cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шимберг
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Түркиядагы аскердик төңкөрүштүн аракеттери (2016)
Түркиянын аскердик төңкөрүштүн аракеттери - 15-июлдан 16-июлга караган түнү Түркиянын аскерлери өлкөдө бийлик басып алууга аракеттенишкен. Стамбул жана Анкара шаарларына танк жана учактар киргизилип, стратегиялык объекттер басып алынган. Бирок шаарлардын миңдеген тургундары аларга каршы чыгып, жыйынтыгында кагылышуу болуп, парламенттин имаратына бомба ташталган.
Таңга маал гана бийлик төңкөрүш жасоого аракеттенгендерди кармаганы менен каза болгондордун саны 194 адам каза болгон
Остриц
Остриц (Ostritz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Дрезден административдик округуна карайт. Гөрлиц районуна кирет.
Калкы - 2552 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 23,39 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 86 340. Мэр — Фридрих Чирнер.
Жаңы Кипчак (Алшеев району, Башкыртстан)
Жаңы Кипчак — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Кипчак-Аскар айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 194 киши. Почта индекси — 452114, ОКАТО коду — 80202831003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Пекуаннок Тауншип (Нү-Жерси)
Пекуаннок Тауншип (Нү-Жерси) (Pequannock Township) — Нү-Жерси штатынын Моррис округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 16658 киши. Болжолдуу аянты - 18.7 км². FIPS коду — 34-58110.
Нетбук
Нетбук (анг. netbook) – интернеттен маалымат кароо жана офис тиркемелери менеништөөдө колдонулуучу чакан ноутбук; өндүрүмдүүлүгү жогору эмес, экран диагоналы 7–12 дюйм, энергия кубатын аз керектейт жана салмагы жеңил. Өзүнүн көлөмү жана функциялуулугу боюнча нетбук «жогору» жагынан субноутбуктардын жана«төмөн» жагынан МID менен Handheld PC мобилдик интернеттүзмөктөрүнүн ортосундагы абалды ээлейт.
Рукитен
Рукитен (Rukieten) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Доберан районуна кирет.
Ойльгем
Ойльгем (Eulgem) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кохем-Целль районуна кирет.
Калкы - 221 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,01 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 35 028. Муниципалитеттин башчысы — Рита Блезер.
Нефертити
Нефертити – Байыркы Египет ханышасы (Биздин заманга чейинки 14-кылымдынбашы), Аменхотеп IVнүн (Эхнатондун) жубайы, мүмкүн аталаш (энелеш) карындашы. Күйөөсүнүн диний реформаларын жүргүзүүгө катышкан болушу ыктымал. Анткени ал реформалардан кийин аты өзгөртүлүп, Нефер-Неферу-Атон («Атон сулууларынын сулуусу») аталган. 1912-жылы Тель-эль-Амарнада скульптор Тутместин өнөрканасын казуу учурунда Нефертитинин скульптуралык портреттери табылган (Каир жанаБерлин мамлекеттикмузейлеринде сакталууда).
Калмар (Айова)
Калмар (Айова) (Calmar) — Айова штатынын Уиннешик округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.7 км². FIPS коду — 19-10045.
Калкы
2010-жылы калкы 1058 киши болгон.
Эминенс (Кентукки)
Эминенс (Кентукки) (Eminence) — Кентукки штатынын Генри округуна караган АКШ шаары.
Грэхам (Миссури)
Грэхам (Миссури) (Graham) — Миссури штатынын Нодеуей округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.7 км². FIPS коду — 29-28072.
Калкы
2010-жылы калкы 191 киши болгон.
Нордайх (Дитмаршен)
Нордайх (Дитмаршен) (Norddeich (Dithmarschen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Дитмаршен районуна кирет.
Диа Парк (Мэриленд)
Диа Парк (Мэриленд) (Deer Park) — Мэриленд штатынын Garrett округуна караган АКШ шаары.
Нордайх (Дитмаршен)
Калкы - 412 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6,90 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 51 079. Муниципалитеттин башчысы — Уве Блок.
Диа Парк (Мэриленд)
Калкы - 399 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 24-22275.
Несториан жазуу эстеликтери
Несториан жазуу эстеликтери – несториандардын (тарсалардын, б.а. христиандардын) Борбордук Азиядагы жана башка аймактардагы 13–14-к-га таандык эпитафиялык эстелик жазуулары (к. Несторианчылык). Алар жалаң гана сириялык тилде жазылбастан, негизги калайыгына ылайык башка тилдерде (маселен, түрк тилдеринде) оңдон солго жазылчу байыркы сириялык (ассириялык деп да коюшат) алфавитте жазылган.
Кыргызстандагы несториан агымынын эстеликтери
Кыргызстанда табылган бир катар таштардагы несториан жазуу эстеликтери анча чоң эмес сай таштардын бетине оңдон солго, жогортон төмөн түшүрүлүп жазылып, ортосуна ар кандай формада чырым (крест) белгиси чегилген.
Несториан жазуу эстеликтеринин бир бөлүгү 1907-, 1963-жылдарда Кыргызстанда Жууку суусунун (Ысык-Көл) жээгинен табылган.
Эстеликтер сирия-несториан жана түрк тилинде жазылган.
Түрколог Ч. Жумагуловдун эсеби боюнча Кыргызстанда 700дөй эстелик ачылган. Несториан жазуу эстеликтерин алгач Орусиянын окумуштуу-сириологдору Д. А. Хвольсон, С. С. Слуцкий, П. К. Коковцов, Н. Н. Пантусов жана башка изилдешкен.
Несториан жазуу эстеликтери Санкт-Петербургдагы Мамлекеттик Эрмитажда (100дөн ашык), Алматынын Борбордук тарых музейинде (20дан ашык), Кыргызстандын мамлекеттик тарых музейинде, Францияда жана башка жерлерде сакталып турат.
Бул эстеликтердин түрк тилинде жазылгандарынын өткөн доорлордо кыргыз жергесинде жашаган элдердин тилинин тарыхын изилдөөдө мааниси чоң.
Несториан агымынын кыскача тарыхы
Мындай көз карашты таратканы үчүн Эфес (3-дүйнөлүк) соборунда (431) Несторийге ересь деген күнөө тагылып, соттолгон.
Несториандардын тарыхы Азрети Исанын Жибек жолундагы издери деген китепте тагыраак жазылган. Китептин орусчасы 2013-жылы жарык көргөн
Шкөлен
Шкөлен (Schkölen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан Шаар. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Оттендорф-Окрилла
Оттендорф-Окрилла (Ottendorf-Okrilla) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дрезден административдик округуна карайт. Баутцен районуна кирет.
Шкөлен
Калкы - 2684 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 53,3 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 116. Мэр — Херберт Бернхардт.
Оттендорф-Окрилла
Калкы - 9866 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 25,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 92 415. Муниципалитеттин башчысы — Михель Лангвальд.
Шкөлен
Шаар административдик курамы боюнча 15 шаардык районго бөлүнөт.
Несторианчылык
Несторианчылык – 5-кылымда Византияда пайда болгон христиан дининдеги агым.
Кыскача тарыхы
Христиандардын несториан диний агымынын негиздөөчүсү - Константинополдун патриархы (428–31) Несторий болуп эсептелет. Анын көз карашы өзү окуган Антиохия (Сирия) диний мектебинин жана окутуучулары Тарсиялык Диодор менен Мопсуэстиялык Феодордун таасиринде калыптанган.
Н. боюнча Кудай менен Адамдын (Христ) же эки жаратылыштын бир бүтүндүгү, башкача айтканда Иисус туулгандан катардагы эле адам болсо, чокунуп жана чырым тактага (крестке) асылып, кайра тирилгенден кийин Жараткандын уулу катары таанылат.
Мындай көз карашты таратканы үчүн Эфес (3-дүйнөлүк) соборунда (431) Несторийге ересь деген күнөө тагылып, соттолгон.
Куугунтуктун күчөшүнө байланыштуу несториандар, анын жактоочулары адегенде Кичи Азия, андан Орто Азиядагы Месопотамия Иранга, Кытайды көздөй ооп, жергиликтүү калкты несторианчылыкка үгүттөшкөн.
Кыргызстандагы несториан жазма мурасы
Несториан жазуу эстеликтеринин бир бөлүгү 1907-, 1963-жылдарда Кыргызстанда Жууку суусунун (Ысык-Көл) жээгинен табылган. Чүйдө да жазуулар табылган. 1980-жылдары Бурана жана Бишкектен 9 км Түштүк тараптагы Кара-Жыгач айылына жакын жерден да ушундай жазмада эстелик табылган.
Эстеликтер сирия-несториан жана түрк тилдеринде жазылган.
Түрколог Ч. Жумагуловдун эсеби боюнча Кыргызстанда 700дөй эстелик ачылган.
Несториан жазуу эстеликтерин алгач Орусиянын окумуштуу-сириологдору Д. А. Хвольсон, С. С. Слуцкий, П. К. Коковцов, Н. Н. Пантусов жана башка изилдешкен.
Несториан жазуу эстеликтери Санкт-Петербургдагы Мамлекеттик Эрмитажда (100дөн ашык), Алматынын Борбордук тарых музейинде (20дан ашык), Кыргызстандын мамлекеттик тарых музейинде, Францияда жана башка жерлерде сакталып турат.
Бул эстеликтердин түрк тилинде жазылгандарынын өткөн доорлордо кыргыз жергесинде жашаган элдердин тилинин тарыхын изилдөөдө мааниси чоң.
Олмачи Тауншип (Нү-Жерси)
Калкы - 4323 киши. Болжолдуу аянты - 53.8 км². FIPS коду — 34-00670.
Энион (Кентукки)
Энион (Кентукки) (Union) — Кентукки штатынын Бун округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2893 киши. Болжолдуу аянты - 8.3 км². FIPS коду — 21-78384.
Гуру
Гуру - (санскрит түшүнүгүндө көптү билген адам) белгилүү бир тармакта эң жогорку тажрыйбага ээ, өзүнүн артында шакирттерин тарбиялап калтырган адамды айтышат. Акыркы учурда ар түрдүү тармакта дасыккан адамдарды ушундай атап келишет. Мисалы, «кулинария гурусу», «пикап гурусу» же «секс-гуру» деген сөздөр менен адамдарды сыпаттап жүрүшөт. Демек, сизди өз адистигиңиздин гурусу экениңизди айтып калышса, төбөңүз көккө жетип, көкөлөп кубана берсеңиз болот.
Пенсильвания
Пенсильвания - АКШнын түн. чыгышындагы штат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Мунайлуу аймактар
Мунайлуу аймактар ― курамында көп сандаган көмүртектүү органикалык заттар кездешкен чөкмө тектер тараган аймактар. Аянты бир нече миллион км2ге чейин жетет. Азыркы кезде жер бетинде 350гө жакын нефтилүү аймактар бар. Булардын ичинен 140 бассейн өнөр жайлыклык мааниге ээ. Тектоникалык түзүлүштөрү боюнча платформалык (30%), геосинклиналдык (35%), четки ийилүүлүк (15%), океан четтериндеги платформалык (15%) түрлөргө бөлүнөт. Кайнозой заманына 25%, мезозойго 55%, палеозойго 20% запасы туура келет. Өз ичинен мунайлуу, мунай-газдуу аймактарга, райондорго, зоналарга бөлүнөт. Дүйнө жүзүндө 28 миңге жакын кени бар (1973). Бардык чалгындалган мунайдын 20% Сауд Арабиясы (Гавар) менен Кувейтке (Бурган) туура келет. Мунай бардык жерде (Антарктидадан башка) жолугат (к. Таблицасы 580-бетте).
Рүн
Рүн (Rühn) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Гүстроу районуна кирет.
Калкы - 677 киши(2013-ж.). Аянты - 14,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 53 078. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Георг Харлоф.
Отрада (Алшеев району, Башкыртстан)
Отрада — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Кипчак-Аскар айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 226 киши. Почта индекси — 452114, ОКАТО коду — 80202831004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Длужневская, Галина Вацлавна
Длужневская Галина Вацлавна (1946 — 2014), орусиялык тарыхчы, археолог, фото-документтер жана алардын тарыхый маанилерин, энесай кыргыздарынын тарыхын жана археологиясын изилдеген көрүнүктүү илимпоз.
Кыскача өмүр таржымакалы
Г.В.Длужневская 1946-жылы 10-мартта Орусиянын Ленинград шаарында туулган. Ал 1970-жылы Ленинград шаарындагы ЛГУнун тарых факультетинин кечки бөлүмүн археология кафедрасынан дипломдук иш жазып, археология адистиги боюнча аяктаган. Г.В.Длужневская 1966-жылдын 1-январынан – 1980-жылдын октябрына чейин СССР ИАсынын Археология институтунун Ленинград бөлүмүндө ага лаборант болуп иштеп, Саян-Тува экспедицияларына үзүрдүү катышкан. Саян аймагындагы (Саян-Шушенск ГЭСинин курулушун утурулап уюштурулган ж.б.) археологиялык изилдөөлөргө катышуу жана топторду жетектөө маалында ал бир катар олуттуу археологиялык табылгаларды илим чөйрөсүнө киргизген.
Доннер Отто
Доннер Отто – финляндиялык тилчи, лингвист-угро-финн таануучу, алтай тилдери боюнча таанымал адис, 1835-ж. Финляндияда туулган, 1909-ж. Коколада дүйнөдөн кайткан. Гелсингфорс университетинин профессору. Санскрит жана салыштырмалуу тилтаануунун профессору катары белгилүү болгон. 1875-1905 жж. Гелсингфорс университетинде иштеген. 1883-ж. болсо финн-угор коомун негиздеген, 1893-ж. анын перизиденти болуп калган. Индоевропа жана финн-угор тилдери боюнча бир катар эмгектердин автору. 1886-1891 жж. "Journal de la Société finno-ougrienne" журналынын редактору болуп иштеген. Финн-угор тилдеринин жана элдеринин тарыхый мекени, тили, анын Сибирь, Түштүк Сибирдин этникалык чөйрөсү менен алакаларын жазган. Бул аймакты изилдеген батыштын изилдөөчүлөрү менен өтө тыгыз алакаларда болгон. Доннер Отто башка финн, венгр (мажар) тарыхчылары, этнографтары, ориенталистери сыяктуу эле өз элинин этникаоык тарыхынын баштапкы этабын, салттуу маданиятын Сибирь, өзгөчө Түштүк Сибирь аймактарынан издешкен.
Длужневская, Галина Вацлавна
Кыскача өмүр таржымакалы
Г.В.Длужневская 1986-жылы “Тувадагы энесайлык кыргыздардын эстеликтери (IX–XII кк.)” – “Памятники енисейских кыргызов в Туве (IX–XII вв.)” деген темада кандидаттык диссертациясын жактаган (илимий жетекчиси – тарых илимдеринин доктору, сибир таануучу, кыргыз таануучу археолог М.П. Грязнов болгон). Ал эми 1985-жылдын октябрынан 2004-жылдын январына чейин Г.В.Длужневская СССР ИАсынын Археология институтунун Ленинград бөлүмүндө (пост-советтик доордо – Орусия ИАсынын Заттык маданият тарыхы институтунда; ИИМК РАН) фото архив бөлүмүнүн башчысы болуп иштеген.
Джэксон (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 13758 киши болгон.
Доннер Отто
Эмгектери
"Cosmogonie des Hindous comparйe а celle des Finnois" (1865); "Vergleichendes Wцrterbuch der finnisch-ugrischen Sprachen" (1874-1884); Cosmogonie des Hindous comparée а celle des Finnois, Hels., 1865; Le pronom personnel dans les langues altaiques, Hels., 1865; Coup d'oeil historique sur les travaux de linguistique ougro-finnoise, Hels., 1872;"Die gegenseitige Verwandschaft der finnisch-ugrischen Sprachen" (в "Acta Societatis scientiarum fennicae" 1880, т. XI); "Sur les Contrйes de la Russie autrefois occupйe s par les Finnois" (ошол эле жерде, 1875); "Lieder der Lappen" (финн жана немис тилдериндеги котормолору менен,1876)ж.б.
Длужневская, Галина Вацлавна
Кыскача өмүр таржымакалы
Ал эми 2004-жылдын январынан Г.В.Длужневская Орусия ИАсынын Заттык маданият тарыхы институтунун Илимий архивинин башчысы болуп эмгектенди.
2008-жылы Г.В.Длужневская өзүнүн тарых илимдери боюнча доктордук диссертациясын “XIX к. – первой половины ХХ к. биринчи жарымындагы фото даректердеги Орусиянын Азия бөлүгүнүн тарыхый-археологиялык мурасы: (Орусия ИАсынын Заттык маданият тарыхы институтунун Илимий архивинин фонддору боюнча)” –– "Историко-археологическое наследие Азиатской России в фотодокументах второй половины XIX - первой половины ХХ в. (по фондам Научного архива Института истории материальной культуры Российской Академии наук)" деген жаңычыл темада коргогон.
Араван аскалардагы оймо-чиймелер
Араван аскалардагы оймо-чиймелер - ташка чегилген байыркы оймо-чийме сүрөттөр. Ал Араван суусунун түштүгүндө 25 км аралыктагы асканын бетинде. А. а. о.-ч. композициясы жанa сюжети жагынан 2 топко бөлүнет. Биринчи топто — көлөмү 2x2 м келген жалпак ташта эки аргымактын сүрөтү, экинчи (байыркы) тобунда басып бара жаткан аркарлардын, бөйрегүн таянып, колун кетөрүп турган эки кишинин сөлөкөтү түшүрүлгөн. Булардан башка текенин, иттин сүрөттөрү бар. Сүрөттөр кылдат чегилген. Бул оймо-чиймелер стиль жагынан сактардын сүрөт өнөрүнө тектеш.
Длужневская, Галина Вацлавна
Кыскача өмүр таржымакалы
Г.В.Длужневская 2014-жылы 1-июлда каза болгон.
Илимий ишмердиги
Г.В.Длужневскаянын Энесайдагы кыргыздар, Кыргыз каганаты боюнча археологиялык табылгаларга таянган изилдөөлөрү маанисин жогото элек. Ал дагы Л.Р.Кызласовдун “орто кылымдарда хакас эли болгон” деген жоромолун кабыл алган эмес, ар дайым Энесай Кыргыз каганатын негиздеген элди “кыргыз” деп гана атаган. Бул жаатта аны Л.Потапов, Ө.Караев, С.Яхонтов, Ю.Худяков, В.Бутанаев, Т.Чоротегин ж.б. авторлор колдошкон.
Ал археологиялык бай маалыматтардын негизинде (Минусин ойдуңу, Тува ж.б.) орто кылымдардын эрте доорундагы кыргыздардын социалдык түзүлүшүн, философиялык-диний түшүнүктөрүн, каада-салтын реконструкциялаган изилдөөлөрдү жүргүзүп, бул жаатта бир катар эмгектерди жарыкка чыгарган.
Палисэйдс Парк (Нү-Жерси)
Палисэйдс Парк (Нү-Жерси) (Palisades Park) — Нү-Жерси штатынын Берген округуна караган АКШ шаары.
Длужневская, Галина Вацлавна
Илимий ишмердиги
Г.В.Длужневская соңку 200 жылда орусиялык изилдөөчүлөр тарабынан жыйналган Сибирдин, Санкт-Петербургдун, Крым, Балкан жарым аралы ж.б. тууралуу тарыхый мааниси баалуу сүрөт альбомдорду түзгөн, ар кыл көргөзмөлөрдү уюштурган.
Долгих Борис Осипович
Долгих Борис Осипович (1904-1971), белгилүү советтик этнограф-тарыхчы, тарых илимдеринин доктору, ХХ к. таанымал сибиртаануучулардын бири, Сибирь элдеринин тарыхы, этнографиясы боюнча ири адис катары белгилүү болгон. Сибирдин тарыхый этнографиясы жаңы илимий багыттын негиздөөчүсү, Сибирь элдеринин этностук тарыхы боюнча мектептин негиз салуучусу. Бул аймактын элдерин изилдөө максатында көп сандаган илимий экспедициялардын катышуучусу жана уюштуруучусу. Билимдүү адамдын үй бүлөсүндө туулган Б.О.Долгих атасынын зор таасирин алган. Самарага көчүп келгенден соң гимназиядан билим алат, 1920-ж. 16 жаштагы Б.О.Долгих Самара университетинин студенти болуп калган эле. 1925-ж. Москвага келип, М.В.Ломносов атындагы МГУга эркин угуучу болуп кирет. 1927-ж. мыкты илимий доклады үчүн экинчи курска кабыл алынат. 1929-ж. коллективдештирүүнү сындап чыккандыгы үчүн Турухан крайына сүргүнгө айдалган. Андан соң, Иркутскиге жиберилип, ал жерде Край таануу коомуна мүчө болуп кирип, кеттер тууралу эң алгачкы монографиясын жарыялаган. Андан соң бир катар жылдар бою түндүктөТаймыр жана Эвенкияда иштеген. Ал жерден С.П.Толстов менен таанышып калган эле. Б.О.Долгих 5 монография, 70 ашуун илимий макалалардын автору. 1926-1927 жж. эл каттоо учурунда эвенк, якут, долгон, энц, кет, нганасандардын арасында болуп, зор маалыматтарды жыйнаган. ЫраакыТүндүккө экспедицияларды уюштурган (1938-1940). 1944-ж. С.П.Толсовдун сунушу менен аспирантурага тапшырып, 1948-ж. «Родовой и племенной состав народностей Севера и Средней Сибири» аттуу темада докторлук диссертациясын коргойт. Ошол эле жылы Этнография институтунун кызматкери болуп жумушка алынат. 1958-ж. «Родовой и племенной состав народов Сибири в XVII в.» темадагы докторлук диссертациясын коргогон. Б.О.Долгих Сибирь элдеринин этнографиясы, каада-салттары, үрп-адаттары, социалдык абалы ж.б. багыттагы изилдөөлөрдү жүргүзгөн. Анын сунушу менен аз сандуу Сибирь элдери үчүн мыйзамдар кабыл алынган. Анын “Родовой и племенной состав народов Сибири в XVII в. -М.: Изд-во АН СССР, 1960. -622 с” монографиясы этнография илиминдеги ири ачылыштарды өзүнө камтыган.
Длужневская, Галина Вацлавна
Илимий ишмердиги
Маселен, ошондой көргөзмөлөрдүн бирин ал 1999-жылы Эл аралык алтай таануу (алтаистика) туруктуу жыйынынын (ПИАКтын) Прага шаарындагы жылдык отуруму маалында да уюштурган.
Негизги эмгектери
Длужневская, Г.В. Из истории формирования фонда фотоархива Института истории материальной культуры РАН // Г.В. Длужневская. – АВ. – СПб.: Элексис Принт, 1995. – Вып. 3. – С. 298–302.
Мунай-газ кендери
Мунай-газ кендери ― түзүлүшү боюнчабирибиринен айырмаланган, чөкмө тектердин арасына топтолгон мунай менен газдын чогундусу. Көмүртектүү органикалык заттар борпоң тектердин арасына сиңип, өз алдынча топтолот да, ар кандай өлчөмдөгү, чоңдуктагы бассейндерди пайда кылат. Газ мунай менен бирге эринди түрдө топтолот. Мунайлуу кабаттардын астынкы же үстүнкү бөлүгүнө жыйналат. Дүйнө жүзүндөгү 28 миң мунай кендеринин 15–20%ин мунай-газ кендери түзөт. Ири кендери Кытай, Польша, Венгрияда, Түштүк-Батыш Азия өлкөлөрүндө, Түштүк жана Батыш Африкада, Америкада, Каспий деңизинин жээктеринде, Краснодар крайында, Тиман-Печора аймагында, Сахалин жарым аралында кездешет. 1941– 45-жылы Волга-Урал, 1950–60-жылы Батыш Сибирь ири мунай-газ аймактары белгилүү болгон. Кийинки кездерде ири кендери Батыш Түркмөнстанда, Улуу Британияда, Норвегияда, Данияда жана башка жерлерде белгилүү болду. Кыргызстандын аймагында нмунай-газ кендери Баткен, Жалал-Абад, Ош облусунда кездешет.
Нордербраруп
Нордербраруп (Norderbrarup) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Шлезвиг-Фленсбург районуна кирет.
Калкы - 648 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3,98 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 59 063. Муниципалитеттин башчысы — Вольф-Рюдигер Грам.
Галестаун (Мэриленд)
Галестаун (Мэриленд) (Galestown) — Мэриленд штатынын Dorchester округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 101 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 24-31250.
Магнитсиздениш
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Шлөбен
Шлөбен (Schlöben) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Калкы - 932 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,89 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 085. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Петер Першке.
Оттервиш
Оттервиш (Otterwisch) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Лейпциг административдик округуна карайт. Лейпциг районуна кирет.
Калкы - 1476 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 22,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 3 83 240. Муниципалитеттин башчысы — Маттиас Кауэрауф.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Магнит-статикалык талаа
Магнит-статикалык талаа туруктуу электр тогу менен туруктуу магниттен пайда болгон магнит талаасы. Электр-техникада Магнит-статикалык талааны эсептөө үчүн электр-статиканын формулалары сыяктуу формулалар колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Ойссерталь
Ойссерталь (Eußerthal) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк Вайнштрассе районуна кирет.
Калкы - 921 киши(2013-ж.). . Аянты - 12,52 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 37 024. Муниципалитеттин башчысы — Райнхард Денни.
Эрлангер (Кентукки)
Эрлангер (Кентукки) (Erlanger) — Кентукки штатынын Кентон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 16676 киши. Болжолдуу аянты - 21.8 км². FIPS коду — 21-25300.
Калумэт (Айова)
Калумэт (Айова) (Calumet) — Айова штатынын О’Брайен округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.7 км². FIPS коду — 19-10090.
Калкы
2010-жылы калкы 181 киши болгон.
Мунай монополиялары
Мунай монополиялары – мунай чарбачылыгын башкаруучу күчтүү, кубаттуу бирикме. Ондогон мунай тресттери эл аралык монополияны түзөт. Башка чарбалардан финансылык кубаттуулугу, өндүрүш каражаттарынын күчтүүлүгү, дүйнөлүк орду, соода-сатык маселелеринин ыңгайлуулугу менен айырмаланат. АКШ, Улуу Британия, Франция, Бельгия, Сауд Арабиясы, Иран, Ирак, Кувейт, Венесуэла, Катар, Индонезия дүйнө жүзүндө алдынкы монополия болуп саналышат. Булар башка өлкөлөрдүн байлыктары менен киши күчүн пайдаланышат. Ошентип өздөрүнүн капиталдарын чыңдайт. Монополиялар ортосундагы атаандаштыкты, карама-каршылыкты күчөтөт.
Рүтинг
Рүтинг (Rüting) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк-Батыш Мекленбург районуна кирет.
Калкы - 561 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,15 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 58 091. Муниципалитеттин башчысы — Хольгер Хинце.
Мунай насосу
Мунай насосу же мунай сордургуч – мунай кенин бургуланып көзөлгөн скважинадан сордуруп алуучу насос. Башка насостордон элементтеринин узундугу менен айырмаланат. Мунай насосу поршендүү, көп баскычтуу, борбордон четтеме, бурамалуу жана башка болот. Колдонуу багыты боюнча мунай өндүрүү, нефтини сордуруп куюштуруу, мунай сордуруп чыгаруу жана башка, сордуруучу суюктуктун түрүнө карата мунай, мунай азыктары жана башка, түзүлүш конструкциясы боюнчабир винттүү, эки винттүү жана башка деп бөлүнөт.
Магнит структурасы
Магнит структурасы - атомдук -  магнити ирээттелген кристаллдардагы атомдордун магнит моменттеринин белгилүү багыт боюнча мейкиндикте мезгилдүү жайланышы.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Джэймспорт (Миссури)
Джэймспорт (Миссури) (Jamesport) — Миссури штатынын Дэйвис округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.5 км². FIPS коду — 29-36332.
Калкы
2010-жылы калкы 505 киши болгон.
Норс Калдвэлл (Нү-Жерси)
Норс Калдвэлл (Нү-Жерси) (North Caldwell) — Нү-Жерси штатынын Эссекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6183 киши. Болжолдуу аянты - 7.8 км². FIPS коду — 34-52620.
Тавричанка (Алшеев району, Башкыртстан)
Тавричанка — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, кызыль айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 730 киши. Почта индекси — 452116, ОКАТО коду — 80202837001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Эрлингтон (Кентукки)
Эрлингтон (Кентукки) (Earlington) — Кентукки штатынын Хопкинс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1649 киши. Болжолдуу аянты - 9.3 км². FIPS коду — 21-23230.
Ойшайд
Ойшайд (Euscheid) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 148 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 221. Муниципалитеттин башчысы — Вилли Хеккеманнс.
Шлайд (Рөн)
Калкы - 1064 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 30,39 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 63 068. Муниципалитеттин башчысы — Уве Роте.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Гаррэтт Парк (Мэриленд)
Гаррэтт Парк (Мэриленд) (Garrett Park) — Мэриленд штатынын Montgomery округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 917 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 24-31525.
Нэйшнал Парк (Нү-Жерси)
Нэйшнал Парк (Нү-Жерси) (National Park) — Нү-Жерси штатынын Глостер округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3215 киши. Болжолдуу аянты - 3.7 км². FIPS коду — 34-49680.
Охорн
Охорн (Ohorn) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дрезден административдик округуна карайт. Баутцен районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Нордервөрден
Нордервөрден (Norderwöhrden) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Дитмаршен районуна кирет.
Калкы - 281 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 18,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 51 081. Муниципалитеттин башчысы — Кай Уве Эферс.
Каманч (Айова)
Каманч (Айова) (Camanche) — Айова штатынын Клинтон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 24.4 км². FIPS коду — 19-10135.
Калкы
2010-жылы калкы 4,215 киши болгон.
Северин (Мекленбург)
Северин (Мекленбург) (Severin (Mecklenburg)) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Пархим районуна кирет.
Калкы - 297 киши(2013-ж.). . Аянты - 11,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 60 070. Муниципалитеттин башчысы — Аннерозе Шварц.
Мунай өткөргүч
Мунай өткөргүч ― мунай жана мунайды кайрадан иштеткенден кийинки продуктуларды, аны өндүрүп алып жаткан аймактан керектелүүчү жерге (анын ичинен темир жол, деңиз транспортторуна) чейин ташуучу курулуштардын комплекси. Буга жер астындагы жана суу алдындагы куурлар, башкы жанаортонку мунай сордуруучу насос станциялары, мунай сакталуучу жанакошумча курулуштар кирет. Магистралдуу өткөргүчтөр нефть менен мунай продуктуларын 2000 кмден алыс аралыкка чейин ташып жеткире алат. Диаметри 200 ммден 1220 ммге, басымы 5–6 Мн/см2 (50–60 кгс/см2) жетет. Мунайды башкы магистралдуу өткөргүчкө жеткизүүдө узундугу ондогон кмге жеткен кошумча өткөргүчтөр колдонулат. Ич ара ташууда промыселдик, заводдук, нефтебазалык түтүктөр пайдаланылат. Түтүктөрдү ар кандай коррозиядан жана жолбун электр тогунан сактоо үчүн антикоррозия, электр-химиялык ыкмалар колдонулат. Тез тоңуучу, бат коюулануучу мунай станцияларда, пункттарда атайын жылытылып коё берилет. Биринчи узундугу 6 кмге жеткен нефть өткөргүч 1865-жылы АКШда курулган. 1878-жылы Бакуда да башталган. 1897-жылдан 1907-жылга чейин В. Г. Шуховдун долбоору менен диаметри 200 мм болгон өткөргүч, Бакудан Батумиге (835 км аралыкка) жеткирилип, 16 станция курулган. Кийин уз. 8527 кмге жеткен Урал – Сибирь (Альметьевск – Горький – Ярославль – Кирши – Рязань, Москва менен бирге); түштүк-батыш (Альметьевскиден Куйбышевге, андан ары «Дружба» – Полоцк – Вентспилс) тарапка 3500 кмге созулган өткөөлдөр курулган.
Эубанк (Кентукки)
Эубанк (Кентукки) (Eubank) — Кентукки штатынын Пуласки, Линкольн округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 358 киши. Болжолдуу аянты - 2.3 км². FIPS коду — 21-25552.
Джаспэр (Миссури)
Джаспэр (Миссури) (Jasper) — Миссури штатынын Джаспер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.9 км². FIPS коду — 29-36512.
Калкы
2010-жылы калкы 931 киши болгон.
Надежда Дыренкова
Дыренкова Надежда Петровна (1899-1941жж.), атактуу этнограф, фольклорчу жана лингвист катары таанымал окумуштуу. Сибирдин, өзгөчө Түштүк Сибирдин түрк тилдүү элдеринин этнографиясы, фольклору, тилдери боюнча дүйнөлүк аты бар окумуштуу, тарых илимдеринин кандидаты. Н.П.Дыренкова 1899-ж. Новгород уездине караштуу Сосинка айылында туулган. 1941-ж. 28-октябрда Ленинградда блокадада курман болгон. Н.П.Дыренкова Л.Я.Штернберг, В.Г.Богораздар негиздеген этнографтардын ленинграддык мектебинин өкүлү. Ал жерден өз убагында С.М.Абрамзон, Г.М.Васильевич, С.В.Иванов, Л.П.Потапов, Н.В.Кисляков, Г.Н.Чернецов ж.б. тарых-этнография бөлүмүнүн алгачкы бүтүрүүчүлөрү болушкан. 1935-ж. илимдин кандидаттык диссертациясын коргогондон соң, Ленинград Мамлекеттик университетинин доценти болуп эмгектенген. Түрк тилдүү элдердин тилдери жана маданияттары боюнча адис катары калыптанган. Түштүк Сибирди, Орто Азияны, анын ичинде Кыргызстанда илимий экспедицияларга катышкан. Кыргызстанда Ак Талаа, Ат Башы ж.б. аймактарда болгон, анын натыйжасында кыргыздар боюнча этнографиялык эмгектерди жазган (караңыз: “Брак, термины родства и психические запреты у кыргызов”. // Сборник этнографических материалов. / Под ред. В.Г. Богораз-Тана. – № 2. – Л., 1927. – С. 7 – 25.) МАЭде (Антропология жана Этнография Музейи, мурдагы Кунсткамера) улук илимий кызматкер катары да иштеген. Н.П.Дыренкованын көз карашынын калыптануусуна С.Е.Малов, А.Н.Самойлович, Ф.Боас ж.б. илимпоздор таасир беришкен. Шор, хакас, ойрот (алтай) тилдеринин грамматикасы, шаманчылык дини боюнча бир катар эмгектерди жарыкка чыгарган. Алтай элдеринин салттуу көз караштарын жана социалдык тутумдарын, шорлордун фольклордук чыгармаларынын биринчи корпусун иштеп чыккан. Өз учурунда Туваны, Хакасияны, Тоолуу Алтайды, Кыргызстандан талаа материалдарын жыйнаган, жергиликтүү калктардын тилин, каада-салттарын үйрөнгөн. Профессор Н.Н.Поппе Н.П.Дыренкованы эң атактуу 29 түркологдордун катарына киргизген.
Нордермельдорф
Нордермельдорф (Nordermeldorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Дитмаршен районуна кирет.
Калкы - 628 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 34,1 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 51 137. Муниципалитеттин башчысы — Петер Массен.
Пөлих
Пөлих (Pölich) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Трир-Саарбург районуна кирет.
Калкы - 432 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,20 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 35 108. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Раубер.
Ошац
Ошац (Oschatz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Лейпциг административдик округуна карайт. Түндүк Саксония районуна кирет.
Мурзагүл (Алшеев району, Башкыртстан)
Мурзагүл — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, кызыль айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 73 киши. Почта индекси — 452116, ОКАТО коду — 80202837002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Магнит-теллурдук зонддоо
Ыкманы (1950—53) сов. илимпоз А. Н. Тихонов менен француз Л. Каньяр негиздеген. Жер бетиндеги белгилүү бир чекиткө өз ара перпенди­куляр кылып 2 магнитометр жана 2 электр өлчөгүч (уз. 500 .идеи) орнотулат. Ушул аппарат менен секунданын үлүшүнөн суткага чейинки Т мезгилдүү электр-магнит термелүүсү бай- калат. Натыйжада электр жанa магнит термелүүлөрүнүн амплитудаларынын катышы боюнча ошол изилдене турган райондогу тоо тектин жалган (орт.) каршылыгы (Рп) аныкталат.
Шлайфрайзен
Шлайфрайзен (Schleifreisen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Магнит-теллурдук зонддоо
МТЗде Тга жараша түзүлгөн ийри сызык улам терецге карата тектин каршылыгынын өзгөрүшүн көрсөтүп, мини­мум маани начар каршылыктуу катмарды, максимум маани көбүрөөк каршылыктуу катмарды билдирет. Бул ийри сызыктарды моделдеги ий­ри сызыктар менен салыштырганда тоо тектин калыцдыгы жанa каршылыгы аныкталат. МТЗ менен жердин 5 кжге чейинки катмарынын рельефи картага түшүрүлөт, 400—500 влгге чейин­ки тереңдеги тоо тектердин электр өткөрүмдүүлүгү изилденет. МТЗ нефть, газ, о. эле жер катмарынын үстүңкү бөлүгүн, мантиясын изилдөө үчүн колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Шлайфрайзен
Калкы - 433 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,02 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 084. Муниципалитеттин башчысы — Якквелине Вульф.
Нептюн Сити (Нү-Жерси)
Нептюн Сити (Нү-Жерси) (Neptune City) — Нү-Жерси штатынын Монмут округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4869 киши. Болжолдуу аянты - 2.4 км². FIPS коду — 34-49920.
Мунай азыктарын тазалоо
Мунай азыктарын тазалоо ― мунай азыктарынан отун жанамайдын эксплуатациялык касиетине терс таасир тийгизүүчү керексиз аралашмаларды бөлүү. Андай заттарга күкүрттүү жана азоттуу бирикмелер, асфальт-чайыр заттары, кум, чопо, чаң, газдар, минералдык туздар жанасуу кирет. Өнөр жайда химиялык, физикалык, химиялык жана катализдик жолдор менен тазаланат. Химиялык тазалоодо тазалануучу продуктуга түрдүү реагенттерди таасир этип, керексиз бирикмелер ажыратылат. Физикалык-химиялык тазалоодо эриткичтердин жардамы менен керексиз заттар тандалып бөлүнөт. Адсорбциялык тазалоодо мунай азыктарынан чексиз углеводороддор, чайырлар, комитеталар жана башка заттар бөлүнөт. Катализдик тазалоо күкүрттүү, азоттуу, кычкылтектүү бирикмелерди бөлүү үчүн колдонулат. Минералдык туздар гидролизге учурап, кислотаны пайда кылып, аппараттарды дат басууга алып келет. Чопо, чаң жанакум аппараттардын жылуулук өткөргүчтүгүн төмөндөтөт. Суу мунайдын ректификация аркылуу бөлүнүшүнө тоскоол болот. Ошондуктан мунай ажыратууга чейин тазаланышы керек. Эриген газдар атайын машинанын жардамы мененбөлүнүп алынат. Басым төмөндөгөндө газ мененбирге жеңил углеводороддордун аралашмасы бөлүнүп чыгат. Мунайды тундурууда катуу заттар чөктүрүлөт. Жылуу суу мененбир нече ирет жууп, мунайды минералдык туздардан тазалайт. Суу мунай менентуруктуу эмульсияны пайда кылгандыктан, ага эмульсияны буза турган заттар кошулат. Мисалы, нафтен комитетасынын натрий тузун кошуп ысытууда эмульсия бузулуп, мунай суудан ажырайт. Эгерде жылытылган мунай аркылуу электр тогун өткөрсө, эмульсия тезирээк ажырап, суу тундуруудан кийин жеңил эле бөлүнүп чыгат. 1 м3 мунайдан орточо 30–50 м3 газдардын аралашмасы бөлүнүп алынат. Алар химия өнөр жайында негизги сырьё болуп эсептелет.
Фаренвальде
Фаренвальде (Fahrenwalde) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Иккер-Рандов районуна кирет.
Калкы - 357 киши(2013-ж.). . Аянты - 26,1 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 62 013. Муниципалитеттин башчысы — Вальтер Крүммель.
Мунай суулары
Мунай суулары ― мунай менен бирге кездешүүчү жер астындагы суулар. Орун алышы жана мунайлуу кабаттардын өз ара байланыштары боюнча төмөнкүдөй түрлөргө бөлүнөт: четки (кендин астындагы), төмөнкү (кабаттын таманындагы), үстүнкү (кабаттын үстүндөгү), байланышкан суу (капиллярдуу түтүкчөлөрдөгү суулар), жасалма жол менен атайын жиберилген суулар (мунай казып алып жатканда басымын бир калыпта кармап туруу үчүн атайын киргизилген суулар). Четки жана төмөнкү суулар иондук курамы боюнча хлориддүү же гидрокарбонатхлориддүү, кальций-натрийлүү же натрийлүү, аз сульфаттуу же сульфатсыз болот. Минералдашуу даражасы боюнча туздуу, шордуу келет. Курамындагы газдарга карата метандуу, азот-метандуу болот. Айрым учурда четки жана төмөнкү суулар көп санда минералдашып, метан, бензол, аммоний сыяктуу газдардан турат. Мунай сууларын изилдөө нефть кендерин издөөдө, чалгындоодо, өндүрүп алууда зор мааниге ээ. Мунай суулары минералдык суу катары, ошондой эле йод, бром, бор, радий, барий, стронций жана башка баалуу заттарды бөлүп алууда колдонулат.
Глэн Эхо (Мэриленд)
Глэн Эхо (Мэриленд) (Glen Echo) — Мэриленд штатынын Montgomery округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 242 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 24-32900.
Камминг (Айова)
Камминг (Айова) (Cumming) — Айова штатынын Уоррен округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 5.5 км². FIPS коду — 19-17850.
Калкы
2010-жылы калкы 162 киши болгон.
Эшланд (Кентукки)
Эшланд (Кентукки) (Ashland) — Кентукки штатынын Бойд округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 21 981 киши. Болжолдуу аянты - 31.6 км². FIPS коду — 21-02368.
Нордерстапель
Нордерстапель (Norderstapel) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Шлезвиг-Фленсбург районуна кирет.
Калкы - 794 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,89 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 59 064. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Ран.
Джэфферсон Сити (Миссури)
Джэфферсон Сити (Миссури) (Jefferson City) — Миссури штатынын Кэллоуэй округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 73.2 км². FIPS коду — 65101-65111.
Калкы
2010-жылы калкы 43079 киши болгон.
Пөла
Пөла (Pöhla) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан айыл. Эрзгебиргскрейс районуна кирет.
Калкы - 1286 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 11,79 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 1 91 240. Айылдын башчысы — Аннерозе Грунд.
Айыл административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Шлайц
Шлайц (Schleiz) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан Шаар. Заале-Орла районуна кирет.
Калкы - 8698 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 83,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 75 098. Мэр — Хайдемари Вальтер.
Шаар административдик курамы боюнча 11 шаардык районго бөлүнөт.
Норс Вилдвуд (Нү-Жерси)
Норс Вилдвуд (Нү-Жерси) (North Wildwood) — Нү-Жерси штатынын Кап Мэй округуна караган АКШ шаары.
Мунай химиясы
Мунай химиясы ― химия илиминин мунайдан химиялык түрдүү заттарды, материалдарды өндүрүү процесстерин изилдөөчү жанаиштеп чыгуучу тармагы. Ири молекулалуу бирикмелердин химиясы, химиялык кинетика жана катализ, химиялык технология илимдеринин биригишинен пайда болгон. Мунай химиясынын пайда болуусу жанакалыптанышы мунайдыхимиялык жол мененкайра иштетүүнүн илимий негизин түзгөн. Изилдөөнүн жыйынтыгында ар түрдүү жаңы ыкмалар, методдор жана процесстер пайда болду. Өнөр жайда химиялык продуктуларды өндүрүүнүн өсүшү, отун катары күйүүчү заттарды, майлоочу майларды көп колдонуу баштапкы сырьёлордун булагын табууну талап кылды. Сырьёнун мындай булагы мунай жана мунай продуктулары болгондуктан, илимде, өндүрүштө мунай-химиялык синтези деген жаңы тармак өсүп чыкты. Бул тармактын негизги максаты — мунайды, мунай азыктарын, мунай газдарын комплекстүү түрдө кайра иштетүү. Азыркы учурдагы мунай химиясынын өзгөчөлүгү – бир эле химиялык затты ар түрдүү сырьёдон ар кандай жол менен өндүргөндүгүндө. Бул көп түрдүү синтездөө жолдорунан эң үнөмдүүсүн, ыңгайлуусун тандап алууга мүмкүнчүлүк берет.
Прайст
Прайст (Preist) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 678 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,42 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 107. Муниципалитеттин башчысы — Петер Шиллинг.
Юнионтоун (Кентукки)
Юнионтоун (Кентукки) (Uniontown) — Кентукки штатынын Юнион округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1064 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 21-78492.
Магниттик гидродинамика
Магниттик гидродинамика - магнит талаасында электр өткөрүүчү суюктуктардын жанa газдардын кыймылы жөнүндөгү илим; физиканын гид­родинамика менен классикалык электр-динамиканын ортосунда өнүгүп келе жаткан бөлүмү.
Магниттик гидродинамиканын изилдөөчү объектиси —плазма, суюк металлдар, электролиттер. Магниттик гидродинамика астрофизика менен геофизиканын талабына жараша билимдин өзүнчө тармагы болуп 20-кылымда өнүгө баштады. Көпчүлүк космос объектилери магнит талаасына ээ болору аныкталды. Жылдыз атмосферасында чыңалышы 10 000 э бол­гон талаа бар экендиги байкалган, ал эми 1969-ж. ачылган пульсарларда магнит талаасынын чыңалышы 1012 эге жетет. Ушундай талаадагы плазманын динамикалык абалы өзгөрүлөт, анткени магнит талаасынын энергиясынын тыгыздыгынын чоңдугу плазманын бөлүкчөсүнүн кинетикалык энергиясынын тыгыздыгына жакындап, ага салыштырууга болот.
Бул критерий чыцалышы 10~3—10~5 э болгон начар космос магнит талаасы үчүн да туура. Мына ушунун натыйжасында космос плазмасынын магнит талаасында атайын кыймыл теориясын түзүү зарылчылыгы келип чыкты, ал космостук электр-динамика деп аталды. Эгер плазма туташ чойро түрүндө каралса, анда ал теория кос­мостук магнит-гидродинамика деп аталат. Космос плазмасынын магнит талаасындагы кыймылын үйронүү илими акырындап изплдөөчү илим катары пайда болуу менен Магниттик гидродинамиканын методдору жердеги шарттарда колдонула баштады. Магниттик гидродинамика физиканын законуна: гидродинампканын теңдемесси менен электр-магнит талаасынын теңдемесине негизделген.
Магнит тизмеги
Магнит тизмеги — магнит агымын өткөрүүчү магнетиктердин удаалаштыгы.
Магнит агымы ферромагниттик нерселерден толук өтүүчү туюк жанa жылчыктуу (мпс., аба жылчыктары) Магнит тизмеги болуп бөлүнөт. Туюк Магнит тизмеги электр-тех. түзүлүштөрдө маг­нит агымын көбөнтүүтө. түзүлүштөрдүн белгилүү бөлүгүндө магнит агы­мын топтоодо жанa магнит талаасына каалаган конфигурацияны берүүдө (мис., трансформаторлордун магнит өткөргүчтөрүндө) колдонулат. Жыл­чыктуу Магнит тизмеги катары пайдаланылган электр-тех. түзүлүштөргө магнит талаасында кыймылдаган өткөргүчтөрдө индукцияланган токтун таасири менен иштеген электр машиналары кирет. «Магнит тизмеги» түшүнүгү трансформатордун, электр машинасынын, реленин ж. б. электр-тех.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Орловка (Алшеев району, Башкыртстан)
Орловка — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, кызыль айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 50 киши. Почта индекси — 452116, ОКАТО коду — 80202837003.
Фауленрост
Фауленрост (Faulenrost) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Деммин районуна кирет.
Калкы - 702 киши(2013-ж.). . Аянты - 33,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 52 021. Муниципалитеттин башчысы — Хельма Франкен.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Ниагара
Ниагара (Niagara) – Түндүк Америкадагы дарыя. АКШ менен Канаданын чек арасы аркылуу агат. Узундугу 54 км, алабынын аянты 665 миң км2. Эри көлүнөн агып чыгып, Онтарио көлүнө куят. Ортонку агымында босоголорду жана Ниагара шаркыратмасын пайда кылат. Орточо чыгымы 5,9 миң м3/сек. Ири Роберт-Мозес ГЭСи бар. Боюнда Буффало (башатында), Ниагара-Фолс шаары жайгашкан.
Грантсвилл (Мэриленд)
Грантсвилл (Мэриленд) (Grantsville) — Мэриленд штатынын Garrett округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 619 киши. Болжолдуу аянты - 1.8 км². FIPS коду — 24-34525.
Магниттик жүргүзгүч
Магниттик жүргүзгүч контактордон, иштеткич, токтоткуч кнопкалардан жанa жылуулук релесинен түзүлөт. Анын контакт системасы электрмагниттик кыймыл бергич менен иштейт. Реверсивдүү (ток багытын өзгөртүүчү), реверсивсиз ж. б. түрлөрү бар. Реверсивдүү Магниттик жүргүзгүч бир убакта ишке кирбегендей кылып мех. түрдө блоктоштурулган жанa электр кыймылдаткычтардын айлануу багытын өзгөртүүгө мүмкүн болгон эки контактор­дон турат.
Реверсивсиз Магниттик жүргүзгүчтүн схе­масы сүрөттө көрсөтүлгөн. Магниттик жүргүзгүч чыңалуусу 36—660 в болгон, кубаттуулугу 0,6—250 катка жеткен кыймыдаткычтарды башкаруу үчүн чыгарылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Камрар (Айова)
Камрар (Айова) (Kamrar) — Айова штатынын Хамильтон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.1 км². FIPS коду — 19-40215.
Калкы
2010-жылы калкы 229 киши болгон.
Джэннингс (Миссури)
Джэннингс (Миссури) (Jennings) — Миссури штатынын Сент-Луис округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 9.6 км². FIPS коду — 29-37178.
Ниагара шаркыратмасы
Ниагара шаркыратмасы - (Niagara Falls, ирокез тилинде ниакаре – катуу добуш, дүңгүрөө, шаркыроо) Түндүк Америкада, Ниагара дарыясында. Шаркыратма Козий аралы аркылуу экиге бөлүнөт; сол жагы Канадага тиешелүү (туурасы 800 м, бийиктиги 48 м). Эри көлүнөн агып чыккан суунун чыгымынын 95%ке жакыны агып өтөт; оң жагы АКШга таандык (туурасы 300 м, бийиктиги51 м). Канада жагында шаркыратманы айланып өткөн, кеме жүрүүгө ыңгайлуу Уэлленд каналы курулган. Туризм өнүккөн.
Пөль
Пөль (Pöhl) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Фогтланд районуна кирет.
Джэннингс (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 14712 киши болгон.
Нордерфридрикског
Калкы - 40 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 54 090. Муниципалитеттин башчысы — Ян Хеннинг Диркс.
Нивалдык климат
Нивалдык климат, нивалдык-гляциалдык климат– эрүүгө жанабууланууга караганда, кар көбүрөөк жаап, түбөлүк кар жанамөңгү пайда болгон аймакка мүнөздүү климат (мисалы,бийик тоолуу жана уюлдук аймактарда).
Пөль
Калкы - 2697 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 36,59 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 1 78 490. Муниципалитеттин башчысы — Фридхард Кауль.
Нивалдык алкак
Нивалдык алкак, кар мөңгүлүү алкак, нивалдык гляциалдык алкак – тоонун түбөлүк кар жанамөңгү ээлеген эң бийик бөлүгү (кыры). Климаттык кар чегинен жогору жатат. Үбөлөнүү процесстери активдүү жүрөт. Нивалдык алкактын төмөнкү чеги уюлдук аймактарда деңиз деңгээлине чейин түшсө, Борбордук Азиянын бийик тоолорунда 6500 мге чейин көтөрүлөт. Теңир-Тоодо 3800–4000 мден 4900 мге чейин жатат.
Пассаик (Нү-Жерси)
Калкы - 69781 киши. Болжолдуу аянты - 8.3 км². FIPS коду — 34-56550.
Прайшайд
Прайшайд (Preischeid) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 176 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,20 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 294. Муниципалитеттин башчысы — Мартин Клесгес.