cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кичи Сер-Ю
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тюхтет (Кемчуга куймасы)
Тюхтет — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - 12 дарыясынын оң жээгинен км алыстыкта Кемчуг орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Туурдук
Боз үйдүн өрө кийизинин бир бөлүгү. Туурдуктун этек жагы жазы келип, ууктун билегине чейин жабуучу баш жагы кууш болот. Анткени, боз үй керегеден өткөндөн кийин улам жогорулаган сайын кууш болот. Ал — үйдүн кереге жабдуусу. Мунун узундугу 1,80—2 м дей, туурасы 4,5—5 метрдей бычылат, ал көбүнчө төрт бөлүктөн турат. Буга көбүнчө эчки менен топоздун кылтагынан кара-ак жип, кээде кызыл-ак жип эшиле жээктелет. Аны «туурдуктун жээги» дейт. Туурдуктун эшме, сызма, терме боолорунан эки башы уукка бекитилет. Ал боолордун учтары «төкмө чачыланат» же «топ чачыланат».
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Кызыл-Багыш, Сузак району
Кызыл-Багыш (Кызыл-Багыш) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Сузак районундагы айыл. Сейпидин-Атабеков айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 817 киши.
Хорезм облусу
Хорезм облусу (вилоят, Xorazm viloyati) — Өзбекстанда жайлашкан аймак.
Административдик бобору — Ургенч шаары.
Калкы
Облус калкы 1 601 100 адам (2011).
Административдик бөлүнүшү
Облус 11 административдик районго(туман) бөлүнөт:
Веллингтон
Веллингтон - Жаңы Зеландиянын борбор шаары. Түндүк аралынын түштүгүндө, Кук кысыгынын жээгинде жайгашкан ири порт (жылына 15 млн тдай жүк ташылат). Калкы 182,3 миң (2006). Темир жол түйүнү. Эл аралык аэропорту бар. 1853-ж. шаар өзүн-өзү башкаруу укугуна ээ болгон. 1848 жана 1855-ж. жер титирөөдөн жабыркаган. 1865-жылдан Жаңы Зеландиянын борбору. Көптөгөн көпүрөлөр, виадуктар, тоннелдер, парк, скверлер бар, соборлор, чиркөөлөр, неоклассикалык стилде салынган өкмөт үйү, эдвардиан стилиндеги парламент үйү (20-к.) бар. Жыгачтан курулган курулуштар басымдуу. Эстеликтер, Жаңы Зеландия Королдор коому, Виктория университети (1899; анын астында музыка мектеби), Улуттук архив, Улуттук китепкана жана Улуттук музей (1998, маори искусствосу), Шаар музейи, К. Мэнсфилд мемориалы, Улуттук сүрөт галереясы, опера театры, Улуттук бий мектеби, Картер обсерваториясы, зоопарк, ботаникалык бак бар. Веллингтон өлкөнүн башкы экономикалык борбору. Тамак-аш (анын ичинде эт, сүт), жеңил, кагаз, эмерек, жыгаччылык, транспорт, электр-техника, машина куруу өнөр жай ишканалары иштейт. Туризм өнүккөн. Веллингтонго жакын шарап даярдоочу Мартинборо жана Мальборо аймактары жайгашкан.
Өзгөрүш (Лейлек району)
Өзгөрүш — Кыргызстандын Баткен облусунун Лейлек районундагы айыл. Катраң айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы - 963 киши.
Ничкесай тургун жайы
НИЧКЕСАЙ ТУРГУН ЖАЙЫ – соңку палеолит мезгилинде адамдар жашаган журт. Ничкесай суусунун Кетмен-Төбө ойдуңуна чыга берген оң жээгиндеги тектирчеде. Таш буюмдарынын сыныктары, тегерек кыргычтар табылган.
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Дания королдук илим жана адабият академиясы
Дания королдук илим жана адабият академиясы - Даниянын жогорку илимий мекемеси.
1742-ж. Копенгагенде уюшулган.
Анда 2 секция (тарых, философия жана табият таануу, математика) бар. Академияда тарых, филология, архитектура жана философия, математика, физика, биол. илимдеринин тармактары боюнча «Кабар», «Эмгектер» ж. б. чыгып турат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Балдардын курак мезгилдери
Балдардын курак мезгилдери — түйүлдүктүн жана баланын өөрчүү (өсүү) мезгилдери. Баланын организминин өөрчүшү курсактагы (бойго бүткөндөн төрөлгөнгө чейин) жана төрөлгөндөн кийинки болуп 2 этапка бөлүнөт. Баланын төрөлгөндөн кийинки этабы шарттуу түрдө 6 мезгилге бөлүнөт:
Эмчектеги бала
Эмчектеги мезгилде баланын айлана чөйрө шарттарына көнүүсү аяктайт. Бул мезгилде баланын денеси, психикасы, кыймыл-аракети, аң-сезими бат өсө баштайт. Эмчектеги балага оорунун алдын алуу — эмдөө жүргүзүлөт.
Ничкекөөдүл шаар чалдыбары
НИЧКЕКӨӨДҮЛ ШААР ЧАЛДЫБАРЫ – Караханийлер мамлекетине таандык 10–12-кылымдагы шаардын калдыгы. Кетментөбө өрөөнүндө. Жалпы аянты 700х300 метр. Казуу мезгилинде кыштан жана колектен тургузулган 45 имараттын урандысы табылган. Алардын сакталып калган дубалдарынын бийиктиги 1–4 метр.. Булардын 17синин астанасына бышкан кыш төшөлгөн. Айрым бөлмөлөрүнүн ичинде эгин сакталуучу ороолор (эки-үчтөн кумура) болгон. Бөлмөлөрдүн ичи шыбалып, кызыл, кара жана башка түстүү боёктор менен кооздолгон. Алардын ичинен темир зоот, канжар, найза, жаанын жебелери, караханийлердин тушунда чегилген тыйындар табылган. Айрым окумуштуулар орто кылымдардагы Хайлам (Хатлам) шаары болсо керек деп болжолдошот.
Балдардын курак мезгилдери
Наристе бала
Наристе мезгилде булчуңдар, лимфа органдары тез өсүп, балдардын кыймыл-аракети өтө күчөйт, жугуштуу оорулар менен көбүрөөк ооруйт.
Тестиер балдар
Мектепке чейинки мезгилде балдар коллективине барып, алардын интеллектуалдык өсүшү, кыймыл-аракети татаалданып, дене-турпаты өсө баштайт.
Ничкекөөдүл шаар чалдыбары
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Балдардын курак мезгилдери
Өспүрүм бала
Бул мезгилде балдар менен кыздардын жыныстык өзгөчөлүктөрү пайда болуп, эс-акылы андан ары өөрчүшү менен мүнөздөлөт. Өспүрүм мезгилде балдардын ички секреция бездеринин функциясы тез өсөт. Бул мезгил балдардын нерв системасынын туруксуздугу менен айырмаланат, эс-акылы, түшүнүгү, ой жүгүртүүсү татаалданат. Айрым психикалык оорулар көбүрөөк кездешет. Ошондуктан ушул мезгилде балдарга бөтөнчө жумшак, этият мамиле жасоо зарыл. Баланын жашына жараша анатомиялык, физиологиялык жана психологиялык өзгөчөлүктөрүн билүү жана үйрөнүү окуу-тарбия ишин туура жолго коюуга, алардын дене түзүлүшүнүн, акыл-сезиминин туура өсүшүнө көмөк берет. Боз бала - чоңурак иштерге отун сууга жарап калган учуру Боз улан (бозой) - айыл аралап сөз тыңшап, кыздарга көз салып кала Эр жигит - Үй бүлөө күтүп калган кез
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Иванак дарыясы
Иванак (Кичи Кибрис) — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Уса дарыясынын оң жээгинен 46 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кондома дарыясын кошпогондо, Томдун башатынан Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тановсайыт (Кармаскалин району, Башкыртстан)
Тановсайыт — Башкыртстандын Кармаскалин районундагы айыл, Адзитар айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 101 киши. Почта индекси — 453004, ОКАТО коду — 80235805009.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кинодраматургия
Кинодраматургия — чыгармачылыктын адабий-кинематографиялык түрү; фильмдин адабий жана көркөм-идеялык негизи. Кино искусствосундагы сүрөттөө каражаттарынын өсүп-өнүгүшүнүн түздөн-түз таасири менен калыптанган. Кинодраматургия адабий образдуулуктун каражаттарына да ээ. Кинодраматургиянын табияты бир жагынан адабиятка, экинчи жагынан кинематографияга жакын болгондуктан, эки типтеги сценарийдин болушун шарттайт. Биринчиси — сценарий — өз алдынча көркөм чыгарма; экинчиси — болочоктогу фильмдин мазмуну менен көркөм долбоорун айкындай турган адабий материал. Кинодраматургдар кинонун, ошондой эле адабияттын көркөм каражаттарын пайдаланып, турмуш окуяларын түздөн-түз сүрөттөшөт. 20-кылымдын 10-жылдары үнсүз киносюжет, кейипкер жана түзүлүштөр көбүнчө адабий чыгармалардан алынса, 1920-жылдардын аягында проза менен драманын касиеттерин жана мүмкүнчүлүктөрүн айкалыштырган өзүнчө форма иштелип чыкты. Кинодо адамдын мүнөзүн ачуунун бир каражаты — диалог айрыкча маанилүү роль ойнойт. Кыргыз кинодраматургиясынын калыптанышына жана телчигишине кинодраматургдар К. Өмүркулов, У. Токомбаев, Ш. Апылов, К. Жусубалиев, М. Гапаров, Б. Сарыгулов, М. Сарулу, театр драматургдары М. Байжиев, Б. Жакиев, А. Жакыпбеков ж. б. активдүү катышкан. Ч. Айтматовдун чыгармалары кинодраматургиянын өнүгүшүнө чоң таасир тийгизген.
Дания коммунистик партия
Дания коммунистик партия - Социалисттик жаштар союзунун солчул күчтөрү менен
Дания социалисттик жумушчу партиясы биригип, Дания солчул социалисттик партиясын түзгөн (1919-ж. 9-ноябрь).
Ал 1920-ж. Коминтернге кирип, 1920-ж. Дания коммунисттнк партиясы (ДКП) болуп аталган.
ДКП 20-жылдарда жумушчу табын баш коштуруу жана оз катарындагы социал-реформачыл анархия-синдикалисттик тенденцияларга каршы күрөшүп, 30-жылдарда бул жагынан белгилүү ийгиликторге жетишет, эмгекчилер менен байланышын чыцдайт.
1932-ж. Даниянын парламентине коммунисттер шайланган. ДКПнин 14-съезди (1936) өлкөнүн шартына ылайык биримдик фронт саясатын аныктаган чөчим кабыл алган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Вело...
Вело... - татаал сөздөрдүн башында туруп, кандайдыр нерсенин велосипедге таандык экенин, аны менен байланышын туюндуруучу бөлүгү.
Англия-орус келишимдери
Англия-орус келишимдери (1873, 1885, 1907) - Англия менен Россиянын Тибет, Афганстан жана Иран боюнча жүргүзгөн сүйлөшүүлөрүнүн жыйынтыгында кол коюлган. Англия өкмөтү Германиянын согуштук күч-кубатынын өсүшүнөн жана анын Чыгыштагы басып алууларынын күчөшүнөн чочулап, Россия, Франция менен дипломатиялык мамилелерин жакшыртуу максатында сүйлөшүүлөрдү жүргүзгөн. Орто Азиядагы «буфердик» алкак жөнүндөгү келишим (1873), ушул өлкөлөрдүн өкмөттөрүнүн ортосундагы сүйлөшүүлөрдүн (1872-жылдын октябры-1873-жылдын январы) натыйжасында түзүлүп, ал боюнча Россия менен Англиянын Орто Азиядагы өз таасириндеги жерлерди чектеген жана Афган эмиратынын түндүк чегараларын белгилеген. Афганстандын ээлигиндеги жерлерди чектөө жөнүндөгү келишим 1885-жылы 29-августта (10-сентябрь) Лондондо түзүлүп, 1885-жылы афган кризисин жөнгө салган. Аны толуктаган Афган чегараларын аныктаган протоколго 1887-жылы 10 (22) июлда кол коюлган. Ортоңку Чыгыштагы таасир көрсөтүү чөйрөсүн чектөө жөнүндөгү макулдашуу 1907-жылы 8 (31)-августта түзүлүп, тараптар Тибеттин аймактык бүтүндүгүн жана кол тийбестигин камсыз кылуу, Ирандагы таасир этүү чөйрөлөрүн аныктоо жана Афганстанды Россиянын таасир этүү чөйрөсүнөн чыгаруу тууралуу макулдашышкан. 1907-жылы марттагы келишим боюнча Иранда Россиянын, Англиянын таасириндеги аймактар белгиленген. Бул келишим Антантаны түзүүдө маанилүү этап болгон.
Артур Уэлсли
Веллингтон Артур Уэлсли - (1.5.1769, Дублин -14.9.1852, Кент графтыгы) британиялык аскербашчы жана мамлекеттик ишмер, герцог (1814), дипломат. 1787-ж. аскер кызматына өтүп, 179495-ж. Фландриядагы согуштук аракеттерге катышкан, 1796-ж. Индияга жөнөтүлүп, 1803-ж. Ассайенин алдында маратхалардын үстүнөн жеңишке жетишип, өзүн мыкты аскербашчы катары тааныткан. Мекенине кайтып келген соң, рыцарлык наам ыйгарылган. 1808-ж. Португалияда француздарга каршы согушуп жаткан союздаштар армиясынын башчылыгына дайындалат. Саламанканын (1812), Викториянын (1813) алдындагы салгылаштарда француздарды талкалаган (1814-15) 1813-ж. фельдмаршал наамы, 1814-ж. герцог титулу ыйгарылган. Вена конгрессине катышып, 1815-ж. Ватерлоонун алдында англия-голландиялык аскерлерди жетектеп, Наполеондун армиясын талкалаган. 1827-52-ж. англиялык армиянын башкы командачысы. 1818жылдан саясий карьерасын баштап, армияны артиллериялык жана техникалык жактан камсыздоо министри, премьер-министр (1828-30), тышкы иштер министри (1834-35) кызматтарын ээлеген.
Фалев Павел Андреевич
Фалев Павел Андреевич (1888, Санкт-Петербург — 1922, Петербург) — советтик алгачкы түркологдордун бири. 1900-ж. Санкт-Петербургдагы 15-Рожество башталгыч училищесин, 1907-ж. 3-реалдык училищени бүтүргөн. 1908—12-ж. Санкт-Петербург университетинин Чыгыш тилдери факультетинин араб, перс, түрк, татар тилдери бөлүмүндө окуган. Анын "Ногайские сказания об Едиге и Токтамыше" деген темадагы дипломдук иши алтын медалга татыктуу болуп, ошол эле факультетте профессордукка даярдоо үчүн калтырылган. 1915жылдан баштап түрк тили боюнча лекция окуган, Орус географиялык коомунун Чыгыш бөлүмүнүн ишине да активдүү катыша баштаган. 1919-ж. профессорлук наамга ээ болуп, 1920-ж. кыргыз (казак) тилинен сабак берүү үчүн Түрк тилдеринин борбордук институтуна чакырылат. 1921-ж. Түркстанга студенттик экспедицияны жетектөө үчүн жиберилет. Ошол эле жылы Орус географиялык коомунун Түркстан бөлүмүнүн анык мүчөсү болуп шайланган. 1922-ж. Түркстан АССРинин Совнаркомунун чакыруусу боюнча келип, өмүрүн Орто Азия жана Казакстан элдеринин тилин, фольклорун, этнографиясын, маданиятын изилдөөгө арноону чечкен. Бүлөсүн Ташкенге көчүрүп келүү үчүн Петроградга бара жатып, бөртмө келте оорусунан каза тапкан. "Манас" эпосун изилдөөнүн Улуу Октябрь революциясынан кийинки этабын баштаган илимпоз. Негизги эмгектери түрк элдеринин тилин, фольклорун, адабиятын изилдөөгө жана пропагандалоого арналган. "Как строится кара-киргизская былина" (1922), "О кара-киргизском эпосе" деген эмгектери түздөн-түз "Манас" эпосунун маселелерин талдоого арналган. Анын "Введение в изучение тюркских литератур и наречий" аттуу 1921-ж. Түркстан Чыгыш институтунда окуган лекциясында да кыргыз эл оозеки чыгармачылыгына атайын орун берилген. Анда кыргыз эпосунун айрым образдары дүйнөлүк эпикалык мурастардын образдары менен салыштырылган (Мисалы, Жалгыз көздүү дөө "Одиссеянын" 12-ырында баяндалган Полифемдин образы менен), Ф-дин түркология багытындагы эмгектери азыр да өзүнүн илимий наркын жогото элек.
Окунева дарыясы (Чет куймасы)
Окунева — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Четь дарыясынын оң жээгинен 210 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Аят (Тобыл куймасы)
Аят — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Курган облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тобыл дарыясынын сол жээгинен 1257 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 117 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы башатынан Увелька дарыясын кошпогондо, Уй дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Компромисс
Компромисс, саясатта (лат. compromissum) - карама-каршы, түрдүү пикирлердин, багыттардын ж.б. ортосундагы өз ара макул болуу жолу менен жетишилген келишим.
Практикалык, күндөлүк аң-сезимдин деңгээлинде Компромисс «алтын ортолук» позиция катары кабыл алынат. Саясий контекстте Компромисс термини биринчи жолу нидерланддык дворяндардын ортосунда 1566-ж. түзүлгөн келишимдин аты катары колдонулган. Ал ошол убакта Нидерланды башкарган испандыктарга, королдук укуктарга жана инквизицияга каршы болгон.
Саясаттагы Компромисс - саясий ишмердүүлүктүн субъекттеринин (мамлекет, партия, коомдук кыймыл, айрым инсандар ж.б.) ортосунда пайда болуучу карама-каршылыктарды чечүүнүн ыкмаларынын бири. Саясий Компромисске жетүү жолу менен каршылаш тараптар конфликттик кырдаалдардан (анын ичинде куралдуу күрөш мүнөзүндөгү) кутулуу же чыгууну көздөшөт. Саясий Компромисстин натыйжасында келип чыккан абалдын стабилдүүлүгүнүн даражасы карама-каршылыктардын тереңдиги жана келишкен тараптардын бири же бир нечеси үчүн пайда болгон залалдын (саясий, экономикалык, адеп-ахлактык ж.б.) кабыл алуу мүмкүндүгү менен аныкталат. Саясий Компромисс натыйжасында тараптар убактылуу келишимге, мөөнөтсүз же кандайдыр бир мөөнөткө эл аралык келишимди түзүүгө чейинки макулдашууларга жете алышат. Басым көрсөтүү, күч колдонуу, алдоо, шантаж жолу менен жетишилген саясий Компромисс кийин мажбур болгон тараптан юридикалык негизде жетишилген макулдуктун, келишимдин чын эмес деп таанылышына алып келет.
Компромисске жол издеген саясатчы дайыма пайда болгон кырдаалды тактык менен анализдейт, саясий толеранттуулукту көрсөтүү менен Компромисстин потенциалдык катышуучусу - саясий каршылашынын абалын ал тараптан, объективдүү баалоого аракет жасайт. Бул жол саясий Компромисстин алдын-ала турган милдеттүү шарты болуп саналат. Эл аралык деңгээлде түрдүү коллективдик чечимдерди консенсус жолу менен кабыл алууда саясий Компромисс маанилүү ролду ойнойт.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Англия-саксондук жеңип алуулар
Англия-саксондук жеңип алуулар - 5-кылымдын ортосунан баштап эле түндүк герман уруулары (англ, сакс, ют жана фриз) массалык түрдө Британиянын жээктерине барып отурукташып, ички райондоруна тереңдеп кире башташкан. Жергиликтүү кельт уруулары багындырылып, калгандары Шотландия, Уэльске жана континентке (азыркы Бретань) сүрүп чыгарылган. 6-кылымдын аягында герман уруулары Британиянын көпчүлүк аймактарын каратып, ал жерлерде бир нече англсаксондук королдуктар (Кент, Уэссекс, Суссекс, Эссекс, Чыгыш Англия, Нортумбрия, Мерсия) пайда болгон. Кийинчерээк бул уруулардын даниялыктар, норвегиялыктар жана франциялык келгиндер менен жуурулушуусунун негизинде англичан эли калыптанган.
Компетенция
ал адамдын тажрыйбасы бар, билген маселелеринин биримдүүлүгү.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Мактоо ырлары
Мактоо ырлары — элдик ырчылардын чыгармаларындагы тематикалардын бири болуп, конкреттүү бир адамга же топко карата мактоо, жакшы сапаттарды даңазалоо мүнөзүндо ырдалган лирикалык түрдөгү чыгармалар. Реакциячыл багыттагы акындар мындай ырларды бай-манаптардын мартабасын ашыруу максатында пайдаланышып, анын байлыгын, бийлигин, а түгүл, айрым терс жактарын да жакшы сапат катары көкөлөтө ырдашып, өздөрүнүн «эшик ырчылык» парзын аткарышкан. Ал эми прогрессивдүү көз караштагы элдик акындар карапайым адамдардын өнөрүн, баатырдыгын, адамдык сапаттарын элге жайылтышкан. Ар кандай мактоо ырларында максатына жараша гипербола, салыштыруу көп пайдаланылып, макталып жаткан адамдын жакшы жактарын көтөрү идеясы биринчи планга коюлган.
Сымбаты сулуу чүрөктөй,
Суюлуп чачың жибектей,
Созула чыктың жарыштан,
Суулугуң жанга сүрөтпөй.
Эрдиги жандын билинбей,
Эмгекке катуу киришпей.
Каркырадай көрүнгөн,
Тетрафторэтилен
Тетрафторэтилен  - СF2 =СF 2 — мол масс. 100,02 — түссүз, жытсыз газ, токсикалык эмес, кайноо t -76,3°, тоңуу t -142,5°, тыгызд. 1,519 ''г/см3. ''Сууда эрибейт, орг. эриткичтерде эрийт. Ал оңой полимерленет жана көпчүлүк мономерлер менен сополимерленет. Т. өнөр жайда дифторхлорметанды 630-800°С атм. басымда пиролиздөө менен алынат:
Мактоо ырлары
Салабаттуу нускасы,
Тетрафторэтилен
630-800°С
Мактоо ырлары
Элге дайын угулган
Тетрафторэтилен
2СНF2Сl -®  2СF2® СF2 =СF2
Мактоо ырлары
Эпкиндеп кылган кызматы,
Тетрафторэтилен
-НСl
Мактоо ырлары
Кыргызга даңктуу Зууракан
Тетрафторэтилен
Т. перфторпропион к-тасынын Na жана К туздарын пиролиздөөдөн
же политетрафторэтиленди 500-700°С вакуумда деполимерлөөдөн да алууга болот. Т. нуклеофилдүү реагенттер менен женил реакцияга кирип, алардын касиеттерине жана реакциянын шартына жараша ал реагентти кoшуп алат же аның молекуласында орун алмашуу процесси жүрөт.
Мактоо ырлары
Кызылчанын устаты.
Тетрафторэтилен
CF2 =CF 2+RONa ®RO-CF=CF2 ;
Т. негизинeн политетрафторэтилен (к. Фторопласттар) алууда коддонулат.
Рахимова, Магрифа
Рахимова Магрифа (1929-ж. т., Жети-Өгүз району, Челпек айлы - 2010) — тарыхчы, педагогикалык илимдеринин доктору (1980), профессор (1982). Кыргыз Республикасынын илимге эмгек сиңирген ишмери (1990), Эл аралык педагогика илимдер академиясынын академиги (1995; корреспондент мүчөсү, 1993). 1950-ж. КМУнун тарых факультетин бүтүргөн. 1951—54-ж. КМУнун педагогикалык жана психология кафедрасында ассистент, 1954—67-ж. В. В. Маяковский атындагы кыз-келиндер педагогикалык институтунун педагогика жана психология кафедрасында окутуучу, улук окутуучу, 1968—81-ж. ошол эле институттун педагогикалык факультетинде (сырттан окуу бөлүмү боюнча) декан. 1981-жылдан педагогика кафедрасынын башчысы. Рахимованын илимий эмгектери Кыргызстанда мектепке чейин тарбиялоонун тарыхына жана өнүгүү проблемасына (анын ичинде улуттук балдар бакчаларында тарбиялоого) арналган. 50дей илимий эмгектин (анын ичинде 15 монография жана окуу китептери) автору. Жогорку мектептин (1973), Кыргыз Республикасынын эл агартуу отличниги (1974).
Эмгектери
Балдарды адептүүлүккө тарбиялоо (Ионова Л. П. менен авторлош). — Фр.: 1978; Кыргыз Республикасындагы мектепке чейинки тарбия системасынын өнүгүшү (1917—1992-ж.) — Б.: 1993.
Айрым шилтемелер
Элдик педагогиканын мөл булагы
Кино искусствосу
Кино искусствосу — көркөм чыгармачылыктын бир түрү; өзүнүн өзгөчөлүгүнө ылайык адабият менен театрдын, сүрөт өнөрүнүн музыканын көркөм касиеттерин сиңирип пайда болгон жана өнүккөн синтездүү искусство. Искусствонун башка түрлөрүндөй эле кино искусствосу да турмуш чындыгын чагылдырат. Жаңы фильмди жаратууда кинодраматург, режиссёр, актёрлор, оператор, сүрөтчү, композитор, түрдүү аппаратура, аспаптарды башкарган техникалык адистер катышат. Кино искусствосу негизинен көркөм фильм, документ кино, мультипликациялык фильм жана илимий-популярдуу кино болуп бөлүнөт. Фильм чыгаруу жана аны көрүүчүлөргө тартуулоо — чыгармачылык жана уюштуруу ишин талап кылган татаал процесс. Кино искусствосунун өнүгүү тарыхы шарттуу түрдө 4 мезгилге бөлүнөт. Биринчи мезгил бир тууган Л. жана О. Люмьерлер «жандуу фотографияны» ойлоп тапкандан тартып (1895) биринчи дүйнөлүк согуш (1914—18) бүткөнгө чейинки учурду камтыйт. Алгачкы фильмдерде окуя бир жерде тартылып, актёрлор театр техникасын, адабият менен театр тажрыйбасын, цирк аттракционунун ыкмасын пайдаланган. Кино искусствонун алгачкы өнүгүшүнө режиссёр Ж. Мельес, М. Линдер (Франция), Я. Протазанов, В. Гардин (Россия), Д. Гриффит, Ч. Чаплин (АКШ) чоң салым кошкон. Экинч и мезгилимий 1920-жылдары «үнсүз» кино өз алдынча искусство катары калыптанган. Хроникалуу документ фильм менен тарыхый революциялык монтаждуу фильм чыгарылган. Үчүнчү мезгил 1930—40-жылдарды камтыйт. Бул мезгилде кинотасмага үн жазуу техникасы киргизилген. Кинодраматургия өсүп, үндүү кинонун пайда болушу актёрлордун чыгармачылыгына кеңири жол ачкан. Төртүнчү мезгилимий Экинчи дүйнөлүк согуш аяктагандан кийин кино искусствосунун өнүгүшүнүн жаңы мезгили башталган. Бул жылдары кинотехниканын мүмкүнчүлүгүнүн кеңейиши менен көркөм каражаттар көбөйгөн. Түстүү кино тартуу башталып, кең экрандуу жана панорамалуу фильмдер пайда болгон. Кең экрандуу фильмдерде стерео үн колдонулат. Фильм, эреже катары, коллективдүү эмгектин натыйжасы болуп саналат, ага сценарист, режиссёр, оператор, сүрөтчү, композитор, монтаждоочу, көркөм фильмде актёрлор, ошондой эле бир катар чыгармачылык, техникалык жана административдик кызматкерлер катышат. Чыгармачылык процессте негизги роль режиссёрго таандык. Кыргызстанда кино тартуу 1942-жылы башталган.
Кинокамера
Кинокамера — кино тартуучу аппараттын көп колдонулуучу аталышы.
Эвон Лэйк (Огайо)
Эвон Лэйк (Огайо) (Avon Lake) — Огайо штатынын Lorain округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 18145 киши. Болжолдуу аянты - 28.8 км². FIPS коду — 39-03464.
Данектүү мөмө породалар
Данектүү мөмө породалар - роза гүлдүүлөр тукумундагы мөмө өсүмдүктөр.
Аларга чие, гилас, өрүк, алча, шабдалы, кара өрүк ж. б. кирет. Мөмөсү таттуу, жалкы данектүү. Алар жаны кезинде желет, кыям, компот, как ж. б. жасалат.
Данектүү мөмө породалар өсүшү, түшүмү ж. б. касиети жагынан ар түрдүү, алардан гилас узак осот. Тез жетилип, 3-4 жылдыгында мөмөлөйт. Уруктуу момо дарагына Караганда эрте гүлдөйт, жыл сайын мол түшүм берет.
=> Кайналы (Prunus).
Макал
Макал — адамдардын көп жылдан бери келе жаткан философиялык ой корутундуларын жыйынтыктап, алардын турмуш тажрыйбаларынын негизинен алынган, бир же бир нече рифмалашкан жана ритмдешкен сүйлөмдө ойду бүтүрө айткан, тарбиялоо максатында колдонулган фольклордук чыгармалар. «Адам оюнун, акыл-эсинин энциклопедиясы» болгон макалдар дээрлик дүйнөнүн бардык элине таандык болуп саналат, а түгүл айрым макалдардын мааниси окшош келет. Мисалы: «Тtмир устанын чайыр кесе турган бычагы жок» (вьетнам), «Желпигич сатчу колу менен желпинет» (кытай), «Боёкчунун шымы боёлбойт» (япон), «Карапачынын үйүндө бүтүн идиш жок»(афган), «Кайышчынын камчысы жок» (адыгей). Макалдар элдин турмуш тажрыйбасынан улам чыкканын, алардын жалпы нравалык функциясы бирдей экенин мына ушундан да байкоого болот. Макалдар таптык коомдо таптык мунөзгө ээ болот, башкача айтканда эзуучу тап бул же тигил элдик макалдарды өз максатына ылайык бурмалап пайдаланышат. Макалдар фольклордук тексттерде жана бардык эле акын-жазуучулардын чыгармаларында кеңири учурайт жана адам турмушунун бүткүл көрүнүштөрүн өзүнө тема кылып алат.
Артерия
Артериялар — (лат. arteria — артерия) кишинин жүрөгүнөн орган жана ткандарына кычкылтекке каныккан канды алып баруучу кан тамырлар.
Артерия
Артериялардын жүрөктөн чыккан өтө жоон жери толто деп аталат. Толтодон ар бир органга өзүнчө артерия кан тамырлары бөлүнүп чыгат. Ал кан тамырлар бара-бара ичкерип, эң майда кан тамырларга — капиллярларга өтөт.
Артериялардын катмары
Анын сырткы катмары чел,
Ак Шербет Бүргө кызы
Кыскача маалымат
Шербеттин атасы Бүргө өлгөндө кошкон кошогу калкка кеңири белгилүү. Кийинки табылган даректер боюнча Шербеттин келбети, акылы, чечендиги, тайманбас курчтугу – бардык жагы төп келген акын болгондугу белгилүү болгон. Балыкооз менен серпишип, чоң акындын сынына толот, ал анын сөз кудуретине, талант жигерине таң калган. Буга далил, Жангарач: “Эй, Балыкооз, бул жаактуудан сенден өткөн ак таңдай ырчы барбы деги?” – деп суроо салганда Балык: “Уу, кайсыны айтасың, баатыр, мына бу Таластагы кушчу элинде кадимки хан Бүргөнүн кызы Ак Шербет деген акын бар. Ошонун ырын бир уксаңыз, бул үйгө кайтып келбейсиз” – деп жооп кайтарган экен. Акындын сөзүнөн улам Жангарач, Балык болуп аттанышып, Ак Шербетке барып жолукканда ал атасы Бүргөдөн баштап, Түлөберди, Канай, Жангарач, Байтикке чейин кошуп, ырлары мөлтүр суудай куюлуп ооз ачырган. Ошондо Жангарач “Шербеттин сөзү берметтин сөзү экен. Балыктын сөзү Калыктын көзү экен” – деп баа бериптир. Байтик минген атын таштап келген дешет. Балким, бул фактынын аңыздык да жагдайы бардыр. Бирок, сөз чындыгын бизге жеткен курч ырлары ачык айкындап турат. Кубат бий өлгөндөн кийин атасынын керээзи б-ча Агышай Таласка көчүп келип, кушчулардын арасында жашап калган. Бүргөнүн душман колдуу болуп каза табышы анын арыз-муңун арттырып ый менен кошо ыр жаралат.
Артерия
Артериялардын катмары
Ичкиси эндотелий деп аталат.
Англия-Франция-Израилдин Египетке агрессиясы
Англия-Франция-Израилдин Египетке агрессиясы - Египеттин 1956-жылы 26-июлда Суэц каналын улутташтуруусунан улам келип чыккан. Англия жана Франция Суэц каналын кайрадан басып алууга, Израиль болсо коңшу араб мамлекеттерин начарлатууга, Египеттин айрым аймактарын каратып алууга умтулган. 1956-жылы 29-октябрда Израиль аскерлери Египет жерине (Синай жарым аралы) басып кирген. 31-октябрда Англия менен Франциянын куралдуу күчтөрү Египетти бомбалап, 5-ноябрда Порт-Саид шаарынын айланасына десант түшүрүлгөн. Эл аралык коомчулуктун, СССР, АКШ өкмөттөрүнүн талабы менен агрессияны токтотуу, англиялык, франциялык, израилдик куралдуу күчтөрдү Египеттен чыгарып кетүү жөнүндө БУУнун Генералдык Ассамблеясынын сессияларында (1956-жыл, 2-, 7-, 24-ноябрда) атайын резолюциялар кабыл алынган. Агрессорлор согуш аракеттерин токтотууга (1956-жыл, 7-ноябрь) жана Англия, Франция (22. 12. 1956), Израиль (8. 3. 1957) өз аскерлерин Египеттен чыгарып кетүүгө аргасыз болгон.
Ак Шербет Бүргө кызы
Кыскача маалымат
Кылыч тийсе жаралап, Кый сүбөөсүн аралап, Бакпайт белек баарылап, Албайт белек дарылап.
Артерия
Артериялардын катмарынын милдети
Бул катмарлардын ар бири өзүнчө милдет аткарат. Сырткы жана ортоңку катмарлары чоюлгуч жипчелерден жана булчуңдардан туруп, чоюлгуч келет да, бирде кеңейип, бирде тарып турат. Мындай абал ар бир органга артериялар аркылуу кандын керектүү өлчөмдө келишине шарт түзөт. Артериялардын ички эндотелий катмары өтө эле жылмакай болгондуктан, кан тез агып, анын уюп калышына мүмкүндүк бербейт. Бул катмар ар кандай оору таратуучу микробдорду, зыяндуу заттарды жок кылып, организмге керектүү иммундук заттарды пайда кылып турат. Эгерде бул катмар сезгенсе, жараланса же туз катмарлары менен капталып морт болуп калса, анда анын ичиндеги кандын уюшу, кан тамырлар ичкерип же бүтүп калышы мүмкүн. Эндотелий катмарынын мындай көнүмүш оорулары жүрөк, мээ, бөйрөк жана башка органдардын аз кандуулугуна, стенокардия, инфаркт жана инсульт ооруларына алып келет.
Ак Шербет Бүргө кызы
Кыскача маалымат
Найза тийсе жаралап, Ай далысын аралап. Бакпайт белек барылап, Албайт белек дарылап – деп, баатыр атасынын согуш майданында кармашып жатып өлбөй, капыстан ажал табышына жаны кейийт. Шербеттин кошогу ырдын да, баатырдык дастандын да жүгүн көтөргөн. Анда кыз калкына туу болгон агасынын “Кокондон жоо жолотпой” баатырдык менен «кол баштагандыгын”, “асабасын жайылтып туу аштагандыгын” айта келип:
Артерия
Артерияларды сактоо
Ошондуктан, артерияларды жакшы сактоо үчүн майлуу этти көп жебөө, спирт ичкиликтерин ичпөө, тамеки тартпоо зарыл. Ар дайым кыймыл-аракетте жана таза абада болуу, эмгек менен эс алууну туура уюштуруу керек.
Ак Шербет Бүргө кызы
Кыскача маалымат
Хан Бүргөнүн тогону, Калың элге оголжу. Хан атам өтүп кеткен соң, Калкың эсен болобу? – деп, Бүргөнүн көзү өткөндөн кийинки журтунун тагдырын ойлоп тынчсызданат. Шербеттин кошогу демейде хан, бектерге карата айтылуучу гиперболалуу ыкма-салттуулуктан өзүнүн реалдууулугу м-н айырмаланат. Анда Бүргөнүн калкка чеп-коргон болгондугу, арыгын мыктап чаптырып, өрүшүн малга, өрөөнүн данга толтурган элге камкордугу, сарыбагыш, солтолордун кармашуусунда калыстык м-н чырды басып, элди бөөдө өлүмдөн сактап калышы сыяктуу реалдуу иштери камтылган. Анын атасына кошкон кошогу өзүнүн маани-мазмунунун тереңдиги, сөздөрүнүн курчтугу менен эл эсинен өчпөй сакталып калган.
Колдонулган адабият
Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Манастаануу жана көркөм маданияттын улуттук борбору. Бишкек – 2004
Владимир Фере
Фере, Владимир Георгиевич (1902, азыркы Волгоград облусунун, Камышин шаары — 1971, Москва) — композитор. Кыргыз ССРинин эл артисти (1944), РСФСРдин жана Тажик ССРинин искусствого эмгек сиңирген ишмери. Кыргыз ССРинин Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыгынын (1970) лауреаты. 1929-ж. Москва консерваториясын композитор катары Н. Я. Мясковскийдин классы жана пианист катары А. Б. Гольденвейзердин классы боюнча бүтүргөн. Андан кийин музыкалык техникумдун окутуучусу, Бүткүл союздук радионун жана музыкалык басманын редактору болуп иштеген. 1933—36-ж. Москва консерваториясында жана композиторлор Союзунда иштеген.
1936—44-ж. Кыргыз мамл. филармониянын көркөм жетекчиси, 1945 —62-ж. Москва консерваториясынын композиция кафедрасында окутуучу жана бөлүм башчы. Кыргыздын көрүнүктүү композиторлору, анын ичинде А. Малдыбаев, М. Абдраев, А. Түлөев, А. Аманбаев, Т. Эрматов, Б. Глухов ж. б-ларды тарбиялап чыгарган.
Ф. В. Власов жана А. Малдыбаев менен бирдикте "Айчүрөк" (1939), "Манас" (1946, экинчи редакциясы 1966) операларын жазган. Улуу эпостун сюжетинин түйүндүү эпизоддору операнын либреттосуна өзөк кылып алынган. Эпостогу көркөм дүйнөнүн түпкү маңызын даана ачып берүү жана улуттук көркөм дүйнө туюунун стилдик айырмачылыгын жеткиликтүү көрсөтүү максатында композиторлор бул опералардын музыкасына кыргыз элинин обон-ыргактарынан, күү-кайрыктарынан кеңири пайдаланган. Эки Эмгек Кызыл Туу, "Ардак Белгиси" ордендери жана медалдар менен сыйланган.   Т. Саламатов''
Кичи Хальмер-Ю
Кичи Хальмер-Ю — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хальмер-Ю дарыясынын оң жээгинен 14 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тюхтет (Чулым куймасы)
Тюхтет — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - 985 дарыясынын сол жээгинен км алыстыкта Чулым орун алган. Дарыянын узундугу - 56 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Игаза дарыясы
Игаза — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Томь дарыясынын сол жээгинен 631 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кондома дарыясын кошпогондо, Томдун башатынан Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Данге Шрипад Амрит
Данге Шрипад Амрит (10. 10. 1899- ж. т., Бомбей провинциясы) - индиялык жана эл аралык жумушчу кыймылынын ишмери.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Баштапкы код
Баштапкы код же баштапкы текст (Source Code) - кайсы бир программалоо тилинде же текст белгилөө тилинде жазылган, адам баласы окуй ала турган, компьютердик програмдын тексти. Кээде веб-барактын гипертекст белгилөө тилинде жазылган коду да аталышы мүмүн.
Кайра инвестициялар
Кайра инвестициялар (лат. re  – кайра аракет жана лат.  investio  – кийиндирем) – инвестициялык объектти пайдалануудан алынган каражаттарды ошол эле объектиге (активке) кайра жумшоо. КРде К. и. деп инвестордун жумшаган инвестицияларынан түшкөн кирешелердин же пайданын эсебинен КР аймагындагы жеке ишкердик объекттерин инвестициялоо түшүнүлөт.
Башка болмуш
Башка болмуш (орус. Инобытие) (нем. Anderssein – башкадагы болмуш, башкача болмуш, башка формадагы болмуш) – Гегелдин диалектикасында карама-каршы формага, жаңы сапаттык абалга өтүп жаткан учурду чагылдырган категория; негизинен идеянын жаратылыштагы сезимдик нерселерге айлануусу менен байланыштуу абсолюттуу идеянын өнүгүшүндөгү белгилүү бир этап катары каралган табиятты түшүндүрүүдө колдонулган.
Башка болмуш категориясы карама-каршылыкка өтүү процессинин статикалык учурунда кирет да, мындай өтүүнү процесстин эмес, убактылуу, өзгөрмөлүү болгон натыйжанын көз карашында мүнөздөйт. Ошол эле учурда Башка болмуш категориясында сөз болгон статикалык жана натыйжалык учурлардын Гегель «бар болмуш (орус. “наличное бытие”) – деп атаган мурдагы учур менен болгон байланыш баса көрсөтүлөт: « Башка болмуш...бар болмушка эч тиешеси жок, андан сырткары жашаган нерсе эмес, бар болмуштун моменттеринин бири болуп саналат» (Гегель. Соч., т. 1, –М. –Л., 1929, 158–159-б.). Башка болмуш категориясынын мындай өңүтү Гегелдин окуусунда «башка» түшүнүгүнөн түп-тамырынан бери айырмаланган «өздүк башка» (орус. «свое другое») түшүнүгү аркылуу чагылдырылган: «өздүк башка» – каалагандай эле нерсеге эмес, «өздүк башка» тануу (четке кагуу) катары суурулуп чыккан белгилүү бир конкреттүү нерсеге карата болгон карама-каршылыкты түшүндүрөт.
Диалектикалык материализмде Башка болмуш категориясынын мындай өңүтү диалектикалык тануу (четке кагуу) түшүнүгү аркылуу берилет (Энгельс аны конкреттүү же анык тануу) четке кагуу деп атаган. «Башка болмуш» термини Гегелдин идеалисттик системасында көп мааниге ээ болгондуктан, ал эреже катары, диалектикалык материализмде колдонулбайт. Анткени, жогоруда белгиленгендей, ал Башка болмуш категориясынын ар кандай жактары менен өңүттөрүн мүнөздөөгө «карама каршылык», «сапаттык жаңы абал», «диалектикалык тануу (четке кагуу)» ж. б. категориялары менен алмаштырылган.
Жаңы-Турмуш (Лейлек району)
Жаңы-Турмуш — Кыргызстандын Баткен облусунун Лейлек районундагы айыл. Катраң айыл аймагына кирет.
Мелодрама
Мелодрама (мело... жана драма) – 1) драматургия жанры; ыйман тазалыгы менен кара өзгөйлүктүн күрөшүн курч сүрөттөгөн, эмоцияга жык, интригалуу пьеса. 18-кылымдын 90-жылдары Францияда пайда болгон. Негиздөөчүсү – Р. Ш. Тиксерекур. 1830–40-жылдары гүлдөө чегине жеткен. Мелодраманын мыкты үлгүлөрү (Ж. М. Монвель, Э. Сувестр ж. б.) социалдык калыссыздыкка, диний фанатизмге каршы чыгып, элдин жакырчылыгын жана укуксуздугун айгинелеген. Демократиялуулугу жана оюн-зоок көрүнүштөрү мелодраманын Европа театрында негизги орунду ээлешин камсыз кылат. Россияда мелодрама 19-кылымдын 20-жылдарында пайда болгон (Н. В. Кукольник, Н. А. Полевой ж. б.). Мелодраманын элементтери азыркы кездеги кээ бир драматургдардын (А. Н. Арбузов, А. Д. Салынский ж. б.) чыгармаларында да бар; 2) кейипкердин монологу же диалогу музыка менен коштолгон музыкалык-драмалык чыгарма.
Чишма (Кармаскалин району, Башкыртстан)
Чишма — Башкыртстандын Кармаскалин районундагы айыл, Адзитар айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 83 киши. Почта индекси — 452988, ОКАТО коду — 80208807005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кыяс
Кыяс  (Кыяз) — «Манас» эпостогу негизги каармандардан. «Сейтек» эпосун «Семетейдин» уландысы, «Манастын» корутунду бөлүгү катары таанытып турган салттык терс образдардын бири. К. негизинен «Семетей», «Сейтек» бөлүмдөрүндө катышса да анын ата жолун жолдоочу катары көтөргөн идеясынын тамыры тереңде. К-тын атасы Толтой Чынкожо менен бирдикте Семетейдин тушунда ногой уруусуна баскынчылык көрсөткөн. Көпчүлүк вариантта Багыштын уулу Толтой (Сагымбай Орозбаков варианты, Саякбай Каралаевдин варианты, Мамбет Чокморовдун варианты жана башкалар) деп берилген бул каармандын теги Манастан бери карай айтылат. К. мына ошол Толтойдун баласы катары өзү тийишип, Семетейден өлүм тапкан атасынын кунун алыш үчүн келет. Атасы Толтой сыяктуу эле К. да көбүнчө бирөөнүн шыкагында жүргөн, кайраты жок каарман катары көрүнөт. Канчоронун жардамы аркылуу кыргыздарга бүлгүн салып, Семетей кайып болот (же өлөт), Айчүрөктү олжолойт. Семетейден биротоло өч алыш үчүн курсакта калган Сейтекти жок кылууга көп аракеттенет. «Семетей» эпосунда Манастын тукумуна зыян келтирүүдөн тарткынчыктап, дээрлик Канчоронун опузасы менен иштесе, «Сейтекте» жеке башынын мансабы үчүн мурдагыдан чечкиндүүрөөк мүнөзгө өтөт. Анын портрети Сагымбай Орозбаков вариантында:
Жалаяк ооз, жар кабак,
Көбүнчө заар, көзү тик,
Көп адамдан сөзү тик,
Кирпиги туман көзү чок,
Кишиден мындай сүрдүү жок — деп тартылып, каардуулугу, айла-амалдуулугу да ушуга шайкештелет.
Патриархалдык-феодалдык мамилелердин ички ыдыроосунан келип чыккан күрөштөрдөй эле К. бүткүл өмүрүн баскынчылык менен өткөрөт. Анын образы да коом менен бирге жаралып, ошого жараша өсүп-өнүгүп отургандыктан кадыресе жердик адам сыңары эле айла-амалдуулук, эки жүздүүлүк өңдүү терс сапаттар менен коштолот. «Кара арстандай чамынып, Ок жыландай күч алып, Араандай оозу ачылып, Өрт аралаш шилекей, Омуроого чачылып, Жаалы катуу көрүнгөн» К. башына күч келгенде өтө басмырт, момун адам боло калат. Айчүрөктүн ачууланганын көргөндө «Билегинен сап кетип, Жүрөгүнөн кан кетип, Кабырга сөөгү сөгүлүп, Катын минбес мал эле, Карасаат чочконун кайыптыгы бар эле» деп тайсалдайт, аялуу Тооторусун берет.
Саякбай Каралаевдин варианты боюнча К-тын образын дагы тереңдетүү максатында тескери образдарга колдонулуучу даяр ыр түрмөктөрүн жумшап, аны мифтик-жомоктук белгилер менен кеңири жабдыйт. Адатта, алгачкы баатырлык эпостордун эпикалык каармандарынын өзү эле эмес, алардын минген тулпарлары, колдонгон куралдары, кийим-кечеси да магиялык касиетке ээ. Бул бара-бара айрым өзгөрүүгө дуушарланса да байыркы архаикалык белгилер катарында кийинки бөлүмдөрдө салттык мүнөздө сакталып кала берет. К-тын тулпары Тооторуда алтайлыктардын эпосторундагы аттарга кээ бир белгилери боюнча типтешип, өзүнүн ээсинин образын көп жагынан толуктап турат. Айрым учурда ал К-ка караганда акылдуу, күйүп-бышып акыл-насаат айткан жакын досу. Тооторунун өлүмү К-тын биротоло жок болушу. К-тын Сейтек, Күлчоролор тарабынан жазаланышы — элдин эзелтен көксөгөн оптимисттик көз карашынын эпосто көрүнүшү жана жүзөгө ашышы. Сейтек баштаган кыргыз баатырларынын жеңишке жетиши ал турсун К-тын эли тарабынан да кубанычтуу кабыл алынат. Чыккынчы Канчоронун сүрөөнү менен тескери иштерди иштегендиги үчүн аны өз уруусу да колдобойт. Ушунун өзү эле К-тын көпчүлүктүн көңүлүнө тийген терс жагын ого бетер бекемдейт. Ал колго түшүп, өлүм алдында турса да, өлгөндөн кийин да кандайдыр бир жаманчылык жасап калуудан кайра тартпайт. К-ты Күлчоро өлтүрө турган болгондо андан көп кыйнабай өлтүрүүсүн суранып, «Ичимди жарып, өтүм дү ал, жүрөгүмдү алып жүрөгүңө бас, ичегимди алып белиңе курчан, мындан да эр жүрөк болуп каласың», — деп сунуш кылат. Бирок Күлчоро анын айтканынан тескерисинче ичегисин терекке орой салса, терек кыйылат (Жакшылык Сарыковдун вариантында), К-тын арам ою да бир жолу ашкереленет. Ошентип, К-ка байланыштуу окуялардагы жомоктук мотивдердин басымдуулугу элдик фантастикадан бүткөн ушундай терс каармандар менен аларды жеңген элдик баатырлардын ортосундагы айырмачылыкты ачык көрсөтөт.
Карлук кагандыгы
Карлук кагандыгы — Тянь-Шаньдагы жайгашкан байыркы мамлекет.
Колдонулган адабияттар
Асанканов А.А., Осмонов Ө.Ж., Кыргызстан тарыхы. - Б., 2010
Кыргыз-Абад, Сузак району
Кыргыз-Абад (Кыргыз-Абад) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Сузак районундагы айыл. Сейпидин-Атабеков айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 528 киши.
Кинокомедия
Кинокомедия — кино искусствосунун бир түрү. Кинокомедияга турмуштагы айрым көрүнүштөрдү күлкүлүү кылып көрсөтүү мүнөздүү. Анын көптөгөн жанрдык формасы жана түрлөрү бар. Азыркы кинокомедияда коомдук жана моралдык маанилүү маселелерди көтөргөн сатиралык жана лирикалык элементтер камтылат. Дүйнөлүк кинокамедия искусствосунун өнүгүшүнө белгилүү актёрлор А. Дид (Италия), Ч. Чаплин (АКШ), Фернандель (Франция), М. Пуговкин, Г. Вицин, Л. Гурченко, Е. Леонов, А. Миронов, А. Мягков, Л. Ахеджакова ж. б. (Россия) чоң салым кошкон. Кыргызстанда айрым көркөм фильмдердеги («Менин жаңылыштыгым», «Арман», «Айыл өкмөтү» ж. б.) Ш. Түмөнбаевдин, А. Шаршеновдун, К. Абыловдун комедиялык ролдору таасирдүү.
Дарак ыры (тасма)
Дарак ыры — Кыргызстандын тарыхый мюзикл жана кино-дастан жанрындагы көрөм тасмасы. Кыргызстанда тартылган алгачкы мюзикл жанрындагы тасма болуп эсептелет. Тасманын продюсери Толкун Дайырбекова. режиссёру Айбек Дайырбеков. Сценарийи да Айбек Дайырбеков жана Садык Шер-Нияз.
Мазмуну
Тасма XVIII кылымдын аягындагы кыргыздардын жашоосун, каада-салт, үрп-адаттарын сүрөттөгөн 2 уламыштын негизинде тартылган. Анда сүйүү жана адам менен жаратылыштын ортосундагы мамиле баяндалат.
Тасманын тартылышы
Тасманын сценарийин жазууга 7 жылга жакын убакыт кетсе, тартуу иштери Ысык-Көл, Кочкор, Соң-Көл, Суусамыр жана башка аймактарда жүрүп, 2,5 айда аягына чыккан. Башкы ролдорго Өмүрбек Израилов, Темирлан Сманбеков, Салтанат Бакаева, Таалайкан Абазова жана башка актёр-актрисалар тартылып, алар үчүн 220 костюм тигилген. Ошондой эле тасма үчүн 13 жаңы ыр жазылган.
Бебель, Август
Август Бебель (нем. August Bebel; 22 февраль 1840, Дойц, — 13 август 1913, Пассугг, Швейцария) – немис социал-демократтык партиясынын, Интернационалды негиздегендердин жана жетекчилеринин бир.
Тарыхый материализмди жактоо менен Бебель аялзат проблемасына өзгөчө көңүл бурган. Өзүнүн «Аял жана социализм» (1879) чыгармасында аялдын социалдык орду коомдогу болуп жаткан мамилелерден көз каранды катары караган. Бебель буржуазиялык идеологияга каршы күрөшкөн, идеализмди жана динди сындаган, улутчулдук ойлорго каршы чыккан жана улуттар биримдигин колдогон.