cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кройдон (Нү-Гэмпшир)
Калкы - 764 киши. Болжолдуу аянты - 97.0 км². FIPS коду — 33-16340.
Ливониа
Ливониа (Livonia) — Мичиган штатынын Wayne округуна караган АКШ шаары.
Мелиорация
Мелиорация (латынча melioratio – жакшыртуу) – жерди үзүрлүү пайдаланууну жакшыртууга багытталган чарбалык – уюштуруу, инженердик жана агротехникалык чаралар жыйындысы. Мелиорация табигый шартты айыл чарбага керек багытта өзгөртүүгө мүмкүндүк берет; топурактын суу, аба, азык зат, жылуулук режимин жакшыртат; саздак, кумдак, шор, чөл жана жарым чөлдүү жерлерди айдоо аянтына айландырып, жер-суу ресурстарын өндүрүмдүү пайдаланууга, талаачылыкты толук механикалаштырууга жана химиялаштырууга шарт түзөт. Мелиорация негизинен үчкө бөлүнөт. Нымы жетишсиз жана ашыкча нымдуу жерлердин мелиорациясы; нымы жетишсиз жерлерди сугаруу, ашыкча нымдуу (саздак) жерлерди кургатуу; чөл, жарым чөл жана боздоң жерлердеги жайыттарга суу чыгаруу ж. б. Физикалык жана химиялык курамы начар топурактуу жерлердин мелиорациясында кычкыл топуракты акилөө, шор топуракты гипстөө жана дренаж аркылуу топуракты шордон арылтуу иштери аткарылат. Ыңгайсыз табигый шартка таасир этүү каражаты менен ыкмаларына жараша гидротехникалык, агротехникалык жана токой чарба мелиорациясына бөлүнөт. Гидротехникалык мелиорация – канал, суу сактагыч ж. б. гидротехникалык курулмалар менен жер сугарууда суу ресурстарын жана жер астындагы суунун деңгээлин жөнгө салуу жана топуракты өсүмдүккө зыяндуу ашыкча туздардан (дренаждын ж. б. жардамы менен) арылтуу; суу токтотуучу, суу алуучу ж. б. курулмаларды куруу, топуракты агын суу жууп кетишинен сактоо; агротехникалык мелиорация – сугаруу мезгилинде топуракты эрозияга учуратпоо үчүн кош айдоо жана жерди сугаруу багыттарын улам өзгөртүү; шор топурактуу жерди өздөштүрүүдө көп жылдык чөптү тез-тез которуштуруп эгүү; кумдуу жерге чөп эгүү ж. б. Мелиорация Египет, Месопотамия, Индияда биздин заманга чейинки 3–5-миң жылдыктарда пайда болгон. Кыргызстанда сугат дыйканчылыгы революцияга чейин өтө жай өнүгүп, Совет бийлигинин жылдары көптөгөн майда эски сугат системалары оңдолуп, ири каналдар (Ат-Башы каналы, Батыш Чоң Чүй каналы, Чыгыш Чоң Чүй каналы, Талас каналы, Чоң Нарын каналы ж. б.), плотиналар (Араван-Сай плотинасы, Кара-Үңкүр плотинасы, Чөмүч плотинасы ж. б.), суу сактагычтар (Киров суу сактагычы, Төрт-Күл суу сактагычы, Токтогул суу сактагычы, Найман суу сактагычы, Орто-Токой суу сактагычы ж. б.), Он-Арча, Куланак насос станциялары ж. б. ирригациялык курулмалар ишке киргизилген. Кыргызстанда мелиорация жана суу чарбасы боюнча илимий из. жана долбоорлоо иштерин Кыргыз ирригация илим изилдөө институту, К. И. Скрябин атындагы КАУнун гидромелиорация факультети ж. б. жүргүзөт.
Чесайр (Массачусетс)
Чесайр (Массачусетс) (Cheshire) — Массачусетс штатынын Беркшир округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3 401 киши. Болжолдуу аянты - 71.4 км². FIPS коду — 25-13345.
Күбүр
Күбүр — дарыя, деңиз же көлдөгү муз менен капталган туруктуу таза суу мейкиндиги. Көбүнчө суунун өтө ылдам агышынан температура жогорулай баштаганда муз каптаган дарыя-көлдөрдө, жер астындагы таза суу чыккан зоналарда пайда болот. Күбүр калкыма муздардын арасында, булактарда, ГЭС тосмолорунун төмөнкү бьефтеринде жана ишканаларынан суу коё берилген ж. б. жерлерде байкалат.
Сидней (Мэн)
Сидней (Мэн) (Sidney) — Мэн штатынын Кеннебек округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3514 киши. Болжолдуу аянты - 117.9 км². FIPS коду — 23-68385.
Хайнбоккель
Хайнбоккель (Heinbockel) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Штаде районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Күдөрү
Күдөрү — кой же эликтин терисинен май сиңирилип ийленген булгаары. Күдөрү башка булгаарыдан жумшактыгы, түктүүлүгү жана суу өткөрбөстүгү менен айырмаланат. Күдөрү түрдүү түскө оңой боёлот. Андан кийим, бут кийим, кол кап тигилет жана бензинден сууну бөлүп чыпкалоо, ошондой эле оптикалык айнекти жылмалоо ж. б. үчүн пайдаланылат. Жасалма күдөрү кездеме бетине күдөрүнүкүндөй түктөрдү резина менен чаптоо же желим сүйкөлгөн бетке майдаланган кебез буласын себелеп кургатуу жолу менен алынат.
Батуу (айыл)
Батуу (Батуу) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Кеңеш айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1660 киши.
Кызыл-Юлдуз (Благовар району, Башкыртстан)
кызыл-Юлдуз — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Янышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 68 киши. Почта индекси — 452734, ОКАТО коду — 80214843002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Аламүдүн курорт зонасы
Аламүдүн курорт зонасы – Аламүдүн р-нундагы бальнеол. климаттык курортко ылайыктуу аймак.
Мелүүн алкактар
Мелүүн алкактар – Жердин географиялык алкактары; Түндүк кеңдиктин 40–65°, түштүк кеңдиктин 42– 58°тарынын аралыктарында жайгашкан. Түндүк жарым шарда субтропик жана субарктика, Түштүк 4жарым шарда субтропик жана субантарктика алкактарынын аралыктарында, жер бетинин 1/ге жакын аянтын ээлейт. Термиялык режимдин сезондуулугу даана байкалып, кышы узагыраак созулгандыктан, табигый процесстердин мезгилдүүлүгүнө шарт түзүлөт. Аймагынын кенендиги жана жылуулук менен нымдуулуктун сезон боюнча өзгөрүүсү анын ландшафтынын өтө ар түрдүүлүгүн пайда кылат. Бул өзгөчөлүк айрыкча Түндүк жарым шардын кургактыгына мүнөздүү. Мелүүн алкактар. төмөнкү зоналарды камтыйт: океан шалбаасы, токой, токойлуу талаа, талаа, жарым чөл жана чөл зоналары. Тоолоруна бийиктик алкактуулук мүнөздүү. Зор аймакты (негизинен Сибирди) көп жылдык тоң ээлейт; андагы күлдүү топуракта ийне жалбырактуу токой өсөт. Океандарга жылдык температурасынын, туздуулугунун өтө өзгөрүлмөлүүлүгү, органикалык тиричиликке бай экендиги мүнөздүү. Кыргызстандын Түндүк бөлүгү Түндүк жарым шардын чөл зонасында жайгашкан. Бирок анын аймагы тоолуу болгондуктан, ага ландшафттын бийиктик алкактуулугу мүнөздүү.
Аламүдүн курорт зонасы
Аламүдүндүн ысык суусунун негизинде 1986-жылдан «Теплые ключи» деген 150 орундуу санаторий-профилакторий иштейт. Минералдык суу ресурсуна ылайык санаторийди келечекте 500 орунга чейин жеткирсе болот.
Грабоу
Калкы - 5859 киши(2013-ж.). . Аянты - 47,68 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 54 037. Мэр — Ульрих Шульт.
Нидербөза
Нидербөза (Niederbösa) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Кифхойзер районуна кирет.
Калкы - 139 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 4,56 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 65 048. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Хельман.
Дорсхайм
Дорсхайм (Dorsheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Кройцнах районуна кирет.
Калкы - 691 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 33 026. Муниципалитеттин башчысы — Марлене Хөльц.
Электрондук ачкыч
Электрондук ачкыч -
Айзенхайм
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Графенберг (Ройтлинген)
Калкы - 2614 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,51 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 15 029. Мэр — Хольгер Дембек.
Эйткин (Миннесота)
Эйткин (Миннесота) (Aitkin) — Миннесота штатынын Aitkin округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2165 киши. Болжолдуу аянты - 4.5 км². FIPS коду — 27-00460.
Хэлли Берри
Хэлли Мария Берри (Halle Berry; туулгандагы аты Мария Холли Берри; 1966-жылдын 14-августунда туулган) — америкалык актриса. Анын "Желмогуздар майрамы" (англ. Monster's Ball, 2001) тасмасындагы оюну жогору бааланып, 2002-жылы "Эң мыкты актриса" номинациясында "Оскар" сыйлыгын алган. 2017-жылга карата Х. Берри "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты актриса" номинациясы уткан жалгыз "африка" тектүү актриса болуп саналат.
Х. Берри 2000-жылдарда Голливуддагы эң кирешелүү актрисалардын катарын толуктап турчу жана көптөгөн тасмаларда тартылган. Ал Revlon компаниясынын жүзү катары, продукцияларын жарнамалап келет. Актриса болгонго чейин ал модель эле, бир нече сулуулук конкурстарына катышып  "АКШ сулуусу" конкурсунда вице- мисс болгон. Ал эми 1986-жылы болуп өткөн "Дүйнө сулуусу" конкурсунда 6-орунду багындырган. Анын жылдызы жанган ролу Эдди Мерфи менен бирге тартылган "Кайтар дүнүйө" (Boomerang, 1992) тасмасына таандык. Андан кийин актриса "Флинтстоу үй-бүлөсү" (, 1994), "Булворт" (, 1998) тасмаларында ойногон. "Бул Дороти Денриж" (, 1999) тасмасындагы ролу үчүн "Эмми" сыйлыгын жана "Алтын глобус" сыйлыгынын "Эң мыкты актриса" номинациясын алган жана башка сыйлыктарга ээ болгон.
Х. Берри "Оскар" сыйлыгына татыктуу фильмден кийин 2000-жылдарда "Шторм (Толкун)", "Сыр сөз-балык кылыч" (, 2001), тасмаларында катышкан, "Башка күнү өл" (, 2002) тасмасында агент Жисинта "жинкс" Жонсондун ролун аткарган. Актриса андан кийин "Белгисиз адамдар 2" (, 2003) жана "Белгисиз адамдар: акыркы согуш" (, 2006) тасмаларына тартылган. 2010 -жылы Х. Белли "Булуттуу атлас" ( (2012), "Чакырык" (, 2013)"Белгисиз адамдар: келечектин өткөн күндөрү" (, 2014) тасмаларында эмгектенген.
Актриса бейсболчу Дэвид Жастиске жана ырчы Эрик Бенеге турмушка чыгып, ажырышкан. Х. Берринин Габриэль Обриден кызы бар жана Оливье Мартинестен уулу бар.
Райтенбух (Орта Франкония)
Райтенбух (Орта Франкония) (Raitenbuch (Mittelfranken)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Вайссенбург-Гунценхаузен районуна кирет.
Калкы - 1134 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 38,2 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 77 163. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Денглер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Күдүр
Күдүр — түз эмес, майда дөбөчө жана ой-чуңкурлуу жер бети. Көбүнчө Чүй өрөөнүнүн түздүктүү бөлүгүндө таралган. Бөксө жана жапыз тоолорго мүнөздүү рельеф. Аккумуляция процессинен пайда болот.
Цойхфельд
Цойхфельд (Zeuchfeld) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бургенланд районуна кирет.
Калкы - 231 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 4,7 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 595. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Кошель.
Попларвилл (Миссисипи)
Попларвилл (Миссисипи) (Poplarville) — Миссисипи штатынын Пирл Ривер (Pearl River) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2601 киши. Болжолдуу аянты - 10.0 км². FIPS коду — 28-59480.
Мелүүн климат
Мелүүн климат – мелүүн алкактарга мүнөздүү климат. Жыл бою батыштан чыгышты карай соккон аба агымы үстөмдүк кылат. Ургаалдуу циклондук кыймыл менен айкалышып, океандан материктерге нымдын келишине жана кеңдиктер арасындагы жылуулуктун алмашуусуна шарт түзөт. Мелүүн климат үчүн уюлдук абанын басымдуу болушу, абанын температурасы кескин айырмаланган жыл мезгилдеринин алмашышы мүнөздүү; жайы мелүүн жылуу, эң жылуу айынын орточо температурасы 10–25°С. Кышы мелүүн суук же суук, эң суук айынын орточо температурасы дээрлик бардык жеринде 0°Сден төмөн. Евразиянын ички аймактарында январда айрым жерлеринде – 40°Сден төмөн болот. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү кургактыктын басымдуу бөлүгүндө 500– 800 мм, материктик чет-жакаларында 1000–2000 ммге чейин көбөйөт, ал эми континенттердин ички бөлүктөрүндө жана субтропиктерге жакындаган сайын 100–200 ммге чейин азаят. Мелүүн климат континенттик жана океандык (чыгыш жээги муссондук) климаттарга бөлүнөт. Тоолорго климаттын бийиктик алкактуулугу мүнөздүү, анда тоону өрдөгөн сайын нымдуулук артып, абанын температурасы төмөндөйт; тоо аралык ойдуңдарда температуранын инверсиясы байкалат. Кыргызстандын Түндүк бөлүгү мелүүн климаттык алкакта жайгашкан.
Честер (Массачусетс)
Честер (Массачусетс) (Chester) — Массачусетс штатынын Хэмпден округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 308 киши. Болжолдуу аянты - 96.2 км². FIPS коду — 25-13485.
Дублин (Нү-Гэмпшир)
Дублин (Нү-Гэмпшир) (Dublin) — Нү-Гэмпшир штатынын Чешир округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1597 киши. Болжолдуу аянты - 75.3 км². FIPS коду — 33-19140.
Фишинг
Фишинг ( сөзүнөн phishing «балык уулоо, тутуу») — колдонуучунун аты, сыр сөзү, банктык эсеби ж.б. ушул сыяктуу жеке маалыматтарын урдоого багытталган интернет-алдамчылыктын түрү.
Бүгүнкү күндө фишинг-алдамчылыктын түрлөрү көп, анын орчундуу бөлүгүн почтага келген билдирүүлөр түзөт. Алдамчылар бул билдирүүлөрүндө колдонуучуну ар кыл себептерди айтып, эсебин жаңылоосун, маалыматтарын кайрадан киргизүүсүн өтүнүүсү мүмкүн. Демейки түрдө жөнөтүлгөн шилтемеде кайсы бир сайттын көчүрмөсү, анын жасалма талаалары, колдонуучунун интерфейси болот.
Фишинг-алдамчылык коомдук инженериянын ыкмаларына негизделет. Колдонуучуну коркутуу, шантаж, алдоо жана түрдүү манипуляциялар аркылуу билдирүүгө ишендирип, шилтеме аркылуу өтүп, жеке маалыматтарын өзү эле берип коюусуна багытталган. Ушундан улам, терминдин аталышы да «балык уулоо» аталат.
Фишинг-алдамчылык менен күрөшүү коопсуздук тармагынын негизги багыттарынын бири болуп эсептелинет. Заманбап браузерлер коопсуз сайттарга өтүүдө коркунуч тууралуу билдирүү жөнөтүп же колдонуучунун иш-аракетине чектөө коюп коюшу мүмкүн. Ошондой эле, браузерлер «антифишингдик» чыпкалагычтарды камтыйт.
Алгач
Фишинг-алдамчылыгынын ыкмалары эң биринчи 1987-жылы сүрөттөлгөн. XX кылымдын 90-жылдарында түрдүү интернет-алдамчылар жамааттары AOL (America Online) аркылуу кредиттик карта, акча которуулар тууралуу маалыматтарды уурдашкан. Ал эми «phishing» сөзүн коомдун колдонуусуна белгилүү хакер Ханс С. Смит киргизген. Мындай аталыш AOHell хакердик куралында эскерилгендиги катталган. Хакердик жамааттар бул курал менен AOL кызматкери катары өзүн тааныштырып, колдонуучуларга сыр сөзүн ачыктоосун өтүнгөн көп өлчөмдөгү каттарды жөнөтө алган.
2000-жылдар
2000-жылдары фишинг-алдамчылык алда канча уюшулган, кыйла багыттуу боло баштаган. Америка Кошмо Штаттарынын Нью-Йорк шаарындагы 2001-жылдын 11-Тогуздун айындагы террористтик чабуулдарынан кийин, адамдын курман болгондордун катарында жок болгондугун текшерүү максаты менен алдаган чабуулдар катталган.
Эң биринчи E-gold төлөө тутумун бузуу аракети ошол эле жылдын Кулжа айында коомдун көңүлүн бурган.
Эң биринчи банкка жасалган фишинг-чабуул 2003-жылдын Тогуздун айында болгон.
2004-жылдын Бугусунан 2005-жылдын ошол эле айына чейин Кошмо Штаттарда 1,2 миллион компьютер колдонуучусу жалпы 929 миллион доллар алдаткан.
2006-жылдагы фишинг-уурдоолордун жарымы Санкт-Петербургда орун алган Орус ишкердик тармагы аркылуу кылмыштуу топтор тарабынан жасалган.
Электрондук почтанын жардамы менен Американын салык кызматынын атынан жалган каттарды жөнөтүү аркылуу миңдеген жарандардын жеке маалыматтары үчүнчү тараптын колуна түшкөн. Ушул мезгилдерде алгачкы коомдук тармактар да фишинг-алдамчылык уялаган жерге айлана баштаган. 2006-жылы фишингдик сайттарды камтыган шилтемелерди жайгаштыра турган тармактык курт MySpace социалдык тармагында пайда болгон.
Мындай курттар 2008-жылы ВКонтакте тармагында да жайыла баштаган.
2007-жылы 3,6 миллион адам фишинг-чабуулдардын айынан жалпы 3,2 миллиард америка долларын уурдаткан.
Фишинг менен күрөшүү тобунун 2009-жылдын үчүнчү чейрегинде алган маалыматына ылайык, электрондук почта аркылуу жасалган фишинг-алдоолордун веб-баракчаларынын 25% Кытай менен Америкада жайгашкан.
2010-жылдар
Дүйнөлүк интернет-глобалдашуунун натыйжасында, бул аралыкта фишинг-алдамчылыктын саны кескин өскөн.
Кытайдын фишинг-чабуулдары Корея Республикасынын жана Кошмо Штаттардын жогорку саясий жана согуштук кызматтагы адамдарына, ошондой эле, оппозициялык маанайдагы кытай активисттерине каршы колдонулган.
Маалыматтарга ылайык, фишинг чабуулдары 2010-жылы 187 203 жолу катталса, 2012-жылы ал сан 445 004 кө жеткен. Веб-сунуштоолорго негизделген Outbrain платформасы 2013-жылдын Аяк оона айында багыттуу фишинг-чабуулга кабылган.
Башкы мүдүр жана коопсуздук тармагынын кызматкерлеринин жумуштан айдалышына алып келген, 110 миллион кардар тууралуу жазуулар, анын ичинде кредиттик карталардын маалыматы уурдалган окуя Жетинин айында орун алган.
2014-жылдын Аяк оонасындагы таанымал адамдардын жеке сүрөттөрү iCloud сактагычынан алынып, коомго жайылышына да электрондук почтага жөнөтүлгөн фишинг каттар себепкер болгон. Жабыр тарткандардын айтымында, бул каттар Apple жана Google жөнөткөндөн эч айырмаланган эмес.
«IP-дарек жана домендик аттарды башкаруу корпорациясына» ошол жылдын Жетинин айында чабуул жасалып, кылмышкерлер берилиштер аймактарынын борборлошкон түзмөгүн башкарууга мүмкүнчүлүк алышкан.
Америкалык коопсуздук кызматы Орусиянын мамлекеттик атайы кызматтары менен байланыштырган «Кызык аюу» хакердик тобу Ак үй, Пентагон, Түндүк Атлантикалык Конвенция Уюмуна 2015-жылдын Аяк оона айында электрондук почта аркылуу багыттуу фишинг-чабуул жасаган.
2016-жылдын Аяк оонасында Бундестагдын мүчөлөрү, ошондой эле партиялардын төрага жана төрайымдары фишинг-алдамчылыгынан жабыр тарткандыгын билдиришкен. Бул окуяга «Кызык аюу» жооптуу деген божомол бар. 2016-жылдын Аяк оонасында Эл аралык допингге каршы агенттиги анын берилиштер базасындагы колдонуучуларга расмий ЭАДКАнын атынан каттар жөнөтүлгөн. Буга жогоруда аталган орус хакерлери жооптуу катары аныкталган.
Маалыматтарга ылайык, 2017-жылы уюмдардын 76% фишинг-чабуулдарга дуушар болгон. Катардын жашоочулары жана жеке ишкерлери ушул эле жылдын биринчи чейрегинде эле 93 570 чабуулдан жабыр тарткандыгын билдиришкен.
2017-жылдын Аяк оонасында Amazon кардарлары бир нерсе сатып алууга аракет жасаганында, транзакция аяктабай, картанын маалыматтарын кайрадан киргизүүсүн талап кылган фишинг-чабуулдан жабыр тартышкан.
Интернет кылмыштуу тобу 2018-жылы EOS.IO блокчейнин ойлоп тапкан block.one компаниясынын кардарларына криптобирдигинин капчыгынын ачкычын алууну көздөп, фишингдик электрондук каттарды жөнөткөн, андан соң airdrop токендерине кол салган.
2020-жылдар
Бул жылдарга чейин фишинг-алдамчылыгы чоң өзгөрүүлөргө жетти. Мында, коомдук инженериянын ыкмалары активдүү колдонула баштады. Буга 2020-жылдын 15-Текесинде Twitter социалдык тармагынын 17-жаштагы хакер жана анын шериктери тарабынан бузулушу мисал боло алат. Алар алгач, онлайн иштеген Twitter кызматкерлери өз ара, компаниянын ичинде колдонгон VPN-провайдеринин веб-сайтынын жасалма көчүрмөсүн түзүшкөн. Кызматкерлерге телефон аркылуу чалып, ошол веб-сайтка жеке эсептеринин маалыматын жөнөтүүсүн өтүнүшкөн. Жыйынтыгында, Барак Обама, Илон Маск, Жо Байден сыяктуу адамдардын жана Apple Inc. компаниясынын жеке эсептерине ээлик алышкан. Андан соң, хакерлер бул жеке эсептер аркылуу миллиондогон колдонуучуларга биткойн жөнөтүүсүн суранышкан. Жыйынтыгында мыйзам бузуучулар жалпы 12,86 BTC (ал учурда 117 миң доллар) чогулта алышкан.
2019-жылдын Жетинин айында башталган COVID-19 пандемиясында орун алган карантиндик чектөөлөрдү колдонгон интернет-алдамчылар көбөйгөн. Бир катар өлкөлөрдө үйгө мамлекет же гуманитардык уюм тарабынан бекер тамак, керектүү нерселер жеткирилет деп, жеке маалыматтарды толтуртуп алууну көздөгөн фишинг-шилтемелер жана жабырлануучулар катталган.
Электрондук почта фишинги
Адатта электрондук почтага спам аркылуу жеткирилген фишинг-чабуулдар алдамчылык менен колдонуучуларды өзүнүн жеке маалыматтарын берүүсүнө далалат кылышат. Чабуулдардын ири бөлүгү жалпы маанайда, тагыраагы кенен аудиторияга таратуу менен жасалат. Мыйзам бузуучунун көздөгөн жабырлануучусу түрдүү болушу мүмкүн, бирок негизинен каржы мекемелерге, электрондук почта, булут сактагыч, агым кызматтарына багытталган. Алынган маалымат акча уурдоого, зыянкеч програмдарды орнотууга же багыттуу фишинг үчүн колдонулушу мүмкүн. Ошондой эле, абийир буза турчу маалыматтар даркнет базарында сатууга коюлат.
Багыттуу фишинг
Бул белгилүү бирөөнүн электрондук почтасына ишендирүү үчүн жасалган фишингдик чабуул. Көпчүлүк учурда мындай чабуулдар компаниянын каржы бөлүмдөрүнүн кызматкерлерин көздөйт. Мындан тышкары, баалуу ички маалымат алып жүрүүчү тигил же бул кызмат орундагыларына каршы колдонулушу мүмкүн.
Threat Group-4127 (Кызыл аюу) тобу Хилари Клинтондун кампаниясы учурунда account-google.com домени менен фишинг-чабуулун аткарып, 1800 колдонуучуну коркуткан.
Ар кыл курактагы колдонуучулардын арасында жүргүзүлгөн изилдөөдө, 21 күндүн ичинде жаш кызматкерлердин 43%, улуу муундагы кызматкерлердин 58% багыттуу фишингдик шилтемелерди басышкан. Жаштардын шектенүүсү күн сайын өссө, кары топтогулардыкы өзгөргөн эмес.
Жетекчиге багытталган фишинг
Мындай кесепчилик, мисалы мүдүр тарабынан катардагы кызматкерге оффшордук эсепке белгилүү суммада акча которуусун буюрган электрондук кат түрүндө болушу мүмкүн. Бул жол өтө төмөн мүмкүнчүлүккө ээ болсо дагы, ишке ашкан учурда «кайырмакка илинген кит» олуттуу чыгым тартат.
Кайталанма фишинг
«Клон-фишинг» — бул электрондук почтага бир аз мурун келген билдирүүнүн көчүрмөсүн кайталаган чабуул. Колдонуучу кайсы бир расмий билдирүүнү алып, ага өзүнүн маалыматтарын киргизет. Ошол эле каттын клон-фишинги кайрадан кайталанып келгенинде, колдонуучуга мурда жөнөтүлгөн маалымат кетпей калгандай туюлат да, өзүнүн жеке маалыматын жазып берет.
Үн фишинги
«Вишинг» — бул VoIP аркылуу жасалган чабуул. Мында, кылмышкерлер коомдук инженериянын ыкмаларын колдонуп, бир убакта максималдуу көп адамга банк же платформанын атынан чалып, алардын жеке эсебинде кесепчилик болгондугу жаздырылган үндөрдү угузушат. Андан соң, жабырлануучуга жеке маалыматты билдирүүсүн же оператор менен байланышуусун сунушташат. Вишинг адамдардын телефонияга ишенимин жана маалыматынын төмөндүгүн колдонот.
SMS фишинги
«Смишинг — бул мобилдик же акылдуу телефон аркылуу жөнөтүлгөн SMS-кат аркылуу жасалган алдамчылык. Көпчүлүк учурда, жабырлануучуну кылмышкер сунуштаган шилтеме аркылуу өтүүсүн же телефон номерине чалуусун өтүнүп, андан соң жеке маалыматтарын ачыкташын суранышы мүмкүн.
Веб-баракча фишинги
Колдонуучу кайсы бир расмий баракчага өтүп жаткандыгында, жасалма баракча ачылышы мүмкүн болгон чабуул.
Күнбарак фишинги
Колдонуучунун күнбарагында иш-чарага чакыруу пайда болот дагы, убактысы келгенинде кабар келет. Мындай чабуул күнбарактарга автоматтык түрдө чакыруулардын кошулуп калуусуна негизделет. Google компаниясынын мурдагы башчысы Шуман Госемажумдер Google Күнбарагын колдонууда жөндөмөлөрдө автоматтык чакырууларды кошуу функциясын өчүрүп коюуну сунуштаган.
Кыргызстандагы фишинг-алдамчылык
Кыргызстанда фишинг-алдоолор кенен жайылган. Колдонуучулардын маалыматы жоктугун, сабатсыздыгын колдонгон кылмышкерлер тигил же бул темада жасалма сайттарды таратышат. 2022-жылы бир катар кыргызстандык «ЭЛСОМ», «MegaPay», «Balance», «О!Деньги», «Элкарт» электрондук капчыктары жана ири уюмдар «КыргызПочтасы», «КумтөрГолдКомпани» колдонуучуларын алардын тиркемесин кайталаган жасалма сайттар жайылып жаткандыгын эскертип, сак болуусун, шектүү сайттарга жеке маалыматтарды жазбоосун өтүнгөн.
Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитети 2021-жылы Касперский лабораториясы менен кибер-коопсуздук тармагында меморандумга кол койгон. Касперский лабораториясынын маалыматы боюнча 2019-жылдын Үчтүн айы — Теке айларында корпоративдик колдонуучулардын 19% веб-коркунучка дуушар болушкан. 2021-жылдын алгачкы алты айында Касперский лабораториясы Кыргызстанда 60 миң фишинг баракчаларына өтүү аракеттери чектелгендигин кабарлаган.
Шилтеме алдамчылыгы
Фишинг-алдамчылыгы көбүнчө расмий сыяктуу көрүнгөн уюмдардан жөнөтүлгөн жасалма шилтемелерге негизделет.
Колдонуучуну адаштыруу максатында бул шилтемелер ката жазылган, мисалы бир тамгасы өзгөртүлгөн URL-даректерди же субдомендерди колдонуусу мүмкүн.
http://www.yourtube.example.com
Жогорудагы мисалда, жасалма URL-дарек youtube.com сайты катары кабыл алынышы ыктымал.
Көпчүлүк учурда, жаңы домен каттоо менен алышууну каалабай, ишендирүүчү текст жазып, ага шилтемени тиркеп коюшат.
Чыпкалоодон качуу
Браузерлер фишингге каршы күчтүү чыпкалагычтар менен толукталган. Бирок буга карабастан түрдүү айла-амалдар менен чыкпалагычтардын торуна илинбей калган чабуулдар да бар. Мисалы, хакерлер электрондук каттарда жазуунун ордуна сүрөт колдонушкан. Жооп катары чыпкалагычтар символдорду оптикалык аныктоо жолу менен сүрөттө жашырылган текстти табууну киргизишкен.
Коомдук инженерия
Фишинг-алдамчылык коомдук инженерияны активдүү колдонот. Мында, адамдын тигил же бул кырдаалга болгон реакциясы, иш-аракеттери баамдалып, ошонун негизинде чабуулдун логикасы курулат. Мисалы, хакер адамды коркутуп, шаштырып, рационалдуу ойлонууну жоготуп коюуга далалат кылышы ыктымал.
Же болбосо, адамдын саясий, коомдук көз караштарын колдонуп, шилтеме аркылуу(кандайдыр бир жаңылык болушу мүмкүн) өтүшүн камсыздашат.
Юридикалык тарабы
Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинин 40-бап 319-беренесине ылайык, компьютердик маалыматка жана электрондук документтерге, маалымат тутумуна же электр байланыш тармагына атайын жасалган cанкцияланбаган жеткиликтүүлүк үчүн 50 миң сомдон 100 миң сомго чейин же беш жылга чейинки мөөнөткө эркиндигинен ажыратууга жазаланышы мүмкүн.
2004-жылдын 26-Үчтүн айында Америка Кошмо Штаттарынын федералдык соода комиссиясы биринчи жолу America Online аркылуу фишингдик зыян келтирген калифорниялык өспүрүмгө каршы сотко доосун билдирген.
Фишинг чабуул аркылуу эки жыл ичинде 18-37 миллион доллар уурдаган кылмыштуу топтун түзүүчүсү Валдир Паулу де Алмейда Бразилияда кармалган.
Улуу Британиянын бийлиги 2005-жылдын Кулжасында эки эркек кишини эркинен ажыраткан.
Япония полициясы 2006-жылы Yahoo Japan жасалма сайттары аркылуу 870 миллион доллар уурдаган сегиз адамды түрмөгө камаган.
2005-жылдын 1-Жалган Куранында АКШ Конгрессине сенатор Патрик Лихи «Фишинг менен күрөшүү мыйзамын» сунуштаган. Бул мыйзам электрондук каттарды жана жасалма веб-сайттар аркылуу колдонуучуларды алдаган кылмышкерлерди беш жылга эркинен ажыратууга жана 250 миң доллар айып пул салууга багытталган.
Улуу Британиянын 2006-жылы киргизген мыйзамына ылайык фишинг куралдарын түзүү тыюу салынып, фишинг чабуулдарын жасаган кылмышкерлер он жылга чейин эркинен ажыраткан.
Жарташ курорт зонасы
Жарташ курорт зонасы – Москва районундагы бальнеол. курортко ылайыктуу аймак. Беловодский т. ж. бекетинен 30 км түштүктө, Бишкектен 100 км түш батыш тарапта (Бишкек ш. м-н авт. жолу аркылуу байланышат). Кыргыз Алатоосунун түн. капталында, деңиз деңг. 2400 м бийиктикте жайгашкан. Климаты мелүүн континенттик. Кышы мелүүн суук (январдын орт. темп-расы –5°С); жайы салкын (июлдуку –17°С). Жылдык жаан-чачыны 650 ммдей. Жылдык орт. салыштырмалуу нымдуулугу 59%. Дарылоочу негизги табигый фактору – көмүр кычкылтектүү гидрокарбонаттуу магний-кальцийлүү суу (минералдануусу 1,6 г/лге чейин); составында темир (10–12 мг/л) бар. Суткалык дебити 1728 м3ге жеткен эки скважинасы пайдаланылат. Суусу дарылоо-суусундук катары «Аксуу» деген ат м-н («Жарташ нарзаны» деп да аталат) бөтөлкөгө куюлуп алынат. Ашказан, ичеги, боор, өт жолдору оорулуулар пайдаланат. О. эле, к. Аксуу (Жарташ) минералдуу суусу макаласын.
Линкольн
Линкольн (Lincoln) — Мичиган штатынын Alcona округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 364 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — 26-47560.
Нуралиева Нурбүбү Моңолдор кызы
Нуралиева Нурбүбү Моңолдор кызы (1911, Кайсар айылы -2001, 1-Май кыштагы) - колунан көөрү төгүлгөн уз.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Жалил Абдыкадыров
Жалил Абдыкадыров (1932–1984)
Жазуучу, котормочу жана режиссер Жалил Абдыкадыров Жети-Өгүз районундагы Чырак айылында 1932-жылы 15-январда туулган. 1946–1949-жж. Караколдогу педагогикалык окуу жайында окуп, Ташкендеги А.Н.Островский атындагы мамлекеттик театралдык институтунун режиссердук факультетине тапшырган.
Институтту аяктагандан кийин 1954–1961-жж. Караколдогу Ысык-Көл драма театрында башкы режиссер, 1961–1962-жж. режиссер-коюучу, 1962–1966-жж. Фрунзеде Кыргыз мамлекеттик драма театрында башкы режиссер, 1966–1967-жж. Москвада Академиялык Кичи театрында режиссер-дасыгуучу, 1967–1973-жж. кайрадан Кыргыз мамлекеттик драма театрында башкы режиссер, 1973–1976-жж. Телекөрсөтүү жана радиоуктуруу боюнча мамлекеттик комитетинин адабий-драмалык редакциясынын башкы редактору, 1977–1979-жж. Нарын музыкалык-драма театрында режиссер-коюучу, 1980-жылдан Б.Бейшеналиева атындагы Кыргыз мамлекеттик институтунун доценти, ошол эле мезгилде Кыргыз мамлекеттик драма театрынын режиссер-коюучусу, 1982–1984-жж. Кыргыз мамлекеттик драма театрынын башкы режиссеру болуп иштеген. «Олжобай менен Кишимжан», «Толкун», «Ырдуу күйөө, чырдуу кыз», «Жүрөгүм менин тоолордо» ж.б. пьесалары республиканын көптөгөн театрларында коюлуп, радио жана телепьесалары телекөрсөтүүдөн көрсөтүлүп, радиодон уктурулган. Ошондой эле пьесаларынын бир нече жыйнагы, юмордук жана сатиралык чыгармалары жарык көргөн. 20дан ашык аңгемелердин, публицистикалык макалалардын, интермедиялардын автору. Ал көптөгөн авторлордун сценарийлерин пьесага, инсценировкаларын театралдык оюндарга которуп жазган жана ондогон көркөм фильмдерди которгон.
1964-жылы кыргыз театралдык искусствосун өнүктүрүү тармагындагы эмгеги үчүн «Кыргыз ССРинин искусствосуна эмгек сиңирген ишмер» ардактуу наамы берилген.
1986-жылы Ж.Садыковдун «Манастын уулу Семетей» спектаклин койгондугу үчүн Кыргыз ССРинин Мамлекеттик Токтогул атындагы сыйлыгына татыктуу болгон. «Каарман эмгеги үчүн» медалы менен сыйланган. 1982-жылдан Кыргызстан Жазуучулар союзунун мүчөсү болгон.
Кыргыз тилинде
Күйдүм чок: Интермедиялар, сатиралар. – Ф.: Кыргызстан, 1977. – 64 б.
Ырдуу күйөө, чырдуу кыз: Пьесалар. – Ф.: Кыргызстан, 1981. – 192 б.
Котормолору
Верейская Е. Абысын: Повесть. – Ф. Мектеп, 1974. – 188 б.
ПЬЕСАЛАР
Толкун: 3 акт. драма. – Нарын театры, 1967.
Ырдуу күйөө, чырдуу кыз: 2 бөл. комедия. – Нарын театры, 1974.
Жүрөгүм менин тоолордо: 2 бөл. драма. – Нарын театры, 1977.
Кайчылаш жолдор: 2 бөл. драма. – КТР, 1979.
Өзүбек Абдыкалыков
Акын Өзүбек Абдыкалыков Кочкор районунун Талаа-Булак айылында 1954-жылы 3-июнда туулган. 1976–1978-жж. Баку шаарында Советтик армиянын катарында кызмат өтөгөн. 1981-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин кыргыз филологиясы факультетин аяктаган. Эмгек жолун Кочкор районунун К.Мамбеталиев атындагы орто мектебинде мугалим болуп иштөөдөн баштаган. 1976-жылы алгачкы чыгармасы «Мугалимдер газетасына» басылган. Эки жыйнактын автору. «Адамдарга кайрылуу» аттуу биринчи китеби 1996-жылы жарык көргөн. 1996, 1998-жылы Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин Ардак грамотасы менен сыйланган. 1999-жылы «Кыргыз Республикасынын эл агартуусунун отличниги» болгон. Балдар үчүн жазылган «Уя» аттуу аңгемелер жыйнагы 2010-жылдын декабрында Кыргыз Республикасынын Маданият жана маалымат министрлиги тарабынан уюштурулган сынакта баалуу сыйлыкка татыган. 2001-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү
Жалил Абдыкадыров
ПЬЕСАЛАР
Айнаш: 1 акт. комедия. – Элдик театрлар, 1970.
Өзүбек Абдыкалыков
Кыргыз тилинде
Адамдарга кайрылуу: Ырлар. – Б.: Кыргызстан, 1996. – 210 б. Кырк жетинчи чакырым: Ырлар. – Б.: Мектеп, 2001. – 317 б. Уя: Балдар үчүн аңгемелер. – Б.: Турар, 2010. – 63 б.
Жалил Абдыкадыров
ПЬЕСАЛАР
Сыноо бүтпөйт: телепьеса. – КТР, 1975.
Өзүбек Абдыкалыков
Колдонулган адабият
Кыргыз Республикасынын жазуучулары / 2-том. Кыргыз Республикасынын Интеллектуалдык менчик мамлекеттик кызматы (Кыргызпатент) – Б.:   2011. –  б. Түзүүчүлөр: А.Чекиров, Ө.Калыева.
Тескей (Ноокат району)
Тескей (Тескей) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Жаңы-Ноокат айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 3003 киши.
Жалил Абдыкадыров
ПЬЕСАЛАР
Өмүр жазы: телепьеса. – КТР, 1977.
Кыздын тагдыры: радиопьеса. – Кыргыз радиосу, 1975.
Арман: 1 акт. пьеса. – элдик театрлар, 1980.
Жетим: Жомок. – Куурчак театры, 1976.
Шылуундар: 2 бөл. сатира. – Маданият министрлиги, 1981.
Которгон пьесалары
Байсеитов, Шаңгытбаев. Бали, бали, кыздар ай. – Кыргыз драма театры, 1967.
Сафронов А. Ашпозчу аял. – Кыргыз драма театры, 1964.
Мольер. Аргасыздан болгон дарыгер. – Каракол театры, 1955.
Киямов Ш. Жүрөккө жүрөк жашынат. – Каракол театры, 1960.
Мухамеджанов К. Бөрк астында бөлтүрүк. – Каракол театры, 1959.
Колдонулган адабият
Кыргыз Республикасынын жазуучулары / 2-том. Кыргыз Республикасынын Интеллектуалдык менчик мамлекеттик кызматы (Кыргызпатент) – Б.:   2011. –  б. Түзүүчүлөр: А.Чекиров, Ө.Калыева.
Соус Томастон (Мэн)
Соус Томастон (Мэн) (South Thomaston) — Мэн штатынын Кнокс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1416 киши. Болжолдуу аянты - 45.3 км². FIPS коду — 23-72585.
Электрон
Электрон (гр. elektron - янтарь), е', е - жаратылышта өтө кичине массалуу жана эң кичине заряддуу элементардык бөлүкчө. Атомдо Электрон саны атомдун номерине, б. а. ядродогу протондун санына барабар. Электронду 1897-ж. англиялык физик Ж. Ж. Томсон ачкан. «Электрон» терминин 1891-ж. Ж. Стони бир валенттүү иондун заряды үчүн сунуш кылган. Электрондун заряды шарттуу түрдө терс деп эсептелет (к. Электр заряды). Классикалык электр-динамикада Электрон өзүн бөлүкчө катары алып жүрөт да, кыймылы Лоренц-Максвелл теңдемеси менен мүнөздөлөт. Л. де Бройль гипотезасына (1924) ылайык Электрон корпускуладан башка да толкун касиетине ээ. Электрон жарык сыяктуу интерференция жана дифракция кубулуштарына дуушар болот. 1927-ж. америкалык окумуштуулар К. Дэвиссон жана Л. Жермер Электрондун толкундук касиетин экспериментте байкашкан. Электрондун кыймылы квант механикасынын теңдемелеринде эки түрдө каралат: релятивдик эмес кубулуш Шрёдингер теңдемесине, релятивдик - Дирак теңдемесине көз каранды. Бул теңдемелерге таянып заттын оптикалык, электрдик, магниттик, химиялык жана механикалык касиеттери Электрондун кыймылынын өзгөчөлүктөрү менен түшүндүрүлөт.
Исток (Койда куймасы)
Исток — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Койда дарыясынын сол жээгинен 22 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кариб деңизинин каракчылары (тасмалар сериясы)
«Кариб деңизинин каракчылары» (англ. Pirates of the Caribbean) — Кариб деңизиндеги каракчылар тууралуу фильмдер жыйындысы. Фильмдин режиссёрлору болуп Гор Вербински (1—3—бөлүктөр) жана Роб Маршалл (4-бөлүк) турган. Каракчылар туурасында бардык фильмдердин (4 фильм) сценарийин Терри Россио жана Тед Эллиот жазып чыгышса, Джерри Брукхаймер продюсерлик кылган. Фильмдер Walt Disney Pictures компаниясынын продуктулары. Бардык бөлүмдөгү фильмдеги каармандар болуп — капитан Джек Таранчы (Воробей) (Джонни Депп) жана капитан Гектор Барбосса (Джеффри Раш) аткарышса, экинчи пландагы каармандарды — Уилл Тёрнер (Орландо Блум), Элизабет Суонн (Кира Найтли), Джошами Гиббс (Кевин МакНелли), төртүнчү бөлүктө кошулган Анжелика (Пенелопа Крус) ойноп беришкен. Бул фильмдер тобунун биринчи бөлүгү болгон — «Кариб деңизинин каракчылары: Кара берметтин каргышы» — аттуу фильм 2003-жылы 9-июлда чыккан. Бул фильмдин жараткан ийгиликтери Walt Disney Pictures компаниясын дагы эки фильм тартып, үчилтик түзүүгө түрткү болгон.
2006-жылы 7-июлда биринчи фильмдин уландысы болгон — «Кариб деңизинин каракчылары: Өлүктүн сандыгы» аттуу фильм чыккан. Фильм дүйнөлүк прокатта миллиарддан ашык доллар топтоп, эң көп акча топтогон фильмдердин арасында 3-орунга илинген (2006-жылкы абал боюнча).
2007-жылдын 25-май күнү үчүнчү фильм — «Кариб деңизинин каракчылары: Жер түбүндө» чыккан. Бардык үч фильмдин топтогон каражаттары 2 млрд доллардан ашкан. 2008-жылдын сентябрь айында Джонни Депп төртүнчү фильмге тартылуу тууралуу контракка кол койгон
Драйзен
Драйзен (Dreisen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Доннерсберг районуна кирет.
Калкы - 1028 киши(2013-ж.). . Аянты - 9,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 33 017. Муниципалитеттин башчысы — Ральф Мольтер.
Нейфельд (Благовар району, Башкыртстан)
Нейфельд — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Янышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 39 киши. Почта индекси — 452734, ОКАТО коду — 80214843003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Майлы-Сай курорт зонасы
Майлы-Сай курорт зонасы – Жалал-Абад облусунун Ноокен р-нундагы бальнеол. курортко ылайыктуу аймак.
Үчкоргон т. ж. бекетинен 26 км түш.-батыш тарапта, Майлысайдын жанында, Фергана өрөөнүнүн түн.-чыгыш бөлүгүндө, деңиз деңг. 850 м бийиктикте жайгашкан. Климаты мелүүн континенттик. Кышы мелүүн, кыска, кар дайыма жатпайт (январдын орт. темп-расы – 3°С), жайы кургакчыл, ысык (июлдуку 27°С). Жылдык жаан-чачыны 300 ммдей (негизинен март–июль айларына туура келет). Жылдык орт. салыштырмалуу нымдуулугу 40%тей. Дарылоочу негизги табигый фактору сульфид, хлорид ж-а сульфиддүү, хлоридгидрокарбонат-натрийлүү суу булактары (к. Майлысай минералдуу суусу).
Том Хэнкс
Томас Жефри Хэнкс (Tom Hanks;1956-жылдын 9-июлунда туулган) - америкалык актер жана режиссер. Актер комедия жана мелодрамалардагы ролдору менен белгилүү. Ал "Суу периси" (англ. Splash, 1984), "Чоң" ( англ. Big, 1988), "Тёрнер и Хуч" (англ. Turner & Hooch, 1989), "Алардын бейсбол лигасы" (англ. A League of Their Own, 1992), "Сиэттлдеги уйкусуздук" (англ. Sleepless in Seattle, 1993), "Филадельфия" (англ. Philadelphia, 1993), "Форрест Гамп" (англ. Forrest Gump, 1994),Аполлон 13 (англ. Apollo 13, 1995), "Жоокер Райанды сактоо" (англ. Saving Private Ryan, 1998), "Кат" (англ. You've Got Mail, 1998), "Жашыл миля" (англ. The Green Mile, 1999), "Чыгарылган" (англ. Cast Away, 2000), "Каргыш тийген жол (англ. Road to Perdition, 2002) жана "Да Винчинин коду" (англ. The Da Vinci Code, 2006), тасмаларында роль жараткан, ошондой эле "Полярдык экспресс" (англ. The Polar Express, 2004) жана "Оюнчуктар жомогу" (Toy Story) анимациялык тасмаларында үн коштогон.
АКШ жана Канадалык прокатта Хэнкстин "тасмалары $ 4, 5 млрд каражат топтосо, дүйнө жүзү боюнча $ 9,0 миллиарддан ашуун киреше алып келген,, Түндүк Америкадагы кирешеси эң көп үчүнчү актер катары таанылган. Т. Хэнкске "Алтын глобус" сыйлыгы, "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты актер" номинациясы "Филадельфия" тасмасындеги ролу үчүн ыйгарылган. Актер "Форрест Гамп" тасмасындагы ролу үчүн "Оскар" сыйлыгын, "Алтын глобус" сыйлыгын, АКШ киноактерлор Гильдиясынын сыйлыгын, People's Choice Award сыйлыгынын "Эң мыкты актер" номинациясында жеңип алган. 2004-жылы, ал Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын "Stanley Kubrick Britannia Award " сыйлыгын алган. 2014-жылы, актерго Кеннеди борборунун сыйлыгы ыйгарылса 2016-жылы, ал ошол кездеги АКШнын президенти Барак Обама тарабынан президенттик "Эркиндик" медалын алды, , ошондой эле Франциянын ардактуу легионунун Орденине дагы татыктуу болгон.
Т. Хэнкс режиссер Стивен Спилберг менен кызматташып "Жоокер Райанды сактоо" (англ. Saving Private Ryan, 1998), "Күчүң жетсе мени кармап ал" (англ. Catch Me If You Can (2002), "Терминал" (The Terminal, 2004), "Тыңчынын көпүрөсү" (англ. Bridge of Spies) жана "Ок атууда ага-ини" (англ. Band of Brothers, 2001) тасмаларында режиссер, сценарий жазуучусу жана продюсер катары катышып, өзүн көрсөтө алган.
Хайнзен
Хайнзен (Heinsen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хольцминден районуна кирет.
Калкы - 877 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 18,63 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 55 019. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Халлинг.
Оморов Жүкүш
Оморов Жүкүш (10. 5. 1922, Москва району, Чичерин (азыркы Чон-Арык) кыштагы -1991) - согуштун ардагери, милициянын майору, жетекчи кызматкер. Орто билимди Фрунзе шаарындагы № 5 жатак-мектептен алган (1940). Алматы шаарындагы атайын милиция окуу жайын бүтүргөн (1963).
1942-ж. Улуу Ата Мекендик согушка чакырылып, Ленинград фронтунда блокадада болгон. Полына, Венгрияны бошотуудагы салгылаштарга катышып, Берлинге чейин барган.
Согуш аяктагандан кийин да Мамлекеттик коопсуздук комитетинде (КГБ) кызмат өтөп, чечен, карачай жана курддардын жер которуштуруусун ишке ашырууга активдүү катышат.
1949-ж. Советтик Армиянын катарынан бошонуп, туулган жерине келип, кырман башчысы болот. Кайрадан КГБга кызматка чакырылып, Талас облусунун Ленинполь (Бакай-Ата) районунда тергөөчү болуп, Кавказдан көчүрүлүп келинген улуттарга комендант болгон (1950).
Москва районунда Ички иштер бөлүмүндө кызматкер (1955), кийинчерээк начальник (1961-68), Петровка, Сокулук райондорунда ОБХССтин башчысы, Суусамыр посёлкалык милиция бөлүмүндө начальник (1968-75), Калинин районунда ОБХССтин начальниги (1975-77), Москва районундагы «Россия» колхозунда жана айыл чарба башкармалыгында юрист-консультант болуп эмгектенген. «Милициянын отличниги» төш белгисинин ээси. Улуу Ата Мекендик согуштун 30, 40 жылдыгы юбилейлик медалдары (1975, 1985), Улуу Ата Мекендик согуштун 2-даражадагы ордени менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Ист Кингстон (Нү-Гэмпшир)
Ист Кингстон (Нү-Гэмпшир) (East Kingston) — Нү-Гэмпшир штатынын Роккингэм округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2357 киши. Болжолдуу аянты - 26.0 км². FIPS коду — 33-21380.
Чикопи (Массачусетс)
Чикопи (Массачусетс) (Chicopee) — Массачусетс штатынын Хэмпден округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 55 298 киши. Болжолдуу аянты - 61.9 км². FIPS коду — 25-13660.
Грабоу-Белоу
Грабоу-Белоу (Grabow-Below) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Мүриц районуна кирет.
Калкы - 118 киши(2013-ж.). . Аянты - 13,56 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 56 013. Муниципалитеттин башчысы — Андреа Йозе.
Элай (Миннесота)
Элай (Миннесота) (Ely) — Миннесота штатынын St. Louis округуна караган АКШ шаары.
Мельбурн
Мельбурн – Австралиянын түштүгүндөгү шаар. Виктория штатынын административдик борбору. ПортФиллип булуңуна Ярра дарыясы куя берген жерде жайгашкан. Калкы Чоң Мельбурн агломерациясы менен 4,2 млн (2012); калкынын саны боюнча Сидней агломерациясынан кийинки 2-орунда. Тогуз жолдун тоому. Автомобиль жана темир жол түйүнү. Төрт (анын ичинде Тулламарин эл аралык) аэропорту бар. Шаарда дүйнөдөгү эң узун трамвай линиясы (узундугу 250 кмден ашык) иштейт. 1835-жылы негизделген. Улуу Британиянын премьер-министри лорд Мельбурндун (Мельборн) ысмынан аталган. 1847-жылдан шаар статусуна ээ. 1901–27-жылдары Австралия Союзунун борбору болгон. Порт-Филлип булуңундагы порт (жылына 30 млн тонна жүк ташылат). Шаардын экономикасында тейлөө чөйрөсү басымдуу (эмгекке жарамдуу калктын 90%и эмгектенет). Мельбурн – өлкөнүн башкы ишкер жана финансы борбору. Мельбурнда Австралиянын негизги банктарынын штаб-квартиралары, баалуу кагаздар биржасынын бөлүмү, Австралия ишкер кеңешинин башкы уюму ж. б. жайгашкан. Машина куруу, металлургия, химиялык, нефть ажыратуу, текстиль, кагаз өнөр жай ишканалары иштейт. Ратуша (1867– 87), неоготика стилиндеги Ыйык Павел собору (1880–92) сакталган. Австралиянын илим, билим жана маданий ири борбору. ИИИлер, университеттер (анын ичинде Мельбурн, технологиялык ж. б.) жана анын кампустары, институттар (анын ичинде Король технология, нерв, рак оорулары, мээни изилдөөчү ж. б.), консерватория (1974), улуттук театр, Виктория улуттук галереясы (Европанын, Азиянын, Австралиянын искусствосу), заманбап искусство, дизайн, край таануу жана этнографиялык музейлери (анын ичинде улуттук мемориал; Австралия аборигендеринин маданий борбору ж. б.), театрлар бар. Шаардын борбордук бөлүгүндө көптөгөн тарыхый курулуштар (анын ичинде Ыйык Патрик неоготика собору ж. б.) сакталган. Король көргөзмөсүнүн имараты Карлтон-гарденс паркы менен Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген. Ботаникалык бак жана зоопарк уюштурулган. Мельбурнда 1956-жылы XVI жайкы Олимпия оюндары өткөрүлгөн. Жыл сайын эл аралык фестивалдар (кино, музыка ж. б.), салт болуп калган спорт мелдештери болот. Туризм (жылына 8 млнго жакын турист, анын 1,4 млну чет өлкөлүктөр) өнүккөн.
Мельников Павел Иванович
Мельников Павел Иванович (29.7.1905, азыркы Украина, Днепропетровск областы, Царичинский району, Елизаветовка айылы – 20.2.1978, Фрунзе) – айыл чарба өндүрүшүнүн ишмери, СССР мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1951). Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. 1958-жылдан Кемин районундагы Ильич атындагы асыл тукум заводдун директору. Ала-тоо уюн чыгарууга катышкан. Эки Ленин, Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси» ордендери менен сыйланган.
Нидергебра
Калкы - 703 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 9,99 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 62 037. Муниципалитеттин башчысы — Бургунде Крум.
Мончок-Дөбө (Ноокат району)
Мончок-Дөбө (Мончок-Дөбө) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Жаңы-Ноокат айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 761 киши.
Айзинген (Бавария)
Айзинген (Бавария) (Eisingen (Bayern)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Вюрцбург районуна кирет.
Калкы - 3600 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 79 126. Муниципалитеттин башчысы — Урзула Энгерт.
Каледон бүктөлүшү
Каледон бүктөлүшү (Caledonia — Шотландиянын латынча аты) — жер кыртышынын палеозой заманында (кембрий, ордовик, силур, кээде девон мезгилдеринде) пайда болгон бүктөлүүлөрү. Тоо пайда болуу, граниттешүү процесстери жүргөн. Терминди илимге биринчи жолу француз геолог М. Бертран киргизген (1887). Каледониддерге Европа (Ирландия, Шотландия, Уэльс, Түндүк Англия, Скандинавия жарым аралынын түндүк-батыш тарабы, Шпицберген аралы), Азия (Борбордук Казакстандын батыш бөлүгү, Түндүк Теңир-Тоо, Батыш Саян, Тоолуу Алтай, Моңгол Алтайы, Кытайдын түштүк-чыгышы), ошондой эле Чыгыш Австралия (Тасмания аралы менен бирге), Түндүк жана чыгыш Гренландия, Түндүк Аппалач тоолору кирет. Урал, Жогорку Яна — Чукотка (түндүк-чыгышы), Чыгыш Аляска, Борбордук жана Түндүк Анд жана башка жерлерде кездешет. Каледон бүктөлүшү айрым жаш тоолор орун алган аймактарда да бар. Каледон бүктөлүшүнүн фазалары болуп, алгачкы каледон (алгачкы кембрий), салаир (ортоңку кембрийден акыркы кембрийдин аягына чейин), такон (акыркы ордовиктен силурдун башталышына чейин), акыркы каледон (силурдун аягынан девондун башталышына чейин), оркад (девондун орто ченинде) фазалары саналат. Алгачкы каледондо бүктөлүү цикли күчтүү жүрүп, чопо-сланецтүү (аспид), граувактуу, кээде флиштүү, карбонаттуу, спилит-кератофирлүү, диабаздуу катмарлар пайда болгон. Айрым жерлерге гипербазиттер тараган. Акыркы каледондо тоо пайда болуу процесси жүрүп, тоо арасындагы ойдуңдарга кызыл түстүү континенттик чөкмөлөр (моласстар) чөккөн. Эффузивдер менен туфтардын калың катмарлары орун алган. Айрым аймактарда геосинклиналдуу өнүгүү процесси толук аягына чыкпай калган. Четки ойдуңдар болбойт. Калийлүү граниттер аз кездешет. Ошентип каледон бүктөлүшү кийинки бүктөлүүлөрдөн кескин айырмаланат. Кыргызстанда Түндүк Теңир-Тоо каледон бүктөлүшүнөн көтөрүлгөн. Көпчүлүк кен байлыктар каледон бүктөлүшү менен тыгыз байланышкан.
Райхенбах (Жогорку Франкония)
Райхенбах (Жогорку Франкония) (Reichenbach (Oberfranken)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Франкония административдик округуна карайт. Кронах районуна кирет.