cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рекуренттүү формула
Рекуренттүү формула (латынча recurrens – кайрылуучу), келтирилген формула – каалагандай сан удаалаштыгын алдынкы бир нече мүчөсүн эсептөө аркылуу анын п мүчөсүн аныктоочу формула. an+=F(п, ап, ап+1, ал1р1) рекуренттүү формуланын жардамы аркылуу р удаалаштыгынан биринчи мүчөсүн билүү менен ал удаалаштыктын каалаган мүчөсүн аныктоого болот. an+1=qari(q*0) – геометриялык прогрессия, an+1=an+d – арифметикалык прогрессия, ап+2=ап+1+ап~ Фибоначчи сан удаалаштыгы ж. б. рекуренттүү формулага.
Чокморов
Калкы 800 (2011); негизги чарба дыйканчылык. Мектеп, китепкана, ФАП бар. Кыштакта СССР эл артисти, сүрөтчү, киноактёр С. Чокморов (кыштак анын ысмынан аталган) жана мамлекеттик коомдук ишмер С. Бегалиев туулган.
Багынбас
"Багынбас" (Invictus, Непокоренный) - 2009-жылы Клинт Иствуд тарткан америкалык-түштүк африкалык биографиялык спорт драмасы. Тасмага катышкандар Морган Фриман жана Мэтт Дэймон. Тасманын окуясы Жон Карлиндин Түштүк Африкада 1995-жылы өткөрүлгөн Регби дүйнөлүк чемпионатынан мурун жана ошол убактагы расалык бөлүнүүгө бөгөт койгон окуялар жөнүндөгү "Playing the Enemy: Nelson Mandela and the Game That Made a Nation" аттуу китебине негизделген. Фриман жана Дэймон Түштүк Африканын президенти Нелсон Манделаны жана Түштүк Африканын регби командасынын башчысы Франсуа Пиенаарды ойношкон.
Тасма АКШда 2009-жылы 11-декабрда жарыкка чыккан. Тасманын аталышы римдик ыйык "Invictus" эпитетинен келип чыккан жана латын тилинен "жеңилбес, багынбас" деп которулат. Ошондой эле британиялык акын Уиллиам Эрнест Хенлинин (1849-1903) "Invictus" аттуу поэмасы да бар. Тасма мактоого арзыган жана Оскардын "Эң мыкты актер" (Фриман) жана "Эң мыкты экинчи пландагы актер" (Дэймон) наамына көрсөтүлгөн.
Сарт-калмактар
Сарт-калмактар, калмактар ( Сарт-калмактар бир аз эл Кыргызстан менен ойроттор келип. Алар негизинен Ысык-Көл облусунун чыгышында жашашат. Маданий жана тилдик таасирине карабастан, Кыргыз Республикасынын өзүнчө этникалык топ болуп эсептелет. Кыргызстанда алардан тышкары кыргыздардын уруулук топтору деп эсептелген калмактар, калмак-киргиздер.
Тынышов Тажибай Мамбетович
Тынышов Тажибай Мамбетович (1.12. 1959-ж.т., Сары-Булак айылы) - коомдук ишмер, эл агартуунун отличниги.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Сарт-калмактар
Саны
Айылдык кеңештердин каттоо китептери боюнча Челпек, Бурма-Суу, Ташкент жана Бөрү-Баш деген төрт айылдын калкы (90го чейин) калкынын % сарт-калмактар) 12 миңге жакын калкы бар. 2009-жылдагы эл каттоо боюнча Ысык-Көл облусунда 3801 калмак, 1999-жылы 5314, 1989-жылы 4593 киши болгон. Мындай карама-каршылык калмактардын көбүнүн паспортунда кыргыз.
Этноним
Кыргызстандын ойротторунда учурда бир нече эндо- жана экзоэтнонимдер бар. Кеңири таралган өз аттары «калмак», «сарт-калмак» жана «ойрат». Карыялар этнонимдин дагы бир вариантын – “хотун-халмг” деп эстешет. Анын айтымында, Н. Л. Жуковская, «Сарт-Калмак» этноними 19- кылымдын аягында өз аты «Кара-Калмак» болгон ойрот тобуна берилген. С.Н.Абашин калмак тобу Фергана өрөөнүнүн этнографиялык номенклатурасында 1909-ж. Ал кошулгандан кийин калган калмактар көпчүлүк деген маалымат айтылды кыргыздарды жана өзбектерди алкагында "Сарт-калмактар" категориясына которулган, улуттук-мамлекеттик чек Борбордук Азия боюнча жүзөгө ашырылат жана 1924.
Коңшулаш кыргыздар, уйгурлар, дунгандар, орустар негизинен бир терминди колдонушат - "калмак/калмак". «Калмак/калмак» деген сөз түрк тилдеринин көбүндө ойрот дегенди билдирет, алардын сүйлөгөндөрү ойраттарга туш болгон. Ысык-Көл жана Волга калмактарын айырмалоо үчүн алар «сарт-калмак», «кара-калмак» деген түшүнүктөрдү колдонушат. Калмактар Хара-халимаг европалык аял бар түшүнүктөрдү "хотон-халимаг" жана "Гара-khalimag" бар, калмактар. Жылы Калмыкия, этноним "Сарт-Калмак" тышкары, термин "харголын халимаг”.
Тарых
Калмактар монгол деп аталган элдердин бири жана ойрот тилинде сүйлөшөт. 17–кылымда мурда Жунгарияда жашаган Ойроттордун бир бөлүгү европалык аймактарга көчүп, кийинчерээк алар азыркы Калмакстан Республикасынын көлөмүнө чейин кичирейген. Калмактардын жана башка монгол тилдүү элдердин чакан топтору Кытай баскынчыларына каршы багытталган Уйгур-Дунган козголоңу башталганга чейин Чыгыш Түркстандын аймагындагы негизги монгол аймагынан обочолонуп жашап калышкан. 1881- жылдагы көтөрүлүш талкаланып, Иле аймагы Россиядан кайра Кытайга кайтарылгандан кийин Уйгурлар (10 миңден ашык адам), Дунгандар (5 миңге жакын) ), ошондой эле бир нече ондогон калмак үй-бүлөлөрү Россия империясынын аймагына, азыркы Казакстандын жана Кыргызстандын жерлерине көчүп келишкен.
Калмактар түпкү теги боюнча Кытайдагы дунгандардын көтөрүлүшү басылгандан кийин Россия империясынын аймагына көчүп келген Батыш Моңголиянын Олеец уруусунун урпактары, кээ бирлери Жунгар хандыгынын доорунан калган.
Алардын кыргыздардын арасында көптөн бери жашап келгендигинин натыйжасында алардын кыргыздарга кошулуу процесси башталган, бул кыргыздар аларды өз урууларынын бири деп эсептешине алып келген. Бүгүнкү күндө алардын басымдуу көпчүлүгү өздөрүн "Кыргызбыз" деп эсептешет. Бирок, өзүн Калмак элинин катарына кошуп, этникалык өзгөчөлүгүн сактап калгандар бар. Дини боюнча Сатр-калмактар мусулмандар.
Тили
Калмактар мурда ойрот тилинин диалектисинде сүйлөшсө, азыр дээрлик баары орус жана кыргыз тилдеринде сүйлөшөт. Учурда өз эне тилинде жашы улуулар гана сүйлөйт. Жоголгон каада-салтты эңсеп, калмак тилинде баарлашууну туура көргөн карыялар. Эгерде маектештер алар менен маалыматты сактап калгысы келсе же маселени өз чөйрөсүндө талкуулоону кааласа, ал көбүнчө “жашыруун” тил катары колдонулат.
Жаштар арасында калмак тилин билгендер жок, бирок үйрөнүүнү каалагандар бар. Улуу муун жаштарды өз эне тилин билбегендигине күнөөлөшөт – бул тилде баарлашуу салты согуштан кийинки жылдарда калмак үй-бүлөлөрүндө үзгүлтүккө учураган жана мунун объективдүү себептери болгон. Учурунда Улуу Ата Мекендик согуштун, байланыштуу Россия калмактар куштеп менен Сибирге, Сарт-калмактар "таандык Oirat коомчулук жана, ошондуктан, алардын генетикалык байланышы калмактар атайын кызматтар менен бийлик назарына ээ болгон. Сарт-калмактар менен алардын паспортуна "улуту көрсөтүү, алардын этностук жашырууга аргасыз болушкан киргиздер ", өз эне тилинде баш тартып, атүгүл үй-койнуна.
Ойрат кепинин бөтөнчөлүгү кыргыз диалектисинде өзгөчө сарт-калмак акцентинин калыптанышына өбөлгө түзгөн жана бул акцент ойрот тилинде эч качан сүйлөбөгөн, анын кандай угулгандыгын укпаган жаш сарт-калмактардын сөзүндө да бар. Кызыктуу жагдай пайда болууда – ойрот тили өзүн унутууга жол бербейт, калмак тилин билбеген экинчи муундун сүйлөгөн сөзүндө ушундай өзгөчөлүк менен байкалат.
Кыргыз коомунда негизинен бардык сарт-калмактар орус тилин жакшы билет. Орус тилин мыкты билүү жогорку билим алууну жеңилдетет, карьеранын ийгиликтүү өсүшүнө өбөлгө түзөт. Бул калмак элинин көбүрөөк мобилдүүлүгүнө өбөлгө түзгөн фактор болуп калды, алар үчүн орус мейкиндигин өнүктүрүү кыргыздарга же Кыргызстандын башка улуттук азчылыктарына, мисалы дунгандарга же уйгурларга караганда азыраак ооруйт, алар иш жүзүндө эч жакка кетпейт. Россия.
Жайгашуусу
Акыркы он жылдыкта алардын белгилүү бир бөлүгү, негизинен жаштар, жашоонун жогорку деңгээлин издеп, Чүй облусуна жана Бишкек шаарына көчүп кетишкен. Сарт-калмактардын салттуу кесиби — мал чарбачылыгы жана дыйканчылык.
Владимир-суздаль княздыгы
Владимир-суздаль княздыгы - 10—13-кылымда Ока жанa Волга дарыялары аралыгындагы Түндүк-Чыгыш Рустун ири мамлекеттик бирикмеси.
Сарт-калмактар
Жайгашуусу
Сарт-калмактар Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районундагы Челпек, Бурма-Суу, Таш-Кыя жана Берю-Баш деген төрт айылда тыгыз отурукташкан.
Владимир-суздаль княздыгы
10-кылымда көчүп келген орус уруулары бул аймакты мекендеген фин-угор урууларын өзүнө сиңирет. Феодалдашуу кезинде (10—11-к.) Ростов, Суздаль, Яро­славль, Муром, Белозерск шаарлары өсүп чыгат. Аймак соода тоомунда тургандыктан орус көпөстөрү башка орус жерлери, о. эле Византия, Батыш Европа жанa Чыгыш өлкөлөрү менен соода жүргүзүп турат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Сарт-калмактар
Жайгашуусу
Калмактар Ак-Суу аймагынан тышкары Кыргызстандын башка аймактарында да жашайт. Ысык-Көл облусунда дагы үч айылдын – Черик, Кереге-Таш жана Сарыкамыш айылынын тургундары ойроттор.
Уруулук курамы
Боюнча Сарт-калмактар Кыргызстандын өкүлдөрү ойрот уруусу Олөт (өөлд). Д. Федоров Ыле аймагынын олеттерин сүрөттөп, алардын курамындагы бутактарды аныктаган: цурган-сумундар (зурган-сумундар, алты сумундар), арбан-сумундар (он сумундар), дурбун-сумундар (төрт сумундар).
Азыркы учурда, Сарт-калмактар арасында төмөнкү этникалык бөлүнүүчүлүк бар, калм. ясун, кырг. уруу: байын-бахы (баян-баха), хар-батор, шонкур, солто, жедигер, монкуш, худан (ходон), керем, сарыпалды (сарыбалды), каракоз, куйкун уулу (кюйукюйунун), орбендик (орвондик), жарын орку, чаган, моолмамед (монголмамед), жыл-мамед, чимид (чумот), бежиншарып (бейжиншарып), чирик (черик), монголдор, таван-талха, таван-хар
Елгава
Елгава (латыш. Jelgava ; тарыхый аты Mitáva, Mitau ) — Латвиядагы шаар (1573-жылдан), 1578-1795-жылдары Курланд герцогдугунун борбору болгон. Учурда республикалык маанидеги шаар. Елгавада Елгава кырынын мамлекеттик органдары жайгашкан (шаардын өзү анын курамына кирбейт).
Лоне (Ольденбург)
Лоне (Ольденбург) (Lohne (Oldenburg)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар.
Елгава
Шаар Лиелупе дарыясынын боюндагы Земгале ойдуңунун түштүк бөлүгүндө, Ригадан 42 км алыстыкта жайгашкан.
Лоне (Ольденбург)
Калкы - 26 047 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 90,78 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 60 006. Мэр — Ханс Георг Низель.
Елгава
Улуттук курамы
1989 жана 2011-жылдагы эл каттоого ылайык шаардын этникалык курамы: 1897-жылы шаардын калкы киши, анын ичинде латыштар - 16  немистер - 9719, орустар - 3984, еврейлер - 3191, поляктар - 845, литвалыктар - 498.
Лоне (Ольденбург)
Шаар административдик курамы боюнча 19 шаардык районго бөлүнөт.
Оксфорд (Небраска)
Оксфорд (Небраска) (Oxford) — Небраска штатынын Furnas округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 876 киши. Болжолдуу аянты - 2.4 км². FIPS коду — 31-37910.
Жарык эталондору
Жарык эталондору – жарыкты жогорку тактыкта өлчөөчү, бирдиктерди сактоочу жана салыштыруучу чендер. Жарык өлчөөнүн бирдейлигин камсыз кылат. Негизги жана туунду жарык эталондор болуп каралат. Негизги жарык эталондору болуп жарык күчүнүн бирдиги кандела (к∂) колдонулат. Ал платинанын катуулануу температурасында абсолюттук кара нерсенин касиеттерине ээ. Анын жаркырактыгы 6∙105 к∂/м2. 1979-жылдан баштап Эл аралык жарык стандарттоо комитетинин чечими боюнча канделага жаңы аныктама берилген. Кандела СИдеги негизги бирдиктердин бири. Туунду жарык эталондорунда жарык агымынын, жарыктаныштын жана башка чоңдуктардын бирдиктерин камсыз кылуучу, ар түрдүү түзүлүштөгү жана температурадагы электр лампаларынын тобу колдонулат.
Парма (Айдахо)
Парма (Айдахо) (Parma) — Айдахо штатынын Кэньон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.4 км². FIPS коду — 16-60940.
Калкы
2010-жылы калкы 1771 киши болгон.
Бэкэт (Массачусетс)
Бэкэт (Массачусетс) (Becket) — Массачусетс штатынын Беркшир округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 755 киши. Болжолдуу аянты - 123.7 км². FIPS коду — 25-04545.
Па-Де-Кале
Па-Де-Кале (французча Pas de Calais), Дувр кысыгы (англисче Strait of Dofer) – Улуу Британия аралы менен Европанын материктик бөлүгүнүн (Франция) аралыгындагы кысык. Узундугу 37 км, эң жазы жери 32 км, тереңдиги 21 м. Порттору: Кале, Кале-Дюнкерк (Франция). Кысык аркылуу Дувр менен Калени байланыштыруучу суу түбүндөгү темир жол туннели өтөт.
Зерба
Зерба (Serba) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Калкы - 699 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 091. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Дитер Штойдтнер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Вайнольсхайм
Вайнольсхайм (Weinolsheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майнц-Бинген районуна кирет.
Калкы - 698 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,92 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 39 064. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Гүнтер Фрайтаг.
Турдумамбетова Садиниса Турановна
Турдумамбетова Садиниса Турановна (18.4.1955, Ала-Бука айылы-2015) - коомдук ишмер, райондун ардактуу атуулу.
Салида (Колорадо)
Салида (Колорадо) (Salida) — Колорадо штатынын Чаффи (Chaffee) округуна караган АКШ шаары.
Турдумамбетова Садиниса Турановна
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Салида (Колорадо)
Калкы - 5 504 киши. Болжолдуу аянты - 5.7 км². FIPS коду — 08-67280.
Милдеттүү акысыз нускалар
Милдеттүү акысыз нускалар – КР аймагында жана андан сырткары, КР аймагында коомдук таркатуу үчүн ишканалардын, мекемелердин, уюмдардын жана жеке адамдардын буюртмасы боюнча чыгарылган, алардын өндүрүүчүлөрү тийиштүү мекемелерге жана уюмдарга, тийиштүү тартипте жана санда акысыз берүүсүнө жаткан, республикалык жана жергиликтүү мүнөздөгү аркыл документтердин нускалары. М. а. н. катарына документтердин төмөнкү түрлөрү кирет: өзүнчө редакциялык-басмалык иштеп чыгуудан өткөн, басмаканалык жактан өзалдынча жасалгаланган, чыгаруу маалыматтарына ээ басмакана өндүрүмдөрү – (тексттик, ноталык, картографиялык, сүрөт) басылмалар; сокурлар үчүн – Брайлдын тутуму боюнча томпок-чекиттүү тамгалар менен даярдалган басылмалар жана «сүйлөөчү китептер»; ырасмий документтер – мыйзам чыгаруу, аткаруу жана сот бийлик органдарынын атынан басылып чыгарылган, мыйзам чыгаруучу, ченемдик, директивалык же маалыматтык мүнөздөгү басма чыгармалыры; аудиовизуалдык продукциялар – кино-, көрмө-, фото-, жана фонодокументтер; электрондук басылмалар, анын ичинде ЭЭМ үчүн программаларды камтыган жана маалымат базалары же ЭЭМ программалары жана маалымат базалары; жарыяланбаган документтер – илимий-изилдөө жана тажырыйбалык – долбоорлоо ишмердиктеринин натыйжалары (диссертациялар, илимий–изилдөө жана тажырыйбалык-долбоорлоо иштеринин отчеттору, убактылуу токтотулган илимий иштер, алгоритмдер жана программалар).
Сарышка (Белорет району, Башкыртстан)
Сарышка — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Зигазин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 0 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Па-де-катр
Па-де-катр (французча pas – кадам, бий жана quatre – төрт) – 1) Англиядан тараган бал бийи. Россияда 19-кылымдын аягында пайда болгон. Музыкалык өлчөмү (12/8; 2) балетте төрт адам бийлөөчү бий.
Револвер (тасма)
"Револвер" (Revolver, Револьвер) - 2005-жылы Гай Ричи авторлоштукта сценарийин жазган жана тарткан британ-француз кылмыштык триллер тасмасы. Тасмага Жэйсон Стэтэм, Рей Лиотта, Винсент Пасторе жана Андре Бенжамин тартылган. Тасмада оюнда же көз боемочулукта ээсине ар дайым утуш берүүчү универсалдуу формуласы бар, өч алууну көздөгөн шылуундун оюну баяндалат.
Бул Гай Ричинин 4-тасмасы жана кылмыштуулук, адис кылмышкерлерге басым кылган үчүнчү тасмасы болуп эсептелет. Тасма Британияда 2005-жылы 22-сентябрда жарыкка чыккан, бирок көп киреше алып келген эмес. Тасманын оңдолгон варианты АКШ саналуу кинотеатрлары үчүн 2007-жылы 7-декабрда жарыкка чыккан.
Рэймонд (Миннесота)
Рэймонд (Миннесота) (Raymond) — Миннесота штатынын Kandiyohi округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 764 киши. Болжолдуу аянты - 1.6 км². FIPS коду — 27-53296.
Чойбеков Сооронбек
Чойбеков Сооронбек, Сологой ырчы Сооронбек (1908, Талас обл., Киров району, Чымкент айылы - 1985, ошол эле жер) - төкмө акын, обончу, комузчу. 1930-жылдары Кыргыз филармониясында, кийин III Интернационал колхозунун башкармасы болуп иштеген. 1938-ж. Фрунзе шаарындагы педагогика окуу жайына кирип, бүтөр жылы согушка кетет. Согушта оор жарадар болуп, бир колунан ажырап, 1944-ж. туулган айылына келген. 1947-68-ж. колхоздун башкармасы, Чаткалдагы жол бөлумүнүн начальниги, бригадир болгон. 1930-жылдардан баштап эле ырчы, комузчу, обончу катары таанылган. 14 жашында Токтогул менен учурашып ырдаган. Кийин казактын Бегалы деген ырчысы менен айтышып жеңип алган. Анын ырчылык өмүрү Октябрдын жеңиши, кыргыз жергесинде Совет бийлиги орногон жылдары башталган. «Спутник айга конгондо», «Бактылуу менин кыргызым», «Таластын калкы дүркүрөп», «Кыргыз элим», «Аялдарга», «Жеңелерге», «Чабан келинге», «Ким сулуу» ж. б. лирикалык ырлары бар. «Адырга чыккан четиндей», «Ошондой сулуу бир болсо», «Өмүрдүн өткөндөгү убагынан», «Карыя чабандын сөзү», «Сагынгандан» өңдүү обондуу ырларды жараткан. 0. эле «Аралашма», «Ак куу менен мерген», «Үч кайрык» өңдүү күүлөрдү да чыгарган. Ал Айдараалы, Алымкул, Осмонкулдан таалим алып, алар менен алым сабак ырдашкан. Ч. айтуучу катары да белгилүү. Анын айтуусундагы «Нарикбай» поэмасы «Эл адабияты» сериясынан жарык көргөн. Кол жазмалары КР УИАнын Кол жазмалар фондунда сакталып турат.
Турдалиев Жоро
Турдалиев Жоро (1926 - 1981) - эмгектин жана согуштун (1941-45) ардагери. 1969-жылдан Терек-Сай сурьма кенинде иштеген.
Эмгек Кызыл Туу, “Ардак белгиси” ордендери, медалдар менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Нойшөнау
Нойшөнау (Neuschönau) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Фрайунг-Графенау районуна кирет.
Калкы - 2340 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 27,54 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 72 146. Муниципалитеттин башчысы — Хайнц Вольф.
Жарым тегиздик
Жарым тегиздик – тегиздиктеги кандайдыр бир түз сызыктын бир тарабында жайгашкан чекиттердин көптүгү. Жарым тегиздиктин чекиттеринин координаталары Ах+Ву+С>0 барабарсыздыгын канааттандырат, мында А, В, С турактуу чоңдуктар жана А жана В бир убакта нөлгө барабар эмес. Эгерде Ах+Ву+С=О түз сызыгы (жарым тегиздиктин чеги) жарым тегиздикке таандык болсо, анда жарым тегиздик туюк деп аталат. Комплекстик z=x+iy тегиздигинде жогорку y=lm z>0, төмөнкү y=lmz<0, сол x=Re z< 0, оң x=Re z >0 жана башка жарым тегиздикери каралат.
Селия (аймак)
Селия (Селония, Аукшземе, Augshzeme, (латыш. Sēlija), Aukšzemė, Selonia беш бири болуп саналат Латвмянын жана тарыхый-маданий аймактарда байыркы атындагы, Балтика уруусунан Selonians . 13-кылымдан бери Selonia бир бөлүгү болуп калды Семигалия жана Латгале ушул шайлоо округу чыгыш бөлүгүн камтыйт; мурдагы аймагында келет Jēkabpils (Friedrichstadt, Jaunelgavsky) жана Illukst эсептелет. Салттуу Селония түндүк-чыгыш Литванын бир бөлүгүн да камтыйт. Селониялыктардын христианчылыкка өтүшү 1208-жылы Альбрехт фон Букхауден алардын борбору Селпилди алгандан кийин башталган . Леттиядан Генри түзгөн «Хроникон Ливонияе» боюнча бул кыштактар литвалыктардын союздаштары болгон. 1218- жылы бул жерлерде Селония епископтуку түзүлгөн. 1226-жылы епископтун аймагынын бир бөлүгү Рига архиепископуна кошулуп, калган бөлүгүндө Семигалск епископтугу түзүлгөн.
Офельгюнне
Офельгюнне (Ovelgünne) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бөрде районуна кирет.
Калкы - 430 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 13,5 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 425. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Янке.
Тарловский Марк Ариевич
Тарловский Марк Ариевич [20. 6. 1902, Елизаветаград (азыркы Кировоград) – 17. 7. 1952, Москва] – акын, котормочу. Одессада гимназияда окуган. 13 жашынан эле ыр жаза баштаган. Одессада Ю. Олеша, В. Катаев, Э. Багрицкийлер менен тааныш болгон. 1921-жылы ММУга кирип, 1924-жылы бүткөн. 1923-жылдан Тарловскийдин чыгармалары басма сөздө үзбөй жарыялана баштаган. «Бумеранг» (1932), «Туулган жер» (1935), ж. б. ыр жыйнактардын автору. 1936-жылы «Манас» эпосун которуу боюнча уюштурулган жабык конкурста С. Липкин, Л. Пеньковскийлер менен бир катар жеңишке жетишип, эпостун «Кандардын кастыгы», «Казаттын башы» сыяктуу эпизоддорун которгон. Котормолор кийин «Чоң казат» (1946) китебинде жарык көргөн. Ошондой эле Навои, Махтумкулинин чыгармаларын жана «Гесер», «Кабыланды баатыр» дастандарын которгон. Чыгармалары: Манас: Великий поход. Кыргызский эпос/ Пер. С. Липкина, Л. Пеньковского, М. Тарловского. Б., 2004.
Релаксациялык термелүү
Релаксациялык термелүү – ажыроочу (диссипадия) күчтөрү (ички, тышкы сүрүлүү күчү, активдүү каршылык) негизги ролду ойногон системада пайда болуучу автотермелүү. Термелүүнүн сызыктуу эмес теориясына баш иет. Электрдик релаксациялык термелүүнү газ-заряддуу лампалуу схемада алууга болот. Лампа чыналуунун чоң маанисинде күйөт, ал эми кичине маанисинде өчөт. Бул схемада Е ток булагы R каршылык аркылуу С конденсаторду мезгил-мезгили менен заряддап турат. Чыңалуу U күйгүзүү чоңдугуна жеткенде лампа күйөт жана конденсатор лампа аркылуу, ал өчкөнгө чейин тез заряддалат. Андан кийин процесс кайталанат. Электрдик релаксациялык термелүү өлчөөчү техника, телебашкаруу, автоматика ж. б. тармактарда пайдаланылат. Блокинг-генераторлор, мультидирилдеткичтер, РС-генераторлору релаксациялык термелүүнү пайда кылат.
Бакспорт (Мэн)
Бакспорт (Мэн) (Bucksport) — Мэн штатынын Хэнкок округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4908 киши. Болжолдуу аянты - 146.2 км². FIPS коду — ?.
Власовчулар
Власовчулар - Сов. Ата Журттун чыккынчылары, Улуу Ата Мек. согуш мезгилинде фаш. Германия тарабына өткөн антисов. аскер курамаларынын катышуучулары.
Волхов фронтундагы 2-сокку уруучу армиянын мурунку командачысы генерал- лейтенант А. А. Власовдун ысымынан аталган. Власов 1942-ж. июлда туткунга түшүп, гитлерчилерге кызмат кылган, өзүнө баш ийген бөлүктөрдөн СССРге каршы согушуучу аскер топтогон. 1945-жылдын май айында Власовчулардын калдыктары Чехосл-янын террирториясында талкаланып, Власов жанa анын жан-жөкөрлөрү туткунга алынып, СССР Жог. сотунун Аскер коллегиясынын өкүмү боюнча 1946-ж. 1-августта өлүм жазасына тартылган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Палмэр (Небраска)
Палмэр (Небраска) (Palmer) — Небраска штатынын Merrick округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 472 киши. Болжолдуу аянты - 1.4 км². FIPS коду — 31-38160.
Беннинген-на-Неккаре
Беннинген-на-Неккаре (Benningen am Neckar) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Штутгарт административдик округуна карайт. Людвигсбург районуна кирет.
Калкы - 5793 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 18 006. Мэр — Клаус Вартон.
Тармак (компьютер тармагы)
Тармак (компьютер тармагы) – маалыматты жана жабдууларды биргелешип пайдалануу мүмкүнчүлүгүнө ээ болуп, бири-бири менен байланышкан бир нече компьютер же башка түзүлүштөр. Эки же андан көп тармак бир-бири менен туташтырылса, анда алар интернет (кичине арип менен) деп аталат. Интернет (чоң арип менен) термини маалыматтарга жана кызматтарга жетүүгө мүмкүндүк берген дүйнө жүзүндөгү байланышкан тармактардын тобун баяндоо үчүн колдонулат. Интернет берилиштерди алып пакет деп аталган өзүнчө бөлүктөргө бөлөт жана пакеттерди компьютер жете турган даректин ээсине оптималдуу маршрут менен жиберет. Берилиш болуп, электрондук почта билдирүүсү, файл, документтер эсептелет. Ар бир пакет берилишти жана жиберилүүчү орундун дарегин, белгиленген орунга кайталап жиберүүдө пайдаланылган маалыматтар удаалаштыгын камтыйт.
Тургунов Койлубай
Тургунов Койлубай (1942-ж., Ала-Бука району, Көк-Серек айылы) - райондун ардактуу атуулу, эл агартуунун отличниги (2004).
Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн (1962- 66). 1967-жылдан Шакафтардагы В.И.Ленин атындагымектеп-интернатында директордун чарба бөлүмү боюнча орун басары болуп иштеген. Мектеп-интернаттын базасын кеңейтүүгө, чыңдоого жана жаңы чарбалык объекттерди курууга, көрктөндүрүүтө (арча, туя, тянь-шань карагайы) чоң салым кошкон.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
ВЛКСМ борбордук комитети
ВЛКСМ борбордук комитети - комсомолдун съезддер аралыгындагы жогорку жетекчи органы.
Ал ВЛКСМ дин бүткүл союздук съездннде шайланат. ВЛКСМ БК өз ишин КПСС БК-нын жетекчилиги менен жүргүзүп, ком­сомолдун жанa жерг. комсомол уюмдарынын бүткүл жумушуна жетекчилик кылат, мамл. жанa коомдук мекемелер менен уюмдарга ВЛКСМднн атынан өкүлдүк кылат; өзүнүн борб. басма сөз органдарын жанa алардын редакцияларын бекитет; комсомолдун бюджеттик каражаттарын бөлүштүрүп, чыгымдалышын көзөмөлдөйт. ВЛКСМ БК өз иши жеринде комсомол уюмдарын кабардар кылып турат жана ВЛКСМдин бүткүл союздук съездине отчёт берет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Ротенберг (Оденвальд)
Ротенберг (Оденвальд) (Rothenberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Дармштадт административдик округуна карайт. Оденвальд районуна кирет.
M1 Abrams
M1 Abrams — 1980-жылдан бери чыгарылып келе жаткан АКШнын негизги согуштук танкы. Ал АКШнын армиясы жана деңиз жөө аскерлери, ошондой эле Египеттин, Австралиянын, Марокконун жана бир катар Жакынкы Чыгыш мамлекеттеринин куралдуу күчтөрү менен кызмат кылат. Генерал Крейтон Абрамстын атынан коюлган. M1 "Абрамс" учурда оор танктардын бири болуп саналат, анын согуштук салмагы 62 тоннадан ашты. Ал бир катар инновациялык чечимдерди, анын ичинде компьютердик өрттү башкаруу системасын жана ок-дарыларды тебүүчү панелдерди колдонуу менен өзүнчө сактоону колдонууга негиз салган.
Баасы
1999-жылы M1A2 танкынын орточо китеп баасы болжол менен 6,2 миллион долларды түзгөн
Ошол эле учурда, танктын сатып алуу баасы бир топ төмөн: мисалы, Ирактын куралдуу күчтөрүнө берилген жаңы курулган M1A1 SA, өндүрүүчүгө бир унаа үчүн 1,4 миллион доллар өлчөмүндө төлөнүп берилген ; Австралия үчүн M1A1 AIM кыйла өркүндөтүлгөн конфигурацияга ээ, бирок АКШ армиясынын запастарынан алынган, ар бир танк үчүн 1,18 миллион долларды түздү.
Жарым шарлар
Жарым шарлар, Жер жарым шарлары – Жер шарынын сфералык бетинин кандайдыр бир белгилер боюнча ажыратылган эки бөлүгү. Экватор аркылуу Түндүк жана Түштүк, меридиан (160° чыгыш жана 20° батыш узундугу) боюнча Батыш жана Чыгыш жарым шарга бөлүнөт. Океан же кургактыкты ээлеши боюнча Океандык жарым шарга (ортосу Жаңы Зеландиянын түндүк-чыгыш тарабы болуп эсептелет) жана Материктик жарым шар (ортосу Франциянын түндүк-батышы) ажыратылат. Кыргызстан Түндүк Жарым шарда 39°15' менен 43°16' Түндүк кеңдиктердин, 69°15' менен 80°18' чыгыш узундуктардын аралыктарында жайгашкан.
Паул (Айдахо)
Паул (Айдахо) (Paul) — Айдахо штатынын Минидока округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.7 км². FIPS коду — 16-61210.
Калкы
2010-жылы калкы 998 киши болгон.
Чойбалсан Хорлогийн
Чойбалсан Хорлогийн ((моңголчо Хорлоогийн Чойбалсан) 8. 2.1895, Цин, Сэдэн-хан аймагы, Ачит-ван кошуну - 26. 1. 1952, Москва (сөөгү Улан-Батор шаарына коюлган)) - саясий жана коомдук ишмер; Моңгол Элдик революциялык партиясын уюштуруучулардын бири, МЭРдин Маршалы (1936), эки жолку баатыры (1941, 1945). Орус жана монгол тили боюнча мектептен (1912-14), Иркутскидеги мугалимдер институтунан (191417), Москвадагы аскер академиясынан (1923-24) билим алган. 7 жашынан тибет тилин үйрөнүп, 1910-ж. Ургага (азыркы Улан-Батор) келип, жумушчу болуп иштеген. Монгол Элдик революциясы жеңгенден (1921) кийин, Монгол Элдик революциячыл армиясынын башкы командачысы (1924-1929, 1937-1952), Монгол мамлекеттик кичи хуралынын президиумунун төрагасы (1929-1930), Тышкы иштер (1930), Мал-чарба жана жер иштетүү (1931-1935), Ички иштер (1936-1939) министри, өкмөт (Элдик Министрлер советинин жана Министрлер советинин төрагасы) башчысы (1939-1952) болуп иштеген. Кызыл Армия менен бирдикте Японияга каршы Халхин-Гол операциясына катышкан. 1956-ж. И. Сталиндин жеке керт башына сыйынуучулук сыяктуу саясий процесстерге байланыштуу катуу сынга кабылган. Советтик Союзунун 2 Ленин, 2 Кызыл Туу, Монголиянын 4 Сухэ-Батор, 5 Күжүрмөн Кызыл Туу ж. б. ордендери менен сыйланган.
Уметба (Белорет району, Башкыртстан)
Уметба — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Зигазин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 44 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Тургунбаев Калыгул
Тургунбаев Калыгул (1932-ж.т., Айгыр-Жал айылы) - зергер.
Жез, калай, мельхиор, датчалбас өңдүү түстүү металлдардан кыз-келиндердин зер жасалгаларын жогорку чеберчиликте жасаган. Ал зергерчиликтин чегүү, куткундоо, “тогуз төбөлөө” сыяктуу ыкмаларын колдонот. Буюм четтерине “айчык”, “ийрек”, “тоок көз”, ортолоруна “жылдызча” сыяктуу зер оюм-чийимдерин түшүргөн.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Война-дега
Война-дега (амхарча жүзүм зонасы, гр. oinos (война) — вино) — Эфио­пия тайпак тоосундагы 1700—1800 м ден 2400 м ге чейинки бийиктеги «мелүүн» алкак.
Жылдын эң жылуу мезгили — март (16—18°С), суук мезгили — июнь (13°С). Жылдык жаан-чачыны 1500—2000 мм. Война-дега алкагындагы кызыл топурактуу платолордо парк саванналары, күрөң топурактуу тоолордо (2100 м ге чейин) жазы жалбырактуу, андан жогору ийне жалбырактуу (тисс, подокарпус) токойлор осот. Война-дегада буудай, арпа, таруу, буурчак, жүгөрү, тэфф жанa дагусса, тамеки, чай, цитрус, жүзүм ж. б. өстүрүлөт. Бийиктиги 2000 лг ге чейинки жерлерде кофе плантациялары кездешет.
Бэллинхэм (Массачусетс)
Бэллинхэм (Массачусетс) (Bellingham) — Массачусетс штатынын Норфолк (Norfolk) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 16 332 киши. Болжолдуу аянты - 49.2 км². FIPS коду — 25-04930.
Сооттолгон унаа
Сооттолгон унаа, Дүрмөттөлгөн унаа — Калкандалган унаа - сооттолгон унаа, пулемет же мылтык менен куралданган , согуштук унаа, соот жана пулемёт же замбирек курал менен жабдылган. Ички күйүүчү кыймылдаткычы бар унаанын пайда болушу менен биринчи брондолгон машинанын дизайны да байланыштуу жана бул XIX кылымдын 90-жылдарына тиешелүү. Англияда, 1900-1902-жылдары, замбиректер жана пулеметтер менен куралданган жана перископ менен жабдылган биринчи брондолгон машиналар курулган, алар англиялыктар тарабынан бурларга каршы, англо-бур согушунда ийгиликтүү колдонулган. Ал эми массалык түрдө дүйнөнүн ар кайсы мамлекеттеринде, BA Биринчи дүйнөлүк согуштун алдында пайда болгон. Биринчи жана Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда, бул бронетранспортер дөңгөлөктүү БТРден ( БТР ) айырмаланып, аскерлерди ташуу үчүн арналган эмес жана аткарылган күжүрмөн миссиялардын комплекси боюнча, ушул мезгилдин жеңил танкына окшош болгон. айрыкча СССРде). Ошондой эле, ошол убакта, бул согуштук унаалар көп сериялык унаалардын негизинде иштелип чыккан, мисалы, англис сооттолгон унаа Rolls-Royce.
"Сооттолгон унаа" термини
Куралдардын жана аскердик техниканын түрү көз карашынан алганда, Соотташыгыч менен дөңгөлөктүү БТРдин айырмасы транспорт каражатынын максаты болуп саналат. БТР аткычтарды (мотоаткычтар, мотоаткычтар) согуш талаасына же душмандын атышы мүмкүн болгон майданга ташуу (ташуу) үчүн арналган, ал эми бронетранспортер душманды абадан ок атуучу куралдан табуу жана жеңүү үчүн колдонулат. Аскерлер отсеки жок, БТР болуп саналбаган адистештирилген бронетранспортерлор жана борттук курал -жарактары жок БТР бар, аларды БТР деп айтууга болбойт. Бирок, заманбап бронетранспортерлер көбүнчө дөңгөлөктүү БТРдин варианттары болуп саналат, ошондуктан алар так классификацияга ээ эмес.
Кеңештер Бирлигинде Куралдуу Күчтөрдү механикалаштыруунун алкагында БТР-40 Американын "чалгындоочу машинасына" окшош" M3 Scout Car " окшош жана " Ленд-лизинг" программасынын алкагында СССРге берилген жана эч кандай унаасы жок универсалдуу дөңгөлөктүү унаа болуп чыгарылган. мунара. Кийинчерээк, эки октуу бардык дөңгөлөктүү бронетранспортер концепциясын андан ары өнүктүрүү советтик машиналардын түзүлүшүнө окшош адистештирилген калкып жүрүүчү БРДМ -1 жана БРДМ-2 броне чалгындоо жана патрулдук унаалардын пайда болушуна алып келди. 30-жылдардагы куралдуу бронетранспортерлер. Ошондой эле, сегиз дөңгөлөктүү БТР базасындагы өзү жүрүүчү гаубицалар ( 2S23 "Нона-СВК" ) отузунчу жылдардагы бронетранспортерлор менен белгилүү окшоштуктарга ээ. СССРдеги аталыштын ажырагыс бөлүгү катары "бронетранспортёр" ( БА ) термини акыркы жолу эки орундуу BA- 64ке карата колдонулган. Заманбап дөңгөлөктүү бронетранспортерлерге карата БКМ терминдери колдонулат, башкача айтканда, "дөңгөлөктүү согуштук унаа" же КБМ - "дөңгөлөктүү бронетехника".
Башка ысымдар да колдонулат: мисалы, АКШда Cadillac Commando көп максаттуу бронетранспортер жөө аскерлердин согуштук унаасы же БТР деп аталат, анткени машинада эки адам үчүн аскер бөлүгү бар. 1970 -жылдардагы " Фокс " британиялык жеңил чалгындоочу брондолгон машинасы, "согуштук (дөңгөлөктүү) чалгындоо унаасы" ( BRM ) катары белгиленген (Combat Vehicle Reconnaissance (Wheeled) ) же CVR (W). (Мурунку СССРдин аймагындагы мамлекеттердин куралдуу күчтөрүндө атайын жасалган дөңгөлөктүү брондолгон машиналар салттуу түрдө БРДМ деп аталат). Мисалы, "Humvee" армиясынын бардык жер үстүндөгү унаасынын негизиндеги "эрсац брондолгон машинасына" карата "жогорку брондолгон HMMWV" деген сөз колдонулат, башкача айтканда, "кошумча брондолгон Humvee". Брондолгон бүт жер үстүндөгү машиналар Иракта саясий себептер менен да колдонулат - оор бронетехниканы колдонуу согуштук аракеттердин күчөшүнүн далили болуп саналат, бул америкалык салык төлөөчүнүн ортосунда согуштук аракеттерди улантууга шыктануунун төмөндөшүн шарттайт. 1993-жылы Сомалиде "Humvees" бронетранспортсмендери олуттуу жоготууларга учураган, ошондон бери бул унаалар соот, жарым мунаралар менен бекемделип, жөө аскерлердин колдоосунда колдонулат. Чалгындоо жана патрулдук (советтик терминология боюнча) унаалар катары колдонулган дөңгөлөктүү БТРге карата (мисалы, " АТФ Динго " ) " Жөө аскерлердин мобилдик унаасы " деген сөз айкашы колдонулат, башкача айтканда, "көчмө жөө аскерлер". Мындай унаалар көбүнчө бийик клиренске жана клин сымал түбүнө ээ, бул экипажды жана аскерлерди минага сүзүүнүн кесепеттеринен коргоону кыйла жакшыртат (бөтөнчөлөрдүн бири Германиянын ATF Dingo брондолгон машинасы, мында жалпак түбү курама соот менен корголгон).
Вайнсхайм (Айфель)
Вайнсхайм (Айфель) (Weinsheim (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Тармак аралык балансы
Тармак аралык балансы – өндүрүштөн чыгарылган продукцияны бөлүштүрүү балансы менен продукцияны чыгарууга жумшалган чыгымды салыштырып теңдөөнүн жыйынтыктарына байланышкан экономикалык-математикалык модель; тармактардын өндүрүштүк жана чарбалык байланыштары чагылдырылат. Тармак аралык балансы акчалай жана натуралай түрдө түзүлөт. Коомдук өндүрүштүн структурасын талдоо жана пландоо ишинде колдонулат.
Вайнсхайм (Айфель)
Калкы - 1025 киши(2013-ж.). . Аянты - 24,02 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 226. Муниципалитеттин башчысы — Петер Майер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Кичи Крынка
Кичи Крынка — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Крынка дарыясынын оң жээгинен 3 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Реликтер
Реликтер (латынча relictum – калдык) – байыркы доордо кеңири таралган жана калдыгы катары сакталып калган флора жана фауна түрлөрү. Алар мурунку геологиялык доордо кеңири таралса, азыр айрым райондордо гана кезигет. Мисалы, Кыргызстанда Фергана кырка тоосунда өскөн жаңгак токойлору – неоген доорунан калган реликтер.
Реле
Реле (французча relayer – алмаштыруу) – сырткы сигналдын таасиринин натыйжасында электр тизмегинин параметрлерин кескин (автоматтык) өзгөртүүчү түзүлүштү Аракетке келтирүүчү физикалык таасирлерге карата реле электрдик, механикалык, жылуулук, оптикалык, акустикалык, химиялык, магниттик; ал эми аткарган иши боюнча: сактоочу, текшерүүчү, башкаруучу, сигналдоочу ж. б. болуп бөлүнөт. Конструкциясы боюнча реле кабыл алгыч (релеге сырттан берилген таасирди кабыл алуучу), аткаргыч (реледен таасирди сыртка берүүчү) жана орто аралык (таасирлерди кабыл алгыч реледен алып, аларды өзгөртүп аткаргыч релеге берүүчү) болуп айырмаланат. Акыркы реле негизинен тиймектүү жасалып, анда электр тизмегин ажыратып же бириктирип туруучу тиймектер колдонулат. Азыр тиймексиз реле 12B автомобиль релеси. кеңири таралууда. Мындай реледе чыгыш таасири тизмектердин параметрлерин: каршылыкты, сыйымдуулукту, индукцияны же тизмектерге берилген чыналууну, басымды ж. б. өзгөртүү менен түзүлөт. Тиймексиз реле контакттуу релеге салыштырганда көлөмү кичине, тез жана ишенимдүү иштейт, энергияны аз керектейт. Техникада эн кеңири таралганы – электр-магниттүү, контакттуу реле реленин кыймылдуу бөлүгү же якору ферромагниттен жасалат, оромону түзгөн магнит талаасынын таасири менен жебенин багыты боюнча магнит өзөгүнө тартылат. Магнит талаасы өзөк, ярмо, якорь жана аба жылчыгы менен өтөт. Натыйжада тиймектер бири-бирине тийишип, сырткы башкарылуучу тизмекти туташтырат. Реле автоматтык башкаруу, байланыш, эсептөө, сигналдаштыруу, сактоо ж. б. техникаларында кеңири колдонулат.
Милдеттүү камсыздандыруу
Милдеттүү камсыздандыруу – бул же тигил объекттерди камсыздандыруу менен коргоо айрым бир гана камсыздануучулардын кызыкчылыктары менен эмес, ошондой эле бүткүл коомчулук менен байланышкан мамлекеттик камсыздандыруунун түрү. Милдеттүү камсыздандыруу: камсыздандырууга жаткан объектердин тизмеси; камсыздандыруу жоопкерчилигинин өлчөмү; камсыздандырууга катышып жаткан тараптардын негизги укуктары жана милдеттери, камсыздандырууну камсыз кылуунун деңгээли (ченемдери); камсыздандыруу төлөмдөрүнүн тарифтерин аныктоонун тартиптери жана башка айрым маселелер каралган тийиштүү мыйзам актыларынын негизинде жүргүзүлөт.
Элге керексиз эле мыйзам. элге милдеттүү кылып коюп акча топтоп, кайра жарытарлык эчтеке деле жасабайт. Мисалы унааны төлөп бербейт, үй өрттөнүп кетсе куруп бербейт. Бирок жылдык төлөмдү өз убагында алат. Кыскасы жебеген самсага акча төлөтөт.
Тулпар акционердик коому
Тулпар акционердик коому (Сумсар айылы) 1993-ж. «Тулпар» заводунун базасында түзүлгөн.
Зигмундсбург
Зигмундсбург (Siegmundsburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Зоннеберг районуна кирет.
Калкы - 229 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 775 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 72 017. Муниципалитеттин башчысы — Зигрун Грайнер.
Тулпар акционердик коому
Завод поршендүү компрессияларга клапан, радиоэлектрондук ж.б.товарларды чыгарган. Учурда а.ч.Шаймандарын жана эл керектөөчү товарларды чыгарат. Анда-407 киши иштген (2001).
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Чодураев Темирбек Макешович
Чодураев Темирбек Макешович (3. 1. 1956ж. т., Нарын обл., Ат-Башы району, Баш-Кайыңды кыш.) - географ, география илимдин доктору (2007), проф. (2013). КМУнун география ф-тин бүткөн (1979). Кыргыз ССР ИАнын Геология институтунда инженер, кенже илимий кызматкер (197983). 1983-87-ж. СССР ИАнын Суу проблемалары институтутунун аспиранты. 1988-92-ж. ОшМУда окутуучу, ага окутуучу, доцент. 1992-96-ж. КМУда, 1996-97-ж. БГУнун География ф-тинде кафедра башчысы, 1997-2005-ж. декан, 200507-ж. КМУда (И. Арабаев атындагы) проректор, 2007-10-ж. 1-проректор, 2010-жылдан ошо эле университеттин алдындагы Экология жана туризм интунун директору. «Кан» (ПРООН, ГЭФ, ПМГ) жылуулук системасын ишке ашыруу (2002) жана биогаз менен бирдикте мештердин эффективдүүлүгүн жогорулатуу жана үилөрдү жылуулоо долбоорунун жетекчиси (2003). Ал 1994-жылдан Кыргызстандагы «Табият» экология кыймылынын, 2012-жылдан география боюнча илимий иштерди жактоо кеңешинин төрагаеы. Кыргызстандын География коомунун вице-президенти (2010). Ч-дын 100дөн ашык илимий эмгектери (а. и. 5 монография, 2 окуу китеби, 3 окуу колдонмолору) жарык көргөн. К. Карасаев атындагы сыйлыктын лауреаты (2005). Медалдар менен сыйланган.
456
Апрель
hi am dear frind parbham=n jsbcu ks 456 z b bk avancu pchs cckiv v cjjjjs bcn n
Сан Луйс (Колорадо)
Калкы - 739 киши. Болжолдуу аянты - 1.2 км². FIPS коду — 08-68105.
Вокодер
Вокодер (англ, vocoder, voice — үн жана code — шифр, код) — сөз сигналдары берилбей, сөздү кодго айландырып, атайын код түрүндө берүүчү тлефон байланыш системасы.
Бул системада берүүчү жакта сөз сигналын код түрүндөгү сигналга айландыруучу үн анализатору (талдагычы), кабыл алуучу таранта код түрүндөгү сигналды сөз сигналына айландыруучу синтезатор пайдаланы­лат. Вокодер аркылуу сигналды код түрүндө бергенде, телефон каналында жыштыкты өткөрүү тилкесин бир нече эсе (кадимки телефон байланышындагы 250—3500 гц тин ордуна 250—350 гц ке) кичирейтип. алыскы байланыш линиясына өткөрүү мүмкүнчүлүгүн 10—13 эсе жогорулатууга болот.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Мыкты жетилик
Тасманы тартуу иштери 2015-жылы 18-майда Луизиана, Батон Руждун түндүгүндө башталган. Тасманын бет ачаары 2016-жылы 8-сентябрда Торонто Эл Аралык кинофестивалда болуп өткөн, 2016-жылдын 23-сентябрынан тарта Америкада конвенция борборлорунда жана IMAX театрларында көрсөтүлө баштаган. Тасма тууралуу көп сындар айтылган, бирок 162 миллиондук кирешеси менен мактоого арзыган.
Охтмерслебен
Охтмерслебен (Ochtmersleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Оре районуна кирет.
Пазиграфия
Пазиграфия (грекче pas – баары жана ...графия) – жалпыга түшүнүктүү жазуу; бардык эл түшүнгүдөй маани туюнткан белгилер. Мисалы, нота жазуусу, араб цифралары.
Рэмер (Миннесота)
Рэмер (Миннесота) (Remer) — Миннесота штатынын Cass округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 370 киши. Болжолдуу аянты - 2.9 км². FIPS коду — 27-53782.
Жасалма радиоактивдүүлүк
Жасалма радиоактивдүүлүк – туруктуу (стабилдүү) ядронун ядролук реакциянын натыйжасында реактивдүү ядрого айлануу кубулушу. Мисалы, 11Na23 изотобу нейтрон (n1) менен реакцияга кирет: оn1+11Na23→11Na24. nNa24β – радиоактивдүү изотобу пайда болот. Бул изотоп терс β-бөлүкчөсүн чыгарып магнийдин 12Mg24 стабилдүү изотобуна айланат: 11Na24→1e°+12Mg24. Ушундай эле ядролук реакцияларды α-бөлүкчөлөрү жана протондор менен жүргүзүүгө болот. Алынган жасалма радиоактивдүү ядролор α, β, γ радиоактивдүүлүктөргө ээ болот. Жасалма радиоактивдүүлүктүн закон ченемдүүлүктөрү табигый радиоактивдүүлүк закондору менен дал келет. Жасалма радиоактивдүүлүктү 1934-жылы И. Жолио-Кюри жана Ф. Жолио-Кюри ачкан.
Вокруг света
Вокруг света - ай сайын чы­гуучу ил. көркөм журнал, ВЛКСМ БКнын органы (1931). «Вокруг света» петербургдук басма сөз кызматкери М. О. Вольф тарабынан 1861-ж. не­гизделген унгул эле наамдагы журналдын уландысы.
Төрөев Мамарасул Сакыевич
Төрөев Мамарасул Сакыевич (25.12.1959-ж.т., Ош облусу, Чоң Алай району, Дароот-Коргон айылы) - коомдук ишмер.
Кыргыз айыл чарба институтун (1983), Ош мамлекеттик университетин бүткөн.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Панама (Небраска)
Панама (Небраска) (Panama) — Небраска штатынын Lancaster округуна караган АКШ шаары.
Берг (Шуссенталь)
Берг (Шуссенталь) (Berg (Schussental))) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Тюбинген административдик округуна карайт. Равенсбург районуна кирет.
Панама (Небраска)
Калкы - 253 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 31-38225.
Берг (Шуссенталь)
Калкы - 3960 киши(2013-ж.). . Аянты - 28,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 36 013. Мэр — Хельмут Гриб.
Дунайдагы Нойштадт
Дунайдагы Нойштадт (Neustadt an der Donau) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан Шаар. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Кельхайм районуна кирет.
Баке (Белорет району, Башкыртстан)
Баке — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Зигазин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 151 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Латвиянын тарыхый жана маданий Аймактары
Латвиянын тарыхый жана маданий аймактары (kultūrvēsturiskie novadi Latvia) - Латвия Республикасынын аймагынын тарыхый жана маданий аянттары.
Биринчи бөлүгүнө ылайык, Satversme (Кыргыз Республикасынын мыйзамы), Кыргыз мамлекетинин аймагында, эл аралык келишимдер тарабынан белгиленген чектерде, ал: Земгале борборунда Латгале түштүк-чыгышта, Курземе менен батыш жана түштүктө Земгале.
Мындан тышкары, салттуу түрдө, Земгаланын түштүк-чыгыш бөлүгүнөн жана Латгаланын түштүк-батыш бөлүгүнөн (Латгале), бешинчи аймак бөлүнөт - Селия.
Курземе Тарыхый Аймагы
Курземе — борбор шаары Кулдига
Земгале Тарыхый Аймагы
Земгале — борбор шаары Елгава
Видземе Тарыхый Аймагы
Видземе — борбор шаары Рига
Латтгали Тарыхый Аймагы
Латтгали — борбор шаары Резекне
Селия Тарыхый Аймагы
Селия — борбор шаары
Лоруп
Лоруп (Lorup) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эмсланд районуна кирет.
Калкы - 3182 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 51,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 54 033. Муниципалитеттин башчысы — Хайнрих Кройцянс.
Пай
Пай – жеке жана юридикалык жактардын, фирманын, компаниянын, коомдун жалпы капиталына кошкон үлүшү же акчалай взносу. Үлүш ээлеринин – пайчылардын ала турган кирешелери, дивиденддер жана фирма жоюлган учурда ала турган мүлктүн бөлүгү же акчанын көлөмү Пайдын өлчөмүнө жараша болот. Пай төгүмдөрү компаниянын, кооперативдин үлүштүк салым фондун түзөт. Пай үлүштүк салым күбөлүгүндө катталат.
Жатак мектеп
Жатак мектеп, мектеп интернат (латынча internus – ички) – жатаканасы бар мектеп. СССРде КПССтин 20-съездинин (1956) чечимине ылайык, Кыргызстанда 1960-жылдардын башында ачыла баштаган. Биринчи иретте жетим балдар, согуш жана эмгек майыптарынын, алыскы жайыттарда кыштаган малчылардын, аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдүн балдары кабыл алынган. Тарбиялануучулар кийим, тамак жана окуу куралдары менен камсыз кылынган. Мектеп интернат мамлекеттин жана азыр жеке сектордун эсебинен да каржыланат.