелет. Бул талап ар кандай ишкананын балансы үчүн милдеттүү болууга тийиш. Ал активде да, пассивде да каражаттардын бирдей массасы, бирок ар түрдүү топто көрсөтүлгөндүгү менен түшүндүрүлөт: активде — түрлөрү боюнча, пассивде — булактары боюнча. Дал ушуга баланстын наамы негизделген, анткени «баланс» деген сөз барабардыкты, тең салмактуулукту билдирет. Мындан актив менен пассивдин жыйынтыктарын да баланс деген сөз менен белгилешет. Тигил же бул датада чарбанын каражаттарын мүнөздөө менен баланс өткөн мезгилдин ичинде ишкананын бүткүл ишинин натыйжасында түзүлгөн алардын абалын көрсөтөт. Мына ошентип, баланс колундагы каражаттардын түрлөрү жана алардын булактары тууралу эң маанилуу маалыматтарды кучагына алган ишкананын ишинин жыйынтыктары жөнүндө өзүнчө бир отчет болуп саналат.
Бухгалтердик эсеп
Бухгалтердик эсеп — каржылык жана чарбалык ишмердигинин натыйжаларын эсептөө тутуму. Башкача айтканда юридикалык жактын активдери, милдеттенмелери, менчик капиталы, киреше менен чыгашалары тууралуу маалыматтарды каттоо, иштеп чыгуу, кабарлоо аркылуу жыйноо жана өлчөө тутуму.