cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абдылдаев, Эркинбек Кыянович
Cыйлыктары
Кыргызстандын илим жана техника жааты боюнча Ленин комсомолу сыйлыгынын лауреаты. 50дөн ашык илимий эмгектин, монографиянын, окуу пособиелеринин автору.Анын жетекчилиги алдында 2 кандидаттык диссертация жакталган.
Атыш дарыясы
Атыш — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Лемеза дарыясынын оң жээгинен 61 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Шартымка (дарыя)
Шартымка — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Курган облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Уй дарыясынын оң жээгинен 422 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Керме арканда селкинчек тебүү
Шарты
Оюнчулардын саны 2—5 киши.
Оюн дарактуу жерде өткөрүлөт.
Оюнда аркан колдонулат.
Оюнга даярдануу
Оюнчулар эки дарактардын ортосуна аркан тартышкандан кийин, оюндун шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун баяны
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден эки дарактардын ортосуна тартылган арканга отурушуп, колдору менен арканды эки капталдар жагынан кармашып, буттарын  жерден  көтөрүшүп, шилтешип селкинчек тебүүгө аракеттенишет, Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат.
Оюндун эрежеси
Селкинчек тебип жаткан оюнчуга жакындоого, тоскоолдук кылууга, оюндун кезегин бузууга болбойт.
Оюнга методикалык көрсөтмө
Оюн өткөрүлүүчү жерде башка буюмдар болбошу керек.
Кызматтан кетүү
Кызматтан кетүү – 1) кеңири маанисинде алганда, кызмат адамдарынын мамлекеттик кызматтан же мамлекеттик кызмат ордунан кетүүсү; 2) аскердик кызматтагы офицердик тутумга кирген кызматкерлердин же прапорщиктердин жашына, оорусуна ж. б. байланыштуу кызматтан бошонуусу; 3) конституциялык укуктагы КР ЖК депутаттарынын жалпы санынын 3/2 добушу аркылуу өкмөткө ишеним көрсөтпөөсү боюнча өкмөттүн, анын башчысынын же министрлердин кызматтан кетүүсү. Ошондой эле кызмат ордуна шайлоо жолу аркылуу келген мамлекет башчысы менен айрым кызмат адамдарынын иши да КР конституциялык мыйзамдары аркылуу жөнгө салынат.
Хальмер-Яха (Ид-Яха куймасы)
Хальмер-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ид-Яха дарыясынын сол жээгинен 29 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Дөөлөс Баатыр
Дөөлөс баатыр, Дөөлөс Бакты Кылжыр уулу (16-кылым) - кыргыздардын калмактарга каршы күрөшүндо кол баштаган баатыр. Тагай бийдин небереси. Дөөлөс баатырдын эрдиктери Осмонаалы Сыдык уулунун, Белек Солтоноевдин, санжырачылар Э. Төрөкан уулунун жана А. Алымкул уулунун эмгектеринде айтылат. Ал кыргыздарга коркунуч туудурган калмактарга далай ирет жортуул уюштуруп, алардын айылдарына бүлгүн салып турган. Калмактар аны айлаамал менен колго түшүрүп, орго салган. Санжырада калмактын хонтайжысынын Көкмончок аттуу кызы ордо жаткан Дөөлөс баатырды туткундан бошоттуруп, ага турмушка чыккан. Дөөлөс баатырдын Токо, Жантай, Элчибек жана Манап деген уулдарынан тарагандар кыргыздын сарыбагыш уруусунун негизин түзөт.
Александр Бутлеров
Бутлеров Александр Михайлович [3 (15). 9. 1828 Казань, Россия – 5 (17). 8.– 1886, ошол эле жер] – орус химиги, органикалык бирикмелердин түзүлүш теориясын негиздөөчү. Казандагы химик-органиктер мектебинин жетекчиси. 1849-ж. Казан университетин бүтүп, ошол эле жерде мугалим, 1854-ж. экстраординар, 1857-ж. ординар профессор, 1860жана 1963-ж. ректору, 1868–85-ж. химия боюнча Петербург университетинин ординар профессор, 1884-ж. Петербург Илимдер академиясында ординар академик, 1878–82-ж. Орус физика-химиялык коомунун химия бөлүмүнүн (Н. Н. Зининден кийин) башчысы. Россиядагы жана чет элдик көп илимий коомдун ардактуу мүчөсү. Эксперименттик изилдөөсүн Парижде Ш. А. Вюрцтун лабораториясында улантып, иоддуу метиленди жаңы ыкма менен синтездеген (1858). Ал 1-жолу гексаметилентетраминди (уротропин) жана формальдегиддин полимерин синтездеген. Формальдегиддин полимерин акиташ суусу менен иштетүүдөн 1-жолу кантты синтездеп алган (1861). «3 аттардын химиялык түзүлүшү» деген докладында органикалык бирикмелердин түзүлүшү жөнүндөгү негизги идеясын айткан. Ал биринчилерден болуп изомерия кубулушуна түшүнүк берген.
Ирсалиев, Рахатбек Молдобекович
Рахатбек Ирсалиев - 1964-жылы 12-июлда Кочкор районуна караштуу Чолпон айылында туулган. 1981-жылы Фрунзедеги политехникалык инститка өтүп, 1986-жылы ушул окуу жайын бүтүрүп, инженер куруучу деген кесипке ээ болгон. ФПИнин жиберген жолдомосу менен 1986-жылы "Чүй өнөржай курулуш" трестинин №264 ПМКсына мастер болуп дайындалат. Ушул убакта тартып, 1989-жылга чейин Казарман алтын кен комбинатынын, Сарыжаз Тоо-кен комбинатынын жана Таш-Көмүр жарым өткөргүчтөр материалдарын чыгаруу заводунун курулуштарына катышты. 1989-жылы Таластагы алтын-кен комбинатынын курулушуна "Талас алтын курулуш" ПМКсына прораб болуп которулган. 1991-жылдан 1994-жылга чейин "Чүй өнөржай курулуш" трестинин №69 ПМКсында прораб болуп иштеген. 1994-жылы ушул мекеменин башчысынын орун басары болуп дайындалган. 1995-жылы АО "Чүй өнөржай курулуш" трестине караштуу 3 УСМге башчы болуп дайындалат. 1996-жылы жоопкерчилиги чектелген "ЮНИС-Курулуш" фирмасын негиздеп, азыркы убакытка чейин ушул мекеменин директору болуп иштеп келе жатат. Эң кыска мөөнөттүн ичинде фирма алдыңкы курулуш технологиясын, материалдарды колдонуу менен көптөгөн майда курулуш обьектилеринен баштап, ири граждандык жана өндүрүштүк маанидеги имараттарды курууга жетишти. Жоопкерчилиги чектелген "Юнис-Курулуш" фирмасы "Чаглар пластик" түрк компаниясынын Кыргызстандагы атайын өкүлү болуп эсептелет, ал эми структуралары болгон Бишкеке шаарындагы жоопкерчилиги чектелген "wintech-Восток" фирмалары темир пластик Терезе, каалгаларды жасап чыгарууда.Рахатбек Ирсалиев үй-бүлөөлүү, жубайы Венера, уулдары Нияз, Сейтек, кызы Нуржамал.
Адбият
Кыргыз инфо. Р.Ирсалиев. Жердештерим.Б., 2005-ж.
Буу
Буу – газ абалындагы зат. Буулануу процессинде пайда болот. Заттын мындай абалы ошол эле бууланган заттын конденсацияланган (суюк же катуу) абалы менен тең салмакта болгон шартта алынат. Химиялык таза заттар каныккан буу, каныкпаган буу, өтө каныккан буу абалында болот. Алар каныгуу температурасы жана басымы аркылуу айырмаланат. Суу буусу буу барасында жана буу машинасында жумуш аткарууда колдонулат.
Сарногоев Сатар
Сарногоев Сатар Мүйүзчү, зергер. 1945-ж. Кемин районундагы Ак-Түз айылында төрөлгөн. Ата-энесинен эрте ажыраган. Ал Ак-Түз шахтасында эмгектенген. Элдик көркөм кол өнөрчүлүктүн ичинен мүйүз, сөөк, зер буюмдарын жасоого дилгир. Мунун ичинен анын устакерчилик жүзүн мүйүз жана сөөк буюмдары айдан ачык көрсөтүп турат. Бул өткөн өнөрдү кайрадан калыбына келтирүүдө жасаган жышааны. Ал көркөмдүктөр белектик да, буюмдук да маанини берип турат. Чебер зер буюмдарын да кооздоп жасай алат. Бирок, мүйүзчүлүк өнөрү аны өзүнө тартып тургандай көрүнөт. Анткени, мүйүз аттуунун ички сырларын уста мыкты туят. Сатар азыр мүйүзчүлүк менен зергерчиликти айкалыштыра кармоодо. Мунун үлгүлөрүн өнөр жай негизинде көп нускалап, дүкөндөргө жана ларектерге чыгарууда. Уста кадимки элдик салттуу буюмдарга да бөтөнчө көңүл бөлүүдө. Аларга: кезек жана майда тиштүү тарак, чакча, кыз-келиндердин асем буюмдары (сөйкө, шакек, оймок, туткундап жасалган билерик, желбирөөч, учтук) кирет. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Мүйүз белектери үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Грамотасы.
Жибек Нукеева
Жибек Нукеева (1995-жылы 27-февралда - 2017-жылы 16-июлда) — " Мисс Кыргызстан-2013" наамына татыган кыргызстандык модель жана сулуулар сынагынын ээси.
Өмүр баяны
Нукеева бизнес менеджментинин студенти болгон жана кыргыз жана француз тилдеринде сүйлөгөн Ал Франциянын Гренобль шаарында бир канча ай жашаган. Француз тилин Гренобль шаарында жайгашкан Альянс Франсез мектебинде үйрөнгөн.
Жибек 2017-жылы 16-июлда сөөктөрдү жана муундарды жабыркатуучу сейрек кездешүүчү рак оорусу - хондросаркома оорусунан көз жумган. Ал Кыргызстандын Бишкек шаарында жашаган, бирок үй-бүлөсү тарабынан Түркияга сапаттуу дарылануу үчүн жиберилген. Жибек дарылануу үчүн GoFundMe компаниясына Чехиянын Прага шаарында операция жасатуу үчүн $ 80,000 керек болгон. Бирок 6 172 доллар чогулткандан кийин, ал рак дененин башка бөлүктөрүнө жайылып кеткендиктен, ал көз жумган.
Жеке жашоосу
Жибек Нукеева жолдошу Бакыт менен бирге 2016-жылдын ноябрь айында төрөлгөн ымыркайга эне болгон
Кыргызстан сулуусу-2013
Нукеева "Кыргызстан периси-2013" наамына татыган, Бишкек шаарынын атынан чыккан. 2013-жылы 12-майда, “Кыргызстан периси-2013” сулуулар сынагынын финалдык баскычы Бишкек шаарында өтүп, анда 18 жаштагы Жибек Нукеева жеңүүчү болгон. Иш-чарага 21 бийкеч катышып, алар улуттук, кече, коктейль көйнөктөрү жана сууга түшүүчү кийимдер баскычы боюнча жарышкан. Жыйынтыгында Жибек Нукеева Индонезияда сентябрь айында өтө турган “Дүйнө периси” сынагына катышууга укук алган. Ал эми 2-орунду алган Мээрим Эркинбаева “Miss International”, 3-орунду ээлеген Мариам Есенова “Miss Continental” сынактарына жолдомо алышкан.
Дүйнө сулуусу-2013
Нукеева Индонезиянын Бали аралындагы Нуса Дуа шаарында өткөн "Дүйнө сулуусу-2013" мелдешине катышкан. 28-сентябрда Индонезиянын Бали аралында 130 өлкөнүн сулуулары катышкан “Дүйнө сулуусу-2013” сынагы расмий түрдө жыйынтыкталып. “Дүйнө сулуусу-2013” наамын Филиппиндик Меган Янг алган. 2-орунду Франциялык Марин Лорфелин, 3-орунду Ганалык Наа Шутер алган. Ал эми Кыргызстан мындай Дүйнөлүк деңгээлдеги конкурска экинчи ирет гана катышып. Бул жолу сынакта Кыргызстандын атынан 18 жаштагы Жибек Нукеева катышкан. Жибек "Мультимедия сулуусу", "Топ модель сулуусу" делген номинацияларда ат салышып, жеңишке жете алган эмес.
Кромвелл (Оклахома)
Кромвелл (Оклахома) (Cromwell) — Оклахома штатынын Seminole округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 265 киши. Болжолдуу аянты - 2.8 км². FIPS коду — 40-18450.
Алчалы, Кара-Суу району
Алчалы (Алчалы) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Суу районундагы айыл. Папан айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 658 киши.
Альтлусхайм
Альтлусхайм (Altlußheim) — Германиянын Баден-Вюртемберг Жериндеги шаар. Рейн-Неккар районуна карайт. Карлсруэ административдик округуна тиешелүү. Калкы – 5534 (2013-ж.). Аянты – 15,96 км².
Бакланка дарыясы
Бакланка — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Куликово көлү орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кукучевск көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Обь жана Иртыш дарыяларынын аралыктарындагы агынсыз аймак.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Лука-Шор
Лука-Шор — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Колва дарыясынын сол жээгинен 204 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, Дарыя алабы — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча : 03050200112103000072825
Коргондо жүрүү
Шарты
Оюнчулардын саны 2—5 киши.
Оюн өткөрүлүүчү жер: коргон, дубал.
Оюнга даярдануу
Оюнчулар коргондун алдында турушуп оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун баяны
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден коргондо тең салмактарын жоготушпай жүрүүгө аракеттенишет. Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат. Тең салмагын жоготпой, коргондо бат басып жүргөн оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.
Оюндун башка түрлөрү
Коргондо жүгүрүү, корголдо арты менен жүрүү, коргонду минип жылуу, коргондо кубалашуу, коргондо отуруп кайра туруу, коргондо каптал менен жүрүү, коргондон секирип түшүү.
Оюндун эрежеси
Бир бирине жакындоого, тоскоолдук кылууга, жолун тозууга, түртүшүүгө, коргондун түбүндө жүрүүгө болбойт.
Оюндун педагогикалык мааниси
Оюн тең салмакты сактоого, чечкиндүүлүккө үйрөтөт.
Токтобай Атабаев
Атабаев Токтобай (1933, Oш облусу, Өзгөн району, Ак-Жар кыштагы - 2004, Oш шаары) - бургулоочу, геологиялык чалгындоо жумуштарынын устаты, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1966). Ташкендеги Геологиялык чалгындоо техникумун бүткөн (1973).
Буу балкасы
Буу балкасы – металлды согуп чыңоого арналган кубаттуу урма механизм. Дөшүнүн милдетин аткарган, массивдүү рамага коюлуп, тик орнотулган буу цилиндринен турат. Цилиндрге буу поршендин каалаган жагынан берилиши мүмкүн, ал эми балка поршендин сабынын төмөнкү учуна бекитилет. Балка өйдө көтөрүлөт да, чоң ылдамдык жана зор күч менен төмөн карай катуу түртүлүп, металлды урат. Буу балкасы абдан так башкарылгандыктан, керек учурда өтө акырын урганга мүмкүндүк берет.
Мряушлин (Кугарчин району, Башкыртстан)
Мряушлин — Башкыртстандын Кугарчин районундагы айыл, Төмөнкү биккузин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 122 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Калык Акиев
Калык Акиев (1883-1953-жылдын 3-ноябры) - кыргыздын атактуу акыны.
Өмүр баяны
1883-жылы Жумгалдын Кара-Ой деген жеринде кедейдин үй-бүлөсүндө туулган. Калыктын улуу Токтогулга жолугушу, андан үлгү алышы — анын шыгынын артылышына чоң таасир эткен. Айыл кеңешинин төрагасы, филармонияда артист болуп иштеген.
Кыргыз маданиятын өстүрүүдө сиңирген эмгеги үчүн К. Акыев Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси» ордендери, медалдар, Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун Ардак грамотасы менен сыйланган. Ага 1939-жылы «Кыргыз ССРинин эл артисти» деген наам берилген.
Микроэволюция
Микроэволюция (гр. mikros – кичине жана эволюция) - түрдүн популяциясында жүрүүчү эволюциялык процесстердин жыйындысы. Анда популяциялардын генофондунун өзгөрүүсүнүн негизинде жаңы түр пайда болот. Бул термин 1938-ж.. Н. В. Тимофеев-Ресовский тарабынан азыркы маанисинде сунуш кылынган. Ал эми Ю. А. Филипченко тарабынан 1927-ж. эволюциянын ири жана майда кубулуштарын бөлүү максатында колдонулган. М. табигый тандалуунун көзөмөлдөөсү астындагы мутациялык өзгөргүчтүктүн негизинде жүрөт. М. – курчап турган чөйрөнүн өзгөрүлмөлүү шартына организмдердин ыңгайланышуусунун жолу менен багытталган жөнөкөй эволюциялык өзгөрүү. М-га популяциянын санынын өзгөрүүсү, алардын ортосундагы генетикалык маалыматтарды алмашуу, алардын обочолонуусу жана гендердин дрейфи таасир этет. М. биологиялык түрдүн бардык генефондунун өзгөрүүсүнө алып келет же обочолонгон популяциялардын баштапкы теги болгон түрүнөн өзгөргөн сапаттык жаңы форманын пайда болушун түшүндүрөт.
≠ Макроэволюция
Сальса бийи
Сальса бийи - бул кыз жигит бийлеген латин америкалык бийлердин бири. Сальса XX-кылымдын ортосунда Латын Америкада жаралып андан соӊ АКШда кеӊири таралган. Сальса экпрессивдүү бий болуп, ар түрдүүлүгү жана импровизацияга бай компоненти менен белгилүү. Бийде зор чектелүүлөр болбогондуктан сальсаны жашына, салмагына жана дене түзүлүшүнө карабастан бардыгы бийлей алышат. Ушундай өзгөчөлүктөрү менен сальса дүйнө жүзүнүн сүймөнчүлүгүнө ээ болууда. Сальсанын популярдуулугунун натыйжасында бийдин бир нече түрлөрү/стилдери бир учурда ар башка өлкөлөрдө пайда боло баштаган. Айта кетсек, сальса-касино Кубада, сальса «Лос Анжелес» менен «Нью-Йорк» АКШда жаралган. Ошондой эле сальса бийи Венесуэлла, Улуу Британия, Пуэрто Рико жана Колумбия өлкөлөрүндө бири биринен айырмаланып турат. Сальсанын жактоочулкарынын айтымында бий учурларында алар ачык маанай менен позитивдүү эмоцияга кабыл болуп, жакшы эс алуу менен камсыз болушат. Сальсанын испан тилинен «ачуу соус» деген которулушу бийдин жогорку темптеги өзгөчөлүгүн даӊазалап турат.
Сальса бийинде жигит менен кызга таандык ролдор бар. Жигит «алып баруучу» ал эми кыз жигиттин- «ээрчигени». Сальсанын бардык кыймылын жана айлануу элементтерин жигит алып барат, ал эми кыз бийге көркөмдүүлүктү жана сулуулукту алып келет. Бий стилине жараша ар кандай аткарылышы мүмкүн, бирок анын негизги кыймылдары бат-бат-жай кадамдарын түзүп, музыканын төртүнчү соккусундагы ритмине туура келет. Ар бир төртүнчү кадам адамдын салмагын которуу, пауза кылуу же бийдин стилине жараша буту шилтөө же жерге катуу кадам салуу катарында колдонулат.
Сальса Кыргызстанда жаӊы кадамдарды жасоодо. Бишкекте сальсаны үйрөтүүчу бий мектептеринин бири «Sueno» бий мектеби болуп эсептелет. Бул мектеп бийди профессионалдык деӊгээлде эмес, «сүйүүчүлөр» катары үйрөтүп сальсанын жактоочуларынын санын Бишкектиктер арасында акырындык менен көбөйтүүдө. Бишкектеги сальсанын жактоочуларынын курамына студенттер, ар түрдүү кесиптин ээлери, бизнес адамдары жана сервис тармагында иштеген адамдар кирет. “Sueno” мектебинин демилгеси менен Бишкектин клубдарында латын америкалык бий боюнча кечелер өтүп турат. Мындай кечелер сальсаны практика түрүндө аткарып, жакшы манайды элге тартуулайт. «Sueno» мектеби туралуу маалыматты www.latinoinkg.wordpress.com интернет баракчасынан табууга болот.
Колдонулган сайттар
http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B0_(%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%86) http://www.smdance.ru/salsa.php http://www.cuba.com.ua/cuba-music/articulo-salsa-baile.html
Бусурман уулу Кыдык
Бусурман уулу Кыдык - 1894-жылы азыркы Нарын районундагы Миң-Булак айылынын Таш-Дөбө участкасында жарык дүйнөгө келген. Тынымсейит уругунан. Эки бир туугандын улуусу. Иниси Төлө. Атасы Бусурман, чоң атасы Чакырбай, бабасы Сатыш, бубасы Токоч, кубасы Жумаш (Самсаалай), жетеси Кашкары, жотосу Жаманак, теги Мортук. Атасы Бусурман эмгекчилдиги, калыс сөзү, өзгөчө касиеттери, кишиге жаман санабаган ак ниеттиги менен эл оозуна алынып, сый-урматка ээ болгон. Атасына тиешелүү мүнөздөр уулу Кыдыкка да таандык эле. Ал да кандай гана жумуш болбосун жакшы-жаман дебей бүткөрүп, кишиге начар сөз айтпагандыктан айылдаштарынын, курдаштарынын өзгөчө сый-урматына арзыган. Пенсияга чыкканга чейин ошол учурдагы Тянь-Шань районунун Куйбышев атындагы колхозунда жылкычы болуп эмгектенген. Улуу Ата Мекендик согуш башталганда ден соолугуна байланыштуу эмгек фронтуна чакырылып, Алапаевск шаарында өзүнүн күжүрмөн эмгеги менен Улуу Жеңишти жакындатууга бараандуу салымын кошкон. Айылдаштары, курдаштары урматтоо менен "Бай Кыдык" деп сыйлап айтышкан. Өтө мээнеткеч болуп, такыр ишсиз тура алган эмес. Жумушу жок, бошмун дегенде мурдатан жыйып койгон чырпыктарды кертип, боолоп чыкчу. Дайыма кыймылда жүргөндүктөн абдан күчтүү болгон. Арак менен тамекини жашап өткөн өмүрүндө бир да жолу оозуна албай, бул жаман адаттардан алыс болгондугун инилери, балдары сыймыктануу менен алигиче айтып жүрүшөт.
Кызматтан четтетүү (кр президентин)
Кызматтан четтетүү (кр президентин) – КР Президентинин конституциялык жоопкерчилигин ишке ашыра турган өзгөчө жолжобо. КР Конституциялык сотунун чыгарган корутундусу боюнча, КР ЖК тарабынан мамлекеттик чыккынчы катары же оор кылмыш жасады деп айыпталганда гана КР Президенти кызмат ордунан четтетилет. Кызматынан четтетүү үчүн КР Президентин айыптоо жөнүндөгү КР ЖКнын чечими КР ЖК тарабынан түзүлгөн атайын комиссиянын корутундусунун негизинде депутаттардын жалпы санынын 2/3 добушу менен чечим кабыл алынат. КР Президентин кызматынан четтетүү боюнча КР ЖК тарабынан сунуш кылынган айыптоого КР Конституциялык соту тескери корутунду чыгарса, КР ЖКнын ал чакырылышын таркатууга алып келет. Эгер КР Конституциялык соту оң корутунду чыгарса, КР ЖКнын айыптоо сунуш кылынган күндөн тартып эки айлык мөөнөт ичинде депутаттардын жалпы санынын 4/5 добушу менен чечим кабыл алат. Эгер бул мөөнөттүн ичинде КР ЖК тарабынан чечим кабыл алынбаса, айыптоо четке кагылган болуп эсептелет.
Интерферометр
Интерферометр - толкундун интерференция кубулушуна негизделген өлчөгүч прибор. Интерферометр өлчөнүүчү толкундун табиятына карата акустикалык Интерферометр жана электр-магниттүү толкундун Интерферометри болуп айырмаланат. Кийинкиси оптикалык диапазондогу (спектрдин ультракызгылт кек, көрүнгөн жана инфракызыл областы) жана түрдүү узундуктагы радиотолкундар үчүн колдонулат. Акустикалык жана радиоинтерферометрлер үндүн жана радиотолкундардын таралуу ылдамдыгын, толкун чыгаруучу эки булак ортосундагы аралыкты же булак жана толкунду чагылдыргыч нерсенин ортосундагы аралыкты ченөөдө пайдаланылат. Оптикалык Интерферометр спектрдеги сызыктардын толкун узундугун, тунук чөйрөнүн сынуу көрсөткүчүн, узундуктун абсолюттук жана салыштырма маанилерин, ошондой эле жылдыздардын бурч өлчөмүн өлчөөдө колдонулат. Бардык Интерферометрдин иштеш принциби бирдей, бирок алар бир биринен когеренттүү толкундарды алуу ыкмасы жана кайсы чоңдукту түздөн түз өлчөөрү менен айырмаланат. Интерферометрде когеренттүү толкундарды алуу методдору түрдүү болгондуктан алардын конструкциясы да ар кандай. Интерференция берүүчү нурдун санына жараша оптикалык Интерферометр көп нурлуу жана эки нурлуу болуп бөлүнөт. Майкельсондуку эки нурлуу, ал эми Фабри - Перонуку көп нурлуу Интерферометр болуп эсептелет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Хальмер-Яха (Сядор-Яха куймасы)
Хальмер-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сядор-Яха дарыясынын оң жээгинен 126 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 34 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Шегурчинка (дарыя)
Шегурчинка — Орусиядагы дарыя. Татарстан Республикасы, Самара облусу, Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шешма дарыясынын сол жээгинен 92 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Шешма дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Куйбышев суу куймасынан баш жагынан Каспий куюлушуна чейинки Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Атя дарыясы
Атя — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - КАС/ЕДИЛ/1804/177/561/117/19 орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Суваналиев, Исак
Суваналиев, Исак-Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты.Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. 1926-жылы Киров районундагы Крупская айылында туулган. 1949-жылы Фрунзедеги айыл  чарба мектебин бүткөн.1940-1944-жылы  Талас  обласынын Киров районунун Крупская атындагы  колхоздо колхозчу, башкарманын орун басары, парткомдун катчысы, 1955-1970-жылы партиянын Талас, Киров райкомдорунун катчысы, 2-катчысы, ошондой эле райондордун эмгекчилер депутаттарынын райондук кеңешинин төрагасынын орун басары  орун басары, 1970-1973-жылдары Тогуз-Торо районунда  эмгекчилер депутаттардын райондук кеңешинин төрагасы, 1973-1978  Тогуз-Торо райкомунун  1-катчысы, 1978-жылдан Киров райондук айыл чарба  башкармасынын болуп иштеген. Эмгек Кызыл Туу ордени, Ардак белгиси ордени, СССР Жогоуку Советинин  Президиумунун “Эрдиги үчүн” медалы, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Ардак грамотасы, Бүткүл Союздук  эл чарба көргөзмөсүнүн коло, күмүш медалдары менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Асанов.У, Асаналиев.З, Атабаев.А “Нарын обласына 70 жыл.Энциклопедия”-,Бишкек, 2009
Коновалиха дарыясы
Коновалиха — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Гонохово айылындагы аталышы жок көлү орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кукучевск көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Обь жана Иртыш дарыяларынын аралыктарындагы агынсыз аймак.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кроудер (Оклахома)
Кроудер (Оклахома) (Crowder) — Оклахома штатынын Pittsburg округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 436 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 40-18550.
ХХ кылымдын гомери
Гиннестин рекорддор китебинде дүйнөдөгү эң узун поэма кыргыз элинин “Манас” эпосу эсептелинет деп жазылган. А бирок “Манасты” айткан манасчылар Гиннестин рекорддор китебине кирбей калышкан. Эгер калыс караган болсо, манасчылардын жоон тобу китепке киришмек да элибиздин өзгөчөлүгү дүйнө жүзүнө дүңк этип жайылып кетмек экен. “Манас” эпосу дүйнөдөгү эң сонун көркөм чыгарма экендигинде талащ жок. Дүйнө коомчулугу эпостук улуулугун таанып жаткандан кийин демек аны айтуучулар ошого тете эмгек кылгандыгында шек жок. Ошондой адамдардын бири ХХ кылымдын Гомери аталган манасчы замандашыбыз, кыргыз эл артисти Саякбай Каралаев. Саякбай атабыз 12 жашынан атасы менен бай манаптарга жалчы жүргөн. Граждандык согуш учурунда ак гвардиячыларга, басмачыларга каршы күрөшкөн. 1884-жылы Ысык-Көлдүн Ак-Өлөң кыштагында дүйнөгө келип, 1971-жылы борборубуз Бишкекте каза болгон. Ал өз заманында Чоюке, Акылбек деген белгилүү манасчылардан таалим алган. Ал тубаса таланты менен “Манас” эпосун өлбөс кылып жаратып койду. Андан 1932-1947-жылдар ичинде “Манас” үчилтигинин толук варианты жазылып алынган. Саякбайдын вариантынын жалпы көлөмү 500553 сап ыр. Бул дүйнө элдерине кеңири белгилүү Гомердин “Иллиадасы” менен “Одиссеясынан” 20 эсе, “Шах-Наамеден” 5 эсе, “Махабхаратадан” 2,5 эсе чоң дегендик. Саякбайдын варианты Манастын салттуу окуяларын толук камтыган, бай мазмуну, элдик терең идеясы, эң жогорку көркөмдүктө жазылганы менен өзгөчөлөнүп турат. “Манастын” белгилүү окуяларын үйрөнүп алып, жөн гана кайталап айтуу менен чектелбей, анын мазмунун кеңейтип көркөмүн арттырган улуу манасчы. Ал дүйнө жүзүнө ириде атактуу манасчы катары белгилүү. Анын бул өнөрүн талантын, чеберчилигин “Манас” эпосун изилдегендердин көбү жогору баалап” ХХ кылымдын гомери деп аташкан. Жазуучу Чыңгыз Айтматов “Эгер менеден өз элимдин улуу адамдарынан кимди билесиң? деп сураса мен биринчи Саякбай Каралаевди айтаар элем”, - деп жазган.
Колдонулган адабияттар “Эркин Тоо" газетасы Ж.Осмонкулов
Сариева Калыйча
Сариева Калыйча — шырдакчы. 1924-ж. Жайыл районундагы Сары-Булак айылында төрөлгөн. Ата-энесинен эрте ажыраган. Узчулукта чоң энеси Батыйманын нускасын алган. Калыйча адегенде жүндөн, териден таар, тон, чокой өңдүүлөрдү жараткан. Анан көркөм оюм көчөттөрдү үйрөнүп, шырдак жасап, туш кийиз сая баштайт. Кийинки кезде анын кооз буюмдары сатууга көп түшүүдө. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Калыйча кызыл шырдактын мурунтан белгилүү үлгүлөрүн арбын кармайт. Мында «аламыч» түшпөйт. Буюм көбүнчө төрт чарчы келет да, «жалпы оюм» менен берилип, кызыл-көк түс буюмдун бүтүндөй танабын өзүнө алат. Кызыл боёк бери чыгат. «Жээк оюм» «жарым кыялданып», ичинен «ит куйрук оюмунан» «карга тырмак оюму» көрүнөт. Анын четтери төп көрүнүшү үчүн төрт бурчунан «куш оюмунун» алдынан «карга тырмак оюму» чабалекейдей катыш жасайт. Ал мындай көркөм оюмдарды кыйыштырып, элүүдөн ашык шырдак жасап, кардарлардын мүдөөсүнө татыган. Калыйча түр шырдактарында «жээк оюму» (четтик оюм) үчүн «кыял оюмун» такай колдонот. Мында төрт такта бир шырдактын жалпы негизин түзүп, эки «кочкор мүйүз оюмунун» башында «карга тырмак оюму» бир бүтүм ойду берет. Анын ичинен төрт «ит куйрук оюму» өзүнөн өзү пайда болот. Ар бир такта ак-кара «бычак учунан» турган «аламыч» аркылуу бөлүнөт. Ошондой эле уздун өнөр канатында төрт «куш оюму» «ачкыч оюму» менен да биригип, ошол бир табакчанын ичинен «кочкор мүйүз оюму» болуп да көрүнөт. Шырдактарынын «колтук оюмуна» бир тактанын жарымы алынат. Азыр уз сатууга өтүмдүү болушка шырдактарын бир, бир жарым табакчаларга чактап оюп бүтүрүүгө айрыкча маани берүүдө. Ал кийизди бышык уютууга бөтөнчө шартташат. Уздун кыздары Замира, Зинура, небереси Индра уздукту талаптагыдай үйрөнүшүүдө. Сүрөтү түстүү баттамада. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1990-ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Кийиз буюмдары менен катышкан.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Гродеков, Николай Иванович
Гродеков Николай Иванович (1843-1913)-орус армиясынын генерал-лейтенанты. Санкт-Петербургдагы Константин аскер окуу жайында тарбияланган. 1863-ж. Польша компаниясына катышкан. Аскер академиясынын генералдык штабынын курсун бүтүргөндөн кийин, Кавказ аскер округунун штабына, бир жылдан кийин Генералдык штабга которулат. Ушул мезгилден баштап Орусиянын тышкы саясатынын өзөгү болгон чыгыш өлкөлөрүңө аскердик жортуулдардын тарыхын жаза баштаган. "Хивинский поход 1873г." "Действие кавказских отрядов", "Война в Туркмении", "Поход Скобелева в 1880-81" деген эмгектери бар. Айрым эмгектери англис жана француз тилдерине которулган. 1883-92-ж. Сырдарья облусунун аскер губернатору болуп иштеген. Түркестан элдеринин турмушу, коомдук түзүлүшү менен терең таанышып «Киргизы и кара-киргизы Сыр-Дарьинской области. Т. I. Юридический быт» деген эмгегин жана мусулман укугунун англисче түшүндүрмөсүнүн орусча котормосун "Хидая" деген ат менен жарыяланган. Гродеков башка орус авторлорунан айырмаланып, "манаптар кара кыргыздардагы бийлердин тукумунунан чыккан мыкты адамдар..." деп оң мүнөздөмө берген. Гродековдун жогорудагы эмгектеринен тышкары, аскер өнөрүнүн,саясаттын жана география илиминин маселелерине арналган макалалары бар.
Эволюциянын изилдөө усулдары
Эволюциянын изилдөө усулдары - эволюцияны изилдөө усулдары көп түрлүү. Алар жылдан жылга жаңыланып, терең изилденүүдө. Эволюциянын ар түрдүү усулдарды колдонгондугунун себеби, алар бири бирин толуктап турат. Алар:
1.Палеонтол. усулдар – казылып алынган формалар, филогенездик катарлар жана кен байлык формалардын кезеги менен изилдейт.
2.Биогеографиялык усулдар – биогеографиялык райондорду, жакын формалардын таралыштарынын өзгөчөлүктөрүн, организмдердин таралышынын түрлөрүнүн жардамы менен изилдөө.
3.Морфол. усул – салыштырма анатомиялык, гистол. маалыматтарды колдонуу менен изилдейт.
4.Эмбриол. усул – түйүлдүктүн өөрчүшүн, айрым түрлөрдүн түйүлдүктөрүнүн түзүлүшүн жана өөрчүшүн салыштыруу менен изилдейт.
6.Экол. усул – бардык эволюциялык процесс адаптациогенез кубулушу болуп эсептелет. Ошондуктан ар бир тарыхый этаптагы организм менен чөйрөнүн байланышын, өз ара таасир этүүлөрүн изилдөө абзел.
7.Генет. жана селекциянын усулдары – тажырыйба жолу менен микроэволюциянын багытын, себебин, механизмин жогоруда аталган илимдердин усулдары менен ачуу.
8.Молекулалык биол-нын усулдарынын жардамы менен орг. дүйнөнүн өөрчүсүн молекулалык деңгээлде изилдөө.
Инклинометрия
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Данияров, Санжарбек Сейитович
Данияров Санжарбек Сейитович (1931, Чуй облусу, Кемин р-ну, Шабдан айылы - 1998, Бишкек) - тарых илиминин доктору (1982), проф. (1986). Кыргызстан УИАнын корр. мүчөсу (1993). КМУнун тарых факультетин бүтүргөн. 1953-жылдан Ош мамлекеттик педагогикалык интитутунда окутуучу, Кыргызстан ИАнын Тарых институтунда кенже илимий кызматкер, Кыргызстан КП БКда бөлүм башчысынын орун басары. Басма сөз комитетинин төрагасы, Кыргыз ССР маданият министринин орун басары, 1993). Кыргызстан ИАнын Тарых институтунда илимий кызматкер, бөлүм башчы, директору болуп иштеген. Анын илимий эмгектери Кыргызстандын маданиятынын тарыхына арналган. 150дөн ашык илимий эмгектин, анын ичинде 7 монографиянын автору. Кыргыз Республикасынын илимге эмгек сиңирген ишмери.
Буу барасы
Буу барасы, буу турбинасы (латынча turbo – куюн, чимирик, ийик) – суу буусу кеңейгендеги потенциалдык энергияны механикалык энергияга айландыруучу жылуулук кыймылдаткыч. Буу барасы жумушчу калактар бекитилген дисктүү ротордон, буу киргизүүчү жана чыгаруучу патрубоктуу станоктон, диафрагмадан жана соплодон турат. Дисктер валга бекитилет. Бара иштегенде соплодогу буу кеңейип, калакчалардын айлануу багытын көздөй буунун ылдамдыгы жогорулап, калакты айланып өткөн буунун агымы өзүнүн кыймыл багытын өзгөртөт. Бул учурда калакчаларга аракет эткен күчтөр жумуш аткарат. Буунун кеңейишине жараша буу барасы активдүү жана реактивдүү болуп айырмаланат. Баранын айлануучу бөлүктөрүндө буу үзгүлтүксүз кеңейгендиктен, буу мезгил-мезгили менен кеңейе турган поршендүү буу машинасына караганда буу. барасында механикалык энергия үзгүлтүксүз пайда болуп турат. Ошентип, барада үзгүлтүксүз тез жүрүүчү электр генераторун, аба үйлөткүчтөрдү, аба кысуучу көөрүктү (комирессорду) иштетүүгө колдонулат. Буу бара пайдаланылышына жараша орнотулган жана көчмө болуп бөлүнөт. Орнотулган (стационардык) буу бара станциясына, көчмө буу бара кемелерге орнотулат.
Кызматтар
Кызматтар – эмгектик укук мамилелеринен сырткары ишке ашырылган, башка жактардын керектөөлөрүн канаттандырууга багытталган жеке ишкердик иштери.
Жумакадыр Айтбаев
Айтбаев Жумакадыр (1927–2001) - обончу Ак-Талаа районунун Үгүт айылында 1927-жылы туулган. Ырчылыкты М.Баетовдон, К.Нурдөөлөтовдон, М.Мусулманкуловдон үйрөнгөн. «Арпанын Ала-Тоосунан», «Кыздар ай», «Даанышман», «Ойгоном» ж.б. ырларды жашынан ырдап чыккан.
Муса Баетовдун өтүнүчү боюнча 1948-жылы Кыргыз мамлекеттик филармониясына кабыл алынып, анда 1955-жылга чейин иштеген.
1956–1994-жж. Ак-Талаа районунда айылдык, райондук клубдардын башчысы болуп эмгектенген. Ал Б.Эгинчиевдин «Сайрасын булбул багыңда», Ж.Шералиевдин «Сүйүү» аттуу ж.б. ырларды жогорку чеберчиликте аткарган.
Ал 50дөн ашык обондорду жараткан. Алардын ичинен «Соң-Көлдүн көрүнүшү», «Гүлдөтүп колхоз талаасын», «Жайлоонун көркү мал менен», «Өтпөсүн жаштык убагың», «Мусакем өскөн айылда» ж.б. ырлары калк арасына кеңири тараган.
Ал Өкмөттүн грамоталары, медалдары менен сыйланган.
Болотбек Шамшиев
Болот (Болотбек) Шамшиев Төлөн уулу (12-январь 1941, Фрунзе, Кыргыз ССРи — 21-декабрь 2019 Кыргызстан) — Советтик жана Кыргызстандык актёр, кинорежиссёр ошондой эле сценарист. СССРдин эл артисти (1991).
"Караш-караш окуясы", "Ысык-Көлдүн кызгалдактары", "Асма көпүрө", "Ак кеме", "Бөрү зындан" жана башка тасмаларды тарткан.
Өмүр баяны
1941-жылы 12-январда Кыргызстандын ордо шаары Бишкекте (мурдагы Фрунзе) туулган. 1991-жылы СССРдин эл артисти наамын алган.
Анын атасы Шамшиев, Төлөн - кыргыздын совет доорундагы таанымал акыны болгон.
Болот Шамшиев 1965-жылы "Манасчы" даректүү
1969-жылы "Караш-Караш окуясы" көркөм тасмасы, 1972-жылы "Ысык-Көлдүн кызгалдактары" тасмасы чыгат.
Кинорежиссер Төлөмүш Океев менен Болот Шамшиевди ХХ кылымдын акыркы үчилтигиндеги кыргыз киносунун берметин түзүүчүлөр катары жогору баалашат. Алардын улантуучуларынын арасында замандашы Дооронбек Садырбаев да болгон.
1998-1999-жылдарда Мамлекеттик туризм жана спорт агенттигинин директору болду.
2002-жылга чейин Кыргызстандын Бириккен араб эмиратындагы башкы консулу болуп иштеди.
Тасмаграфиясы
-"Манасчы", "Чабан",
-"Караш ашуусундагы атышуу",
-"Сүйүү жаңырыгы",
-"Ак кеме",
-"Адамдардын арасында",
-"Эрте жаздагы каркыралар",
-"Бөрү зындан",
-"Снайперлер",
-"Фудзиямага чыгуу" тасмалары.
Лун-Вож (Чоң Саръюга куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Майымбет Дүйшөналиев
Майымбет Дүйшөналиев - (1927-2001).
Ал 1927-жылы 17-мартта Кемин районунда Чым-Коргон айылында төрөлгөн. Атасы Түлкүбаев Дүйшөналы, апасы Үмөталиева Ажар деген адамдар болушкан. 1943-жылы орто мектепти ийгиликтүү аяктагандан кийин, Бишкектеги К.И.Скрябин атындагы айыл-чарба институтуна кирип, аны 1957-жылы аяктаган. Чым-Коргон айылындагы ветеринардык станцияга жетекчи болуп барат. 1962-1964-жылдары Алчалуу колхозунда башкы дарыгер болуп бир топ жыл иштеп турду. 1964-жылы Кемин районундагы ветеринардык станцияда эпизоотолог болуп эмгектенди. Ар бир иштин ысык-суугу, күңгөй-тескейи болот эмеспи. Тоскоолдуктарды, кыйынчылыктарды артка калтырып, эмгегинен баар тапты. "Оорудум-талдым" деп дарт баскан жерин билдире албаган тили жок макулуктардын ылаңын тапчу, дарылачу. Малы менен жаны бирге адамдардын ыраазычылыгына татычу. Өмүр бою мал доктур кесибин арка-лап жүрүп, ардактуу эс алууга чыкты. Кемин районунун мал чарбачылыгын өнүктүрүүгө салымын кошту десек болот. Ак дилден кылган эмгеги мамлекеттик деңгээлдеги Ардак грамоталар, сыйлыктар менен бааланды. 1947-жылы өзүнүн айылдашы Иманалиева Арсар Иманалиевна менен үй-бүлө курушкан. Төрт уул, үч кызга жогорку билим беришти. Уулдары Асылбек Ысык-Ата РЭСинин башчысы, Кадырбек архитектор, Алмазбек, Кубанычбек Чым-Коргон айылында жер өздөштүрүп, мал чарбачылыгы менен алектенишет. Кыздары Сатира Кемин районунун мектебинде директор, Кызы Айнура Токмок шаарында дарыгер, Зульфия мектепте мугалим. Жыйырма бир небереси, бир чөбөрөсү бар. Жубайы Арсар Орловка тигүү фабрикасында көп жылдардан бери эмгектенип, көптөгөн Ардак грамоталардын, ордендердин ээси.
Альтсхаузен
Альтсхаузен (Altshausen) — Германиянын Баден-Вюртемберг Жериндеги шаар. Равенсбург районуна карайт. Тюбинген административдик округуна тиешелүү. Калкы – 4003 (2013-ж.). Аянты – 20,48 км².
Ата-Мерек
Ата-Мерек — Кыргызстандын Ош облусунун Кара-Суу районундагы айыл. Папан айыл аймагына кирет.
Калк
Калкы — 155 киши (2009-жылы).
Шлама (дарыя)
Шлама (Шламка) — Орусиядагы дарыя. Самара облусу, Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кондурча дарыясынын сол жээгинен 214 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 34 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сок дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Куйбышев суу куймасынан баш жагынан Каспий куюлушуна чейинки Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Алымкулов Эмилбек Абдыраимович
Алымкулов, Эмилбек Абдыраимович - зооинженер.
Инклинометр
Инклинометр (лат. inclino - эңкейтем жана ...метр) - бургулоо көзөнөгүнүн абалын билуу үчүн анын тиктигин жана кыйшаюу азимутун аныктоочу прибор. Өлчөө ыкмасына карай 2ге бөлүнөт: Жердин гравитациялык талаасын, геомагнит талаасын, гидроскопиялык эффект жана телезонддоону пайдалануу менен түздөн түз өлчөө; ал эми жер үстүнөн багыттоо методдорун, ырааттуулукту, сейсмди, радиолокацияны, магнитометр ыкмасын ж. б. колдонуу менен кыйыр өлчөө. Өлчөө Инклинометрдин өзүндө же алыстан (жер үстүндө) жүргүзүлөт. Инклинометрдин абалы сезгич үчэлементтин (рамка, асма, буссоль) жардамы менен аныкталат. Диаметри 58 мм, тик багыттан кыйшаюу бурчун өлчөө чеги 0,50 (ката ±0°30'), азимуту 0-360° (±4°). Прибор бургулоо көзөнөгүнө түшүрүлүп, каротаж кабели боюнча башкарылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Шырдак
Шырдак — кийизден жасалып, жерге салынуучу үй буюму. Бети эки бөлүктөн – ортосу (Орто шырдактагы орточо узундугу 2-2,5 м.) жана четинен (25-35 см.) турат да, кыюусу (6-10 см.), жээги (0,5-1,0 см.) болот. Адегенде шырдактын кийизи жасалат. Кийизи кылчыксыз жүндөн уютулат. Кылчык жүн боекту жакшы албайт.Ак кийизден керектүү өлчөмдүү шырдактын бөлүктөрү бычылат. Ал түс айкалышына карай ар кыл түскө боелот. Боелгон эки бөлөк түстөгү кийиз өңүнөн биринин үстүнө бири коюлуп, көктөлүп, бетине оюм түшүрүлөт. Оюмдарга – ортосуна «кыял», «мүйүз», «жалпы», «табак», «бадам» сыяктуу чоң оймолор четине «кочкор мүйүз», «сыңар мүйүз» ж.б. кирет. Түшүрүлгөн оюм боюнча бычак менен кылдат кесилет. Оюлган кийиздер ажыратылып, бир түстүн оюму экинчисине дал келтирилип, кыналыштырып тигилет. Ал жерге оң, сол ийрилип чыйратылган үч кат түстүү үч жиптен, үстү бастырылма милте (жөрмөмө жип сыртына чыгарылбайт) жөрмөлөт. Ортоңку бөлүгү чети менен кыюу аркылуу бириктирилет. Четине да кыюу салынат. Алар, мисалы, ортоңку бычак учу, четки бычак ж.б. деп аталат. Бардыгы бүткөндө кара кийизден ичилиги ичтелип, шоона менен шырылат. Шоона үчүн көбүнчө төөнүн жүнү пайдаланылат. Четине милтеникиндей үч жиптен ( мисалы эки четкиси көк, ортоңкусу кызыл ж.б.) жээк бастырылат. Кыргыз шырдагынын жасалышында жергиликтүү өзгөчөлүктөргө карай анын аты да ар кайсы жерде ар башкача аталат : "шырымал", "төрбөлжүн", "оймо теке", "ободо", "түр кийиз" ж.б. Өлчөмүнө карай чоң (420 ×180 см), орто (330 ×150 см), кичине (250×100 см)  шырдак болуп бөлүнөт. Шырдак жасаган уздун чеберчилигине жараша ар кандай оюмдар салынып, бир нече өң ич ара жупташтырылып, керектүү өлчөмдө жасалат. Шырдак — жерге салса да, бүктөп жыйып койсо да үйдүн көркү.
Шырдакты сактоо
Ш.ты туура күтө билүү аны пайдалануу мөөнөтүн узартат. Ал үчүн шырдакты ар дайым кургак кармап, шыпырып, чаң соргуч менен тазалап, күбүп (кышында тоңолок карга чаап), мезгили менен күнгө жайып туруу керек. Шырдакка күбө курту өтө эле өч. Ошондуктан жыйылып турганда ага нафталин сээп же аны баштыкчага салып, арасына коюп,. шыбак, эрмен коюп койсо күбө жолобойт.
Хальмер-Яха (Харасовая куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Буу-газ-баралуу орнотмо
Буу-газ-баралуу орнотмо – газ жана буу-баралуу циклде жылуулук энергиясын чогуу (комбинациялык) пайдалануучу энергетикалык түзүлмө. Анын буу-баралуу орнотмого салыштырганда артыкчылыгы жумушчу бөлүгүнүн баштапкы температурасы жогору, жылуулук кайтаруусу төмөн экендигинде. Салыштырмалуу жылуулук сыйымдуулугу чоң бууну пайдаланганда жылуулук көп бөлүнүп, күч берүүчү орнотмонун пайдалуу аракет коэффициенти кыйла жогорулайт. Орнотмонун биринде жумуш аткаруучу заттар – барага газ менен буу аралаштырылып берилсе, экинчисинде ал заттар аралаштырылбастан, газ абалындагы зат газ барасына жана буу абалындагы зат буу барасына берилет. Биринчи учурда буу-газ-баралуу орнотмонун буу-газ генератору күйүү камерасынан жана бууланткычтан турат. Отунду күйгүзө турган аба көөрүк (компрессор) менен басым астында берилет. Отундун күйүшүнөн чыккан жылуулук менен буу пайда болот жана өтө ысытылып барага берилет. Иштетилген буу газ-суу генераторунда муздатылат. Экинчи учурда күйүү камерасында орнотулган буу генераторунда буу пайда болот да, ал ысыткычтан буу барасына берилет.
Арстанбек Дүйшеев
Дүйшеев Арстанбек (1932-ж.т., Чүй облусу, Кемин району, Кичикемин айылы – 2003, Бишкек ш.) — мамлекеттик жана партиялык ишмер.
Кыргызстан Демократиялык Кыймылы
Кыргызстан Демократиялык Кыймылы, "Кыргызстан" Демократиялык кыймылы (КДК) - Советтик Кыргызстандын акыркы жылында түзүлүп, өлкөдөгү демократиячыл жараянды тездетүүгө үлүш кошкон алгачкы ири анти-коммунисттик бирикме.
Арстанбек Дүйшеев
1981-86-ж. Кыргыз ССР Министирлер Советинин төрагасы.