cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Саммит (Миссисипи)
Саммит (Миссисипи) (Summit) — Миссисипи штатынын Pike округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1428 киши. Болжолдуу аянты - 4.4 км². FIPS коду — 28-71480.
Цунлин
Цунлин – тарыхый топоним.
Шаккенслебен
Шаккенслебен (Schackensleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Оре районуна кирет.
Калкы - 715 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 11,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 566. Муниципалитеттин башчысы — Рудольф Фурман.
Аттинг
Аттинг (Atting) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Штраубинг-Боген районуна кирет.
Металл кескич аспап
Металл кескич аспап – тетик жасоо үчүн сом металлды кырып-жонуп, формасын жана өлчөмүн өзгөртүүчү өндүрүш куралы. Металл кескич аспап станоктук жана кол менен иштетилме болуп бөлүнөт. Металл кескич аспап кескичи, ченегичи бар жумушчу жана бекиткич бөлүктөрдөн турат. Металл кескич аспаптын кесүүчү бөлүгү материалга матырылып, кесет (таарынды). Ал бир же көп мизден, таарынды алып кетме сайчадан, таарындыны сындыргычтан жана бириктиргичтерден ж. б. бөлүктөрдөн турат. Ченемдегич бөлүк кесүүчү бөлүктү курчутканда аны толуктайт, иштетилип жатканда багыттайт. Бекитүүчү бөлүк металл кескич аспапты станокто белгилүү абалда бекитүүгө же аны кол менен кармап иштетүү үчүн керек. Технологиялык милдети боюнча станок менен иштетилүүчү металл кескич аспаптар төмөнкүдөй айырмаланат: кескич, фреза, чойгуч (протяжка), көзөнөк иштетүүчү аспап (бургу, зенкер ж. б.), тиш чыгаргыч аспап, сай чыгаргыч аспаптар (белгилегич щёлочь, плашка) жана абразивдүү аспаптар. Кол менен иштетилме металл кескич аспаптарга кескич, араа, өгөө ж. б. кирет.
Чоңкойсуу шаар чалдыбары
Чоңкойсуу шаар чалдыбары – 15–16-кылымга таандык шаардын калдыгы.
Ысык-Көлдүн күнгөйүндөгү Баетов кышт. тушта көлдүн түбүндө калган. Бул жерден кыштан ж-а таштан тургузулган курулуштун калдыктары, шагыл төшөлгөн жолдор, чопо ж-а металл идиштер, жаргылчактар, карапа куурлар, адамдын ж-а жаныбарлардын сөөктөрү табылган.
Игель
Игель (Igel (Ort)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Трир-Саарбург районуна кирет.
Калкы - 2028 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,30 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 35 051. Муниципалитеттин башчысы — Франц-Йозеф Шарфбиллиг.
Эстониянын Президенти
Эстон Республикасынын Президенти (Eesti Vabariigi President) — Эстон Республикасынын башчысы.
1992-жылдагы Баш Мыйзамга (Мыйзамтизмеге) ылайык, Эстония мажлистик республика болуп саналат. Натыйжада, мамлекет башчысынын ыйгарым укуктары негизинен чектелген, ал аткаруу, мыйзам чыгаруу жана сот бийлигинин системасына кирбейт жана негизинен өкүлчүлүк жана формалдуу функцияларды аткаруучу символикалык фигура болуп саналат.
Президент эч кандай саясий партиянын мүчөсү боло албайт жана башка шайлануучу же дайындалган кызматты ээлей албайт. Бул чектөөлөр президенттин өз ыйгарым укуктарын жүзөгө ашырууда көз карандысыздыгын жана саясий калыстыгын камсыз кылууга багытталган.
Республиканын Президенти мажлисте же атайын шайлоо коллегиясында шайланат (талапкерлердин эч кимиси үч турда Риигиконун мыйзамтизмелик курамынын үчтөн экисинин зарыл болгон көпчүлүгүн ала албаса). Президент беш жылдык мөөнөткө шайланат, бир эле адам катары менен эки мөөнөттөн ашык Президент болуп шайлана албайт.
Гундельсхайм
Гундельсхайм (Gundelsheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Хайльбронн районуна кирет.
Калкы - 7221 киши(2013-ж.). . Аянты - 38,45 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 25 039. Мэр — Хайке Шокац.
Шаар административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Диярбакырдагы жардыруу (2016)
Түркиянын Диярбакыр шаарындагы жардыруу - 10-майда орун алган жардыруудан 45 адам жаракат алып, 3 адам каза тапкан. Ар түрдүү жаракаттарды алган 45 адамдын ичинен 12си полиция кызматкерлери, калган 33ү шаар тургундары болгон. Айрым маалыматтарда жаракат алгандардын арасында кичинекей бала да болгон "Диярбакыр шаарынын Баглар аймагында жардыруу 10 май түштөн кийин орун алган. Жардыруу полиция кызматкерлери Күрдстан жумушчулар партиясынын кармалган мүчөлөрүн медициналык кароодон өткөрүү үчүн алып бараткан учурда болгон. Унаанын ичинде полициянын 9 кызматкери жана кармалган 7 киши болгондугу такталган.
Рандерзаккер
Рандерзаккер (Randersacker) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Вюрцбург районуна кирет.
Калкы - 3400 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 16,2 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 79 175. Муниципалитеттин башчысы — Дитмар Фогель.
Греббин
Греббин (Grebbin) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Пархим районуна кирет.
Калкы - 501 киши(2013-ж.). . Аянты - 24,72 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 60 029. Муниципалитеттин башчысы — Клаус-Дитер Мөллер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Портэр (Мэн)
Портэр (Мэн) (Porter) — Мэн штатынын Оксфорд округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1438 киши. Болжолдуу аянты - 85.3 км². FIPS коду — 23-60405.
Алфонсо Куарон
Алфонсо Куарон (Alfonso Cuarón; испн. окулушу: [alˈfonso kwaˈɾon]; 1961-жылы,28-ноябрда туулган)-мексикалык кинорежиссёр, сценарист, продюсер жана "Кичинекей канбийке" (анг. A Little Princess, 1995), "Y Tu Mama Tambien"(2001),"Гарри Поттер" (анг. Harry Potter, 2004), Азбаканын туткуну (анг. Prisoner of Azbakan, 2006) жана "Гравитация" (анг. Gravity, 2013) аттуу тасмалардын монтажеру катары белгилүү. Куарон "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты режиссёр" наамын уткан алгачкы латын америкалык режиссёр.
Анын иштеринин көпчүлүгү көрүүчүлөрдүн жана киносынчылардын жогору баасына ээ болгон. Ошондой эле "Y Tu Mama Tambien" тасмасы үчүн "Эң мыкты түп нускадагы сценарий" жана "Адамдардын балдары" (анг. Children of Men) тасмасы үчүн "Эң мыкты адаптацияланган сценарий" жана "Эң мыкты монтаж" сыяктуу "Оскар" сыйлыгынын алты наамына көрсөтүлгөн. "Гравитация" тасмасындагы режиссёрдук иши үчүн чоң алкышка ээ болгон Куарон, ошол эле категорияда "Оскар", "Алтын Глобус" ,"BAFTA" жана "Америка Режиссёрлор Гилдиясы" сыйлыктарын жеңип алган. Ошондой эле, "BAFTA"сыйлыгынын "Эң мыкты британиялык тасма" жана "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты монтаж"(Марк Сэңер менен биргеликте) сыйлыктарын утуп алган. Ал "Пендин лабиринти"(анг. Pan's Labyrinth,2006) аттуу тасманын продюсерлеринин бири катары "BAFTA" сыйлыгынын "Англис тилинде эмес эң мыкты тасма" наамына ээ болгон.
Куарондун агасы Карлос жана уулу Хонас да жазуучу жана режиссёрлор. Ошондой эле экөө тең анын кээ бир чыгармаларына биргеликте сценарий жазышкан. Ал ошондой эле "Кинодогу үч дос" деген ат менен белгилүү болгон мексикалык режиссёрлор Гилермо дел Торо жана Алехандро Гонзалес менен да достук мамиледе.
Александрия (Кентукки)
Калкы - 8 286 киши. Болжолдуу аянты - 14.1 км². FIPS коду — 21-00802.
Калмурза-төр тоо хрусталы кени
Калмурза-төр тоо хрусталы кени - Ош облусунун Кара-Суу районунда, Папан кыштагынан Түштүк-чыгыш тарапта, Ак-Буура жана Гүлчө сууларынын аралыгында. 1966-жылы табылган. Кен аймагында лава тоо тектери тараган. Алардын арасында калыңдыгы 0,2—0,5 мге, чанда 3 мге, узундугу 5—300 мге жеткен сүттөй ак кварц тарамдары кезигет. Бул тарамдарда бийиктиги 2—3 см, эни 0,6—1 см тоо хрусталынын топтошкон кристаллдары учурайт. Кристаллдар тригон, призма түрүндө, төбөсү ромбоэдр. Тоо хрусталынан зергердик кооз буюмдарды жасоого болот.
Калория
Калория (лат. еа!ог — жылуулук) — жылуулук санынын эл аралык бирдиктер системасына кирбеген бирдиги. Белгилениши: кал. 1 кал=4,1868 Дж. Термохимияда колдонулуучу калория 4,1840 Джга барабар.
Электр каршылыгы
Электр каршылыгы -  өткөргүчтө (же электр тизмегинде) электр тогунун өтүшүнө каршы таасир мүнөздөөчү физикалык чоңдук. Туруктуу чыңалуу кезинде Электр каршылыгы скалярдык чоңдук: ал чыңалуунун (U) ток күчүнө (L) болгон катышына барабар, R менен белгиленет. Электр каршылыгы өткөргүчтүн материалына, өлчөмүнө, формасына көз каранды. Өткөргүчтүн Электр каршылыгы анын уз-на түз, ал эми туурасынан кесилишине тескери пропорциялаш: R=ci/S, мында с - салыштырма Электр каршылыгы I - өткөргүчтүн уз. Металлдардын Э. к. кристаллдык торчонун жылуулук термелүүсүндөгү жана структуралык бир тектүү эместигиндеги электрондордун өткөрүмдүүлүк чачыроосу менен байланышкан. Ошондуктан демейде R температурага Т көз каранды жана Т - »0 болуп, качан гана жылуулук термелүүсү Электр каршылыгы на таасир этпесе, ал толугу менен кристалл структурасы боюнча аныкталат жана Тга көз каранды болбойт. Өтө төмөнкү Тда кээ бир металлдар менен куймалардын Электр каршылыгы кескин азаят. Электр каршылыгы электр энергиясын жылуулукка өткөрүп, чачыроо алып келет (к. Жоуль-Ленц закону). Чектүү өлчөмдөгү өзгөрмө токтун ар кандай өткөргүчү активдүү каршылыгынан башка индукциялуу жана көлөмдүк каршылыкка да ээ. Электр каршылыгы омметр менен өлчөнөт, СИдеги бирдиги - Ом.
Коленистая
Коленистая — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Еловица дарыясынын оң жээгинен 0,6 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мортен Тилдум
Мортен Тилдум (Morten Tyldum; 1967-жылы, 9-майда туулган) - норвегиялык кинорежиссёр. Ал Жо Несбө жазган романга негизделип тартылган "Башка аң уулоочулар" (анг. Headhunters, 2011) аттуу триллердин жана Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты режиссёр" наамына көрсөтүлгөн тарыхый "Имитация оюну" (анг. The Imitation Game, 2014) аттуу эл аралык ийгилик жараткан тасмаларда режиссёрдук иши менен белгилүү.
Хандруп
Хандруп (Handrup) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эмсланд районуна кирет.
Калкы - 879 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 14,60 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 54 017. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Штоккель.
Эммонс (Миннесота)
Эммонс (Миннесота) (Emmons) — Миннесота штатынын Freeborn округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 391 киши. Болжолдуу аянты - 2.1 км². FIPS коду — 27-19340.
Гринфилд (Нү-Гэмпшир)
Гринфилд (Нү-Гэмпшир) (Greenfield) — Нү-Гэмпшир штатынын Хиллсбороу округуна караган АКШ шаары.
Людингтон
Людингтон (Ludington) — Мичиган штатынын Mason округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 8357 киши. Болжолдуу аянты - 9.6 км². FIPS коду — 26-49640.
Самнэр (Миссисипи)
Самнэр (Миссисипи) (Sumner) — Миссисипи штатынын Tallahatchie округуна караган АКШ шаары.
Шелжи
Шелжи – орто кылымда коргошун-күмүш кендери казып алынып турган аймак.
Электр иштеткич
Электр иштеткич, электр кыймыл бергич - жумушчу машинанын аткаруучу механизмдерин кыймылга келтирип, бул кыймылды технологиялык иштерди аткаруу үчүн башкаруучу электр механикалык система. Мында механикалык энергиянын булагы катары электр кыймылдаткычы колдонулат. Ал бир же бир нече электр кыймылдаткычтарынан, өткөрүүчү механизмден жана башкаруу аппаратынан турат. Электр иштеткич электр энергиясынын негизги керектөөчүсү (60% ке чейин) жана өнөр жайда механикалык энергиянын башкы булагы болуп эсептелет. Жөнгө салынбоочу Электр иштеткич (айлануу жыштыгы туруктуу) негизинен үч фазалуу асинхрондук, ошондой эле синхрондук электр кыймылдаткычтарынан; жөнгө салынуучу Электр иштеткичте (айлануу жыштыгы акырындан жөнгө салынат) туруктуу токтун электр кыймылдаткычтардан, айрым учурда коллектордуу жана коллекторсуз асинхрондук кыймылдаткычтарынан турат. Жөнгө салынуучу Электр иштеткичте айлануу жыштыгы - каршылыкты, магниттик агымды же чыңалууну өзгөртүү аркылуу; ал эми өзгөрмө токто - жыштыкты өзгөртүү; баскычтуу жөнгө салууда уюлдардын түгөйлөрүн которуу аркылуу акырындан өзгөртүлөт. Өндүрүш процесстерин өнүгүшү менен компьютердин жардамы аркылуу программаланган, автоматташтырылган аралыктан башкарылуучу Электр иштеткич кеңири колдонулууда.
Кайыргуль Сартбаева
Кайыргүл Сартбаева – советтик жана кыргыз опера ырчысы (лирикалык-драмалык сопрано), педагог, СССР Эл артисти (1980). Анын ысымы 60-80-жылдардагы кыргыз музыка маданиятынын тарыхында сакталып калган. Кыргыз Республикасынын Улуттук телерадио берүү корпорациясынын “Алтын фондуна” ырчынын аткаруусундагы 600гө жакын ария, романс жана ырлардын жазуулары кирген. К. Сартбаеванын вокалы – бай тембрдеги жана кең диапазондогу лирикалык-драмалык сопрано.
ӨМҮР БАЯНЫ
К.Сартбаева 1936-жылы 20-июнда Кемин өрөөнүндөгү Кара-Булак айылында дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Бала кезинен эле ырга жакын болуп, жакшы көргөн обондорун талыкпай созо берчү.
1954-жылы республиканын борборунда курулган жаңы “Спартак” стадионунда “Ыр майрамы” республикалык фестивалы өткөн. Мындай иш-чара биринчи жолу өтүп жаткандыктан, албетте, ага катышууну каалагандар көп болгон. Алардын арасында өзгөчө үнү бар Кайыргүл Сартбаева да жүрдү. Фестивалга республиканын жетекчилери, көрүнүктүү мамлекеттик ишмерлер: Жогорку Советтин Президиумунун төрагасы Төрөба Кулатов, маданият министри Абдыкайыр Казакбаев да бар эле. Казакбаев кийин Кайыргүлдүн тагдырында олуттуу ролду ойноду. Республика үчүн таланттын мааниси канчалык зор болгонун баамдап, Казакбаев Кайыргүлгө Москвада окууга өтүүгө жардам берген.
1954-жылы К.Сартбаева баштапкы музыкалык билими болбогондуктан П.И.Чайковский атындагы Москва консерваториясына караштуу Мерзляковский атындагы Москва окуу жайына тапшырган. Үч жылдан кийин (1957-жылы) ал консерваторияга – профессор В.Ф. Рождественскаянын классына өткөн. Ошентип, Кайыргүлдү оор окуу күндөрү, максатка умтулган жана жанын аябастан, талыкпай эмгектенген жылдар күтүп турду. Ата-энесинен эрте ажыраган Кайрыгүл эжелери Бурул, Накий, Жаңыл менен талыкпаган эмгегинин аркасында элдин көзүнө илиништи.
Ырчынын чыгармачылык ишмердүүлүгүнүн өнүгүшүнө эбегейсиз зор колдоону республиканын Москвадагы элчиси С.Турсунов көрсөткөн. Москвадагы сегиз жылдык окуу Кайыргүлгө өтө көп мүмкүнчүлүктөргө жол ачты. Белгилүү маданият ишмерлери менен жолугушуулар, симфоникалык жана вокалдык музыканын концерттерине баруу, Чоң театр, МАХАТ, Пушкин, Вахрушин музейлери жана Москванын өзүнүн атмосферасы келечектеги кыргыз ырчысынын талантынын өнүгүшүнө, ички дүйнөсүнүн байышына чоң таасирин тийгизди.
Ырчынын кесипкөй ишмердүүлүгүнүн башталышы 60-жылдарга туура келет – бул кандайдыр бир рененссанс мезгили, республикада опера, балет, симфоникалык жана
Мына ушундай чыгармачылык кырдаалда жашап, эмгектенип жаткан Кайыргүл Сартбаева да эл алдындагы жоопкерчилигин сезген. Дал ушул жоопкерчилик өзү аткарган ролдордогу образды ачып берүүнүн жаңы жолдорун издөөгө, чеберчилигин тынымсыз өркүндөтүүгө болгон умтулуусунда байкалат. Кыска убакыттын ичинде ал башкы ролдорду аткарып, театрдын негизги спектаклдерине кире алган. “Русалка” операсында Ольганын, “Айчүрөк” операсында Айчүрөктүн, Калыймандын, Сары кыздын жана Кара кыздын, “Евгений Онегинде” Татьянанын партиялары ага атак-даңк алып келген. Ушундай эле жигердүүлүгү менен ал республиканын бардык аймактарындагы сахналарга чыгып, көрүүчүлөрдүн сүймөнчүлүгүнө ээ болгон.
Кесиптик жактан жетилген маалда К.Сартбаева педагогикалык ишмердүүлүккө баш-оту менен кирген. Искусство институтунун ректору, профессору, азыр болсо консерваториянын профессору катары таланттуу жаштарга вокал өнөрүн үйрөтүп, азыр да тарбиялап келүүдө. Өзүнүн кесипкөй кредосу тууралуу айтып жатканда Кайыргүл Сартбаева буларды белгилеген: “Жакшы ырдоо менен эле баары бүтүп калбайт, сахнада жашаш керек”. Сартбаева сахнада гана эмес, турмушта да ушундай ишеним менен кыргыз искусствосун даңазалоо үчүн кызматын улантууда.
ҮЙ-БҮЛӨСҮ
Кайыргүл Сартбаева режиссер, Кыргыз ССРинин маданиятына эмгек сиңирген ишмер Кубанычбек Арзиевге турмушка чыккан. Кызы Айгүл – экономика илимдеринин
кандидаты, уулу Искендер – Кыргызстандын эмгек сиңирген артисти, Абдылас Малдыбаев атындагы Кыргыз улуттук академиялык опера жана балет театрынын көркөм
Молдустанов Токтор
Молдустанов Токтор (1932-ж. туулган, Суусамыр кыштагы) - экономика илимдеринин кандидаты, профессор жана элге билим берүүнүн отличниги. Фрунзедеги педагогикалык окуу жайын (1951) жана Кыргыз мамлекеттик университетинин география факультетин бүтүргөн (1957). Эмгек жолун 1946-ж. колхоздо жумушчу болуп баштаган.
Суусамырдагы Каракол негизги мектебинде мугалим (1951-52), Сокулук райондук билим берүү бөлүмүндө мектептер боюнча инспектор (1957-58), 1958-жылдын май айынан Кыргыз Улуттук Илимдер академиясынын Экономика институтунда кенже, улук илимий кызматкер (1965-72) жана өнөр жайын эффективдүү жайгаштыруу бөлүмүндө сектор башчы, 1972-жылдан ошол эле институтта транспорт жана экономикалык байланыштар боюнча сектор башчысы, жетектөөчү илимий кызматкер болуп 2000-жылга чейин иштеп келди.
Ал республиканын экономикасынын өнүгүшүнө көп салым кошту. Республиканын экономикалык өнүгүүсүнүн схемасын түзүүгө (1966-70, 1971-80, 1990-2000 жана 2005-жылга чейинки) жана мындан сырткары илимий техникалык комплекстерди программалоого жана Кыргыз Республикасынын алгачкы атласын (окумуштуу С. Өмүрзаковдун жетекчилиги астында) түзүүгө катышкан.
Молдустанов - 70тен ашык илимий эмгектин автору. Көптөгөн союздук жана республикалык илимий жана илимий-практикалык конференциялардын катышуучусу болгон жана коомдуксаясий иштерге да активдүү катышып келген.
Академиянын алдындагы «Билим» коомунда төраганын орун басары, ревкомдун төрагасы, экономикалык советтин мүчөсү жана экономика институтунун эксперт боюнча комиссиясынын төрагасы болуп иштеген.
Учурда Баласагын атындагы мамлекеттик улуттук университетинин экономика кафедрасында профессор болуп эмгектенип келүүдө.
Чал уруусунан.
Калтар түлкү
Калтар түлкү (Alopex lagopus) — карышкырлар тукумундагы сүт эмүүчү жырткыч айбанат. Дене узундугу 50—75 см, салмагы 6—10 кг, куйругунун узундугу 40 смдей. Куйругунун жүнү калың. Түсү боюнча ак жана көгүлтүр калтар түлкүгө бөлүнөт. Калтар түлкү тундра, токойлуу тундрада жашайт. Көгүлтүр калтар түлкү негизинен Командор аралында кездешет. Калтар түлкү кемирүүчүлөр (лемминг, момолой), чымчык жана алардын жумурткалары, жер-жемиш жана башка менен азыктанат. 7—12ден бачики тууйт. Калтар түлкү түндүктө куну тери промыселинин негизин түзөт. Айрыкча көгүлтүр калтар түлкү абдан баалуу. Ал куну айбанат чарбаларында капаста багылат. Калтар түлкү терисинен тон, кийимдин жакасы, тумак жана башка тигилет.
Христолюб (Благовещен району, Башкыртстан)
Христолюб — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Волк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 4 киши. Почта индекси — 453445, ОКАТО коду — 80215813004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Аллен (Кентукки)
Аллен (Кентукки) (Allen) — Кентукки штатынын Флойд округуна караган АКШ шаары.
Сущее
1) болмуштун көп түрдүү билинип-көрүнүшү;
Аллен (Кентукки)
Калкы - 150 киши. Болжолдуу аянты - 0.52 км². FIPS коду — 21-00946.
Сущее
2) болмушга тиешеси бар ар нерсе же субъект;
3) Онтологиялык абсолют. Бир катар философиялык концепцияларда С. Болмуштун синоними катарында да колдонулат.
Ал эми кээ бир орус философторунун (В. С. Соловьев, Н. А. Бердяев) чыгармаларында С. болмуш түшүнүгүнө караганда, өзүнө бир кыйла окшоштурулган абсолют түшүнүгү катарында колдонулат. Болмуш абсолюту идеалдык объектке айландырган абстракция катарында түшүндүрүлөт. С. жогорку болмуш м-н ойду объективдештирүүгө ж-а окшоштурууга жол бербейт деп эсептешет да, абсолютту объективдүүлүк м-н субъективдүүлүктүн жандуу биримдиги катарында көрсөтүүгө аракеттенишет. Немец философу М. Хайдеггер С. нерсе ж-а Адам катарында болмушка каршы коюп салыштырат: болмуш С. негизинде ж-а андан тышкары жатат; болмуш онтологиялык изилдөөгө, С. онтикалык изилдөөгө алынат дейт.
Идар-Оберштайн
Идар-Оберштайн (Idar-Oberstein) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан Шаар. Биркенфельд районуна кирет.
Калкы - 30 379 киши(2013-ж.). . Аянты - 91,56 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 34 045. Мэр — Бруно Циммер.
Шаар административдик курамы боюнча 13 шаардык районго бөлүнөт.
Нойгернсдорф
Нойгернсдорф (Neugernsdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Грайц районуна кирет.
Калкы - 161 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 3,78 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 76 051. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Фойстель.
Шаккенталь
Шаккенталь (Schackenthal) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцланд районуна кирет.
Калкы - 335 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 6,97 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 89 290. Муниципалитеттин башчысы — Карстен Кампе.
Электр заряды
Электр кубаты(заряды) -  электр-магнит талаанын булагы; заряддуу бөлүкчөлөрдүн электр-магниттик өз ара аракеттенүүсүн аныктоочу физикалык скалярдык чондук.
Электр заряды электр жөнүндөгү түшүнүктөрдүн бири. Электр зарядынын болушун, кыймылын жана өз ара аракеттешүүсүн электр жана магнит кубулуштарынын толук жыйындысы түшүндүрөт. Электр заряды шарттуу түрдө оң жана терс деп экиге бөлүнөт. Мында бир аттуу заряддалган нерселер (бөлүкчөлөр) түртүлүшөт, ал эми түрдүү заряддалгандар тартылышат. Бул кубулушту 1733-34-ж. фр. физик Ш. Ф. Дюфе аныктаган. Электрленген айнек таякчанын заряды оң, ал эми чайырдыкы (янтарь) терс деп аталат. Тынч жаткан заряддалган бөлүкчөлөрдүн өз ара аракеттешүү күчү Кулон законуна баш ийет. Электр заряды менен электр магнит талаасынын байланышы Максвелл теңдемелери боюнча аныкталат. СИде Электр заряды кулон менен ченелет.
Поунал (Мэн)
Поунал (Мэн) (Pownal) — Мэн штатынын Камберленд округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1491 киши. Болжолдуу аянты - 59.4 км². FIPS коду — 23-60685.
Агынды
Агынды – суу менен кошо калкып аккан түрлүү дарак-бадалдардын дүмүрлөрү, сөңгөктөрү ж. б. нерселер.
Илимий түшүнүктө суу менен кошо агып келген тоотектердин түрдүү чоңдуктагы бөлүкчөлөрү да агындыларга кирет. Чоң таштар суу түбү м-н томолонуп,эңкейишти карай кулайт. Майда таш, кум, чопо сууну ылайлап, ири бөлүкчөлөр шилендилерди түзүшөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргызстандын географиясы. Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71–72. ISBN 9967-14-006-2
Ау-ин-дер-Халлертау
Ау-ин-дер-Халлертау (Au in der Hallertau) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Фрайзинг районуна кирет.
Калкы - 5615 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 54,99 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 78 116. Муниципалитеттин башчысы — Карл Эккер.
Ай башы
Ай башы, жаңырган ай –
Колдонулган адабияттар
Кыргызстандын географиясы. Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71–72. ISBN 9967-14-006-2
Раннунген
Калкы - 1180 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17,34 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 72 143. Муниципалитеттин башчысы — Фридолин Ценер.
Ханкенсбюттель
Ханкенсбюттель (Hankensbüttel) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Гифхорн районуна кирет.
Калкы - 4321 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 34,82 км. Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 51 011. Муниципалитеттин башчысы — Беате Хармс.
Лэмпстер (Нү-Гэмпшир)
Лэмпстер (Нү-Гэмпшир) (Lempster) — Нү-Гэмпшир штатынын Салливан округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1154 киши. Болжолдуу аянты - 84.9 км². FIPS коду — 33-41700.
Том Маккарти
Маккарти "Стациялык агент" (анг. The Station Agent, 2003), "Зыяратчы" (анг. The Visitor, 2007), "Жең!" (анг. Win Win, 2011), жана "Көңүл чордонунда" (анг. Spotlight, 2015), тасмаларындагы жеке режиссерлук жана сценаристтик иши үчүн мактоого арзыган. Ал эми "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты тасма" наамын уткан "Көңүл чордонунда" тасмасынын сценарийин жазгандыгы үчүн Маккарти "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты түп нускадагы сценарий" наамын жеңип, "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты режиссер" наамына көрсөтүлгөн.
Буга кошумчалай, Маккарти "Жогору" (анг. Up, 2009) аттуу тасманын сценарийин Боб Питерсон жана Пит Доктер менен биргеликте жазып, бул иши үчүн "Оскар" сыйлыгынын "Түп нускадагы эң мыкты сценарий" наамына көрсөтүлгөн. Маккарти ошондой эле "Миллион доллардык кол" (анг. Million Dollar Arm, 2014) тасмасынын сценарийин жазган жана "Эмнеге болгондугунун 13 себеби" (анг. 13 Reasons Why, 2017) аттуу Нетфликс телесериалынын башкы продюсери жана режиссеру болгон.
Тив (эл)
Тив (тиви, мунши, мунчи, мбичи, мбитсе, митчи, митши, мутчи, аппа) — Нигериянын түштүк-чыгышында (4,3 млн адам) жана Камерундун түштүк-батышында (0,6 млн адам) жашаган эл. Ошондой эле АКШ жана Улуу Британия өлкөрүндө жашашат. Жалпы саны 5 млн адам (2016). Тив, ийон, угбе, утанге (утанга, отанк) жана ундир (ндир) топторго бөлүнөшөт.
Тил
Тив (тиви же мбитши) тили Нигер-конго макро-үйбүлөсүнүдөгү бенуэ-конго уясына кирет. Тив тили нигериянын Бенуэ жана Плато штаттарынын расмий тили. Англис жана хауса тилдери да кеңири таралган.
Дин
Калктын көпчүлүгү христиандар (ка­то­ли­ктер, протестанттар, аф­ро­хри­сти­ан­дар) жана мусулмандар (сүннөттөр). Калгандар жергиликтүү салттуу ишенимдерди карманышат. Ата-бабалар культу. Табияттан тышкаркы күчтөргө (тсав) ишенишет. Жаратылыш күчтөрүнө сыйынышат. Фетишизм (акомбо).
Чарбалык иштер
Салттуу кесиптер — айдоочулук (соко менен) жана кол менен иштетилген (террассалык — адырлардын боорлорунда) жер чарбасы (жүгөрү, таруу, маниок, ямс, күрүч, сорго, буурчак өсүмдүктөр). Малчылык (ири жана майда мүйүздүү мал). Ири мүйүздүү мал кадыр-барктуу ролду ойнойт жана алмашуу наркы. Балык уулоо (дарыялык). Аңчылык.
Кол өнөрчүлүк
20-кылымда кол өнөрчүлүк төмөндөп баратат.
Турак жай
Турак жай тегерек формада, дубалдары мамылардан же бири-бирине чырмалышкан таякчалардан, каркасы чопо менен шыбалган.
Кийим
Салттуу кийим — белге оролуп тизеге чейин жеткен кездеме. Эркектер чалма кийишет.
Коом
Коомдук түзүлүштүн негизин чоң үй-бүлө жамааттары (тар), курактык топтор (куав) жана даражалуу коомдор (мбатсав) түзөт. Ар кандай өз ара жардам көрсөтүү коомдору (адаши, динна) бар. Туугандык эсеп аталык. Левират, ала качуу жана сатып алган никеси практикаланат. Башкаруучулук жана ритуалдык ырым-жырымдарды аксакалдар жана бигмендер аткарышат. Эркек балдарды сүннөткө отургузуу, татуировка жасатуу
Маданият
Фольклор арасында космогониялык жана этногенетикалык уламыштар кеңири таралган.
Тарых
Айрым маалыматтарга караганда, алардын ата-бабалары 19-кылымдын башында чамбалардын чабуулунан улам түштүк-чыгыштан келишкен. Башка булактардын айтымында, аларды түндүктөн фульбелер кууп чыккан.
Колдонулган адабият
Попов В.А. Тив // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999.
Булактар
Тив (тил)
Кайрат Примбердиев
Кайрат Примбердиев  (24 ноябрь 1985, Ылай-Талаа, Кара-Кулжа району, Ош облусу, Кыргыз ССР) — кыргызстандык ырчы, аткаруучу, орусиялык "Главная сцена" жана "Голос" долбоорлорунун катышуучусу.
Талас Мамлекеттик техникумунда сырттан окуган. Сахнага алгач Султан Садыралиев менен биргеликте "Арноо" аттуу ыр менен чыккан. Ырчы катары "Сагынганда", "Сүйүү аптабы" аттуу ырлары менен таанымал болгон.
Молдокулов Бошкой Насырбекович
Молдокулов Бошкой Насырбекович (1952-ж. туулган) - милициянын полковниги, коомдук укук коргоочу. Суусамырда 8-Март орто мектебин 1969-ж. бүтүргөн.
Кыргыз мамлекеттик университетинин тарых (1974), ошол эле окуу жайдын укук таануу (1992) факультеттерин, Москвадагы СССР ИИМиндеги билимин өркүндөтүүчү курсту бүтүргөн (1986).
Эмгек жолун 1974-ж. Ак-Талаа районундагы M. В. Ломоносов атындагы орто мектепте мугалим, андан кийин директордун орун басары болуп иштөөдөн баштаган. 1979-83-жылдары Фрунзедеги кесиптик билим берүү мамлекеттик комитетинде улук методист, жетектөөчү адис болуп эмгектенген. 1983-2003-жылдары Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинде инспектор, улук инспектор, Талас облустук ИИБдө кадрлар бөлүмүнүн башчысы, Бишкек шаардык ИИБде кадрлар бөлүмүн жетектеген.
Кийинчерээк Бишкектеги Свердлов, Ленин райондук ИИБде начальниктин орун басары, Бишкек шаардык ИИБде күзөт бөлүмүнүн башчысынын орун басары, Бишкекте күзөт полкунда штабдын улук инспектору, 2004-08-жылдары Бишкек шаардык адвокаттар коллегиясында, Биринчи Май райондук бөлүмүндө укук коргоочу, 2008-09-жылдары Кыргызпромстрой банкынын кадрлар башкармалыгында эмгектенген. ИИМдин тармагында иштеген мезгилинде ИИМдеги «Эн жакшы кызматы үчүн» төш белгиси жана бир нече медалдар менен сыйланган. Чал уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Гундельфинген (Брайсгау)
Гундельфинген (Брайсгау) (Gundelfingen (Breisgau)) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. Брайсгау-Жогорку Шварцвальд районуна кирет.
Калкы - 11 640 киши(2013-ж.). . Аянты - 14,28 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 15 047. Мэр — др. Райнхард Бентлер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 Шаардык районго бөлүнөт.
Эргайл (Миннесота)
Эргайл (Миннесота) (Argyle) — Миннесота штатынын Marshall округуна караган АКШ шаары.
Комова
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
Эргайл (Миннесота)
Калкы - 639| киши. Болжолдуу аянты - 4.0 км². FIPS коду — 27-02134.
Комова
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Самролл (Миссисипи)
Самролл (Миссисипи) (Sumrall) — Миссисипи штатынын Lamar округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1005 киши. Болжолдуу аянты - 5.6 км². FIPS коду — 28-71560.
Айгыр жал
Айгыр жал – жапыз, кууш дөңсөө же дөңсөөлөр тизмеги.
Рельефтин бул формалары ар кандай ички ж-а тышкы күчтөрдүн аракетинен, аккумуляциялык, денудациялык процесстерден пайда болот. Салыштырмалуу бийикт. 100–150 мден ашпайт. «Айгыр жал» деген ат м-н Кочкор р-нда тоо, Өзгөн, Чаткал районунда кыштактар бар.
XXI кылым
XXI кылым - григориан календары боюнча 2001-жылдын 1-январынан 2100-жылдын 31-декабрына чейинки убакыт аралыгы.
Люзэр
Люзэр (Luther) — Мичиган штатынын Lake округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 339 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — 26-49740.
Калуга (шаар)
Калуга (шаар) — Россиядагы шаар. Калуга облусунун административдик борбору. Орто Орус дөңсөөсүндө, Ока дарыясынын сол өйүзүндө жайгашкан. Калкы 327,5 миң (2007). Жолдор тоому. Темир жол бекети. Ока дарыясындагы пристань.
Алгач 1371-жылы литва князы Ольгерддин грамотасында эскерилет. Калуганын тургундары 1605—07-жылы И. И. Болотников жетектеген көтөрүлүштү колдогон. 1776—1929-жылы Калуга губерниясынын, 1944-жылдан Калуга облусунун борбору. 1859—68-жылы имам Шамил (ардактуу туткун катары) жашаган. Мурда шаарда жыгач курулуштар басымдуулук кылса, 17-кылымдын орто ченинен таштан салынган чиркөөлөр курула баштаган. Барокко стилиндеги 4 баскычтуу коңгуроолуу Успение (1754—62), Ыйык Ионн Предтеча (1734—35), Ыйыктар Косма жана Дамиан (1794) чиркөөлөрү, Троица собору, дворяндар окуу жайы (1779; учурда Мамлекеттик педагогикалык университет), почтамт (1782), меймандар ак сарайы, Макаров палатасы, Оболенскийдин үйү жана башка сакталган. Машина куруу (электроника, транспорт жана өнөр жай жабдуулары), «Калугаприбор» (байланыш аппаратуралары), «Автоэлектроника-Элкар» илимий-өндүрүштүк ишканасы, «Промприбор» (1992; сууну жана жылуулук энергиясын эсептөөчү приборлор), «МегаК» (1991; контактсыз өчүрүүчү приборлор жана датчиктер), электр-механика, металл иштетүү, транспорттук машина куруу [(темир жол техникаларын жана автомобилдерди германиялык «Volkswagen» концернинин лицензиясынын негизинде чогултат (моделдери: «VW Passat», «Skoda Octavia»)], булгаары — бут кийим («Калуга — Шен-Заря» Россия — Германия бирикмеси), жыгаччылык («Гигант» бирикмеси), химия, тамак-аш («Кристалл» аракшарап, пиво, эт, сүт жана башка) өнөр жай ишканалары, клавишалуу музыкалык аспаптар өндүрүшү иштейт. Телемеханикалык курулмалар ИИИ, Калуга илимий борбору, 16 ЖОЖ (анын ичинен филиалдар, педагогикалык институт), авиация жана космос техникалары илимий-изилдөө лаборсы, китепканалар, музейлер (анын ичинен край таануу, сүрөт, К. Э. Циолковский атындагы Космонавтика тарыхы жана анын филиалы жана башка), Циолковскийдин үй-музейи, театрлар, планетарий бар. 2002-жылдан 3 жылда бир С. И. Танеев атындагы камералык ансамблдердин эл аралык конкурсу, «Калуга жазы» искусство фестивалы (2004-жылдан) жана башка өткөрүлүп турат.
Аптон (Кентукки)
Аптон (Кентукки) (Upton) — Кентукки штатынын Хардин округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 654 киши. Болжолдуу аянты - 4.1 км². FIPS коду — 21-78672.
Гребс-Ниндорф
Гребс-Ниндорф (Grebs-Niendorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Лүдвигслуст районуна кирет.
Калкы - 674 киши(2013-ж.). . Аянты - 31,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 54 125. Муниципалитеттин башчысы — Детлеф Шранк.
Металл коррозиясы
Металлдын турлору
– чөйрөнүн химиялык жана электр-химиялык таасиринин натыйжасында металлдардын бузулушу. Коррозия учурунда чөйрөнүн бир же бир нече компоненттери калыбына келип, металл же материалдын металлдык компоненттери кычкылданат. Эгерде чөйрө өткөрүмдүүлүккө ээ болсо, анда реакция электр-химия (окистенүү – аноддук процесс, калыбына келүү – катоддук процесс) болот, анын ылдамдыгы электр-химиялык кинетиканын закон ченемдүүлүктөрүнө баш иет. Металлдын бетинин ар түрдүү бөлүктөрүнүн коррозиясы чөйрөгө жараша, металлдын бетинин химиялык же физикалык бир тектүү эместигинин натыйжасында бирдей болбойт. Эгерде пассивдүү металлга активдештирүүчүлөрдү (мисалы, Сl иону) таасир этсе, анда питтинг коррозиясы пайда болот. Куймалардагы кристалл аралык бөлүнүү менен байланышкан кристалл аралык коррозия өтө коркунучтуу, анткени ал металлдардын ширетип бириктирилген жерлерин бузат. Агрессиячыл чөйрөнүн мүнөзүнө жараша металл коррозиясы атмосфера сырткы беттик, химиялык, электр-химиялык, ички кристаллдык ж. б. болуп бөлүнөт. Химиялык коррозия металл менен агрессиячыл чөйрөнүн өз ара аракетинен болот. Мындай чөйрөгө аба, кычкылтек, нефть, керосин ж. б. заттар кирет. Абадагы кычкылтектин жана суунун таасиринен металл буюмдарынын сырткы бетине металл окистеринен турган дат пайда болот. Абадагы азот окиси, күкүрт, хлордуу суутек ж. б. газ аралашмалары бар өнөр жайлуу шаарларда атмосфера коррозия күчөйт. Коррозияга чалдыккан металлдын катуулугу, ийкемдүүлүгү ж. б. баалуу сапаттары төмөндөп, жараксыз болуп калат. Электролиттердин (туз, кислота жана негиз эритмелери) металлдарга тийгизген таасири электр-химиялык коррозия болот. Электролиттердин эритмесинде металл менен эритменин ортосунда өз-ара тең салмактуу реакция жүрөт. Эгерде эритмедеги металл иону менен чөйрөнүн өз ара аракетинен пайда болгон бирикме эригич болсо, металлдын бузулушу андан ары уланат, эрибей турган зат пайда болсо, үстүнкү бети жука кабыкча менен капталып, металлды андан ары бузулушу азаят же такыр токтойт. Мисалы, алюминий жука кабыкча менен капталгандыктан, атмосфера коррозияга туруктуу болуп калат. Металл коррозиясынан жылына металл запасынын 1,5–2%и бузулат. Металл коррозиясына каршы негизги чаралар: агрессиялуу чөйрөдө иштөөчү жабдуу, машина материалдарын туура тандап алуу, металл куймаларынын жана агрессиячыл чөйрөнүн курамында атайын коррозияны азайтуучу заттарды кошуу, металл беттерин атайын сыр, лак менен сырдоо ж. б. чараларды жүргүзүү.
Тив (тил)
Тив тили бенуэ-конго уясынын тивоид тобуна кирет. Бул Нигериядагы он эң көп сүйлөгөн тилдердин бири (Бенуэ жана Плато штаттарынын расмий тили). Тив тили Бенуэ дарыясынын орто агымынан түштүк-чыгышта Камерун менен чектеш аймактарга чейинки аймакты камтыйт. Сүйлөгөндөрдүн саны 2,2 млн адам (1991). Эки диалекттик топко бөлүнөт. Биринчисине балегете жана бату кирет. Экинчисине: або, бечеве, битаре.
Тилдин мүнөздөмөсү
Тив тилинде үч семантикалык тон бар - жогорку, орто, төмөнкү жана алардын комбинациялар. Вокализм 8 фонеманы камтыйт: алдыңкы катар (i, e, ɛ), ортоңку катар (i, a) жана арткы катар (o, ɔ, u). Узун үндүүлөр эки кыска жана фонематикалык үндөрдүн биригишинен пайда болгон. статусу жок. Консонантизмде 27 фонема бар, пайда болгон жери боюнча 8 катарга бөлүнөт, анын ичинде лабиовелярдык жана глотталдык. Зат атоочтордун 11 номиналдык класстары конкреттүү аффикстер менен мүнөздөлөт, көптүк сан атоочтун башка келишимдик класска өтүшү менен туюнтулган. Сын атооч суффикс (кээде префикс) бар зат атооч менен макулдашат. Локативде (предлог менен жана предлогсуз) адатта класстык көрсөткүч болбойт, тон өзгөрөт. Этиштин жакталышы чагына жараша интонацияланган субъективдүү ат атоочтордун жардамы менен ишке ашырылат.
Азыркы жагдай
20-кылымдын башынан бери тив тилинде китептер басылып, радио программалары уктурула баштаган. Билим башталгыч мектепте жүргүзүлөт. Жазуусу латын алфавиттин негизинде.
Пристон (Мэн)
Калкы - 892 киши. Болжолдуу аянты - 109.4 км². FIPS коду — 23-61035.
Айдын тутулушу
Айдын тутулушу – Айдын Жердин көлөкөсүндө калган кездеги көрүнүшү.
Ай толук бойдон же жарым жартылай Жердин көлөкөсүнө капталып калганда тутулат. Күндүн нуру Жердин атмосферасында сынгандыктан, тутулуунун чоң фазасында Ай кызгылт-күрөң түстө болуп көрүнөт. Айдын толук тутулуу фазасы 1 саат 40 минутага созулат, анткени Жердин көлөкөсү Айдын диаметринен чоң. Ай тутулуу жыл сайын болуп турушу ыктымал.
Электр дроссели
Электр дроссели, электр чектегич электр-техникалык приборлордун жана радиотүзүлүштөрдүн (түзөткүчтөр, радио кабылдагычтар, радио бергичтер) индукция катушкасы; ал ар кандай жыштыктагы электр сигналдарын бөлүү же чектөө, туруктуу токту пульсациялоону четтетүү үчүн ток күчүн жөнгө салат. Электр техникада жана радио техникада бир нечеден жүздөгөн миллиард герцке чейинки жыштыктуу өзгөрмө ток пайдаланылат. Төмөнкү жыштыктагы Электр дроссели бир оромолуу электр трансформаторуна окшош. Изоляцияланган зымдан көп оромолуу жасалган Электр дросселинин орому болот тактачалардан турган өзөккө оролот жана чоң индукциялуулукка ээ. Мындай Электр дроссели ором аркылуу өтүүчү токтун ар кандай өзгөрүүлөрүнө күчтүү таасир этет: анын өсүшүнө тоскоолдук кылат жана тескерисинче ток кичирейип кеткенде көбөйтүп, бир калыпта кармайт. Жогорку жыштыктагы Электр дроссели да бар. Алар жогорку жыштыктагы ток өтүүчү электр тизмектеринде иштөө үчүн колдонулат. Жогорку жыштыктагы Электр дроссели бир катмарлуу же көп катмарлуу чыгырык түрүндө, көбүнчө өзөгү жок жасалат. Алар жогорку жыштыктагы ток үчүн чоң каршылык көрсөтүү жөндөмүнө ээ жана төмөнкү жыштыктагы токту өткөрөт.
Шакштедт
Шакштедт (Schackstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцланд районуна кирет.
Калкы - 437 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 9,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 89 295. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Вөльбир.
Алехандро Гонзалес Инарриту
Алехандро Гонзалес Инарриту (Alejandro González Iñárritu; америкалык испн.: [aleˈxandɾo gonˈsales iˈɲaritu]; 2014-жылдан бери Алехандро Г. Инарриту деген ат менен белгилүү) - мексикалык режиссёр, продюсер жана сценарист. Ал "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты режиссёр" жана "Вавилон" тасмасы үчүн "Америкалык Режиссёрлордун Гилдия" сыйлыгынын "Эң мыкты режжисёрлук иш" наамдарына көрсөтүлгөн алгачкы мексикалык режиссёр болуп саналат.
Ал "Чымчык адам" (анг. Birdman, 2014) тасмасы үчүн "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты режиссёр" жана "Эң мыкты түп нускадагы сценарий" наамдарын жеңип алган. Кийинки жылы Инарриту "Аман калган" (анг. The Revenent, 2015) тасмасы үчүн "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты режиссёр" наамына ээ болгон. Ал ошондой эле "Кинодогу үч дос" деген ат менен белгилүү болгон мексикалык режиссёрлор Гилермо дел Торо жана Алфонсо Куарон менен да достук мамиледе.
Идельберг (Рейнланд-Пфальц)
Калкы - 53 киши(2013-ж.). . Аянты - 1,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 056. Муниципалитеттин башчысы — Карл-Хайнц Хен.
Литчфилд (Нү-Гэмпшир)
Литчфилд (Нү-Гэмпшир) (Litchfield) — Нү-Гэмпшир штатынын Хиллсбороу округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 8271 киши. Болжолдуу аянты - 40.0 км². FIPS коду — 33-42260.
Нойдитендорф
Нойдитендорф (Neudietendorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Гота районуна кирет.
Калкы - 3057 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 6,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 67 051. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Хольбайн.
Сандэрсвилл (Миссисипи)
Сандэрсвилл (Миссисипи) (Sandersville) — Миссисипи штатынын Jones округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 789 киши. Болжолдуу аянты - 13.0 км². FIPS коду — 28-64920.
Металлогения
Металлогения (металл жана грекче gtneia – жаралуу, түзүлүү, пайда болуу) – геология илиминин бир тармагы; геологиялык өрчүү тарыхынын негизги этаптарына байланыштуу болгон металлдардын пайда болуу шартына жана алардын жер кыртышында таралышын изилдейт. Терминди биринчи жолу илимге француз геологу Л. де’Лоне киргизген. Жер кыртышынын өнүгүшүндө чөкмөлөрдүн топтолушу, тектоникалык кыймылдар, магматизм процесси боюнча бири-биринен айырмаланган структуралык ири бөлүктөрдө металл кендеринин белгилүү гана топтору пайда болот. Мындай процесс геосинклиналь жана платформа аймактарында түрдүүчө жүрөт. Ошондой эле бири-бирине окшош тектоника-магмалык жана кен пайда болуу процесстери дайыма кайталанып турат. Мындай закон ченемдүүлүк металлогениянын негизин түзөт. Металлогения илими кендүү жерлердин мейкиндик жана убакыт боюнча таралыш закондуулугун аныктайт; кен пайда кылуучу геологиялык шарттардын байланышын изилдейт; жаңы кендүү аймактарды ачат. Мындай изилдөөлөр геологиялык изилдөө жана чалгындоо иштерине белгилүү багыт берип, эл чарбасынын өнүгүшүнө көмөк көрсөтөт. Металлогениялык изилдөөлөргө төмөнкү ыкмалар кирет: 1) ири аймактарды изилдөөдө колдонулуучу аймактык металлогениялык анализ; 2) кен таштарды контролдогон кендүү райондорду дыкат изилдөөдө колдонулуучу металлогениялык анализ; 3) формациялык анализ ж. б. Металлогения тектоника, петрография, литология, кен байлыктар жөнүндөгү илимдер менен тыгыз байланышкан. Өзүнүн металлогениялык курчоо, провинция, зона, түйүн сыяктуу изилдөөдөн металлогениялык доорлор, ал эми бирдей геологиялык шартта кен таштардын окшош топторун аныктоодон – металлогениялык провинциялар бөлүнөт. Металлогения өз ичинен төмөнкүдөй тармактардан турат: жалпы (теориялык негиздерди жана кен байлыктардын жалпы таралуу закондуулуктарын изилдейт); аймактык (ири аймактардагы кен байлыктардын таралышын изилдейт); атайы (өз ара байланышта болгон бир нече металлдардын тобун изилдейт). Эндогендик кендердин таралыш закондорун изилдесе, эндогендик металлогения деп, ал эми экзогендик кендердин тобун изилдесе, экзогендик металлогения деп аталат.
Ак Жылдыз
Ак-Жылдыз (Вега) – Түндүк жарым шардагы эң жаркырак жылдыз – Веганын кыргыздар койгон аты.
Лира топ жылдызына кирет. Жайкы түндө асмандан жаркырап жакшы көрүнгөндүктөн кыргыздар аны Акжылдыз, Жаркырак жылдыз деп атап, анын таңга маалкы абалына карата эгин эгүү маалдарын аныктаган.
Аубштадт
Аубштадт (Aubstadt) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Рөн-Грабфельд районуна кирет.
Калкы - 755 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 11,93 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 73 113. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Абшюц.
Металлогениялык доорлор
Металлогениялык доорлор – жер кыртышынын геологиялык өнүгүү этаптарында пайда болгон кен байлыктардын таралуу мезгилдери. Архей металлогениялык доорунда өтө метаморфизмделген темирлүү кварциттер, карапалык пегматит кендери пайда болгон. Протерозой металлогениялык доорунда жеспилиттер (метаморфизмделген темир кен таштары), курамында уран, алтын кездешкен конгломераттар, жездүү кумдуктар, хром, титан, жез, никель кендери кеңири тараган. Рифей металлогениялык доорунда темир менен сланецтердин метаморфоген кендери, жез-никель кен ташынан турган сульфиддердин магмалык кендери орун алган. Каледон металлогениялык доорунда темир, титан, хром, платинанын магмалык кендери келип чыккан. Алтындын гидротермдүү кендери кездешкен. Герцин металлогениялык доору башкалардан кен байлыктардын ар түрдүүлүгү менен айырмаланат. Темир менен жездин скарндары, вольфрам, литий, бериллий, калайдын пегматиттери менен грейзендери, жез, коргошун, молибдендин гидротермдүү кендери, темир, титан, хромдун магмадан пайда болгон кендери учурайт. Альп металлогениялык доорунда полиметаллдар, кымбат баалуу түстүү металлдар сыяктуу вулкандык-гидротермдик кендер пайда болгон.
Раттельсдорф
Раттельсдорф (Rattelsdorf) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Франкония административдик округуна карайт. Бамберг районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 13 шаардык районго бөлүнөт.
Centerra Gold
«Centerra Gold» («Центерра Голд») – Азияда, Түндүк Америкада жана дүйнөнүн башка аймактарында алтын кендерин эксплуатациялоого, иштетүүгө, чалгындоого жана алууга адистешкен канадалык алтын казып алуучу компания болуп саналат. «Центерра» – Борбор Азиядагы ири алтын өндүрүүчү батыш компаниясы. «Центерранын» акциялары Торонто фондулук биржасында (TSX) CG символу астында жүгүртүлөт. Компаниянын башкы офиси Канаданын Онтарио провинциясынын Торонто шаарында жайгашкан. Компания жөнүндө кошумча маалымат корпоративдик сайтында жана SEDAR маалыматтык-электрондук издөө системасында жеткиликтүү.
Ханштедт (Ильцен)
Ханштедт (Ильцен) (Hanstedt (Landkreis Uelzen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Ильцен районуна кирет.
Калкы - 902 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 55,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 60 010. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Боккельман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 9 шаардык районго бөлүнөт.
Дэмен Шазелл
Дэмен Сейр Шазелл (Damien Chazelle; /ʃəˈzɛl/; 1985-жылы, 19-январда туулган) - америкалык режиссёр жана сценарист. "Гай менен Меделин парктагы отургучта" (анг. Guy and Madeline on a Park Bench, 2009) аттуу тасмадагы алгачкы режиссёрлук ишинен кийин, 2013-жылы анын ошол эле аталыштагы кыска тасмасына негизделип тартылган "Оопайлык" (анг. Whiplash, 2014) тасмасына режиссёрлук кылгандан кийин атагы чыккан. Тасма алгачкы жолу "Санденс Кино Фестивалында" көрсөтүлүп, "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты тасма" жана "Эң мыкты адаптацияланган сценарий" сыяктуу беш наамына көрсөтүлгөн.
Анын 2016-жылкы "Ла ла лэнд" (анг. La La Land) тасмасы сын-пикир жагынан да киреше жагынан да ийгилик жаратып, "Алтын Глобус" сыйлыгынын "Эң мыкты тасма-мюзикл же комедия", "Эң мыкты режиссёр" жана "Эң мыкты сценарий" сыяктуу жети наамын жеңип алган. Ал ошондой эле "Оскар" сыйлыгынын реккорддук 14 наамына көрсөтүлүп, "Эң мыкты режиссёр" сыяктуу алты наамды утуу менен, Шазелл 32 жашында мындай наамды жеңген эң жаш режиссёр болгон.
Арлингтон (Кентукки)
Арлингтон (Кентукки) (Arlington) — Кентукки штатынын Карлисл округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 395 киши. Болжолдуу аянты - 1.0 км². FIPS коду — 21-02044.