cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Педан (Ефимова) Галина
Педан (Ефимова) Галина (29. 05. 1983-жылы туулган, Фрунзе шаары) – спортчу (жеңил атлетика). 400 мте тоскоолдуктар аркылуу чуркоо боюнча Эл аралык спорт чебери. Кыргыз Мамлекеттик дене-тарбия институн (2005), Кыргыз Улуттук университетин (2008) аяктаган. Кыргыз Республикасынын 12 жолку чемпиону жана рекордсмени, эл аралык турнирлердин жеңүүчүсү. 2000-ж. «Азия балдары» оюндарынын чемпиону болгон, 2002-ж. Азия чемпионатында күмүш, 2007-ж. коло байгесин утуп алган. Афины (2004) жана Пекин (2008) олимпия оюндарына, Азия Гран-при турнирине (2005), Дохадагы 15-Азия оюндарына катышкан.
Шрексбах
Калкы - 3234 киши(2013-ж.). . Аянты - 36,61 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 34 021. Муниципалитеттин башчысы — Эрих Диль.
Окуя болгон жерди кароо
Окуя болгон жерди кароо – жерди, орунжайды, нерселерди, документтерди жана башка материалдык объекттерди карап чыгуудан турган тергөө иш-аракети жана ал кылмыштын изин табуу, иш үчүн маанилүү болгон башка жагдайларды айкындоо максаттарында жүргүзүлөт. Зарыл болгон учурларда О. б. ж. к-нун жүрүшүндө ченөө, фотосүрөткө тартуу, үн жазуу жана көрмө тартуулар жүргүзүлөт, пландар жана чиймелер чийилет, издердин кептери жана калыптары алынат, мүмкүн болгон учурларда ал үчүн мыйзам жол берген техникалык каражаттарды жана усулдарды колдонуу менен издердин өздөрү, нерселери же алардын бир бөлүгү менен кошо алынат. О. б. ж. к. калыс күбөлөрдүн катышуусу менен өткөрүлөт. Өзгөчө учурларда (баруу кыйын болгон жерлерде, тийешелүү техникалар жок болгон жагдайларда, ошондой эле кароону өткөрүү адамдардын денсоолугу жана өмүрү үчүн коркунучтуу болгондо) О. б. ж. к. калыс күбөлөрдүн катышуусу жок эле өткөрүлүшү мүмкүн.
Ызгыт (куш)
Ызгыт (куш) - (vanellue) - маарактар тукумундагы куш. Дене уз. 30 смге, салм. 200 гга жетет, башы, мойну, жемсөөсү кара, төшү, боор жагы ак, жону каралжын күрөң, төбөсүндө узун, ичке таажысы бар. Канаты жазы дунгул, тумшугу кыска, шыйрагы узун.
4 түрү Евразияда, КМШ өлкөлөрүндө таралган. Кыргызстанда келгин куш, көбүнчө топтошуп, чөптүү жана саздуу жерлерде, ачык талаада, жайлоолордо уялашат. Негизинен курт-кумурскалар, моллюскалар, өсүмдүк уругу менен азыктанат.
Вернерсберг
Калкы - 1117 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 37 083. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Хеллер.
Камчыбеков Токон
Камчыбеков Токон (10.10.1927, Коргон-Сай айылы - 1992, ошол эле жер) - коомдук ишмер.
Трумбулл (Небраска)
Трумбулл (Небраска) (Trumbull) — Небраска штатынын Clay округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 212 киши. Болжолдуу аянты - 1.1 км². FIPS коду — 31-49285.
Олимпия кыймылы
Олимпия кыймылы – эларалык спорттук кызматташтыкты чыңдоого, адамдын денетарбыялык жана руханий өнүгүүсүнө жетүүнүн бирденбир каражаты катары спортту өнүктүрүүгө багытталган эларалык коомдук кыймыл.
Эстетикалык сезим
Эстетикалык сезим, Эстетикалык табит (Вкус)зим''' – турмуштун көрүнүштөрү м-н искусство чыгармаларындагы асылдык ж-а көрксүздүктү айрып-түшүнүүгө болгон адамдын жөндөмдүүлүгү.
Ал узак тарыхый өнүгүүнүн натыйжасы. Э. т-ти тарбиялоодо искусство өзгөчө мааниге ээ. 19-к-га чейин табит рационалдуу же иррационалдуубу, акылга же сезимге негизделеби, тубасабы же тарбияланабы, жалпы же жекече касиетке ээби сыяктуу суроолордун айланасында талаш-тартыштар болуп келген. Классикалык немец философиясында Э. т-тин проблемасы борбордук орунду ээлеген. Мис., Канттын эстетикасында Э. т-тин ички, терең кайчы мүнөзү изилденсе, Д. Юм Э. т-ти субъективдүү деп караган, («Табит жөнүндө талашпайт»). Ал эми Гегель болсо табит түшүнүгүн универсалдаштырууну сынга алган. Маркстык эстетика табитти коомдук-тарыхый маданият деп карайт. Табиттин калыптанышы ж-а өнүгүшү эстетикалык тарбиянын предметин түзөт.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Нойхоф (Хильдесхайм)
Нойхоф (Хильдесхайм) (Neuhof (Landkreis Hildesheim)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдесхайм районуна кирет.
Калкы - 414 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 10,3 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 54 025. Муниципалитеттин башчысы — Винфрид Лоттман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Олуттуу кемчилик
Олуттуу кемчилик – товарды (жумушту, кызмат көрсөтүүнү) анын максаттуу дайындалышына ылайык колдонулушун мүмкүн эмес же такыр ылайыксыз кылган кемчилик.
Пейжер
Пейжер (англисче page – бети) – текст түрүндө маалыматтардын кабыл алуучу жана экранда (таблодо) аны ариптик, сандык түрдө көрсөтүүчү көтөрүп жүрмө радио кабыл алгыч.
Оң акцепт
Оң акцепт – сатып алуучунун арбир төлөм талабын төлөөгө жазуу жүзүндөгү макулдугун алдынала караган акцепт.
Эсхатология
Эсхатология (гр. еschatos – акыркы) – адам м-н дүйнөнүн акыркы тагдырлары ж-дөгү диний окуу.
Жеке адам жанынын тиги дүйнөдөгү «өмүрү» ж-дөгү индивидуалдуу Эсхатологияны ж-а космос м-н тарыхтын максаты, алардын акыры, бүтүшү ж-дөгү бүткүл дүйнөлүк окууну бири-биринен айырмалап кароо керек. Индивидуалдык Э-нын калыптанышында өзгөчө роль Байыркы Египетке тиешелүү, ал эми жалпы дүйнөлүк Э-нын пайда болушунда ошондой эле роль иудаизмге таандык. Индивидуалдуу Э. бүткүл дүйнөлүк Э-нын бөлүгү болуп калат, анткени «келечектеги кылымдын» башталышы о дүйнө кеткен сопу, такыбалдардын кайра тирилиш мөөнөтүн билдирет. Туюм-сезимдик мифтин деңгээлинде Э. ар түрдүү диндер үчүн жалпы болуп эсептелген мотивдерди ичине камтып турат.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Руб-эль-Хали
Руб-эль-Хали ― Араб жарым аралынын түштүк-чыгышындагы чөл, Сауд Арабиясында. Узундугу батыштан чыгышка 1200 кмге созулат. Туурасы 500 километрдей, аянты 650 миң км2 (жер шарындагы кумдуу чөлдөрдүн эң ирилеринен). Батыштан чыгышты карай 500–1000 кмден 100-200 кмге чейин төмөндөгөн түздүк. Аянтынын 10% ин бархандар (бийиктиги 200 мге чейин), кум жалчалары ээлейт. Айрым жерлеринде жылып жүрмө кумдар басымдуу. Өсүмдүктөрү (баялыш, төө тикен) сейрек. Төө багууга ыңгайлуу. Мунай кени бар.
Камчыбеков Равшанбек
Камчыбеков Равшанбек (1947-ж.т., Ала-Бука району, Ак-Коргон айылы) - коомдук ишмер, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты (1987; 1993).
Кыргыз айыл чарба институтун бүткөн (1970).
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Вэстон (Мэн)
Вэстон (Мэн) (Weston) — Мэн штатынын Аростук округуна караган АКШ шаары.
Жыргалаң
Жыргалаң - орто кылымга таандык шаар калдыгы. Ысык-Көл облусунун Түп районундагы Михайловка кыштагынын батышындагы Жыргалаң булуңунда жайгашкан. Төрт бурчтуу дубалынын бийиктиги 1,5-2,5, туурасы 2 м. Тегерете кенен казылган терең аң менен курчалган. Ичинде көптөгөн курулуш калдыктары калган. 1949-жылы А. Н. Бернштам изилдеп, 1-15-кылымга таандык шаар деген жыйынтыкка келген. 1961-жылдагы Д. Ф. Винник жүргүзгөн изилдөөдө Жыргалаң 8кылымда пайда болуп, 13-кылымдын башында моңгол чабуулунан кыйрагандыгын айкындаган.
Педикулёз
Педикулёз (латынча pediculus – бит), бит басуу – кийим бити жана чач бити пайда кылган тери оорусу. Сиркесин көйнөктүн бүктөмдөрүнө жана тигиштерине, чачка жабыштырып таштайт. Сиркеден личинка чыгып, ал битке айланат. Кийим бити 2 ай, чач бити 4 жумача жашайт. Алар баш келте жана кайталанма келтенин козгогучтарын таратат. Көйнөк бити суткасына 2–3 жолу кан сорот. Бит чакканда дене дүүлүгүп кычышат, тырмаганда тери тытылып, ириңдүү жара (пиодермия) пайда болот. Биттөө начар санитардык-гигиеналык шартка, калктын материалдык жана маданий деңгээлинин төмөн болушуна байланыштуу. Ошондуктан Педикулёз болбос үчүн тазалыкты сактоо, бат-бат жуунуп, кийимди которуп туруу зарыл. Битти жок кылуу үчүн химиялык заттар жана дезинфекция колдонулат.
Клайнвельсбах
Клайнвельсбах (Kleinwelsbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Унструт-Хайних районуна кирет.
Калкы - 130 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 64 035. Муниципалитеттин башчысы — Геральд Денглер.
Гарри Поттер жана Өлүмдүн тартуусу. 2-бөлүм
"Гарри Поттер жана Өлүмдүн тартуусу. 2-бөлүм" (Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 2, Гарри Поттер и Дары Смерти. Часть 2) -2011-жылы Дэвид Йетс тарткан жана "Warner Bros. Pictures" жайылткан британ-америкалык фэнтези. Тасма Ж.К. Роулиң жазган китепке негизделип тартылган жана тасманын экинчи бөлүмү болуп саналат. Ошондой эле тасма "Гарри Поттер" тасмаларынын сегизинчиси жана акыркы бөлүмү. Тасманын сценарийин Стив Клувс жазган жана Дэвид Хэймен, Дэвид Баррон менен Роулиң продюсерлик кылышкан. Тасма "Гарри Поттер жана Өлүмдүн тартуусу-1-бөлүм" тасмасынын уландысы болуп саналат. Бул чыгарылышта Гарри Поттер Волан-де-Морттун крестражын таап жана аны түп тамыры менен жок кылууга болгон аракетинин улангандыгы баяндалат.
Тасмада башкы ролду Дэниел Редклифф (Гарри Поттер) жана анын эң жакын досторунун ролдорун Руперт Гринт (Рон Уизли) жана Эмма Уотсон (Гермиона Грейнжер) аткарышкан.
Тасма абдан чоң ийгилик жаратып, көптөгөн мактоолорго арзуу менен киносынчылар бир ооздон 2011-жылдын эң мыкты тасмасы деп белгилешкен. Тасмадагы визуалдык эффектилер, оператордук иш, Александр Десплаттын музыкасы, экшндин ырааттуулугу, Дэвид Йетстин режиссерлук иши жана жогорку деңгээлдеги аткаруу мактоого арзыган. Ал эми 2016-жылы тасма дүйнөдөгү эң көп кирешелүү тасмалардын арасында сегизинчи орунду ээлеген. Ал ошондой эле 2011-жылдын эң кирешелүү тасмасы болгон.Тасма 1 миллиард АКШ долларына жеткен тогузунчу тасма болуп, "Гарри Поттер" тасмаларынын эң көп кирешелүү чыгарылышынын катарын толуктаган.
Тасма бир нече сыйлыктарды уткан жана көптөгөн наамдарга көрсөтүлгөн. Алардын ичинен "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты постановка", "Эң мыкты визуалдык эффект" жана "Эң мыкты мейкап жана чач жасалга" наамдарына көрсөтүлгөн.
«Ыдук йер-суб»
«Ыдук йер-суб» - байыркы түрктөр сыйынган негизги үч кудайдын бири. Алгач орхон жазуу эстеликтеринде эскерилет. Мис., Култегинге арналган эстеликте «Үза түрк теңриси түрк ыдук йири субы» (кыргызчасы «Үстүдөгү түрк теңри, түрк ыйык жери, суусу») деген жазуулар чегилген. Айрым окумуштуулардын (мис., В. В. Радлов, П. М. Мелиоранский) пикиринде байыркы түрктөр ушул үч кудайды өзүлөрүнө жеңиш алып келет деп ишенишкен.
«Ыдук йер-суб» түшүнүгү байыркы ишенимдердин калдыгы катары кыргыздарда да терең сакталып калган. Курмандык чалып сыйынуу «жер-суу таюу» деп аталып, жаз-күз жаан жаабаган кургакчыл мезгилдерде, кандайдыр бир оору таралганда же башка кырсык болгондо, чөп чабык учурунда, эгин бышарда ж. б. учурларда өткөрүлгөн.
Ист Лонгмидоу (Массачусетс)
Ист Лонгмидоу (Массачусетс) (East Longmeadow) — Массачусетс штатынын Хэмпден округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 15 720 киши. Болжолдуу аянты - 33.7 км². FIPS коду — 25-19645.
Онколдук келишим
Онколдук келишим – сатып алуучу аны талап кылмайынча баасы белгиленбеген айкын товарды (өзгөчө пахтаны) сатып алуу тутуму. Сатуучу өзүн сатууну хеджирлөө менен камсыздандырат, ал эми хеджирлөөнү жабуучу баа айкын товарды сатып алуунун баасы болуп калат.
Росдорф (Гентин)
Росдорф (Гентин) (Roßdorf (bei Genthin)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Йерихов районуна кирет.
Калкы - 523 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 11,54 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 86 195. Муниципалитеттин башчысы — др. Рудольф Дрешер.
Ы
Ы, ы - кыргыз алфавитиндеги отуз экинчи тамга; кыргыз тилинде аралаш катардагы ачык үндүү «ы » тыбышын билдирет. Үндөшүүдө жоон үндүүлөр менен бир катарды түзөт. Кириллицанын « ы» («еры ») тамгасынан келип чыккан.
Камчыбеков Булутбек атындагы орто мектеби
Камчыбеков Булутбек атындагы орто мектеби Кызыл-Токой айылында жайгашкан. Чаткал райондук билим берүү бөлүмүнө карайт.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Занде (эл)
Тил
Дин
Жергиликтүү анимисттик ишенимдер сакталып калган. Акыркы убакта бир топ адам христиан динине өтүп кетти.
Кол өнөрчүлүк
Кол өнөрчүлүктөрдөн устачылык (темир жана жыгач боюнча), пил сөөгүн иштетүү, токуу, карапалык (анын ичинде антропоморфтук идиш), терракоталык ритуалдык фигураларды жасоо өнүккөн.
Тарых
18-19 кылымдарда жогорку лидер (Авун­га­ра тукумунан) башында турган занде урууларынын бирикмеси болгон. Занде бирикмеси араб кул соодагерлерине каршы күрөшкөн. 19-кылымдын аягында орус саякатчысы В.В.Юнкер занде элин изилдөө менен алектенип, анын жыйынтыгын Германияда жарыялаган.
Булактар
Занде тили
Онкологиялык кызмат
Онкологиялык кызмат – ишмердиги жаңы түзүлүштөрдү (шишиктерди) өз учурунда аныктоого, алдыналууга жана дарылоого багытталган илимий, дарылоочу жана алдыналуучу мекемелердин тутуму.
Казакстандын административдик бөлүнүшү
Казакстан Республикасы — унитардык мамлекет, 2022-жылдын 1-июлуна карата, курамында :
Тэйбл Рок (Небраска)
Тэйбл Рок (Небраска) (Table Rock) — Небраска штатынын Pawnee округуна караган АКШ шаары.
Сэдар Миллс (Миннесота)
Сэдар Миллс (Миннесота) (Cedar Mills) — Миннесота штатынын Meeker округуна караган АКШ шаары.
Тэйбл Рок (Небраска)
Калкы - 264 киши. Болжолдуу аянты - 1.5 км². FIPS коду — 31-48270.
Сэдар Миллс (Миннесота)
Калкы - 45 киши. Болжолдуу аянты - 1.1 км². FIPS коду — 27-10468.
Жыргалаң булуңу
Жыргалаң булуңу ― Ысык-Көлдүн чыгыш бөлүгүндө. Каракол шаарынан 7 км аралыкта. Узундугу. 18 км, туурасы 1,5-2,5 км, жээк сызыгынын узундугу 42 км. Тереңдиги булуңдун оозунда 59 м. Булуң Жыргалаң суусунун өрөөнүнүн уландысы; синклиналдык ийилиште жайгашкан. Голоценде көлдүн суусу көтөрүлүп, өрөөндү каптап калуусунан пайда болгон. Өрөөндүн суу астындагы уландысы 25 км аралыкка (120 м тереңдикке) чейин созулат. Жээги тик, тектирлүү, көлдүн деңгээлинен 15-37 мге көтөрүлүп жатат. Жыргалаң суусу булуңга куярда салааланып, дельтаны пайда кылат. Ал жылына 90 миң тдан ашык ылай, шиленди агызып келет. Жыргалаңдын көл суусун тузсуздандырууда мааниси зор: анын чатынан 300 м аралыктагы туздуулугу 3,5 г/л, оозунда 5,9 г/л. Булуңдун төрүндө сейши кубулушу байкалат. Жээгинде Каракол пристаны, байыркы шаар чалдыбары (8-к.), саякатчы Н. М. Пржевалъскийдин мүрзөсү, эстелиги жана мемориал музейи бар. Кийин белгилүү окумуштуу X. Карасаев да ошол жерге коюлган. Булуңдан балык кармалат.
Казакстандын административдик бөлүнүшү
Жалпысынан Казакстанда 89 шаар, 29 конуш, 6293 айыл бар.
Россия Федерациясы Казакстандан Байкоңур космодромунун жана аскердик полигондун 95 727 км² (Казакстандын бүткүл аймагынын 3,51% ашууну) аянтын ижарага алат, бул жерде Байкоңур өзгөчө статусу бар шаар да жайгашкан.
Биринчи деңгээли
Казакстан Республикасы административдик жактан 17 облуска жана республикалык маанидеги 3 шаарга бөлүнөт.
Мындан тышкары, өзгөчө статусу бар Байконур шаары бар, ал 2050-жылга чейин Орусия Федерациясы тарабынан ижарага алынган жана ушул мезгилге чейин аны менен болгон мамиледе Россия Федерациясынын федералдык маанидеги шаарына тиешелүү статуска ээ болгон.
2022-жылы үч жаңы облус түзүлдү: Абай (Чыгыш Казакстан облусунан бөлүнгөн, мурда Семей деп аталган), Жети-Суу (Алматы облусунан бөлүнгөн, мурда Талды-Коргон деп аталган) жана Улуу-Тоо (Караганды облусунан бөлүнгөн, мурда Жезказган деп аталган)).
Экинчи деңгээли
Республикалык маанидеги шаарлардагы шаар аймактары: Астана - 4 район, Алма-Ата - 8 район, Шымкент - 4 район.
Обулстук маанидеги шаар статусу өнүккөн өндүрүштүк-социалдык инфраструктурасы жана 50 миңден ашык калкы бар ири экономикалык жана маданий борборлорго берилет.
Үчүнчү деңгээли
Үчүнчү деңгээлде райондук маанидеги 47 шаар, 4 шаардык район (ар биринен Караганды жана Актөбө шаарларында 2ден), 26 поселкалык акимчилик, 2283 айылдык округ жана 82 айылдык акимчилик бар.
Аймактарында өнөр жай ишканалары, коммуналдык чарба, мамлекеттик турак жай фондусу, билим берүү жана маданий-агартуу, медициналык жана соода объектилеринин өнүккөн тармагы жайгашкан, калкынын саны 10 миңден кем эмес калктуу конуштар райондук маанидеги шаарлар болуп саналат. Жумушчулар, кызматчылар жана алардын үй-бүлө мүчөлөрү жалпы калктын учтен эки бөлүгүн түзөт.
Райондук маанидеги шаарларда шаардык райондор райондук маанидеги шаардын калкынын саны 400 миң адамдан ашкан учурда түзүлөт: Караганда шаарында - 2 район, Актөбө шаарында - 2 район.
Орусия империясы
20-кылымдын башында азыркы Казакстандын аймагы жети облустун курамына кирген:
Бөкөй Ордосу Астрахань губерниясынын курамында болгон.
Ъ
Ъ - ажыратуу белгиси: кыргыз алфавитиндеги отуз биринчи тамга. Азыркы кыргыз тилинде тыбышты туюнтпайт, чет тилдерден кирген сөздөрдүн тутумундагы ажыратуу белгиеи катары префикс менен уңгунун ортосуна келет (мис., съёмка, объект ж. б.).
Рувума
Рувума (Ruvuma), Ровумa (Rovuma) – Чыгыш Африкадагы дарыя. Көп бөлүгү Танзания менен Мозамбиктин чек арасы боюнча агат. Узундугу 800 кмдей, алабынын аянты 150 миң км2, Ньяса көлүнүн чыгышындагы тоодон башталып, Инди океанына куят. Орточо чыгымы 700 м3/секдай. Ири куймасы – Луженда (оң). Төмөнкү агымынын айрым бөлүктөрүнө кеме жүрөт.
Ойердорф
Ойердорф (Euerdorf) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Киссинген районуна кирет.
Бюлерцелль
Бюлерцелль (Bühlerzell) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Штутгарт административдик округуна карайт. Швебиш-Халль районуна кирет.
Калкы - 2100 киши(2013-ж.). . Аянты - 49,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 27 013. Мэр — Франц Рехтенбахер.
Этикалык социализм
Этикалык социализм – «демократиялык социализм» деп аталган реформисттик-концепциянын рамкасында өнүктүрүлгөн түшүнүүлөрдүн системасы.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Донни Дарко
"Донни Дарко" (Donnie Darko) - 2001-жылы Ричард Келли тартып жана сценарийин жазган илимий-фантастикалык тасма. Тасмада тартылгандар: Жейк Хилленхол, Жена Малон, Дрю Берримор, Кэтерин Росс, Патрик Свайз, Ноа Вайл жана Мэгги Гиленхал. Тасмада баш каарман кырсыкка кабылгандан кийин акыры заманга тиешелүү ойлорунун маанисин издегендиги чагылдырылат.
"Донни Дарко" тасмасын тартууга 4.5 миллион АКШ доллары жумшалып, 7.3 миллион АКШ долларын гана таба алган.
Аз кирешесине карабастан "Донни Дарко" киносынчылардын алкышына ээ болгон. Сынчылар тасманын окуясына, аткаруусуна жана стилине баа беришкен. Тасма "Empireдин" "Дүйнөдөгү көзкарандысыз эң мыкты 50 тасма" тизмесинде 2-орунду ээлеген.Ошондой эле "Empireдин" "Дүйнөдөгү көзкарандысыз эң мыкты 500 тасмасынын" арасында 53-орунду ээлеген. Ошондой эле, Гери Жүл жана Майкл Эндрү жазган "Акылынан адашкан дүйнөнүн" "Коркунучка жаш" мукабасы үчүн тасманын саундтреги да абдан белгилүү атыккан.
Пейжинг системасы
Пейжинг системасы – өзгөчө кырдаалды сөз менен кабарлоого арналган система. Пейжинг системасы штаттык эмес жана өзгөчө кырдаалдар (өрт, суу ташкыны, жер көчкү ж. б.) болгондо, биринчи кезекте адамдарды эвакуациялоону башкаруу үчүн пайдаланылат. Пейжинг системасы көбүнчө эл көп чогулган жерлерге, коомдук жана административдик имараттарга жана курулмаларга, ошондой эле аэропорт, вокзал, темир жол станцияларына, ооруканага, мектепке, соода борборлоруна ж. б. жерлерге орнотулат. Азыркы коомдук жана административдик имараттар Пейжинг системасы менен сөзсүз түрдө жабдылат.
Оор кылмыштар
Оор кылмыштар – КР кылмыш-жаза мыйзамдарында 5 жылдан ашык, бирок 10 жылдан ашпаган мөөнөткө эркиндигинен ажыратуу түрүндө жаза каралган атайылап жасалган кылмыштар.
Нойшо
Нойшо (Neuschoo) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Виттмунд районуна кирет.
Калкы - 1184 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 14,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 62 011. Муниципалитеттин башчысы — Теодор Шторк.
Холиок (Колорадо)
Холиок (Колорадо) (Holyoke) — Колорадо штатынын Филипс (Phillips) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2 261 киши. Болжолдуу аянты - 4.5 км². FIPS коду — 08-37270.
Верот
Верот (Weroth) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 605 киши(2013-ж.). . Аянты -  2,52 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 43 080. Муниципалитеттин башчысы — Франк Ройш.
Камчыбеков Булутбек
Камчыбеков Булутбек (10.5.1939, Кара-Суу айылы - 1990, Кызыл-Токой) - билим берүү тармагынын көрүнүктүү ишмери.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Занде тили
За́нде (аза́нде, баджанде, пазанде, санде, занди) — занде элинин эне тили. Конго Демократиялык Республикасын түндүк-чыгышында, Борбордук Африка Республикасынын түштүк-чыгышында жана Түштүк Судандын түштүк-батышында таралган. Сүйлөгөндөрдүн саны 1142 миң адам, анын ичинде 730 миң КДР, 350 миң — Түштүк Суданда, 62 миң — БАР.
Жазуусу латын алфавиттин негизинде.
Классификация
Буга чейин изилдөөчүлөр занде тилин убанги тилдеринин тобуна киргизген, бирок бүгүнкү күндө бул классификация критикага туруштук бере албайт. Ошондой эле, тилдин Нигер-конго макро-үйбүлөнүн курамында болгону азырынча толук далилдене элек.
Грамматика
Прогресс (Бижбуляк району, Башкыртстан)
Прогресс — Башкыртстандын Бижбуляк районундагы айыл, Камен айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 10 киши. Почта индекси — 452051, ОКАТО коду — 80212828004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Занде тили
Тыбыш курамында 8 үндүү жана 19 үнсүздөр бар. Үндөрдүн созулушу кээде лексикалык мааниге ээ. Үнсүздөрдүн арасында лабио-велярдык үнсүз kp жана үндүү db бар. Грамматикалык, лексикалык жана синтаксистик мааниге ээ болгон эки тон бар. Тондор сөздөрдүн айрым класстарын мүнөздөп, этиштин жакталышын жана учур мамилелеринин берилишинде чоң мааниге ээ. Зат атоочтордун грамматикалык жынысы жок, бирок ат атоочтордо төрт жыныс бөлүнөт: эркек, аял, айбан жана жансыз.
Бентон Харбор
Бентон Харбор (Benton Harbor) — Мичиган штатынын Berrien округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 10038 киши. Болжолдуу аянты - 11.6 км². FIPS коду — 26-07520.
Эштон (Айдахо)
Эштон (Айдахо) (Ashton) — Айдахо штатынын Фримонт округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.4 км². FIPS коду — 16-03610.
Опинио юрис
Опинио юрис – эларалык укук субъекттерин укук ченеминин юридикалык толук кандуулугуна (чындыгына) ынандыруу. Иш жүзүндө бул мамлекет тарабынан белгилүү эрежени эларалык укук ченеми катары таануусун билдирет. Келишимдик ченемдерди түзүүдө О. ю. ачык-айкын мүнөзгө ээ болот, ал эми демейкиде үндөбөс болот.
Рудаев Яков Исаакович
Рудаев Яков Исаакович (19. 11. 1936-жылы туулган, Харьков шаары) – физик, физика-математика илимдеринин доктору (1995), профессор (1996). Харьков инженердик-курулуш институтун (1962), ФПИнин аспирантурасын (1970) аяктаган. 1974–92-жылдары Фрунзедеги политехникалык институтта доцент, 1992–97-жылдары Кыргыз архитектура-курулуш институтунда кафедра башчысы болуп иштеген. 1997-жылдан КРСУда кафедра башчысы. Деформациялануучу нерсенин механизми боюнча адис. 150дөн ашуун илимий эмгектин, анын ичинде 4 монография, 5 ойлоп табуунун автору. Эмг.: Введение в механику динамической сверхпластичности. Б., 2003; Механика динамической сверхпластичности алюминиевых сплавов (в соавторстве). СПб., 2009.
Виллимантик (Мэн)
Виллимантик (Мэн) (Willimantic) — Мэн штатынын Пискатакис округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 135 киши. Болжолдуу аянты - 124.6 км². FIPS коду — 23-85710.
Нядловая
Нядловая (Нядлова-Яга) — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Баренц деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 33 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Этнометодология
Этнометодология – нормативдүү моделдин ж-а структуралардын социалдык өз ара аракеттешүүнүн жүрүшүндө карым-катнаш мамилелеринин калыптаныш ж-а функцияланыш процесстерин изилдөөчү социологиялык дисциплина.
Этнометодологиянын теориялык негиздерин алгачкы ирет америкалык социолог Х. Гарфинкель формулировкалаган. Ал Этнометодология деген терминди да киргизген. Мында негизги, борбордук нерсе - «этнометоддорду», б. а. айлана-чөйрөдөгү объектилерди ж-а кубулуштарды изилдеп үйрөнүү, интерпретациялоо ыкмалары, жолдору болуп калды.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Жыргалаң өрөөнү
Жыргалаң өрөөнү - Ысык-Көл ойдуңунун түндүк-чыгыш, чыгыш уландысы. Жыргалаң суусунун алабында. Ак-Суу, Түп райондорунун аймагында. Аянты 1150 км2, узундугу. 120 км, туурасы 0,51,5 км. Эң бийик жери 3800-4400 м, эң жапыз жери 1608-1800 м. Тескей Ала-Тоонун түндүк-чыгыш капталынан капчыгай сымал башталат. Баш жагында субмеридиан багытында жаткан тепши сымал өрөөн; төмөнкү бөлүгү кеңдик багытында, кенен, негизинен неогендин кум, чопо тектери менен капталган. Өрөөн ичинде 6-7 тектир бар; Ак-Булактан баштап таманы саздуу. Жылдык орточо температурасы 5-6°С, январдыкы -7°С, июлдуку 16,6°С. Жылдык жаан-чачыны 400-800 мм. Кара жана тоо-токой топурактуу; тоолуу бөлүгүндө тулаң, карагай, бадал, субальп өсүмдүктөрү өсөт; андан жогору субнивалдык ландшафт мүнөздүү. Өрөөндүн түзөң жерлеринде эгин, жашылча эгилип, мөмө бактары өстүрүлөт. Суулары балыкка бай. Жыргалаң суусунун тоодон чыга бериш жеринде таш көмүр казылып алынат (к. Жыргалаң көмур кени). Көп жери жайыт.
Опиоиддер
Опиоиддер – апийимдикине окшош түзүмгө жана касиеттерге ээ синтетикалык баңгизаттар.
Жыргалчылык
Жыргалчылык - калктын бардыгынын, айрым класстын, социалдык топтун, үй-бүлөнүн, жеке адамдын жашоо-тиричилик үчүн зарыл болгон материалдык байлык, социалдык жана рухий дөөлөт менен камсыз болушу. Материалдык байлык бул тамак-аш, кийим, турак-жай, эмерек, турмуш-тиричилик жана маданият буюмдары, транспорт, байланыш, дарылоо жана саламаттыкты сактоо каражаттары жана башка; социалдык дөөлөт жумуш менен камсыз болуу, эмгек шарттары, социалдык камсыздоо, жашоонун экология. шарттары жана башка; рухий дөөлөт материалдык эмес өндүрүштүн мекемелери көрсөтүүчү кызмат. Жыргалчылык. өндургуч кучтөрдун деңгээлине жана өндуруштук мамилелердин мүнөзүнө жараша болот. Өндүргүч күчтөрдүн жогорулашы Жыргалчылыктын жогорулашына өбөлгө түзөт. Бирок Жыргалчылыктын өсүшү иш жүзүндө коомдогу өндүрүштүк мамилелер менен шартталат.
Пекарский Эдуард Карлович
Пекарский Эдуард Карлович [13 (25). 10. 1858, Россия империясы, Минск губерниясы, Игумен уезди – 29. 6. 1934, СССР, Ленинград шаары] – советтик тилчи, этнограф, фольклорист. СССР Илимдер Академиясынын ардактуу академиги (1931). Харьков ветеринария институтун бүтүргөн (1878). Народниктер кыймылына катышкандыгы үчүн Якутияга сүргүнгө айдалган (1881). Орус географиялык коомунун Чыгыш Сибирь бөлүмүнүн экспедициясына (1894-96) жана Аян-Нелькан экспедициясына (1903) катышкан. 1905-ж. сүргүндөн кайтып келип, «Живая старина» журналынын редактору (1914-17), СССР Илимдер Академиясынын Чыгыш таануу институтунун илимий кызматкери (1918-34) болуп эмгектенген. Негизги эмгеги – «Якут тилинин сөздүгү» (1–13-чыгарылышы, 1907–30; 2-басылышы, 1–3-том, 1958, авторлош). Э. Пекарскийдин якуттар менен эвенкилердин этнографиясы жана экономикасына арналган эмгектери бар.
Пекин өрдөгү
Пекин өрдөгү – эт багытындагы өрдөк тукуму. Кытайда чыгарылган. Бою бийик, ири келет. Түсү ак, тумшугу бир аз ийилген, моюну жоон, канаты кичине. Кайырмасынын тирүүлөй салмагы 4 кг, соносу 3,5 кг, 50-60 күндүк жөжөлөрү 2,2-2,5 кг. Жылына 130–150 жумуртка тууйт. КМШ өлкөлөрүндө 1925-жылдан багылат.
Клайнеберсдорф
Клайнеберсдорф (Kleinebersdorf (Thüringen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Калкы - 186 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,01 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 047. Муниципалитеттин башчысы — Аннет Кеппель.
Щукин Иван Семёнович
Щукин Иван Семёнович (28.04 (10.05). 1885, Москва - 1985, Москва) - орус физикалык географы, география илимдин доктору (1935), ММУда проф. (1935), СССР География коомунун ардактуу мүчөсү (1955), РСФСРдин илимд. көрүнүктүү ишмери (1957). Москва университетин 1911-ж. бүткөн. 1918-35-ж. ММУда доцент, проф. жана СССР ИАда улук илимий кызматкер (1935-41), ушул эле окуу жайда өзү түзгөн геоморфология кафедрасыныя башчысы (1944-61). Щ. Кавказ менен Орто Азияны кеңири изилдеген окумуштуулардан. Анын илимий эмгектери негизинен физикалык географияга, жалпы жана регионалдык геоморфологияга негизделген. Ленин ж. б. орден жана медалдар менен сыйланган. Анын атынан Ысар-Алай кырка тоосунун 2 чокусу, Уруп аралындагы булуң, Чыгыш Антарктидадагы тоо, Жунгар Ала-Тоосундагы мөңгү аталган.
Щёлоков Павел Тимофеевич
Щёлоков Павел Тимофеевич (1915, Казакстан, Урал обл., Уральск ш. - өнөр жай б.) - зоотехник, СССР мамлекеттик сыйл. лауреаты (1951), Кыргыз ССРинин эмгеги сиңирген зоотехниги (1948).
Кайың-суу кени
Кайың-суу кени - Чаткал районундагы чопо кени жаткан жер. Каныш-Кыя айылынан 1,5 км түндүк тарапта, Чаткал кырка тоосунун түндүк этегинде жайгашкан.
1982-жылы табылган. Кен аймагында антропогендин борпо чөгүндү тоо тектери кенири таралган. Чопо катмары элювий чөгүндүсүнөн пайда болуп, өү саргыч күрө, боз. Калыңдыгы 0,8-8,8 м, узундугу 1,5 км. Гранулометриялык курамында: күлбото 41-44%, кумдуу чопо 18-22%; глинозём 10,8-14,6%, карбонаттар 13,1-16,3%. Нымдалганда жакшы чоюлат. Суу сиңиримдүүлүгү 24,5-30,1%. Запасы 219 ми м3. Чопо «100» маркасындагы кыш даярдоого жарамдуу.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Армян геноциди
Армян геноциди — Биринчи дүйнөлүк согуш учурунда Осмон империясындагы армян элинин мамлекеттик түрдөгү кыргыны. Башкаруучу Биримдик жана Прогресс комитети (CUP) жетектеген ал биринчи кезекте Сирия чөлүнө болгон өлүм жүрүштөрүндө бир миллионго жакын армяндардын массалык түрдө өлтүрүлүшү жана армян аялдары менен балдарынын күч менен исламдашуусу аркылуу ишке ашырылган.
Биринчи дүйнөлүк согушка чейин армяндар Осмон коомунда корголгон, бирок баш ийген орунду ээлеген. Армяндардын ири масштабдагы кыргындары 1890- жана 1909 -жылдары болгон. Осмон империясы бир катар аскердик жеңилүүгө жана аймактык жоготууларга учураган, өзгөчө 1912–1913-жылдардагы Балкан согуштары – ИБКнын лидерлеринин чыгыш провинцияларындагы мекени түрк улутунун чордону катары эсептелген армяндар көз карандысыздыкка умтулат деген кооптонуусуна алып келген. 1914-жылы орус жана перс аймактарына басып киргенде Осмон бөлүкчөлөрү жергиликтүү жашаган армяндарды кырган. Осмон лидерлери армяндардын каршылыгынын айрым белгилерин кеңири жайылган козголоңдун далили катары кабыл алышкан, бирок андай көтөрүлүш болгон эмес. Массалык депортация армян автономиясын же көз карандысыздыгын биротоло болтурбоо максатында болгон.
Мураста
Тарыхчы Маргарет Лавиния Андерсондун айтымында, армян геноциди Экинчи Дүйнөлүк Согушка чейин эле "эконикалык статуска" жеткен. Замандаштары аны "бир улутту өлтүрүү", "расалык кыруу", "кылымдардын эң чоң кылмышы" жана "заманбап тарыхтын эң кара барагы" деп сыпатташкан. Тарыхчы Стефан Ихригдин айтымында, Германияда нацисттер 1923-жылдан кийинки Түркияны геноцидден кийинки бейиш катары көрүп, «армян геноцидин, анын «сабактарын», тактикасын жана «пайдаларын» өздөрүнүн дүйнө таанымына киргизген».
Тэйлор (Небраска)
Тэйлор (Небраска) (Taylor) — Небраска штатынын Loup округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 207 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 31-48445.
Росла
Росла (Roßla) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зангерхаузен районуна кирет.
Калкы - 2319 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 17,64 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 350. Муниципалитеттин башчысы — Аксель Хеллер.
Штадталлендорф
Штадталлендорф (Stadtallendorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Гиссен административдик округуна карайт. Марбург-Биденкопф районуна кирет.
Калкы - 21247 киши(2013-ж.). . Аянты - 78,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 5 34 018. Мэр — Манфред Фольмер.
Кайың-суу (каныш-кыя) кени
Кайың-Суу (Каныш-Кыя) кени - Чаткал районунун аймагында кумай топурактын (суглиноктун) кени жаткан жер.
Каныш-Кыя кыштагынан 1,5 км түндүк тарапта, деңиз дегээлинен 1810-1895 м бийиктикте жайгашкан. Кен 1983-жылы чалгындалган. Кен катмарынын калындыгы 0,8-8,8 м. Кумай топурактын өңү саргыч-коур, бозомук-коур; карбонатташкан (20%). Кенден «100» маркасындагы кышты дардоого болот. категориясы боюнча 213 ми m3, баланстык запасы B+C1, категориясы боюнча - 78 мин м3.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Истон (Массачусетс)
Истон (Массачусетс) (Easton) — Массачусетс штатынын Бристоль (Bristol) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 23 112 киши. Болжолдуу аянты - 75.5 км². FIPS коду — 25-20100.
Оскар 2016
<div style="float: right; font-size: smaller; background-color:#FAEB86; padding: 10px; margin-left: 5em; margin-bottom: 1em; width: 269px" align="center"><< 87-чи Сыйлоо аземи 89-чу >>
88-чи «Оскар» сыйлыгын тапшыруу аземи - 2016 жылдын 28 февралында өткөрүлдү. Лос-Анжелес. «Долби» кинотеатрына агылган жылдыздар фотографтарга сүрөткө түшүп берип, кийип келген көйнөгү менен кийимге табити мыкты экенин стилисттерге далилдөөгө аракет кылышты. Бирок бул жолку «Оскар» демейдегиден өзгөчө болду десек жарашат. Анткени жыл бою Леонардо Ди Каприонун тегерегиндеги жылуу да, ачуу да кептер интернетте, басылмаларда кызуу талкууланып, баары быйылкы «Оскарды» күтүп жатышкан. Буга кошумча кара терилүү актёрлордун «Оскарга» бойкот жарыялаганы да аталган аземге кызыгууну арттырды.
Лауреаттар жана номинанттар тизмеси
Сыйлыктардын саны/номинация
«Оскарды» кучактап жыргагандар
Леонардо Ди Каприо «Оскар» алабы, албайбы деген жоромолдор жылдын башкы интригасына айланган эле. Акыры 18 жашынан бери «Оскар» сыйлыгына көрсөтүлүп, бирок багы ачылбай жүргөн Леонардону киноакадемиктер талашсыз «Мыкты актёр» деп табышты. Сыйлыкты алып жатканда Леонун кубанычы үчүн залда отургандар туруп кол чаап, «Титаниктеги» өнөктөшү Кейт Уинслет көзүнө жаш алса, актёр өзүн бир калыпта олуттуу, салмактуу кармап, «Аман калган» тасмасы тууралуу кеп салды. Режиссёр Алехандро Гонсалес Иньярриту Леонун далысынан таптап, «сен аман калдың» деп тамашалаганы учурда кызуу талкууда. Муну менен катар Иньярриту «Мыкты режиссёр» деп табылып, эки жолу катары менен «Оскар» алып жатат. Ушул эле тасманын оператору Эммануэль Любецки «Мыкты оператор» наамын алып, катары менен үчүнчү «Оскарды» илип кеткени баарын таң калтырды. Ал эми «Мыкты тасма» наамын «Кө­ңүл чордонунда» («Борбордогу көңүл») фильми, «Мыкты актриса» наамын «Бөлмө» фильминде жараткан ролу үчүн Бри Ларсон, «Экинчи пландагы мыкты актёр» наамын «Тыңчылар көпүрөсү» («Шпионский мост») тасмасындагы ролу үчүн Марк Райлэнс, «Экинчи пландагы мыкты актриса» наамын «Даниялык кыз» тасмасындагы ролу үчүн Алисия Викандер алышты.
Этноцентризм
Этноцентризм – этникалык аң-сезимдин турмуштук кубулуштарды этникалык топтордун традициялар ж-а баалуулуктар призмасы аркылуу кабылдоо ж-а баалоо касиети.
Этноцентризм термини этникалык группанын ичиндеги адамдардын мамилеси м-н группалар арасындагы мамилелердин рамкасында кескин айырмачылыктар болот деп болжолдогон Самнер тарабынан 1906-ж. киргизилген. Эгерде гуппанын ичинде жолдоштук ж-а тилектештик өкүм сүрсө, группалардын ичиндеги мамилелерде шектенүү, кооптонуу, ишенбөө мамилелер үстөмдүк кылат. Этноцентризм этногруппанын биримдигин, тышкы дүйнөнүн алдындагы «Биз» деген сезимди чагылтат ж-а түзөт. Этника аралык чектер, чек аралар дайым эле так ж-а стабилдүү боло бербейт (этникалык группалардын территориялык жактан бири-бирине кирип келүүлөрү, өз ара айкашуулары; маданий ж-а тил жактан болгон мүнөздө-мөлөрүнүн вариативдүүлүгү; этникалык жалпылыктын айрым мүчөлө-рүнүн этникалык таандыгынын проблемалуулугу; этникалык таандык ж-а жашоо образындагы тарыхый жылыштар).
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Пекин трактаты
Пекин трактаты (1860) – Россия менен Кытайдын ортосундагы келишим; 2(14)-ноябрда Пекинде түзүлгөн. Пекин трактаты Айгун келишими (1858) менен орус-кытай Тяньцзинь трактатын (1858) толуктаган. Россия - Кытай ортосундагы чек ара Амур, Уссури, Сунгач дарыясы боюнча, Ханка көлү, Бэлэнхэ дарыясы, андан ары тоо кыркалары менен Тумыньцзян дарыясына чейин белгиленген. Орус-кытай соода катнашы толук тартипке келтирилип, бүт чыгыш чек арада эки мамлекеттин ортосундагы бажысыз соода жүргүзүүгө мүмкүндүк берилген.
Оптация (тандоо)
Оптация (тандоо) (лат. optatio  – тилек) жарандыкка ээ болуу же токтотуу ыкмаларынын бири; аймактык-мамлекеттик тийиштүүлүгү өзгөрүлгөн учурда жарандык тандап алууда турат. Бир мамлекеттен экинчисине өтүп жаткан аймакта жашап турган адам тийиштүү мамлекеттердин ортосунда түзүлгөн эларалык келишимде аныкталган тартипте жана мөөнөттө О. укугун алышат. КРде жарандыкка ээ болууну жана токтотууну теске салуучу мүмкүнчүлүк мыйзамда каралган эмес жана тыюу да салынбаган.
Американын ачылышы
Американын ачылышы — "Эски Дүйнөнүн" жашоочулары үчүн дүйнөнүн жаңы бир бөлүгү — эки континенттен турган Американын ачылуусу ишке ашкан окуя.
Колумбга чейин Америка менен болгон байланыштар
Болжол менен 30 миң жыл илгери Беринг кысыгы аркылуу Азиядан көчүп келип, Американы биринчи жердеген адамдар жергиликтүү индеецтердин ата-бабалары болушкан.
Колумбга чейин Америка менен болгон байланыштар — бул 1492-жылы Христофор Колумб Американы ачканга чейин бир тарабы Америка болгон, экинчи тарабы Эски Дүйнөнүн цивилизациялары — Европа, Азия, Африка, Океания болгон эки жактын ортосундагы байланыштардын болуп-болбогону тууралуу талаш-тартыштар. Бул жаатта фантастикалык да, кайсы бир деңгээлде илимий чындыгы бар болушу мүмкүн да болгон көп сандаган гипотезалар бар.
Арабия
Ошол эле кылымда жашаган атактуу аалым табиин Имам Амир аш-Шааби таң калычтуу мындай бир маалымат айткан: ''«Чындыгында, Аллахдын Андалусиядан дагы ары жакта жашаган кулдары бар. Биз Андалусиядан канчалык алыс болсок, алар да андан ошончолук алыстыкта. Алар Жаратканга тоң моюндук кылуу мүмкүн эместигине ишенишет. Алардын талаалары – берметтер жана лаалдар (асыл таштар), алардын тоолору алтын менен күмүшкө толо. Алар жер айдашпайт, эгишпейт жана алар иштешпейт. Алардын босоголорунда аларга азык болуучу мөмөлүү жана кийим катары колдонулуучу чоң жалбырактары бар дарактар өсөт»''. Мындай мааалымат 10-кылымда жашаган аалым Абубакр аль-Халлалдын «Соодага, өндүрүшкө жана эмгекке үгүттө» деген эмгегинде жазылып калган жана мында америкалык индеецтер жөнүндө сөз болуп жаткандыгында талаш жок.
9-10-кылымда, башкача айтканда, хижранын 3-кылымында жашаган араб тарыхчысы аль-Масуди өзүнүн «Алтын кендер жана асыл таштардын катмарлары» деген китебинде кордовалык аль-Хашхаш ибни Саид ибни аль-Асвад деген саякатчынын кемеси менен «Караңгы деңиздин» ары жагындагы жерге чейин жеткендигин жазган. Ал саякатчы Атлантиканын ары жагындагы жерден 889-жылы кайтып келип, суунун ары жагында жашаган адамдар жөнүндө айтып берген.
12-кылымда, хижранын 6-кылымында жашаган араб географы Мухаммед аль-Идриси чийген белгилүү картаны карай турган болсок, Морокко менен Европадан ары «Чоң жер» деп аталган бир континент жайгашкандыгын байкоого болот. Ошол эле автор «Жолдор жана падышалыктар» деген китебинде мусулмандарга караштуу Лиссабон шаарынан чыккан жаш саякатчылар жөнүндө сөз кылат. Анын айтымында, ошол саякатчылар кайсы бир континентте жашаган адамдар тууралуу, алардын арасында арабдар болгондугун айтып келишкен. Демек, 12-кылымга чейин эле Америка материгине көчүп барган адамдар болгон жана алар ал жакта мусулманчылыктын жайылуусун камсыздашкан.
Викингдер
IX—XI кылымдарда скандинав-викингдер европалыктардын ичинен биринчи болуп, Америкага барышкан.
Африка
14-кылымда, хижранын 8-кылымында жашаган Шахабуддин аль-Умари деген ислам тарыхчысы «Ири шаарлары бар мамлекеттерди кароо жолдору» деген китебинде кызыктуу бир окуяны эскерет. Бул окуяны Афракадагы Мали деген мусулман мамлекетинин Манса Муса аттуу башкаруучусу 1324-жылдагы ажылык сапарында ошол тарыхчыга жолугуп калып, айтып берген. Анда Манса Мусага чейинки император болгон II Абубакр 1311-жылы тактыдан баш тартып, 200 кеме даярдаткандыгы жана Атлантика океанынын ары жагына экспедиция уюштургандыгы, бирок алар кайтып келишпегендиги айтылат. Айрым тарыхчылардын пикири боюнча, II Абубакр жана аны менен кеткен африкалыктар Америка материгине жетип, ал жакта жашап калышкан жана алардын урпактары азыр да бар. Анткени, кийин Христофор Колумб барганда, ал америкалыктардын арасында африкалыктар да бар экендигин жана алар африкалык усул менен алтын иштететишкендигин көрүп жазган. Бул боюнча башка да далилдер Американын Радгерс университетинин профессору Иван Ван Сертиманын «Алар Колумбга чейин келишкен» деген китебинде, малилик акын Гауссу Диаваранын «II Абубакр» деген китебинде да келтирилет.
1880-жылы мексикалык тарыхчы Мануэль Ороско-и-Берра өзүнүн «Колумбга чейинки Америкадагы индеецтердин акыбалы» деген китебинде Борбордук Америкадагы Бразилия аймагы кара терилүүлөрдүн колониясы болгондугун жазган. 1920-жылы америкалык еврей тарыхчы Лео Винер өзүнүн «Африка жана Американын ачылышы» деген китебинде «Христофор Колумб Америкада мусулмандар бар экендигин жакшы билген» деп жазат. 2000-жылы испаниялык герцогиня Медина-Сидония (Луиса Исабель Альварес де Толедо) хансарайдан мусулман дооруна таандык арабча жазылган эски документтерди таап алып, аны «Америкага каршы Африка» деген китебинде жарыялаган. Эски документтерде Америкада Колумб барганга чейин жашаган мусулмандар тууралуу маалыматтар болгон.
Андалусия мусулмандары
15-кылымда Испанияны бириктирип, күч колдонуу менен католикчиликти жайып, еврейлер менен мусулмандарды куугунтукташкандыгы менен тарыхта калган Кастилиялык Изабелла жана Арагондук II Фердинанд 1492-жылы италиялык деңизси Христофор Колумбга «Американы ачууга» тапшырма беришкен. 1493-жылы Христофор Колумб өз күндөлүгүндө минтип жазат: «Бул жактагы адамдар Гранададагы мусулман аялдар кийинген кийимдерге окшош көйнөктөрдү кийишет». Ал Кубадан мечитти көргөндүгүн да жашырган эмес. Бирок, ошондо Американын аларга чейин эле мусулмандар тарабынан ачылганды боюнча маалыматты атайын саясий тапшырма менен коомчулуктан жашырууну чечишкен. Ошондуктан Колумбдун Индияга сапар тартып, бирок Америкага туш болгондугу жана ошентип андагы аборигендерди «кызыл терилүү индеец» деп атагандыгы тууралуу уламыш ойлоп табылган.
1564-жылы француздар чийген Америкадагы өздөрүнө караштуу Флориданын картасын карасак, анда мусулмандарга караштуу Морокко менен Андалусиянын шаарларына окшош шаарлардын аталыштары кезигет. Демек, бул шаарларда европалыктардан мурда барган мусулмандар жашашкан десе болот.
Осмон империясы
1929-жылы түркиялыктар бугунун терисине чийилген карта таап алышып, анда да Америка тууралуу кеңири маалыматтар берилгендигине күбө болушкан. Тактап айтканда, 1513-жылы Ыстамбулда Осмон империясынын адмиралы жана картографы болгон Пири рейис (Ажы Мухиддин Пири ибн Ажы Мехмед) таң каларлык бир карта чийип калтырган. Картада Европанын батыш жээктери, Түндүк Африканын жээктери жана Бразилиянын жээктери менен Түштүк Американын чыгыш учтары көрүнүп турат.
Христофор Колумбдун экспедициялары
Христофор Колумб "Жаңы дүйнөгө" төрт жолу экспедиция жасаган жана аларды Индия менен соода-сатык жүргүзүү үчүн кыска жол табуу үмүтү менен испаниялык католик королдору уюштурган.
Натыйжалар
Колумб тарабынан Американын ачылуусу Улуу географиялык ачылыштарга, Колумдук алмашууга, трансатлантикалык кул-күң соодасына жана колониализмге жол ачкан, анын аркасынан Батыш дүйнөсүнүн башкаларга үстөмдүк кылуусуна алып келген.
Кайың - суу орто мектеби
Кайың - суу орто мектеби - Каныш-Кыя айылында жайгашкан. Чаткал райондук билим берүү бөлүмүнө карайт.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Борндун ультиматуму
"Борндун ультиматуму" (The Bourne Ultimatum, Ультиматум Борна)-2007-жылы Пол Гринграсс тарткан жана Роберт Лудлум жазган ошол эле аталыштагы романга негизделип Америка жана Германия биргелешип тарткан шпиондук экшн триллер. Тасманын сценарийин Тони Гилрой, Скотт З.Бөрнс жана Жорж Нолфи жазып, Гилрой жазган романдагы окуяга негизделген. "Борндун ультиматуму" "Жеймс Борн" тасмаларынын үчүнчү чыгарылышы. Андан мурун "Борндун иденттүүлүгү"(2002) жана "Борндун артыкчылыгы" (2004) тасмалары чыккан. 2012-жылы августта төртүнчү тасма "Борндун мурасы" чыгып, анда Дэймон тартылган эмес. Ал эми 2016-жылы июлда "Жейсон Борндун" бешинчи чыгарылышы чыккан ("Борндун ультиматуму"тасмасынын уландысы ).
Сэйнт Аугуста (Миннесота)
Сэйнт Аугуста (Миннесота) (Saint Augusta) — Миннесота штатынын Stearns округуна караган АКШ шаары.
Борндун ультиматуму
Лудлумдун чыгармасында Мэтт Деймон "CIA"дин мурунку кылмышкери жана психогендик амнезия оорусу менен азап чеккен Жэйсон Борндун ролун аткарат. Бул тасмада ал "Operation Treadstone"до иштеп, өлтүрүү программасына катышканга чейин өзүнүн ким болгондугун изилдеп маалымат топтогондугу баяндалат.
"Борндун ультиматуму" тасмасын "Universal Pictures" өндүргөн. Тасма 2007-жылы, 3-августта Кошмо Штаттарда чыгып, биринчи дем алышта эле 69.3 миллион АКШ долларын тапкан. Тасма 80- "Оскар" сыйлыктарын тапшыруу аземинде үч наамга көрсөтүлүп "Эң мыкты тасма монтажы", "Эң мыкты музыка аралашмасы" жана "Эң мыкты үн монтажы" наамдарын жеңип алган.
Сэйнт Аугуста (Миннесота)
Калкы - 3317 киши. Болжолдуу аянты - 98.3 км². FIPS коду — 27-56752.
Щербаковит
Щербаковит - минерал, ниобий менен танталдын силикаты, (К, Na, Ba)3(Ti, Nb)2(Si207)2. Кошундулары: Zr, Al, Fe, Ta, Mn, Mg, Ca, CI, H20. Өңү: кочкул күрөн, кызгылт күрөң, ачык күрөң. Кырлары айнектей, сынган жери майланышкансып жылтырайт. Морт, катуулугу 6,5, тыгыздыгы 3,34. Радиоактивдүү. Ысытканда Н2в04тө чала эрийт, HNOs менен НС1до эрибейт. Нефелиндүү сиенитте тектолит жана натролит менен чогуу кездешет. Окумуштуу геолог. (Д. И. Щербаковдун ысмынан аталган).