cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Байбуура уулу Токтосун
Токтосун агай колунан келген жардамын адамдан аябаган, бирөөгө орой мамиле жасап жаман айтпаган жөнөкөй адам эле. Ошондуктан аны окуучулары, жакындары чексиз сүйүүчү. 1998-жылдын 1-мартында анын көп жылдык билим берүүдөгү үзүрлүү эмгеги бааланып, өзу туулуп өскөн Нарын районунун куттуу Эмгекчил айылындагы орто мектепке Токтосун Байбураевдин ысымы ыйгарылган.
Тун баласы Токтосун уулу Бегалы (1933-1979-жж.) атасынын мугалимдик кесибин улантып, аталган мектепте музыка мугалими болуп эмгектенген. Жубайы Жумалиева Нурбүбү менен биргеликте өмүр сүрүп, жети баланы тарбиялап өстүрүштү.
Токтосун уулу Акималы (1935-2022-жж.) энергетика тармагында көп жыл эмгектенген. Жубайы Усупова Мария менен биргеликте өмүр сүрүп, эки баланын ата энеси.
Токтосун уулу Нураалы (1936-2005-жж.) айыл чарба иштери менен алектенип, айыл чарба транспортун айдап эмгектенген. Жубайы Абакирова Гүлбарчын менен биргеликте өмүр сүрүп, 6 балалуу болушкан.
Токтосун кызы Гүлүш (1938-ж-1981-ж) Ысык-Көл облусуна турмушка чыгып, жолдошу Жунушов Көкө менен биргеликте өмүр сүрүп, 6 балалуу болушту.
Токтосун кызы Бурулкан (1940-жж.) Нарын облусунун Нарын районуна турмушка чыгып, көп жыл бою дүкөнчү болуп эмгектенген. Жолдошу Абдылдаев Турганбек менен биргеликте өмүр сүрүп, 8 балалуу болушкан.
Токтосун уулу Шаршеналы 1945-жылы туулган, ала да ата жолун улантып, педагог кесибин аркалады. жубайы Абдрахманова Бермет экөө мектепте чийүү, сүрөт, биология предметтеринен сабак берип эмгектеништи, аталган мектепке жубайы Абдрахманова Бермет директорлук кесипти да аркалап иштеген. Кийин Казан-Куйган айылында Оттук орто мектебине которулуп, ошол жакта эмгек жолун улантышкан. Бирге өмүр сүрүп, 6 баланы тарбиялап, өстүрүштү.
Токтосун уулу Турдалы (1947-2020-жж.) инженер-механик болуп көп жерлерде иштеп үзүрлүү эмгектенген. Жубайы Орозакунова Клара менен биргеликте өмүр сүрүп, 4 баланын ата-энеси.
Токтосун уулу Шераалы (1949-2008-жж.) Бишкек шаарында Ленин заводдунда токарь болуп иштеген.
Рондо-соната
Рондо-соната - сонаталык түзүлүш менен рондонун белгилерин өзүнө бириктирген музыкалык түзүлүш. Рондо-соната сонаталык түзүлүштүн жалпы тоналдык планын, эки негизги теманы(башкы, жардамчы) көрсөтүүнү, биринчи эпизод болгон жардамчы теманы башка тоналдууЛукка өткөрүүнү,ал эми рондодон рефренди (башкы теманы) негизги тоналдуулукта кайталоону, ыр-бийге жакын обондуулукту жана анын толук иштетилип бүткөн жыйнактуулугун өзүнө камтыган. Рондо-соната Веналык классик композиторлор мектебинин чыгармаларында калыптанып, колдонула баштаган.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Соболинка (Катата куймасы)
Соболинка — Орусиядагы дарыя. Томск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Катат дарыясынын оң жээгинен 26 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Зырянское ([[Томск облусу)|Зырянское]] айылындагы суу өлчөгөн посттун куйган жерине чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Дерентей-Ты-Вис
Дерентей-Ты-Вис — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Силова-Яха дарыясынын сол жээгинен 107 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Исаев Жусупали Калматович
Туулган жери
1955-жылы, 10-февралда Тажикстандын Шураб шаарында туулган.
Билими
Жогорку, 1980-жылы Фрунзе политехникалык институтун аяктаган.
Эмгек жолу
1971-1972-жылдары "Кулунду" колхозунда эмгектенген. 1973-1975-жылдары Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн. 1980-1985-жылдары Лейлек районундагы жол-курулуш башкармалыгында иштеген. 1985-1986-жылдары Лейлек РК КПсынды пропаганда жана агитация боюнча инструктор. 1986-1987-жылдары Лейлек райондук жол-эксплуатациялоо курулуш башкармасынын башчысы. 1987-1989-жылдары Лейлек райондук №13 жол-эксплуатациялоо башкармасынын башчысы. 1989-1993-жылдары Лейлек райондук жол курулуш башкармасынын жетекчиси. 1994-2010-жылдары "Ак тилек" акционердик коомунун президенти.
Коомдук иштерде
1995-жылы Исфана шаардык кеңешинин депутаты. 2000-жылы Баткен областык кеңешинин депутаты. 2003-жылы Баткен областык кеңешинин төргасынын орун басары болуп шайланган. 2008-жылы Лейлек райондук кеңешинин депутаты. 2010-жылы октябрь айында, Кыргызстан Социал-демократиялык партиясынын тисмеси менен Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин V чакырылышынын депутаты болуп шайланган. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин транспорт, коммуникация, архитектура жана курулуш комитетин жетектеген.
Сыйлыктары
Кыргыз Республикасынын Ардак Грамотасы менен сыйланган. Транспорт жана коммуникация министрлигинин "Ардактуу жолчу" төш белгисинин ээси. Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген куруучусу. Исфана шаарынын ардактуу атуулу.
Ааламдан өткөн күнү
2018-жылы 18-февралда жол кырсыгында каза болгон.
Акробатика
Акробатика (грек тилинен akrobates – бутумдун башы менен басам, бийикке чыгам, ал «буттун учу менен басам», «жогору чыгам» дегенди билдирет) – 1) гимнастика тибиндеги спорттук машыгуулар; 2) машыгуулардын көп сандаган топторун (акробатикалык секирүүлөрдү, аял - эркектин же эки эркектин, эркек тобунун машыгууларын, эркек менен аялдын батутта секирүүлөрүн) бириктирип турган спорттун бир түрү; 3) цирк өнөрүнүн жанры.
А. өнөрү Байыркы Египетте, Грецияда, Римде, Византияда, Кытайда, жапондо белгилүү болгон. Орто кылымдарда А-нын кээ бир элементтерин дарчылар, скоморохтор (Россияда), мимдер (Италияда), жонглёрлор (Францияда) аткарышчу, 18-кылымдын аягынан тартып, А. цирктерде кенен тарала баштайт. А-нын айрым элементтери бүгүнкү күндөгү цирктин бардык жанрларында, хореография өнөрү менен театр оюндарында да кеңири колдонулат.
цирк өнөрүнүн жанры
цирк өнөрүнүн алиппеси. Аренага чыгып өнөр көрсөткүсү келген ар бир адам баарыдан мурда өз денесин каалагандай башкара билүүгө тийиш. Ошондуктан акробатика цирктин чамгарагынын дал астында трапеция жасап учкан гимнастика, аркан менен жүгүргөн эквилибристке, ар кандай нерсени эптүүлүк менен жогору ыргытып оюн көрсөткөн жонглёрго, ат жалында ойногон чабандеске, ал түгүл шайыр маскарапозко да өтө керек. Акробатика – цирк өнөрлөрүнүн эң байыркысы. Акробатика мурда цирк өнөрү гана болуп эсептелсе, азыр ал спорттун бир түрү катары да таанылды.
1974 – жылга чейин цирк акробатикасында да трамплинсиз эки мертебе сальто жасоо мыкты жетишкендик болуп эсептелген. 1974 – ж. Акробатика боюнча СССР чемпионатында минскилик окуучу Вадим Биндлер дүйнөдө биринчи жолу жүгүрүп кележатып үч мертебе сальто жасаган. Мурда бул эч мүмкүн эмес деп эсптелген.
Акназаров Бекболсун Камчыбекович
Акназаров Бекболсун Камчыбекович - (1961ж.туулган, Ош облусу, Кара-Кулжа району, Карагуз айылы) - ветеринария илимдеринин доктору (2001), профессор (2001). К.И. Скрябин атындагы айыл чарба институтун (1985), Москва ветеринария академиясынын аспирантурасын (1988) бүтүргөн. КАЧИде ассистент, доцент, кафедра башчысы, 2000-жылдан декан, 2003-жылдан институттун директору. Ветеринариялык иммунология, акушерлик жана малды көбөйтүү технологиясы боюнча адис. Ал 30дан ашык илимий эмгектин автору. Эмгектери: Этнопатогенез и реабилитация патологий органов размножения у коров и тёлок. Б., 2000.
Газан-хан Махмуд
Газан-хан Махмуд - (4.11.1271, Иран, Абаскун-17.5.1304) 1295-жылдан Ирандын башкаруучусу, ильхан (хан), моңголдордун Хулагу династиясынан чыккан. Хорасан, Мазендаран жана Рей аймактарында наместник болуп турганда ильхан Байдуга каршы чыгып, хандык тактыны ээлеген. Жаш кезинен буддизм дининин таасиринде тарбиялангандыгына карабастан, Иран аксөөктөрүнүнүн, мусулмандык диний төбөлдөрдүн жана көчмөн моңгол аксөөктөрүнүн бир бөлүгүнүн колдоосуна ээ болуш үчүн ислам динине өтүп, аны Ирандын мамлекеттик дини деп жарыялаган. Вазири Рашид ад-Диндин жардамы менен админ. жана экономикалык реформаларды жүргүзгөн. 1303-ж. кошуунуна кирген бардык моңголдорго аскердик кызмат өтөгөндүгү үчүн жер (икта) бөлүп берүү тууралуу жарлык чыгарган. Газан-хан тушунда Тебризге жакын жерде обсерватория жана оорукана, каналдар курулган. 1299-1303-ж. Сириядагы мамлюктарга каршы уюштурган жүрүштөрү ийгиликсиз аяктаган.
Орегон (Огайо)
Калкы - 20291 киши. Болжолдуу аянты - 98.7 км². FIPS коду — 39-58730.
1905
Өлгөндор
1901 – 1950
Кул
Кул — кожоюндун жеке менчигине айланган, эч бир укуксуз киши, кул ээлик коомдун негизги таптарынын бири. К. буюм катары эсептелип, аны сатып алган, сатып жиберген, ал түгүл өлтүрүп да салган. "Манас" эпосунда К-дун укуксуздугу «Сатыкка салып, кул кылып» (Сагымбай Орозбаков, 1. 264),— деп көрсөтүлөт. «Таятаң Темиркандай мытаамдын Дене кулу болупсуң» (Саякбай Каралаев, «Семетей», 1. 130),— деп сүрөттөлгөндөй эпосто дене К. деген түшүнүк жолугат. Дене К. — түбөлүк кул, сатып жиберсе кыңк этпеген кул деген маанини билдирет. Ал эми «Элирип кеткен кесек кул» (Сагымбай Орозбаков, 1. 64), «Оңой Манас кул эмес, Оюлгур жайы башкача» (Саякбай Каралаев, 1. 144), «Жайма көкүл жаш Айдар Өзү эптүү кул эле, Өңү сындуу кул эле» деген саптардан эпосто К. жалпы эле кудайдын кулу, адам, киши деген мааниде айтыла берээрин баамдоого болот.
Цзинань метросу
Цзинань метросу – Цзинань шаарынын метросу. Метросу 1-апрель 2019-жылы ачылат.
Саясий программа
Саясий программа - саясий партиялардын ишмердүүлүгүнүн негизги жоболору менен максаттарынын кыскача же ийне-жибине чейин баяндалышы, коомдун жалпы аткара турган иш пландарынын жыйындысы. Саясий программа партиянын платформасы менен аныкталып, стратегиялык жана тактикалык иштерди камтыйт. Стратегия саясий платформа аныктаган жалпы, көбүнчө абстракттуу баалуулуктарды жана максаттарды, аларга жетүүнүн каражаттарынын топтомун көрсөтөт. Тактикалык программалар партияны бийликке алып келе турган ураандардын жыйындысы катары түзүлөт. Саясий программа саясий партиялар үчүн мамлекеттин, коомдун, инcандын өнүгүүсү үчүн ыңгайлуу шарттарды камсыз кылуу үчүн берилген партиянын сунушу, ошол эле учурда атаандаш партиянын ураандарынын ишке ашпастыгын же анын бийликте турган учурдагы ишмердүүлүгүнүн терс натыйжасын чагылдыруунун каражаты да болуп эсептелет. Эреже катары партия саясий программаны шайлоодо жеңүүнүн натыйжасында ишке ашырууга умтулат. Саясий программа тигил же бул партиянын бийликке келүүсүнүн каражаты катары да каралат.
Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Диоген
Диоген Синоптук (биздин заманга чейин. 400–325-жылдар чен) – байыркы грек философу. Дүйнөбаам окуусунун киниктер мектебин негиздеген Антисфендин шакирти. Ал маданиятты жерип, адамзатты алгачкы жамааттык жапайы абалга кайтууга чакырган, анткени маданиятты адам үстүнөн жасалган зордук катары карап, аял менен баланы жалпы деп эсептеген. Ашкере чектен чыккан, (келесоо чалыштыкка жеткен) аскетизмди даңазалаган. Цивилизацияны, айрыкча мамлекеттин зарылдыгын четке каккан. Ата мекенди танган, өзүн дүйнө жараны – космополит деп атаган. Кудайды, динди четке каккан. Жалаң жаратылыш мыйзамын туурап жашоого үндөгөн. Уламыш боюнча чоң челекте (пифосто) жашаган.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Колокольц (Уфим району, Башкыртстан)
Колокольц — Башкыртстандын Уфим районундагы айыл, Николаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 20 киши. Почта индекси — 450532, ОКАТО коду — 80252850006.
Илимий-изилдөө иштерин аткаруу келишими
Илимий-изилдөө иштерин аткаруу келишими – аткаруучу тапшырыкчынын техникалык тапшырмасы менен шартталган илимий-изилдөөлөрдү жүргүзүүгө милдеттенген, ал эми тажырыйба-долбоорлоо жана технологиялык иштерди аткаруу келишими боюнча буюмдун жаңы үлгүсүн, анан долбоордук документтерин же жаңы технологияны иштеп чыгууга милдеттенген, ал эми тапшырыкчы ал иштерди кабыл алууга жана акысын төлөп берүүгө милдеттенген келишим. Аткаруучу менен түзүлгөн келишим изилдөөнүн, жаңы үлгүлөрдү иштеп чыгуунун жана даярдоонун баардык иштерин, ошондой эле алардын айрым этаптарын (катыштарын) өзүнө камтуусу мүмкүн. Мыйзамда же келишимде башка жагдай каралбаса, И-и. и. а. к. кокусунан орундалбай калуу тобокелчилигин тапшырык берүүчү тартат.
Колокольц (Уфим району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Саясий плюрализм
Саясий плюрализм - социалдык-саясий, демократиялык системаны уюштуруу жана функциялаштыруу принциби;
Эмгекке окутуу
Эмгекке окутуу – эмгектенгенге окутуп тарбиялап-үйрөтүү жараяныда балдарда калыптанган өзүн-өзү тейлөөнүн айрым турмуштук практикалык көндүмдөрү.
Мисалы: куурчак оюнчуктарын жасап, алар менен ойногонду, өсүмдүктөрдү өстүрүп, жаныбарларга камкордук көргөндү, эмгекке үйрөтүү боюнча окуу программада кенже курактан баштап улуулардын эмгектерин баалай билгенди, эмгектин түрлөрү менен тааныштырып колдорунан келишинче иштерди өз алдынча аткартып, жуунганды, кийингенди, тамактанганды үйрөнүшөт.
Бара-бара ата-энесинин, мугалимдердин өтүнүчү боюнча гүлдөрдү сугарып, үй жаныбарларын бакканды, оюнчуктарды киринтип, кийимдерин жууп тазалап, жаңы кийимдерди тигип кийиндирүү, жасалгалоо аларга кубаныч тартуулайт. Бул аткарылган иш-аракеттер балдардын тулку боюнун ой жүгүртүүсүнүн өсүп өнүгүшүнө улуулардын берген тапшырмаларын жоопкерчилик менен аткарып, милдетин сезип чыдамкайлык сапаттарын калыптандырат.
Эмгек мектептерин түзүү – окутууну өндүргүч күчтөр менен байланыштырып жумушчуларды эмгек жолуна даярдоо Руссо, Песталоцци, Оуэн илим иштеринде чагылдырып, практика жүзүндө ишке ашырууну көздөшкөн. Башкаруучу тап көптөгөн кылымдарга эмгек тарбиясынан четтетилген.
Эмгекке тарбиялоо алгачкы социалист-утописттердин эмгектеринде тарбиялоонун бирден бир негизгиси экендиги жарыяланган. Ошондон улам көптөгөн прогрессивдүү педагогдор жана буржуазиялык коомдогу коомдук ишмерлер Я. А. Каменский, Ж. Локк]], Ж. Беллерс, И. Г. Песталоцци, Р. Оуэн, Н. Г. Чернышевский, Д. И. Писарев, К. Д. Ушинский ж. б. баардык балдарды үйдө жана мектепте күч эмгегине аралаштыруу үчүн күрөшүшкөн. Алар күч эмгеги өсүп келе жаткан жаш муундардын ар тараптан өстүрүп, нравалык тарбия берет деп эсептешкен.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Кыргыз педагогикасы (энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004
Уңгу
Уңгу- сөздүн курулушундагы негизги морфема, башкача айтканда, дагы морфемага ажыратууга мүмкүн болбогон сөздүн маани берүүчү түпкү бөлүгү. Уңгу өз алдынча келип лексикалык маанини туюнтуу же сөздүк функцияны аткаруу мүмкүнчүлүгүнө ээ. Ошондой эле, башка сөздөрдүн жасалышына да база болуп түшөт. Мисалы, акыл+ман, жашыл+ча, бала+лык, камчы+ла ж.б.
Аппарат
Аппарат – бийлик институту. Мамлекеттик аппаратка борбордук мыйзам чыгаруу, аткаруу, сот органдары кирет. Жергиликтүү администрациянын жана саясий партиялардын, коомдук уюмдардын апараты болот. Аппарат кабыл алынган негизги чечимдерди ишке ашырат. Аппараттынтын таасиринин жогорулашы жана санынын көбөйүшү, функциясынын кеңейиши коомдогу өзгөрүштөргө жараша болот. (Мисалы, Президенттик Аппарат, Өкмөттүк Аппарат, Жогорку Кеңештин Аппараты ж.б.).
Колдонулган адабияттар
"Саясат таануу: энциклопедиялык окуу куралы". Башкы редактор: Ү.Асанов, жооптуу редактор: А.Акунов. Бишкек - 2004. ISBN 9967-14-011-9
Газ баллондуу автомобиль
Газ баллондуу автомобиль - кыймылдаткычы кысылган же суюлтулган күйүүчү газ менен иштөөчү автомобиль. Кысылган газ жаратылыш газы менен нефтини кайра иштетүүдөн алынат. Газ баллондуу автомобильдин башка автомобилдерге салыштырганда артыкчылыгы: кыймылдаткычтын тетиктери аз жешилет; майлоочу май көпкө чыдайт; кысуу даражасын чоңойтуу аркылуу кыймылдаткычтын кубаттуулугун жогорулатуу мүмкүнчүлүгүнө ээ; күйүүчү суюктук аз жумшалат, баасы төмөн, иштелип чыккан газдын зыяндуулугу аз. Газ баллондуу автомобильди пайдалануу газ толтуруучу станция тармактарын түзүү менен байланышкандыктан, бул тармак жакшы өнүкпөй келет. Алгачкы констр. 1930-жылдын башында жасалган, ал эми 1939-жылдан баштап кысылган газ, 1953-жылдан суюлтулган газ менен иштөөчү газ баллондуу автомобиль чыгарыла баштаган. Газ баллондууавтомобиль универсалдуу (газ жана бензин менен иштейт) жана атайын (жалаң газ менен иштейт) болуп бөлүнөт. Суюлтулган метан кузовдогу төмөнкү температураны кармоочу муздаткыч булагы (мисалы, бат бузулуучу тамак-аш продукцияларын ташуу учурунда) жана бир эле убакта кыймылдаткыч үчүн күйүүчү отун катары пайдаланылат.
Тенти Адышева
Адышева Тенти (1920, Ысык-Көл облусу, Тоң району, Күнчыгыш айылы - 19. 4. 1984, Фрунзе) - акын, Кыргыз эл акыны (1980). КМУнун филология факультетин бүтүргөн (1955), Кыргызстан ЛКСМ Борбордук Комитетинин секретары (1937), Биринчи Май райондук аткаруу комитетинин председатели (1949-51), Республикалык саясий жана илимбилим боюнча комитеттин бөлүм башчысы, Авторлордун укугун коргоонун бүткүлсоюздук башкармасынын Кыргызстандагы бөлүмүнүн башчысы (1956-76) болуп иштеген. Адабият ишине 1947-жылдан баштап киришет. Алгачкы жыйнагы «Заманым» 1961-ж. жарык көргөн. Чыгармаларында акын Ата Мекен, тууган жер, мезгил, өмүр сыяктуу темаларга кайрылып, өз учурундагы коомдук-саясий турмуш окуяларына үн кошуп турган. Эски жана жаңы заманды, элдин турмушунда соңку мезгилде болуп жаткан өзгөрүүлөрдү көбүнчө кыз-келиндердин тагдырлары аркылуу чагылдырган. Акындын «Жарык дүйнө» (1965), «Таалай» (1972), «Ырлар жана поэмалар» (1979), «Ой толгоо» (1980), «Менин күнүм» (1983) аттуу китептерине, чыгармалар жыйнагынын бир томдугуна (1987) топтолгон ырларынын өзөк идеясы да ушундай. «Өткөн замандан бир элес», «Каптагайдын кызы», «Жаңылдын элеси», «Таалай», «Эстелик» жана башка поэмалардын дээрлик бардыгы аялдар темасына арналган. Аталган поэмалардын арасынан идеялык мазмуну жана көркөмдүк касиети жагынан «Жаңылдын элеси» айырмаланып турат. Чыгарма Жаңыл Мырза жөнүндөгү элдик аңыздын негизинде жазылган. «Кылы үзүлгөн комузум» эскермесинде Адышеванын адабиятка жана көркөм чыгармачылыкка карата көз караштары, кыргыздын алгачкы муундагы акын-жазуучуларынын, көркөм өнөр кызматкерлеринин жана илимпоздорунун, 1930 -60 жылдардагы интеллектуалдык маданий турмушунун калыптануу мезгили жөнүндө баяндалат. «Ардак Белгиси» ордени жана медалдар менен сыйланган.
Радиоспектроскопия
Радиоспектроскопия – физиканын бир нече герцтен 3·1011 чейинки жыштыктагы электромагниттик спектрлер изилдөөчү бөлүгү. Р. метод зат атомунун радиотолкунду сиңирүү же бөлүү эффектисин излдөөгө негизделген. Атом радиотолкунду сиңирүүсү же бөлүп чыгаруусу кванттык мүнөзгө ээ болот да, бөлүкчө (атом, электрон, ядро) бир энергетикалык абалдан Ек экинчи энергетикалык абалга Еm өтүүсүндө ишке ашат. Электро-магниттик энергиянын квант энергиясы үчүн Бор DЕ=hJ= Ек – Еm туюнтмасы туура келет. Ошондой эле оптикалык спектроскопия сыяктуу энергетикалык деңгээлдеги ичке мол. өтүүлөр ар кандай күчтүүлүктөгү спектрдик сызыктар түрүндө берилет. Радиотолкундар диапазонунда деңгээлдин аралыгында төмөндөгүдөй өтүүлөр болушу мүмкүн: 1. Мол-нын айлантуу деңгээлинде. 2. Электрондун магниттик деңгээлинде. 3. Магниттик жана 4. Ядронун электрдик квадупольдук деңгээлинде. Ушуга байланышту Р. методдору: 1. Айлантуу (микротолкундук) спектроскопиясы (АСМ); 2. Электрондук парамагниттик резонанс (ЭПР); 3. Ядролуу магниттик резонанс (ЯМР); 4. Ядролуу квадруполдук резонанс (ЯКР) деп бөлүнөт.
1906
Декабрь
1901 – 1950
Тамак сиңирүү
Тамак сиңирүү — организмге келген тамак-ашты сиңирүүгө жана заттардын алмашуусуна катышууга жөндөмдүү жөнөкөй заттарга ажыратуучу процесс.
Роман Владимир Михайлович
Роман Владимир Михайлович (1938-ж. т., Аламүдүн району, Чоң-Арык айылы) - композитор.
Тамак сиңирүү
Тамак сиңирүү процесси.
Майлар — глицерин, май кислоталарына, белоктор—аминокислоталарга, углеводдор — моносахариддерге чейин ажырайт. Тамак сиңирүү ичеги-карын жолдорунун ар кайсы бөлүктөрүндө ферменттердин жардамы менен жүрөт. Тамак сиңирүү тамак оозго киргенден башталат, анда тиштердин жардамы менен майдаланып, шилекейге аралашып, андагы амилаза менен мальтоза ферменттеринин таасиринен углеводдор ажырай баштайт. Чайналып, майдаланган тамак кызыл өңгөчкө кетет (Жутуу). Кызыл өңгөчтүн булчуңдарынын перистальтикасынын натыйжасында ал карынга кирет. Тамак ичкенден 6—8 мин. өткөндөн кийин ооздун былжыр челинин рецепторлорунун дүүлүгүүсүнөн рефлекс жолу менен карын зили чыгат. Карындын секрециясы бөтөн заттардын карынга киришинен да күчөйт. Керексиз бөтөн нерселер организмге киргенде ага ал кусуу менен жооп кайтарат. Тамак ичкенден кийин карындын кыймылы бир аз басаңдайт, тамак массасы карында 3төн 8—10 саатка чейин болот. Бул мөөнөттүн ичинде ал карын зили менен толук аралашат. Ал масса акырындап он эки эли ичегиге өтөт. Анда уйку безинин жана ичеги зилинин ферменттеринин таасиринен белоктор аминокислоталарга чейин ажырайт. Шилекейдин таасиринен чала ажыраган углеводдор да ажыроого учурайт. Майлар он эки эли ичегиде ошол зилдердин таасиринен жана өттүн жардамы менен бөлүнөт. Он эки эли ичегиден ичке ичегиге өтүп, ичегинин капталындагы аминопептидаза, фосфатаза жана башка ферменттердин таасири менен тамактын майдаланган бөлүктөрү сиңирилип канга жана лимфага өтүп, бүт денеге тарайт. Суу, глюкоза жана башкалар заттар анча-мынча ооздун ичинде, карында эле сиңирилет. Жөнөкөй заттар ичеги капталынан канга механикалык жол менен өтөт. Татаал заттар негизинен ичеги исиркектеринин клеткаларындагы атайын ташуучу молекулалардын жардамы менен канга жеткирилет. Тамактын сиңбегени, калдыктары ичке ичегинин перистальтикасынын натыйжасында жоон ичегиге жылат. Анда азык заттардын калдыктары акыркы жолу пайдаланылат: суу, минерал заттар сиңирилет. Калганынан заң түзүлүп, сиңбей калган заттар организмден сыртка чыгарылат.
Роман Владимир Михайлович
Жазуучу М.Байжиевдин новелласы боюнча «Дуэль» балетин (либреттосу А. Жещинскийдики), «Жамыйла» аттуу №1, №2 симфонияларды «Баатыр жөнүндө баян» симфониядык поэманы, «Майрамдык увертюра», Ы. Тумановдун күүсүнүн темасына увертюраны, фортепьяно менен оркестр үчүн концертти, камералык-аспаптык чыгармаларды, хорлорду, ырларды, атайын орто музыкалык окуу жайлары үчүн «Кыргыздын музыкалык адабияты» окуу китебин, кыргыздын элдик, профессионалдык музыкасы жөнүндө ондогон макалаларды жазган. «Эмгек ардагери» медалы менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Тамак сиңирүү
Бузулуу себептери
Тамак сиңирүү невроздордо, туура эмес, туш келди тамактанууда, алкоголдуу ичимдиктерди ичкенден, тамак сиңирүү органдарынын ооруларында (гельминтоздор, ич келте, вирустук гепатит жана башкалар), өзүн өзү дарылоодо бузулушу мүмкүн.
Тамак сиңирүү органдарынын ооруларын (Гастрит, Гастроэнтероколит, Жара оорусу, Колит, Вирустуу гепатит, Боордун циррозу, Холецистит, Энтерит).
Атлетика
1921-жылы Кыргызстанда биринчи жолу жеңил атлетика боюнча мелдеш өткөрүлгөн. Олимпиялык оюндарда атлетика боюнча байгелүү орундарды ээлеген Кыргыз ССРинин спортсмендери: Жеңил атлетика: Иванов Л. (1964), Барч О. (1968, 1972), Колпакова Т. (1980), Чернецкий Н. (1980), Сысоева М. (1980). Оор атлетика: Осмоналиев К. (1980). Дүйнөлүк чемпионаттарда атлетика боюнча байгелүү орундарды ээлеген Кыргыз ССРинин спортсмендери: Оор атлетика: Осмоналиев К.(1978, 1979, 1980, 1981), Ли С. (1981, 1982).
Кулаккайчы
Кулаккайчы (калмакча — ууру). Сагымбай Орозбаков вариантында Манастын Орго кан менен болгон согушу жөнүндөгү баянда Оргонун дөөтайы Калтаңдын кыргыздарга карата айтканында эскерилет:
Анда Калтаң кеп айтат,
Камыкпа каным деп айтат.
Көбөйүп кетти дейсизби
Көк теңир аны уруптур (Сагымбай Орозбаков, 2. 77),— деп кыргыздарга душманы кемсинткен түрдө айтат.
Алмашым
Сөзү, обону Р.Абдыкадыровдуку
Билбейм неге кетпей койдуң эсимден, Бир кездеги бирге жүргөн, Алмашым. Элестериң көз алдыма тартылат, Эртели-кеч эсимдесиң, Алмашым. Жок дегенде бир көрүнүп койсоңчу, Алыссыңбы, жакынсың бы кайдасың ?
Көргүм келип сени дегдейт жүрөгүм, Качан сага жолугамын, Алмашым? Кабарыңды айтып койсоң кыйнабай, Кайран жүрөк кайгы тартып калбасын. Кайда экен деп тынчым кетип ар убак, Карбаластан таппай калдым айласын.
Элге жаксын сен иштеген иштериң, Эмне дейм, башка сөз жок, Алмашым. Жарк деп дайым жанга сүйкүм мүнөзүң, Жазгы гүлдөй жакшынакай жайнашың.
Арыз (даттануу)
Арыз (даттануу) – бюрократтык башкаруунун составдык бөлүгү, жогорку инстанцияларга конфликттерге кийлигишүү же башка кийлигишүүлөр жөнүндө жазуу же оозеки кайрылуу. Арыз граждандарда салыштырмалуу эрксиздик сезимин пайда кылат. Арыз берүү менен граждандын жогоркулардын бийлигин тааныгандыгын, башкаруунун эффективдүүлүгүнө ишенгендигин билгизет. Негизинен, бийликтин башы тартип, чындыктын, адилеттүүлүктүн булагы катары таанылгандыктын күбөсү.
Колдонулган адабияттар
"Саясат таануу: энциклопедиялык окуу куралы". Башкы редактор: Ү.Асанов, жооптуу редактор: А.Акунов. Бишкек - 2004. ISBN 9967-14-011-9
Брайан Крэнстон
Брайан Ли Крэнстон (англ. Bryan Lee Cranston; 1956-жылы 7-март) – америкалык актер, үн коштоочу актер, сценарист, режиссер жана продюсер. Крэнстон AMC телеканалындагы "Өтө оор кылмыштар артынан" (англ. Breaking Bad) кылмыш драма жанрындагы телесериалда Уолтер Уайттын ролун аткаруусу менен, Fox телеканалындагы "Малкольм көңүлдүн борборунда" (англ. Malcolm in the Middle) комедиялык телесериалда Хэлдин ролун аткаруусу менен жана NBC телеканалындагы "Сайнфелд" (англ. Seinfeld) беш эпизоддордон турган комедиялык телесериалда доктор Тим Уотлинин ролун аткаруусу менен атактуулукка жеткен.
Крэнстон "Өтө оор кылмыштар артынан" тасмада роль аткарганы үчүн прайм-тайм "Эмми" сыйлыгынын "Драма жанрындагы телесериалдагы эң мыкты башкы актер" номинациясына төрт жолу ээ болгон (2008-2010, 2014), натыйжада актер Билл Косбиден кийин ("Тыңчы менмин" (англ. I Spy, 1960-жылдары)) теле-көрсөтүү тарыхында катары менен үч жыл сыйлыкка татыган экинчи актер болгон. 2011-жылы Крэнстон "Өтө оор кылмыштар артынан" телесериалдын продюсерлеринин бири болгондон соң, ал "Эң мыкты драмалык телесериал" номинациясына эки жолу татыган.
Ошондой эле Крэнстон "Малкольм көңүлдүн борборунда" телесериалда ойногон ролу үчүн үч жолу "Күлкүлүү окуялуу телесериалдардын эң мыкты жардамчы актеру" номинациясына талапкер болгон. Актер "Өтө оор кылмыштар артынан" телесериалдагы ролуна "Алтын глобус " сыйлыгынын беш номинациясына талапкер болгон жана 2014-жылы бир номинациянын жеңүүчүсү катары табылган, ошону менен бирге актер АКШ киноактерлор гилдиясынын сыйлыгынын тогуз номинациясына талапкер болуп төрт жеңишке ээ болгон жана "Спутник" сыйлыгынын алты номинациясына талапкерлиги коюлуп төрт жеңишке ээ болгон. 2014-жылдын июнунда Крэнстон Бродвейде "Жол бою" (англ. All the Way) пьесадагы Линдон Б. Жонсондун ролун аткарганы үчүн "Тони" сыйлыгынын "Пьесадагы эң мыкты актер" номинациясына татыган. Актер ушул эле ролун бирдей аталыштагы тасмада аткарган, тасма биринчи жолу 2016-жылдын майында HBO телеканалында чыккан. "Трамбо" (англ Trumbo, 2015) тасмада аткарган ролу үчүн актер атактуулукка жетип "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты актер" номинациясына талапкерлиги коюлган.
Крэнстон ар түрдүү телесериалдардын эпизоддорунун тартуусун жетектеген, алардын ичинде: "Малкольм көңүлдүн борборунда" телесериалдын жети эпизоду, "Өтө оор кылмыштар артынан" телесериалдын үч эпизоду, "Заманбап үй-бүлө" (англ. Modern Family) телесериалдын эки эпизоду жана "Кеңсе" (англ. The Office) телесериалдын бир эпизоду. Актер бир канча белгилүү тасмаларда тартылган, алардын ичинде: "Аскер Райанды куткарууда" (англ. Saving Private Ryan, 1998), "Кичинекей күн шооласы" (англ. Little Miss Sunshine, 2006), "Жарыш" (англ. Drive, 2011), "Арго" (англ. Argo, 2012) жана "Годзилла" (англ. Godzilla, 2014). 2015-жылы Крэнстон Дэвид Шор менен бирге аткаруучу продюсер болуп "Эки жүздүү Пит" (англ. Sneaky Pete) телесериалдын сценарийин жазган, телесериалдын эң биринчи эпизоду 2015-жылдын 17-августунда экрандарга чыккан.
Чал-Таш
Чал-Таш — Кыргызстандын Баткен облусунун Кадамжай шаарынын курамындагы айыл.
Калкы
Калкы - 986 киши.
Өкүл ата, өкүл эне
Өкүл ата, өкүл эне - жигит, кыздарды үйлөндүрүүдө аларга кадыр-барктуу эсептелген үй-бүлөдөн өкүл-ата, өкүл эне дайындалат. Үйлөнүп жаткандар аларга өкүл уул, өкүл кыз болуп калат- Өкүл ата, өкүл эне экинчи ата-эне болуп калат жана алардын ортосунда өмүр бою жүрө турган укук-милдет мамиле пайда болот.
Көк-Таш (Токтогул району)
Көк-Таш — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Токтогул районундагы айыл. Кызыл-Өзгөрүш айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 1314 киши (2009-жылы).
Илимий-техникалык каражаттар
Илимий-техникалык каражаттар – изилдөө максаттарында пайдаланылуучу материалдар, атайын ылайыкташтырылган аспаптар, жабдуулар.
Радиохимия
Радиохимия – радиоактивдүү заттар химимялык  касиеттерин, аларды бөлүү, концентрацияло жана тазалоо ошондой эле ядролук айлануудагы алардын абалын изиолдөө илими. Радиохим. төмөндөгүдөй 4 бөлүмдөн турат. 1. Жалпы Р.; 2. Кээ бир радиоэлементтер хим-сы; 3. Радиоактивдүү айланууларды коштоочу процесстер хим-сы; 4. Практикалык Р. Р. методикалык жактан өзгөчөлүгү элементтерди жана изотопторду алардын радиоактивдүү нурду чыгаруусу жана ядролук айлануу продуктусу боюнча аныктоо. Бул анализденүүчү заттагы тигил же бул изотоп санын жөнөкөй ыкмада гана аныктоого мүмкүнчүлүк бербестен, изотоптук жана элементтик анализди да аткарат. Изотопту аныктоо жана модификациялоону радиоактивдүү нурдануу бардык түрлөрүнүн a-, b-, g- кванттар электрондун конверсиясынын активдүүлүгүн ченөө менен ишке ашырат. Р. мүнөздүү өзгөчөлүгү өтө аз өлчөмдөгү, зат аныктоосу ж.б. методго караганда тактыгы, сезгичтүүлүгү, тандалмалуулугу, жөнөкөйлүгү.
Газ генератору
Газ генератору (газ жана лат. generator өндүргүч) — катуу жана суюк отунду күйүүчү газга айландыруучу аппарат. Газ генераторунун ички капталы отко чыдамдуу материалдан жасалган цилиндр түрүндөгү шахта болуп, жогору жагына жагылуучу отун толтурулуп, тор менен тосулат. Төмөн жагынан аба же суу буусу, буу менен кошо кычкылтек аралашмасы же көмүр окиси менен үйлөтүлөт. Булардын таасиринен отун реакцияга кирип ажырап, андан аба газы, аралашма газ, буу-кычкылтек газы жана регенерацияланган газ пайда болот. Отундун күйүп бүткөн бөлүгү тордон өтүп, күл тоскучка чогулуп, андан сыртка чыгарылат. Пайдаланылышына жараша газ генератору орнотулган жана көчмө болуп бөлүнөт. Орнотулган газ генератору жылуулук станцияларында, өнөр жай орнотмолорунда жана технол. линияларда жагыла турган күйүүчү газды иштеп чыгаруу үчүнколдонулат. Көчмө газ генератору автомобилге, тракторго орнотулуп, күйүүчү газды иштеп чыгаруу үчүн пайдаланылат.
Нагретдин (Карайыдель району, Башкыртстан)
Нагретдин — Башкыртстандын Карайыдель районундагы айыл, Подлуб айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 162 киши. Почта индекси — 452387, ОКАТО коду — 80234864005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Аура (талма)
Аура— талма (эпилепсиялык), шакый, истерия кармардагы өзгөчө абал ауранын бир нече түрү бар.
Ритурнель
Ритурнель (франц. ritournelle -кайтуу) –
Аура (талма)
Көрүү аурасында жаркырак түстөр, жарыктын чагылуусу көрүнөт. Угуу арасында түрдүү үндөр, ызы-чуу сезилет.
Ритурнель
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Аура (талма)
Висцералдык аура — ички органдардын аурасында жүрөк тез согот, ачка болуу же заңдагысы келүү сезими пайда болот.
Кыймыл аурасында (стереотип) башы калчылдап, көз алаңдайт, айрым булчуңдар тырышат; секреция аурасында адам тердейт, көзүнөн жаш агат; вазомотордук аурада бет кызарып, албырат. Психикалык аура өтө кайгыруудан, коркуудан болот.
Чанда аура талмасыз өтөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Дерентей-Шор
Дерентей-Шор — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Буредан-Ю дарыясынын оң жээгинен 15 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 27 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Диод
Диод [ди... жана (электр)од] – бир тарапка гана ток өткөрүүчү эки электроддуу прибор. Анын электр-вакуумдуу (кенотрон), жарым өткөргүчтүү же газ разряддуу (иондуу) түрү бар. Вакуумдуу же иондуу диоддун электроддору: катод – электрондордун булагы, анод – электрондорду кабыл алгыч. Мында аноддун потенциалы катодго караганда оң болгондо гана электрондор катоддон анодду карай өтүп, электр тогу пайда болот, эгер терс болсо, электрондор андан түртүлүп, электр тизмеги боюнча ток жүрбөйт. Диод радиотехникада, электроникада, энергетикада өзгөрмө токту түзөтүү, детекторлоо, жыштыкты өзгөртүү жана көбөйтүү, электр тизмектерин алмаштырып туташтырууда колдонулат.
Кызыктуу далилдер
Жарым өткөргүч технологиянын өнүгүшүнүн биринчи он жылдыктарында диоддорду чыгаруунун тактыгы ушунчалык төмөн болгондуктан, буга чейин чыгарылган шаймандарды "иреттөө" керек болчу.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Пэйнсвилл (Огайо)
Пэйнсвилл (Огайо) (Painesville) — Огайо штатынын Lake округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 19 563 киши. Болжолдуу аянты - 17.3 км². FIPS коду — 39-59416.
Боковая дарыясы (Рибитата куймасы)
Боковая — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Рибитатдарыясынын оң жээгинен 12 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Кулан (топоним)
Кулан (топоним) — топоним. Манастан коркуп Бээжинге качкан Алооке кан күндүзүндө тынч албай, түн ичинде уйку албай чөл, талааларды басып өтөт. Буруттан эми кутулдук деп К. талаасына жүк түшүрүп, малын өргүтүп тыныгышат (Саякбай Каралаев, 1. 201).
Такеши Китано
Такеши Китано (англ. Takeshi Kitano, жапон тилинде: 北野 武; 1947-жылы 18-январь) - күлкүлүү ролду аткаруучу жапон актеру, теле-көрсөтүүлөрдүн ишмери, режиссер, актер, жазуучу жана сценарист. Жапонияда күлкүлүү ролдорду аткаруучу актер жана телеберүүчү катары таанымал болсо, чет өлкөлөрдө Такеши кинематографиялык иштери менен белгилүү. Китано режиссердук ишинен тышкары Бит Такеши (англ. Beat Takeshi, жапон тилинде: ビートたけし Bīto Takeshi) сахналык аты менен таанымал.
Китано Жапониянын эң мыкты үч куудулдарынын бири болоорунун астында, 1970-жылдары "Эки ыргак" дуэтинин курамында чыгып белгилүү боло баштаган. Бир канча экинчи пландагы ролдорду аткарган соң, Китано 1989-жылы "Таш боор полициялык" (англ. Violent Cop) аталышындагы тасманы тарткан, бирок дүйнөлүк атактуулукка Китано "Сонатина" (англ. Sonatine, 1993) тасмасы менен жеткен. Ага карабастан, Китано "Фейерверк" (жапон. Hana-bi) тасмасы 1997-жылы "Алтын арстан" сыйлыгына татыктуу болгонуна чейин Жапонияда режиссер катары кабыл алынган эмес. 2016-жылдын декабрында Китанонун "Зомбулук" (англ. Outrage) аталышындагы алгачкы кылмыштуулук жанрындагы үчилтиги 2017-жылдын апрель айынын маалыматтарына карата үчилтиктин "Зомбулук: Акыркы бөлүм" (англ. Outrage: Final Chapter) акыркы сериясынын бетачары 2017-жылы өтөөрү жарыяланган.
Китано киносынчалар тарабынан башкалардан айырмалуу кинематографиялык иши үчүн жогору бааланган, алардын арасында жапон киносынчысы Нагахару Өдогава Китанону беделдүү режиссер Акира Куросаванын "ишин уланткан чыныгы режиссер" деп атаган.Китанонун тасмаларынын дээрлик баары якудза гангстерлер же полициялыктар жөнүндө болгон драмалар. Киносынчылар режиссердун тасма тартуу стилин эч камырабас же камеранын туруп калуу ыкмасы катары табышат. Китано көптөгөн учурларда жай башталып, кайрадан оңдоодон кийин окуяга тез өткөн кадрларды тартуу ыкмасын колдонот. Китанонун тасмаларынын дээрлик көбү муңдуу жана нигилисттик философияны чыгылдырышат, ошол эле учурда алар тамашаларга жана сүйкүмдү каармандарга толгон.
Өкүрүп келүү
Өкүрүп келүү - өлгөн адамга батага келген эркектердин добуш чыгарып келүүсү. Үйгө жакындаганда колун бөйрөгүнө алып, «боорум ой!» жана башка сөздөр менен өкүрүп келет. Үйдүн сөөк жаткан тушунда эңкейген абалда улантылат. Сөөктү коюп келгенден кийин да жакындары үйгө өкүрүп келишет. Өкүрүп ыйлоо, албетте, маркумга кайгырууну билдирүү. Бул салт байыркы доорлордон эле белгилүү.
Ташкен метросу
Ташкен метросу – Ташкен шаарынын метросу. Метросу 6-ноябрь 1977-жылы ачылат.
Имарат жайларын, курулуштарды, жер учаскаларын жана унаа каражаттарын иликтөө
Имарат жайларын, курулуштарды, жер учаскаларын жана унаа каражаттарын иликтөө – кылмыш ишине тийешелүү кылмыш издерин, кылмыш жасоо куралдарын, дагы башка буюмзаттар менен документтерди табуу үчүн текшерилип жаткан жак ээлеп турган же пайдаланып жүргөн жайларды көмүскө карап чыгуу.
Траунштайн
Траунштайн - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Траунштайн (район)|Траунштайн районуна карайт. Жогорку Бавария административдик округуна тиешелүү. Калкы – 18.944 (2013-ж.). Аянты – 48.53 км2.
Сперан (Уфим району, Башкыртстан)
Сперан — Башкыртстандын Уфим районундагы кыштак, Николаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 10 киши. Почта индекси — 450511, ОКАТО коду — 80252850008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Өмүр цикли
Өмүр цикли - адамдын төрөлгөндөн өлгөнгө чейинки организминин жана социомаданий абалынын ырааттуу алмашуусун белгилөө үчүн колдонулуучу түшүнүк.
Рим сыйлыгы
Рим сыйлыгы (франц. Grand Prixde Rome - Чоң Рим сыйлыгы) - Франциянын улуттук мамлекеттик сыйлыгы, 1803-ж. негизделген. Көркөм өнөр академиясы тарабынан жылына Париж консерваториясын эң жакшы бүткөн композиторго жана башка көркөм окуу жайларынын бүтүрүүчүлөрүнө ыйгарылат.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Соватова
Соватова — Орусиядагы дарыя. Томск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Гришина дарыясынын оң жээгинен 27 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Зырянское айылындагы суу өлчөгөн посттун аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жирмунский, Виктор Максимович
Виктор Максимович Жирмунский (21.7.1891 (григорияна жылсанагы боюнча 02.8.1891), Санкт-Петербург — 31.1.1971, Ленинград) — орусиялык жана советтик филолог, дастан таануучу, манас таануучу.
СССР Илимдер акдемиясынын мүчө кабарчысы (1939), академиги (1966).
Кыскача өмүр таржымакалы
В. Жирмунский 1891-жылы падышалык Орусиянын борбору Санкт-Петербург шаарында туулган.
Петербург университетин бүтүргөн (1912).
Саратов университетинин (1917), Ленинград университетинин (1956), Москва университетинин профессору.
В. М. Жирмунский — герман тилдерин изилдөө боюнча СССРдеги эң ири окумуштуулардын бири. Орус жана Батыш Европа адабиятынын теориясы, тарыхы боюнча көп эмгектерди жараткан. В. М. Жирмунскийдин түрк элдеринин фольклору боюнча жазган эмгектери да арбын. Ал 1941-ж. Ленинград немец фашисттердин курчоосунда калганда Ташкенге эвакуацияланган. Ташкенде 1944-жылдын октябрь айына чейин калып, Орто Азия мамлекеттик университетинин профессору, Өзбек ССР Илимдер акдемиясынын Тил жана адабият институтунун фольклор бөлүмүнүн башчысы, Тарых-филология илим изилдөө интунун директору болуп иштеген. Ошол кезде түрк элдеринин эпостору менен кеңири таанышып, омоктуу изилдөөлөрдү жараткан.
В. М. Жирмунскийдин изилдөөлөрүндө кыргыз эпостору, айрыкча "Манас" кеңири чагылдырылат. “Узбекский народный героический эпос” (1947, X. Т. Зарифов менен бирге), “Сказание об Алпамыше и богатырская сказка” (1960) деген эмгектеринде “Манас” эпосунун мотив, сюжет, образ жана башкалары салыштырма материал катары тартылган.
Манас таануудагы салымдары
В. М. Жирмунскийдин “Введение в изучение эпоса "Манас"“ (1948) аттуу китеби "Манасты" көркөм мурас катары изилдөөнүн, манасчылардын айтуучулук өнөрүнө баа берүүнүн, образдар системасын, сюжеттерди, эпостун жаралуу тарыхын жана анда тарыхтын чагылдырылышын иликтөөнүн негизги багыттарын аныктады. В. М. Жирмунскийдин бул китебиндеги илимий тыянактар азыр да өз күчүн жогото элек (к. “Введение в изучение эпоса "Манас"“.
Диоклетиан Гай Аврелий Валерий
Диоклетиан Гай Аврелий Валерий (243, Диоклея – 313- жана 316-ж. аралыгы, Далмация) – Рим императору (284–305). Катардагы жоокерден аскердик жогорку кызматтарга чейин жеткен. Император Нумериандын тушунда анын сакчыларын жетектеген, ал дүйнөдөн кайткан соң, император деп жарыяланган. Рим империясы экономикалык, социалдык жана саясий жактан начарлаган учурда бийликке келип, императордук бийликти күчөткөн. Империяны чыңоо үчүн бир катар реформаларды жүргүзгөн: аскерлердин саны 450 миңге жетип, чек аралык коргонуу системасы түзүлгөн; акча жүгүртүүнү жөнгө салган; империядагы бөлүп-жаруучулукту күч менен баскан. Диоклетиан 305-жана башкаийликтен ыктыяры менен баш тарткан.
Жирмунский, Виктор Максимович
Манас таануудагы салымдары
Учурда В.Жирмунскийдин дастан таануудагы салымдары жөнүндө кытайлык кыргыз илимпозу Айтмамбет Бейшебай изилдөө жүргүзүүдө (Бээжин шаары).
Наамдары. Сыйлыктары
Ж. Берлиндеги Герман Илимдер академиясынын (1956), Британ Илимдер акдемиясынын (1962), Дания Илимдер акдемиясынын (1967), Бавария Илимдер акдемиясынын (1970) корреспондент мүчөсү болгон. Ленин ордени, башка эки орден менен сыйланган.
1908
Декабрь
1901 – 1950
Баскетбол
Баскетбол(англ. basket — себет, ball — топ) - бул беш оюнчудан турган эки команданын арасында отуучу спорттун бир туру.
Оюндун эрежелери
Баскетбол узундугу 26 м, туурасы 14 м болгон төрт бурчтуу атайын аянтчада ойнолот. Оюнчулар атаандашынын корзинкасына топту кол менен ыргытып түшүрүшөт. Оюн ар кандай кыймылдардан (чуркоо, секирүү, топту тосуп алуу, ыргытуу) турат жана тактикалык абалдардын тез алмашуусу менен мүнөздөлөт.
Оюндун пайдалары
Баскетбол ойноо адамдын таяныч-кыймыл аппаратын өнүктүрөт жана бекемдейт. Дем алуу, жүрөк-кан тамыр системасынын функциясын, кыймыл координациясын жакшыртат. Организмдин күчү жана чыдамкайлыгы өсөт. Баскетболду балдарга үйрөтүүнү 9—10 жашынан, атайын машыгууларды 11 —12 жашынан баштаса болот. Ал эми мелдештерге катышууга 1 —1,5 жыл машыгуудан кийин уруксат берилет. Баскетбол ойноодо кызыл ашык муундарынын чоюлушу, кол манжаларынын муундан чыгып кетиши жана башка травмалар болушу ыктымал. Кырсыктардын алдын алууда оюн аянтынын туура түзүлүшү, оюндун эрежелерин сактоо, бутка чак, ыңгайлуу спорттук бут кийим кийүү маанилүү. Баскетболдун элементтери айыктыруу физкультурасында колдонулат. Баскетбол — дене тарбиянын жана активдүү эс алуунун мыкты каражаты.
Булактар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Саясий модернизация
Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Өзбекстандын аймагындагы кыргыздар
Үчүнчү топко болсо Жиззак областынын тоолуу райондору кирет. Бакмал, Замин, Достук райондорунда жашаган кыргыздар» өзгөчө тоолуу аймактарда жашагандары тилин, каада-салттарын сактап келишет. Жаштардын басымдуу бөлүгү кыргыз мектептеринде билим алышат. Айрым маалыматтарда бул чөлкөмдө чектеш жашаган казак, өзбек, кыргыз каада-салттары аралашкан абалда өнүгүүдө. Фергана өрөөнүнүн Өзбекстанга караштуу бөлүгүндө жайгашкан Анжиян, Наманган, Фергана облустарынын административдик-аймактык курамдарына кирген кыргыздар жана алардын уруулук курамы жөнүндө маалыматтарга токтолсок: Анжиян облусунун аймагында кыргыздын кыпчак, каңды, бостон, мундуз, кыдырша, найман, кара багыш, мунгуш, бөрү, баргы, тейит, төбөй, кытай, багыш урууларынын өкүлдөрү мекендешет. Аталган уруулар кыргыздын ичкилик, оң жана сол канаттарына киришет. Фергана өрөөнүнүдөгү (Өзбекстан тарабындагы) кыргыз урууларынын өкүлдөрүнүн негизги бөлүгүн кыргыздын кыпчак уруусу түзөт: омонок, кожомшүкүр, кармыш, актачы, жаманак, жарты баш, кызыл аяк, тору айгыр, ак бото. Фергана областынын аймактарын (Вуадил жана башкалар) негизинен кыргыздын ичкилик (Булгачы) урууларынын өкүлдөрү байырлап келишет. Алар: жоокесек, кесек, найман, нойгут, кыдырша, кыпчак, бостон, канды уруулары. Наманган областында: саруу, кушчу, моңолдор, саяк, сарттар, багыш, мундуз, кыпчак жана башка уруулардын өкүлдөрү байырлашат.