cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ментерода
Ментерода (Menteroda) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Унструт-Хайних районуна кирет.
Калкы - 2189 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 27,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 64 072. Муниципалитеттин башчысы — Мартин Ваккер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Кумсков Владимир Иванович
Кумсков Владимир Иванович (22. 6. 1928-жылы туулган, Россия — Волгоград облусу — Новопавловск району, Мироновск хутору) — экономика илимдеринин доктору (1986), профессор (1990). Экономикалык жана социалдык өнүктүрүү маселелери боюнча адис. Москва мамлекеттик экономика институтун бүткөн (1952). Пермь мамлекеттик университетинде улук окутуучу (1956—59), Фрунзедеги физприбор заводунда (1959—64), Кыргыз ССР Илимдер академиясынын Экономика институтунда илимий кызматкер (1964—71), Кыргыз ССР Мамплан тармагында, анын ичинде Эсептөө борборунун директору болуп иштеген (1971—98). 1998-жылдан Кыргыз Республикасынын Экономикалык изилдөө борборунда бөлүм башчы. 120дан ашуун илимий эмгеги, анын ичинде 7 монографиясы жарык көргөн. Эмгектери: Выравнивание уровня экономического и социального развития Кыргызстана. Ф., 1986; На пути к рынку. Б., 1996; Рыночная экономика — вечная экономика. Б., 2008.
Сахарави
Сахарави (араб. صحراويون‎ ṣaḥrāwīyūn) — Сахара чөлүнүн батыш бөлүгүндө жашаган эл.
Жалпы саны 750 миң адам.
анын ичинде:
Батыш Сахара (тарыхый мекени) — 300 миң; Марокко — 221 миң; Алжир — 184 миң (качкындар); Мавритания — 26 миң (качкындар); Испания — 12 миң.
Этимологиясы
Араб тилинен ṣaḥrāwīyūn деген сөз «чөлдөн бирөө» деп которулат. Башка тилдерде ал окшош же башка жолдор менен айтылат:
бербер тилдеринде:  صحراوةṢeḥrawa, Iseḥrawiyen, Aseḥrawi, Aneẓrofan; англ.: Sahrawi, Saharawi; франц.: Sahraoui; итал.: Saharaui, Sahraui; порт.: Saaráuis, Sarianos, Saarianos; исп.: Saharaui, Saharauita.
Дин
Исламдын сүннөт багытындагы малики мазхабын карманышат. Суфий избасарлары да бар.
Чарбалык иштер
Негизги кесиби — көчмөн малчылык (төө, кой, эчки). Оазистерде зайтун, финик, инжир өстүрүү. Туз өндүрүү (салттуу ыкмалар менен).
Камдэн
Калкы - 550 киши. Болжолдуу аянты - 2.2 км². FIPS коду — 26-12760.
Ворнэр (Нү-Гэмпшир)
Ворнэр (Нү-Гэмпшир) (Warner) — Нү-Гэмпшир штатынын Мерримак округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2833 киши. Болжолдуу аянты - 144.8 км². FIPS коду — 33-78580.
Тимирязев Климентий Аркадьевич
Тимирязев Климентий Аркадьевич [(22. 5(3.6). 1843, Санкт-Петербург – 28. 4. 1920, Москва)] – табият тануучу, дарвинчи, өсүмдүк физиологдорунун орус мектебин түзүүчү, илим менен турмушка материалисттик идеяны таратуучу, демократ. Петербург Илимдер Академиясынын (ИА) [1917-жылдан Россия ИА корреспондент мүчөсү (1890)]. А. Тимирязев Лондон королдук коомунун, Эдинбург жана Манчестер ботаника коомунун мүчөсү, Кембриж, Глазго жана Женева университеттеринин ардактуу доктору. Петербург университетинин табият таануу бөлүмүн бүтүргөн (1865). 1868–70-жылдары Германияда, андан кийин Францияда илимий изилдөө иштерин жүргүзгөн. 1869-жылдан Петр дыйканчылык жана токой чарба академиясында (азыркы К. А. Тимирязев атындагы айыл-чарба академиясы) ботаника боюнча окутуучу болгон. 1872-ж. Москва университетинде окутуучу, 1877-ж. экстраординардык профессору болуп шайланган. 1892–1917-ж. окутуучулук кызматтан четтетилип, 1917-ж. гана Москва университетине кайра алынган. А. Тимирязев – азыркы фотосинтез теориясына негиз салуучулардын бири. Өзүнүн экспериментттик изилдөөлөрүндө фотосинтез процессинин негизин энергиянын сакталуу закону түзөрүн далилдеген; өсүмдүк фотосинтезинде хлорофиллдин активдүү ролун баса көрсөткөн. А. Тимирязевдин өсүмдүк физиологиясынын башкы маселелерине арналган теориялык изидөөлөрү да зор мааниге ээ. А. Тимирязев дыйканчылыктын негизин өсүмдүк физиологиясы түзөрүн баса белгилеп, аны өсүмдүк өстүрүүдөгү практикалык маселелер менен бирдикте кароо зарылдыгын көрсөткөн. Анын бул илимий көз карашы И. М. Сеченов, И. Т. Мечников, Д. И. Менделеев, A. М. Бутплеров ж. б. окумуштуулардын таасири астында калыптанган. А. Тимирязевдин дүйнөгө карата көз карашынын негизин Ч. Дарвиндинэвол. окуусу түзгөн. Москвада А. Тимирязевдин мемориалдык музей-үйү уюштурулган, Москва айыл-чарба академиясы, СССР ИАнын Өсүмдүк физиологиясы институту анын ысымында; өсүмдүк физиологиясы боюнча мыкты изилдөөлөр үчүн жыл сайын берилүүчү К. А. Тимирязев атындагы алтын медаль белгиленген.
Ферден (Аллер)
Ферден (Аллер) (Verden) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Ферден районуна кирет.
Сот иш-тажырыйбасы
Сот иш-тажырыйбасы – роман-герман өлкөлөрүнүн сот тутумундагы тигил же бул маселелер боюнча (баарыдан мурда жогорку) сот чечимдеринин жыйындысын билдирүүчү түшүнүк. Атайын жыйнактарда топтолгон С. и. аракеттеги мыйзамдардын кенемтесин толтура турган жардамчы укук булагынын ролун аткарат.
Ферден (Аллер)
Калкы - 26802 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 71,58 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 61 012. Мэр — Луц Брокман.
Шаар административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Соусэмптон (Массачусетс)
Соусэмптон (Массачусетс) (Southampton) — Массачусетс штатынын Гемпшир округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5 387 киши. Болжолдуу аянты - 75.3 км². FIPS коду — 25-62745.
Претория
Претория – Түштүк Африка Республикасынын борбору. Гаутенг провинциясынын административдик борбору. Шаар тектирчелүү платодо, деңиз деңгээлинен 1370 м бийиктикте, Апис дарыясынын боюнда жайгашкан. Климаты субтропиктик. Эң ысык айы январдын орточо температурасы 25°С, эң суук айы июлдуку 10°С. Жылдык жаан-чачыны 750 мм. Калкы 1,7 млн (2010). Эл аралык аэропорту бар. 1855-жылы бурлар тарабынан негизделген. 1860-жылдан Трансваалдын, 1910-жылдан Түштүк Африка Союзунун (1961-жылдан ТАРдын) борбору. Кара металлургия, машина куруу, текстиль, химиялык, тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт. TAP Илимдер академиясы, университеттер, китепканалар, муниципалдык сүрөт галерея, музейлер (анын ичинде ачык асман астында, тарыхый-маданий), Түштүк Африка геология кызматы, «Радклифф» обсерваториясы бар. Шаарга жакын жерде Африкадагы алгачкы алмаз табылган. Туризм өнүккөн. ТАРды түзгөн алгачкы президент М. Преториустун ысмынан аталган.
Прецессия
Прецессия (латынча praecessio – алдыда жүрөм, мурда баштайм) – Жердин айлануу огунун тегерек конус боюнча 26000 жылда толук бир жолу айланып чыгуучу кыймылы. Ай менен Күндүн Жерге тартылуу күчү прецессиянын болушун шарттайт. Жердин огу прецессия кыймылында болуу менен бир эле убакта термелип да турат.
Кумсков Геннадий Владимирович
Кумсков Геннадий Владимирович (4. 2. 1959-жылы туулган, Россия Федерациясы, Пермь) — экономика илимдеринин доктору (2002). Калк миграциясы— калктын социал.-экономикалык жана демографиялык маселелери, экономика теориясы боюнча адис. КМУну (1981), Кыргыз CCP Илимдер академиясынын аспирантурасын (1987), КРСУнун докторантурасын (2001) бүткөн. Кыргыз Республикасынын Илимдер академиясынын Экономика институтунда илимий кызматкер, бөлүм башчы, Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык коргоо министрлигинде бөлүм начальниги, 2003-жылдан КРСУда профессор. Анын 80ге жакын илимий эмгеги жарык көргөн. Эмгектери: Закономерности и особенности развития миграционных процессов Кыргызстана на современном этапе. Б., 2002; Брачность, рождаемость и миграция в Кыргызстане. Обзор и основные результаты исследования. Б., 2006.
Үмөталиев Зайнидин
Үмөталиев Зайнидин, Чөкөнбай (1893, Суусамыр өрөөну - 1984, Военно-Антоновка кыштагы) - эмгек ардагери.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Пржевальский кырка тоосу
Пржевальский кырка тоосу, Аркатаг – Куньлундун борбордук бөлүгүндөгү кырка тоо, Кытайда. Узундугу 650 км, бийиктиги 7723 мге чейин (эң бийик чокусу Улуу Муз-Тоо). Негизинен гнейс, гранит, кумдуктардан турат. Тоонун бийик кырларында кар, мөңгүлөр жатат. Өсүмдүктөргө жарды, ар түркүн чөптөр, майда бадалдар ж. б. өсөт. Түндүк капталында алтын кеңи бар. Тоону 1884-жылы Н. М. Пржевальский изилдеген.
Кызыл бел мөңгүлөрү
Кызыл бел мөңгүлөрү - Ички Теңир-Тоодо, Жетим кырка тоосунун түн. капталында.
Кичи Нарын д-нын алабында жайгашкан ири үч мөңгү. Чыгышындагысы өрөөн тибиндеги мөңгү; уз. 3,7 км, аянты 3,7 км2; башы 4850 м, этеги 3800 м бийиктикте жатат. Ортоңкусу төрөрөөн тибиндеги мөңгү; уз. 3,2 км, аянты 3,3 км2; башы 4930 м, этеги 3860 м бийиктикте жатат. Батыш Кызыл бел мөңгүсү – өрөөн тибиндеги мөңгү; уз. 4,3 км, аянты 5,0 км2; башы 4540 м, этеги 3800 м бийиктикте жатат. Мөңгүдөн башталган Кызылбел суусу Жаманечки суусу м-н кошулуп, Бурканга сол тараптан куят.
Янэй
Янэй (Яней) — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Мадаха дарыясынын оң жээгинен 12 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 42 км.
Гбари (эл)
Тил
Гбари тили Нигер-конго макро-үйбүлөсүнүн курамындагы бенуэ-конго уясынын нупе бутагына кирет. Ошондой эле хауса жана нупе тилдери кеңири таралган.
Дин
Гбари арасында мусулмандар, христиандар жана жергиликтүү салттуу ишенимдердин (ата-баба культу, Шеко кудайына сыйынуу) өкүлдөрү бар.
Чарбалык иштер
Негизги салттуу кесиптер — кол менен иштетилген жер чарба (таруу, сорго, ямс, пахта) жана малчылык.
Кол өнөрчүлүк
Кийим
Гбари жамбашка байланган кездемени кийим катары колдонушат. Кызыл охра косметикалык максатта да колдонулат.
Тамак-аш
Гбари элдеринин тамактануусунун негизин өсүмдүк тамактары (дан сорпо, ботко, кыям, ачуу татымал кошулган бышырылган жемиш тамыр) түзөт. Гбари элинин күнүмдүк рационунда сүт жана эт азыктары да бар.
Турак жай
Кепелери сокмо, планы тегерек, чатыры конус түрүндөгү чөп менен жабылган.
Коом
Чоң үй-бүлөлүү жамааттар коомдук уюмдун негизин түзөт. Аларда эркектердин союздары маанилуу роль ойнойт. Туугандык эсеп аталык болуп саналат. Нике вирилокалдык.
Тарых
Гбари аймактын автохтон калкы болуп саналат жана Абуджадагы (нгенге) гбарилер гана өздөрүнүн келип чыгышын Борну империясынын канурилеринен тартат. Колонияга чейинки мезгилде Абуджа алгачкы саясий бирикме (эмирлик) түзүлгөн.
Галенбек
Галенбек (Galenbeck) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Мекленбург-Штрелиц районуна кирет.
Калкы - 1243 киши(2013-ж.). . Аянты - 93,56 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 55 089. Муниципалитеттин башчысы — Дитрих Деделов.
Кумскова Наиля Хасановна
Кумскова Наиля Хасановна (19. 1. 1934-жылы туулган, Ош шаары) — экономика илимдеринин доктору (1983), профессор (1984). Калктын социалдык-экономикалык жана демографиялык маселелери, экономика теориясы боюнча адис. Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнө эмгек сиңирген ишмер (1997). Москва мамлекеттик экономикалык институтун (1957), Кыргыз ССР Илимдер академиясынын Экономика институтунун аспирантурасын (1967), докторантурасын (1978) бүткөн. КМФИде окутуучу, улук окутуучу, КММИде кафедра башчысы, 1993-жылдан КРСУда кафедра башчысы. 200дөн ашуун илимий эмгеги, анын ичинде 10 монографиясы жарык көргөн. Эмгектери: Экономика и репродукция человека. Б., 1998; Модель рыночной экономики в Кыргызстане. Б.,2001; Социально-рыночные рубежи Кыргызстана. Б., 2003.
Норспорт (Мэн)
Калкы - 1331 киши. Болжолдуу аянты - 89.2 км². FIPS коду — 23-52845.
Кабулдагы террордук чабуул (2016)
Ооганстандын Кабул шаарындагы террордук чабуул - Террордук чабуулдагы жардыруудан 28 адам каза болуп, 320 адам ар түрдүү жаракаттарды алган. Маалым болгондой, Ооганстандын борборунда болгон жардырууну террорист - жан кечти ишке ашырган. Аталган аймакта атышуулар болуп, жардырууну уюштургандардын бири кармалганы айтылууда. "Жардыруудан жабыркагандардын басымдуу бөлүгү оор абалда"
Хинсдорф
Хинсдорф (Hinsdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Көтен районуна кирет.
Калкы - 522 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 8,53 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 155. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Райнер Хоман.
Даун
Даун (Daun) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Калкы - 8143 киши(2013-ж.). . Аянты - 48,97 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 33 501. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Енсен.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Сот көзөмөлүнө алуу
Сот көзөмөлүнө алуу – сот өкүмдөрүнүн, чечимдеринин, аныктамаларынын, токтомдорунун мыйзамдуулугу менен негиздүүлүгүн текшерүү боюнча, мыйзамдардын колдонулушу боюнча жетектөөчү сот органдарын түшүндүрмө берүү боюнча, ошондой эле соттор арасындагы талаш-тартышты чечүү боюнча соттордун процесстик ишмердүүлүгү. С. к. а. сот жаңылыштыгын оңдоонун, мыйзамдарды туура жана бирдей пайдалануунун кепилдиги болуп саналат. КР Жогорку соту тарабынан КРдеги жергиликтүү соттордун мыйзамдуу күчүнө кирген баардык сот актыларын кароо (кайра кароо) жолу аркылуу жүзөгө ашырылат.
Кум топурак
Кум топурак — өтө майда талкаланган кум менен топурактын аралашмасынан турган чөкмө тек. Өңү-түсү кум менен топурактын өңүнө жараша боз, саргыч боз болот. Цементтелген түрү алевролит деп аталат. Курулуш ишинде кеңири колдонулат.
Табулдак (Благовар району, Башкыртстан)
Табулдак — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Кашкалашин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 3 киши. Почта индекси — 452747, ОКАТО коду — 80214819002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кызыл киндик мөңгүсү
Кызыл киндик мөңгүсү — Жетим кырка тоосунун түн. капталындагы төр өрөөн тибиндеги мөңгү. Уз.3,8 км, аянты 4,1 км2.
Кичи Нарын д-нын сол куймасы–Арчалынын алабында жайгашкан. Мөңгүнүн башы 4590 м, этеги 3720 м бийиктикте жатат. Мөңгүдөн Арчалы суусуңун сол куймасы башталат.
Хоффман (Миннесота)
Хоффман (Миннесота) (Hoffman) — Миннесота штатынын Grant округуна караган АКШ шаары.
Луйсвилл (Миссисипи)
Луйсвилл (Миссисипи) (Louisville) — Миссисипи штатынын Уинстон (Winston) округуна караган АКШ шаары.
Хоффман (Миннесота)
Калкы - 681 киши. Болжолдуу аянты - 5.4 км². FIPS коду — 27-29474.
Луйсвилл (Миссисипи)
Калкы - 7006 киши. Болжолдуу аянты - 39.6 км². FIPS коду — 28-42280.
Устабаева Гүлмира
Устабаева Гүлмира (1976-ж. туулган, Кызыл-Ой кыштагы) - илимпоз. Кыргыз улуттук университеттин филология факультетин (1998), анын магистратурасын (1998-2003) жана аспирантурасын бүтүргөн. 2004-жылдан кыргыз филология факультетинин кыргыз адабияты кафедрасында окутуучу болуп иштейт. «Элдик маданий мурастар» деген китептин, сегиз илимий макаланын автору. Кырбаш уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Варрэн (Нү-Гэмпшир)
Варрэн (Нү-Гэмпшир) (Warren) — Нү-Гэмпшир штатынын Графтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 904 киши. Болжолдуу аянты - 127.0 км². FIPS коду — 33-78740.
Түркстан аскери (Жумушчу-дыйкандар Кызыл аскери)
Түркстан аскери ― Чыгыш фронтунун командачысы С. С. Каменевдин директивасы менен 5. 3. 1919-ж. түзүлгөн Жумушчу-дыйкандар Кызыл аскеринин аскердик бирикмеси. Оренбург аткычтар жана З-Түркстан атчандар дивизияларынын негизинде түзүлүп, Чыгыш фронтунун Түштүк аскери бирикмесинин курамына кирген. Жарандык согуш учурунда ак гвардиячыл казак-орустарга каршы Бугуруслан, Белебей, Уфа операцияларын ишке ашырууда чоң роль ойноп, 15.06.1919-жылы таратылган. Командачылары: Г.В. Зиновьев (11-март―22-май 1919-жылы), В.П. Распопов (22―24-май 1919-жылы), M.В. Фрунзе (24-май―15-июнь 1919-жылы).
Булактар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Спенсер (Массачусетс)
Спенсер (Массачусетс) (Spencer) — Массачусетс штатынын Уорчестер (Worcester) округуна караган АКШ шаары.
Билл Мүррей
Уиллям Жеймс Мүррей (Bill Murray; 1950-жылы 21-сентябрда туулган( - америкалык актер, куудул, жана жазуучу. Ал биринчи Saturday Night Live (англ.Алтынчы күнү кечинде түз эфирде) деген кечки оюн-зоок шоусуна катышып, "Эмми" сыйлыгын алган, кийинчерээк " Котлет" (англ. Meatballs, 1979), "Гольф клубу" (англ. Caddyshack, 1980), "Сызык" (англ. Stripes, 1981), "Татына" (англ. Tootsie, 1982), "Арбактарга аңчылык" (англ. Ghostbusters, 1984 ), "Сараң бай" (англ. Scrooged, 1988), "Арбактарга аңчылык -2" (англ. Ghostbusters II, 1989-ж), Боб эмне болду (англ. What About Bob, 1991) сыяктуу тасмаларда тартылган. "Суур майрамы" (Groundhog Day, 1993) деген фильмде дагы роль жараткан. Ошондой эле "Бат өзгөрүү" (Quick Change, 1990-жыл) тасмасында режиссердун жардамчысы болгон.
Мүррей кино искусствосундагы атак-даңкка кийинчерээк "Которуудагы кыйынчылыктар" (англ. Lost in Translation, 2003) тасмасындагы ролу аркылуу жеткен. Бул роль ага "Алтын глобус" сыйлыгын, Британия кино жана теле искусство академиясынын "Эн мыкты актер" номинациясындагы сыйлыгын жана "Эң мыкты актер" номинациясында "Оскар" сыйлыгын алып келген. Актер "Арбактарга аңчылык" (англ. Ghostbusters), "Рашмор мектеби" (англ. Rushmore, 1998), "Гудсондогу Гайд-Парк" (англ. Hyde Park on Hudson, 2012), "Ыйык Винсент" (англ. St. Vincent, 2014) тасмалары үчүн "Алтын глобус" сыйлыгынын номинацияларын алган. 2014-жылы тартылган "Оливия Киттериж" (англ. Olive Kitteridge, 2014),деген кыска сериалындагы ролу үчүн Б.Мүррей өзүнүн экинчи "прайм-таймдык "Эмми" сыйлыгын" жеңип алган.
Капак
Капак (Capac) — Мичиган штатынын St. Clair округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1775 киши. Болжолдуу аянты - 4.2 км². FIPS коду — 26-13140.
Пржевальск пристаны
Пржевальск пристаны – Ысык-Көл областындагы кыштак. 1944–2012-жылдары шаарча. 2012-жылдан Каракол шаарынын курамына кирет. Ысык-Көлдүн чыгыш жээгиндеги порт. Деңиз деңгээлинен 1650 м бийиктикте жайгашкан. Облустун борбору Каракол шаарынан 12 км түндүк тарапта. Балыкчы темир жол станциясынан автомобиль жолу боюнча 206 км, суу жолу менен 184 км аралыкта. Калкы 3,0 миң (2010). Кыргыз, орус, украин, татар, өзбек, казак, уйгур, дуңган, тажик ж. б. улут өкүлдөрү жашайт. Эмгекке жарамдуу калкы транспортто, байланышта, тейлөө чөйрөсүндө, соодада ж. б. тармактарда эмгектенет. Орто мектеп, 2 китепкана, маданият үйү, клуб, оорукана, дарыкана, почта бөлүмү, Каракол тарыхый-жер таануу музейинин филиалы, Пржевальск пристанына жакын жерде Н. М. Пржевальскийдин мүрзө-эстелиги жана мемориал комплекси бар. «Улан» заводу, турмуштиричилик кызматынын бөлүмдөрү, соода мекемелери иштейт. Портко Балыкчыдан көмүр, курулуш материалдары ж. б. жүктөр ташылып келинет.
Тимор
Тимор – Малайя архипелагынын Кичи Зонд аралындагы эң чоң арал. Аянты 34 миң км2дей. Батыш бөлүгүн Индонезия, түндүк-чыгышын Чыгыш Тимор мамлекети ээлейт. Тоолуу, бийиктиги 2950 мге жакын; баткак жанар тоолору бар. Климаты субэкватордук, муссондук. Абанын темпрасы жээктеринде жыл бою 25–27°С, жылдык жаан-чачыны 1500 м\ кургакчыл мезгили майдан ноябрга чейин. Тропиктик муссон токою жана бийик өскөн саванна мүнөздүү. Шалы, жүгөрү, кофе, кокос пальмасы өстүрүлөт. Негизги шаарлары: Купанг, Дили.
Фехельде
Фехельде (Vechelde) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Пайне районуна кирет.
Калкы - 16 094 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 75,89 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 57 007. Муниципалитеттин башчысы — Хартмут Мароц.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 17 шаардык районго бөлүнөт.
Эсептөө техникасы
Эсептөө техникасы - 1) маалыматтын математикалык процесстерин эсептөөнү механикалаштыруучу жана автоматташтыруучу техникалык жана математикалык каражаттардын (эсептегич машина, түзүлүш, прибор ж. б.) жыйындысы. Ал эсептөө көлөмү чоң инж. жана илимий маселелерди чечүүдө автоматтык жана автоматтык башкаруу системаларымда, илимий негизделген чечим чыгаруу, эксперименттик маалыматтарды иштетүү үчүн эсептөөдө, пландоодо, прогноздоодо жана экономикалык баалоодо, информация-издөө системаларында ж. б. тармактарда колдонулат. Убакытты эсептөө, жер аянтчаларын аныктоо, соода жүргүзүү ж. б. у. с. маселелер адамзат маданиятынын байыркы мезгилине таандык. Чот жана математикалык эрежелердин жардамы менен жөнөкөй маселелерди эсептеп чыгаруунун алгачкы өтө жөнөкөй түзүлүштөрү б. з. ч. пайда болгон. Эсептөө түзүлүштөрү, мис., Непер шкаласы, логарифмдик сызгыч, арифмометрдин алгачкысы - арифметикалык Паскал машинасы 17-кылымдан эле белгилүү болгон. 18-19-кылымдагы өнөр жай рев-сы Эсептөө техникасынын дүркүрөп өсүшүнө түрткү болду. 1833-ж. Ч. Беббиж программалуу башкарылма, арифметикалык жана эсте туткуч түзүлүштүү - «аналитикалык машинанын» долбоорун иштеп чыккан. Эсептөө техникасынын практикалык өнүгүшү негизинен 19 жана 20-кылымдын башындагы аналогдуу эсептегич машинаяын пайда болушуна, б. а. орус окумуштуусу акад. A. Н. Крыловдун дифференциал теңдемени чыгаргыч биринчи машинасына байланышкан. 1944-ж. АКШда программа менен башкарылма «МАРК-1» цифралуу эсептегич машинасы (ЦЭМ) курулган. 1965-ж. дүйнөдө түрдүү арналыштагы 50 миңден ашык ЦЭМ пайда болгон. Анын эсептөө тездиги жана эсте тутуу көлөмү он жана миң эсе өстү. Эсептөө техникасы кемени, суу астындагы кайыктын, самолёттун, космос объектилеринин ж. б. координаталарын бат жана так аныктоо үчүн маалыматты иштеп чыгуучу азыркы системаларда, айрыкча маалымат издөөчү системаларда, каржы мекемелеринде ж. б. кеңири колдонулат. Азыркы ИТП эмгектин жогорку өндүрүмдүүлүгү, илимий уюштуруучулугу менен гана эмес, адамдын акыл эмгегин кеңири механикалаштыруусу жана автоматташтыруусу менен да мүнөздөлөт. Учурда компьютер - Эсептөө техникасынын эң ири кубаттуу каражаты; ал кибернетиканын негизги, ири техникалык базасы болуп калды. Ошондой эле биринчи муун - лампалуу кожпьютер, экинчи - транзистордуу, үчүнчү - интегралдык схемадагы болсо, азыр төртүнчү муун - микропроцессорлуу компьютерлер колдонулууда. 2) Техниканын эсептегич машиналарды, түзүлүштөрдү жана приборлорду иштеп чыгуучу, даярдоочу жана ишке киргизүүчү тармагы.
Прибор
Прибор (Алет) – 1) өлчөгүч, өндүрүш процесстерин текшергич, жабдууларды сактагыч, машина менен орнотмону башкаргыч, технологиялык процесстерди жөндөгүч түзүлүштөрдүн кеңири класстагы жалпы аты; 2) станокко, машинага, транспорт түзүлүшүнө бекитилип, жумуштун бир бөлүгүн өз алдынча аткаруучу атайы жасалгалардын аталышы (мисалы, куралдын мээлегич прибору); 3) кандайдыр бир нерсеге тиешелүүлүк жыйнагы (мисалы, меш прибору, эшик прибору ж. б.); 4) кандайдыр бир закон ченемди демонстрациялоочу көрсөтмө окуу куралы (физикалык прибор, химиялык прибор).
Вутах
Вутах (Wutach) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. Вальдсхут районуна кирет.
Лула (Миссисипи)
Лула (Миссисипи) (Lula) — Миссисипи штатынын Coahoma округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 370 киши. Болжолдуу аянты - 1.1 км². FIPS коду — 28-42600.
Кум-Төр күкүрт кени
Кум-Төр күкүрт кени Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районунда, деңиз деңгээлинен 3800—4000 м бийиктикте жайгашкан (Кум-Төр алтын кенинин чегинде). 1989-жылы Үч-Кошкон геологиялык экспедициясы чалгындаган. Кен филлиттеги кварц-талаа шпаты-карбонат-пириттүү метасоматиттен түзүлгөн. Мында пириттен күкүрт кислотасын өндүрүүгө болот. Кен ташта күкүрттүн өлчөмү 1—13%. Күкүрттүн запасы В категориясы боюнча 784 миң тонна, С1— 1992 миң тонна, С2 — 315 миң тонна.
Оаклэнд (Мэн)
Оаклэнд (Мэн) (Oakland) — Мэн штатынын Кеннебек округуна караган АКШ шаары.
Эсептөө тармагы
Эсептөө тармагы - бир системага бириктирилген компьютерлердин жана алардын терминалдарынын аймактык бөлүштүрүлгөн системасын камтыган эсептөө комплекси.
Географиялык таралуу деңгээли боюнча Эсептөө тармагы локалдык (жергиликтүү), шаардык, корпоративдик, глобалдык ж. б. болуп бөлүнөт. Э. т. үч компоненттен турат: маалыматтарды берүү тармагы, ал маалыматтарды берүү каналдарын жана коммутация каражаттарын камтыйт; маалыматтарды берүү тармагы менен байланышкан компьютерлер; тармактык программалык камсыздоо. Компьютердик тармакты пайдалануучулар анын программалык, техникалык, маалыматтык жана уюштуруучулук ресурстарын биргелешип пайдалануу мүмкүнчүлүгүнө ээ болушат. Локалдык тармактын типтери: локалдуу Эсептөө тармагы - бул кабелдердин жана тармактык адаптерлердин жардамы менен бириктирилген жана тармактык операциялык системанын башкаруусунда иштеген компьютерлердин жана башка эсептөө техникасынын каражаттарынын жыйындысы. Эсептөө тармагы бир эле ресурстарды: файл, принтер, модем, процессорлорду ж. б-да пайдалануучулардын тобу биргелешип колдонуусу үчүн түзүлөт. Тармактагы ар бир компьютер тармактык адаптер менен жабдылат, адаптерлер тармактык кабелдердин жардамы менен бириктирилет, ошентип компьютерлер бирдиктүү тармакка байланыштырылат. Эсептөө тармагына кошумча компьютер аткаруучу функциясына жараша жумушчу станция же сервер деп аталат. Шаардык тармак - бул локалдык тармакка караганда чоң өлчөмдөгү тармак (бир нече кмге чейин жетет). Ал адатта бир шаардын аймагын камтыйт. Шаардык тармакта көп учурда ушундай аралыкта алардын майнаптуу иштеши үчүн түрдүү жабдуулар жана берүү чөйрөлөрү колдонулат. Глобалдуу тармак шаардык тармакка караганда чоң болгон бардык тармактарга тиешелүү. Глобалдуу тармак өлкөнүн эки башка жагында жайгашкан же бүткүл дүйнө боюнча локалдуу тармактарды байланыштырат.
Тынарова Макин
Тынарова Макин (10. 5. 1956-ж. туулган, 8-Март кыштагы) - Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин депутаты (1985). Эмгек жолун 1975-ж. орто мектепти аяктагандан кийин Н. Г. Чернышевский атындагы китепканада жумушчу болуп баштаган. 1977-жылдан 1990-жылга чейин Фрунзе шаарындагы «Чолпон» бут кийим тигүүчү өндүрүштүк бирикмесинде жумушчу болуп эмгектенет. Учурда Бишкек шаарында жеке-менчик кийим тигүүчү чакан ишканада эмгектенет. Чал уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Меркендорф (Тюрингия)
Калкы - 322 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 9,53 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 76 046. Муниципалитеттин башчысы — Виланд Кремер.
Пруттинг
Пруттинг (Prutting) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Розенхайм районуна кирет.
Калкы - 2525 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 16,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 87 163. Муниципалитеттин башчысы — Ханс Лой.
Нурсултан Назарбаев
Назарбаев Нурсултан Абыш уулу (Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев; Нурсултан Абишевич Назарбаев; 6 июль 1940, Шамалган, Алма-Ата облусу, Казак ССР, ССРС) — казакстандык мамлекеттик жана саясий ишмер, Казакстан Республикасынын туңгуч президенти. Назарбаев Қазақстанды отыз жылға жуық басқарған, президенттік мерзімі аяқталғаннан кейін Қауіпсіздік Кеңесіне төрағалық етуді есептемегенде, әлемдегі ең ұзақ билік жүргізген корольдік емес көшбасшылардың бірі болды. Ол 1989 жылы Қазақ КСР Коммунистік партиясының Бірінші хатшысы деген атаққа ие болды және сайланған Кеңес Одағынан тәуелсіздік алғанға дейін елдің тұңғыш президенті.
1962 жылы зауыт болат құюшы болып жұмыс істеген кезінде Назарбаев Кеңес Одағы Коммунистік партиясы (КОКП) қатарына қабылданып, комсомол көрнекті мүшесі және партияның тұрақты қызметкері болды. 1984 жылдан бастап Назарбаев Қазақ КСР Премьер-Министрі болды. Қызметі кезінде ол 1989 жылы ең қуатты қызмет болып табылатын Қазақстан Коммунистік партиясы (ҚКП) бірінші хатшысы болып тағайындалды. сәуірде 1990 ж., Жоғарғы Кеңес Назарбаевты Қазақстанның тұңғыш президенті етіп тағайындады. Сол жерден ол 1991 жылғы тамыздағы төңкеріс әрекетіне қарсы Ресей президенті Борис Ельцин-ді қолдады. Кеңес Одағы содан кейін 1991 жылғы Кеңес Одағының төңкерісі сәтсіз аяқталды кейін ыдырады, дегенмен Назарбаев жақындығын сақтау үшін көп күш жұмсады. Ресей Қазақстанды Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына (ТМД) және сайып келгенде Евразиялык экономикалык биримдик (ЕАО) құрамына енгізу арқылы Ресей экономикалық байланыстарын орнату.
Назарбаев Қазақстанда Авторитаризм режим басқарды, адам құқықтарының бұзылуы ауыр болды, қарсы пікір басып-жаншылды, сайлау еркін әрі әділ болмады. 1991 жылы өткен елдегі бірінші ашық тікелей президенттік сайлауда ол қарсылас кандидаттарсыз бюллетеньге жалғыз шығып, жеңіске жетті. 98% дауыс. 1995 жылғы сәуірдегі референдум Назарбаевтың өкілеттігін 2000 жылға дейін ұзартты және сол жылдың тамызында конституциялық референдум 1995 ж. Қазақстан Конституциясы президенттік өкілеттіктерді айтарлықтай күшейтті. 1999 Назарбаев екінші мерзімге және 2005 және 2011 кейін 2011 қайта сайланды. Қазақстан Конституциясына өзгерістер|конституциялық түзетулер]] оған президенттікке шексіз мерзімге қатысуға мүмкіндік берді. 2010 жылы ол билеуші ​​Нұр Отан-ның төменгі палатаны бірпартиялық бақылауына қарсы әрекет етіп, көппартиялық жүйе ынталандыру бойынша реформалар туралы жариялады. Мәжіліс 2007. Бұл [[2012 жылғы Қазақстандағы заң шығарушы сайлаудан кейін Парламенттегі әртүрлі партиялардың қызметін қалпына келтіруге әкелді.
Yй-бүлөcү жана балалык кези
Нурсултан Назарбаев 1940 жылы 6 июлда Алматы облусунун Карасай районуна караштуу Шамалган айылында Абыш жана Элжандын үйбүлөсүндө жарыкка келген. Ага ата-энеси Нурсултан деген ат коюшкан.
Китептери
Н.Назарбаев бир катар илимий эмгектердин жана экономикалык өнүгүү масалелери менен коомдук-саясий темалар боюнча китептердин автору:
Тимор деңизи
Тимор деңизи — Инди океанынында, Австралия менен Тимор аралынын аралыгында орун алган. Аянты 432 миң км2. Акваториясынын тереңдиги негизинен 200 мден ашпайт, эн терен жери 3310 м. Суунун температурасы деңиз бетинде 25–29°С. Туздуулугу 34,0–35,0%о. Суткасына 2 жолу беймаал ташкындайт (бийиктиги 3–4 мге чейин). Түштүгүндө Дарвин порту (Австралия) жайгашкан.
Придон эчкиси
Придон эчкиси - тыбыт багытындагы эчки породасы. Кандай жол менен чыгарылганы белгисиз. Денеси чың, ар кандай табигый шартка жакшы байырлашат, продукттуулугу жогору. Текесинин салмагы 65–70 кг, эчкисиники 40–43 кг. Ар 100 тубар эчкиден жылына 130–140 улак алынат. Жүнүнүн 65–70%и тыбыт. Тыбытынын узундугу 8–11 см, ичкелиги 21–23 мк. Придон эчкиси көбүнчө РФтин Волгоград, Ростов жана Воронеж областында багылат. Кыргызстанга жергиликтүү эчки тукумун жакшыртуу максатында алынып келинген).
Эски кучерба (Благовар району, Башкыртстан)
Эски кучерба — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Кучербаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1363 киши. Почта индекси — 452744, ОКАТО коду — 80214822001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Деденбах
Деденбах (Dedenbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Арвайлер районуна кирет.
Калкы - 419 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,63 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 31 016. Муниципалитеттин башчысы — Эрвин Бройер.
Түркстан аскери (Түштүк Орусиянын куралдуу күчтөрү)
Түркстан аскери ― Түштүк Орусиянын куралдуу күчтөрүнүн башкы командачысы генерал-лейтенант А.И. Деникиндин буйругу менен 22.01.1919-жылы түзүлгөн Ак гвардиянын бирикмеси. Түркстан аскери алгач мурунку Каспий бою облусунун аскер күчтөрүнүн негизинде түзүлүп, Түштүк Орусиянын куралдуу күчтөрүнүн курамына киргизилген. Түркстан аскеринин түзүлүшүнө Каспий бою облусунун контрреволюциялык өкмөтү жана Британиянын Түркстандагы аскер миссиясы тарабынан материалдык-техникалык жардам көрсөтүлгөн. Түркстан аскеринин алдына Красноводскден (азыркы Түркмөнбашы ш.) Ташкент жана Верный (азыркы Алматы) шаарын карай багыт алып, Орто Азиянын Кызыл Аскерден толук тазалоо милдети тагылган. Бирок 1919―1920-жылдары Түркстан аскеринин негизги күчтөрү Байрам-Али, Мерв, Кушка, Ашхабад ж. б. шаарынын алдында Кызыл Аскери тарабынан талкаланып, 6.02.1920-жылы биротоло жоюлган жана аман калганы Иран аркылуу батыштагы чет өлкөгө өтүп кеткен.
Булактар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Вашингтон (Нү-Гэмпшир)
Вашингтон (Нү-Гэмпшир) (Washington) — Нү-Гэмпшир штатынын Салливан округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1123 киши. Болжолдуу аянты - 123.4 км². FIPS коду — 33-78980.
Спрингфилд (Массачусетс)
Калкы - 153 060 киши. Болжолдуу аянты - 86.0 км². FIPS коду — 25-67000.
Хумболт (Миннесота)
Хумболт (Миннесота) (Humboldt) — Миннесота штатынын Kittson округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 45 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 27-30446.
Сот мыйзамы
Сот мыйзамы ( lex fori ) – талаш-тартыш каралып жаткан (сотто, арбитражда же башка органда) өлкөнүн укугу пайдаланылуучу бекитүү формуласы. Бул формулага ылайык сот же башка укукту колдонуучу орган ошол укук мамилесинин түзүмүндөгү чет элдик элементке карабастан өз өлкөсүнүн укугун жетекчиликке алуусу тийиш. Кандай гана түрдөгү болбосун, жарандык укук мамилелеринин чөйрөсүндөгү коллизиялык маселелерди чечүүдө пайдаланылат жана ушул сапатта баардык башка коллизиялык байламаларды алмаштыра алат.
Хиршрода
Хиршрода (Hirschroda) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бургенланд районуна кирет.
Калкы - 181 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 6,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 230. Муниципалитеттин башчысы — Лиане Прөмпер.
Сот өндүрүшүнүн айкындыгы
Сот өндүрүшүнүн айкындыгы – маңызы баардык иштерди ачык териштирүү жана сот өкүмдөрүн (чечимдерин) ачык жарыя кылууда турган сот жүрүмүнүн демократиялык принциби.
Кум-Төр эстеликтери
Кум-Төр эстеликтери Ысык-Көл облусунун Кум-Төр жергесинен (Кашка-Суу, Үч-Чат, Май-Төр) табылган. Мезолит, неолит доорлоруна тиешелүү. Анын негизги өзгөчөлүгү — бийик аймакта (деңиз деңгээлинен 3400—3600 м бийиктикте) орун алышы. Нуклеустар, жалпак, кичине жарака таштар табылган. Айрым жалпак жана кичине таштардын бети боёлгон. Эмгек куралдары халцедон, роговик таштарынан жасалган.
Карлтон
Карлтон (Carleton) — Мичиган штатынын Monroe округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2 562 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 26-13220.
Гармония (философия)
Гармония (философия) (гр. harmonia — бөлүктөрдүн шайкештиги, байланышы) — бөлүк менен бүтүндүн өз ара шайкештиги, объектинин ар түрдүү компоненттеринин бир бүтүн болуп кошулушу.
Философиянын тарыхында Гармония түшүнүгү космология, гиосеология жана этикалык маселелерге байланыштуу өнүккөн. Гармония жөнүндөгү илимдердин кайсынысы болбосун, табият, коом, адам жөнүндөгү эстет, көркөм идеялардын негизинде калыптанган. Гераклит Гармония ны бириндеген бөлүктөрдүн сырткы биримдиги деп гана карабай, аны карама-каршылыктардын биримдиги катары түпгүнүп, Гармониянын ички маңызына көңүл бурган. Аристотель Гармония ны көп түрдүүлүктүн биримдиги, бүтүндүн аякташынын белгиси деп, бул түшүнүктү турмуштун бардык тармактарында колдонгон. Марксчыл эстетика Гармония ны искусство менен чындыктагы карама-каршылыктардын биримдиги менен өнүгүү закондорунун чагылышы катары карайт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Галлин
Галлин (Gallin) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Лүдвигслуст районуна кирет.
Калкы - 508 киши(2013-ж.). . Аянты - 22,71 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 54 030. Муниципалитеттин башчысы — Клаус-Дитер Мүллер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Кум-Төр оперейтинг компаниясы (КОК)
Кум-Төр оперейтинг компаниясы (КОК), Кум-Төр голд компании — Кум-Төр алтын кенин иштеткен тоо-кен ишканасы; «Кум-Төр» долбоорунун оператору. 1992-жылы Канаданын Торонто шаарында Кыргызстан («Кыргызалтын») менен Канада (Cameco Corporation) өлкөлөрүнүн өз ара келишиминин негизинде 1993-жылы түзүлүп, ишке 1996-жылы киргизилген. 2004-жылы «Кум-Төр алтын» долбоорун реструктуралаштыруу жүргүзүлүп, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн чечими менен өз активдерин «Центерра Голд Инк.» компаниясына берген. Натыйжада КОК бул компаниянын бир бөлүмү болгондуктан, Кыргызстан өз тарыхында 1-жолу эл аралык тоо-кен корпорациясынын биргелешкен ээси болуп калган. «Центерра Голд Инк.» — Борбордук Азиядагы түндүк америкалык алтын өндүрүүчү эң ири компания. Ал Кум-Төр кенинен тышкары Монголияда кен казып, Россияда, Түркияда, АКШда бир катар келечектүү геологиялык чалгындоо долбоорлоруна ээ. КОК алгачкы алтын куймасын 1996-жылы 31-декабрда, ал эми миллиончу унциясын 1998-жылы куюп алган. Жылына орто эсеп менен 19 тонна алтын жана 6 тонна күмүш өндүрүлөт. 1997—2007-жылдары кенден 191,2 тонна алтын, 60 тонна күмүш казып алынган. Кенден казылып алынган кенташты иштетүү аяктагандан кийин, анда 80%ке чейин алтын металлын камтыган Доре куймалары куюлат. Бул куймалар андан ары аффинаждоо үчүн «Кыргызалтын» ААКка берилет. 2010-жылы геологиялык чалгындоо иштеринин натыйжалары боюнча ишкананы иштетүүнүн мөөнөтү кайра каралып, 2021-жылы чейин узартылган. КОК Канаданын, Кыргызстандын мыйзамдарынын, ошондой эле Бүткүл дүйнөлүк банктын талаптарын аткарат. Компанияда 2500дөн ашуун адам иштейт (2011).
Хью Жекман
Хью Майкл Жекман (Hugh Jackman;1968-жылдын 12-октябрында туулган) - австралиялык актер, ырчы жана продюсер. Жекман кинонун түрдүү жанрларында аткарган ролдору аркылуу эл аралык атак-даңкка ээ болгон. Актер "Х-кишилер" (англ. X-Men) тасмасында узак убакыт бою Жеймс «Логан» Хоулетттин ролун ойногон. "Кейт жана Лео" (англ. Kate & Leopold, 2001), Ван Хельсинг (англ. Van Helsing, 2004), "Престиж" (англ. Prestige, 2006), "Фонтан" (англ. Fountain, 2006), "Австралия" (англ. Australia, 2008), "Бактысыздар" (фр.Les Miserables, 2012) жана "Абактагылар" (англ. Prisoners, 2013) тасмаларында башкы ролдорду жараткан. Анын "Бактысыздар" тасмасындагы ролу аны биринчи жолу "Оскар" сыйлыгына "Эң мыкты актер" номинациясында көрсөткөн 2013-жылы аталган ролу үчүн "Алтын глобус" сыйлыгынын "Комедиядагы/мюзиклдеги же көркөм фильмдеги эң мыкты актер" номинациясында талапкер болгон.
Бродвей театрында Х. Жекман "Оз өлкөсүнөн чыккан бала" пьесасындагы ролу үчүн "Тони" сыйлыгын утуп алган. Хью "Тони" сыйлыгынын бир сезондогу төрт негизги театралдык байгесин жеңип алган актер, алардын ичинде "Эмми" сыйлыгын дагы алган. Х. Жекман 2009-жылы 22-февралда болуп өткөн "Оскар" сыйлыгынын 81- расмий аземине дагы чакырылган.
Сот өндүрүшүнүн оозекилиги
Сот өндүрүшүнүн оозекилиги – түздөнтүз сот жыйынында сот тарабынан каралуучу баардык маселелерди иликтөө жана талкуулоону, кылмыш-жаза жана жарандык иштер боюнча соттун баардык токтомдорун жарыялоону оозеки жүргүзүү принциби.
Түркмөн уулу Сулайманкул
Түркмөн уулу Сулайманкул (1896, Кызыл-Ой кыштоосу -1989, 1-Май кыштагы) - зергер уста. Көзгө атаар мерген да болгон. Түркмөн болуштун жалгыз уулу.
Ал совет мезгилинде колдонулган беш тыйындык монета көкөлөтө ыргытылганда теше аткан. Көкүрөгүнө аба толтурулган чаначты байлап алып, тоонун шар аккан тунук кашка суусунда жакшы сүзгөн. Ошонун негизинде сууга аккан кишилердин сөөгүн бир нече жолу таап чыккан.
Алтын менен күмүштөн аялдардын кооз буюмдары - шакек, сөйкө жана чач учтуктарды жана темирден ооз комуз, маки, бычак, устара, капкан, аттын такасын, мык жасап, жыгачтан ээр чапкан.
Аялы Сапиянын мурдун капыстан кесип алып, аны так калтырбай айыктырган. Согуштан кийин колхоздо устачылык кылган.
Баласы Жамалбек ата кесибин улап, көзгө атаар мерген, сөзгө чебер жана өнөрлүү адам болгон. Ал 1-Май мектебинде мугалим болуп эмгектенип жүрүп 1972-ж. каза болгон. Кожотай уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Фехта
Фехта (Vechta) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Фехта районуна кирет.
Калкы - 31 516 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 87,8 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 60 009. Мэр — Уве Бартельс.
Огункуайт (Мэн)
Огункуайт (Мэн) (Ogunquit) — Мэн штатынын Йорк округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1226 киши. Болжолдуу аянты - 11.1 км². FIPS коду — 23-54980.
Яптерма-Юн
Яптерма-Юн — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичи Камбальничье көлү - аталышы жок №5710 дарыя орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Вэбстер (Нү-Гэмпшир)
Вэбстер (Нү-Гэмпшир) (Webster) — Нү-Гэмпшир штатынын Мерримак округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1872 киши. Болжолдуу аянты - 74.0 км². FIPS коду — 33-80020.
Призма
Призма – эки граны параллель тегиздиктерде жаткан барабар көп (п) бурчтук,ал эми калган п граны параллелограмм болгон көп грандык. Эки п бурчтук призманын негиздери, параллелограммдары анын каптал грандары, каптал гранынын жана негизинин жагы призманын кыры, кырларынын бириккен учу призманын чокусу деп аталат. Каптал грандары биригип призманын каптал бетин, ал эми бардык грандары биригип, призманын толук бетин түзөт. Жогорку негизинин чекитинен төмөнкү негизинин тегиздигине түшүрүлгөн перпендикуляр призманын бийиктиги, бир гранга тиешеси жок эки чокусун туташтырган кесинди призманын иагоналы деп аталат. Бир гранга тиешеси жок эки каптал кыры аркылуу өткөн тегиздиктин кесилиши призманын диагоналдык кесилиши, каптал кырларына перпендикуляр болгон тегиздиктин кесилиши призманын перпендикуляр кесилиши деп аталат. Каптал кырынын тегиздиги негизинин тегиздигине перпендикуляр болгон призма тик призма деп аталат. Негизи туура көп бурчтук болгон тик призма туура призма деп аталат. Призманын грандарынын аянттарынын суммасы анын толук бетинин аянтын, призманын каптал грандарынын аянттарынын суммасы анын каптал бетинин аянтын берет, ал SKa=P-h, мында Р – негизинин ал Sкап=Рh, мында Р−негизинин периметри, h− призманын бийиктиги призманын көлөмү анын негизинин аянтын бийиктигине көбөйткөн көбөйтүндүсүнө, б.а. V=Sнег.h барабар.
Мисалы:призманын каптал кыры 8см .алардын арасындагы аралыктар 3см 4см 5см .призманын каптал бетинин аянтын тап
Марго Робби
Марго Элиз Робби (Margot Robbie;/ mɑːrɡoʊ rɒbi /; 1990-жылы 2-июлда туулган) - австралиялык актриса жана продюсер. М. Робби 2000-жылдардын аягында австралиялык көз карандысыз тасмаларда роль жаратуу менен өзүнүн чыгармачылык жолун баштаган. 2008-2011-жылдары "Коңшулар" (англ. Neighbours) телесериалындагы ролу үчүн Австралия телекөрсөтүүсүнүн "Логи" сыйлыгына эки номинацияда талапкер болгон.
АКШга көчүп баргандан кийин, ABC телеканалында көрсөтүлгөн "Пан Американ" (англ. Pan Am, 2011-2012) сериалында роль жараткан. 2013-жылы Ричарда Кёртис тарткан "Убакыт келди" (англ. About Time) комедиялык драма тасмасынде жана Мартин Скорсезенин "Уолл-стриттеги карышкыр" (англ. The Wolf of Wall Street) тасмасында тартылган. 2015-жылы М. Робби "Фокус" (англ. Focus) жана "З деген Захария" (англ. Z for Zachariah) тасмаларында роль жараткан. Ошол эле жылы "Чоң кыскартуу" (англ. The Big Short) тасмасында өзүнүн образын ойногон. 2016-жылы "Тарзандын уламышы" (англ. The Legend of Tarzan) тасмасынада Жейн Портердин ролун ойноп, "Өзүн-өзү өлтүрүү тобу" (англ. Suicide Squad) тасмасына дагы тартылган. Ал Time журналынын "2017-жылдын эң таасирдүү инсандары" тизмесине актрисанын аты кошулган.
Кызыл таш мөңгүсү
Кызыл таш мөңгүсү — Чоң Алай кырка тоосунун түн. капталындагы татаал өрөөн тибиндеги мөңгү. Уз. 4,5 км, аянты 5,3 км, көлөмү 0,4 км3.
Кызылсуунун (батыш) сол куймасы Тарама суусунун алабында жайгашкан. Мөңгүнүн башы деңиз деңг. 4600 м, этеги 3900 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4300 м, абляция облусунун аянты 2,4 км2. Мөңгүдөн Кызылташ суусу башталып, Кызылсуунун сол куймасы – Тарамага куят.
Түркмөн Сарыпбек уулунун айкели
Түркмөн Сарыпбек уулунун айкели - 2009-жылы Кызыл-Ой кыштагында Түркмөн атындагы мектептин алдына орнотулган. Ушул мектептин бүтүрүүчүлөрү Аманов Нурбек, Рыспаев Дөөлөтбек, Эгембердиев Алмаз, Көпчүков Кенже, Эсеналиев Айбек, Дадаев Бакыт тарабынан жеке каражаттарына тургузулган.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Табалдинов, Каратал
Кыргыз ССРинин Юстиция Эл комиссары Табалдинов Каратал  (1936-1937 жж.) – күчкө толуп турган учурунда сталиндик жазалоонун курмандыгына айланган улуттук юристтердин бири. Табалдинов Каратал  1899-жылы 3-ноябрда Кант районунун Кара-Жыгач  айылында кедей-дыйкандын үй-бүлөөсүндө туулган. Атасы эрте каза болуп, энеси үч баласы менен жалгыз калган. Каратал өспүрүм кезинде эле билим алууга ынтызар, эмгекчил, өтө зээндүү бала болгон. Ал бала кезинде эле анда – бардык нерсеге умтулуу мүнөзү калыптанган. Ал 19 жашында ыктыярдуу милиция кошуунунун катарына кирип, 1918-жылы партиянын мүчөлүгүнө кабыл алынган. Өз алдынча окуп, сабатсыздыгын жоюу үстүндө иштеген. Анын китептерди окуусу, элдер менен олуттуу темаларда маектешүүсү келечегине жакшы таасир берген. Каратал Кант, Токмок, Аламүдүн райондорунун профсоюз жана партия уюмдарында иштеген. 1928-жылы Каратал Табалдинов Фрунзедеги 2 айлык даярдоо курсуна, андан Ташкенттеги Орто Азия коммунисттик университетинин (САКУ) өнөр жай факультетине жөнөтүлгөн  Ал мезгилдин 20-жылдарында бул университет Орто Азияда окугандар үчүн кат-сабаты араң жоюлган адамдан, аны аяктаган соң өз ишинин профессору болуп кайткан кадрларды чыгарган устакана сындуу окуу жай эле. САКУнун 2-курсунда Табалдинов Караталды  Тажикстан партиясынын райкомунун Биринчи катчылыгына, андан соң Ош облусунун Өзгөн районунун МТСнин жетекчилигине жиберилген. Бул Совет бийлиги орногондон кийинки оор жылдар эле. Ал бул жерде басмачылык топтор жана башка душмандар бийлигин жүргүзүп турган мезгилде,  караңгы элдин ичинде саясий жана коомдук агартуу ишин жүргүзүү зарылдыгы турган учурда иштеген. Совет бийлигинин адилеттигине ишеним – ага иштөө үчүн күч-кубат берген. 1934-жылы Москвадагы Укуктук Академиянын жогорку академиялык курсуна кирип, аяктагандан кийин Башкы соттун төрагасынын биринчи орун басарлыгына дайындалган. 1936-жылы Өкмөттүн чечими менен К.Табалдиновду Кыргыз ССРнин Юстиция министри кылып бекиткен. Ал бир жылдан ашыгыраак иштөө менен сотторду окутууну жөнгө салуу, штаттын санын көбөйтүү, мыйзамдуулуктун сакталышын көзөмөлдөө, укуктук мектептердин иштерин текшерүү, ж.б. маанилүү иштерди жасаганга жетишкен. К. Табалдинов кадрларды туура тандоого аракеттенген. Анын мыкты адистигин, тажрыйбалуу кадрлардын жетишсиздигин сезип, СССР Юстиция Эл комиссары Н. Крыленкого Москвадан кадрларды жиберүүнү өтүнгөн телеграммасынан билсек болот. Алдыңкы катардагы кызматка жеткен, жөнөкөй, көтөрүлбөгөн, чечкиндүү адам, өзүнүн жамаатына, кызматкерлерине, айылдаштарына карата орой мамилеге жол бербейт болчу. 1937-жылы 11-октябрда Эл комиссары  Табалдинов  Каратал социал-туран  партиясынын мүчөсү жана  контрреволюциялык ишмердүүлүгү боюнча деген негизсиз жүйөө менен камакка алынган. Аны 1937-1940-жж. НКВДнын жана республикалык прокуратуранын тергөө процессиндеги кыйноодо, күнөөсүн моюнуна албаганын документтер далилдеп турат. 1940-жылы 23-декабрда Өзгөчө жыйындын чечими менен республиканын биринчи Юстиция эл комиссары Ыраакы чыгыш ГУЛАГына жөнөтүлүп, оор оорулууну Чита облусунун Слободка айылына калтырып кетишкен. Анын андан аркы тагдыры тууралуу маалымат калган эмес. 1956-жылы 31-июлда К. Табалдинов акталган.