Германия
Архитектура жана сүрөт
Германиянын аймагында байыртан эле герман, кельт, славян уруулары жана римдиктер колдонмо искусство чыгармачыларын (там-таш, чеп, эмерек, сайма ж. б.) өнүктүрүп келген. Орто кылымда чептери, ратуша, цех, кампа, дүкөн имараттары бар шаарлар өсүп чыгып, архитектура менен скульптуранын роман (10-13-кылым, Шпайер, Майнц, Вормс шаарындагы соборлор) жана готика (13-15-к., Кёльн, Фрейбург, Ульма шаарындагы соборлор) стилиндеги шедеврлери жаралат. 16-кылымда немец Кайра жаралуусунун реалисттик искусствосу өсүп-өнүгөт (живописчилер А. Дюрер, X. Xольбейн, М. Грюневальд, Л. Кранах; скульпторлор Ф. Штос, А. Крафт, П. Фишер). 17-кылымдын аягы 18-кылымдын башында санжыргалуу жана пафостуу барокко стили (архитектор Б. Нёйман, А. Шлютер, М. Пёппельман, сүрөтчүлөр ага-ини Азамовдор) күч алат да, 18-кылымдын ортосунан ал классицизм (архитектор Г. В. Кнобельсдорф, К. Г. Лангханс, скульпторлор И. Г. Шадов, К. Д. Раух) жана реализм (график Д. Н. Xодовецкий) менен алмашат. 20-кылымда немец функционализминин архитектурасы дүйнөлүк мааниге ээ болуп (П. Беренс, В. Гропиус, Э. Мендельзон, Л. Мис ван дер Роэ), пролетардык жана согушка каршы кыймыл менен байланышкан реалисттик жекече өнөрү өнүгөт (Ф. Марк, К. Хофер). 1920-ж. «Баухауз» агымы пайда болгон. Анын көрүнүктүү өкүлдөрү В. Гропиус (1883-1969) жана Людвиг Мис ван дер Роэ (1886-1969). 1945-жылдан кийин талкаланган шаарларды калыбына келтирүү, миллиондогон адамдарга турак-жай керек болгон. Архитектура экинчи планга калган. Баалуу, байыркы курулуш фонддору талкаланган. Согуштан кийин Германия архитектурасы өнөр-жай курулушуна байланыштуу өсүп өнүктү. Өнөр-жай, транспорт, инженердик курулуштар, фирмалар жана мекеме имараттарын курууда немец функционализми кеңири колдонулганы менен бир жактуулук үстөмдүк кылган. Немец архитекторлорунун архитектуралык долбоорлору чет өлкөлөргө да таанымал болгон. Хельмут Ян Чикаго шаарындагы бийик имараттарды, Европадагы эң бийик офистик имарат Франкфурт-на Майнеде 256 м бийиктиктеги ярмарка мунарасын долбоорлогон. Архитектурадагы геометриялык дизайн колдонулган. Асма конструкциялуу курулуштар көп салынган. 50-жылдардын 2-жарымынан «органикалык архитектура» агымы өнүгүп, ийри сызыктуу татаал формаларга кызыгуу арткан. Немец архитекторлору дүйнөгө белгилүү боло баштады. Нью-Йорктогу бийик каркастуу айнектелген Сигрэм-Билдинг (арх. Мис ван дер Роэ) имараты мисал боло алат. Ушул сыяктуу төрт дискалуу бийик имарат Дюссельдорфтогу Тиссендин имараты (архитектор Хельмут Хентрих, 1960), Гамбург электр заводду (архитектор Арне Якобсен жана Отто Вайтлинг, 1969) жана өзгөчө динамикалык курулуштарга БМВ автомобиль фирмасынын Мюнхендеги цилиндр формасындагы башкы административдик имараты (архитектор Карл Шванцер, 1972) ж. б. бар. Маданий мекемелерден көрүнүктүү имараттар Берлиндеги (1964), Мюнстердеги шаардык театр, Штутгарттагы ырдоо залы, Мангейм Герцогенридпарктагы чогулуштар үчүн ыңгайлуу үлгүдөгү имараттар кирет. Мёнхенгладбахта (1982) жана Кёльнде (1986) жаңы музей имараттары, Штутгарттагы Жаңы мамлекеттик галеерясы (1983), Франкфурт-на Майнеде көркөм кол өнөрчүлүк музейинин (1985) жаңы имараттары долбоорлонуп, ишке киргизилген. Бүгүнкү күндөгү белгилүү немец архитекторлорунун тобуна Йозеф Пауль Кляйхус, Готфрид Бем, Гюнтер Бениш жана Освальд Матиас Унгерс ж. б. кирет.