cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эпизоотология
Эпизоотология (эпизоотия жана ...логия) - ветеринария илиминин жаныбарлардын жугуштуу ооруларынын пайда болушу, таралышы, басылыш мыйзам ченемин иликтөөчү жана ооруларды профилактикалоо методун, аларга каршы күрөш чараларын иштеп чыгуучу тармагы. Жалпы Эпизоотология бардык жугуштуу ооруларга тийиштүү эпизоотиялык процесстин мыйзам ченемин аныктайт, жугуштуу ооруларды жок кылуунун жана профилактикалоонун жалпы принциптерин иштеп чыгат. Айрым Эпизоотология кээ бир жугуштуу оорулардын өзгөчөлүгүн изилдеп, аларга каршы жана профилактикалоо чараларын иштеп чыгат. Эпизоотология микробиология, иммунология, эпидемиология, биохимия, патологиялык анатомия жана физиология, клиникалык диагностика, вет. фармакология, айыл чарба экономикасы ж. б. илимдер менен тыгыз байланышта. Жугуштуу оорулардын ылаңдаткычы - микробдор ачылганга чейин эле адамдар ооруга каршы күрөшүүдө кээ бир ыкмаларды, ал тургай алдын алуучу эмдөөнү колдонушкан. А. Левенгук, Л. Пастер, Р. Кох, Д. И. Ивановскийдин илимий ачуулары Эпизоотологиянын өнүгүшүнө негиз болгон. И. И. Мечников, Л. С. Ценковский, X. И. Гельман, С. Н. Вышелесский ж. б. илимпоздор Эпизоотологияга зор салым кошушкан.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Ликинг (Миссури)
Ликинг (Миссури) (Licking) — Миссури штатынын Техас округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 4.5 км². FIPS коду — 29-42464.
Калкы
2010-жылы калкы 1471 киши болгон.
Хоэнфельс
Хоэнфельс (Hohenfels) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Ноймаркт-Жогорку-Пфальц районуна кирет.
Калкы - 2064 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 137.1 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 73 134. Муниципалитеттин башчысы — Бернхард Граф.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Маугансвилл (Мэриленд)
Калкы - 2295 киши. Болжолдуу аянты - 5.7 км². FIPS коду — 24-51425.
Бад-Закса
Бад-Закса (Bad Sachsa) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Хелене Хофман районуна кирет.
Калкы - 7679 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 33,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 56 003. Мэр — Хелене Хофман.
Венеция айнеги
Венеция айнеги – XIII кылымдын аягында өрт коркунучунан жана өндүрүп чыгаруу сырын сактоо үчүн шаардан Венециядагы Мурано аралына көчүрүлгөн көркөм, үйлөп жасалган буюмдар өндүрүшү. В. А-нин гүлдөп өнүгүшү Кайра жаралуу дооруна таандык. XV–XVI кылымда Мурано аралы Европада айнек өндүрүшүнүн борборуна айланат. В. а-нин курамы капталы жука буюмдарды үйлөп жасоого жана жасалгалоого шарт түзгөн. Алтын жалатылган жана эмаль менен сырдалган айнек идиштер, кубоктордун чебер устасы Анджело Баровьеринин (XV к.) портреттер, атчандар, балыктын кабырчыгы түшүрүлгөн орнаменттүү кубоктору жана ошондой эле шуру, күзгү­лөрдүн даңкы көп жерге тараган. Бийик көркөм жетишкендиктери менен тор сымал орнаменти жана эшилме саймалуу («венеция жиби») филигрань техникасындагы кубоктор ажыдаар сымал жасалган фигуралуу буттары бар кубоктор айырмаланышкан. В. а. Францияда, Бельгияда, Германияда айнек өндүрү­шүнүн өнүгүүсүнө зор таасирин тийгизген. «Венеция манерасындагы» айнектер Россиянын биринчи айнек заводдорунда да чыгарылган.
Мускаттуу мадлен
Мускаттуу мадлен — жүзүм сор­ту. Кыргызстан дыйканчылык илим изилдөө институнда Мадлен анжевин сортун Венгр мускаты менен кайчылаштыруу аркылуу чыгарган (автору Сосина Е. И.). Мускаттуу мадлен орто мөөнөттө бышып жетилет.
Жалбырагы 5 бурчтуу. Гүлү кош жыныстуу. Шиңгили 300—350 г, мөмөсү ири, тоголок, көк саргыл; даамдуу. Аида 19—21% кант бар. Вегетация мезгили 120—125 күн. Гектарынан 180—200 түшүм жыйналат. Жаңы бойдон жакшы сакталат. Мускаттуу мадлен Кыргызстандын жүзүмчүлүк зонасында өстүрүлөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Плөн
Калкы - 12 845 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 36,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 57 057. Мэр — Йенс Паустиан.
Хоберг
Хоберг (Hohberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Ортенау районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 Шаардык районго бөлүнөт.
Муксино (Аургазин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Мусковит
Мусковит (Россиянын эски аты — Московиядан; өткөндө бул минералды «москва айнеги» деген ат менен Батыш өлкөлөрү алый турган) — силикаттар классындагы минерал химия формуласы.
Моноклин системасында кристаллданат. Кристаллдык түзүлүшүнө ылайык мусковит жу­ка кабырчыктарга ажырайт. Өңү түссүз, кээде саргыч, кызгылтым ж. б., айнек сыяктуу жалтырак. Катуулугу Моос шкаласы б-ча 2,5—3. Салышт. салм. 2,76—3,10. Мусковит тоо тектерин түзүүчү минерал катары граниттердин, пегматиттердин, грейзендердин составында кездешет. При пластинка (ка­быкча) түрүндөгү кендери СССРде (Кола ж. б., Чыгыш Сибирь), Индияда, АКШда, Бразилияда кездешет. Мусковит электр тогун өткөрбөгөндүктон электр жанa радио техникасында колдонулат.
Лэбанон Орегон (Орегон)
Лэбанон Орегон (Орегон) (Lebanon Oregon) — Орегон штатынын Linn округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 12950 киши. Болжолдуу аянты - 14.0 км². FIPS коду — 41-41650.
Билльрода
Билльрода (Billroda) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бургенланд районуна кирет.
Вернисаж
Вернисаж (французча vernisage – тике маанисинде – «лакировка – жалтыратуу») – атайын чакырылган гана адамдар (сүрөтчүлөр, сынчылар, көркөм искусство менен байланыштуу мекемелер жана уюмдар, коомчулук өкүлдөрү ж. б.) катышкан көргөзмөнүн жабык кароосу же мындай кароо өткөрүлбөгөндө көрүүчүлөрдүн кеңири массасына арналган көргөз­мөнүн ачылган биринчи күнү. В-дын аталышы качандыр бир кезде кеңири тараган француз сүрөт­чүлөрүнүн көргөзмө салонундагы картиналарды көргөзсө, ачылаар алдында чакырылган адамдардын көз алдында жалтыратып лактап койгон каада-салтынан келип чыккан.
Синявка (Шапсуга куймасы)
Синявка — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шапсуго дарыясынын оң жээгинен 31 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Пшада (Краснодар аймагындагы дарыя) дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Дедеркай дарыясынын Чыгыш шекарасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыргызстан 2020 жайкы Паралимпиада оюндарында
Жайкы Паралимпиада оюндары 2020-жылы 24-августан 5-сентябрга чейин Жапониянын Токио шаарында өтүшү керек эле, бирок Эл аралык олимпиада комитети COVID-19 пандемиясынан улам, Олимпиада оюндарын ошондой эле Паралимпиада оюндарын 2021-жылга жылдырган .Паралимпиада оюндары 24-августан 5-сентябрга чейин Токио шаарында өткөн.
30px|alt=|link= Жеңил атлетика
Арстанбек Базаркулов үч лицензиялык мелдешке катышуусунун жыйынтыгы боюнча паралимпиадалык нормативди аткарып, жолдомо алган. Ал 6-14-февраль күндөрү Дубай шаарында өткөн жеңил атлетика боюнча Гран-при лицензиялык мелдешинде ядрону түртүү боюнча 5-орунду ээлеген. Тунисте өткөн Гран-при мелдешинде 4-орунду, ал эми Ноттвилде өткөн Гран-при мелдешинде 7,98 метр жыйынтыгы менен коло медаль жеңген.
Арстанбек Базаркулов 4-сентябрда таймашка чыгып, ядрону 7,92 метр аралыкка ыргыткан.
30px|alt=|link= Дзюдо
Кыргызстандык дзюдочу Хайитхон Хусан кызы Токиодо Паралимпиада оюндарына жолдомону 14-июлда алган. Спортчу 57 килограмм салмакта күч сынашат. Бул өлкө тарыхында биринчи жолу дзюдочу кыз Паралимпиадага катышат. Хайитхон Хусан кызы 28-августта килемге чыгып, Казакстандык спортчу Даяна Федосовага жеңилип мелдешин жыйынтыктаган.
Гюйгенс, Xёйгенс Христиан
Гюйгенс, Xёйгенс Христиан (14. 4. 1629, Гаага —8. 7. 1695, ошол жерде) — нидерланд механиги, физик жана математик, жарыктын толкун теориясын түзүүчүлөрдүн бири.
Лондондогу королдук коомдун биринчи чет элдик мүчөсү (1663-жылдан). Ал Лейден жана Бреда университетинен укук жана математика боюнча билим алган. Гюйгенс 22 жашында айлана, эллипс жана гипербола жааларынын узундугун аныктоо боюнча эмгегин жарыялаган.
«Айлананын чоңдугун аныктоо жөнүндө» (1654) деген эмгеги айлананын узундугунун диаметрге катышын аныктоо теориясына чоң салым болгон. Өз ойлоп тапкандарын «Маятниктүү сааттар» (1658) деген эмгегинде сыпаттап жазган.
Гюйгенс 1665-ж. Франция ИАсына башчылык кылууга Парижге чакырылган (1665—81). Гюйгенс 1681-ж. өз мекенинде оптика боюнча иштерин улантып, аларды «Жарык жөнүндө трактат» (1960) деген эмгегинде жыйынтыктаган. Мында биринчи жолу жарыктын толкун теориясы оптикалык кубулуштарды түшүндүрүүдө колдонулган. Бул трактаттын 5-главасында исланд шпатынын кристаллында байкалган жарыктын эки багытка сынуу кубулушу, оптикалык бир октуу кристаллдарда сынуунун классикалык теориясы түшүндүрүлгөн. Кийин бул эмгекке кошумча иретинде «Оордуктун себептери жөнүндө» деген эмгек жазып, анда бүткүл дүйнө тартылуу законун ачууга жакындап келген.
Гюйгенстин акыркы трактаты «Космотеорос» (1698) көзү өткөндөн кийин басылып чыккан.
Диэлектрдик коромжулук
Диэлектрдик коромжулук – диэлектрикти кайра поляризациялаган өзгөрмөлүү электр талаасынын жылуулукка айланган бөлүгү. Заттагы бөлүкчө-лөрдүн кыймылы энергиянын диссипация бөлүгү менен байланышып жылуулукка айланат. Бөлүкчөлөрдүн ылдамдыгы канча чоң болсо, Диэлектрдик коромжулук да ошончо көп болот. Бул Диэлектрдик коромжулуктун электр талаасынын жыштыгына көзкарандылыгын көрсөтөт.
Диэлектриктин поляризацияланышында электрон менен иондордун жылышы негизги ролду ойносо, анда диэлектрик өзгөрмөлүү электр талаасынын таасири менен аргасыз термелишкен гармоникалык осциллятордун тобундай каралат. Мындай термелүүлөрдө энергиянын коромжусу осциллятордун өздүк термелүүсүнүн жыштыгына жакын болгондо өтө чоң болот. Поляризациянын электрондук механизминде коромжунун максимуму оптикалык жыштыкка (~1015 Гц) туура келет. Иондордун жылышы менен мүнөздөлгөн поляризацияда Диэлектрдик коромжулуктун максимуму ИК ((1012–1013 Гц) диапазондо болот. Сан жагынан Диэлектрдик коромжулук бурчтун тангенси tgd менен мүнөздөлөт.
Эпигенез кендери
Эпигенез кендери - жанаша жаткан тоо тектерден кийин пайда болгон кен байлыктар. Негизинен тоо тектерди жирен чыккан тарам, линза, шток ж. б. түрүндө болуп, алардын таасиринен жанаша жаткан тоо тектерде минералдашкан зона жаралат.
Эпигенез кендерине негизинен төмөнкүлөр кирет: Эпигенез кендери сингенез кендерине карама-каршы коюлуп түшүндүрүлөт
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Донаувөрт
Донаувөрт (Donauwörth) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан Шаар. Швабия административдик округуна карайт. Донау-Рис районуна кирет.
Шаар административдик курамы боюнча 11 шаардык районго бөлүнөт.
Альбисхайм (Пфрим)
Альбисхайм (Пфрим) (Albisheim (Pfrimm)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Доннерсберг районуна кирет.
Калкы - 1776 киши(2013-ж.). . Аянты - 10,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 33 001. Муниципалитеттин башчысы — Фридрих Штрак.
Диэлектриктик көзөлүш
Диэлектриктик көзөлүш – электр талаасынын чыналышы жогорку маанисине (103–104 кВ/см) жеткенде кристаллдык диэлектрикте электр тогунун өтүшү.
Техникада колдонуучу изоляциялык материалдардын “ көзөмө “, б. а. ток өткөрүүчү чыналышы төмөн-күдөй: фарфор үчүн Екөз=90–120 кВ/см, айнек үчүн Екөз=300кВ/см, слюда үчүн Екөз=500кВ/см.
Тигре (эл)
Тигре (тыгре) — Эритреянын түндүгүндө жана Судандын чектеш аймагында, ошондой эле Эфиопияда (Тыграй аймагы) жашаган семит эли. Жалпы саны 1,7 млн адам (2016). Отузга жакын субэтникалык топторго бөлүнөт. Тигре тилинде сүйлөшөт. Тигре эли арасында араб, амхара, тигринья тилдери да кеңири таралган. Көпчүлүк мусулмандар. Дыйканчылык (буудай, дагусса, зыгыр, жасмык, нокот) менен малчылык (кой, эчки, зебу, төө) менен алектенишет. Балык уулоо (Кызыл деңиздин жээгинде) өнүккөн. Кол өнөрчүлүктөрдөн карапачылык, токуучулук, жыгач жана мүйүз оюмдары өнүккөн.
Рандалиа (Айова)
Рандалиа (Айова) (Randalia) — Айова штатынын Файет округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.6 км². FIPS коду — 19-65550.
Калкы
2010-жылы калкы 84 киши болгон.
Вэнделл (Миннесота)
Вэнделл (Миннесота) (Wendell) — Миннесота штатынын Grant округуна караган АКШ шаары.
Утценхайн
Утценхайн (Utzenhain) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Хунсрүк районуна кирет.
Чоңбагыш
Чоңбагыш, уруу- кыргыздардын сол канатка кирген, башкы жана чоң уруулардын бири. Чоңбагыш уруусунун санжырасы Куу уулдун уулу Чоңбагыштан башталат. Чоңбагыш уруусу, Фергана өрөөнүн жана Кашгар аймакты нечен кылымдардан бери жашап келишет.17-18 кылымдарда ойрот-жунгарлар Алайдагы чоңбагыштарга ооруну таратышат, ошондо чоңбагыштардын көбү кырылып калган дешет. Чоңбагыш уруусу "Азыкалы", "Каңдабас", "Кулан-Сарык", "Бечине", "Мычак", "Тынчын", "Килен", "Калмак" деген уруктардан турат. Чоңбагыш уруусу, тарыхчылардын айтуусу боюнча, Эне-Сайдан көчүп келишкен. Урууну кылымдар бою Жанболотун тукумдары башкарып келген. Ал эми уруктардын келип чыгышы, тарыхчылардын божомолу менен "Азыкалы", "Каңдабас", "Кулан сарык", "Мычак", "Тынчын", "Килен" уруктары Эне-Сайдан келген жана энесай кыргыздардын тукумдары, "Бечине" уругу печенегтерден келиши мүмкүн, "Калмак" уругу ойрот-жунгарлардан келиши мүмкүн. Уруунун тотеми болуп багыш эсептелет, демек мусулман болгонго чейин, уруу багыш жаныбарына сыйынышкан. Чоңбагыш уруусу Каркыра өрөөнүн ээлеген. "Манас" эпосунда(дастанында) Каркыра кыргыз өрөөнү. Бирок, "Маджму Ат-Таравих" де Каркыра кыпчак өрөөнү болуп эсептелинген.
Калача, Кадамжай району
Кадамжай районунда эки Калача айылы бар:
Мусхелишвили, Николай Ивано­вич
Мусхелишвили, Николай Ивано­вич (4(16). 2. 1891, Тбилиси—15. 7. 1976, ошол жерде) — советтик математик жанa механик, СССР ИАнын акад. (1939; корр. мүчө, 1933) жанa Прези­диум мүчөсү (1957).
Мусхелишвили биринчилерден болуп серпилгич теория маселелерине комплекстүү өзгөрмө функ­ция теориясын колдонгон. Ошондой эле ал аналитик функциянын сызыктуу маселелер теориясына жанa өзгөчө ядросу бар бир чендүү интеграл теңдемелерге өз салымын кошкой. Ага сингулярдык интеграл теңдемеси үчүн индекстин негизги формулами таандык. СССР Жогорку Советиннн (1—8-шайл.) депутаты. Мусхелишвили — көптөгөн чет өлкөлүк академиялардын, ошондой эле илим мекемелердин жанa коомдордун мүчөсү. СССР мамлекеттик сыйлыгын (1941, 1947) лауреаты. М. В. Ломоносов атн. Алтын медаль (1972), 5 Ленин ордени, Октябрь Ре­волюцияси, башка 2 орден жанa медалдар, ошондой эле чет өлкөлүк 2 орден менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Лилбоурн (Миссури)
Лилбоурн (Миссури) (Lilbourn) — Миссури штатынын Нью-Мадрид округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.3 км². FIPS коду — 29-42536.
Калкы
2010-жылы калкы 1303 киши болгон.
Якты-Юл (Аургазин району, Башкыртстан)
Якты-Юл — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Ишлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 58 киши. Почта индекси — 453471, ОКАТО коду — 80205816006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Хажиэминоглу Нежметтин
Хажиэминоглу Нежметтин (1932-1996), түрк тилчиси, адабиятчысы, түрколог, фольклорчусу. Караханийлер доорунун, хорезмдин тилдеринин грамматикасын изилдеген окумуштуу. Орто кылымдардагы түрк дастандарын изилдеп, китептерин жарыялаган. Теги байыркы Хажи Эминзаделердин урпагы болгон Нежметтин Хажиэминоглу 1932-ж. Марашта (Кахраманмараш) жарык дүйнөгө келген. Атасы эрте каза болгондуктан, агасынын мойнуна үй бүлөнү багуу милдети түшөт. Турмуштун айынан Адана шаарына көчүп барат. Нежметтин алгачкы билимди Аданадан алат. Ошол кезде эле ал түрк адабиятына, тарыхына кызыга баштаган. Агасынын да тарыхка, адабиятка кызыгуусу үй-бүлөдө ар дайым кызыктуу талкууларды жарата турган. 1954-ж. мектепти ийгиликтүү бүтүрүп, университетке тапшыруу үчүн Стамбулга келип, Стамбул университетинин адабият факултетинин түркология бөлүмүнө тапшырган. Университетти 1959-ж. бүтүргөндөн кийин бир аз убакыт Османийе лицейинде мугалим болуп иштейт. Андан соң, Стамбул университетине ассистент болуп кабыл алынат да, өмүрүнүн аягына чейин бул университетте иштеген. 1963-ж. “Кутбтун Ширин менен Хосровундагы тилдик өзгөчөлүктөр” аттуу докторлук (кандидаттык) ишин ийгиликтүү коргогон. Илимий иштер менен Парижге барып, ал жерде эки жыл бою илимий иштери менен алектенет. Ал жактан келгенден кийин аскердик милдетин өтөгөн. 1970-ж. “Түрк тилинде ыңгай” аттуу изилдөөсү менен доценттик даражаны алат. 1972-ж. Багдадга (Ирак) келип, Багдад университетинде “Түркология” сабагынан дарс окуйт. Нежметтин Хажиэминоглунун профессорлук даражага жетүүсү саясий оюндар менен коштолгон. Илимий кеңеш жана профессорлор кеңеши аны профессорлукка көрсөткөнүнө карабастан 1978-ж. Стамбул университетинин Сенаты тарабынан жокко чыгарылган. Анын себеби болуп 1971-1974-жж. Нежметтиндин улутчулдукту жактаган макалалары себеп болгон. 1979-ж. чейин Стамбул университетинде иштеген Нажиметтин улутчулдук макалалары гезит-журналдарга байма-бай чыгып турган. 1971-ж. 11-январда “Хергүн” журналына чыккан “Eşgüdüm Komutanları” аттуу макаласы үчүн Аскер Соту тарабынан кармалып, Селимиедеги 1-чи Аскер камагына алынган. Жазган макаласы үчүн 3 жылдан 9 жылга чейин камалып кетүү коркунучу бар эле. 1979-ж. 26-февралда сот тарабынан иши каралып, толук акталган. 1983-ж. Стамбул университетинендеги кызматынан алынып, 1985-ж. Фракия университетине жумушка орношот. Бул жерде табигый так илимдер жана гуманитардык факултетинде түрк тили жана адабияты бөлүмүн ачып, бөлүм башчылык кызматта иштеген. “Түрк тилинде этиштер структурасы”, “Караханид түркчөсүнүн грамматикасы” жана “Хорезм түркчөсү грамматикасы” аттуу эмгектери жарыкка чыккан. 1996-ж. каза болгон.
Хоэнфурх
Хоэнфурх (Hohenfurch) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Вайльхайм-Шонгау районуна кирет.
Калкы - 1501 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 90 129. Муниципалитеттин башчысы — Гунтрам Фогельсгезанг.
Райне
Райне (Rheine) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Мюнстер административдик округуна карайт. Штайнфурт районуна кирет.
Калкы - 76530 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 145,08 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 5 66 076. Мэр — др. Ангелика Кордфельдер.
Мутизм
Мутизм (лат. mutus — дудук) — сүйлөө аппаратынын организм бузулуусуз эле сүйлөө жөндөмүнөн ажырашы. Мутизм организмдин кескин психикалык дүүлүктүргүчтөргө (коркуу, ыза бо­лту, күчү жетпегенди талап кылуу), волгой реакциясы.
Мутизм көбүнчө уялчак, коркок жанa ден соолугу начарлардарда, ошондой эле истерияда, шизофренияда байкалат. Мутизм болгон балдар мектепте суроого жооп бербейт, ал иш үйүндө же көчөдө кадимкидей сүйлөйт. Дарылоодо нерв системага терс таасир этүүчү факторлорду жоготуу, негизги ооруларды дарылоо жана денени чыңдоо керек.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Веронезе Паоло
Веронезе Паоло (өз аты-жөнү – Кальяри) (1528, Верона–1588, Венеция) – италян сүрөтчүсү, Соңку кайра жаралуу доорунун реалист сүрөтчүлөрүнүн бири. Вероналык сүрөтчү А. Бадиледен таалим алган. Көбүнчө Венецияда (1553-жылдан), о. э. Верона, Виченца, Мантуя жана Падуя шаарларында иштеген. Алгачкы чыгармаларын (1540–50) Микеланджело, Рафаэль, Тициандардын сүрөттөрүнүн таасиринде жараткан. Венеция республикасынын даражасын, согуштук ийгиликтерин даңазалаган май боёк менен тарткан сүрөттөрү табынуучулук имараттардын дубалдарына жана плафондоруна кадалган. В. тарткан образдар алыбеттүү, кыймылдары гармониялуу, шаңдуу келет (“Карылык жана жаштык”, 1553; “Венеция салтанаты”, 1578–1585; Венеция, Сан-Себастьяно чиркөөсү). В-тин фрескаларынын (Соранцо вилласы, 1551, Кастельфранко соборундагы фреска фрагменттери; Тревизого жакын Мазерадагы Барбаро Вольпи вилласы) миф композициялары каймана фигуралар менен пейзаждарга айкалышып кетет. Станоктук сүрөттөрүндө (“Канндагы никелешүү”, 1563, Париждеги Лувр; “Дарийдин үй-бүлөсүнүн Александрга баш ийиши” 1565-жылдан кийин, Лондон, Улуттук гал.) адам менен тышкы коомдук чөйрөнүн карым-катышы чагылат. Бирин-экин портреттери (“Белла Нани”, 1550, Париж, Лувр; “Граф да Порто уулу Адриано менен”, 1556, Флоренция, Контини – Бонакоссини жыйнаган сүрөт) лиризмге каныккан. В-ге Кайра жаралуунун өкүлдөрүнүн дүйнөгө көз карашындагы кризистин таасири тийип, соңку чыгармаларында кургак салтанаттуулук, патетика күч алып кеткен: “Европаны урдоо”, 1580, Венеция, Дождор сарайы; “Агарь менен Исмаил чөлдө”, 1580, Тарыхый-көркөм музей. В-нин шакирттери: бир тууганы Бенедетто, уулдары Карло менен Габриеле.
Мэйс Чапэл (Мэриленд)
Мэйс Чапэл (Мэриленд) (Mays Chapel) — Мэриленд штатынын Baltimore округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 11427 киши. Болжолдуу аянты - 9.7 км². FIPS коду — 24-51587.
Лексингтон (Орегон)
Лексингтон (Орегон) (Lexington) — Орегон штатынын Morrow округуна караган АКШ шаары.
Бинде (Альтмарк)
Бинде (Альтмарк) (Binde (Altmark)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Лексингтон (Орегон)
Калкы - 263 киши. Болжолдуу аянты - 1.1 км². FIPS коду — 41-42200.
Бинде (Альтмарк)
Калкы - 371 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 15,90 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 065. Муниципалитеттин башчысы — Курт Габриль.
Гесериада
Гесериада («Дүйнөдөгү он өлкөнү бийлеген Гэсэр хан жөнүндө баян») — Борбордук жана Чыгыш Азияда оозеки жана жазуу түрүндө кенен таралган Гэсэр хан жөнүндөгү эпостук цикл.
Тибеттиктер менен монголдор Гэсэр ханды өздөрүн коргоо үчүн асмандан түшкөй баатыр ден эсептешкен. «Гесериада» тараган жердеги эл будда динине каршы күрөштүн белгиси катары Гэсэрдин керт башына сыйынган.
Поггензее
Поггензее (Poggensee) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург районуна кирет.
Калкы - 342 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 53 099. Муниципалитеттин башчысы — Анке Брюгман.
Королёва Татьяна Станиславна
Королёва Татьяна Станиславна (24. 8. 1962-жылы туулган, Фрунзе шаары) — физик, физика-математика илимдеринин кандидаты (1996), Кыргыз Республикасынын илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыктын лауреаты (2000). Фрунзе шаарындагы политехникалык институтту бүтүргөн (1984). Кыргыз Республикасынын Улуттук Илимдер академиясынын Физика институтунда улуу инженер, кенже жана улуу илимий кызматкер (1987–98), 1998-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук Илимдер академиясынын Президентинин окумуштуу секретары. Конденсацияланган абалдын физикасы, радиациялык физика жана экология боюнча адис. 250дөн ашык илимий эмгеги, анын ичинде 1 монография, 5 окуу куралы, 17 патенттин ээси. Эмг.: Перенос энергии и динамика электронных возбуждений в кристаллах (в соавторстве). Екатеринбург, 2001; Спектроскопия объёмных, волоконных и наноразмерных кристаллов LiF и NaF (в соавторстве). Екатеринбург, 2006; Люминесценция ионов урана в кристаллах фторида натрия (в соавторстве). М., 2008.
Видео-арт
Видео-арт (англисче video art) – 1960-ж. эксперименттик) – изилдөө нугунда пайда болгон заманбап көркөм искусствосунун формаларынын бири. В. а-тын негизин видеотехника менен жасалган тажрыйбалар, компьютердик жана телевизиондук сүрөттөө түзөт. Чындыкты, иллюзия берүүнү аныктаган техникалык коддун шарттуулугу менен маанилүүлүгүн заманбап видео техниканы пайдалануу жана ар кандай жолдор м-н, тилди анализдөө менен билсе болот. Тилди анализдөө (бул жерде массалык коммуникациянын визуалдык каражаттар тили) В. а-ты концептуалдык көркөм искусство менен жакындатат. Бул тармакта Нам Джун Пайк (ал В. а-тын негиздөөчүсү деп эсептелинет) Кит Соньет, Уильям Уэгмэн, Клаус Ринке, Брюс Науман, Лес Левин жана башка сүрөтчүлөр эмгектенишкен.
Хойвайлер
Хойвайлер (Heuweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Брайсгау — Шварцвальд районуна кирет.
Калкы - 1067 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 15 051. Мэр — др. Райнхард Бентлер.
Друде формуласы
Друде формуласы – металлдардын жогорку жыштыктагы өткөрүм-дүүлүгүн d аныктайт.
Ал формула Друденин металлдар теориясынын неги-зинде алынган. Бул теория боюнча металл-дар эркин электрондордон (электрондук газдан) жана кыймылсыз деп эсептелинген оор оң заряддалган иондордон турат. Сырткы талааларда электрондордун кыймылы Ньютондун теңдемелери аркылуу берилип, алардын кагылышуулары кандайдыр бир сүрүлүү күчү сыяктуу эсепке алынат, б. а. электрондор кристалл аркылуу сүрүлүү менен кыймылдаган эркин бөлүкчөлөр.
Энциклопедия
Илимий айлампа, энциклопедия ( - илимдин бардык тармагынан окутуу) - илим-билимдин же практикалык иш-аракеттин айрым бир (тармактуу Энциклопедия) же бардык тармагы (универсал Энциклопедия) боюнча маанилүү маалымат камтыган илимий же илимий-популярдык адабияттын бир түрү. Ал ар бир доордун илими менен маданиятынын деңгээлин гана көрсөтүү эмес, өзүн түзүп жаткан тап мүдөөсүн көздөө милдетин да аткарат. Түзүлүшү боюнча Энциклопедия алфавиттик (материал алфавит тартиби боюнча жайгашат) жана систематикалык деп айырмаланат. Көлөмүнө жараша шарттуу түрдө чоң (ондогон томдуу), кичине (10-12 т.). кыскача (4-6 т.) жана Энциклопедиялык сөздүк деп аталчу 1-3 томдук Энциклопедияларга бөлүнөт. Алардын ар бири атайын иштелип чыккан тематикалык план жана еөз тизме боюнча даярдалат. «Энциклопедия» термини антикалык доордо жалпы билим берүүчү предметтердин (грамматика, риторика, диалектика же логика, геометрия, арифметика, музыка, астрономия) жыйындысын туюнткан. Бирок кадимки Энциклопедиянын түзүлүшү жаңы мезгилге таандык. Анын тунгуч туундусу- 1751-80-ж. Францияда Д. Дидро менен Ж. Л. Д’Аламбердин редакциясында чыккан «Эндиклопедия же Илимдин, искусствонун жана кол өнөрчүлүктүн түшүндүрмө сөздүгү». 17-кылымдын 2-жарымынан Европанын өнүккөн өлкөлөрунүн баары, 19-кылымдын 2-жарымында АКШ өз алдынча Энциклопедия чыгарууга киришкен. Алардан белгилуүлөрү: 1975-ж. 15-басылышы чыккан «Британия энциклопедиям.», «Эспаса» аттуу 80 том итальян энпиклопедиясы (1908-30, 1930-33).
Мухаммед Рахим
Мухаммед Рахим (т. ж. белгисиз — 1758)—Бухарадагы Мангыт династиясын негиздөөчү.
Аштарханилер династиясынын акыркы өкүлүн өлтүрүп, 1747—48-ж. Бухара хандыгынын чыныгы башкаруучусу болуп калган, 1753-ж. эмир деген титул алган. Иранга болгон вассалдык көз карандылыктан бошонуп, кубаттуу аскер түзгөн. Шахрисяб, Ургут, Жызак, Гассар жана башканы караткан. Шерг. феодалдар- ш оппозициясын бир кыйла жойгон. Бирок ал жүргүзгөн согуштар өлкөнүн чарбасына зор зыян келтирген.
Дозиметр приборлору
Дозиметр приборлору – иондоштуруучу нурлануунун дозасын жана анын кубаттуулугун өлчөөчү куралдар.
Бир түрдүү нурланууну өлчөөчү Дозиметр приборлору (мис., нейтрондуу Дозиметр приборлору, g-дозиметрлери ж. б.), же ар түрдүү нурлануулардын талаасындагы нурланууну өлчөөчү Дозиметр приборлору бар. Рентген жана g-нурлануулардын сандык дозасын өлчөөчү Дозиметр приборлору рентге-нометрлер, ал эми эквиваленттүү дозасын өлчөөчү приборлор бэрметрлер деп аталат. Дозиметр приборлорунун негизин детектор түзөт.
Рандол (Айова)
Рандол (Айова) (Randall) — Айова штатынын Хамильтон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.2 км². FIPS коду — 19-65595.
Калкы
2010-жылы калкы 148 киши болгон.
Схашток
Схашток (Левая саңылауы) — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Вулан дарыясынын оң жээгинен 12 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Пшада (Краснодар аймагындагы дарыя) дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Дедеркай дарыясынын Чыгыш шекарасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кебяч (Аургазин району, Башкыртстан)
Кебяч — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Кебячев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 328 киши. Почта индекси — 453486, ОКАТО коду — 80205819001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Византиялык стиль
Византиялык стиль, орус-византиялык стиль – Россияда 1830–1850-ж. расмий маанидеги ак сарай жана башка курулуштар үчүн (Христ Спасительдин храмы 1837–1883, Чоң Кремль двореци 1839–1849, Москва, архитектор К. А. Тон) кабыл алынган орус стилинин бир варианты XVI кылымдагы Орус мамлекетинин жана VI–XII кылымдагы Византия империясынын архитектурасындагы композициялык акценттер менен жасалга системасынан багыт алган В. с. классицизмге таандык эмес силуэтти жараткан ири мотивдери жана көлөмүнүн көрүнүктүүлүгү менен таасир калтырган. В. с. соборлордун (мис., Киевдеги Владимир собору, 1850–1896, архитектору А. В. Беретти ж. б., Софиядагы Александр Невскийдин храм-эстелиги, 1904–1917, архитектору А. Н. Померанцев) ири имараттарында кабыл алынган, бирок саймалуу, көбүрөөк живопистик формаларга ээ боло баштаган. В. с. өткөн заманды туураган авторлордун культтук жана тиричилик буюмдарында да популярдуу болгон.
Миллер (Миссури)
Миллер (Миссури) (Miller) — Миссури штатынын Лоуренс округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.0 км². FIPS коду — 29-48242.
Калкы
2010-жылы калкы 699 киши болгон.
Бад-Зальцдетфурт
Калкы - 13 616 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 67,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 54 005. Мэр — Эрих Шапер.
Дублеттер (спектрдик)
Дублеттер (спектрдик) (фр.: doublet–кош) – өтө жакын жайланыш-кан спектр сызыктарынын тобу.
Дублеттер энергия деңгээлдеринин спин-орбиталык аракеттешүүнүн натыйжасында эки дэңгээлге ажырашынан пайда болот (к. Мультиплеттүүлүк). Дублеттер өзгөчө щелочтуу металлдардын спектрлерине мүнөздүү, алардын башкы сериясынын сызыктары Дублеттерден турат.
Донауштауф
Донауштауф (Donaustauf) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Регенсбург районуна кирет.
Калкы - 3742 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,72 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 75 130. Муниципалитеттин башчысы — Үрген Зоммер.
Альзенц
Альзенц (Alsenz) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Доннерсберг районуна кирет.
Калкы - 1716 киши(2013-ж.). . Аянты - 12,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 33 003. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Цеп.
Энтероколит
Энтероколит (гр. enteron - ичеги жана колит) -ичегинин сезгениши. Ал көбүнчө энтерит (ичке ичегинин сезгениши) менен бирге болот. Энтероколиттин катуу кармаган түрү көбүнчө тамакаштан ууланганда байкалат. Энтероколит - көпчүлүк жугуштуу ичеги-карын ооруларынын (холера, ич келте, дизентерия, сарык, сальмонеллёздор, полиомиелит ж. б.) алгачкы жана негизги белгилери. Ошондой эле ал башка жугуштуу ооруларда (грипп, сепсис, пневмония ж. б.) жана аллергияда лезигүүсү мүмкүн. Энтероколит аппендицитте, панкреатитте, перитонитте да пайда болот. Анда ич катуу ооруйт, отот, курулдайт. Оорулуунун жүрөгү айланат, кусат, алсызданат, кээде эти ысыйт. Энтероколитти өз убагында толук дарылабаса, диета бузулган сайын кайталанып, өнөкөт түрүнө айланат. Карындын, боордун түрдүү оорулары (мисалы, гастрит, холецистит) Энтероколиттин узакка созулуусуна көмөктөшөт. Анда ич дайыма кооп, курулдайт, айрыкча адам сүт ичкенден же жашылча жегенден кийин ичи өтөт. Кээде Энтероколитте ичтин «катуусу» да бапкалышы мүмкүн. Энтероколитти дарылоо негизги себептерине жараша жүргүзүлөт. Диетаны ар дайым сактоо зарыл. Оорулуунун күнүнө 5-6 жолу, аз-аздан, бир мезгилде тамактануусу талапка ылайык, майлуу, туздуу, куурулган тамактан, сүрсүгөн эттен, чийки сүттөн, ичкиликтен баш тартуу керек.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Виньетка
Виньетка (французча vignette) – китеп графикасында – декоративдик максаттагы анча чоң эмес композиция (орнаменттик же көркөм). Көп учурда В-ны китептик (заставка) тексттеги бир бөлүм башталганда же аяктаганда (концовка) пайдаланышат.
Вэрмиллион (Миннесота)
Вэрмиллион (Миннесота) (Vermillion) — Миннесота штатынын Dakota округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 419 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 27-66802.
Халил Иналжык
Колдонулган адабияттар
[
Утцерат
Утцерат (Utzerath) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Калкы - 191 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,70 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 33 077. Муниципалитеттин башчысы — Эрхард Аннен.
Сергей Королёв
Сергей Павлович Королёв укр: Сергі́й Па́влович Корольо́в (Королів) [30. 12. 1906 (12. 1. 1907), Орусия империясы, Волынь губерниясы, Житомир шаары – 14. 1. 1966, СССР, Москва шаары] – ракета куруу жана космонавтика боюнча орус совет окумуштуусу, конструктору, СССР Илимдер академиясынын академиги (1958; корреспондент мүчөсү, 1953), эки жолку Социалисттик Эмгектин Баатыры (1956, 1961).
Кыскача өмүр таржымакалы
Сергейдин энеси азыркы Украинанын Чернигов облусуна караштуу Нежин (украинче: Ніжин) шаарынан чыккан көпөстүн кызы Мария Николаевна Москаленко (соңку күйөөсүнүн тегаты боюнча – Баланина; 1888 — 1980) болгон.
Павел Королёв уулу үчкө чыкканда Мария Москаленко менен ажырашып үйдөн чыгып кетет да, кичинекей Серёжа таятасы Николай Яковлевич Москаленко (1859—1921) менен тайэнеси Мария Матвеевнанын (1867—1936) колуна Нежин шаарына жиберилет.
1915-жылы Сергей Киев шаарында даярдык көрүү классына бара баштайт.
Кийинчерээк, 1917-жылы ал энеси Мария Николаевна менен өгөй атасы Григорий Михайлович Баланин (1881 — 1963) менен чогуу Одесса шаарына келип, мында гимназиянын биринчи классына барган.
1924-жылы ал Одесса курулуш кесиптик мектебин бүтүрүп, Киев политехникалык университетине сынаксыз кабыл алынган. Эки жылдан соң Бауман атындагы Москва жогорку техникалык окуу жайынын Механикалык факультетинин аэромеханикалык бөлүмүнө которулуп келет. 1927-жылдан авиация өнөр-жайында иштеген. Москва жогорку техникалык окуу жайын (1930), аны менен катар Москва учкучтар мектебин бүтүргөн. Борбордук Аэрогидродинамика институтунда (Москва) ага инженер (1930) болуп иштеп жүрүп, бир нече ийгиликтүү учурулган планер түзгөн.
1938-1944-жылы жалган жалаа менен ГУЛагда болгон. Абакта кезинде эле 1940-жылдан тартып "Туполевдин шарашкасында" илимий иш жүргүзгөн.
1944-жылы абактан чыгып, бирок толугу менен 1957-жылы гана акталган.
СССРдин башкы космостук конструктору кызматын өмүрүнүн акырына чейин аркалаган.
1966-жылы нварда ийгиликсиз аяктаган операциянын айынан көз жумган. Сөөгү Кремлдин дубалынын түбүнө коюлган.
Илимий салымдары
Космос мейкиндигин өздөштүрүүдөгү алгачкы жетишкендиктер С. Королёвдун ысмына байланыштуу. С. Королёвдун илимий жана техникалык идеялары ракеталык жана космостук техниканы түзүүдө кеңири колдонулду. Көптөгөн ракета түрлөрү, ракета алып жүргүчтөр, «Восход» жана «Восток» кемелери, адамдын тарыхта 1-жолу космоско учушу жана кеменин сыртына космос мейкиндигине чыгышы анын жетекчилиги менен болду. С. Королёвдун жетекчилиги менен түзүлгөн ракета-космостук системалар дүйнөдө биринчи болуп Жер жана Айдын, Күн, Чолпон, Марстын жасалма жандоочуларын учурууда колдонулду. Натыйжада Айдын бетине жумшак кондурулган планета аралык автоматтык станцияларды учурууга мүмкүнчүлүк түзүлдү. «Электрон», «Молния-1», «Космос» сериясындагы көптөгөн жандоочулар жана «Зонд» сериясындагы планета аралык алгачкы чалгындоочтор С. Королёвдун жетекчилиги менен жасалды.
Сыйлыктары, наамдары
Лениндик сыйлыктын лауреаты (1957). эки жолку Социалисттик Эмгектин Баатыры, СССР ИАсынын академиги (1958).
Үч Ленин, «Ардак Белгиси» ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Үй-бүлөсү
Сергей Королёв 1931-жылы баш кошкон биринчи аялы Ксения менен 1949-жылы ажырашып, өзү жактырып калган башка аялга — Нина Ивановнага (20.10.1920—25.4.1999) үйлөнгөн.
С.Королёвдун Ксениядан төрөлгөн кызы Наталиядан жээн неберелери жана чөбөрөлөрү бар.
Мухтар Махмуд
Мухтар Махмуд (10. 5. 1891, Махалла-эль-Кубра шаарынын жанындагы Тунбара айылы — 27. 3. 1934, Каир) — египет скульптору.
20-кылымдагы улуттук скульптура мектебин негиздөөчү. Каир сүрөт интунда (1908-жылдан), Париж асем өнөр мектебинде окутан (1910-жылдар), Родендии чыг-лары­нан таасир алган. Улуттук кайра жаралуу пафосуна каныккан монументтүү чыгалмалардын («Египеттин ойгонушу», Каир, гранит, 1919—28), о. эле египет дыйкандарынын поэтикага толгон, символикалык образдарынын станковый серияларынын («Дыйкан аялы», мрамор, 1928; «Хам­син», аки таш, 1929) автору. Мухтар Махмуд байыркы жанa азыркы Египет искусствосунун мурастык байланышын айкалыштырууга умтулган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Биндорф (Анхальт)
Биндорф (Анхальт) (Biendorf (Anhalt)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцланд районуна кирет.
Замбези дарыясы
Замбези дарыясы - Түштүк Африкадагы дарыя. Замбия, Ангола жана Мозамбик өлкөлөрүнүн аймагы аркылуу агып өтөт. Узундугу 2660 км, алабынын аянты 1330 миң км2. Заирдин чек арасына жакын жерде, Лунда платосунан башталып, Инди океанынын Мозамбик кысыгына куярда дельтаны пайда кылат. Башатынан Виктория шаркыратмасына чейин (1200 км) түздүк аркылуу, андан ары Мозамбик ойдуңу менен агат. Босоголуу бөлүгү (Катима, Кебрабаса) 100 кмге созулат, шаркыратмалары (Гонье, Виктория жана башка) бар. Эң ири куймалары Кафуэ жана Луангва, Шире. Ньяса (Малави) көлү 3амбезинин алабына карайт. Декабрдан апрелге чейин кирет. Орточо чыгымы чатында 16 миң м?/сек, жылдык агымы 106 км3. Балык кармалат. Ири ГЭС жана Кариба суу сактагычы курулган. Босоголордун көптүгү кеме жүрүүгө кыйынчылык келтирет; негизинен 3амбиянын аймагында гана кеме жүрөт.
Биндорф (Анхальт)
Калкы - 820 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 4,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 89 035. Муниципалитеттин башчысы — Уве Цизевски.
Райхсхоф
Райхсхоф (Reichshof) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан муниципалитет. Көльн административдик округуна карайт. Обербергиш районуна кирет.
Калкы - 19526 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 114,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 3 74 040. Муниципалитеттин башчысы — Грегор Ролланд.
Корольков Ярослав Иванович
Корольков Ярослав Иванович (2. 9. 1843, Россия империясы, Подольск губерниясы, Каменец-Подольск шаары – 1933, Кыргыз АССРи, Каракол шаары) – метеоролог, край таануучу, коомдук ишмер. Орус офицери (генерал-майор, 1902). Орус география коомунун анык мүчөсү (1889). Ал 1877–78-жылдары орус-түрк компаниясына (Болгарияны Түркиянын эзүүсүнөн бошотуу) катышкан. 1880-ж. Кыргызстанга (Караколго) кызматка которулган. Мында 20 жылча тоо батареясынын командири болуп, 1902-ж. отставкага чыккан. 1881-жылдан Теңир-Тоону географиялык жактан изилдөөгө активдүү катышкан. Кыргызстанда (Караколдо) 1-метеорологиялык станцияны ачып, анда 50 жыл бою байкоо жүргүзгөн. Күнгөйдөгү Чоң Ак-Суу мөңгүлөрүн (1899) изилдеген. 1907–08-жылдардагы саякатында Борбордук жана Батыш Теңир-Тоону аралап өткөн. Орус жана чет өлкөлүк илимпоздордун Теңир-Тоого жасаган экспедицияларына жардам берген. Жергиликтүү эл менен тыгыз байланышта болуп, кыргыз элинин 1916-жылкы көтөрүлүшүндө падышачылыктын колониячыл саясатына каршы чыккан. Кыргызстандын табияты жөнүндө бир катар эмгектер жазган. Я. Корольковдун ысмынан Тескей Ала-Тоодогу мөңгү, Каракол шаарындагы көчө аталган.
Дүйнөлүк сызык
Дүйнөлүк сызык – салыштыр-малуулук теориясында – төрт өлчөм-дүү мейкиндик – убакыт сызыгы. dS2=c2-dt2-dx2-dy2-dz2 (c = 3*108 м/сек жарыктын вакуумдагы ылдамдыгы, x, y, z - декарттык координата октору, t- убакыт). dS2 >0 убакыт сымал, dS2 <0 мейкиндик сымал, dS2= 0 нөл дүйнөлүк сызык деп аталат. Тартылуу талаасында мейкиндик, убакыт сымал Д. с. ийрейет, ал эми жарык нуру нөлдүк геодезиялык Д. с. болуп саналат.
Энтеровирустар
Энтеровирустар (гр. enteron - ичеги) - ичегини жабыркатуучу вирустар.
Белгилүү вирустардан Энтеровирустар өтө кичинекейлиги менен айырмаланат. Энтеровирустардын түрү эң көп. Алар кишинин түрдүү жугуштуу ичеги-карын, дем алуу жолдорунун ооруларын козгойт. Көбүнчө тамак-аш, суу аркылуу жугат. Энтеровирустар ичке ичегиде топтолуп көбөйүп, аны сезгендирет. Тышкы чөйрөгө заң менен чыгат. Ал айрыкча балдарды жабыркатат. Энтеровирустар козгогон оорулардын белгилери жана жүрүшү түрдүүчө болот; кээде алар сасык тумоого же ангинага окшоп, кээде ич өткөк, пневмония ж. б. оорулардай өтөт. Энтеровирустар козгоочу оорулардын ичинен эң жугуштуусу жана коркунучтуусу - полиомиелит. Энтеровирустардын көп түрү вирусология илимине али белгисиз.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Погец
Погец (Pogeez) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург районуна кирет.
Калкы - 354 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,51 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 53 098. Муниципалитеттин башчысы — Христиане Фюльнер.
Хойзерн
Хойзерн (Häusern) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Вальдсхут районуна кирет.
Калкы - 1248 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 37 045. Мэр — Томас Кайзер.
Гыдан жарым аралы
Гыдан жарым аралы - Батыш Сибирь түздүгүнүн түндүгүндө, батышынан Обь жана Таз булуңу, чыгышынан Енисей булуңу (Карск деңизи) менен чектешет.
Уз. 400 км, туурасы 400 км ге чейин. Жарым аралдын бети дөңсөлүү. Климаты катаал, январдын орт. температурасы —26Сден —З0Сге чейин, июлдуку 4—11,5°С. Жылдык жаан-чачыны 200—300 мм. Тундра жана токойлуу тундра өсүмдүктөрү өсөт. Бугу чарбасы, аңчылык жана балык уулоо өнүккөн. Табигый газ кени бар.
Ибра (Аургазин району, Башкыртстан)
Ибра — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Кебячев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 49 киши. Почта индекси — 453486, ОКАТО коду — 80205819002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Коромжулук
Коромжулук – тереңдиктен кен казып алып жатканда, казууга мүмкүн болбогон баланстык запастын бир бөлүгү. Өз ичинен жалпы шахталык (жалпы рудниктик, жалпы карьердик, жалпы кен издөөчүлүк) жана эксплуатациялык Коромжулукка бөлүнөт. Жалпы шахталыкка целиктер, капиталдык казмалардын айланасы, скважиналар, шахта талаасынын ортосундагы барьердик целиктер, техникалык жана чарбалык курулуштардын, коммуникациялардын, суу сактагычтардын, коруктардын асты, суулуу ойдуңдар кирет. Эксплуатациялык Коромжулук массив ичиндеги (казылган аянттардагы, кен кабатынын таманы менен жабуусундагы целиктер, кендин ичкерип, жукарып кеткен бөлүгү, өрт чыккан, суу каптаган, ураган жерлер, тектоникалык жаракалар) жана массивден тышкары (жанаша жаткан тектер менен бирге казылган аралашмалар, урап түшкөн, кулаган, суу кирген, кенди жүктөп түшүргөн, жыйган, сорттогон кездеги жоготуулар, транспорттук Коромжулук) түрлөрдөн турат. Коромжулук салмагы жана проценттик саны боюнча аныкталат. Жалпы шахталык Коромжулук жалпы баланстык запаска, эксплуатациялык Коромжулук Коромжулуктун баланстык запаска болгон катышы боюнча эсептелет. Көп компоненттүү кен таштарда өнөр-жайылык мааниси бар элементтердин ар бири өз алдынча эсепке алынат. Коромжулук атайын өлчөөлөр же маркшейдерлик план боюнча эсептелет.
Хугльфинг
Хугльфинг (Huglfing) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Вайльхайм-Шонгау районуна кирет.
Калкы - 2563 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 24.36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 90 131. Муниципалитеттин башчысы — Бернхард Камхубер.
Топ (курал-жарак)
Топ - жердеги, деңиздеги, көктөгү жана алыс аралыктагы душман күчүн жок кылууга арналган артиллериялык курал. Топтун найы узун, огунун ылдамдыгы жогору. Аскер артиллериясында топ жалпы жана атайын, арналышына карата зениттик, танкка каршы, жүрүү ыкмасы жана түзүлүшү боюнча сүйрөтүлүүчү, өзү жүрүүчү, орнотулма (танкка, учакка, кемеге) жана башка болуп бөлүнөт. Согуш куралдарынын башка түрүнөн (гаубица, миномёт) айырмаланып, топ 40 км жана андан да алыска атат. Огунун баштапкы ылдамдыгы 800-1200 м/секга чейин жетет. Заманбап топтун калибри 20210 мм, огунун салмагы 0,1-130 кг, түз атуу ылдамдыгы 2000 метрге чейин. Топтун (75210 мм) эң чоң атуу алыстыгы 13-33 км жана андан да ашык.
Муштумчалуу механизм
Муштумчалуу механизм — кыймылдуу эки бөлүгү муштумча м-н түрткүчтөн, кыймылсыз бөлүгү таягычтан турган механизм.
Муштумчалуу механизмдин артыкчылыгы — жетелегич белүктүн муштумчанын) үзгүлтүксүз кыймылында, жетеленме бөлүктүн (түрткүчтүн) бардык керектүү кыймылын аткарышы. Жумушчу органдын та­га ал кыймылын кайталоодо, мис., три­котаж машиналарында, кыймыл эки муштумчадан турткүчкө берилет. Муштумчалуу механизм жыйнактуу болгондуктан, ал машиналардын жалпы схемасына оңой туташтырылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Дүүлүккөн абал
Дүүлүккөн абал (квант системасындагы) – негизги (нөл) абалынын энергиясынан ашыкча энергиялуу туруксуз абал.
Квант системасын Дүүлүккөн абалга келтирүү үчүн ага энергия жумшалат. Энергия алган квант системасы негизги абалдан Дүүлүккөн абалга өтөт. Бөлүкчөнүн Дүүлүккөн абал -дагы мезгили анын энергия деңгээлинде жашоо убакыты деп аталат. Ар бир Дүүлүккөн абал -дын өзүнө тиешелүү жашоо убакыты болот.
Милфорл Милл (Мэриленд)
Милфорл Милл (Мэриленд) (Milford Mill) — Мэриленд штатынын Baltimore округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 26527 киши. Болжолдуу аянты - 18.1 км². FIPS коду — 24-52562.
Текос (Вулан куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :