cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шэлли (Миннесота)
Калкы - 191 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 27-59566.
Диц
Диц (Diez) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан Шаар. Рейн-Лан районуна кирет.
Калкы - 10 737 киши(2013-ж.). . Аянты - 12,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 029. Мэр — Герхард Максайнер.
Чоктал колтуктары
Чоктал суусунун кум жалчалары м-н торолгон өрөөнүн жайпап жатат. Батышындагы колтуктун уз. 0,5 км, эни 0,7 км, тереңдиги ага кире беришинде 10 мдей. Оң жээги тик келип, шагыл таштуу. Батыш тумшугу жантайыңкы келип, шагыл таштан, конгломераттан ж-а карбонат конкрецияларынан турат. Төрү ж-а сол жээги жапыз, кумдуу, аккумуляция өөрчүгөн. Мында колтук сайроондуу келип, баткактуу кумдан турат; өсүмдүктөрдөн рдест ж-а хара балырлары өсөт. Сайроондун эни 50 мдей келип, тик бороздон каньондун ылайлуу таманына өтөт. Чыгыш жак колтуктун туурасы кире беришинде 200 мдей, тереңдиги 5 мдей. Анын тумшуктарындагы кумдуу сайроондун улам кеңейишинен колтук тынымсыз тартылууда. Таманы сайроондуу, балыр өсөт. Түн.-батыштан Чоктал суусунун бир салаасы куят. Ч. к. толкун ж-а шамалдан ыктоо болгондуктан кеме токтоого ыңгайлуу. Жээгинде маяк орнотулган.
Цаппендорф
Цаппендорф (Zappendorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале районуна кирет.
Суу сервитуту
Суу сервитуту – суу объектисинен чектелүү пайдалануу укугу. Жарандык мыйзамдардагы сервитуттар  тууралуу жалпы жоболор С. с-на карата КР суу мыйзамдарына карама-каршы келбегендей деңгээлде колдонулат.
Мезозой бүктөлүүсү
Мезозой бүктөлүүсү, мезозой бүктөлүштөрү – мезозой заманында (триас, юра, бор мезгилдеринде) жер кыртышы ийилип, тоолордун бийик көтөрүлүшү, магматизм процессинин жүрүшү. Тектоникалык кыймылдар негизинен Тынч океандын жээктеринде (Чыгыш Азия, Кордильера, Анд тоолору) күчтүү кыймыл-аракетке келип, Тынч океан бүктөлүү аймагы келип чыккан. Триас мезгилинин аягы менен юранын башталышында алгачкы киммеий (индосиний) бүктөлүүсү пайда болгон. Мында Индикытай, Иран тайпак тоосунун кээ бир бөлүктөрү бүктөлүүгө учураган. Соңку киммерий бүктөлүү мезгилинде (андневад, колыма, араукан бүктөлүүлөрү) Жогорку Яна-Чукча аймагы, Моңгол-Охота, Кордильера тоосунун борбордук бөлүгү бүктөлгөн. Бул процесс юра мезгилин кучагына алган. Натыйжада Сихотэ-Алинь, Камчатка жарым аралы, Суматра аралы, Коряк тайпак тоосунун батыш тарабы бийик көтөрүлгөн. Мезозой бүктөлүүсү доорунда түстүү металлдар (жез, молибден, калай, вольфрам ж. б.), алтын кендери пайда болгон.
Гомадинген
Гомадинген (Gomadingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Тюбинген административдик округуна карайт. Ройтленген районуна кирет.
Калкы - 2193 киши(2013-ж.). . Аянты - 45,85 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 15 027. Мэр — Клеменс Бец.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 Шаардык районго бөлүнөт.
Эмфизема
Эмфизема өпкөнүн (гр. emphysema - аба толуу) - өпкөнүн патологиялык процессте абанын ашыкча топтолушу менен мүнөздөлгөн жабыркашы. Анын тубаса, кийин пайда болгон, чектелген, жайылган, катуу кармаган жана өнөкөт түрлөрү бар. Адамдын тубаса Эмфиземасы ферменттердин бири жетишпегенде, кийин пайда болуп, катуу кармаган Эмфизема бронх өткөөлүнүн бузулушунан (мис., бронх астмасы) болот. Өнөкөт жайылган (диффузиялык) Эмфизема көбүнчө өнөкөт бронх астмасынын, бронхиттин, пневмосклероз же пневмокониоз ж. б. оорулардын кабылдоосу катары пайда болот. Мында өпкө чоңоет, альвеола тосмолору жукарат. Оорулуу жөтөлөт, энтигет. Күчөгөндө өпкө жана жүрөк начарлайт. Дарылоодо спазмга каршы, какырык чыгаруучу дарылар, антибиотиктер, кычкылтек менен дарылоо, дене тарбия ж. б. колдонулат. Алдын алууда дем алуу системасынын өнөкөт ооруларын өз убагында дарылоо зарыл.
Мезопауза
Мезопауза (мезо… жана латынча pausa – токтоо, үзүлүү) – атмосферанын мезосфера (температура улам төмөндөгөн) жана термосфера (температура улам жогорулаган) катмарларынын ортосунда (80– 90 км бийиктикте) пайда болгон кабат. Аба температурасынын эң төмөнкү деңгээлине туура келет.
Рөттенбах (Эрланген)
Рөттенбах (Эрланген) (Röttenbach (bei Erlangen)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Эрланген-Хөхштадт районуна кирет.
Калкы - 4630 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 72 149. Муниципалитеттин башчысы — Ханс Мичке.
Олив Брэнч (Миссисипи)
Олив Брэнч (Миссисипи) (Olive Branch) — Миссисипи штатынын Дэсото (DeSoto) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 30675 киши. Болжолдуу аянты - 94.0 км². FIPS коду — 28-54040.
Хинсдэйл (Массачусетс)
Хинсдэйл (Массачусетс) (Hinsdale) — Массачусетс штатынын Беркшир округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 872 киши. Болжолдуу аянты - 56.2 км². FIPS коду — 25-30315.
Смайылкулов Жакыпбек
Смайылкулов Жакыпбек (1934, Кызыл-Ой кыштагы -1996, ошол эле жер) - айыл чарбасы боюнча жетекчи кызматкер.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Суу укугу
Суу укугу – сууну коргоо жана пайдалануу боюнча коомдук мамилелерди жөнгө салуучу укуктук ченемдердин тутуму, ошондой эле тийиштүү илимий жана окуу сабагы. С. у. мыйзамдардын өзалдынча тармагы болуу менен, ошол эле учурда экологиялык адам укугунун  тармакчасы болуп саналат.
Эмпиема
Эмпиема (гр. empyema - ириң) - дененин туюк көңдөйүндө же көңдөй органында ириңдин чогулушу. Анда ириң чыгуучу жол заң, сезгенүү инфильтраты ж. б. менен бүтөлүп калат. Дарылоо хирург. жол менен жабыркаган органды, мис., ириңдүү аппендицитте аппендикс өсүндүсүн, ириңдүү холециститте өт баштыгын алып салуу, ошондой эле ириңдүү көңдөйдү, ириңцүү плевритте плевраны, ириңдүү артритте муунду жаруу жүргүзүлөт.
Итон (Нү-Гэмпшир)
Итон (Нү-Гэмпшир) (Eaton) — Нү-Гэмпшир штатынын Кэрролл округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 393 киши. Болжолдуу аянты - 66.3 км². FIPS коду — 33-23380.
Таллыкуль (Благовар району, Башкыртстан)
Таллыкуль — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Удрякбашев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 116 киши. Почта индекси — 452714, ОКАТО коду — 80217000000.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Мезофиттер
Мезофиттер (мезо... жана грекче phytjn – өсүмдүк) – топуракта, абада ным жетиштүү (ашык эмес) учурда өсүүчү, б.а. ксерофиттер менен гидрофиттердин ортосундагы өсүмдүктөр тобу. Алар мелүүн алкакта, тропик жана субтропик токойлордо өсөт. Мелүүн алкакта өсүүчү мезофиттерге жалбырагы күбүлмө дарактар жана бадалдар, шалбаада (уй беде, ат конок ж. б.) жана токойдо (мончок гүл ж. б.) өсүүчү көпчүлүк чөптөр, ошондой эле айрым учурда боздоң жана чөлдө эрте жазда өсүүчү көп жана бир жылдык өсүмдүктөр (эфемерлер), көпчүлүк айыл чарба өсүмдүктөрү (буудай, сулу, кант кызылча, соя, буурчак ж. б.), отоо чөптөр жана мөмө бактар (мисте, бадам, жүзүмдөн башкалары) кирет. Боздоң, шалбаа жана чөлдө өсүүчү мезофиттер – жарыкчыл; токой, бадал арасында өскөндөрү көлөкөчүл өсүмдүктөргө мүнөздүү.
Норсфилд (Мэн)
Норсфилд (Мэн) (Northfield) — Мэн штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 131 киши. Болжолдуу аянты - 119.1 км². FIPS коду — 23-51375.
Серкебай кызы Маржеке
Серкебай кызы Маржеке (1916, Суусамыр өрөөнү, Тескей кыштоосу - 1993, Суусамыр кыштагы) - боз үйдүн жасалгасын өтө жогорку деңгээлде улуттук колоритте кооздогон уз.
Суу фонду
Суу фонду – баардык суу объектилеринин жыйындысы, алар баскан жерлер, анын ичинде суу сактоочу аймактарга бөлүнүп берилген аянттар жана аларда топтолгон суу ресурстары. КР С.ф. мамлекеттин менчиги болуп саналат.
Куинси
Куинси (Quincy) — Мичиган штатынын Branch округуна караган АКШ шаары.
Годендорф
Годендорф (Godendorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Мекленбург-Штрелиц районуна кирет.
Калкы - 236 киши(2013-ж.). . Аянты - 13,81 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 55 023. Муниципалитеттин башчысы — Христиан Бланк.
Ак-Булуң жарым аралы
Ак-Булуң жарым аралы - Ысык-Көлдүн түш. жээгинде. Туурасуунун шиленди конусунун чыгыш четинде жайгашкан. Тоң р-нун аймагында.
Жарым арал көлдүн түбүндө жээк бойлой созулуп жаткан кумдук, чополуу жалчалардын ачылып калышынан пайда болгон; 1930-жылкы топогр. картада азыркы жарым аралдын ордунда суу астындагы таштардын белгиси гана көрсөтүлгөн. Кийин мындагы тайыздыктар суу тартылганда жарым аралга айланып, жээкке кошулган (1950-ж.). Аянты 1981–84-ж. 0,0542 км2ге чоңойгон. Азыркы кум жалчаларынын бир бөлүгү талкаланып, кум плиталарына айланган; алардын арасына кум толгон. Жарым аралдагы Акбулуң колтугу чакан кемелер токтоого өтө ыңгайлуу жай; тереңдиги 3–4 м. Таманы илээшкек ылайлуу, балырлар өсөт. Жарым арал ж-а анын акваториясы куштардын (а. и. аккуу) кыштоочу жайы.
Чолпон-Ата колтуктары
Чолпон-Ата колтуктары, Батыш жана Чыгыш Чолпон-Ата булуңчалары – Ысык-Көлдүн түндүгүндөгү Чолпоната ж. а-нын эки тарабын жайпап жаткан эки булуңча.
Чолпоната суусунун өрөөнүн ээлейт. Батыш колтугунун уз. 0,8 км, туурасы 0,5 км, тереңдиги кире беришинде 20 мдей. Төр жагында камыш аралаш фитогендүү өсүмдүктөр өсөт. Оң жээги тик, кальций карбонаты м-н камдашкан конгломераттардан ж-а шагыл таштардан турат. Сол тарабы аккумуляциялык жапыз жээк. Колтуктун Чолпоната суусуна дал келген борб. бөлүгүн күкүрт кычкыл суутек жыттанган карабаткак ээлеп, «хара» балыры өсөт. Чыгышындагы колтуктун жазылыгы 0,8 кмдей, тереңдиги киреберишинде 20 м. Жээги аккумуляциялык, кумдуу. Төр жагында азыркы аккумуляция процессинин натыйжасында 70-жылдардын башында Ысык-Көлдөн бөлүнгөн чакан көл пайда болгон. Суусунун 10°Сден жогорулоо ж-а төмөндөө убактысы жазында 5-майга, күзүндө 19-ноябрга туура келет. Суунун эң жылуу мезгили август айы, августтагы көп жылдык орт. темп-расы 19,5°С. Ч. к. кеме токтоого ылайыктуу.
Путумайо
Путумайо (Río Putumayo) – Түштүк Америкадагы дарыя, Амазонканын сол куймасы. Жогорку агымында Колумбия менен Эквадордун, ортонку агымында Колумбия менен Перунун чек аралары аркылуу агат. Бразилиядагы төмөнкү агымы Иса деп аталат. Узундугу 1580 км, алабынын аянты 123 миң км2. Негизинен Амазонка ойдуңу аркылуу агат. орточо чыгымы 7,2 миң м3/сек. Ортонку агымында кеме жүрөт.
Топтуу хоккей
Топтуу хоккей (мындан сырткары бенди деп атап коюшат, англис тилинен) - кышкы спорт оюндарынын бир түрү. Бул оюнда эки команда (ар биринде 10 талаа оюнчусу жана бир дарбазачы) беттешет. Баардык оюнчулар муз үстүнөн жылуу үчүн коньки кийишет, талаа оюнчулары клюшка менен каршылаштын дарбазасына топ киргизүүгө умтулушат жана ошону менен бирге өз дарбазасына гол кирип кетпеши үчүн бардык аракетин жумшашат. Дарбазачыные максаты - өз дарбазасын гол киргизбей кайтаруу, ал клюшка колдонбойт. Оюн узактыгы убакыт менен чектелүү: 45 мүнөттөн 2 тайм оюн өткөрүлөт. Калыстын чечими менен аба ырайынын кескин сууктап кетүүсүндө 30 мүнөттөн турган 3 тайм ойнолот. Оюндун жеңүүчүсү болуп эң көп гол киргизген команда эсептелинет.
Кыргыздарда  "топтуу хоккей"  болгону менен, эл аралык мелдештерде  "бенди"  деп аталат.
Эл аралык топтуу хоккей федерациясы - Federation of International Bandy. Эл аралык Олимп Комитети тарабынан официалдуу түрдө кышкы оюндары деп саналганы менен, азыркыга чейин Кышкы Олимп оюндарынын программасына кошулган эмес. 2011-жылы өткөн Азия оюндарынын программасына кошулган жана 2012-жылы Алма-Ата шаарында биринчи Азия чемпионаты өткөн.
2022-жылы өтө турчу Олимп оюндарына топтуу хоккейдин официалдуу оюндар программасына кошулуусу күтүлүүдө.
Нөбдениц
Нөбдениц (Nöbdenitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенбург районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Осика (Миссисипи)
Осика (Миссисипи) (Osyka) — Миссисипи штатынын Pike округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 481 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 28-54640.
Доденбург
Доденбург (Dodenburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бернкастель-Витлих районуна кирет.
Хинхам (Массачусетс)
Хинхам (Массачусетс) (Hingham) — Массачусетс штатынын Плимаус (Plymouth) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 22 561 киши. Болжолдуу аянты - 64.9 км². FIPS коду — 25-30210.
Шэрбурн (Миннесота)
Шэрбурн (Миннесота) (Sherburn) — Миннесота штатынын Martin округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1137 киши. Болжолдуу аянты - 2.3 км². FIPS коду — 27-59620.
Суу фондусуна караштуу жер
Суу фондусуна караштуу жер – С. ф. к. ж-ге суу бети ээлеген жерлер (дарыя, көл, суусактагыч, канал) саз, мөңгү, гидротехникалык жана суу чарба курулуштары, ошондой эле аларга караштуу тилкелер кирет. Белгиленген тартиптеги улуксаты болсо, ал жерлер курулуш куруу жана пайдалануу, калкты таза суу менен камсыз кылуу, денсоолугун чыңдоо, турмуш-тиричилик керектөөлөрүн канагаттандыруу, ошондой эле суу чарбасы, айыл чарбасы, өнөр жайы, жаратылышты коргоо, балык чарбасы, энергетика, унаа керектөөсү үчүн колдонулат.
Елгуй
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сейталиев Дүйшөн
Сейталиев Дүйшөн (1925, 1-Май кыштагы -2004, ошол эле жер) - согуштун жана эмгектин ардагери.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Цваймен
Цваймен (Zweimen) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Мерзебург-Кверфурт районуна кирет.
Калкы - 323 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 7,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 88 395. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Роде.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Ак-Өлөң жарым аралы
Ак-Өлөң жарым аралы - Балыкчы булуңунун батыш жээгинде.
Акөлөң кыш-нан (Тоң р-ну) 6,3 км түн.-чыгыш тарапта. Көлгө карай 2 км кирип жатат, туурасы 3 км. Мурда арал болуп (аянты 66480 м2) жээктен 130 м аралыкта турган (1956-ж.), кийин ага кошулуп, жарым аралды түзгөн. Жарым аралдын аянты 1957-жылдан 1982-ж. чейин 0,6749 км2ге, 1981–84-ж. 0,0046 км2ге чоңойгон. Суу астындагы бөлүгүндө 3–5 м тереңдикке чейин кум жалчалары жатат. Кум-шагылдуу жээк жалчалары, сайроондор ж. б. мүнөздүү.
Хайдар (Благовар району, Башкыртстан)
Хайдар — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Удрякбашев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 4 киши. Почта индекси — 452733, ОКАТО коду — 80214834006.
Хаген-им-Бремишен
Хаген-им-Бремишен (Hagen im Bremischen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Куксхафен районуна кирет.
Калкы - 3826 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 27,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 52 019.
Рөттинген
Калкы - 1657 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 27,19 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 79 182. Муниципалитеттин башчысы — Мартин Умшайд.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Жакомо Пуччини
Жакомо Пуччини (22. 12. 1858, Лукка – 29.11. 1924, Брюссель) – италиялык композитор, италян классикалык операнын акыркы өкүлү. Музыканттын үй-бүлөсүндө төрөлгөн. 10 жашынан органчы, пианист катары концерттерге катышкан. 1883-жылы Милан консерваториясын бүтүргөн (А. Понкьелли менен Бацциниден таалим алган). «Манон Леско» (1893), «Богема» (1896), «Тоска» (1900), «Мадам Баттерфляй» (1903), «Батыш кызы» (1910), «Турандот» (1926, Ф. Альфано бүтүргөн) опералары, ага дүйнөлүк атак алып келген. Ал жазган опералардын негизин сүйүү жана чындык үчүн өмүрүн кыйган аялдардын образы түзгөн. Пуччини жаңычыл композитор катары Вердинин чыгармаларынын принциптерин өнүктүргөн, опералардын негизги компоненти болгон речитативдүү ария стилин киргизген. Кыргыз опера жана балет театрында «Чио-Чиосан» (1943, 1969), «Тоска» (1962, 1969) опералары коюлган.
Гомаринген
Калкы - 8598 киши(2013-ж.). . Аянты - 17,3 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 16 015. Мэр — Манфред Шмидерер.
Мейерхольд Всеволод Эмильевич
Мейерхольд Всеволод Эмильевич (Карл Казимир Теодор Майергольд) [28. 01 (9.02). 1874, Пенза – 2. 02. 1940, Москва] – советтик режиссёр жана актёр, Республиканын эл артисти (1923). Москва филармония коомунун музыкалык драма окуу жайын бүтүрүп, 1898–1902-жылдары Москва көркөм театрында актёр болуп иштеген. 1902–06-жылдары «Жаңы драма театры» труппасынын актёру жана режиссёру. Ушул мезгилде Мейерхольд символизмдин поэтикасына байланыштуу шарттуу-эстетикалык театрдын программасын көтөрүп чыгат. 1917-жылы саясий-агитациячыл театр уюштуруу идеясын көтөргөн. Херсон, Николаев, Петербург ж. б. шаарда актёр жана режиссёр 1920–38-жылдары Москва театрын (Мейерхольд атындагы театр) жетектеген. Мейерхольд мамлекеттик Жогорку режиссёрдук (кийинчерээк театрдык) өнөрканаларды уюштурган, ал жерден актёрлор тобу үчүн жаңы – биомеханика ыкмасын иштеп чыккан. В. В. Маяковскийдин «Мистерия-Буфф» (1921), «Кантала» (1929) жана «Мончо» (1930), Н. Р. Эрдмандын «Мандат» (1925), А. Н. Островскийдин «Токой» (1924), Н. В. Гоголдун «Текшерүүчү» (1926); А. С. Грибоедовдун «Акылдын азабы» (1928), А. Дюманын (уулу) «Камелия кармаган аял» (1934) ж. б. спектаклдерди койгон.
Норвэй (Мэн)
Норвэй (Мэн) (Norway) — Мэн штатынын Оксфорд округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4611 киши. Болжолдуу аянты - 123 км². FIPS коду — ?.
Суу чарба ишмердиги
Суу чарба ишмердиги – жарандардын же юридикалык жактардын суу объекттерин пайдаланууга, калыбына келтирүүгө жана коргоого байланышкан ишмердиктери.
Еппинг (Нү-Гэмпшир)
Еппинг (Нү-Гэмпшир) (Epping) — Нү-Гэмпшир штатынын Роккингэм округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6411 киши. Болжолдуу аянты - 67.9 км². FIPS коду — 33-24660.
Мейиз
Мейиз – кургатылган жүзүм. Ал уруксуз (кишмиш) жана уруктуу, жемиши ири, кабыгы жука, 20%тен кем эмес канты бар жүзүм сортторунан (ак кишмиш, кара кишмиш, нимранг, ризамат ж. б.) даярдалат. Жүзүм шиңгили менен (20–30 күн) кургатылат же атайын щелочтун (0,2– 0,4%түү) ысык эритмесинде бир нече секунда кармап, анан 7–10 күн же щелочтун эритмесине салгандан кийин күкүрттүү газ менен ыштап (1–1,5 с), анан көлөкөдө төрт тарабында тешиктери бар желдетилүүчү жайда 4–8 жума кургатылат. Жүзүм сортуна, даярдоо жана кургатуу ыкмасына карата мейиз бидана, сабза, саяки, шигани, гармиан, авлон болуп айырмаланат. Мейизде (кургак затына карай) 80–85% кант, 0,5–3% органикалык кислоталар, 2,3% азоттуу заттар ж. б. болот. Мейиз кондитер жана нан бышыруу өнөр жайында жана тамак-ашка колдонулат.
Сейдакматов Болотбек
Сейдакматов Болотбек (1933, Ой-Кайың кыштоосу -1965, Фрунзе шаары) - педагог, эмгек ардагери.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Кутургу
Кутургу — Кыргызстандын Ысык-Көл облусунун Түп районундагы айыл. Кутургу айыл аймагына кирет.
Куперсвилл
Куперсвилл (Coopersville) — Мичиган штатынын Ottawa округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4275 киши. Болжолдуу аянты - 12.5 км². FIPS коду — 26-18020.
Кутургу
Ысык-Көл өрөөнүнүн түндүк-чыгышында, Түп булуңунун түндүк жээгинде, Балыкчы—Каракол автомобиль жолунун боюнда, деңиз деңгээлинен 1650 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Түп кыштагынан 15 км батыш тарапта. Балыкчы темир жол станциясынан 176 км. Кыштак 1911-жылы негизделген. Калкы 1687 (2009); негизинен мал чарбасы менен алектенет. Орто мектеп, китепкана, бала бакча, маданият үйү, оорукана, дарыкана бар. Турмуштиричилик кызматынын бөлүмдөрү, соода түйүндөрү иштейт.
Калкы
Калкы ― 1687 киши (2009-жылы).
Тору-Айгыр жарым аралы
Тору-Айгыр жарым аралы - Ысык-Көлдүн Балыкчы булуңунун түн. жээгинде.
Тору-Айгыр суусунун аллювий-пролювий шилендисинин уландысы. Көлгө 2,6 км кирип жатат. Жээги булуң-буйткалуу. Торайгыр суусунун чатынан чыгышыраактан баштап аккумуляциялык тегиз жээк башталат. Жарым аралдын тумшук жагында голоценде пайда болгон (туурасы 0,8 км) кашаттар бар. Чыгыш жээгинде таманы ылайлуу; жайында жакшы жылыган бухта м-н бүтөт. Ал жердеги суунун тереңдиги 7 м. Бухта кеме токтоого ыңгайлуу.
Загава (эл)
Зага́ва (кебади, мерида; өз аты: бэри) — Судан менен Чад аймагындагы Ховар дарыясынын алабында жашаган эл. Жалпы саны 40 миң адам.
Тил
Загава (бери, бэри-аа, зорхау, зегау, мерида, кебади) тили Нил-сахара макро-үйбүлөсүндөгү сахара уясына кирет. Загава тилинде берти жана бедият диалектилер бар. Ошондой эле араб тилин да колдонушат.
Дин
Азыркы учурда калктын бир бөлүгү Ислам динин тутушат. Калгандары жергиликтүү салттуу ишенимдерди (тотемизм, ата-бабалардын жана жаратылыш күчтөрүнүн культтары) карманышат.
Коом
Көчмөндөрдүн уруулук коомдук уюму бар. Отурукташкандарда уруулук түзүлүшкө негизделген тууганчылык, коңшулук жана аймактык байланыштар үстөмдүк кылат.
Чарбалык иштер
Эркектердин кесиби — мал багуу (кой, эчки, эшек) жана көчмөн малчылык (төө). Аялдар кол менен иштетилген жер чарбасында (фонио, арпа, буудай, жашылчаларды) эмгектенишет.
Кол өнөрчүлүк
Булгаары (ар кандай булгаары идиштер, сумкалар, сумкалар, каптар, кийим-кече жана бут кийимдер ж. б.); токуу, жез жана күмүш зер буюмдарын жасоо, килем токуу.
Кийим
Эркектер салттуу түрдө ак кебезден жасалган кенен көйнөк кийишсе, аялдар узун, кең көйнөк жана жоолукчан болушкан.
Тамак-аш
Элдин менюсунда кычкыл сүт жана өсүмдүк азыктары (жашылчалар, мөмө-жемиштер, ботколор) бар.
Турак жай
Көчмөндөрдүн турак-жайы — жыгач шыргыйдан жасалган каркас, керилген тегерек чатыры жууркан, пальма жалбырактары менен жабылган; пол терилер менен капталган. Отурукташкан дыйкандардын үйлөрдүн тамдары чийки кирпич менен салынган, жалпак чатыры — сокмо (чопо).
Маданият
Бий, музыка жана ыр чыгармачылыгы, уламыштар менен мифтер, жомоктор менен макал-лакаптар өнүккөн. 1950-жылы мектеп мугалими Адам Тажир загава тили үчүн төөлөрдүн тамгалардын (белгилердин) негизинде уникалдуу алфавитти түзгөн.
Тарых
Загава Сахаранын байыркы эли. Көчмөн загава уруулары Чад көлүнүн түндүк-чыгышындагы түшүмдүү жерлерге отурукташкан. Жергиликтүү жогорку деңгээлде өнүккөн Сао маданияты менен болгон байланыштын натыйжасында загава уруулары 8-кылымда мамлекет түзүп, анын борбору Нджими шаарын негиздеген. Кийинчерээк, загава Сао маданиятынын жергиликтүү тургундарын ассимиляциялап, алардын үрп-адатын жана жашоо образын кабыл алышкан.
Биринчи жолу загава 9-кылымдагы араб булактарында Якуби тарабынан эскерилет. Алар Канемдин жана Чад көлүнөн Нубияга чейин созулган белгисиз бир катар мамлекеттердин тургундары катары айтылат. Загава, Якубинин айтымында, Түндүк Африкага да кул сатышкан.
Канемде Ислам динин арабдар жана берберлер тараткан. Ислам аркылуу Канем Аравия жана Түндүк Африка менен маданий жана соода байланыштарын түзгөн.
13-кылымда Канем өзүнүн күчүнүн туу чокусуна жеткен. Ошондо Канем коңшу урууларды өзүнө баш ийдирип, салык салган. Мамлекеттин аянты көбөйдү. Башкаруунун борборлоштурулган методдору киргизилди. Канемдин экономикасы транссахаралык соода жана металлургия аркылуу өнүккөн.
1388-жылы Канемди көчмөн билала уруулары талкалап басып алган. Канемдин калдыктары Борну мамлекетинин курамына кирген.
Азыркы учурда загава Чаддагы таасирдүү этникалык топ. Өлкөнүн президенти Идрис Деби жана кээ бир ири саясий ишмерлер загава элинин арасынан чыккан. Судандагы загава эли Дарфурдагы жаңжалга катышууда.
Оушен Спрингс (Миссисипи)
Оушен Спрингс (Миссисипи) (Ocean Springs) — Миссисипи штатынын Джэксон (Jackson) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 23121 киши. Болжолдуу аянты - 39.5 км². FIPS коду — 28-53520.
Измир (ил)
Измир (İzmir) - Түркиянын батышындагы или.
Географиясы
Батыштан ил аймагын Эгей деңизинин суулары жууп жатат. Аны Грекиянын Хиос (6 км), Лесбос (15 км) аралдарынан кысыктар бөлүп турат.
Измир или илдер менен чектешет: түндүгүндө Балыкесир, чыгышында Маниса, түштүгүндө Айдын.
Калкы
Смирна санжагы (1912-ж.) Илдин калкы - 3 370 866 адамдар (2009). Улуттук курамы: түрктөр - 60%, гректер - 31%, башкалар - 9%. Акимий борбору - Измир (2 956 772 адам).
Акимий бөлүнүшү
Измир или 30 илчеге бөлүнөт, анын 12си Измир шаарынын илчелери:
Хирс (Массачусетс)
Хирс (Массачусетс) (Heath) — Массачусетс штатынын Франклин округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 805 киши. Болжолдуу аянты - 64.5 км². FIPS коду — 25-29650.
Суарес, Луис Альберто
Луис Альберто Суарес Диас (исп.Luis Alberto Suárez Díaz; 24-январь, 1987-жылы Уругвайда төрөлгөн) - профессионалдуу уругвайлык футболчу, Уругвай курама командасынын жана испандык "Барселона" клубунун чабуулчусу. Дүйнөнүн мыкты чабуулчуларынын бири деп эсептелинет. Уругвайдын борбору болгон Монтевидео шаарынын "Насьонал" клубунун тарбиялануучусу жана ал клуб менен 2006-жылы Уругвайдын чемпиону аталып, 19 жашында Голландиянын Эредивизиясындагы (Голландия улуттук лигасы) "Гронинген" клубуна ойной баштайт. 2007-жылы айтылуу амстердаммдык "Аякс" футбол клубуна кирип, 2008/09 сезонунда команда мыктысы болгон. Кийинки сезондо команда капитаны болуп, 33 беттеш ичинде 35 гол киргизип, Голландияда жылдын мыкты оюнчусу болукга жетишкен. "Аякс" үчүн 49 гол киргизүү менен эле бирге Нидерландия чемпиону болгон. 2010/11 сезонунда команда үчүн жүзүнчү голун киргизип, бул көрсөткүчү менен белгилүү Марко ван Бастен, Йохан Кройф жана Деннис Бергкамптар менен теңелет. 2011-жылдын январь айында англиялык "Ливерпуль" клубунун курамына € 26,5 млн (£22,8 млн) суммага келген. Команданы чемпионатта 12-орундан 6-орунга жеткирген. 2012-жылы "Ливерпуль" менен жалгыз сыйлык - Футбол Лигасынын Кубогун утат. "Алтын бутса" сыйлыгынын ээси, 2014-жылы 31 голу менен алган. 2014-жылдын июль айында испандык "Барселона" футбол клубуна € 81 млн суммага келээри жарыяланган. Суарестин трансфери клубдун тарыхында эң кымбат жана дүйнө жүзүндө үчүнчү орунда болгон. "Барселонанын" курамында ойногон биринчи эле сезонунда Испания Чемпионатын, Испания Кубогун жана УЕФАнын Чемпиондор Лигасын утуп, "алтын хэт-трик" жасаган. Луис Суарес Уругвайдын жаштар футбол курамасында ДЧ (20жашка чейин) 2007-жылы чакырылган. Ал эми ушул эле жылдын 8-февралында негизги курамда Колумбияга карша беттеште дебют жасап, тушоосу кесилген(3:1). 2010-жылы өткөн футбол боюнча Дүйнө чемпионатында улуттук курам үчүн чоң салым кошкон. 3 гол киргизип, турнирде 4-орунду ээлешкен. Гана менен 1/4 финалда болгон оюнда дарбазага учуп бараткан топту колу менен тосуп, сактап калган. Бул үчүн оюндан чыгарылган жана көптөгөн жагымсыз айыптоолорду уккан. Себеби ошол оюнда ганалыктар көп аракет кылган голу кирген эмес. 2011-жылы "Америка Кубогун" жеңип алган. Луис турнирде 4 гол киргизип, мыкты аталса, Уругвай 15-жолу кубокту жеңип, рекорд койгон. 2013-жылдын 23-июнь күнү Таити менен болгон беттеште дубль жасап ( 2гол), Уругвайдын мыкты чабуулчусу болот.
Дойдесфельд
Дойдесфельд (Deudesfeld) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Калкы - 393 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 33 017. Муниципалитеттин башчысы — Отмар Экштайн.
Эмиссия
Эмиссия (лат. enissio - чыгаруу) - 1) банк ишинде жүгүртүүгө чыгарылган банктын жана казнанын билеттери, кагаз акчанын бардык формасы жана баалуу кагаздар; 2) физикада элементардык бөлүкчөлөрдү ысытуу жолу менен металлдардан бөлүп чыгаруу (мис. электрондук эмиссия). Эмиссиянын негизги формалары: кредит акчаларынын Эмиссиясы - банкнот, депозиттик Эмиссия, баалуу кагаздардын Эмиссиясы.
Сатыбалдиева Рая
Сатыбалдиева Рая (5. 3. 1961-ж. туулган, Тунук кыштагы) - эл агартуунун отличниги. Кыргыз мамлекеттик университетинин математика факультетин бүтүргөн (1983).
Чоктал жарым аралы
Чоктал жарым аралы - Ысык-Көлдүн түн. жээгинде.
Чоктал кыш-нан 0,5 км түш. тарапта, Чоктал суусунун эки салаасынын аралыгында түш.-чыгышты карай 2 кмге созулат. Туурасы орто бөлүгүндө 1,1 км. Жарым аралдын негизи бөлүгү голоцендин тектирлерин кум жаап калышынан пайда болгон. Жапыз жаткан жерлерин жээк жалчалары (соолуп калган лагуналар) ээлейт. Жарым арал толкун чогулткан кум шилендилеринен түзүлүүдө. Тумшугундагы сайроон жерлер майда бүртүкчөлүү кумдан турат. 10 м тереңдиктен баштап ылайлуу, балыр өсүмдүктөрү өсөт. Жарым аралдын аймагы курорт зонасы.
Шаме (Благовар району, Башкыртстан)
Шаме — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Удрякбашев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 86 киши. Почта индекси — 452733, ОКАТО коду — 80214834007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Нкойя (эл)
Тил
Бул элдин өкүлдөрү шинкойя тилинде сүйлөшөт. Шинкойя тили банту уясына кирет.
Коом
Жамааттын уруулук түзүлүшүнүн принциптери сакталып калган. Нике вирилокалдык.
Дин
Көпчүлүк жергиликтүү салттуу ишенимдерди (ата-бабалар культу, отко сыйынуу) карманышат. Нкойя арасында аз сандагы христиандар да бар.
Чарбалык иштер
Аялдар кол менен иштетилген жер чарбасында эмгектенишет (сорго, элевсина, жүгөрү, маниок, жашылчалар). Эркектердин кесиби — аңчылык, жыйноочулук, балык уулоо жана малчылык (ири жана майда мүйүздүү мал). Бүгүнкү күндө калктын бир бөлүгүнүн акча табуу үчүн шаарларга кетүү тенденциясы байкалууда.
Кол өнөрчүлүк
Токуу, жыгач жана сөөк оюу (фигуркалар, маскалар) өнүккөн.
Тамак-аш
Негизги азыгы — дан сорполор, ботколор, токочтор, ошондой эле сүт, май, балык.
Маданият
Музыкалык жана бий фольклору өнүккөн. Ар кандай музыкалык аспаптар бар.
Тарых
1700-жылы нкойя Мутондо падышалыгын түзүшкөн. Мутондонун биринчи падышасы 1700-жылдан өлкөнү башкарган Лебупе болгон. 19-кылымда Мутондо падышалыгы коңшулаш Лози жана Балози королдугуна каршы күрөштө өз көз карандысыздыгын сактап кала алган. 19-кылымдын аягында Улуу Британиянын протекторатын алышкан. Мутондо падышалары өз элин башкарууну улантууда, 2012-жылдан бери падыша Мутондо XIII бийликте.
Энтони Хопкинс
Сэр Филипп Энтони Хопкинс (Anthony Hopkins; 1937-жылдын 31-декабрында туулган) - уэлстик кино, театр, телеактеру. 1957-жылы Королдук Уэлс музыка жана драма коллежин аяктагандан соң, актер Лондондогу академиялык драма театрында тажрыйба топтогон, Лоуренс Оливьенин чакыруусу менен Королдук улуттук театрда иштеп калат. 1968-жылы ал "Кыштагы арстан" (англ. The Lion in Winter) тасмасында эр жүрөк Ричарддын ролун аткарган.
Кино тармагындагы тирүү актерлордун арасынан эң улуу жана залкар актер катары таанылган Э. Хопкинс "Унчукпаган козулар" (англ. The Silence of the Lambs) триллериндеги Ганнибал Лектердин ролу үчүн "Эң мыкты актер" номинациясында "Оскар" сыйлыгына татыктуу болгон. Ошондой эле ушул тасманын биринчи бөлүгү " Кызыл ажыдаар" (англ. Red Dragon) жана уландысы "Ганнибал" (англ. Hannibal) тасмаларында дагы ойногон. Актердун башка белгилүү ролдору "Зорро" (англ. The Mask of Zorro), "Баунти" (англ. The Bounty), "Жо_Блэкке_кездешүү" (англ. Meet Joe Black), "Пил адам" (англ. The Elephant Man), "Сыйкыр" (англ. Magic), "Чериң Кросс Роуд, 84" (англ. Charing Cross Road), "Брэм Стокердин дракуласы (англ. Bram Stoker's Dracula), "Күз уламыштары" (англ. Legends of the Fall), "Тор" (англ. Thor), "Күндүн калганы" (англ. The Remains of the Day),"Достук"(исп. Amistad), "Эң ылдам "Индиан" мотоцикли" (англ. The World's Fastest Indian), "Инстинкт" (англ. Instinct), "Сынык" (англ. Fracture) жана "Костюмер" (англ. The Dresser) тасмаларына таандык. 2016-жылдан баштап, ал коомчулук кызуу кабыл алган HBO каналындагы "Жапайы Батыш" (англ. Westworld) телесериалында дагы ойноп жүрөт.
"Оскар" сыйлыгы менен катар эле актер үч жолу Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын сыйлыгын, эки жолу "Эмми" сыйлыгын жана "Сессиль де Милль" сыйлыгын алган. 1993-жылы, ал искусство тармагына кошкон салымы үчүн Каныша Елизавета Экинчи тарабынан рыцардык титул ыйгарылган. Э. Хопкинс 2003-жылы "Голливуд аллеясынын жылдызы" болгон  жана Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын атайын сыйлыгы менен "кино, телекөрсөтүү жана видеоюндар" тармагындагы эбегейсиз салымы үчүн сыйланган.
Быйтыкча
Көңүл көтөргөн быйтыктар (smiley — «Жылмаю») же Бактылуу жүз ( ☺ / ☻ )
Цебиц
Цебиц (Zehbitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Көтен районуна кирет.
Калкы - 374 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 10,98 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 425. Муниципалитеттин башчысы — Вильфрид Фриче.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Кутургу колтугу
Кутургу колтугу — Ысык-Көлдөгү Түп булуңунун түндүк жээгиндеги булуңча. Кутургу кышнан 0,8 км аралыкта жайгашкан. Голоценде Ысык-Көлдүн деңгээли көтөрүлүп, Кутургу суусу жана анын оң куймасы өрөөндү каптап калуусунан пайда болгон. Туурасы кире беришинде 320 м, эң терең жери 15 м. Түндүктөн түштүккө 650 мге, батыштан чыгышка 800 мге созулат. Таманындагы күкүрттүү суутек жыттанган кара баткакта хара балыры текши өсөт. Чыгыш жээги сайроондуу; суу бетине кальций карбонаты менен камдашкан конгломерат тектери чыгып жатат. Батыш буйткасынын жээги өтө терең. Кутургу колтугу шамал жана толкундан ыктоо жайгашкандыктан, кеме токтоого ыңгайлуу жай. Батыш жээгинин ооз тарабындагы тумшуктан 250 м аралыкта кеме багыттоочу маяк орнотулган.
Пушкин шаары (Россия)
Пушкин шаары (Россия) (1918-жылга чейин Царское Село, 1937-жылга чейин Детское Село) – Россиядагы шаар. Ленинград областынын аймагында. Санкт-Петербург шаар администрациясына карайт. Неванын оң өйүзүндө жайгашкан. Калкы 93,0 миң (2010). темир жол бекети (Детское Село). Жол машиналарын жана тиричиликке керектүү электр приборлорунун чыгаруучу заводдор, оюнчук фабрикасы иштейт. Агрардык университет, музейлер, A. С. Пушкиндин дачасы бар. Шаар 1710-жылы негизделген. 18–20-кылымдын башына чейин Елизавета Петровна бийликте турганда орус падышаларынын резиденциясы болгон. 1808-жылдан шаар. Барокко стилиндеги ак сарай-парк ансамбли (1717–23-жылдары башталып, 1752–57-жылдары кайрадан курулган), «Янтарь бөлмөсү», «Муздак мончосу» жана «Камерон галереясы» менен (1779–93), лицейдин корпусу (18–19-кылымдын башталышы), Екатерина жана Александр парктары, Александр ак сарайы менен (1792–1800), көптөгөн павильондор жана кооз курулуштар сакталган. Шаар Санкт-Петербургдун тарыхый борборлору менен катар Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине кирген. Шаарда 25–26-майдан 16–17-июлга чейин буурул түн болот. Экологиялык абалы таза шаарлардын катарына кирет. Туризм өнүккөн.
Еловинская
Еловинская — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Кия дарыясынын сол жээгинен 42 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Эван (Миннесота)
Эван (Миннесота) (Evan) — Миннесота штатынын Браун округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 86 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 27-19880.
Нөда
Нөда (Nöda) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Зөммерда районуна кирет.
Калкы - 821 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,3 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 68 037. Муниципалитеттин башчысы — Герд Ридель.
Чырпыкты жарым аралы
Чырпыкты жарым аралы – Ысык-Көлдүн түндүк жээгинде.
Туурасы 10 кмдей келип, үч бурчтук формасында. Көлгө 3,2 км кирип жатат. Дөрө ж-а Кабырга сууларынын аллювий-пролювий шилендилеринде толкундун таасиринде пайда болгон. Көл жак жээги тегиз, аккумуляциялык. Чыгыш жээгинин көп бөлүгүн суу үстүндөгү ж-а суу астындагы кумдук жалчалары тороп турат.
Эмгектин эл аралык бөлүнүшү
Эмгектин эл аралык бөлүнүшү - коомдук эмгектин аймак боюнча тармактарга бөлүнүшүнүн жогорку формасы; айрым өлкөлөрдүн белгилүү продукция өндүрүүгө адистешүүсү. Мунун зарылдыгы коомдун өндүргүч күчтөрүнүн өнүгүү деңгээли менен аныкталат. Ал эл аралык сооданын кеңейишинин негизин, дүйнөлүк рыноктун өнүгүшүнүн обьективдүү базасын түзөт. Эмгектин эл аралык бөлүнүшү дүйнөлүк масштабда өндүргүч күчтөрдүн мындан аркы прогрессине жана эмгек өндүрүмдүүлүгүнүн өсүшүнө, өндүрүштүн топтолушуна жана анын адистештирилишине түрткү берет. Азыркы учурда айрым товарды өндүрүүчү ишкананы ошол өлкөнүн географиялык абалына, климаттык шартына жана жаратылыш ресурстарына жараша ылайыктап куруу максатка ылайыктуу.
Сатыбалдиев Нарынжан
Сатыбалдиев Нарынжан (15. 11. 1931, Ой-Кайын -1998, Тунук айылы) - эл агартуунун отличниги (1985), жетекчи кызматкер.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Суубекетке жеткирилди, алымдар төлөндү (deq)
Суубекетке жеткирилди, алымдар төлөндү (deq) – Инкотермс эрежеси боюнча коюлган шарт. Ал боюнча сатуучу өз товарын келишимде көрсөтүлгөн суубекеттеги макулдашылган жайга чейин андан ары ташып кетүү үчүн «тазаланган» түрүндө жеткирип берүүгө милдеткер болот. Сатуучу товардын белгиленген жерге жеткирилгенге чейинки баардык тобокелчилиги менен чыгымдарын көтөрөт. Сатып алуучу сатуучу тарабынан жеткирилип, карамагына тапшырган товарды суубекеттеги макулдашылган жайда кабыл алууга, бекетте товар кабыл алынган учурдан тартып, анын башка чыгымдары менен тобокелчилигин өзү тартууга милдеттүү.
Кристиан Бейл
Кристиан Чарльз Филип Бейл (Christian Charles Philip Bale; (30.1.1974), Пембрукшир, Уэльс, Улуу Британия) — британдык киноактёр теги Уэльстен,. Ал блокбастер тасмаларында жана көз карандысыз режиссерлор менен кино студияларынын кичинекей долбоорлорунда роль аткарган.
2010-жылы американын жарандыгын алган. «Алтын глобус» жана «Оскар» сыйлыктарынын лауреаты, номинациялары «Экинчи пландагы мыкты эркектин ролу»  «Аскер» тасмасы үчүн. Кеңири Кристофер Ноландын культтук Бэтмен трилогия кинотасмасындагы ролу менен белгилүү.
К. Бэйл Стивен Спилбергдин "Күн империясы" (англ. Empire of the Sun, 1987) тасмасына 13 жашында тартылган мезгилден баштап элдин назарына түшкөн. Жеймс Баллардын романынын негизинде тартылган америкалык көркөм фильмде К. Бэйл Дүйнөлүк экинчи согушта ата-энесинен бөлүнүп, жапон жергесиндеги күч менен кармалып калгандардын лагерине туш болгон бай британиялык үй-бүлөнүн баласынын ролун аткарган. 2000-жылы "Америкалык жинди" (англ. American Psycho) тасмасындагы канкор Патрик Бейтмендин ролу көптөгөн жакшы пикирлерге ээ болгон. "Машинист" (англ. The Machinist) психологиялык триллеринде Тревор Резниктин ролун аткаруу үчүн 28, 5 килограммга арыктаган. Актер кинодогу ролдорун мыкты аткаруу үчүн көп нерсеге даяр экендиги менен элдин эсинде калган.
К. Бэйл Кристофер Нолан тарткан "Бэтмен: башталыш" (англ. Batman Begins (2005), "Кара рыцарь" (англ. The Dark Knight, 2008) жана "Кара рыцардын кайтып келиши" (англ. The Dark Knight Rises, 2012) тасмаларындагы ролдору үчүн жакшы акы алган. Дэвид О. Расселл тарткан "Балбан" (англ. The Fighter, 2010) тасмасындагы Дикки Эклунддун ролу кино көрүүчүлөрүнүн купулуна толуп, бир нече сыйлыктарды алып келген. Ушул эле ролу үчүн "Экинчи пландагы эң мыкты актер" номинациясында "Оскар" сыйлыгын уткан. Дэвид Оуэн Расселл тарткан “Америка аферасы” (American Hustle, 2013) жана Адам Маккей тарткан "Каржы кризиси" (The Big Short, 2015) тасмаларындагы ролу коомчулуктун кызыгуусун арттырып, актер "Оскар" сыйлыгына, АКШ киноактерлор Гильдиясынын сыйлыгына жана "Алтын глобус" сыйлыгына көрсөтүлгөн.
Өмүр баяны
Кристиан Бейл 1974 жылы 30 январда Уэльстин батышында, Пембрукширде англис үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Ата-энесинин (атасы — жарандык авиации пилоту, энеси — цирк артисткасы ) кесиптеринен улам , үй-бүлө жашоо жерин көп алмаштырышат, Бейла балачагы Улуу Британия, Португалия жана АКШдагы Калифорния штатында өтөт.
Чыгармачылыгы
Бейл өзүнүн актердук карьерасын тогуз жашында баштайт, 1983 жылдары британ телевидениесинин социалдык ролигинде баштап. Жыл өткөн соң Бейлдин «Ботаник» (The Nerd) спектаклинде театралдык дебюту болот, ал атактуу комик Роуэн Аткинсон бирге ойнойт. Бейлдин чоң кинодогу дебюту советтик-скандинавиялык менен биргеликтүү «Мио, мой Мио» (1987) тасмасындагы ролу болот. Бул тасмада Астрид Линдгрендин бала жомогунун мотивинен алынган Владимир Грамматиков койгон, жаш актер башкы каармандын досу,  Юм-юманы ойнойт.
Дүйнөлүк атактуулук Бейлге 1987 жылдын аягында ал катышкан Стивен Спилбергдин драмасы «Күн империясы» экинчи тасмасынан келет. Джеймс Балларддын автобиографиялык романын негизинде тартылган тасмада, Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда Япониянын армиясы менен оккупацияланган Кытай жеринде болот. Бейлдин каарманы - ата энеси менен Шанхайда жашаган англиялык жаш бала, - согуш башталгандан кийин япониянын концентарцияланган азаптуу лагериндеги шартка туш болуп калат. Бейл АКШ улуттук кинокритика кеңешинен «Жаш актердун укмуштуу иши» наамын алат, бирок ал күтүлбөгөн даңкты оор көтөрүп, кинодон бираз убакытка четтеп кетет.
Жеке жашоосу
1992 жылдан баштап Бейл Лос-Анджелесте жашап атат.
200 жылдын 29 январынан баштап Сандрой «Сиби» Блажич (Sandra «Sibi» Blažić) менен нике курган. 2005 жылдын 27 мартында алардын кызы төрөлгөн, ысымын Эммелин  койушкан.
Анын ыраматылык атасы сыяктуу, Кристиан жаратылыш коргоо группаларын активдүү колдоп турат, алардын ичинде Гринпис жана Дүйнөлүк жапайы жаратылыш кору.
Сууну булгоо
Сууну булгоо – КР кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган экологиялык кылмыш; ал суунун (жер үстүндөгү жана жер астындагы) саркынды суулар, өндүрүш, тиричилик ж. б. калдыктар менен таштандылардын түрлөрүнөн улам булгануусунун натыйжасында калктын денсоолугуна зыян алып келүүсү жана оор кесепеттерге кабылтуусу менен мүнөздөлөт.
Оррингтон (Мэн)
Оррингтон (Мэн) (Orrington) — Мэн штатынын Пенобскот округуна караган АКШ шаары.
Кууганды, Талас району
Кууганды, Талас району — Талас районундагы кыштак. Кууганды айыл округуна караштуу. Деңиз деңгээлинен 1650 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Көк-Ой кыштагынан 45 км. Жамбыл темир жол станциясынан 145 км. Калкы 2341 (2009); негизинен дыйкан чарбаларында эмгектенет. Орто мектеп, китепкана, клуб бар. Дарыкана, ФАП иштейт.
Рөфинген
Рөфинген (Röfingen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Гюнцбург районуна кирет.
Калкы - 1099 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6,62 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 74 178. Муниципалитеттин башчысы — Михель Майер.
Паскагула (Миссисипи)
Паскагула (Миссисипи) (Pascagoula) — Миссисипи штатынын Джэксон (Jackson) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 23452 киши. Болжолдуу аянты - 47.2 км². FIPS коду — 28-55360.
Кини (Нү-Гэмпшир)
Кини (Нү-Гэмпшир) (Keene) — Нү-Гэмпшир штатынын Чешир округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 23 409 киши. Болжолдуу аянты - 97.3 км². FIPS коду — 33-39300.
Годерн
Годерн (Godern) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Пархим районуна кирет.
Калкы - 328 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,59 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 60 024. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Хильмер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Кэйсвилл
Кэйсвилл (Caseville) — Мичиган штатынын Huron округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 888 киши. Болжолдуу аянты - 3.0 км². FIPS коду — 26-13760.
Эмоция
Эмоция ( – толкундануу, — дүргүтүү, толкундантуу)  – адамдардын жана  айбанаттардын сырткы жана ички дүүлүктүрүүлөргө кубануу, коркуу, ырахаттануу, нааразылануу ж. б. түрдө көрүнгөн субъективдүү реакциялары, организмдин сырткы жана ички дүүлүктүргүчтөргө карата реакциясы; канааттануу, сүйүнүү, коркуу, кайгыруу, ачуулануу ж. б. сезимдердин таасиринен Эмоция оң (кубануу) жана терс (кайгыруу) болушу мүмкүн, адамдын организминин сырткы жана ички дүүлүктүргүчтөргө карата реакциясы; дүүлүктүргүчтүн таасири менен адам башынан өткөргөн өзгөчө абал. Эмоция оң (кубануу, канааттануу, суктануу) жана терс (кейүү, кайгыруу) болушу мүмкүн. Ал кыска мөөнөткө же узакка созулат. Айрым эмоция көңүлдү көтөрөт, адамды сергитип, күч-кубат берет, башкасы тескерисинче алсыратат, туталантат. Эмоциялар адамдардын психикалык ишмердүүлүгүн жана жүрүм-турумун регуляциялоонун ички механизми болуп кызмат кылат. Пайдалуу таасир көрсөтүү менен жаралуучу оң эмоцияларды субъект сактап калууга аракеттенет.
Терс эмоциялар болсо зыяндуу таасир көрсөтүүлөрдү жандап өтүүгө багытталган активдүүлүктү жаратат. Пайда болгон кырдаалдарга субъекттин алы жетпей калган экстремалдык учурларда аффектилер деп аталган кыска мөөнөттөгү эпкиндүү эмоциялар туулат.
Эмоциялар жүрүм-турумдун пайдалуу формаларын, эрежелерин өздөштүрүүгө көмөк көрсөтөт. Адам эмоциясынын түптөлүшү анын инсан катары калыптанышынын негизги шарты. Сезимдер адам эмоциясынын өнүгүшүндөгү эң жогорку натыйжа болуп саналат.
Эмоция тууралуу
Адамдын эмоциясы татаал жана көп кырдуу, ал аркылуу физиологиялык мааниде алганда өз абалын сезүү гана байкалбастан (мисалы, курсагы тойгондо канааттануу же дени сактыктан улам пайда болгон жакшы сезимдер), ошондой эле адамдын коомдук байланыштары, анын дүйнөнү таанып-билүүсү, көз карашы, башка адамдардын пикирине, аракетине мамилеси, коомдук турмуштагы окуяларга, бүтүндөй социалдык түзүлүшкө көз карашы дайыма эмоцияны пайда кылат. Эмгек процессинин өзү жана анын натыйжалары кубанычты, канааттанууну же өкүнүчтү пайда кылат. Өзүнүн ички сезимдерин адам сөз менен гана билдирбестен, жаңсоо кыймыл-аракет аркылуу да билдирет. Мындан тышкары эмоция организмде анын эркине баш ийбеген өзгөрүүлөр менен коштолот. Адамдын көңүлү көтөрүлүп, кубанганда же уялганда, корккондо, кыжырланганда жана башкалар учурларда кан тамырдын кагышы тездеп, дем алуу өзгөрүлө тургандыгы белгилүү. Адамдын ден соолугу анын көңүл маанайына шарт түзөт, ошондой эле көпкө көңүлү чөгүп, маанайы пас болуу ден соолукту бузат. Бир нерсеге күйүп-бышуу демейдеги көрүнүшкө айланып, тез-тез кайталана берсе, ден соолук үчүн зыян, андан нерв жана жүрөк-кан тамыр системасынын иштөөсү бузулат.
Адамдын жашоосунда жана жаныбарлар дүйнөсүндө Эмоциянын мааниси чоң. Эмоциясыз чөйрөнүн өзгөрүлмө шартына көнүгүү, жашоо, тукум калтыруу мүмкүн эмес. Адамдын Эмоциясы мазмуну жагынан жаныбарлардыкынан жогору. Эмоция реакциялары рефлекстерге кирип, анын ишке ашырылышында вегетатив борборлор, ретикуль формациясы ж. б. мээ бөлүктөрү катышат. Дүүлүгүүлөр вегетатив нервдери (симпат жана парасимпат) аркылуу ички органдарга, булчуңдарга жеткирилет. Эмоция реакциясында организм энергияны көп сарптайт. Эмгек процессинин өзү жана анын натыйжалары кубанычты, канааттанууну же өкүнүчтү пайда кылат. Мындан тышкары Эмоция организмде анын эркине баш ийбеген өзгөрүүлөр менен коштолот. Адамдын көңүлү көтөрүлүп, кубанганда же уялганда, корккондо, кыжырланганда ж. б. учурларда кан тамырдын кагышы тездеп, дем алуу өзгөрүлө тургандыгы белгилүү. Адамдын ден соолугу анын маанайына шарт түзөт. Узакка созулган терс Эмоция (коркуу, кайгыруу . б.) невроз ж. б. психикалык оорулардын пайда болушуна түрткү болот.
Холбрук (Массачусетс)
Холбрук (Массачусетс) (Holbrook) — Массачусетс штатынын Норфолк (Norfolk) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 10 791 киши. Болжолдуу аянты - 19.2  км². FIPS коду — 25-30455.