cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жами
Шилтемелер
* Culture and Circulation: Literature in Motion in Early Modern India (in English). BRILL. 2014. ISBN 9789004264489. works of the Persian polymath ʿAbd al-RahmanJami (1414–1492) under the auspices of the Neubauer Collegium for ...
* Ислам дүйнөсүнүн илимнамасы, Сарваже* Жами,
* ЗаринКуб, Абдульхосейн, Иран суфизмин изилдеп, Тегеран ир.ж. 1362-ж.
* Жами, Абдурахман, Дивандар, Голзар Махмуди СатимПариз ир.ж.1337-ж.
* 1492 Jāmi (b. 1414), noted Persian poet, mystic, and author of Yusof o Zolayḵā and Behāristān, dies. iranicaonline.org
Булактар
* Урнабаев Асамаддин, Жаминин колго жазылган каттары, М.Хервинин кириз сөзү жана кызматашуусу менен, ир.ж.13664=ж.
* Голь Хасан, Иран акындарынын өмүр баяны, Халак басмакана уюму, ир.ж.1377,
* ”Jami” Жами, Википедия англис тилинде
Сырткы шилтемелер
* Жамиинин ырлары PDF формат.
Артаксеркс
Артаксеркс — Ахемениддер династиясынан чыккан перс падышалары.
Артаксеркс I
Артаксеркс I (гректер аны Макрохейр — «узункол» деп аташкан) - биздин заманга чейинки 465—424-жылы башкарган. Атасы Ксеркс I өлтүрүлгөндөн кийин, улуу агасы Дарийди атасына каршы кутумга катышты деп айыптап, аны бийликтен четтеткенден кийин такка отурган. 464-жылы Бактриянын сатрапы Виштапстын козголоңун баскан. 454-жылы египеттиктерди жана аларды колдогон афиналыктардын флотун Нилдин делтасында талкалаган. 449-жылы Саламиндин (Кипрде) алдында гректерден жеңилгенден кийин грек-перс согуштарын жыйынтыктаган Калий тынчтыгына кол койгон. Анын шарттары боюнча Артаксеркс I Кичи Азиядагы грек шаарларынын көз каранды эместигин тааныган. 424-жылы дүйнөдөн кайткан, ошол эле күнү аялы Дамаспия да каза болгон. Экөө тең Персеполго жакын жерге коюлган.
Артаксеркс II
Артаксеркс II 404—359-жылы башкарган; Дарий IIнин тун уулу. Укмуштуудай эске тутуу жөндөмдүүлүгүнө ээ болгондуктан, гректер аны Мнемон («куйма кулак») деп аташкан. Бийлик жүргүзгөн алгачкы жылдары Кичи Азияны башкарып турган иниси Кир экөөнүн ортосунда такты үчүн күрөш жүргөн. Кир Вавилониядагы Кунакстын алдындагы салгылашууда курман болгон. Тышкы саясаттагы бир топ ийгиликтерге карабастан (394-жылы Книданын алдында спарталык флотту талкалоо, 386-жылы Анталкид тынчтыгы жана башка), Артаксеркс II башкарган мезгилде аялдарынын жана балдарынын (360 аялы, 115 баласы болгон) ортосундагы тынымсыз интригалар Ахемениддер мамлекетин бир топ начарлаткан.
Артаксеркс III
Артаксеркс III 359-338-жылы башкарган. Артаксеркс IIнин уулу. Улуу агаларынын баарын жок кылгандан кийин такка отурган. Башкарган жылдары Ахемениддер мамлекетинин бүтүндүгүн калыбына келтирүү үчүн күрөш жүргүзгөн. Сатраптарга жалданма аскер кармоого тыюу салган. Кпчп Азпядагы, Фпнпкпядагы, Кппрдегп козголоңдорду аеосуз баскан. 342-жылы Егппеттп кайрадан бпрпктпрпп, перстердпн бпйлпгп калыбына келтпрплген. 338-жылы каза тапкан А. III (дарыгерп тарабынан ууландырылган) Персеполго коюлган.
Артаксеркс IV
Артаксеркс IV биздин заманга чейинки 330-жылы Бактриянын сатрапы Бесс Дарий Шнү өлтүрүп, Александр Македонскийге качып келген жана Артаксеркс деген ат менен өзүн перс падышасы деп жарыялаган. 329-жылы македондуктар тарабынан өлтүрүлгөн.
Кең-Төр мөңгүсү (Какшаал кырка тоосу)
Кең-Төр мөңгүсү — Какшаал кырка тоосунун тун. капталындагы ереон тибиндеги моңгу. Ак-Сай суусунун сол куймасы Мүдүрүмдүн алабында, Болгонду жана Жырганакты мөңгүлөрүнүн аралы¬гында жайгашкан. Уз. 5,2 км, аянты 6,7 км2, абляңия обл-нын аянты 2,2 км2. Моңгунун башы деңиз деңг. 4920 м, этеги 3980 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4260 м. Меңгүдон агып чык¬кан озон Мүдүрүмдүн сол куймасы Кен-Терге сол тараптан куят.
Пилюлялар
Пилюлялар бир өңчөй массадан жасалган тоголок формадагы кургак дары. Ичүүгө берилет. Пилюлялар аптекада даярдалат. Алар дары жана пилюля даярдалуучу кошумча заттардан (крахмал, ак чопо, глицерин жана башка) турат.
Сайлык
Калкы
Калкы - 847 киши.
Marvel Entertainment
Marvel Entertainment, ЖЧК (мурун Marvel Enterprises and Toy Biz, Inc., рынокто MARVEL катары таанымал) - Marvel Entertainment Group жана ToyBiz компаниялардын биригишинде, 1992-жылы июнда түзүлгөн америкалык зоок компаниясы. Marvel Entertainment Walt Disney компаниясынын туундундусу болуп саналат, ал Marvel Comics, Marvel Animation жана Marvel Television бөлүктөрү менен таанымал. Мурун Marvel Studios Marvelumbrella астында иш жүргүзчү, Walt Disney Studios компаниясынын туунду бөлүкчөсү болгондон кийин, ал телевизиондук тармакта үзгүлтүксүз түрдө ар кандай телевизиондук шоуларды чыгарууда.
2009-жылы, Walt Disney компаниясы 4 миллиард АКШ долларга Marvel Entertainment компаниясын сатып алган, ошол замандан тартып компания ЖЧК болгон. Маалыматтарга таянганда, Marvel каржылык отчеттуулук боюнча Disney компаниянын негизги керектелүүчү товарларлар сегментине кирет.
Көп жылдан бери Marvel Entertainment башка дүйнөлүк компаниялар менен бир канча сүйлөшүүлөргө жана шериктештиктерге кирген. 2017-жылдын абалына карата, Marvel 20th Century Fox жана Sony Pictures компаниялар менен тасма өндүрүү боюнча уруксаттама макулдашуулары бар, мындан тышкары, Disney компаниянын менчиги болгондон мурун, Marvel Universal Parks & Resorts менен тематикалык оюн-зоок парктар боюнча уруксаттама макулдашуусу бар. Universal менен түзгөн макулдашуусунан, Marvel каармандарынан жана башка менчиктеринен тышкары Walt Disney парктар жана эс алуучу жайлар пайда болгон.
Куштумшук түспөлдүүлөр
Куштумшук түспөлдүүлөр (лат. Mormyriformes) – балыктардын бир түркүмү.
Өрмөчүлүк
ӨРМӨЧҮЛҮК (өрүмчүлүк) — ат жабдыктарын узануудагы элдик эски ыкмаларынын бири.
Бул көркөм кол өнөрчүлүгүнүн татаал түрүнө кирет. Мунун негизги жердиги бир гана кайыш жана көк болот. Өрмө буюмдарын жасоонун маңызы көзгө илээшпеген көктүн тал-тал ичке тегиз жана өтө кылдат тилүүсүндө болуп саналат. Ошол тилим талдар бир жеринен үзүлбөсө, өрүмү кооз чыкса, бул өрмөчүлүктү аныктайт. Өрүм кайыш менен көктү тилишке да байланышат.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Хэмптон (Нү-Жерси)
Хэмптон (Нү-Жерси) (Hampton) — Нү-Жерси штатынын Хантердон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1401 киши. Болжолдуу аянты - 4.0 км². FIPS коду — 34-29460.
Шакен Айманов
Айманов Шакен Кенжетай уулу (5. 2. 1914, Павлодар облусу, Барнаул району, Айман-Булак айылы - 24. 12. 1970, Москва) - казак актёру, режиссёр, казак профессионалдык киноискусствосуна негиз салуучулардын бири. СССР эл артисти (1959), Казак ССР мамлекеттик сыйлыгы (1965), СССР мамлекеттик сыйлыгы (1968, 1979) лауреаты. Семейдеги мугалимдер педтехникумунда окуп жүргөндө Алматыдагы Казак драма театрына чакырылып, 1933-ж. кабыл алынган. Театр сахнасында Кобланды (М. Ауэзов, «Кобланды»), Кодар (Г. Мүсрепов, «Козу Көрпөш - Баян сулуу»), Алдар көсөө (Ш. Кусаинов, «Алдар көсөө»), Исатай (И. Жансүгүрөв, «Исатай - Махамбет»), Кассио (У. Шекспир, «Отелло»), Тихон (А. Островский, «Таланттар менен табынуучулар»), Кидд (Б. Лавренов, «Америка добушу»), Хлестаков (Н. Гоголь, «Текшерүүчү»), Петруччио (У. Шекспир, «Азоого чалма») сыяктуу классикалык ролдорду аткарган. «Мылтыкчан киши», «Абай», «Намыс соту» пьесаларын сахнага чыгарып, алгачкы режиссёрлук кадамын баштаган. 1951-56-ж. Казак драма теарынын башкы режиссеру болгон. Ал койгон «Абай» спектаклине СССР мамлекеттик сыйлыгы берилген (1952). Абайдын акындык талантына таасирленип өскөн Айманбетов кийин улуу акын тууралуу фильмге катышкан. Өнөр сапары менен эл арасында болуп, кинофестивалдарда, симпозиумдарда Жан Шабен, Жан Марэ, Лоуренс Оливье, Софи Лорен, Радж Капур, Френк Копра сыяктуу киножылдыздар менен жолугушкан. «Абай ыры» (реж. Г. Рошаль, 1945), «Жамбыл» (реж. Е. Дзиган, 1947) фильмдери аркылуу кино өнөрүнүн сырын терең түшүнүп, 1958-70-ж. «Казакфильм» студиясынын көркөмдүк жагын башкаруу менен казак киноөнөрүнүн өркүндөшүнө чоң үлүш кошуп, романтикалык-патриоттук мектептин негизин түздү. Айманбетов Казакстан кинематографисттер союзунун башкармасынын туңгуч секретары болгон. Каир шаарында өткөн Азия жана Африка элдеринин жана Москва шаарында өткөн эл аралык кинофестивалдарга катышкан. «Тоо хрусталы» аттуу фильми 1967-ж. Дүйшөмбү шаарында өткөн Казакстан жана Орто Азия республикаларынын эл аралык фестивалында биринчи байгеге ээ болгон. «Махабат тууралуу баян» (1953), «Алдар көсөө» (1965), «Атамекен» (1966), «Биздин сүйүктүү доктор» (1958), «Такыялуу периште» (1958), «Атамандын акыры» (1970) фильмдерин койгон. Ленин, Эмгек Кызыл Туу ордендери менен сыйланган. Алматы шаарынын бир көчөсүнө (1972) жана «Казакфильм» студиясына (1984) ысмы берилген. Ал жашаган үйдө жана киностудияда музейи уюштурулган (1971).
Карсамбач
Карсамбач (түркчө: karsambaç) – тегизделип алынган муз же таза кардын үстүнө сироп кошулуп жасалган таттуунун бир түрү. Ал Түркиянын түштүк аймактарындагы (Адана, Кахраман Мараш ж.б.) жайлоолорго мүнөздүү. Карсамбач шаарларда жазында, жайлоолордо болсо суук мезгилдерде желгендиги менен, өзгөчө карама-каршылыктарды түзүп турат.
Даярдоо ыгы
Курамы муз жана сироптон турат. Муз атайын калыпка салынып тегизделип алынат. Муздун ордуна таза карды колдонсо да болот. Муз же кар бир кишиге ылайыкталып, кесеге толтурулат. Андан кийин муздун же кардын үстүнө сироп куюлат. Кооздук үчүн кесенин үстүнө жалбыздын жалбырагы жабылат же шекер себилип коюлат.
Кар топтоп жатканда кардын үстүңкү катмарындагы чаң жана зыяндуу заттарды ичке кылып күрөп алуу керек. Муну менен катар кардын таза болуусуна көңүл буруу зарыл. Ал үчүн кургак жана аппак карды топтоого аракет кылынат.
Карсамбач дүйнөлүк ашканада
Карсамбачка окшогон таттуу АКШнын Луизиана штатында да жасалат. Таза кардын үстүнө кант камышынын сиробу куюлат. Айрым даярдоо ыгына жараша музга ванилин, сүт жана шекер сыяктуу азыктар же жумуртканын агы кошулат. Бул ыкма менен жасалган таттуу «кар балмуздагы» (snow ice cream) деп аталат.
Батыш Ак-Шыйрак коргошун кендеринин тобу
Батыш Ак-Шыйрак коргошун кендеринин тобу Жалал-Абад облусунун Тогуз-Торо районундагы коргошун кендери жаткан аймак. Кош-Дөбө кышаарынан 30 км түндүк-батышта. Батыш Ак-Шыйрак кырка тоосунун түндүк-чыгыш жак четинде жана Кызылкыр тоосунда. Рудалуу тилке бир нече кмге созулат. Ири кендери: Кулжабашат, Чункей, Бүркүтуя жана Кызылкыр. Аймактын геологиясын девон жана карбон мезгилдеринин татаал бүктөлүүлөргө дуушарланган жана ири антиклиналдык түзүлүштөгү тоо тектер түзөт. Кен тектоникалык жаракалар менен тилмеленген карбондун аки таш тектеринде топтолгон. Руда тулкулары линза, уя түрүндө жатат. Коргошун 16-23%ке чейин. Негизги минералдары: галенит, сфалерит, пирит, халькопирит ж. б. Кен гидротермден пайда болгон.
Карсамбач
Карсамбач дүйнөлүк ашканада
Канаданын ашканасындагы tire d'érable да кар колдонулуп жасалган таттуунун бир түрү.
"Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты визуалдык эффекттер" номинациясы
"Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты визуалдык эффекттер" номинациясы (англ. The Academy Award for Best Visual Effects) - визуалдык эффектр боюнча жетишкендиктерге ыйгарылат.
Карсамбач
Карсамбач дүйнөлүк ашканада
Малайзияда да муздан Ais Kachang деген таттуу жасалат. Ага шербеттен тышкары жаңгак, жер жаңгак, айрым учурларда маис жана буурчак кошулат.
"Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты визуалдык эффекттер" номинациясы
Сыйлыктын тарыхы
1928-жылы сыйлыкка киришүү аземинде Кинематографиялык искусство жана илимдер академиясы биринчи "Эң мыкты тасма" номинациясына татыган Биринчи дүйнөлүк согуштун драмасы "Канаттар" (англ. Wings) тасмасына "Эң мыкты инженердик эффекттер" тактачасын сунуп жатканда, биринчилерден болуп визуалдык эффекттердин техникалык маанилүүлүгүн байкаган.
Метемпсихоза
Метемписихоза – жандын көчүп жайгашуусун белгилөөчү кийинки грек терминдеринин бири. Алгачкы жолу сицилиялык Диадордо, андан кийин Галенде, афродиялык Александрда жолугат, өзгөчө неоплатондук салттар үчүн мүнөздүү. Башка адамдардын (жаңы төрөлгөн баланын), жаныбарлардын, өсүмдүктөрдүн жана минералдардын же жогорулоо тартибинде – демондордун, кудайлардын денесине өлгөндөрдүн жанынын кайра жайгашуусу жөнүндө диний-мифологиялык окуу. Эски жана Жаңы дүйнөнүн көптөгөн көз карандысыз фольклордук салттары үчүн ырасталган.
Колдонулган адабияттар
Wiedergeburt تناسخ Reinkarnasiya Прераждане Reencarnació Reinkarnace Reinkarnation Reinkarnation އާތަމާލަ Μετενσάρκωση Reincarnation Reenkarniĝo Reencarnación Reinkarnatsioon fa:تناسخ Jälleensyntyminen Reinkarnatión Réincarnation Reynkarnaasje גלגול נשמות पुनर्जन्म Reinkarnacija Lélekvándorlás Reincarnation Reinkarnasi Endurholdgun Reincarnazione 転生 환생 Reinkarnacija Pārdzimšana mdf:Реинкарнацие Реинкарнација पुनर्जन्म Reïncarnatie Reinkarnasjon Reinkarnacja Reencarnação Reîncarnare Реинкарнация पुनर्जन्म පුනර්භවය Reincarnation Reinkarnácia Reinkarnacija Rimishërimi Реинкарнација Själavandring పునర్జన్మ Muling pagkakatawang-tao Reenkarnasyon Реінкарнація تناسخ Đầu thai גלגול 轉世
Каракол чокусу
Каракол чокусу – Тескей Ала-Тоонун эң бийик жери. Каракол шаарынан 48 км Түштүк тарапта. Бийиктиги 5280 м. Шуштугуй, Түндүк жана Түштүк тарапка салааланган кырлар кетет. Муздук менен капталган.
Мөңгүлөрү: Каракол, Айланыш, Чыгыш Кичи Борду, Оң-Төр, Чоң Борду, Көл-Төр. Каракол мөңгүсүнөн Каракол суусу башталат. Каракол чокусуна алгачкы чыккандар: Н. Попов, Г. Белоглазов, В. Рацек, К. Байгазинов (1937-жылы 3-август).
Атомдук масса
Кыпындык(атомдук) масса – элементер А. м. атом масса бирдиги (а.м.б.) аркылуу туюнтулган салыштырмалуу мааниси. А. м. атомду түзгөн бөлүчөлөр массалар суммасынан масса деффектисине аз. А.м. түшүнүгүн Дж.Дальтон киргизген (1803), кийинчерээк Я. Берцелиус, Ж. Стас, С. Канницаро, Т.У.Ричардс ж.б аны тактоодо чоң салым кошкон. 1869-ж Д.И.Менделеев элементтер касиеттеринин А. м. болгон көз карандылыгы ж-дөгү мезгилдик закон ачып, анын негизинде бир топ элементтин (Be, In,U, Ce, Th, La жана башкалар), А. м-сын тактап жана ал кезде ачыла элек элементтер (Ga, Ge, Sc) А. м-рын алдын ала айткан. Жаратылышта бир изотоптон турган элементтер (F, AI) А. м-сы анын изотобунун А. м. туура келет. Ал эми бир нече изотоптору бар элементтер А. м. болуп, ошол изотоптор А. м. орточо мааниси эсептелет. Көпчүлүк элементтер изотоптук курамына жараша А. м. да турактуу болот. А. м. хим. элементтин фундаменталдык мүнөздөмөсүнүн бири. А. м. бирдиги катары 1961-ж. чейин жаратылыштагы кычкылтек атомунун орточо массасынын 1/16 бөлүгү алынган. Жаратылыш кычкылтеги 18О, 17О, 16О изотопторунан турат. Бул бирдик менен өлчөнгөн А. м. хим. шкаланы түзгөн. Мындан башка физ. шкала бар. Анда А. м. бирдиги үчүн кычкылтеги 16О изотобу массасынын 1/16 бөлүгү алынат. Бул эки шкала менен иштөө ыңгайсыз болгондуктан, 1961-ж. көмүртек шкаласы, башкача айтканда А. м. бирдиги үчүн көмрүтектин 12С изотобу массасынын 1/12 бөлүгү алынган. А. м. түрдүү методдор менен аныкталат; аны жогорку тактыкта аныктоо физ. методдор менен жүргүзүлөт. А.м. хим. формулалар жана теңдемелер аркылуу эсептөөлөр жүргүзүүдө жана бирикмелер мол. массасын табууда колдонулат.
Ась-Ель
Ась-Ёль — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ловля дарыясынын сол жээгинен 6 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Аймухамедова Гульсым (Мария) Бурановна
Аймухамедова Гульсым (Мария) Бурановна (1919-ж. туулган, Челябинск облусу, Троицк шаары) химик, техника илимдеринин доктору (1965), профессор (1967). Кыргыз ССРнин эмгек сиңирген ойлоп табуучусу (1975), Кыргыз ССРинин илимге эмгек сиңирген ишмери (1985). Москвадагы М. В. Ломоносов атындагы университетте окуган (1941), Кыргыз мамлекеттик пединститутту бүтүргөн (1945). 1943-жылдан СССР ИАнын Кыргыз филиалынын, 1954-жылдан Кыргыз ССР ИАнын химия институтунда, 1960-жылдан органикалык химия институтунда лабораториянын башчы, 1971-жылдан директорунун орун басары, бөлүм башчы, консультант болуп иштеген. 1991-жылдан КРнын УИАнын ардактуу академиги, Химия жана химиялык технология институтунун башкы илимий кызматкери. Илимий эмгектери табигый бирикмелерди өндүрүүнүн химиясы жана химиялык технологиясына, өсүмдүк сырьёлорун кайра иштетүүгө арналган. Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар менен сыйланган. Эмгектери: Пектиновые вещества и их определения (в соавторстве). Ф., 1964; Свойства и применение пектиновых сорбентов (в соавторстве). Ф., 1984; Зависимость свойств пектиновых веществ от их метоксильной составляющей (в соавторстве). Ф., 1990.
Дүйшөн Оморов
Дүйшөн Оморов (1933-1998) - Кемин районунун Кайыңды айылында туулган. Дүйшөн Оморов 22 жашында мектептин директору болуп, өмүрүн билим берүү ишине арнаган. Учурунда мектеп статусу эң жогору болуп, мезгилге ылайык, ал кыргыз элинин билим дэгээлинин жана жалпы эле турмушунун чукул өзгөрүшүнө зор салым кошкон.
Маданий революция
Маданий революция – совет мезгилинде коммунисттердин жетекчилиги аркылуу ишке ашкан социалдык саясий, экономикалык маданий өзгөрүүлөр. Большевиктер партиясынын максаты маданий революция аркылуу эмгекчилерди тарыхый маданий процесстин активдүү катышуучуларына айландыруу, жаңы адамды тарбиялоо болгон. Маданий революцияны социалдык коомду куруунун негизги шарты деп эсептешкен. Коммунисттердин окуусуна ылайык, маданий революцияны эзүүчү таптын коомдук турмуштагы руханий жана маданий үстөмдүгүн жоюп, адамзат жараткан тарыхый маданий жетишкендиктерди эмгекчилердин энчисине ыйгармак, ошондой эле буржуазиялык маданият жаңы социалдык маданият менен алмаштырылат, эл агартуунун жаңы системасы түзүлөт, анын негизинде илим билим жана искусство өнүгүп, социалдык интеллигенция калыптанат, эл массасынын саясий аң-сезими өсөт дешкен. Бирок, эски маданияттан баш тартуу аны таңгандыкка жатпай турганын, тескерисинче, сын көз менен карап, анын жакшы жактарын тандап алуу керектигин айтып чыгышкан. Маданий революция кыска мөөнөттүн ичинде бүтүндөй совет элинин коомдук саясий турмушун, маданий өнүгүүсүн түп тамырынан өзгөрткөн. Кыргызстанда Октябрь революциясына чейин калктын 1% гана сабаттуу болсо, маданий революциянын жыйынтыгында өлкө туташ сабаттуулукка жеткен. Бул көрүнүш өз кезегинде Кыргызстандын өнүгүүсүнө өтө чоң өбөлгө түзгөн; элдин турмуш-тиричилиги жаңырган, шаарлар, кыштактар курулуп, билим берүүчү мекемелердин тармактары түзүлгөн. Кыргыз улутунан билимдүү адистердин бүтүндөй мууну өсүп чыгып, дүйнөлүк интеллектуалдык өнүгүүгө өз салымын кошуу деңгээлине чейин көтөрүлгөн. Билим берүү, социалдык, маданий курулуштар акысыз жүргүзүлгөн. Бирок маданий революция Советтер Союзуна кирген республикаларда зор өнүгүүлөрдү жаратып, жашоого жагымдуу маанай түзгөнү менен, авторитардуу башкаруу (жеке адамга сыйынуу) саясаты маданий революцияга таасирин тийгизген, башкача айтканда маданий революция өлкөдө зордук-зомбулук, маданий, саясий репрессияларды колдонуу ыкмалары менен жүргүзүлгөн. Миңдеген алдынкы көзкараштагы интеллектуалдуу адамдарга эл душманы, контрреволюциячыл, дүйнөлүк буржуазиянын агенти деген жарлыктар бейкүнөө тагылып, айыпталып, эзүүчү таптын өкүлдөрү катары камалып, сүргүнгө айдатылган, атылган. Диний мекемелер тонолуп, кыйратылып, дин кызматкерлери куугунтукка алынган. Маданий революция идеясы (СССР мезгилинде) социалдык коомду курууга умтулган дүйнөнүн айрым бир мамлекеттеринде да ишке ашкан. Бирок, аларда бул идея өзүн биротоло дискредитациялоо (аброюн түшүрүү) жолунда, лениндик концепцияга шайкеш келбеген абалда жүргүзүлгөн. Советтер Союзунун коммунисттери ал эксперименттерди маданий революцияга эч кандай тиешеси жок көрүнүш катары карап, байланышын танышкан.
Дүйшөн Оморов
1937-жылы Дүйшөн Оморов төрт жашында жетим калып, Азимжан-апа багып чоңойткон. Иш сапары 1952-жылы Кыргызстандагы биринчи жогорку окуу жайы болгон Фрунзе мугалимдер институтун бүтүргөндөн кийин башталган. Кийин бул окуу жайы Кыргыз мамлекеттик университетине (КМУ) айланган. Дүйшөн Оморов КМУнун толук курсун бүтүргөндүктөн, «Математик, преподаватель математики» деген адистикке ээ болгон.
Маданий революция
Колдонулган адабият
“Кыргыз тарыхы” Бишкек  2003. “Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору” “И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик тил Педагогикалык университети” Башкы редактор: Ү.А.Асанов, жооптуу редактор: А.А.Асанканов. Ред кеңеш: Ө.Ж.Осмонов (төрага) Т.Н. Өмүрбеков.
Дүйшөн Оморов
Дүйшөн Оморовду элдин билимин жогорулатуу максатында, Чоң-Кемин өрөөнүнүн ар кайсы мектептерине директор кылып жөнөтүшкөн.
Терең билимдуу жана биринчи баскычтагы математик болгондуктан, Дүйшөн Оморов өзүнүн шакирттерине эң соңку багыттарды берип, билимге болгон кызыгуусун артырганга жетише алаган. Ошонун себебинен көптөгөн окуучулары ар-кыл адистиктер боюнча чоң ийгиликтерге жетишишкен. Алар бүгүнкү күнгө чейин «биздин агай» деп аны эскерип келишет.
Төрт уул жана беш кызды тарбиялап чоңойткон. Алардын бирөө атасынын бөтөнчө математикалык жөндөмдүүлүгүн улап, учурунда букткул союздук математика олимпиадасында жеңүүчү болуп, андан соң СССР жана бүткүл дүйнө илиминин чордону болгон атактуу физтех (МФТИ) окуу жайына кабыл алынып, аны кызыл диплом менен бүтүргөн. Бүгүнкү күндө ал белгилүү эл аралык экономист-математик.
Дүйшөн Оморов өзнүн бөтөнчө табыгый-психологиялык талантты менен элдин ар-кыл катмары менен терең тил табыша билген: совхоз чарба директорунан чабанга чейин, фрунзелик чиновниктерден москвалык профессорлорго чейин. Элдин эскерүүсүндө, мына ушул сапаттары аны зор ийгиликтерге алып келген.
.
( На основе записей «Бишкек. 24 января 2003 г. Группа «Поддержка ярких личностей». :)
Атомдук номер
Атомдук номер (катар номер) - элементтер мезгилдик системасындагы хим. элементтер катар номери. А.н. атом ядросунун оң заряддуу протондорунун санына жана нейтралдуу атом электрондук катмарындагы терс электрондор санына барабар болот. А.н. атом физ. жана хим. касиеттерин аныктайт. Менделеев мезгилдик закону азыркы кездеги аныктамасына ылайык элементтер жана бирикмелеринин касиеттери алардын атом заряддарына (катар номерине) мезгилдүү көз каранды.
"Алтын глобус" сыйлыгынын "Драма жанрындагы эң мыкты актер" номинациясы
"Алтын глобус" сыйлыгынын "Драма жанрындагы эң мыкты актер" номинациясы (англ. The Golden Globe Award for Best Actor in a Motion Picture - Drama) биринчи жолу 1951-жылы чет өлкөлүк басма сөздүн Голливуд ассоциациясы тарабынан өзүнчө номинация катары ыйгарылган. Мурун "Тасмадагы эң мыкты актер" (англ. Best Actor in a Motion Picture) номинациясы гана бар болчу, кийин, экиге бөлүнгөн соң "Драма жанрындагы эң мыкты актер" номинациясы да пайда болгон.
Рим тыйындары
РИМ ТЫЙЫНДАРЫ. 1–2-кылымда Рим империясында алтын ауреус (салмагы 8 г ), күмүш денарий (3,4 г), жезден жасалган сестерций, дупондий жана асс деп аталган тыйындар колдонулган. 1 ауреус – 25 денарийге – 100 сестерцийге – 200 дупонийге – 400 асска барабар болгон. Бир күнгө жалданып иштеген мардикердин эмгек акысы 3 сестерцийди түзгөн. Ушул баага 1 модий (8 кг) эгин сатып алууга мүмкүн болгон. Кулду 1200 сестерцийге же 12 ауреуска сатып алышкан. Б.з. 1-кылымдан Орто Азияга Рим тыйындары келе баштайт. Кыргызстанда алар Ысык-Көл жээктеринен табылган. Рим тыйындарынын келиши Жибек жолу боюнча соода кербендеринин өтүшү менен тыгыз байланыштуу.
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Учуган-Асан (Стерлибашев району, Башкыртстан)
Учуган-Асан — Башкыртстандын Стерлибашев районундагы айыл, Бузат айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 293 киши. Почта индекси — 453193, ОКАТО коду — 80248815006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кичи Кучаж (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Абонент
Абонент (фр. abonner  – жазылуу) – электр менен камсыз кылуу (электр кубатын пайдалануучу), буюмду акысыз пайдалануу (китепкана абоненти ж. б. у. с.), же акы төлөө менен тейлөө кызматын көрсөтүү (телефон, борбордоштурулган чарбачылык жана таза суу менен жабдуу тутумдарынын абоненти ж. б. у. с.) келишимдерин түзгөн келишим тараптары.
Баклава
Баклава – камырдан жасалган кондитердик азык. Жука жайылган камырдын ичине жаңгак, бадам же фундук салынып бышырылат. ал Осман империясында пайда болгон (азыркы Түркия). Бышкандан кийин үстүнө атайын шекер шербети деп аталуучу шире куюлат. Чыгыш элдеринин ашканасында (айрыкча Жакынкы чыгыш ашканасы).
Этимологиясы
«Баклава» сөзү түрк тектүү. Байыркы түрк жазмаларында baklağu, baklağı түрүндө учурайт. Айрым окумуштуулар сөздүн моңгол тилиндеги «байла-; оро-» деген мааниден чыкканын белгилешсе да, моңголчодогу baġla- этиши байыркы түрк тилинен алынган сөз болуп эсептелет. Сөздүн араб тилиндеги bakla сөзү менен эч кандай катыштыгы жок. Түрк тилинен башка тилдерге да өткөнүн көрүүгө болот. Арабча بقلاوة, фарсча باقلوا, сомаличе baqlawad, күртчө baqlawa, албанча bakllava, румынча baclava, мажарча baklava, болгарча, сербче баклава, хорватча baklava, полякча bakława, чехче baklava, орусча пахлава, бахлава, украинче баклава, грекче μπακλαβάς, армянча փախլավա, грузинче ფახლავა, абхазча абаклау́а, бенгалча বাক্‌লাভা, англисче baklava.
Таблетка
Таблетка - фармацевтикалык заводдордо атайын автоматтар менен пресстелген күкүм. Формасы тегерек, сүйрүрөөк, жалпак же эки жагы жалпак дөмпөйгөн пластина түрүндө болот. Таблетка ичүүгө ыңгайлуу келип, көпкө сакталат, жагымсыз даамы да көп билинбейт. Таблеткалар бүтүндөй жутулат, кээде гана майдалап ичилет. Кээ бир таблеткалардын (нитроглицерин, изадрин жана башка) составындагы заттар ооз көңдөйүнүн былжыр челинен жакшы сиңилет, ошондуктан аларды тилдин астына салып, түгөнгөнчө жутпай коюу зарыл.
Цитология
Цитология (грек. κύτος — «орун», биякта: «клетка» жана λόγος — «окуу», «илим»)  — өсүмдүк жана жаныбар клеткасынын түзүлүшүн жана аткарган кызматын изилдөөчү илим.
Цитологиянын өнүгүшү клетканы изилдөө методдорунун өөрчүшү менен байланыштуу. 17-кылымда бир катар илимпоздор (Р. Гук, А. Левенгук, М. Мальпиги, Н. Грю жана башкалар) микроскоптун жардамы менен өсүмдүктөр клеткадан турарын аныкташкан. 19-кылымда жаныбарлар тканы да клеткадан турары жана клеткалык түзүлүшү боюнча өсүмдүк менен жаныбарлардын ортосунда окшоштуктар бар экендиги байкалган. Бирок ал кездеги илимпоздор клетканын негизги бөлүгү анын кабыгы деп эсептешкен. 1839-ж. ошол кездеги клеткалык түзүлүш боюнча топтолгон илимий маалыматтардын негизинде немец илимпозу Т. Шванн клетка теориясын негиздеген. 19-кылымдын аягында клетканын негизги бөлүгү анын кабыгы эмес, протоплазмасы экендиги, клетканын бөлүнүү жолу менен көбөйүшү айкын болду.
20-кылымда электрондук микроскоптун пайда болушу цитологиянын өнүгүшүнүн жаңы этабы болду. Цитология клетканы тирүү организмдердин маанилүү структуралык бирдиги катары изилдеп, биологиялык илимдердин ичинен негизги орунду ээлейт. Ал гистология, өсүмдүк анатомиясы, генетика, биохимия, микробиология жана башкалар илимдер менен тыгыз байланышта өнүгүүдө. Цитология изилдөөчү объектилери менен ыкмаларга жараша цитогенетика, цитоэкология, онкологиялык цитология, иммуноцитология жана башкалар тармактарга бөлүнөт.
Жогорку салим (Зилайыр району, Башкыртстан)
Жогорку салим — Башкыртстандын Зилайыр районундагы айыл, Матраев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 184 киши. Почта индекси — 453694, ОКАТО коду — 80227825003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Мэрхы-Пюрмай-Кы дарыясы
Мэрхы-Пюрмай-Кы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пюрмай-Кы дарыясынын сол жээгинен 39 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Айнек блоктору
Айнек блоктору - айнектен жасалган курулуш материалы. Ал бири бирине ширетүү менен эки жарым айнек блоктон пресстелип даярдалып, блок көңдөй болот. Айнек блоктору жарыкты жакшы өткөрүүчү, жылуулук жана үн өткөрбөөчү касиетке ээ. Ал өтө бышык, формасы боюнча чарчы, тик бурчтуу; жарык техникалык сапаттары боюнча жарык таратуучу, жарыкты багыттоочу, тунук жана күн нурунан сактоочу; кооздугу боюнча түстүү жана түссүз; конструкциясы боюнча бир же эки камералуу болуп бөлүнөт. Түстүү блок айнек массасын боёо же жарым блоктун экөөнүн ортосуна түстүү пластинкаларды коюу менен даярдалат. Айнек блоктору турак үйлөрдө, коомдук жана өнөр жай имараттарында жарык өткөрүүчү сырткы жана ички тосмо конструкциялар катарында колдонулат. Блоктор бири-бири менен цементтелип бириктирилет.
Артезиан суулары
Артезиан суулары (латынча Artesium — Франциянын Артуа деген провинциясынын атынан) - суу өткөрбөөчү катмарлардын арасында жайгашып гидравликалык басым менен жер астында жаткан суулар. Ал суулардын үстүндө жайгашкан суу өткөрбөс тоотек катмары тешилгенде, артезиан суулары өйдө көтөрүлөт. Артезиан сууларынын пьезометриялык деңгээли жер бетинен жогору болсо, суулар жер үстүнө өзүнөн өзү агып же атылып чыгып турат. Артезиан сууларын жер үстүнө чыгаруу үчүн бургулап казып, көзөнөк (көзөнөк же кудук) артезиан кудугу жасалат. Ал калкты таза суу менен камсыз кылууда, сугат иштеринде, минералдуу сууларды алууда пайдаланылат. Мындай артезиан суулары жер үстүнө чыгарган көзөнөкчөлөр Кыргызстандын Чүй, Талас, Фергана өрөөндөрүндө кеңири пайдаланылат. Артезиан суулары көбүнчө антропоген мезгилине чейинки тоо-тектерде жайгашат.
Бузук телефон
Шарты
Оюн аянтчада, бөлмөдө, сахнада, талаада өткөрүлөт.
Оюнга даярдануу
Жетекчи шайланган соң, калгандары бир бирине жакын тегерек болушуп отурушат.
Оюндун баяны
Жетекчи катарда биринчи болуп отурган оюнчунун кулагына шыбырап бир сөз айтат, андан кийин ал сөздү калган оюнчулар кезеги менен бир бирине бат шыбырашып айтышат. Акыркы оюнчу, ордунан туруп уккан сөздү бардык оюнчулар уга тургандай болуп кайталайт. Эгерде баарынын сөзү бирдей чыкса, оюн кайрадан башталат. Эгерде бирдей чыкпаса, жаңылган оюнчу ортого чыгып ырдап же бийлеп бергенден кийин жетекчинин ролун аткарат. Ошентип, каалаган убакытка чейин уланат. Жаңылбаган оюнчу жеңүүчү болот.
Оюндун эрежеси
Бир бирине тоскоолдук кылууга, чурулдоого, сөздү кайталоого, катуу, жай айтууга болбойт.
Ак-Жар
Кыргызстандагы айылдар:
Турдалиев, Төлөш
Турдалиев Төлөш (1923-1992, Манас району, Ак-Жар айылы) — ырчы, обончу. Мектепти бүткөндөн кийин айылда мугалим, 1946—68-жылдары Кыргыз мамлекеттик филармониясында артист, андан кийин Таластагы Каракол айылында клуб башчысы, Кара-Буура райондук элдик театрда иштеген. Атайдын, Токтогулдун ырларын деңгээлине жеткире ырдаган. Анын «Алмаш», «Адырдын терсек гүлдөрүн», «Ашык жар», «Эпкиндүү Жамал» өңдүү өзү жараткан 20дай обону кыргыз радиосунун алтын фондусуна жазылып алынган. 1958-ж. Москвада өткөн кыргыз искусствосунун он күндүгүнө катышкан. Комузчу, жамакчы да болгон. «Мелтиреп асман көгөрүп» аттуу ырлар жыйнагы жарык көргөн (1994).
Айрым шилтемелер
ӨЧПӨС ЭЛЕС, ӨЧПӨС ЫРЛАР
Куштумшуктар
Куштумшуктар (лат. Ziphiidae) – киттердин бир тукуму, булардын төмөнкү уруусун жана түрлөрүн мисал келтирүүгө болот: кадимки куштумшук (лат. Ziphius cavirostris), Тасманово куштумшугу (Tasmacetus shepherdi), куштумшуктар (уруу) (Ziphius).
Абоненттик карыз
Абоненттик карыз – коммуналдык чарба, байланыш мекемелери менен уюмдарынын тейлөө кызмат акысын белгиленген мөөнөттө төлөп берүү боюнча пайдалануучунун (абоненттин) милдеттенмеси.
"Алтын глобус" сыйлыгынын "Драма жанрындагы эң мыкты актриса" номинациясы
"Алтын глобус" сыйлыгынын "Драма жанрындагы эң мыкты актриса" номинациясы (англ. The Golden Globe Award for Best Actress in a Motion Picture - Drama) биринчи жолу 1951-жылы чет өлкөлүк басма сөздүн Голливуд ассоциациясы тарабынан өзүнчө номинация катары ыйгарылган. Мурун "Тасмадагы эң мыкты актриса" (англ. Best Actress in a Motion Picture) номинациясы гана бар болчу, кийин, экиге бөлүнгөн соң "Драма жанрындагы эң мыкты актриса" номинациясы да пайда болгон.
Баш Кара-Суу кум-шагыл кени
Баш Кара-Суу кум-шагыл кени Чүй облусунун Аламүдүн районунда, Бишкек шаарынан 16 км түштүктө, деңиз деңгээлинен 1068–1147 м бийиктикте. 1984–85-ж. чалгындалган. Пайдалуу кен катмары ортоңку төртүнчүлүк мезгилинде пайда болгон койташ-кум-шагыл кошундуларынан түзүлгөн. Калыңдыгы 1,8 мден 33,5 мге чейин өзгөрүп, орточосу 11 м түзөт. Койташ-кум-шагыл негизинен интрузивдүү тектерден, кесек бүртүктүү кумдан турат. Кенден кум-шагыл алууга болот. Запасы В–498 миң м3, С1–2987 миң м3, В+С1–3485 миң м3, С2–575 миң м3.
Артек
«Артек» — балдардын Кара деңиз жээгинде жайгашкан климаттык санаторийи. 1991-жылы чейин бүткүл союздук пионер лагери, 1991-жылдын май айынан эл аралык балдардын ден соолугун чыңдоо борбору. «Морской» (1960—61), «Прибрежный» (1960—64), «Горный» (1972) (архитектор А. Т. Полянский жана башка) архитектуралык комплекстерди камтыйт.
РКП(б) БКнын Орто Азия бюросу
РКП(б) БКнын ОРТО АЗИЯ БЮРОСУ – РКП(б) БКнын өзгөчө укуктуу өкүлдүгү. 1922-жылы 19-майда Түркстан бюросунун ордуна түзүлгөн. Орто Азия республикаларында партиялык уюмдардын иш-аракетин багыттап, сов. чарбалык уюмдарга жетекчилик кылып турган. Бюро конференциялар менен кеңешмелерди өткөрүп, партиялык уюмдарды идеялык, саясий жактан чыңдоодо, лениндик улут саясатын турмушка ашырууда көрүнүктүү роль ойногон. 1925-жылдан ВКП(б) БКнын Орто Азия бюросу деп аталган. 1934-жылы жоюлган.
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Кыдыралиев, Кадыржан
Кыдыралиев Кадыржан (1936-ж. т., Панфилов району, Чолок-Арык айлы) — кинооператор, кинорежиссёр, Кыргыз Республикасынын эл артисти (1982). Кыргыз Республикасынын искусствого эмгек сиңирген ишмери (1969).
Өмүр таржымалы
1961-ж. ВГИКтин оператордук факультетин бүтүргөн. 1961-жылдан «Кыргызфильм» студиясында иштейт. Кыдыралиевдин оператордук иши профессионалдык чеберчилиги, поэтикалуулугу, драматургиянын ички маңызын сезе билгендиги менен баалуу.
Операторлук жана режисерлук иштери
Ал «Too суусу» (1960), «Ырдын жаралышы» (1961), «Улуу эпос» (1962), «Сенин теңтуштарын» (1962), «Аскалар» (1963), «Жылкылар» (1965), «Кыргыз денизи» (1965), «Кыял» (1967), «Нарын жылдыздары» (1968), «Бешик» (1970), «Искусство жөнүндө баян 175 (1974), «Жер астындагы сууларды чалгындоочу» (1979) жана башка документ фильмдердин оператору. Кыдыралиев 1964-жылдан көркөм фильмдердин оператор коюучусу: «Тайгак кечүү» (1964, режиссёр(у М. Убукеев), «Бакайдын жайыты» (1967, Т. Океев), «Жамыйла» (1968, И. Поплавская, «Мосфильм»), «Мен -Тянь-Шань» (1972, И. Поплавская, «Мосфильм»), «Уркуя» (1972. Т. Океев, «Көк серек» "(1974, Т. Океев, «Казак фильм жана Кыргызфильм»), «Улан» (1977, Т. Океев), «Алтын куз» (1980, Т. Океев), «Василий жана Василиса» (1981, И. Поплавская, «Мосфильм»), «Кыздын сыры» (1982, Д. Соданбек) ж. б. Кыдыралиев режиссёр катары да белгилүү. Ал «Кыял» (1967), «Бешик» (1969). «Оодарыш» (1970) «Жоопкерчилик» (1974) «Премьерага карай жол» (1975), «Кыргыз жеринде» (1977), «Чолпонбай» (1982), «Бабалардын мекени» (3989), «Айталаадагы өлүм» (1991) ж. б. популярдык, документ, көркөм фильмдерди жараткан.
Сыйлыктары
Кыргызстан Ленин комсомолу сыйлыгынын (1968), Кыргыз Республикасынын Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1972, «Уркуя» фильм» учун),«Ардак Белгиси» ордени менен сыйланган.
Чүй (Чүй району)
Чүй (Чүй) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Чүй районундагы айыл. Чүй айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 11 535 киши.
Кепелуу-Сай кени
Кепелуу-Сай кени — Ош обл-нын Жаңы-Жол р-нундагы кум-шагыл кени жаткан жер. Таш комур т. ж. станңиясынан 5—6 км туш.-батышта, Нарын д-нын боюнда. 1970-ж. табылып, 1980-ж. геол. чалгындоо жүргүзүлген. Кен аймагын неоген жана антропоген мезгилинде пайда болгон борпоң аллювий жана пролювий чогүндүлорү түзөт. Пайдалуу кум-шагыл катмары неогендин начар камдашкан конгломерат катмарынан турат.
Талды-Булак алтын кени
Талды-Булак алтын кени- Талас районунда, Кыргыз Ала-Тоосунун түштүк капталында, Каракол суусунун оң жээгинде, Жер-Үй кенинен 35 км түндүк-батышта, Талас шаарынан 47 км аралыкта, деңиз деңгээлинен 1970– 2100 м бийиктикте.
1967-ж. табылган. 1977–80-жж. издөө-баалоо иштери жүргүзүлгөн.
Кен аймагы жогорку ордовик - силурдун диорит-профирлери менен жирелген ортоңку ордовиктин жанартоо-терриген катмарларынан түзүлгөн. Рудалануу майда тектоникалык жаракалар менен байланышкан.
Булак
1. Кыргызстандын географиясы. Энциклопедиялык окуу китеби. Бишкек, 2004
Аяз кучагы
"Аяз кучагы" (англ. Frozen) - 2013-жылы Walt Disney Animation Studios өндүргөн жана Walt Disney Pictures аркылуу жарыкка чыккан компүтерде анимацияланган Американын музыкалык кызыктуу окуясы. Ал Disney компаниянын 53чү анимацияланган тасмасы болуп саналат. Ганс Христиан Андерсендин "Кардуу сарайдын королевасы" (англ. The Snow Queen) жомогунан таасирленген анимацияланган тасмада алыс жерлерге качып кеткен эжесин издеп жаш жигит, ишенимдүү бугу жана аңкоо акылдуу кардан адам менен бирге сапарга чыккан тоо жүрөктүү канбийкенин окуясы баяндалат.
"Аяз кучагы" чыгуудан мурун (2011) бир канча жолу өзгөртүлүп түздөлгөн, анын сценарийин Женнифер Ли жана Крис Бак жазган. Кристен Белл, Идина Мензел, Жонатан Грофф, Жош Гад жана Сантино Фонтана анимацияланган тасманын каармандарынын үндөрүн коштогон. Disney компаниянын сыйлыкка ээ болгон "Кагаздан адам" (англ. Paperman, 2012) кыска метраждуу анимацияланган тасма боюнча иштеген Кристоф Бек "Аяз кучагы" үчүн оркестрдик композицияларды жазган, ошол эле учурда Роберт Лопез менен жубайы Кристен Андерсон-Лопез тасмага ыр жазуу менен алек болушкан.
"Аяз кучагы" анимацияланган тасма көптөгөн сыйлыктарга ээ болгон, алардын ичинде: Оскар сыйлыгынын эки номинациясы - "Эң мыкты анимацияланган тасма" жана "Эң мыкты түп нуска ыр" ("Кое бер" (англ. "Let It Go")), "Алтын глобус" сыйлыгынын "Эң мыкты анимацияланган тасма", BAFTA сыйлыгынын "Эң мыкты анимацияланган тасма" номинациясы, беш "Энни" сыйлыгы (анын ицинде "ң мыкты анимацияланган тасма" номинациясы), "Грэмми" сыйлыгынын эки номинациясы -- "Мультфильмге жаздырылган эң мыкты саундтрек жыйнагы" жана "Мультфильмге жаздырылган эң мыкты ыр" ("Кое бер" (англ. "Let It Go")), Critics' Choice Award сыйлыгынын эки номинациясы - "Эң мыкты ыр" ("Кое бер") жана "Эң мыкты анимацияланган тасма".
"Аяз кучагы" тасманын экинчи кыска уландысынын бетачары "Муздуу калгыратма" (англ. Frozen Fever) 2015-жылдын 13-мартында өткөн. "Олафтын кызыктуу окуясы" (англ. Olaf's Frozen Adventure) аталышындагы кыска майрамдык тасманын бетачары Pixar компаниянын "Коко" (англ. Coco) мультфильмы менен кошо 2017-жылдын 22-ноябрында өтөт. 2015-жылдын 12-мартында тасманын толук метраждуу уландысынын чыгышы жарыяланган, анын директорлору ишке кайра кайткан Бак менен Ли болгон, продюсери катары Питер Дель Вечо дайындалган. Анимацияланган тасманын чыгышы 2019-жылдын 27-ноябрга белгиленген.
Терек-Суу
Терек-Суу:
2018 жайкы Азия оюндары
2018-жылдагы жайкы Азия оюндары — 18-августтан 1-сентябрга чейин Индонезиянын Жакарта жана Палембанг шаарларында өтүп, жабылышы 2-сентябрда өтөт. 45 өлкөдөн келген оюнчулар спорттун 42 түрү боюнча күч сынашат. Анын 32си олимпиадалык болсо, 10у спорттун олимпиадалык эмес түрлөрү. Жалпысынан 481 медаль комплектиси ойнотулат.
Баштерек көмүр кени
Баштерек көмүр кени Ош облусунун Өзгөн районунда, Өзгөн шаарынан 45 км чыгышта, Жазы суусунун сол өйүзүндө. 1945-ж. алгачкы геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлгөн. Кен аймагында юра мезгилинин калыңдыгы 500 мге чейинки чөкмө тектери жатат. Алар бүктөлүүлөргө дуушарланып синклиналдык түзүлүштү пайда кылган. Көмүрдүн эки катмары юранын чопо, кумдук, гравелит жана алевролит тектеринин арасында жайгашкан. Калыңдыгы 0,40–3,50 м. Көмүр орто күлдүү (16%), коксталат.
Тард Габриэль
Тард Габриэль (1843–1904) – француз социологу, социологиядагы психологиялык багытты жактоочу. Дюргейм менен талаш-тартышка түшүп, социологияны биологиялык-организмдик концепциядан бошотууга аракеттенген. Ошону менен бирге өзү да коомду мээ, клетка менен салыштырып, бир жактуу жөнөкөйлөтүп элестеткен. Ушунун негизинде коом бири-бири менен мурдатадан жыйылган маалыматтар (билим, дин, ишеним, жөн ишенүүлөр, каалоолор ж. б.) аркылуу пикир алышып байланышуучу көптөгөн элементтерден (адамдардан) турган өзгөчө маалыматтык система болот.
Коллективдүү (социалдык) психологиядан турган бул системанын функциясын изилдеп үйрөнүү социологиянын негизги максаты болуп эсептелет. Ал эми кишинин өз ара мамилелешүүсүн социологиянын элементардык фактысы болот, ал эми бул мамилелешүүнүн системасы коомдук турмуштун негизин түзөт. Мамилелешүү системасы (тарбия) аркылуу Адам социалдык психология чөйрөсүнө, маданияттын айрым элементтерине аралашып кирет да, коомдун ажырагыс бөлүгү болуп калат. Адамдын башка адамдардан таасир алып, аларды туурап, жолдоо механизмине өзгөчө маани берген жана ал механизмдин мыйзамдардын изилдеп үйрөнүү коомдук илимдин башкы милдетин түзөт деген.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - Б.: 2004
Айнек буласы
Айнек буласы - эритилген айнектен түрдүү жолдор менен даярдалган жасалма материал. Диаметри 3,5-100 мкм, узундугу 20 км болгон үзгүлтүксүз жана диаметри 0,5 - 20 мкм, узундугу 1-50 см штапелдик болуп 2 түрдө жасалат. Ал ысыкка чыдамдуулугу (мисалы, кварц, кремнезем, коалин булалары 1000°Сге чыдайт), диэлектриктик жогорку касиети, жылуулукту начар өткөрүшү жана бышыктыгы, химиялык туруктуулугу менен мүнөздөлөт. Айнек буласы текстиль буласы жана жылуулук өткөрбөөчү була болуп бөлүнөт. Азыр була алуунун технологиялык үч түрү - эритилген айнек массасын чоюп-созуу, айнек массасын борбордон четтөөчү күчтүн жардамы менен агымдарга ажыратуу, үйлөө ыкмалары колдонулат. Була химиялык курамына жараша 500-700°Сде гана жумшара баштайт. Техникада айнек буласы чыйратылган жип, тасма, кездеме, кездеме эмес материал түрүндө бышыктагыч (армирлөөчү), ошондой эле жылуулукту эң начар өткөргөндүктөн жылуулук сактагыч чыпка, электр өткөрбөгүч материал катары пайдаланылат. Андан жасалган материалдарды полиэфир, кремний, органикалык чайыр менен чапташтырганда жеңил, бекем, чыдамдуу материал алынат. Айнек текстолити жана айнек волокнити деген түрлөрү бар. Айнек кебези (диаметри 1030 мкм була) жылуулук өткөрбөөчү материал болгондуктан имараттарды жылуулоо, түтүктөрдү ороо үчүн, акустикалык материал жана катмарлуу дубал панелдери, жабуу плиталары, бөлмөлөрдүн тосмо конструкциялары катары колдонулат.
РКП(б) БКнын Түркстан бюросу
РКП(б) БКнын Түркстан бюросу (Түркбюро) – РКП(б) БКнын Түркстан АССРиндеги ыйгарым укуктуу өкүлчүлүгү (1920–22). Түркстандагы жергиликтүү партиялык уюмдарды чыңдоодо, патриархалдык-феодалдык мамилелерди жоюуда жана бүлүнгөн чарбаны калыбына келтирүүдө чоң роль ойногон. Түркбюро 1922-ж. 19-майда РКП(б) БКнын Орто Азия Бюросуна айландырылган.
Дем албай туруу
Шарты
Оюнчулардын саны 2—5 киши.
Оюн аянтчада, бөлмөдө өткөрүлөт.
Оюнга даярдануу
Катышуучулар тегерек болуп турушуп шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун баяны
Ар ким кезеги келгенде, бирден терең дем алышкандан кийин кайрадан көпкө дем албай турууга аракеттенишет. Ошентип, каалаган убакытка чейин уланышы мүмкүн. Көп убакытка чейин дем албай турган оюнчу жеңүүчү болот.
Оюндун эрежеси
Бир бирине тоскоолдук кылууга, чурулдоого, кайрадан дем алгандан кийин аракетти улантууга болбойт.
Педагогикалык мааниси. Дененин аба жетишпегендикке кылган каршылыгын жогорулатууга, чыдамкайлыкка үйрөтөт.
"Алтын глобус" сыйлыгынын "Көркөм тасма жанрындагы экинчи пландагы эң мыкты актриса" номинациясы
"Алтын глобус" сыйлыгынын "Көркөм тасма жанрындагы экинчи пландагы эң мыкты актриса" номинациясы (англ. Golden Globe Award for Best Supporting Actress in a Motion Picture) биринчи жолу 1944-жылы чет өлкөлүк басма сөздүн Голливуд ассоциациясы тарабынан мурдагы жылы жарыкка чыккан көркөм тасма жанрындагы тасмадагы актердун роль аткаруусуна ыйгарылат.
Номинация пайда болгонунан бери анын расмий аталышы бир канча жолу өзгөрүлгөн, ошентип, 2005-жылдан тартып бул номинация расмий түрүндө "Көркөм тасма жанрындагы экинчи пландагы актрисанын эң мыкты аткаруусу" деп аталалып келет.
Кнерий сымалдуулар
Кнерий сымалдуулар (лат. Kneriidae) – айнакөз балыктардын бир тукуму, буларга кнериялар уруусу (лат. Kneria) кирет.
Хэмптон Тауншип (Нү-Жерси)
Хэмптон Тауншип (Нү-Жерси) (Hampton Township) — Нү-Жерси штатынын Сассекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5099 киши. Болжолдуу аянты - 65.6 км². FIPS коду — 34-29490.
Эмгек менен дарылоо
Эмгек менен дарылоо — кээ бир ооруларды дарылоодо эмгекти колдонуу. Көпкө аракетсиз болгон киши шалакыланып, бошоңдойт. Иштеп жүргөн кишиге эмгек дем, күч берет.
Күч-кубаттын төмөндөшү
Көпкө ооруган кишинин күч-кубаты ооругандыктан гана эмес, кыймыл-аракетсиздиктен да төмөндөйт. Дарылоо максатында эмгекти колдонууну оорулуунун абалына жараша врач аныктап, аны качан баштоону жана иштин өлчөмүн, түрүн белгилейт.
Калыпка келтирүү ыкмасы
Эмгек менен дарылоо калыбына келтирүүчү дарылоо ыкмасы катары кырсыкка чалдыкканда, мээде кан айлануу бузулганда, мээнин кан тамырлары жабыркаганда жалпы кыймылды калыбына келтирүүдө, инфаркт менен ооруп жакшы болгондо жана башкалар колдонулат. Эмгек менен дарылоо сөөк-муун ооруларында кол, бут жана башкалар мүчөлөрдүн кыймылдабай калышын алдын алууда чоң роль ойнойт. Анда жумушка жөндөмдүүлүктү калыбына келтирүү үчүн булчуң күчү менен аткарылуучу эмгектин атайын түрлөрү колдонулат. Психикалык ооруларды дарылоодо эмгек менен дарылоо өзгөчө мааниге ээ. Оорунун түрүнө ылайыкталган эмгек оорулуунун активдүүлүгүн жогорулатат же тынчтандырат, көңүлүн ачып, ишмердүүлүгүн арттырат. Эмгек процессин акырындап татаалдандыруу менен оорулуунун өндүрүштүк жумушка жөндөмдүүлүгүн өөрчүтүүгө болот. Эмгек менен дарылоо психиатриялык ооруканаларда, психоневрологиялык диспансерлерде жүргүзүлөт.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Каге
Каге (англ. Kage, жап. 影, сөзмө-сөз "көлөкө") - беш эң күчтүү Жашырын Кыштактардын лидерлери жана жалпысынан алганда, өз кыштактарынын эң күчтүү нинжалары. Кыштактар өлкөнү башкарбайт, бирок ошол эле учурда өкмөт менен бирдей укукта. Каге өлкөлөрүнүн башчылары менен тең укукта кыштактарынын жашоосун көзөмөлдөйт, алар нинжа коомчулугунун лидерлери болуп саналат. Бирок эрежелерден тышкары учурлар да кезигет, кандай гана болбосун, Каге болгондо нинжа күчтүү болушу мүмкүн, бирок карыган сайын күчүн жоготуп, акырында андан күчтүү жаш нинжалар алардын ордун басат. Ардактуу эс алууга чыккан соң, картайган нинжалар өзүнүн наамын башкаларга тапшырышы мүмкүн, бирок наамды тапшырганы менен картайган нинжа наамын жоготпойт, ошону менен кыштакта бир учурда эки нинжа болушу мүмкүн, бирок бирөөсү гана башкарууда катышат. Каге нинжалардын көбү алардын элиталык мүнөздүү багытына жараша, үй-бүлөлүк, устат-шакирт же ушул байланыштардын айкалыштырууларынан чыккан. Беш Каге өздөрүнүн өлкөлөрүнө жараша ар башка наамдарга ээ болот.
"Алтын глобус" сыйлыгынын "Эң мыкты сценарций" номинациясы
"Алтын глобус" сыйлыгынын "Эң мыкты сценарций" номинациясы Голливуд ассоциациясы тарабынан жыл сайын берилүүчү сыйлык.