cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Коста-Рика
Коста-Рика, Коста Рика Республикасы – Борбордук Американын түштүк бөлүгүндөгү мамлекет. Түндүк-чыгышынан Кариб деңизи, батышы менен түштүгүнөн Тынч океан менен чулганат (деңиздик чек арасынын узундугу 1290 км).Түндүгүнөн Никарагуа, түштүк-чыгышынан Панама менен чектешет (кургактыктагы чек арасынын жалпы узундугу 639 км). Коста-Рикага Тынч океандагы Кокос аралы да таандык.Аянты 51,1 миң км2. Калкы 4549,9 миң (2008). Борбору Сан-Хосе. Расмий тили – испан тили. Акча бирдиги коста-рика колону. Административдик-аймактык жактан 7 провинцияга, алар өз ичинен 68 кантоног бөлүнөт. Коста-Рика – Бириккен Улуттар Уюмуна (1945), Эл Аралык Валюта фондуна (1946), Эл аралык өнүгүү жана реконструкция банкына (1946), Америка өлкөлөрүнүн уюмуна (1948), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмуна (1995) мүчө. Мамлекеттик түзүлүшү. Коста-Рика – унитардык мамлекет. Конституциясы 1949ж. 7-ноябрда кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик республика. Мамлекет жана өкмөт башчысы – президент, 4 жылга (кайра шайланууга укуксуз) шайланат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – бир палаталуу парламент (Мыйзам чыгаруучу ассамблея), 57 депутаттан турат, 4 жылга шайланат. Аткаруу бийлигин министрлер кабинетинин жардамы менен президент жүзөгө ашырып, министрлерди дайындайт. Коста-Рикада көп партиялуу система орун алган. Саясий партиялары – Улуттук боштондук партиясы, Жарандык аракет партиясы, Боштондук кыймыл партиясы, Социал-христиандык биримдик партиясы.
Калкы
Коста-рикалыктардын көбүн (78,7%ин) актар (креолдор) түзөт. Чибча индейлери негизинен өлкөнүн түштүгүндө жашап, 1,7%ти, метистер 9,7%ти, Латын Америкасынын башка өлкөлөрүнөн келгендер 6,8%ти, Весть-Индиялык негрлер (ямайкалыктар) 1,3%ти, кытайлар 0,8%ти түзөт, ошондой эле америкалыктар, басктар, англис, араб, еврей улуттары да жашайт. 20-кылымдын ортосунан баштап Коста-Риканын калкынын саны 6 эсе өскөн (1950-ж. 800,8 миңден 2000-ж. 3810,2 миңге чейин). Региондун жалпы өлкөлөрүндөгүдөй эле Коста-Рикада төрөлүүнүн төмөндөшүнөн (2008-ж. 1000 адамга 17,4 бала) жана өлүм-житим деңгээлинин туруктуулугунан (1000 тургунга 4,3 адам – Латын Америкасындагы эң төмөнкү көрсөткүч) калктын табигый өсүүсүнүн темпи басаңдоодо (1,34 %). Калкынын орточо курагы 27,1 жаш. Эмгекке жарамдуу калкы (15–64 жаш) 66,8%, балдар (15 жашка чейинкилер) 27,2%, 65 жаштан ашкандар 6,0% (2008). Калкынын жашынын күтүлгөн орточо узактыгы 77,4 жаш, эркектериники 74,8, аялдарыныкы 80,1 (2008). Орто эсеп менен 100 аялга 102 эркек туура келет. Коста-Рика жашоого ыңгайлуу өлкө болгондуктан, коңшу өлкөлөрдөн келген мигранттар көп (миграция сальдосу 10 миң тургунга 4,8 адам, 2008; өлкөнүн калкынын табигый өсүүсүнүн 1/3 и да мигранттардын эсебинен түзүлөт,Расмий маалымат боюнча Коста-Риканын калкынын 7,8%и иммигранттар жана алардын тукумдары (2000; 1950-ж. 4,5% болгон), никарагуалыктар 5,9%, панамалыктар 0,3%, америкалыктар (АКШ) 0,3%, сальвадорлуктар 0,2%, колумбиялыктар 0,2%. Калкынын орточо жыштыгы: 1 км2 жерге 89,1 адам туура келет (2008). Калк өлкөнүн аймагы боюнча бир кылка отурукташкан эмес. Анын 3/5ү Борбордук платодо, ошондой эле Никоя булуңунун жана Кариб деңизинин жээктеринде да калк жыш жайгашкан; бул аймактарда калктын жыштыгы адатта 1 км2 жерде 100 адамдан ашып кетет. Тынч океан жээгинде калктын орточо жыштыгы 1 км2 жерге 30–50 адам. Калк эң сейрек (1 км2 жерге 1 адамдан аз) отурукташкан аймактары – Кариб деңизинин жээгиндеги жана Сан-Хуан дарыясынын алабындагы саздуу түздүктөр, бийик тоолуу аймактар, Оса жарым аралы. Шаар калкы 59% (2007). Эң ири шаары – Сан-Хосе (калкы 343,5 миң, шаар агломерациясында 1666,6 миң; 2008); башка ири шаарлары: Сан-Франсиско (Сан-Хосе агломерациясынын курамында, калкы 66,4 миң), Лимон (65,8 миң), Либерия (52,4 миң). Экономикалык активдүү калкы 2018, миң (өлкөнүн калкынын 45,4%и, 2007). Калктын 75%ке жакыны католиктер, 13%ин протестанттар, 3%ин башка диндегилер, 9%ке жакыны динди тутушпайт.
Metafizika (журнал)
Metafizika же Метафизика (Metafizika In­ter­national Journal of Philosophy and Interdisciplinary Studies) ― Азербайжан Республикасында басылып чыккан эл аралык философиялык жана дисциплиналар аралык изилдөөлөр журналы. Окурмандарга Азербайжан жана дүйнөлүк философия, тарых, маданият, адабият, искусство жана илимдин башка тармактарына тиешелүү илимий макалаларды тартуулайт.
Тарыхы
«Метафизика» журналы 2017-жылы Азербайжан Республикасынын Юстиция министрлигинде 4144 номери менен каттоодон өткөн. «Философия жана дисциплиналар аралык» — Азербайжан Республикасынын илимдер тармагындагы эл аралык философиялык жана дисциплиналар аралык илимий журнал.
Тилдер
«Метафизика» журналы жылына 4 жолу чыгат. Журналда азербайжан, түрк, орус, англис, фарс жана араб тилдериндеги бардык макалалар эксперттин оң корутундусун алгандан кийин кабыл алынат жана жарыяланат.
Азербайжан Республикасынын Президентине караштуу Жогорку Аттестациялык Комиссиянын Президиумунун чечими менен “Метафизика” журналы Азербайжан Республикасында философия боюнча диссертациялардын негизги жыйынтыктарын басып чыгаруу үчүн сунушталган мезгилдүү илимий басылмалардын тизмесине киргизилди. жана социология, саясат таануу жана педагогика.
Максат
«Метафизика» журналы өз ишин Азербайжан Республикасынын мыйзамдарына, өзүнүн уставына жана эл аралык стандарттардын талаптарына ылайык уюштурган. Журналдын негизги максаты – илимдин өнүгүшүнө татыктуу салым кошуу, философия, теология, социология, психология, тарых тармактарында жүргүзүлүп жаткан изилдөөлөрдү чагылдыруу менен илимий коомчулукту кеңири илимий талкууларга алып келе турган дисциплиналар аралык көйгөйлөр менен тааныштыруу, филология, педагогика, юриспруденция, саясий жана экономикалык илим, илимдин парадигмалары жана инновациялары боюнча изилдөөлөрдү кеңири жайылтууга көмөктөшөт, бул окумуштуулардын жана изилдөөчүлөрдүн арасында илимий талкууну жаратат.
Плисант Хиллс (Мэриленд)
Плисант Хиллс (Мэриленд) (Pleasant Hills) — Мэриленд штатынын Harford округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2851 киши. Болжолдуу аянты - 11.3 км². FIPS коду — 24-62175.
Жарык шаңы
Жарык шаңы (светотень) – объектинин үстүнкү бетинин түспөлү, өзгөчөлүгү менен шартталган көлөмдү жана рельефти көз менен кабылдоого мүмкүнчүлүк берген жарык жана көлөкө жерлеринин бөлүштүрүлүшү. Живописте жана графикада жарык шаңы нерсенин көлөмүн жана жарык-аба катмары менен курчалган чөйрөнү кабылдоого мүмкүнчүлүк берген ар түрдүү түстөрдүн же бир эле түстүн кошумча түстөрүнүн бөлүштүрүлүшү. Жарык шаңынын градациясы (эң ачыктыктан аябагандай караңгылыкка чейин) жарыктандыруунун мүнөзүнө, нерсенин көлөм өзгөчөлүгүнө, түспөлүнө, атмененын абалына байланыштуу. Жарык шаңына байыркы дүйнөнүн живописчилери да кайрылган. Жарык шаңы жана анын теориясы Кайра жаралуу доорунун чеберлери (өзгөчө Леонардо да Винчи) тарабынан иштелип чыккан. Ошондон бери чыгарманын эмоциялык таасирин күчөтүү максатында колдонулат.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Флуктуация
Флуктуация (лат. fluctuatio - термелүү) - байкалуучу физикалык чоңдуктардын орточо маанисинен көп жана аз болуп, эки жакка кокусунан четтеши. Флуктуация кокус факторлорго көз каранды жана статистика методу менен изилденген ар кандай чоңдуктарда болушу мүмкүн. Флуктуациянын сандык мүнөздөмөсү математикалык статистика жана ыктымалдык теориянын методдоруна негизделген. Берилген чоңдуктун Флуктуациясын толук мүнөздөш үчүн анын бөлүнүш законун билүү керек. Көпчүлүк практикалык маселелерде Флуктуация белгилүү чоңдуктан ашпоосу зарыл. Мсиалы, жасалгалардын өлчөмдөрүнүн бири биринен айырмаланышы, өлчөгүч куралдардын нөлдөн жылышы ж. б. Ф. теориясынын негиздери М. Смолуховский менен А. Эйнштейндин эмгектериндө көрсөтүлгөн. Радиоактивдүү ажыроо мезгилиндеги Флуктуация жөнөкөй физикалык Флуктуация болот. Электр тогунун жана чыңалуусунун Флуктуациясы кеңири изилденген. Флуктуация физикалык аппаратуранын сезгичтик чегин аныктоодо ж. б-да кеңири колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Жарыкта
Жарыкта — музейдик-көргөзмө практикасынын термини; алкакка салынган график жана живопись чыгармаларын болжолдуу түрдө ченөө ыкмасы. Эгерде сүрөтчүнүн эмгегин (аны алкактан чыгарууга мүмкүн болбосо), арт жагынан ченөөгө мүмкүн болбогон учурда, анын алкактын ичинде турган, көзгө жакшы көрүнгөн бөлүгүн ченөө Ж. аталат.
Штеттен-ам-Кальтен-Маркт
Штеттен-ам-Кальтен-Маркт (Stetten am kalten Mark) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Зигмаринген районуна кирет.
Калкы - 5091 киши(2013-ж.). . Аянты - 56,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 37 107. Мэр — Грегор Хип.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 Шаардык районго бөлүнөт.
Циметсхаузен
Циметсхаузен (Ziemetshausen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан аудан. Швабия административдик округуна карайт. Гюнцбург районуна кирет.
Калкы - 2915 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 42,99 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 74 198. аудан басшысы — Антон Бирле.
Графикалык экспертиза
Графикалык экспертиза көбүнчө тергөө органдарынын токтомдору, соттун аныктамасы боюнча жүргүзүлгөндүктөн, экспертизанын тыянагы ал органдар үчүн адамдын күнөөсүн далилдөөчү же актоочу негизги документ болот.
Котляревский Иван Петрович
Котляревский Иван Петрович [Iва́н Петро́вич Котляре́вський 29 (9). 8 (9). 1769, Россия империясы, Малороссия губерниясы, Полтава шаары – 29. 10(10. 11). 1938, СССР, ошол эле шаар] – украин жазуучусу. Полтавадагы диний семинарияда окуган (1780—89). 6 бөлүмдөн турган «Энеида» поэмасы Украинада бир нече ирет басылган (1798, 1809, 1842). Чыгармаларында украин коомунун бардык катмарынын 18-кылымдын аягы – 19-кылымдын башындагы жашоо турмушу, салт-санаасы чагылдырылган. И. Котляревский. – «Наталка-Полтавка» (1819-ж. коюлган; Н. В. Лысенконун аты уйкаш операсы) жана «Сыйкырчы солдат» пьесаларынын автору. 1952-ж. Полтавада мамлекеттик адабий мемориал музейи ачылган. 1969-ж. туулган күнүнүн 200 жылдыгына карата мемориал комплекси түзүлгөн.
Асель Сартбаева
Асель Сартбаева – Борбор Азиядан чыккан дүйнөгө кеңири таанылган алгачкы аял окумуштуулардын бири; химия илимдеринин доктору, Бата университетинин химия профессору, Улуу Британиянын Падышалык илимий коомунун мүчөсү, химиялык биотехнология жаатындагы IChemE GlobalAwards 2017 сыйлыгынын ээси , ЮНИСЕФтин “Илимдеги кыздар” программасынын элчиси, Every woman in technology awards (2021) сыйлыгын тапшырган британиялык FDM корпорациясынын версиясы боюнча Жылдын аялы болуп табылган.
Зеефельд (Жогорку Бавария)
Зеефельд (Жогорку Бавария) (Seefeld (Oberbayern)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Штарнберг районуна кирет.
Асель Сартбаева
Өмүр баяны
Асель Сартбаева 1979-жылы Кыргызстандын борборунда төрөлгөн. “Апис” жеке мектебинин бүтүрүүчүсү (Бишкек шаары). Ал так илимдерге дайыма кызыгып келген. Асель алгачкы жогорку билимди Кыргыз-Орус (Славян) университетинде Табигый техникалык факультетинин механика кафедрасында алган. Студент кезинде олимпиадаларга жигердүү катышып, “сопромат (материалдардын каршылыгы), инженердик дисциплина” боюнча республикалык олимпиаданын жеңүүчүсү болгон. Ал ошондой эле Алматыдагы (Казакстан) Британ кеңешинин кеңсесинде ыктыярчы болуп иштеген.
Зеефельд (Жогорку Бавария)
Калкы - 7039 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 34,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 88 132. Муниципалитеттин башчысы — Вольфрам Гум.
Асель Сартбаева
Өмүр баяны
Улуу Британияда ал “Кремний структураларындагы иондук диффузия” деген темада илимий даражага ээ болуп, профессорлордун биринин мурунку изилдөөсүн моделдештирүүдөгү катасын өзүнүн экспериментинде көрсөтүп берген.
Грэнд Мараис (Миннесота)
Калкы - 1351 киши. Болжолдуу аянты - 6.9 км². FIPS коду — 27-24992.
Асель Сартбаева
Өмүр баяны
Асель - Улуу Британиянын Падышалык илимий коомуна мүчө болгон кыргызстандык жалгыз окумуштуу аял. Бул – дүйнөдөгү абройлуу жана эң байыркы илимий коом, анын мүчөлөрү Исаак Ньютон, Стивен Хокинг жана башкалар болгон.
Инфракызыл астрономиясы
Инфракызыл астрономиясы – радиотилке (радиодиапозон) менен көзгө көрүнгөн нурдун арасындагы (7600Е–12000Е) нурлануу спектрине ылайыкталган астрономия. Астроном Джон Гершель биринчи жолу инфракызыл нурду пайдаланып 1848-ж. Күндүн фотографиясын тартып алган. Андан соң Дж.Гершель инфракызыл нурду сезгич фотопластинка пайда болгондон кийин Чолпон, Марс жана Юпитер планеталарын ушул ыкма менен терең изилдеген.
Асель Сартбаева
Билими
1994-1999-жылдары – Б.Ельцин атындагы Кыргыз-Орус Славян университети (магистр даражасы, Master of science);
Инфракызыл астрономиясы
Кийинчерээк инфракызыл нурларды жакшы сезүүчү фотокөбөйткүчтөр, фотокаршылыктар кристаллдары табылгандан кийин Инфракызыл астрономиясы абдан өнүгүп, планеталардын радиотолкун жана оптикалык астрономия аткара албаган спутниктердин көптөгөн физикалык мүнөздөмөлөрү аныкталды. Чолпон планетасынанан мурда белгисиз болгон 7820Е, 7883Е, 8689Е сызыктары табылып, 1947 ж. ал планетадан 16000Е толкун узундуктагы көмүртек кычкылынын тилкеси табылган. Ошол эле 1947-ж. астроном Д.Койпер Сатурн планетасынын башкы спутниги болгон Титандан спектр (инфракызыл) анализи аркылуу металл тилкесинин бар экендигин аныктаган. Кийинки учурларда астрономдор Инфракызыл астрономиясы жылдыз, галактиктер ж. б. жарык чыгаруучулардын физикалык мүнөз-дөмөлөрүн аныктоого кеңири пайдаланып жатышат.
Асель Сартбаева
Билими
2001-2002-жылдар – Кембридж университети, Жер жөнүндө илимдер факультети. Минералдык физика илимдеринин магистри;
Флористика
Флористика - ботаниканын жер шарындагы жана анын бөлүгүндөгү өсүмдүк түрлөрүн (флора) изилдөөчү жана сыпаттап жазуучу тармагы. Флористиканын негизги милдети - түрдүү өлкөлөрдүн, ботаника-географиялык областтын, аймактын флорасынын составын каттоо. Ар кандай максаттар үчүн пайдалуу өсүмдүктөрдүн (мисалы, дары, тамак-ашка колдонулуучу ж. б.) түрү такталат.
Асель Сартбаева
Билими
2002-2004-жылдар – Кембридж университети, Жер жөнүндө илимдер факультети. Минералдык физика илимдеринин кандидаты;
Флористика
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Фреден
Фреден (Vreden) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Боркен районуна кирет.
Асель Сартбаева
Билими
2010-жыл – Оксфорд университети, Линакр колледжи, магистр даражасы;
Фреден
Калкы - 22551 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 135,53 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 5 54 068. Мэр — Херман Пеннекамп.
Асель Сартбаева
Билими
2019-жыл – Жогорку билим берүү академиясынын FHEA (стипендианты), Йорк, Улуу Британия.
Эмгек жолу
2012-жылдан азыркыга чейин: Бата университетинин химия боюнча илимий кызматкери, Улуу Британия;
2005 – 2007-ж.ж.: Аризона мамлекеттик университетинин Физика кафедрасынын Пост-докторанты, Америка Кошмо Штаттары;
2007-жылы – Сэмюэл жана Вайолет Гласстоун стипендиаты, Оксфорд университети, Улуу Британия;
2010-жылы – Падышалык коом университетинин изилдөө стипендиясы ыйгарылган;
Султанмурат (Аургазин району, Башкыртстан)
Султанмурат — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Султанмурат айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 732 киши. Почта индекси — 453498, ОКАТО коду — 80205840001.
Асель Сартбаева
Эмгек жолу
2012-жылы – Изилдөө тобун түзүү. Учурда курамына бир нече аспиранттар жана магистранттар, ошондой эле докторлук даражасы бар 1 илимий кызматкер кирген жигердүү топ. Алар химия илимдеринин кандидаты Асель Сартбаева менен функционалдык материалдарга байланыштуу бир долбоордун үстүндө иштеп жатышат.
Султанмурат (Аургазин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Асель Сартбаева
Илимге кошкон салымы
Асель Сартбаева вакциналарды муздаткычсыз сактоонун жана ташуунун инновациялык ыкмасын иштеп чыккан – кремний менен жабуунун жардамы аркылуу энсиликациялоону иштеп чыкты. Ушундайча корголгон вакциналар 100 градуска чейин ысытылганда же 3 жылга чейин сакталганда бузулбайт. Бул технологияны ишке киргизүү вакциналарды сактоого жана ташууга кеткен чыгымдарды алда канча төмөндөтүүгө жардам берет.
Үй-бүлөсү
Апасы – тарыхчы, атасы – дизайнер, агасы да бар.
Stephen Wells аттуу окумуштуу физикке турмушка чыккан. Никеде эки кыз төрөлгөн (улуу кызы Милинда, кичүүсү – Эвелин).
График боюнча эсептөө
График боюнча эсептөө — ар түрдүү маселелердин сандуу чыгарылыштарын график түзүү жолу менен табуу методу.
График боюнча эсептөөдө функциянын графиги колдонулат. График боюнча эсептөөнүн артыкчылыгы жөнөкөй жана көрсөтмөлүүлүгүндө, кемчилдиги — алынуучу жооптордун анчалык так эместигинде. Практикада График боюнча эсептөөнүн тактыгы жетиштүү.
Ньютаун (Миссури)
Ньютаун (Миссури) (Newtown) — Миссури штатынын Салливан округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.7 км². FIPS коду — 29-52328.
Калкы
2010-жылы калкы 183 киши болгон.
Ханабат
Шаардын түптөлгөн так убактысы белгисиз. Ал Улуу Жибек Жолунун боюнда ыңгайлуу жайгашкан айылдан келип чыккан. Шаар "Кара-Дарыя" дарыясынын жээгинде. Анын калкы 41 миң адамды түзөт.
Негизги кооз жерлери
Эң бийик тоодогу шаарда Улуу Ата Мекендик согуштун баатырларына арналган эстелик орнотулган. Ошондой эле кичинекей, бирок абдан кооз карусель аттракциону бар. Өзбекстандын эң чыгыш чекити.
Жарым көлөкө
Жарым көлөкө (полутень) – жарык шаңынын (натурада жана анын сүрөттөлүшүндө) негизги элементтеринин бири. Ал предметтин жарык түшүрүлгөн бөлүктөрүнөн көлөкө түшкөн бөлүктөрүнө өтүүгө ылайыкташкан орточо жарык шаң градацияларын өз ичине камтыйт. Ансамблде же сүрөттөөнү деталдаштырууда жарым көлөкөнүн тууралыгы анын жарык менен көлөкөгө болгон туура катышына көз каранды; жарым көлөкөнүн абсолюттуу (толук) жарык күчү бир кыйла чектерге чейин жетет. Термин, адатта көлөмдүү форманы моделдөөдө көп кездешет.
Мена, Ана
Ана Мена Рохас (Ana Mena Rojas; төр. 25-февраль 1997, Эстепона, Испания) — ырчы жана актриса.
Граф
Граф (нем. Graf, лат. comes, фр. comte, англ, earl) — орто кылымдагы Батыш Европада король кызматына дайындалган киши.
Бара-бара Графтык кызмат мурасталуучу даражага айланган. Феод, бытырандылык тушунда Граф ири феодалдык, кийинчерээк жогорку дворяндык титул болгон. Россияда Граф титулу Петр I убагында (18-к.) пайда болуп, 1917-ж. жоюлган.
Брунау
Брунау (Brunau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 638 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 16,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 085. Муниципалитеттин башчысы — Ульрих Мельциан.
Рэймонд (Айова)
Рэймонд (Айова) (Raymond) — Айова штатынын Блэк-Хок округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 4.0 км². FIPS коду — 19-65820.
Иондоо калориметри
Иондоо калориметри – адрондордун энергиясын (>1011 эВ) өлчөөчү курал.
Бөлүкчөнүн энергиясы заттын калың катмарында жутулат; жогорку энергиялуу бөлүкчөлөр ядролук реакциядан көп сандаган экинчи бөлүкчөлөрдү (фотон) жаратат. Акырында бөлүкчөлөрдүн көчкүсү (электрон-фотондуу өткүн) пайда болот. Эгерде жутуучу заттын калыңдыгы жетиштүү чоң болсо жана заряддалган бөлүкчөлөрдүн көчкүсү анда толук токтотулса, затта пайда болгон иондордун саны алгачкы космос бөлүкчөлөрүнүн энергиясына пропорциялаш болот. Иондордун толук санын өлчөө үчүн жутуучу тыгыз зат калыңдыгы бир нече см болгон катмарларга бөлүнөт; катмардын араларына детекторлор, мис., иондоо камералары коюлат. Иондоо калориметринин типтүү өлчөмдөрү: бийиктиги 1,5–2 м, туурасынан кесилиш аянты 1 м 2, массасы 10–20 т.
Рэймонд (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 537 киши болгон.
Андовэр (Коннектикут)
Андовэр (Коннектикут) (Andover) — Коннектикут штатынын Tolland округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3303 киши. Болжолдуу аянты - 40.7 км². FIPS коду — 09-01080.
Милет
Милет - Кичи Азиядагы Меандр дарыясынын чатындагы байыркы шаар.
Милетке гректер б. 8. ч. 16-кылымда келген. 14-кылымда Милет ахейлердин ири шаарына, 8—6-кылымда шаар-мамлекетке айланып, Мрамор жанa Кара деңиздердин жээктерине гректердпн отурукташында маанилүү роль ойногон. Шаарды перетер б. з. ч. 6-кылымдын ортосунда каратып, 494-ж. талкалаган. 479-ж. калыбына келтириле баштап, 478-ж. Делос союзуна кирген. Пело­поннес согушунан (431—404) кийин кайрадан перстерге, 334-ж. Александр Македонский бийлигине, б. з. ч. 129- жылдан Римге караган. Милеттин борбору түн., түш. жанa батыш агордон (базардан) турган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Мим
Мим (—тууроочу, тууроо)―
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Покомоук Сити (Мэриленд)
Покомоук Сити (Мэриленд) (Pocomoke City) — Мэриленд штатынын Уорчестер округуна караган АКШ шаары.
Мильеранизм
Мильеранизм, министериа­лизм, «министр социализми» — соц. партиялардын оппортун. жетекчилеринин буржуазия менен саясий кызматташуу формасы.
«Мильеранизм» түшүнүгү 1899-ж. Францияда бурж. өкмөттүн составына социалист А.Мильерандын (1859—1943) киришине байланыштуу чыккан. В. И. Ленин Мильерандын бул жоругун «практикалык бернштейнчилик» деп атаган (В. И. Ленин, Чыг., кырг. 1-бас., 5-т.,385-6.). «Мильеран окуясынын» айланасында айыгышкан талаш-тартыш жүрүп, франц. жанa эл аралык соц. кыймылдагы оппортун. жанa рев-ячыл багыттардын күрөшү күчөп баратканы айкындалган. Мильеранизмге каршы чык­кан гедчилер менен бланкичилер 1901-ж. Франция соц. партиясын уюштурган; Мильеранды жактагандар 1902-ж. Ж. Жорес башкарган Франция соц. партиясын түзгөн.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Григорий Котовский
Котовский Григорий Иванович [12 (24). 6. 1881, Россия империясы, Бессарабия губерниясы, Ганчешты (азыркы Молдавия, Хынчешть шаары – 6. 8. 1925, Украина ССРи, Одесса облусу, Коминтерн району, Чебанка совхозу] – советтик аскер жетекчиси. 1900-ж. айыл-чарба окуу жайын бүткөн. Кедей-дыйкандардын талабын коргоп, помещиктерге каршы күрөшкөндүгү үчүн бир нече жолу камакка алынып, сүргүнгө айдалган. 1918-жылдан Одессада большевиктер менен иштеп, аскердик-диверсиялык иштерди жетектеген. Молдавияда Совет бийлигин орнотууга, 1919-ж. ноябрь айында Петроградды коргошкон. Жарандык согушта атчан аскерлер бригадасынын, дивизиясынын, корпусунун командири болуп, Н. И. Махнонун, С. В. Петлюранын, А. С. Антоновдун куралдуу топторун жоготууга катышкан. Г. Котовский – УССРдин курамында Молдаван АССРин түзүүчүлөрдүн (1924) бири. Котовскийдин аскердик талантын М. В. Фрунзе жогору баалаган. Сөөгү бальзамдалып, Бирзула шаарында (азыркы Котовск шаары, Одесса облусу, Украина) Котовскийдин ысмынан аталган мавзолейге коюлган. Үч жолу Кызыл Туу ордени менен сыйланган.
Сити оф Орегон Сити (Орегон)
Сити оф Орегон Сити (Орегон) (City of Oregon City) — Орегон штатынын Clackamas округуна караган АКШ шаары.
Граувакка
Граувакка (нем. grau — боз жана Wacke — чонолуу тоо тектин бир түрү) — цементтик материалдын басымдуулугу менен мүнөздөлүп, ар түрдүү чокмо жана интрузия, эффузив, метаморфизм тоо тектеринин майда сыныкчаларынан түзүлгөн чөкмө тоо тек.
Өңү каралжын боз, кара же кочкул жашыл. Сыныкчалары кырдуу жо бир аз гана жумуруланып, начар сорттолгон. Граувакка геосинклиналь аймактарына гана мүнөздүү. Мында байыркы тоо тектерден турган ички көтөрүлүүлөрдүн талкаланды материалдары тез топтолуп, Граувакканын калың катмарлары пайда болгон.
Трафенхорст
Калкы - 204 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 8,52 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 60 090. Муниципалитеттин башчысы — Мартина Ульферих.
Антвайлер
Антвайлер (Antweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Арвайлер районуна кирет.
Калкы - 566 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,46 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 31 004. Муниципалитеттин башчысы — Эгон Хонербах.
Флот
Флот (аскердик) - ири мамлекеттердин АДФтериндеги оперативдүү бирикме. Ал океанда же деңизде согуш аракетине байланыштуу оперативдүү жана стратегиялык милдеттерди аткарат. Флоттун негизги милдеттери: душмандын жердеги объектилерин, океандагы, деңиздеги коммуникацияларын бузуу, базаларындагы жана деңиздеги Флот күчтөрүн жок кылуу, душмандын деңиз аркылуу кол салуусунан жээкти сактоо, өз коммуникациясын коргоо, деңиз десанттарын түшүрүү, жээктеги жөө аскерлерге жардамдашуу.
Фиш (Сааргау)
Фиш (Сааргау) (Fisch (Saargau)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Трир-Саарбург районуна кирет.
Флот
Флот ар түрдүү аскер күчтөрүнүн бирикмелеринен, суу астындагы кайыктар, кемелер, деңиз авиациясы, деңиз жөө аскери, жээктердеги ракета-артилл. бөлүктөрдөн турат. Ага командачы жетекчилик кылат. Флот жекече өзү же башка бирикмелер, бөлүктөр менен өз милдеттерин биргелешип аткарат. Мында өлкөлөрдө бирден, ири мамлекеттерде бир нечеден Флот болот.
Фиш (Сааргау)
Калкы - 355 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 35 025. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Шмит.
Флот
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Зым кескич
Зым кескич — зым, мык ж. б. буюмдарды курч тиштери менен кесип алуучу аспап. Арналышына жараша тиштеринин түрү жана жантаюу бурчу (кармоочко карата) ар кандай болот. Темир устачылык жана электр жумуштарында көбүнчө тиши кармоочко тик бурч түрүндө орнотулган зым кескич колдонулат.
Чубайтал (Аургазин району, Башкыртстан)
Чубайтал — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Султанмурат айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 65 киши. Почта индекси — 453498, ОКАТО коду — 80205840004.
Штимпфах
Штимпфах (Stimpfach) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет.
Чубайтал (Аургазин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Штимпфах
Калкы - 2944 киши(2013-ж.). . Аянты - 33,35 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 27 104. Мэр — Маттиас Штробель.
Зеехаузен-ам-Штаффельзее
Зеехаузен-ам-Штаффельзее (Seehausen am Staffelsee) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Гармиш-Партенкирхен районуна кирет.
Калкы - 2501 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,71 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 80 132. Муниципалитеттин башчысы — Маркус Хөрман.
Джанхот (дарыя)
Джанхот (Джангоч) — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кара деңиз орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Панагия тумшугунан Джанхот дарыясынын Чыгыш шекарасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мин
Мин - 1368— 1644-ж. бийлик кылган кытай императорлор династиясы.
Монголдордун Юань династиясын кулатып, Чжу Юань-чжан негиздеген. Мин династиясы 1644-ж. бийликтен ку­лап, Цин династиясы менен алмашылган. Мин династиясы сураган мезгилдин аягында Россия менен Кытайдын ортосунда байланыш башталган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Мина
Мина
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Грэнд Мидоу (Миннесота)
Грэнд Мидоу (Миннесота) (Grand Meadow) — Миннесота штатынын Mower округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1139 киши. Болжолдуу аянты - 1.7 км². FIPS коду — 27-25010.
Ноэл (Миссури)
Ноэл (Миссури) (Noel) — Миссури штатынын Мак-Дональд округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 5.3 км². FIPS коду — 29-52742.
Калкы
2010-жылы калкы 1615 киши болгон.
Фламинго
Фламинго (Phoenicopteri) - канаттулардын түркүмү. Дене уз. 91120 см. Тумшугу чоң, учу ийилген, жаагында суудан же ылайдан диатом жана кек жашыл балырлар, рактар, моллюскалар жана суу курт-кумурскаларын сүзүп калуучу мүйүз пластинкалары жайгашкан. Буту, мойну абдан узун, манжалары жаргактар менен капталган. Жүнү ак, күлгүн кызгылт болуп кубулуп турат, канаты кара. Фламингонун 6 түрү Түштүк-Батыш Европа, Африка, Түндүк Американын түштүк бөлүгүндө кездешет. Деңиз жана туздуу көлдөрдүн жээгинде колониялуу уялайт. Фламинго 1-2, кээде 3 жумурткасын эркек, ургаачысы 30-32 сутка басышат. Балапанын 2 жума өз кусундусу менен азыктандырат.
Рэйнбэк (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 1,664 киши болгон.
Барнсторф
Барнсторф (Barnstorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дипхольц районуна кирет.
Калкы - 5846 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 52,36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 51 005. Муниципалитеттин башчысы — Петер Лутер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Иондоо потенциалы
Иондоо потенциалы – дүү-лүкпөгөн атомду (молекуланы) электрондук согуу жолу менен иондоого жеткиликтүү энергияга электрон ээ болгон тездетүүчү электр талаасынын потенциалдар айырмасынын эң кичине мааниси (Ui).
Иондоо потенциалы чоңдугу боюнча атомду иондоо энергиясынын (eUi) электрон зарядына (е) болгон катышына барабар. Атомду иондоо үчүн электрондун тездетилген энергиясы (eUi) иондоо энергиясынан (eUi) кем болбошу зарыл: eU>>eUi. Иондоо энергиясы электронду атомдон жулуп алуу жумушуна барабар. И. п. электрондун атом (молекула) менен байланышын мүнөздөөчү физикалык чоңдук. И. п. вольт (В) менен өлчөнөт жана иондоо энергиясына (эВ) барабар.
Бейтарап атом менен начар байланышкан эң тышкы электронду жулуп алууга зарыл болгон Иондоо потенциалын биринчи Иондоо потенциалы дейт. Эгерде электрдик бейтарап атомдон эки электрон алынып кетсе, анда ага туура келген потенциалды экинчи Иондоо потенциалы дейт ж. б. Биринчи И. п-нын сан мааниси Менделеевдин элементтеринин мезгилдик таблицасындагы заттын катар номуруна (Z) көзкаранды. Бир мезгилдин чегинде Z өссө, Ui чоңоёт, ал эми топтун ичинде Z өссө, Ui төмөндөйт. Цезий атому эң кичине Иондоо потенциалына (3,89В) ээ, ал эми гелий атому эң чоң Иондоо потенциалына (24,58В) ээ. Молекулалардын биринчи Иондоо потенциалы 5В тон 15В ко чейинки маанилерге ээ. Атомдун иондоо даражасы өскөн сайын Иондоо потенциалы да жогорулайт. Мис., литий атомунун биринчи Иондоо потенциалы 5,390В болсо, экинчи Иондоо потенциалы 75,619В ко барабар. Иондоо потенциалынын сан мааниси экспериментте атомдорду электрондук согуу, фотоиондоо жана спектрдик изилдөө жолдору менен аныкталат.
Ансониа (Коннектикут)
Ансониа (Коннектикут) (Ansonia) — Коннектикут штатынын Нью-Хейвен округуна караган АКШ шаары.
Брюккен (Хельме)
Брюккен (Хельме) (Brücken (Helme)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зангерхаузен районуна кирет.
Фрехен
Фрехен (Frechen) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Көльн административдик округуна карайт. Рейн-Эрфт районуна кирет.
Калкы - 49939 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 45,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 3 62 024. Мэр — Ханс-Вилли Майер.
Шаар административдик курамы боюнча 9 шаардык районго бөлүнөт.
Зымсыз байланыш
Зымсыз байланыш - берилишти зым колдонбостон жиберүү ыкмасы. Анын 3 түрү бар: 1) курьер байланыштыргыч, ал радио жана жарыктын инфракызыл тобун колдонуп, бир пмараттын ичиндеги түзүлмөлөр арасында берплишти жиберүүнү уюштурат. Натыйжада берплиш компьютерлер арасында кабелсиз жпберплет; 2) берилишти радиотолкундун жардамы менен шаар, облус жана мамлекеттерге жиберүү; 3) телефон байланышынын соталык (уюлдук) системасы. Бул системада радиотолкун колдонулуп, кыймылдуу байланыштар жүзөгө ашырылат. Соталык байланыштагы телефон белгилүү географиялык аймакка катталып, жергиликтүү антенна менен байланыштыруучу радиотолкундун таасири менен иштейт.
Порт Оксфорд (Орегон)
Порт Оксфорд (Орегон) (Port Orford) — Орегон штатынын Curry округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1153 киши. Болжолдуу аянты - 4.2 км². FIPS коду — 41-59250.
Таштамак (Аургазин району, Башкыртстан)
Таштамак — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Таштамак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 570 киши. Почта индекси — 453495, ОКАТО коду — 80205843001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Циртайм
Калкы - 1005 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 20,83 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 73 186. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Фойтль.
Грануляциялык ткань
Грануляциялык ткань тез жетилип, өлүү ткандын ордун толуктоочу бириктиргич ткандардын жаш клеткаларына жана кан тамырларга бай. Бул ткань ашык пайда болсо жарааттын бүтүшү бузудат. Анда ал хирургиялык жол менен алынып ташталат.
Порт Депозит (Мэриленд)
Порт Депозит (Мэриленд) (Port Deposit) — Мэриленд штатынын Cecil округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 676 киши. Болжолдуу аянты - 4.3 км². FIPS коду — 24-63075.
Гран-Чако
Гран-Чако (исп. gran — чоң жана гварапитилинде chaco — аңчылык талаасы) — Түштүк Американын борбордук бөлүгүндөгү табигый аймак.
Аргентина менен Парагвайдан орун алган. Ла-Плата ойдуңунун түндүк бөлүгүн жана Анд тоолорунун этегин ээлейт. Климаты, түндүгүндө субэкватордук, борбордук бөлүгүндө тропиктик, түштүгүндө субтропиктик. Июлдун орт. температурасы 12—21°С, январдыкы — 26—30°С. Жылдык жаан-чачыны түндүгүндө 1200 мм, түштүк-батышта 500 мм ге чейин.
Ири дарыялары: Парана, Парагвай, Пилькомайо, Рио-Бермехо, Рио-Саладо. Кургакчыл сейрек токойлор (кебрачо, гуаякан, альгорробо), батышында ксерофиттүү бадалдар осот. Айбанаттары: тапир, пекар, кундуз, нутрия, саз бугусу, пума, ягуар.
Жыландар, канаттуулар ж. б. да көп. Нефть жана газ кендери бар.
Которуштуруп эгүү
Которуштуруп эгүү – айыл-чарба өсүмдүктөрүн илимий негизде мезгил-мезгили менен алмаштырып себүү. Которуштуруп эгүү жерди иштетүү, жер семирткичтерди пайдалануу, топурак эрозиясы, зыянкеч, илдет ж. б. менен күрөшүүгө байланыштуу болот. Которуштуруп эгүү топурактын күрдүүлүгүн, өсүмдүктүн түшүмдүүлүгүн арттырууда зор мааниге ээ. Эгилүүчү өсүмдүктүн түрүнө жараша 3 типке бөлүнөт: талаа Которуштуруп эгүү, тоют өсүмдүктөрүн Которуштуруп эгүү жана атайын Которуштуруп эгүү. Талаа Которуштуруп эгүүдө аянттын көп бөлүгүн дан эгиндери, картөшкө, техникалык өсүмдүктөр (күн карама, зыгыр, пахта ж. б.) ээлейт. Тоют өсүмдүктөрүн Которуштуруп эгүүдө аянттын көпчүлүк бөлүгүнө тоют өсүмдүктөрү эгилет. Атайын Которуштуруп эгүүдө өсүмдүктүн бир эле түрү же атайын шарт менен агротехниканы талап кылуучу өсүмдүктөр (жашылча, тамеки, шалы ж. б.) эгилет. Которуштуруп эгүү системасы бир нече түрдө долбоорлонуп, агрономиялык жана экономикалык жактан талданат. Ошонун натыйжасында жергиликтүү аймак шартына ылайык эгилүүчү өсүмдүктөр аныкталат. Которуштуруп эгүүнү иш жүзүнө ийгиликтүү ашырыш үчүн белгиленген агромелиорациялык иштерди өз убагында жүргүзүү, мыкты сорттогу үрөн алууну уюштуруу, агротехникалык иш чараларды аткаруу зарыл. Которуштуруп эгүү системасы айыл-чарба илими менен алдынкы тажрыйбанын жетишкендиктеринин негизинде улам жакшыртылып турат. Жыл сайын бир эле аянтка өсүмдүктүн бир эле түрүн эгүү ошол өсүмдүк үчүн зыяндуу отоо чөптөрдун көбөйүшүнө алып келет, Мисалы, жазгы дан эгиндерин кайталап эгүүдө кара сулу, чирче ж. б. көбөйөт. Ал эми жаздык эгиндерди күздүк эгиндер менен алмаштырып эгүү мындай отоо чөптөрдүн көбөйүшүнө жол бербейт, эгин аянты таза болот, өзгөчө күн карама, зыгыр, уй бедени кайталап себүүгө болбойт. Которуштуруп эгүүдө химиялык дары-дармектерди пайдалануу отоо чөптөргө каршы күрөштү жеңилдетет. Которуштуруп эгүү туура жүргүзүлбөсө, зыянкеч менен илдет козгогучтар да көбөйөт. Мисалы, күздүк буудайды дайыма бир жерге эгүүдө тамыр чириги, зыгырды эгүүдө фузариоз, картөшкөнү эгүүдө фитофтороз ж. б. көбөйөт. Ошондуктан Которуштуруп эгүү илимий жактан негизделген система боюнча жүргүзүлөт.
Иондоо толкуну
Иондоо толкуну – төмөнкү температуралуу плазмада – ичке чегаралык бетке – толкун фронтуна бөлүнгөн ар түрдүү концентрацияда болуп заряддалган бөлүкчөлөр топтолгон аймак.
Котур-Төр мөңгүсү
Котур-Төр мөңгүсү – Ички Теңир-Тоодогу татаал өрөөн тибиндеги мөңгү. Чоң Нарындын оң курамы – Ара-Бел-Суунун алабында. Тескей Ала-Тоонун түштүк капталындагы кыска өрөөндүн төрүнөн башталат. Узундугу 6,3 км, аянты 9,9 км2. Башы деңиз деңгээлинен 4780 м, этеги 3830 м бийикте жатат. Кар чегинин бийиктиги 4100 м, абляциясынын аянты 3,3 км2. Фирн бассейни Тескей Ала-Тоонун кырынан башталып, эки жагындагы жалпак чокулардагы мөңгүлөрдөн кошумча куралат. Батыш тарабынан Григорьев мөңгүсү орун алган. Бетинде жана этегинде мореналар жокко эсе. Төмөнүрөөктө аяккы морена жалчасы өрөөндү дого сымал бөгөп жатат. Мөңгүдөн Ара-Бел-Суунун сол куймасы – Котур-Төр башталат.
Иондоо толкуну
Толкун фронтунда заряддалган бөлүкчөлөрдүн топтолушу фронттун алдындагы жана артындагы маанилеринен кескин өзгөрөт. Иондоонун бир фронтунан турган толкундардан башка заряддалган бөлүкчөлөрү түрдүүчө топтолгон аймагы мезгилдүү алмашма толкундар да болот. Андай Иондоо толкуну страттар деп аталат. Иондоо толкуну туруктуу жана кыймылдуу болот. Иондоо толкуну плазмадагы иондоо даражасынын өзгөрүшү менен байланышкан. Ион тыгыздыгынын дүүлүгүүсү мейкиндик зарядын пайда кылат жана электрондун орточо энергиясын өзгөртүүчү электр талаасын жаратат. Ошондуктан иондоо ылдамдыгы жана заряддалган бөлүкчөлөрдүн топтолушу акырындык менен өзгөрөт (азаят). Бул процесстердин бардык тизмеги дүүлүгүүнүн таралышына алып келет. Иондошуу жана рекомбинация процесстеринин кинетикасы, ташылуунун багыты, газдардын тегине жана сырткы электр-магнит талааларына байланыштуу өтө ар түрдүү болгондуктан Иондоо толкунунун касиеттери да, алардын кыймылдарынын ылдамдыгы жана багыты да өтө ар түрдүү болот. Иондоо толкунунун көп түрлөрү бар: топ толкунга каршы багытталган фазалык ылдамдыктуу тескери толкундар, фазалык ылдамдыгы топ толкундукуна караганда чоң же кичине түз толкундар, о. эле бир катар аралык типтеги толкундар. Иондоо толкуну түрдүү курамдагы плазмада байкалат. Иондоо толкунунун таралуу ылдамдыгы нөлдөн жарыктын ылдамдыгына чейинки кенен диапазондо өзгөрөт.
Калмамат Куламшаев
Калмамат Куламшаев ― Кыргызстандын Ош областынын Ноокат районуна караштуу Кыргыз-Ата айылында мугалимдин үй-бүлөсүндө туулган. Орто мектепти бүтүргөндөн кийин аскердик милдетин аткарып келип, Бишкек шаарындагы Политехникалык институтунун кечки даярдоо курсунда окуган. Андан кийин Кыргыз техникалык университети–нин механикалык факультетинде окуп жүргөн жеринен Түркияга кеткен. Түрк тили курсун ийгиликтүү аяктагандан кийин Анкара шаарындагы Гази университетинин Табигый илимдер факультетинин Түрк тили жана адабияты бөлүмүн бүтүрүп, ушул эле университетке караштуу Социалдык билимдер институтунун Түрк тили жана адабияты адистиги боюнча Магистратуралык эмгегин жана Докторлук эмгегин жактап, Түрк тили илиминин доктору (Phd) наамын алган. Түркияда билим алып жүргөн учурунда «Билге», «Йүже йерек/ Улуу тилек», «Кардеш калемлер/ Боордош каламдар» сыяктуу журналдарда түрдүү макала жана котормолор жарыялады. Түркияда билим алуу менен эле чектелбестен Гази университетинде конок мугалим катары Кыргыз тили жана адабияты, Кыргыз тили жат жазуу/сочинение боюнча сабак берген. Ошондой эле илимий китептерде, эл аралык илимий-популярдуу журналдарда макалалары жарыяланган Калмамат Куламшаев Энесай кыргыз тили, Көктүркчө, Эски уйгурча, Тарыхый түрк тилдери, өзбек, татар, башкырт, якут жана башка күнүбүздөгү түрк тилдүү элдерин фонетикасы, моргологиясы боюнча, Түрк тектүү элдердин арасындагы котормо маселелери жана теориясы боюнча бакалаврдык, магистрдик жана аспирантуралык багытта сабактар берип, магистрдик, кандидаттык эмгектерди жетектеген. Проф. др. Садык Турал тарабынан жүргүзүлгөн 31 томдук Түрк дүньясы ортак эдебияты/ Түрк дүйнөсү орток адабияты долбоорунда башкырт, каракалпак, карай, кыргыз, ногой, татар жана башка тилдерден түркчөгө котормолор жасаган. Ошондой эле Проф. Др. Невзат Көсэогълу тарабынан жүргүзүлгөн, Маданият министрлигинин Түркие дышындаки түрк эдебиятлары аттуу долбоордо кыргыз жана түрк жазуучуларынын жана акындарынын чыгармаларын которгон. Куламшаевдин Акыркы мезгилдерде которгон чыгармаларына, Бишкекте жарыяланган Керимбек Кадыракуновдун тандалган ырларын (Улуу көч/ Büyük Göç -2017),  Таштанбек Чакиевдин «Бегимай ыр түрмөгүн» (Сүйүү лабиринти/ / Aşk Labirenti – 2017); Түркияда Эл аралык ТҮРКСОЙ мекемеси тарабынан жарыяланган Бексултан Жакиевдин үч пъесасын ("Yaydan Çıkan Nağmeler"-2016 ), Кеңеш Жусуповдун «Эне кудурети/ Ana Gücü», «Жалгыз Арча/ Yalnız Ardıç», «Сүйүү рейси/ Aşk Seferi» аңгемелерин (Kalbimin Dağları/ Жүрөгүмдүн тоолору-2017), Кожогелди Кулуевдин көптөгөн ырларын (Köklerden kanatlara kadar/ Тамырдан канаттарга карай-2018), Төлөгөн Мамеевдин тандалган ыр китебин (Ben Dünyayı Temizlerim Şiirimle/ Мен дүйнөнү тазалаймын ыр менен-2018), Түркиянын Элазыгъ шаарындагы Манас басмаүйү тарабынан жарыяланган Абдылдажан Акматалиевдин айкөл жана атактуу жазуучубуз Айтматовго арналган ыр китебин (Tüm Evrene Aytmatov’dan Selam Var.../Аалам кезип Айтматовдон салам айт...-2018) аттуу эмгектерди атап өтүүгө болот.
Мындан сырткары Кыргыз акын жана жазуучусу Манас университетинин мугалими Р. Таштиемированын ырларын жана «Эне жыты» аттуу повестин, ошондой эле көрүнүктүү жазуучу Самсак Станалиевдин «Акжарыктын айыкпаган сыныгы» аттуу романын түрк тилине которуу иштеринин үстүндө иштеп жатат.
Анхаузен
Анхаузен (Anhausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Нойвид районуна кирет.
Калкы - 1323 киши(2013-ж.). . Аянты - 9,54 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 38 002. Муниципалитеттин башчысы — Маргарете Польман.
Зындан, Ак-Суу району
Зындан, Ак-Суу району - Токтогул Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районундагы кыштак. Ак-Булуң айыл өкмөтүнө караштуу. Жыргалаң суусунун оң өйүзүндө, деңиз деңгээлинен 1870 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Каракол шаарынан 48 км чыгыш тарапта. Балыкчы темир жол бекетинен 262 км. Кыштак 1930-ж. негизделген. Калкы 1004 (2008); негизинен мал менен алектенет. Негизги мектеп, китепкана, ФАП бар.
Штоках
Калкы - 16679 киши(2013-ж.). . Аянты - 69,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 35 079. Мэр — Райнер Штольц.
Шаар административдик курамы боюнча 10 шаардык районго бөлүнөт.
Фитофтороз
Фитофтороз - өсүмдүк илдети. Фитофтора уруусундагы мите козу карын пайда кылат. Картошка, томат, алма, цитрус өсүмдүктөрүнүн Фитофторозу өтө зыяндуу. Картошка Фитофторозунда жалбырактын чекесин жайылма так, астыңкы бетин ак кебер каптап, илдеттүү жалбырак солуйт. Картошканын өзүнө так түшүп, сактоодо бактерия чиригине чалдыгат. Күрөш чарасы: таза үрөн пайдалануу, пестицид менен дарылоо, убагында отоо, түптөө, түшүмдү кургак мезгилде жыйноо, илдетке туруктуу сорт чыгаруу. Томат Фитофторозунда жалбырактын астыңкы бетине боз, сабагыча узатасынан так түшүп, мөмөсү бозоруп чирийт.
Күрөш чарасы: аянтка фосфор-калийлуу жер семирткич жана фунгицид чачуу, түшүмдү эрте жыйноо, илдетке туруктуу сорт чыгаруу. Цитрус өсүмдүктөрүнун Фитофторозунда жалбыракка боз так түшүп, дарактын кабыгы жарылып чирийт, жаракадан чайыр агат. Алма Фитофторознда алма тамыр муунагынан жабыркайт. Бузулган жердин кабыгы кызгылт көк болуп, жарылат. Күрөш чарасы - алманын жарааттуу кабыгын дезинфекциялоо.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Жасалгалоо
Жасалгалоо (латынча decoratio – кооздоо) – жасалга живописинин сахнада коюлуучу оюнду көркөм жабдуу үчүн пайдаланылуучу чыгармасы. Ж. катуу кездемеде чаптагыч боёктор менен аткарылат. Кеңири мааниде Ж. – кандайдыр бир кооздук жасалгаларынын ансамбли, системасы, мүнөзү. Термин көп учурда архитектуралык курулуштарды жана театрдагы оюндарды жасалгалоодо колдонулат (мисалы, интерьер жасалгасы, биринчи актыны жасалгалоо). Ал жасалга-колдонмо көркөм искусствосунда (мисалы, антиквардык эмеректе) аз кездешет. Адис архитектор, көбүнчө ушул терминге маанилеш жасалга (декор) деген терминди колдонот.
Иондоочу нурлануу
Иондоочу нурлануу – чөйрө менен өз ара аракеттешүүдө чөйрөнүн атомдору менен молекулаларын иондоочу бөлүкчөлөрдүн жана электр-магниттик кванттардын агымы.
Рентген жана g-нурлануусу, a-бөлүкчөлөрдүн агымы, электрон, позитрон, протон, нейтрондор Иондоочу нурланууга кирет. Заряддалган бөлүкчөлөр чөйрөнү анын атомдору жана молекулалары менен кагылышып иондойт. Бөлүнгөн электрондор жетишерлик энергияга ээ болсо, анда алар да чөйрөнү иондойт. Тез нейтрондор учурундагы иондоо, кайтарылып берилген ядролор же нейтрондордун чөйрө менен өз ара аракеттешүүсүндө пайда болгон башка бөлүкчөлөр менен шартталган.
Эки баатыр
Эки баатыр — Кыргызстандык режиссёр Руслан Акундун көркөм тасмасы. “Салам, Нью-Йорк”, “Апамды издеп”, “Көк-Бөрү” жаратуучуларынын эмгектектеринен жаралган.
Мазмуну
Байбото - Кыргыздардын чыгаан баатыры - сөзүнө бекем турган, ажалдан тайманбаган жоокер. Байбото хандын өтүнүчү менен чоочун жерден келген сыйкырчыны кармаганы аттанат. Сыйкырчынын изин кууп келип үнкүрдөн чыкса эле азыркы заманга туш келип калган болот. Аны дароо эле Сардар деген оперативдик тергөөчү кармап алат. Эки эр жигит дос болуп, биргеликте Кыргыз элин сактап калыш үчүн көптөгөн окуяларга кабыл болушат.