cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эгембердиев, Зыфар
Игембердиев Зыфар (1908, Жумгал району, Сары-Камыш айылы — 21.10.1974, Бишкек) — хирург, медицина илимдеринин доктору (1958), профессор (1966). Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген врачы (1949). 1933-ж. Москвадан медицина институтту бүткөн. 1933—42-ж. Кызыл-Кыя, Өзгөн шаардык, Ош облустук, Бишкек шаардык ооруканаларында бөлүм башчы, башкы врач, 1942—46-ж. гвардиялык аткычтар дивизиясынын медицина-санитариялык батальондорунун башкы хирургу болуп, Румыния, Болгария, Югославия, Венгрия, Австрияга чейин барган. 1946—48-ж. Кыргызстан саламаттык сактоо министринин 1-орун басары, 1948—50-ж. министр, 1950—54-ж. СССР медицина ИАда докторант, 1954—60-ж. КММИде проректор, 1960— 74-ж. КММИнин госпиталдык хирургия кафедрасынын башчысы. Игембердиевдин эмгектери көбүнчө күйүктөн болгон травмага, андагы шоктун түрлөрүнө, алардын бөйрөктүн ишине тийгизген таасирин изилдөөгө арналган. Эмгек Кызыл Туу, 2-даражадагы Ата Мекендик согуш, Кызыл Жылдыз ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Интернеттеги шилтемелер
Согушта 35000 операция жасаган
Лукеба (Оклахома)
Лукеба (Оклахома) (Lookeba) — Оклахома штатынын Caddo округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 131 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 40-44000.
Кара-Кочкор
Кара-Кочкор (Кара-Кочкор) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Кара-Кочкор айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 3 521 киши.
Конвертер процесси
Конвертер процесси -  кошундулуу металлды же түстүү металлдын сульфидин алуу үчүн жездүү, никелдүү жана коргошундуу суюк штейндерди кайра иштетүүчү пирометаллургиялык процесс. Конвертер процесси көлкүлдөп эритилген штейндерди аба же техникалык кычкылтек менен үйлөтүү аркылуу конвертерде иштетилет. Аба агымы көлкүлдөк эритмеге аралашканда күкүрткө Караганда кычкылтекке жакыныраак болгон металлдардын сульфиди тез кычкылданат. Түстүү металлургиянын штейндеринде мындай металл болуп темир эсептелет. Темирдин суюк окиси конвертерге флюс кошулуу менен шлакка айландырылат да, ал шлактын тыгыздыгы штейндикинен төмөн болгондуктан эритменин бетине калкып чыгып, мезгил-мезгили менен калпып алынат. Жез өндүрүшүндө Конвертер процесси эки мезгилге бөлүнөт: 1-мезгилде штейндеги темир бүтүндөй алып чыгарылат, 2-мезгилде калган жез сульфиди абадагы кычкылтек менен кычкылдандырылып (Cu2S+02=2Cu+S02), акырында кошундулуу жез алынат. Коргошун өндүрүшүндө жез-коргошундуу штейн Конвертер процессинен өткөрүлөт. Биринчи мезгилде цинк менен коргошундун сульфиддери кычкылдандырылат да, алардын кычкылдары шлакка айландырылат. Экинчи мезгилде иштеткенде коргошундуу (4% ке чейин) жез алынат. Конвертер процессинде сульфиддер кычкылданганда штейнди суюк абалда карман гана турбастан, конвертерге салынган кошмо түстүү металлдарды эрите тургандай жылуулук бөлүнүп чыгарылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Манарага (Косья куймасы)
Манарага — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Косью дарыясынын оң жээгинен 259 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бриология
Бриология (гр. bryon – мох, logos – окуу, илим) - мохтор (мамык чөптөр) ж-дө үйрөтүүчү илим. Ал мамык чөптөрдүн морфол-сын, анатомиясын, көбөйүүсүн, экол-сын жана башка бардык тармактарын изилдейт. Ботан-нын тармагы дагы аныктайт
Эңкейиш
Эңкейиш – эңиш болуп төмөндөп, бөксөрүп кеткен жер, жантайма.
Фаина Раневская
Кыскача өмүр таржымакалы
Фаинанын ата-энеси 1889-жылы Орусияда Таганрогдогу синагогада никелешкен. Атасы Гирш Хаимович Фельдман Минск губерниясына караштуу Игумен үйөзүнүн Смиловичи шаарчасынан болгон.
Энеси Милька Рафаиловна Загайлова – Витебск губерниясынан чыккан. Экөө тең падышалык Орусияда «мещан» деп аталган социалдык катмарга таандык жөөттөрдөн болгон. Үйлөнгөн чакта атасы 26да, энеси 17де болгон.
Оболу эки уулдуу, бир кыздуу (Белла) болгон бул үй-бүлө, алты жарым жылдан соң, 1896-жылдын баш оона (август) айынын 27синде алар Фанни (Фаина) аттуу кыздуу болушат.
Фаина Таганрог Мариинск кыздар гимназиясын аяктайт. 14 жашынан тартып театрга кызыгат.
Юн-Яха (Надуй-Яха куймасы)
Юн-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Надуй-Яха дарыясынын сол жээгинен 73 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 42 км.
Фаина Раневская
Кыскача өмүр таржымакалы
Гимназияны аяктаган соң, А.Ягеллонун (А.Н.Говбергдин) жеке менчик театр студиясында таалим алат.
Василий III Иванович
Мамлекет башкаруусу
Мамлекетти борбордоштуруу учун атасы Иван III нун күрөшүн уланткан. Анын тушунда чачыранды орус жери биротоло бириккен.Ал Псковду (1510),Литва менен согушта Смоленскини (1514),Рязань княздыгын (1521)кошуп алган.Ал динчилерге таянып ,феодал оппозизияга каршы саясий күрөш жүргүзгөн,дворяндардын мүдөөсүн көздөп ,алардын жер ээлөө укугун кенейткен. Анын тушунда маданияты бир топ өнүккөн.
Юн-Яха (Надуй-Яха куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Фаина Раневская
Кыскача өмүр таржымакалы
1915-жылы Орусиянын ири шаары Маскөөгө бет алат. Ал кезде кайрадан борборго айлана элек бул шаарда Марина Цветаева, Осип Манделштам, Владимир Маяковский сыяктуу инсандар менен таанышат.
Бир жолу Фая Фельдман актерлор биржасына келип, мадам Лавровскаянын труппасына жазылат да, Керчь шаарына чыгармачыл сапарга кетет. Ал жактан жергиликтүү банкка келип, апасы жиберген акчаны алып, Митридат дөңсөөсүн көздөй чыгып келатканда, капысынан шамал анын колундагы акчаны учуруп кетет.
Фаина: - Алар учуп кетип жатканы кандай капа кылчу көрүнүш! – деп акчанын артынан карап калат. - Ой ий, Сиз нагыз эле (чеховдук) Раневская турбайсызбы! – деп жанында коштоп жүргөн театр актеру аны Антон Чеховдун “Алчалуу бак” чыгармасындагы башкы кейипкер Любовь Андреевна Раневскаяга окшоштурат. – Минтип ошол гана айта алмак!
Кийинчерээк, Фаина өзүнө жаңы адабий ысым издеп калганда, ошол окуяны эстеп “Раневская” деген тегатты тандап алган. Фаина Раневская Москва алдында, Крымда, Ростов-Дондо, Бакуда, Архангелскиде, Смоленскиде жана башка шаарларда ар кыл театрларда ролдор аткарган.
Маскөө шаарында Камералык театрда (1931-35), Кызыл Армиянын Борбордук театрында (1935-39), Драма театрында (азыркы В.Маяковский атындагы Москва академиялык театры, 1943-49), А.С.Пушкин театрында (1955-63), Москеңеш атындагы театрда (1949-55, 1963-84) иштеген.
Өзүнүн устаты катары Павла Леонтьевна Вульф айымды санаган.
Москеңеш (Моссовет) атындагы театрда иштеп жүргөндө театрдын баш режиссеру Юрий Александрович Завадский менен тез-тез айтыша кетип турган. Себеби Раневская брехттик усулдагы театрдын өкүлү болгон. 1934-жылы алгачкы жолу кинодо - Михаил Роммдун «Болтогой» («Пышка») деген тасмасында рол аткарат.
Айтылуу «Карлсон кайтып келди» деген мултфилмдин үнүн жаздырганда ал Фрекен Бок деген кейипкердин үнүн окуп берет.
Фаина Раневская 1984-жылы теке (июль) айынын 19унда дүйнөдөн кайткан. Анын сөөгү Маскөөдөгү «Жаңы Донск көрүстөнүндө эжеси Изабелланын жанына жерге берилген.
Британдык «Кимдин кимдиги» (Who is Who) энциклопедиясы 1992-жылкы чыгарылышында аны 20-кылымдагы даңазалуу өнөрпоз айымдардын тизмесине кошкон.
Раневская таамай сөздөрү, ачуу чындыкты түз айтканы, ылакапка айланган учкул сөздөрү менен да калайык эсинде калды.
Анын өмүрүнүн мисалында «Доор жылдызы» («Звезда эпохи») сериалы да тартылды. Раневскаянын ролун анда Татьяна Григорьевна Васильева аткарган.
Кызыктуу окуялар жана учурлар
Ал түгүл Леонид Брежнев 1976-жылы раневскаянын 80 жылдыгына байланыштуу айымга орден тапшыруу аземинин алдында: «Мына, Биздин «Муля, менин жиниме тийбечибиз» да келе жатат!» деп айткан экен. Раневская ага: «Леонид Ильич, мага минтип эселек балдар же хулигандар гана кайрылат!» деп жооп кайырыптыр. Саал оңтойсузданган Брежнев: «Кечирип коюңуз, бирок мен Сизди абдан жакшы көрөм» - деген экен.
«Талант – бул өзүнө өзү ишенбөөчүлүк жана өзүнө, өзүнүн кемчиликтерине жан кейите канааттанбагандык, мындай сапатты мен жөндөмү жоктордон эч качан учурата алган эмесмин». Ал карапайым театр аздектөөчүлөр эмес, кайсы-бир аткаминерлер сынап карап отурганда рол аткарганды жининдей көрчү. Бир ирет ал мындай деп айткан: «Бүгүн ролду абдан жаман аткарып жатам, анткени Сталиндик сыйлыкты ыйгарчу комитет оюнду көрүп жатат. Сынак тапшырып жаткандай эң жийиркеничтүү сезим».
Бир күнү Москеңеш театрынын парторгу ага «партияга өтөсүңбү?» деп кайрылса, Фаина жооп кайырыптыр: «Коюңузчу, байболгур! Мен түшүмөн чочуп кыйкыра берет эмесминби!»
Эс тутум
http://www.google.ru/logos/logos11-3.html
Сарыгулова, Бурулкан Турдубек кызы
Бурулкан Сарыгулова - (Burulkan Sarygulova), 30-май 1959-жылы, акын, журналист,  “Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер”, “Эл агартуунун отличниги”, "Азаттык Медиа" мекемесинин директорунун орун басары - башкы редактору.
Өмүр баян
Бурулкан Турдубек кызы (Турдубековна) Сарыгулова 1959-жылы 30-майда Кыргызстандын Ысык-Көл облусуна караштуу Жети-Өгүз районундагы Барскоон айылында мугалимдин үй-бүлөсүндө туулган.
1966-76-жылдары  Ак-Терек, Кичи-Жаргылчак орто мектептеринде жалпы билим алган.
1976-жылы Ысык-Көл областынын Жети-Өгүз районундагы «Үлгүлүү-Жаш» колхозунда (кийинчерээк «Ак-Терек» совхозу) колхозчу, жумушчу болуп иштеген.
1977-78-жылдары  СССРдин 50 жылдыгы атындагы мамлекеттик университеттин даярдоо бөлүмүндө окуган.
Эрмечөл
Эрмечөл – ээн жаткан жер, эч жан жок жапайы чөл, эл жашабаган ээн талаа, какшыган талаа.
Сарыгулова, Бурулкан Турдубек кызы
Өмүр баян
1978-1983-жылдары  ушул эле университеттин кыргыз филологиясы факультетинин журналистика бөлүмүндө журналисттик адистикке окуп, бүтүргөн.
Студент кезинде «Кыргыз маданияты» гезити, «Кыргызстан аялдары» журналы, Кыргыз радиосу менен штаттан тышкары кызматташып турган.
Үй-бүлөсү
Эки уул, бир кыздын энеси. Күйөөсү Субакожоев Турдубек Мойдунович (1956-2010)
Журналисттик ишмердиги
1983-жылы «Ленинчил жаш» гезитинде кабарчы;
1984-1985 - жылдары ЛКЖСнын Нарын шаардык комитетинде инструктор;
1985- 1990 - жылдары Нарын облустук «Нарын правдасы» гезитинде котормочу, кабарчы, бөлүм башчы;
1990-1993 - жылдары «Мугалимдер газетасында» кабарчы, бөлүм башчы;
1993-2002 - жылдары “Кутбилим” газетасында бөлүм башчы, башкы редактордун орун басары, “Кутбилим сабак” усулдук тиркеменин редактору болуп иштеген.
1996- 2005 - жылдары «Азаттык» –  Эркин Европа / ("Азаттык" үналгысынын) (Radio Free Europe/Radio Liberty Inc.) Бишкек бюросуна конкурс аркылуу кирип, штаттан тышкаркы кабарчы болуп иштеген.
2005-2010-жылдары “Азаттык Медиа” мекемесинде кабарчы, программалардын редактору;
2010-жылы (апрель-ноябрь) “Азаттык Медиа” мекемесинин директорунун милдетин аткаруучу;
2011-жылдан баштап “Азаттык Медиа” мекемесинин директорунун орун басары - башкы редактору болуп иштеп келатат.
Чыгармачылыгы
1979-жылдан бери ырлары, новеллалары "Ала-Тоо", "Кыргызстан аялдары", "Кыргыз маданияты", “Учкун” өңдүү адабий журналдарга, жумалыктарга, альманахтарга басылып келе жатат. "Сыр сандык" (Сыр сандык. Ырлар. - Б.: Бийиктик, 2009. - 140 б. ISBN 978-9967-13-524-6) "Жетелешкен жылдар"(Жетелешкен жылдар. Ырлар. - Б. Турар, 2016. - 146 б. ISBN 987-9967-15-534-3) ырлар жыйнактарынын автору.
Кесиптик көндүм: үйрөнүү-үйрөтүү
1995-жылы Журналисттердин эл аралык семинарына катышкан. Куала-Лумпур шаары, Малайзия 2001, 2002, 2004-жылдары Эркин Европа.Азаттык (RFE/RL) радиосунун баш кеңсесинде тренингдерден өткөн. Прага шаары, Чехия 2008-жылы TOL(Transition Online) аймактык медиа уюмунда тренингден өткөн. Прага шаары. Чехия 2014, 2015, 2016-жылдары Бишкектеги Маалымат каражаттарын колдоо борборун угуучуларына практикалык журналистика боюнча тренер.
Сыйлыктары
1989-жылы Жаш акындардын республикалык конкурсунун лауреаты;
1990-жылы Жаш акындардын республикалык конкурсунун “Алыкулдун ак боз ат” сыйлыгынын лауреаты;
2007-жыл – Кыргыз Республикасынын ардак грамотасы;
2008-жылы - “Замандаш” ассоциациясынын “Жылдын мыкты журналисти- 2008: курч калем" сыйлыгынын лауреаты;
2011- жылы Геннадиий Павлюк атындагы “Чынчылдык, эрдик, кесипкөйлүк” (“Честность, мужество, профессионализм”) сыйлыгынын лауреаты;
2012-жылы - “Кыргыз ОБОН: таржымалы жана тагдыры” иликтөөсү үчүн “Аялдарга колдоо көрсөтүү борборунун” сыйлыгынын лауреаты;
2016, 2017-жылдары Акыйкатчы институтунун Адам укуктарын жана эркиндиктерин коргоого кошкон салымы үчүн Ардак грамота жана төш белгисинин ээси;
2018-жылы "Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмери" наамы ыйгарылган;
Былжырлуу козу карындар
Былжырлуу козу карындар (Myxomycota) - хлорофиллсиз, денеси былжырлуу козу карын сымал организмдердин тобу. Булардын 500 түрү белгилүү. Көпчүлүгү - космополиттер. Вегетативдик денеси көп ядролуу, чел кабыксыз, цитоплазма–плазмодийден турат. Алар токойдогу чириген сөңгөктө, нымдуу жерлерде өөрчүйт. Көпчүлүгү сапрофиттер, айрымдары өсүмдүктөрдү (картошка, капуста) илдетке чалдыктырат. Өкүлдөрү: ликогала (Lycogala), трихия (Trichia), физариум (Phisarium).
Эгембердиев, Самыйбек Абазович
Эгембердиев Самыйбек Абазович (1923-ж. т., Жумгал району, Сары-Камыш айылы) — геолог, Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыгынын (1972) жана СССР мамлекеттик сыйлыгынын (1976) лауреаты. 1940—41-ж. КММИде окуган, 1942-ж. Фрунзе жөө аскерлер окуу жайын бүткөн. 1942—45-ж. Улуу Ата Мекендик согушка катышкан. 1952-ж. С. Орджоникидзе атындагы Москва геологиялык чалгындоо институтун бүткөн. 1952—55-ж, Кадамжай, Терек рудниктеринде участкалык геолог, улук геолог, 1955—59-ж. геологиялык партиянын начальниги, 1959—75-ж. Кыргыз ССР Геологиялык башкармасынын начальнигинин 1-орун басары — башкы инженери, 1975—88-ж. начальниги, 1988—89-ж. Геологиялык чалгындоо иштери боюнча Кыргыз өндүрүштүк бирикмесинин (геологиялык башкармасы ушундай өзгөртүлгөн) генералдык директору болуп иштеген. Кыргызстандагы сымаптын жана алтындын ири кендерин, калай кендерин ачууга жана чалгындоого жетекчилик кылган. Кыргыз ССРинин геология кызматына эмгек сиңирген кызматкер (1973), Кыргыз ССР Жогорку Советинин 3 жолку депутаты (1975—90). Кен чалгындоо отличниги, ардактуу кен чалгындоочу. 2-даражадагы Ата Мекендик согуш, 2 Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар менен сыйланган.
Гвадирна
Гвадирна - Испания менен Португалиядагы дарыя. Узундугу 820 км, алабынын аянты 68 миң км2. Ла-Манча платосунан башталып, көбүнчө Жаңы Кастилия бөксөтоосундагы кууш жана терең өрөөн аркылуу агат да, Атлантика океанынын Кадис булуңуна куят. Орто чыгымы 80 м3/сек. Сугатка пайдаланылат. Ири Сихара суусактагычы, ГЭС курулган. Төмөнкү агымында кеме жүрөт. Боюнда Бадахос шаары (Испания), чатында Вила-Реал-ди-Санту-Актониу (Португалия) порту жайгашкан.
Коволдут дарыясы
Коволдут — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Башкаус дарыясынын оң жээгинен 19 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кызыл-Жар (Кара-Кулжа району)
Кызыл-Жар (Кызыл-Жар) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Кызыл-Жар айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 606 киши.
Жогорку сайыт (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Жогорку сайыт — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Бакаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 275 киши. Почта индекси — 452244, ОКАТО коду — 80240810002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Реветь дарыясы (Кичи Инзера куймасы)
Реветь (Реват) — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Кичи Инзер дарыясынын оң жээгинен 7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Идинов, Кубанычбек
Идинов Кубанычбек (16.7.1949-ж. т., Жумгал району, Жаны-Арык айылы) — экономист, экономика илимдеринин доктору (1993). 1970-ж. КМУну, 1988-ж. Россия Башкаруу академиясын бүткөн. 1972—80-ж. Кыргыз Республикасынын Илимдер академиясында илимий кызматкер, комсомол комитетинин катчысы, 1980—86-ж. Кыргызстан КП БКнын инструктору, сектор башчысы, айыл чарба бөлүмүнүнүн башчысы, 1986—90-ж. Ысык-Көл райондук аткаруу комитетинин төрагасы. 1990—92-ж. Нарын облустук Кеңешинин төрагасынын орун басары, 1992-жылдан Жогорку Кеңештин эл аралык жана парламенттер аралык туруктуу комиссиянын төрагасы, 1993-жылдан Жогорку Кеңештин контролдоо палатасынын төрагасы, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Депутаты (1990-жылдан), 1997-жылдан экология, туризм жана спорт боюнча комитеттин төрагасы. 50дөн ашык илимий эмгектин автору. Эл аралык университеттин профессору.
Интернеттеги шилтемелер
Кубанычбек Идинов: "Өз агасын агалай албаган..." КУБАНЫЧБЕК ИДИНОВ: РЕФЕРЕНДУМ САЯСИЙ РЕФОРМАЛАРДЫ ТЕЗДЕТИШИ КЕРЕК
Анюж (дарыя)
Анюж — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Княжая дарыясынын оң жээгинен 50 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Лотси (Оклахома)
Калкы - 2 киши. Болжолдуу аянты - 0.1 км². FIPS коду — ?.
Манита-Шор
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Өмүрбек Текебаев
Өмүрбек Чиркешович Текебаев — кыргыз саясатчысы, Жогорку Кеңештин 4 чакырылыштын депутаты, "Ата-Мекен" партиясынын жана «Реформа үчүн!» кыймылынын жетекчиси (лидери).
Саясый тажрыйбасы
1958-жылдын Бештин айынын 22 Жалал-Абад дубандын Базар-Коргон аймагынын Акман айылында туулган. Улуту — кыргыз.
1981-жылында физика факультетин аяктаган. 1981-1991-жылдарында Жалал-Абад дубандын Базар-Коргон аймагынын Акман айылынын мектебинде физика боюнча мугалим болуп иштеген. 1986-1991-жылдарында университеттин физика факультетинде улуу лаборанты болгон.
1991-жылдын Бирдин айынында «Эркин Кыргызстан» улуттук-демократиялык партиянын негиздешкендердин бирөөсү болгон. Чын куран айынында Жалал-Абад дубандын монополияга каршы жана ишкердикти колдоо башкарманын башчысы, Жалал-Абад дубанынын дубандык элдик депутаттарынын Кеңешинин мүчөсү болуп калган.
1991-жылында КСРБнин Жогорку Кеңешини, юридикалык масалелер боюнча Улуттук Кеңештин Комитетин мүчөсү катары шайланган.
1992-жылында «Ата-Мекен» социалисттик партияны куруп, анын курамында Жогорку Кеңешке кирет.
1992-1994-жылдарында Жалал-Абад дубанын мамлекеттик акимчилигин жетекчисинин орун басары кызматында болгон. 1994-жылында Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук Университетинин юридикалык факультетин аяктаган.
1995-жылында Кыргыз Республикасынын президентке талапкер болгон.
2000-жылдын Тогуздун айынын 29 өткөн президенттик шайлоодо 13,89 % алып, Акаевтен кийин экинчи оорундун ээси болгон.
Гваделупа
Гваделупа - Франциянын деңиздеги алыскы депертаменти (1946). Кариб деңизиндеги Кичи Антил архипелагынын (Айдарым аралдар тобуна) борбордук бөлүгүндө жайгашкан. Жакын жаткан аралдары менен (Мари-Галант, Дезирад, Ле-Сент, Сент-Бартельми, Птит-Тер, Сен-Мартин аралынын түндүк бөлүгү) Гваделупанын курамына кирет. Аянты 1,8 миң км2. Калкы 453,9 миң (2006). Административдик борбору Бас-Тер шаары Расмий тили француз тили. Калкынын 95% католиктер, 4%ке жакыны индуисттер жана салт болуп калган жергиликтүү динди туткандар. Административдик-аймактык жактан 3 округга бөлүнөт. Акча бирдиги евро.
Арал жөнүндө
Гваделупа аралдары акиташ тоотегинен турган платодон (бийиктиги 130 мге чейин) жана жанартоо массивинен турат. Аракеттеги Суфриер жанартоосу бар (бийикт. 1467 м). Аралдарын шуру (коралл) рифтери курчап турат.
Климаты
Климаты тропиктик пассаттык. Жылдык жаан-чачыны 1500-2000 мм, тоолорунда 3000 мм. Февралдын орто температурасы 24°С, августтуку 27°С. Нымдуу дайыма жашыл тропик токою, мангр өсүмдүктөрү ээлейт, жалпы аянты 34,8 миң га келген коргоого алынган 8 табигый аймак уюштурулган (андан ичкери Гваделупа улуттук паркы). Кайра иштетүү өнөр жайы өнүккөн. Анын негизги тармагы ром жана кант өндүрүү. Жеринин 15% иштетилет. Балкамыш, банан, цитрус өсүмдүктөрү, коон, буурчак, маниок, баклажан жана башка өстүрүлөт. Мал чарбасы өнүккөн. Балык кармалат.
Тарыхы
1493-ж. X. Колумб тарабынан ачылган. 1674-ж. арал Франция ээлиги деп жарыяланган. 1810-ж. англичандар басып алган, бирок Париж келишими боюнча 1816-ж. Францияга кайтарылып берилген. 1946-ж. Франциянын «деңиздеги алыскы депертаменти» деген статуска ээ болгон. ИДПнин көлөмү 3,5 млрд долларды (АКШ) түзөт; аны киши башына бөлүшгүргөндө 7,9 миң доллардан туура келет (2003). ИДПдеги тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү 68%, өнөр жайыныкы 17%, айыл чарбаныкы 15%. Туризм (дайвинг, яхтинг жана башка; жылына 675 миң турист келет) активдүү өнүгүүдө. Темиржолу жок. Автомобиль жолунун узундугу 950 км (2003). Негизги порттору: Бас-Тер, Густавия, Пуэнт-а-Питр. Эл-аралык аэропорту бар. Сыртка банан, кант, ром, коон чыгарат. Сырттан азык-түлүк, отун, машина курууга керектүү продукция, кийим-кечек, күндөлүк керектелүүчү товарларды алат. Негизги соода шериктештери: Франция, Мартиника, АКШ (экспорт); Франция, Германия, АКШ (импорт).
Бекмырзаев Колдош (Колдош мырза)
Бекмырзаев Колдош (Колдош мырза) - акын, жазуучу. Кара-Суу районунун Нурдар айылында 1941-жылы 11-августта туулган.
Ош шаарындагы Нариманов мектебинен орто билим алып, Анжияндагы педагогикалык институтунда окуган. Кийин Ош облусунун орто мектептеринде мугалим, «Уш садоси» гезитинде кабарчы, 1992-жылдан Ош мамлекеттик университетинде улук окутуучу болуп эмгектенип келген.
Ал Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик Гимнин, кыргыз акын-жазуучулары: Б.Алыкуловдун, К.Ташбаевдин, А.Дегенбаеванын ырларын, Ч.Айтматовдун, К.Жусуповдун, А.Камаловдун, Т.Сулаймановдун прозаларын өзбек тилине которгон.
К.Бекмырзаев 1991-жылы Алишер Навоинин мааракесине карата «Уш садоси» гезитинин журналисттер арасында уюштурган сынагында жеңүүчү болгон. 1998-жылы Ош облустук билим берүү бөлүмүнүн Ардак грамотасы менен сыйланган.
1996-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Жарык көргөн китептери
Өзбек тилинде
Сихирлу добуш. – Ташкент: Гафур Гульям, 1983. – 68 б.
Кыштап калган карлыгач: Балдар үчүн. – Ташкент: Жаш Гвардия, 1984. – 38 б.
Гавхар: Аңгемелер. – Ташкент: Жаш Гвардия, 1986 – 36 б.
Дийдар ганимат: Ырлар. – Ташкент: Жаш Гвардия, 1990. – 32 б.
Жаан сеники: Аңгемелер. – Ташкент: Чолпон, 1990 – 64 б.
Бабур мырзанын тайлагы: Тарыхый повесть. – Ташкент: Гафур Гульям, 1990. – 82 б.
Кар жааган түн: Балдар үчүн повесть. – Ош: Жазуучу, 1992. – 34 б.
Каналларда чирактар жанар: Ырлар, поэма. – Ош: Жазуучу, 2000. – 46 б.
Сатылган көз: Аңгемелер. – Ош: Жазуучу, 2000 – 96 б.
Оштун адабий чөйрөсү. – Ош: Жазуучу, 2001. – 138 б.
Айдың түндөгү көлөкөлөр: Повесть. – Ош: Жазуучу, 2009. – 48 б.
Мубтала болдум сага: Тарыхый повесттер. – Ош: Жазуучу, 2009. – 204 б.
Котормолору
Ч. Айтматов. Атадан калган туяк. - Ош: Жазуучу, 1988. – 38 б. – өзб.
Т. Режебалиев. Махабатым бейишим: Ырлар. - Ош: Жазуучу, 2006. – 52 б. – өзб.
А. Камалов. Таңдайга атылган ок. - Ош: Жазуучу, 2008. – 76 б. – өзб.
Иманалиев, Зайнидин
Иманалиев Зайнидин (1947-ж. т., Кочкор району, Кара-Күнгөй айылы) — обончу, аткаруучу, комузчу.
Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер, Кыргыз Республикасынын эл артисти (2022).
1973-ж. Бишкек музыкалык педагогикалык окуу жайын бүткөн. Обончу катары 100дөй обон, 3 күү чыгарган. Чыгармалары жагымдуу, угуучулардын жан дүйнөсүн коштоого алган лирикалык маанайда. Өзү комуз менен коштоп ырдайт. Айрым чыгармалары эстрадага салынган, көптөгөн республикалык конкурстардын, фестивалдардын ("Беш ыргай", "Манас" эпосунун 1000 жылдыгы, К. Орозов, Т. Сатылгановдордун юбилейи) жеңүүчүсү. Кыргыз Республикасынын эл агартуу отличниги (1993). Медалдар менен сыйланган. "Комуз чертүүгө үйрөтүү" деген китеби (1984) чыккан.
Интернеттеги шилтемелер
КҮҮ МЕНЕН ЖАШАГАН ШАЙЫР
Гаусториялар
Гаусториялар (лат. haustus – ичүүчү, жутуучу) - мителик козу карындардын (дат, ширелүү, былжырлуу, кара көө жана башка козу карындар) мицелиясындагы адистешкен өсүндүлөр. Ал аркылуу козу карын зыяндаган өсүмдүктүн денесинен азык заттарын соруп алат. Урук – бүчүрдөгү бир же көп турган түзүлүш. Ал түйүлдүктүн жана эндосперимдин калыптанышы үчүн зарыл болгон азык заттарды нуцеллустан жана интегуменнтен алууга жардам берет.
Эл каттоо
Эл каттоо – бир мезгилде өлкөнүн же аймактын ар бир адамын мүнөздөөчү демографиялык, экономикалык жана социалдык маалымат чогултуу процесси. Эл каттоонун негизги максаты – калктын саны, составы жана жайгаштырылышы жөнүндө дарек алуу. Эл каттоо кыска мөөнөттө – бир нече күн же жумада өткөрүлөт
Бекназарова Касиет
Бекназарова Касиет – акын. Кочкор-Ата шаарчасында 1951-жылы 22-апрелде туулган.2016 жылы каза болгон.
1968-жылы орто мектепти аяктагандан соң, 1973-жылы Кыргыз улуттук университетин аяктаган.
1973-жылы эмгек жолун Жалал-Абад облусунун Ноокен районунун “Ленинчил” гезитинде иштөө менен баштаган. Кийин Талас шаарында мугалим, директор жана райондук билим берүү бөлүмүндө тескөөчү, 1998-жылдан Талас мамлекеттик университетинин улук окутуучусу жана студенттердин “Манас урпагы” гезитинин редактору болуп иштеп келет.
1980-жылы Республикалык жаш таланттар фестивалынын жеңүүчүсү, Кыргыз Республикасынын Эл агартуусунун отличниги”, 2009-жылы “Маданияттын мыкты кызматкери” төш белгиси менен сыйланган.
1990-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Жарык көргөн китептери
Кыргыз тилинде
Жолдогу от. – Ф.: Адабият, 1990. - 56 б.
Сырдашуу: Ырлар. - Ф.: Мектеп, 1984. - 30 б.
Аскомицеттер (баштыктуу козу карындар)
Аскомицеттер (лат. Ascomycetes) - козу карындардын эң чоң, жогорку түзүлүштүү классы. 30000ден ашык түрдү кучагына алып, жалпы козу карындардын 30 %га жакынын түзөт. Буларга микроскоптук бир клеткалуу (ачыткыч козу карындар) жана мөмө денеси 10-30 смге жеткен чоң көлөмдөгү өкүлдөр кирет.
Аскомицеттердин мүнөздүү белгиси – жынысташуу процессинде баштыктын (аска) пайда болушу. Баштык туюк, бир клеткалуу, белгилүү сандагы спораларды кармайт (көбүнчө 8).
Аскомицеттердин вегетативдик денеси бир же көп ядролуу, бутактанган гаплоиддик клеткалардан турат. Алардын мицелиясында тосмолор ядронун бөлүнүшү менен синхрондук пайда болот. Тосмолордогу тешикчелер гиф боюнча азык заттарды өсүү зонасына жеткирет.
Айрым төмөнкү түзүлүштүү аскомицеттерде (ачыткы) чыныгы мицелия жок, вегетативдик дене бир клеткалуу. Ал бүчүрлөнүүгө жөндөмдүү, бүчүрлөр энелик клеткадан ажырабастан, псевдомицелияны пайда кылышат.
Аскомицеттердин клеткалык кабыгы хитин жана полисахариддерден турат.
Хитридия жана зигомицеттерге караганда буларда хитин азыраак (20-25 %). Мисалы, ачыткыч козу карында 1 %ке гана жакын, же такыр жок. Клеткалык кабыктагы полисахариддердин көпчүлүк бөлүгүн глюкандар (80-90 %) түзөт.
Көпчүлүк аскомицеттерде жыныссыз көбөйүү чоң мааниге ээ. Көбөйүүнүн бул спорасы конидия деп аталат (конидия-мицелияда түздөн-түз жайгашкан споралар).
Вегетация учурунда конидиялык споралар (конидиоспора) жетилип, массалык таркалуу жүрөт. Айрым аскомицеттерде конидиоспоранын пайда болушу сезилбейт, башкаларында ал үстөмдүк кылат.
Аскомицеттерге мүнөздүү белги – мицелиядагы адистенген гаметасыз эки клетканын кошулушу. Мындай клеткалар гаметангиялар, ал эми жыныс процесси гаметангиогамия деп аталат.
Аскоспоралар баштыкта эпидерма менен капталган. Алар жетилген учурда цитоплазмада гликоген кантка айланат, баштыкта тургордук басым жогорулайт да, аскоспоралар бир нече ммден 10 см жана андан көп аралыкка күч менен чачылат.
Аскоспоралардын формалары да түрдүүчө – тегерек, шар, эллипс, жип түрүндө жана башка Жөнөкөй А-де баштык түздөн-түз мицелияда пайда болот, ал эми жогорку түзүлүштөрдө атайын мөмө денечелердин ичинде жана аскостромаларда жайгашат.
Мөмө денелердин төмөнкүдөй типтери белгиленет: клейстотеций – (жабык мөмө дене, тоголок), перитеций – (жарымы ачык, көбүнчө кумура формасында), апотеций – (ачык, көбүнчө чөйчөк формасында).
Мөмө денелеринин бар же жоктугуна жана анын тешикчелеринин түзүлүшүнө карай А. 3 классчага бөлүнөт:
Гемиаскомицеттер, же жылаңач баштыктуулар (Hemiascomycetidae) мөмө денесиз баштыктар, түздөн-түз мицелияда жайгашат.
Эуаскомицеттер, же мөмө денечелүү баштыктуулар (Euascomycetidae) – баштыктар клейстотецийде, перитецийде же апотецийде жайгашат.
Аскомицеттер жаратылышта эң көп таркалган жана бардык географиялык облустарда кездешет. Алар сапротрофтор түрүндө топуракта, токойдун чириндилеринде, түрдүү өсүмдүктөрдүн субстраттарында, жаныбарлардын калдыктарында жана башка учурайт. Айрымдары деңиздерде, же тузсуз сууларда, өсүмдүктөрдүн денелеринде кездешет. Сапротрофтук аскомицеттер жаратылышта органикалык заттардын минералданышына активдүү катышат.
Көптөгөн аскомицеттер – жогорку өсүмдүктөрдүн, балырлардын, эңгилчектердин, жаныбарлардын жана адамдардын мителери. Алар маданий өсүмдүктөрдө, жаныбарларда жана адамдарда коркунучтуу ооруларды пайда кылат. Ушул эле учурда көптөгөн аскомицеттер пайдалуу болуп, биологиялык активдүү заттардын – антибиотиктер, витаминдер, ферменттер, алкалоиддер, тоют белогунун – продуценттери болот. Булардын ичинде тиричиликте, өндүрүштө кеңири колдонулуучу спирттик ачуу-кычууларды жүргүзүүчү түрлөрү да бар.
Көпчүлүгү – биохим., генетикалык изилдөөлөрдүн объектилери.
Юн-Яха (Нярма-Яха куймасы)
Юн-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нярма-Яха дарыясынын сол жээгинен 5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 44 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гетероспоралуулук
Гетероспоралуулук (гр. heteros – ар башка, түрдүү, spora – урук) – папоротник сымалдардагы түрдүү көлөмдөгү (чоң, кичине) споралар. Чоң көлөмдөгү споралар мега же макроспоралар, кичинелери микроспоралар деп аталат. Мегаспоралардын өсүп жетилүүсүнөн энелик гаметофит, микроспоралардан аталык гаметофиттер пайда болот.
Элет
Элет – маданий борбордон, мисалы, шаардан алыс жайгашкан жер, айыл.
Кокши дарыясы
Кокши — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Телецкое көлү орун алган. Дарыянын узундугу - 37 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Мавлют (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Коо-Чаты
Коо-Чаты (Коо-Чаты) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Кызыл-Жар айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 2 196 киши.
Ловлэнд (Оклахома)
Ловлэнд (Оклахома) (Loveland) — Оклахома штатынын Tillman округуна караган АКШ шаары.
Саргай дарыясы
Саргай — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Курт дарыясынын оң жээгинен 29 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Эл
Эл:
Саргай дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бекташев Изатилла
Бекташев Изатилла – акын. Сузак районунун Кызыл-Сеңир айылында 1955-жылдын 10-сентябрында туулган.
1978–1984-жж. Кыргыз мамлекеттик медициналык институтунун хирургия бөлүмүн бүтүргөн.
Адабиятка болгон шыгы бала кезинен башталып, алгачкы «Жан дүйнө» аттуу ыр жыйнагы 2002-жылы жарык көргөн.
2003-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Жан дүйнө. – Жалал-Абад облустук басмаканасы, 2002. – 80 б.
Кылым кайрыктары: Ырлар жана поэмалар. – Жалал-Абад облустук басмаканасы, 2003. - 60 б.
Катылган сыр: Ырлар, поэмалар. – Б.: Бийиктик, 2009. – 96 б.
Иманалиев, Токтомуш
Иманалиев Токтомуш (25.6.1926-ж. т., Нарын району, Куланак айылы)— Кыргыз Республикасынын маданиятка эмгек сиңирген ишмери (1984), экономика илимдеринин кандидаты (1969), журналист. 1945-ж. Нарын педагогикалык окуу жайын, 1952-ж. КМУнун география факультетин, 1961-ж. Москвадагы Жогорку партиялык мектепти бүткөн. 1945—48-ж. Нарын шаарындагы Токтогул орто мектебинде мугалим, шаардык билим берүү бөлүмүндө инспектор, бөлүм башчы, 1953-ж. Нарындагы мугалимдер институтунда мугалим, Нарын обкомунда лектор, 1959-ж. Кыргызстан КП БКда лектор, 1961—69-ж. "Кызыл Кыргызстан" гезитинде, "Коммунист" журналында бөлүм башчы, 1969—72-ж. Партиянын тарыхы институтунда сектор башчысы, 1972—86-ж. Кыргыз ССР Министрлер Советинин алдындагы телеграф агентствосунун директору, 1987-жылдан экономика институтунда, статистикалык илимий изилдөө институтунда улук илимий кызматкер, окумуштуу катчы. Экономика проблемалары боюнча 200дөн ашуун илимий макалалардын автору. "Ардак Белгиси" ордени жана медалдар менен сыйланган.
Гвардия
Гвардия - байыркы убакта мамлекет башчысын же аскер башчыны кайтарган чакан отряддар. Кийинчерээк тандалма аскер бөлүктөрү да «Гвардия» деп аталган. Гвардия аскерлердин түрү катары 1-жолу Италияда (10-к.) пайда болгон. Орус гвардиясын 1696-1700-ж. Пётр I түзгөн, ал Семёновск жана Преображенск лейб-гвардия полкторунан турган. Кийинчерээк гвардиялык бирикмелер түзүлүп, 1918-ж. жоюлган. СССР убагында гвардия ардактуу наам, согушта өзгөчө эрдик көрсөткөн бөлүктөргө жана бирикмелерге берилген. Гвардиялык бөлүктөргө, кошуундарга, бирикмелерге өзгөчө гвардиялык туулар, кемелерге аскер-деңиз туулары тапшырылган. Тынч убакта аскер бөлүкчөлөрүн гвардиялык кылып кайрадан өзгөртүү жүргүзүлбөйт, кыскасы Улуттук гвардия.
Ману-Шор
Ману-Шор — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичи Пятомбой-Ю дарыясынын сол жээгинен 5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Төмөнкү сайыт (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Төмөнкү сайыт — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Бакаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 125 киши. Почта индекси — 452244, ОКАТО коду — 80240810004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Клавдия Ивановна Антипина
Клавдия Ивановна Антипина (1904 -1996-жж.) –белгилуу окумуштуу-этнограф. 1937-ж. куйоосу «эл-душманы» катары камака алынгандан кийин, ал Москвадан Фрунзеге (азыркы Бишкек) айдалган жана Кыргызстанда жашап калган, кыргыз элинин салт-санаасын жана маданиятын изилдеп, алардын акылмандуулугуна жана сабырдуулуугуна суктанган. К.И.Антипина окутуучулук жана илимий иш жургузгон, анны кыргыз этнографиясынын «байбечеси» деп аташкан. Анын фотоматериалдарынын архиви Кыргызстандын этнографиясынын боюнча сейрек учуроочу кенч болуп эсептелет. Омурунун акыркы жылдары К.И.Антипина кыргыз улуттук кийимдери жана жасалгалары жонундо китеп жазган, анны суротчу Т.Мусакеев иллюстрациялаган. КюИюАнтипинанын булл акыркы эмгеги корунуктуу этнографтын озуне коюлган эстелик болуп эсептелет. Клавдия Ивановна жаркын илимий омур сургон. Омурунун акыркы кунуно чейин анын идеялары жана пландары ото коп болгон, аларды ишке ашыруу –жаны муундагы изилдоочулордун милдети.
Гидрурус
Гидрурус (Hydrurus) – колониясы бутактанган канат түрүндөгү былжырдын тобунан туруп, уз. 1-30 см субстраттарга жабышып өсүүчү алтын түстүү балыр. Клеткалары узун тегерек, же ийик формасында болушуп, талломдун четки бөлүгүндө жыш, ортосунда сейрегирээк жайгашышат.
Баран (Межа куймасы)
Баран — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Межа дарыясынын сол жээгинен 58 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Гидрурус
Клетканын четки бөлүгүндө тепши түрүндөгү чоң хроматофор бир пиреноиди менен жайгашат. Андан тышкары лейкозин, пульсирлөөчү вакуолдор жана ядро бар. Көбөйүү тетраэдралар формасындагы зооспоралар аркылуу жүрөт. Кыргызстандын бийик тоолуу аймагындагы дарыяларда көп кездешет.
Баран (Межа куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Симбаш дарыясы
Симбаш — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Сим дарыясынын оң жээгинен 220 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Юн-Яха (Хальмер-Яха куймасы)
Юн-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хальмер-Яха дарыясынын сол жээгинен 13 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Колдинголь дарыясы
Колдинголь — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Кичи Улаган дарыясынын оң жээгинен 7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Юн-Яха (Хальмер-Яха куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Колдинголь дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гифтер
Гифтер (гр. hyphe - жипче) – козу карындардын денесин түзүүчү жипчелер. Алардын жыйындысы мицелиялар деп аталат.
Лоиал (Оклахома)
Лоиал (Оклахома) (Loyal) — Оклахома штатынын Kingfisher округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 81 киши. Болжолдуу аянты - 0,2 км². FIPS коду — 40-44300.
Гватемалалыктар
Гватемалалыктар - эл, Гватемаланын негизги калкы. Жалпы саны 12,0 млн киши (2006). АКШ, Мексика, Белизде да жашашат. Испан тилинде сүйлөшөт. Көпчүлүгү католиктер, протестанттар да бар. Гватемалалыктардын этностук негизин испан-индей аргындары ладино, испан креолдору түзгөн. 16-кылымда испан колониячылары Гватемаланы басып алып, көптөгөн урууларды кырган жана колониясына айландырган. 1821-ж. республика түзүлгөндөн кийин, гватемалалыктардын калыптануу процесси аяктаган. Испан тилдүү элдер өлкөнүн түштүкчыгышындагы экономикасы өнүккөн райондордо, ири шаарларда жашап, өнөр жайларда иштесе, кедей (жери аз же жери жок) катмарлары (ладино) жерлерди ижарага алып жана плантацияларда жалданып иштешкен. Гватемалалыктарда колөнөрчүлүк өнүккөн. Кездеме токуп, бетине көчөт түшүрүлгөн оймо-чиймелүү карапа, таштан, сөөктөн, үлүл кабыктарынан түрдүү буюмдарды жасашкан. Гватемалалыктар дыйканчылык менен кесиптенип, дубалы камыш, адобадан тургузулуп, сырты ылай менен шыбалган, чатыры саман, пальма жалбырагы менен жабылган алачыктарда, жер үйлөрдө, колунда барлары кыштан салынган чатырлуу үйлөрдө жашашкан. Гватемалалыктардын улуттук кийимдеринде испан жана индейлердин кийимдеринин айкалышкан элементтери кездешет. Тамак-ашы негизинен эт, ун азыктары, андан ичкери маис унунан бышырылган нан, ашкабак, төөбуурчактан даярдалган тамак, сууга маис уну же бал кошулуп даярдалган суусундуктарды кеңири пайдаланышат. Гватемалалыктарда дыйканчылык, чиркөө майрамдары улуттук майрам катары майрамдалат.
Терек (Кара-Кулжа району)
Терек, Кара-Кулжа району – Ош облусунун Кара-Кулжа районундагы кыштак. Кызыл-Жар айыл аймагына караштуу. Терек суусунун оң өйүзүндө, деңиз деңгээлинен 2100 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Кара-Кулжа кыштагынан 100 км чыгыш тарапта. Кара-Суу темир жол бекетинен 187 км. Орто мектеп, китепкана, бала бакча бар. Соода жайлары иштейт.
Калкы
Калкы - 1 300 киши ; негизинен мал чарбасында эмгектенет.