cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Программа операторлору
Программа операторлору – программанын командаларынын тобу. Алар элементардык жана жалпыланган түрдө болот. Элементардык оператор (ЭО) деп ырааттуулук, байланыштуулук, автономиялуу, жөнөкөй касиеттерге ээ болгон оператор айтылат. ЭОдо сырттан берилген башкаруу биринчи командага гана берилет. Андан кийин команда сакталган уячанын номерине карата командадан командага башкаруу жиберилет. ЭО жумуштун бир гана түрүн аткарат. ЭОлор аткара турган жумуштарынын түрүнө карата иш аткарма (беоилген маалыматты изилдеген натыйжага өзгөрткүч), логикалык (логикалык шарттарды текшергич), аракеттүү (программанын командасын өзгөрткүч), токтоткуч (машинанын ишин токтоткуч), жардамчы (маалыматты машинага берүүчү жана машинадан чыгаруучу ж. б.) операторлор болуп айырмаланат. Жалпыланган оператор деп ырааттуулук жана автономиялуу касиеттерге ээ болгон оператор аталат. Программа операторлору программаны жазуу үчүн колдонулат. Бул үчүн программанын оператордуу схемасы берилет, б. а. оператордун командасы боюнча машина аткаруучу амалдардын бардыгы жазылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Металлдарды пассивдештирүү
Металлдарды пассивдештирүү - металлдын үстүңкү бетин пассивдүү абалга өткөрүү. Ал металл­дын үстүңкү бетин жука кабыкча менен каптоого негизделген.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Голограмма
Голограмма – Объектиден чагылган нур менен ага когеренттүү башка нурдун катталышындагы интерференциялык сүрөтү жазылып алынган кандайдыр бир материал (фотопластина, фотоплёнка, фототермопластик ж. б.).
Голограмманын түрлөрү: Каттоочу чөйрөнүн калыңдыгы менен толкун узундугунун катышы б-ча: 1. Көлөмдүк (үч өлчөмдүү), эгерде чөйрөнүн калыңдыгы толкун узундугунан бир далай чоң болсо. 2. Жука (эки өлчөмдүү), эгерде чөйрөнүн калыңдыгы толкун узундугунан кичине болсо. Тунуктугу б-ча: 1. Амплитудалык, эгерде Голограмманын тунуктугунун функциясы амплитудалык интерференциялык сүрөт берсе. Мында Голограмманын түрдүү чекиттериндеги тунуктугу өзгөрүп турат, бирок чөйрөнүн калыңдыгы турактуу. 2.Фазалык, эгерде Голограмманын тунуктугунун функциясы фазалык интерференциялык сүрөт берсе. Мында тунук чөйрөнүн түрдүү чекиттериндеги калыңдыгы же тыгыздыгы өзгөрүп турат, бирок чөйрөнүн тунуктугу турактуу. Өчүрүп жазылуу касиети б-ча: 1.Турактуу (өчүрүп кайра жазылбас). Мында Голограмма сактаган маалымат өзгөрбөйт (мис., фотопластина, фотоплёнка ж. б.). 2.Өзгөрүлмө (өчүрүп кайра жазылчу). Мында Г-га маалыматтарды бир нече жолу өчүрүп кайра жаңылап жазса болот (термо-пластика ж. б.). Голограмма жазылган оптикалык схемасы б-ча: 1) Денисюктун; 2) Лейт менен Упатниекстин; 3) Фурьенин; 4) Фраунгофердин; 5) Френелдин; Голограмма сактаган маалыматтын түрү б-ча:1) Аналогдук; 2) Сандык (цифро-вая). Голограмма нын негизги касиеттери:  1.Объект жөнүндөгү  амплитудалык жана фазалык маалыматтарды толук камтуусу. Фотографияда  амплитудалык гана маалымат жазылат. 2.Маалыматты ашкере камтуусу, б. а. нерсенин бир чекити жөнүндөгү маалымат  Голограмманын бардык чекиттеринде жазылат. Бул, сынып калган Голограмманын бир сыныгы  аркылуу нерсенин толук сүрөттөлүшүн тургузууга мүмкүндүк берет. 3. Нерсенин кадимки (туура) көлөмдүк жана псевдоскопиялык (аңта-рылган) сүрөттөлүштөрүн тургузууга жөндөмдүүлүгү. 4. Көлөмдүк сүрөттөлүштү тургузуу үчүн өзүнө ылайык толкун узундукту тандап алуучулугу (селективдүүлүгү).        5. Көчүрмөлөнүүчүлүгү. 6.Нерсенин жеке эле көлөмүн калыбына келтирбестен анын түрдүү түстөрүн дагы калыбына келтирүү-чүлүгү.
Голономсуз система
Горизонталь тегиздик боюнча жылмышпай тоголонгон шар Голономсуз системанын мисалы болуп эсептелет. Мында шардын борбору ар дайым горизонталь тегиздиктен шардын радиусуна барабар аралыкта жатат (геометриялык байланыш), ал эми шардын тегиздик менен тийишкен чекитинин ылдамдыгы убакыттын каалаган моментинде нөлгө барабар (кинематикалык байланыш). Голономсуз системанын кыймылы атайын теңдемелердин (Чаплыгин, Аппелдин теңдемелери) же механикалык дифференциалдык вариациялык принциптеринен алынган теңдемелердин жардамы менен окуп үйрөнүлөт.
Монгол жылкысы
Монгол жылкысы — Монголияда өстүрүлүүчү жергиликтүү байыркы жылкы.
Программалуу жөндөгүч
Программалуу жөндөгүч - алдын ала түзүлгөн программа (үзгүлтүксүз же дискреттүү) боюнча иштөөчү автоматтык жөндөгүч. Программалуу жөндөгүчкө программа бергич түзүлүш жана объектинин программаланган абалы менен чыныгы абалын салыштыруу аркылуу аракетти башкарууну пайда кылуучу жөндөгүч кирет. Программаны машинага берүү үчүн электр Функциялык потенциометр, перфокарта ж. б. пайдаланылат. Татаал системаларда башкаруу үчүн ЭЭМ колдонулат. ал программаны өзү түзүп берүүчү түзүлүшүн милдетин аткарат.
Монгол жылкысы
Бою - жапыз, денеси - субагай, буттары - кыска, башы - чоң, моюну - кыска, эткээл, чыдамкай. Монгол жылкысынын өңү көбүнчө боз, Кызыл жанa тору. Айгырынын бийиктиги - 129,3 см. Монгол жылкысы басыктуу жана жүрүштүү келет. Ал унаа катары пайдаланылат.
Программалуу жөндөгүч
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Кольцо
Кольцо — Кыргызстандын Сүлүктү шаарынын курамына кирген айыл.
Портсмаус (Айова)
Портсмаус (Айова) (Portsmouth) — Айова штатынын Шелби округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.7 км². FIPS коду — 19-64200.
Кольцо
Калкы
Калкы - 687 киши (2020).
Портсмаус (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 225 киши болгон.
Винона (Миннесота)
Винона (Миннесота) (Winona) — Миннесота штатынын Winona округуна караган АКШ шаары.
Аймсхайм
Аймсхайм (Eimsheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майнц-Бинген районуна кирет.
Винона (Миннесота)
Калкы - 27592 киши. Болжолдуу аянты - 61.0 км². FIPS коду — 27-71032.
Аймсхайм
Калкы - 556 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,61 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 39 015. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Йоахим Эллер.
Динкельшербен
Динкельшербен (Dinkelscherben) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Аугсбург районуна кирет.
Калкы - 6509 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 67,70 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 72 131. Муниципалитеттин башчысы — Петер Баумайстер.
Лисбург (Миссури)
Калкы - 323 киши. Болжолдуу аянты - 1.1 км². FIPS коду — 29-41114.
Бендорф (Мансфельд)
Бендорф (Мансфельд) (Benndorf (Mansfelder Land)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Мансфельд районуна кирет.
Калкы - 2251 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 5,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 045. Муниципалитеттин башчысы — Марио Цанирато.
Падерборн
Падерборн (Paderborn) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Детмольд административдик округуна карайт. Падерборн районуна кирет.
Калкы - 146283 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 179,38 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 7 74 032. Мэр — Хайнц Паус.
Хербертинген
Хербертинген (Herbertingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Зигмаринген районуна кирет.
Калкы - 4855 киши(2013-ж.). . Аянты - 38,64 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 37 044. Мэр — Михель Шренк.
Дегуаб
Дегуаб — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пшада дарыясынын оң жээгинен 8 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Пшада (Краснодар аймагындагы дарыя) дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Дедеркай дарыясынын Чыгыш шекарасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Оксфорд (Мэриленд)
Оксфорд (Мэриленд) (Oxford) — Мэриленд штатынын Talbot округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 771 киши. Болжолдуу аянты - 1.9 км². FIPS коду — 24-59450.
Гониометр
Гониометр – кристаллдардын грандарынын арасындагы бурчтарды өлчөөгө арналган курал.
Рентген структуралык анализ методу ачылганга чейин кристаллдарды окшоштурууда, айырмалоодо жана сүрөттөп жазууда гониметриялык ыкма кеңири колдонулган. Чагылдыруучу оптикалык Г-де айлануучу окко бекитилген кристалл жарыктандырылып, анын ар кайсы грандарынан чагылган нурлар көрүү түтүгүнөн байкалат.
Эски итеке (Аургазин району, Башкыртстан)
Эски итеке — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Батыр айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 204 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Йорк
Йорк - Улуу Британиядагы шаар. Йоркшир графтыгында. Уз дарыясындагы дарыя порту. Калкы 104 миң (1998). Маанилүү жолдор тоому. Тамакаш (шоколад), айнек, машина куруу өнөр жай ишканалары иштейт.
Алгач 1-кылымда Рим сепили. 6-кылымдан Англия, Саксония жана Дания королдуктарынын борбору, 9-кылымда даниялыктар басып алган. 735-жылдан Йорк архиепископторунун резиденциясы. Университет, музей, сүрөт галерея музейсепил бар. Роман-готика стилиндеги собор (1115-к.), Сент-Мэри аббатчылыгы (13-к.), сепил (13-к.), 15-16-кылымдагы турак-жайлар сакталган.
Бөрсум
Бөрсум (Börßum) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Вольфенбюттель районуна кирет.
Калкы - 2159 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 14,78 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 58 003. Муниципалитеттин башчысы — Катрин Шольтизик.
Бельведер
Бельведер (италянча belvedere, сөзмө-сөз – эң сонун көрүнүш). 1. чатырдын үстүнөн чыгып турган жана андан теребелге көз жүгүртүп кароого мүмкүн болгон сөөрү же анча чоң эмес павильон түрүндөгү имараттын бир бөлүгү. Бельведер имараттын көлөмдүү, мейкиндик композициясындагы маанилүү көңүл буруучу нерсеси болуп саналат. 2. Парктагы дөңсөөлөрдө курулган павильон же сөөрү. 3. Варшава, Вена, Прага, Ватикандагы барокко жана классицизм. Кайра жаралуу сүрөткерлери тарабынан түзүлгөн кээ бир ак сарай жана ак сарайлык-парктык комплекстердин аталышы.
Металлдарды химия-механикалык иштетүү
Металлдарды химия-механикалык иштетүү - металлдардын бетин физ.-хим. бузуу процесстерин айкалыштырып мех. иштетүү. Кес­кич аспап жана абразивдүү тегерек менен кырып-жонуу Металлдарды химия-механикалык иштетүүнүн жу­ка кырып иштетүү түрүнө кирет. Иштетүүнүн акырында бет (металл, айнек, таш) жог. сапатта жылма жылтыратылат, б. а. абдан бекем жана коррозияга туруктуу аморффазалык катмар түзүлөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Гравитациялык масса
Гравитациялык масса ― бүткүл дүйнөлүк тартылуу мыйзамы боюнча аныкталуучу масса.
Мында масса түшүнүгү нерселердин тартылуу касиетин мүнөздөйт. Гравитациялык масса нерсенин инерттүү массасына барабар.
Рорбах (Пфальц)
Рорбах (Пфальц) (Rohrbach (Pfalz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк Вайнштрассе районуна кирет.
Оттенбюттель
Оттенбюттель (Ottenbüttel) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Штайнбург районуна кирет.
Рорбах (Пфальц)
Калкы - 1560 киши(2013-ж.). . Аянты - 9,25 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 37 068. Муниципалитеттин башчысы — Үжный Вайнштрассе.
Оттенбюттель
Калкы - 747 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 10,04 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 61 083. Муниципалитеттин башчысы — Хайнц Мас.
Хоэнбург
Хоэнбург (Hohenburg) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Амберг-Зульцбах районуна кирет.
Калкы - 1626 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 39,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 71 129. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Шерль.
Белкин Георгий Иванович
Белкин Георгий Иванович (1945, Семипалатинск обл., Урджар району) – театр сүрөтчүсү. 1970-ж. Фрунзедеги көркөм сүрөт окуу жайын бүтүргөн. 1974-жылдан респ-калык, бүткүл союздук жана эл аралык көргөзмөлөрдүн катышуучусу. 1976-жылдан СССР сүрөтчүлөр союзунун мүчөсү. Кыргызстан сүрөтчүлөр союзунун театр жана кино сүрөтчүлөрүнүн секциясынын председателдигине шайланган. 1973-жылдан Н. К. Крупская атындагы орус драма театрынын башкы сүрөтчүсү катары 100дөн ашык спектаклди көркөм жасалгалаган. О. эле респ-канын, башка өлкөлөрдүн театрларында да спектаклдерди сахналаштырган. Б. театрда декорациялоо искусствосунун өзгөчөлүгүн жана сахналаштыруунун ыкмаларын терең өздөштүргөн, анын ичинде Б. Васильевдин “Ак кууларды атпагыла”, В. Розовдун “Төрт тамчы”, В. Шукшиндин “Шайдоот адамдар”, А. Вампиловдун “Июндагы коштошуу”, Н. Лесковдун “Сологой”, Б. Жакиевдин “Алтын аяк” жана башка бар. Сүрөтчү станоктук графикада да иштейт. Б-дин эмгектери Г. Айтиев атындагы кыргыз улуттук көркөм сүрөт искусство музейинде, Москванын Бахрушин музейинде жана КМШ өлкөлөрүнүн музейлеринде сакталуу. “Өлкө жаштыгы” көргөзмөсүнүн лауреаты. Кыргыз ССР Жогорку Советинин Ардак грамоталары менен сыйланган.
Программалуу башкаруу системасы
Программалуу башкаруу системасы - объектинин иштөө режимин, техникалык жабдуулар менен процесстерин алдыртан түзүлгөн программа боюнча башкарууда колдонула турган каражаттар менен ыкмалар комплекси. Башкаруу схемасы жарым өткөргүчтү приборлордон түзүлөт. Башкаруу сигналы ээрчиме кыймылга келтиргичтер менен берилет. Азыркы кездеги Программалуу башкаруу системасында ээрчиме кыймылга келтиргичтин эки түрү - туюк тизмектүү (туруктуу токто) жана ажыратылма тизмектүү башкаруу түрлөрү колдонулат. Программалуу башкаруу системасы эки негизги класска - координаталуу башкаруу жана контурдуу башкаруу системаларына бөлүнөт. Координаталуу Программалуу башкаруу системасында кыймылдын программаланбаган (алдын ала көрсөтүлбөгөн) траекториясы боюнча объект бир абалдан башка абалга которуп жылдырылат. Контурдуу башкаруу системасында объектинин бардык траекториясы алдын ала программаланат. Алгачкы цифралуу Программалуу башкаруу системасы жекече жана аз сериялуу өндүрүштө колдонулган. Азыр Программалуу башкаруу системасы сериялуу жана массалык өндүрүштө да колдонулууда. 1960-жылдарда ЭЭМ менен байланышкан «түздөн түз» Программалуу башкаруу системасы түзүлдү. Андан кийин өзгөрмө структуралуу кичине ЭЭМ менен байланыштырылган «циклдуу», анан цифралуу башкаруу системалары жасалды, бутундей автоматташтырылган башкарылма технол. участкалар иштеп чыгарылды.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Дедеркей
Дедеркей — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кара деңиз орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Пшада (Краснодар аймагындагы дарыя) дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Дедеркай дарыясынын Чыгыш шекарасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бенкендорф (Альтмарк)
Бенкендорф (Альтмарк) (Benkendorf (Altmark)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 196 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 10,23 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 050. Муниципалитеттин башчысы — Йенс Шульц.
Винсроп (Миннесота)
Винсроп (Миннесота) (Winthrop) — Миннесота штатынын Sibley округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1399 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 27-71122.
Мэрвин (Миссури)
Мэрвин (Миссури) (Merwin) — Миссури штатынын Bates округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 83 киши. Болжолдуу аянты - 0.4 км². FIPS коду — 29-47540.
Бехзад Кемаледдин
Кемаледдин Бехзад ((1455 – 1535/36) – миниатюрачы, Герат миниатюра мектебинин ири өкүлү. Бул мектеп Иран, Индия жана Орто Азияда миниатюранын өсүшүнө зор таасир тийгизген: Саадини «Бустанына» (1488, Египеттеги улуттук китепкана, Каир), Низаминин «Хамсесине» (1490-жылдар, Лондон, Британ музейи) жана башка чыгармаларга карата тарткан Б-дин сүрөттөрү Чыгыш миниатюрасынын шедеври болуп саналат.
Поствилл (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 2273 киши болгон.
Прогностика
Прогностика жалпы (же теориялык) жана жеке тармактык (же колдонмо) болуп бөлүнөт. Прогностика улам өнүгүү процессинде. Анын өнүгүшү прогноздоо ыкмасын жакшыртууда негизги ролду ойнойт. Бирок Прогностиканын кеп маселеси азырынча начар иштелип чыккан.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Бишкайын (Аургазин району, Башкыртстан)
Бишкайын — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Батыр айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1183 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Дирлеванг
Дирлеванг (Dirlewang) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Төмөнкү Альгой районуна кирет.
Бишкайын (Аургазин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Дирлеванг
Калкы - 2106 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 23,30 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 78 127. Муниципалитеттин башчысы — Алойс Майер.
Гравитациялык туруксуздук
Гравитациялык туруксуздук – тартуу күчүнүн таасиринен космос мейкиндигиндеги тыгыздыктын орто маанисинен четтеши жана нерсенин кыймылынын ылдамдыгынын убакыттын өтүшү менен өсүшү.
Тыгыздыктын адепки бир тектүү бөлүштүрүлүшүндө Гравитациялык туруксуздук заттын уюткуларынын пайда болушуна алып келүүгө тийиш. Гравитациялык туруксуздук теориясы бир тектүү чөйрө, тайпак катмар жана радиустары бирдей эмес цилиндрлик симметриялуу жөнөкөй геометриялык конфигурациялар үчүн иштелип чыккан. Гравитациялык туруксуздук айрым галактиканын, галактикалар тобунун пайда болушун жана жылдыздын ички түзүлүшүн изилдөө үчүн колдонулат.
Айнөллен
Айнөллен (Einöllen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кузель районуна кирет.
Яшма
Яшма - кремнийлүү өтө тыгыз чокмо тоо тек; курулушта кеңири колдонулуучу кооз таштардын бири. Негизинен кварц менен халцедондун өтө майда (1-3 мкм) бүртүкчөлөрүнөн түзүлөт. Кошунду түрүндө гематит, гетит, актинолит, хлорит, слюда ж. б. кездешет.
Составындагы Si02 97,9%. Өңү Кызыл, жашыл, сары, боз, кээде күрөң, кара, агыш, көбүнчө жол-жол же чаар ала. Өтө катуу (Моос шкаласы боюнча 5,5-7). Жакшы жылмаланат. Линза, кабат, катмар түрүндө жатат.
Калыңдыгы ондогон, кээде жүздөгөн мге жетет. Яшмадан кооз зергер буюмдары жасалып, имараттардын керегелери, түркүктөрү капталып, кооздолот.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Гравитациялык турактуулук (G)
Гравитациялык турактуулук (G) – Ньютондун тартылуу законундагы F=GmM/r2 фундаменталдуу физикалык турактуулук, мында m,  M – тартылышкан нерселердин массалары,  r – алардын арасындагы аралык,   F – тартылуу күчү, G=6,6720(41).10-11Н/м2.кг-2 (1980). Г. т-тун так мааниси динамикалык ыкма – тартылуучу массалардын жакындашышындагы толгонмо таразанын термелүү мезгилинин өзгөрүшү менен аныкталат.
Солтоноев Белек Солтонкелди уулу
Солтоноев Белек Солтонкелди уулу (1878-1938), кыргыздын тунгуч агартуучусу, тарыхчы-этнографы, акыны, адабиятчысы,фольклор жыйноочусу, таанымал мамлекеттик жана коомдук ишмер. Ал жазыксыз жерден репрессияга кабылып, атылып кеткен. 1957-жылы акталган.
Кыскача өмүр таржымакалы
Европалык илимий адабияттар жана изилдөөлөр менен тааныш болгон, кыргыз тарыхы боюнча тарыхый-этнографиялык фундаменталдуу эмгектин автору. 7-8 жашында эле кат таанууга жетишкен.Болочок илимпоз оокаттуу оруска жалданып, бат эле орус тилин, кирилица алфавитин үйрөнүп алган. Үч ай орус мектебинде билим алып, окуусун Пишпектеги багбандарды даярдоочу кыргыз мектептен уланткан экен. Эки жылдык окуудан соң, 1890-ж. тартып ал кыргыздын тарыхына, этнографиясына, элдик оозэки чыгармаларына кунт коюп кызыга баштайт. Илимге ынтызарланган зирек бала санжыра, уламыш, болмуштарды кызыгып угуп, ошол учурдагы белгилүү болуп калган орус жана араб графикасындагы тарыхый чыгармалар менен тааныша баштайт.
Үркүндө элди куткаруу, Советтик бийликти куруу иштерине жигердүү катышкан. Сабатсыздыкты жоюу өнөктүгүнө да чын дили менен катышкандыгы маалым. Чыгыш Түркстанда кыргыз качкындарынын арасында болуп, бул аймактан тарыхый-этнографиялык маанидеги маалыматтарды жыйнай баштаган.
Илимий ишмердиги
1925-ж тартып илимий мекемелерде иликтөө иштери ж.б. чыгармачылык менен алектене баштайт. Б.Солтоноев 1895-1934 жж. аралыгындагы жыйналган тарыхый-этнографиялык маалыматтардын алкагында «Кызыл Кыргыз тарыхы» (мурдагы аталышы «Кыргыз-казак тарыхы») илимий эмгеги жарык көргөн.
Эмгектин негизи тарыхый, этнографиялык, археологиялык, элдик оозэки чыгармалардын бөлүктөрүнөн турат. Илимпоз Н.А.Аристов, В.В.Бартольд ж.б. таанымал окумуштуулардын эмгектерине шилтеме жасап, «Манас» эпосундагы ж.б. санжыралык маалыматтарга жана алардын маанилерине илимий негиздүү мамиле жасаган. Бул эмгек соңку доордогу кыргыз тарыхчыларынын батыш илиминин үлгүсүндө жазган өз учурунун эң алгачкы фундаменталдуу изилдөөсү болуп эсептелет. Эмгектин калган бөлүктөрүндө кыргыздардын реалдуу жашоо тиричилиги, каада-салттары, улуттук оюндары, табыпчылыгы, аскердик тарбия берүү, уруу (урук) тамгалары жана алардын аталыштары, календары, жылдыз саноо жана тактоо илими (астрономия, астрология), кыргыздардын салтуу аңчылыгы, кыргыз уруулары жана алардый айрымдарынын келип чыгышы терең иликтөөгө алынган.
Эмгек учурда өз баалуулугун жана илимдеги актуалдуулугун жогото элек.
Эстутум
Б.Солтоноевдин мурасын 1988-89-жылдары элге кайтарууда кыргыз эл жазуучусу Кеңеш Жусупов зор эмгек сиңирген.
Хербольцхайм
Хербольцхайм (Herbolzheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Эммендинген районуна кирет.
Гравитон
Гравитон – гравитациялык талаа-нын кванты.
Теориялык пикирлерге караганда ал тынч турганда массага ээ, заряды нөлгө, ал эми спини экиге барабар. Азырынча тажрыйбада аныктала элек.
Торо (эл)
Торо (Abatooro (Абатооро), [aβatóːɾo]) — Уганданын батышында (көлдөр аралык аймакта) жашаган банту эли. Саны 600 миң адам.
Эне тили — руторо, банту уясына кирет. Ньоро тилине жакын. Жазуусу латын алфавиттин (19-кылымдын аягынан бери) негизинде.
Дин
Көпчүлүк христиандар. Жергиликтүү салттуу ишенимдер (рухтардын жана легендарлуу бачведузи-падышалардын культу) да сакталууда.
Чарбалык иштер
Негизги салттуу кесиптери малчылык жана дыйканчылык (таруу, жүгөрү, буурчак өсүмдүктөр, банан).
Кол өнөрчүлүк
Керамикадан бай кооздолгон идиштерди жасоо жана килемдерди токуу.
Винстэд (Миннесота)
Винстэд (Миннесота) (Winsted) — Миннесота штатынын McLeod округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2355 киши. Болжолдуу аянты - 3.5 км². FIPS коду — 27-71086.
Торо (эл)
Негизги өсүмдүк азыктары: таруу ун, жүгөрү, буурчак, маниок, жер жаңгак.
Кийим
Өсүмдүк буласынан (луба) же булгаарыдан жасалган жамынгыч. Ал ийинге ыргытылат же белге оролот. Жасалгалар аз колдонулат. Мурун алдыңкы 6 тишти алып, чачтарын кырып салышчуу.
Турак жай
Торо таякчалуу, чатыры чөптүү, дубалдары өрүлгөн тегерек алачыктарда жашашат.
Коом
Негизги социалдык-экономикалык бирдик — үй-бүлө. Уруу жамааты барган сайын коңшулаш болуп баратат. Коомдун ичинде хима малчыларына жана иру дыйкандарына касталык бөлүнүштөр сакталып калган. Полигиния практикаланат.
Тарых
II миң жылдыктын башында банту дыйкандары Уганданын аймагында жашашкан. Аларда өзүнүн алгачкы мамлекеттик түзүлүшү болгон. Ал жерге нилоттук малчылар ушул мезгилге чейин көчүп келишкен. Андан кийин феодалдык өзгөчөлүктөргө ээ болгон бир нече мамлекеттик түзүлүштөр түзүлгөн. Торо уруулары бул түзүлүштөрдүн бирине — Буньорого кирген. Нилот малчылардын (хима) тукумдары жана дыйкандар (иру) эмгек касталарын түзүшкөн. Жогорку кастага малчылар (хима), төмөнкү каста дыйкандар (иру) кирген. Дыйкандардын (иру) курал алып жүрүүгө, аскер бөлүктөрүнө кошулууга, чарбада мал кармоого, ошондой эле жогорку каста менен никелешүүгө тыюу салынган. 1820—1830-жылдары күрөштүн натыйжасында торо уруулары өз алдынча Торо падышалыкка бөлүнүп, кийин кайра Буньорого кошулган. 1900-жылы Торо падышалыктын жерлери Улуу Британиянын Уганда протекторатынын курамына кирген. 1993-жылы Уганда өкмөтү калыбына келтирилген маданий автономиянын алкагында Торо падышалыгынын статусу.
Мыйзам ченемдүүлүктөр
1-чи мыйзам ченемдүүлүк – четтөөчү (лимиттенген) факторлордун эрежеси (Ю.Либихтин минимум мыйзамы, 1840):
Түрдүн көбөйүшү, таралышы чексиз эмес жана оптимумдан ары же бери кыйшайган фактор менен чектелет.
Мисалы, нымдын жетишсиздиги жана жогорку температуралар организмдерге түштүккө жылууга мүмкүнчүлүк бербейт, ошол себептен жылуулукту жана суукту сүйүүчүлөр (пил жана ак аю) жана нымды жана кургактыкты сүйүүчүлөр (липа жана саксаул) деп ажыратылат
3-чү мыйзам ченемдүүлүк организмдин ар башка функцияларына фактордун бирдей эмес таасири:
Бир эле фактор организм функцияларына ар кыл таасир тийгизет.
Мисалы, температуранын тигил же бул градуска кыйшаюсу организмдер үчүн таасири чоң.
Буга жакшы мисал болуп күрөң аюнун жашоо мүнөзү боло алат. Кышында, температура төмөндөгөндө, алар активдүүлүгүн төмөндөтөт да уйкуга түшүшөт, ал эми температура жогорулагандан тартып, активдүү кыймылы, өсүп өнүү, көбөйүү процесстери активдешет.
4-чү мыйзам ченемдүүлүк – факторлордун биргелешип организмге тийгизген таасири:
Чөйрөнүн баардык факторлору жаратылышта организмге бир убакытта таасир этишет, ар бир өз өзүнчө эмес, б.а. жөнөкөй сумма түрүндө эмес, татаал карым катнаштагы комплекс катары.
Мында бир фактордун башка бир фактордун таасири астында күчөшү же басаңдашы байкалат, жыйынтыгында фактордун абсолюттук күчү фактордун таасир этүү күчүнө барабар болбойт.
Мисалы, ысык күн кургак абада жеңил өтөт, нымдуу абага салыштырганда, тоңуп калуу коркунучу шамалдуу аба ырайында, шамалсыз аба ырайына салыштырганда жогорураак.
Факторлордун мындай өз ара таасир этүү мыйзам ченемдүүлүктөрү факторлордун констелляциясы деп аталат.
Демек, бир эле фактор башкалар менен айкалышта бирдей эмес экологиялык таасир тийгизет. Тескерисинче бир эле экологиялык эффектти ар кандай жол менен алса болот. Мисалы, нымдын жетишпегенин сугаруу менен же болбосо температураны төмөндөтүү менен компенсацияласа болот. Бирок факторлорду өз ара компенсациялоодо өзүнүн чектери бар жана бир факторду башка факторго толугу менен алмаштыруу мүмкүн эмес.
Рорбах (Хунсрүк)
Рорбах (Хунсрүк) (Rohrbach (Hunsrück)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Хунсрүк районуна кирет.
Калкы - 178 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 40 130. Муниципалитеттин башчысы — Руди Хоффман.
Мэтз (Миссури)
Мэтз (Миссури) (Metz) — Миссури штатынын Vernon округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 67 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 29-47612.
Куин Анна (Мэриленд)
Куин Анна (Мэриленд) (Queen Anne) — Мэриленд штатынын Queen Anne округуна караган АКШ шаары.
Металлдарды химия-термиялык иштетүү
Металлдарды химия-термиялык иштетүү - металл тетиктердин бет катмарынын хим. составын, структурасын жанa касиетин өзгөртүү үчүн хим. активдүү чөйрөдө металлды ысытуу жолу менен иштетүү..
Тетиктин бетинин бекемдигин, о. эле кадимки жанa жогорку температурада агрессиячыл чөйрөдөгү бетти бузулуудан сактоо үчүн Металлдарды химия-термиялык иштетүү колдонулат. Мындай иштетүүдөн кийин металлдын бет катмарынын касиетин олуттуу өзгөртүү үчүн металл кошумча термиялык иштетилет. Металлдарды химия-термиялык иштетүүдө сырткы чөйрөнүн составына жараша металлдардын бет катмарлары элементтерди сиңирип же бөлүп чыгарат.
Өндүрүштө аз көмүртектүү болотторду цементтее, б. а. көмүртекке каныктыруу кеңири колдонулат. Ал машинанын тетиктеринин катуулугун, жешилүүгө туруктуулугун жана чарчоого бекемдигин жогорулатат. Циандоо да цементтөөдөй кеңири таралган. Циандоодо болот көмүртек менен гана эмес, азотко да каныктырылат. Азоттоштурулган көмүртектүү жана атайы легирленген болоттун бет катмарынын катуулугу, дат басууга жана жешилүүгө туруктуулугу жогорулайт. Металлдарды химия-термиялык иштетүүнүн бир түрү — диффузиялык металлдаштыруу да кеңири таралган. Металлдарды химия-термиялык иштетүүдө металлдар температурага туруктуулугун жогорулатуу үчүн алюминийге (алитир- лештирүү), катуулугун жана дат ба­сууга туруктуулугу үчүн кремнийге (силициялоо) каныктырылат.
Өнөр жайда татаал куймалар да, таза металлдар да химия-термиялык түрдө иштети­лет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Йорубалар
Йорубалар - Түштүк Нигериянын негизги калкы. Ошондой эле Нигериянын батышы жана түштүк-батышында, Бенинде, Гананын түштүк чыгышында, Тогодо да жашашат. Жалпы саны 26, 2 млн киши (1998). Нигер-конго тилдер тобундагы йоруба тилинде сүйлөшөт. Йорубалар христиан (протестант, англикан, баптист) жана ислам (мусулмансуннит) динин тутушат. Йорубалардын түпкү теги жөнүндө маалыматтар өтө аз. Йорубалардын этностук негизин азиялыктар же египеттиктер түзгөн деген божомолдор бар. Йорубалар дыйканчылык, балыкчылык жана мал чарбачылык менен кесиптенишип, дубалы жыгачтан тургузулуп, ылай менен шыбалган, чатыры саман, пальма жалбырагы же одуракай темирден эки же төрт кырлуу жабылган үйлөрдө жашашкан. Йорубалар бөздөн тигилип, саймаланган кийимдерди кеңири баалашат. Тамак-ашы негизинен дан, эт, балык жана жашылча азыктарынан даярдалып, ямс, банан, маниок, батат, коон, нан дарагынын мөмөсү, сорго көбүрөөк колдонулат.
Экологиялык валенттүүлүк
Түрлөрдүн чөйрө факторлорунун ар кандай диапазонуна ынгайланышуу касиети экологиялык ийилгичтик же түрдүн экологиялык валенттүүлүк түшүнүгү менен белгиленет.
Белогор (Аургазин району, Башкыртстан)
Белогор — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Бишкайын айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 10 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Беннекенштайн (Гарц)
Беннекенштайн (Гарц) (Benneckenstein (Harz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Шаар. Вернигероде районуна кирет.
Калкы - 2234 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 23,65 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 045. Мэр — Ханс-Херберт Шультес.
Бидермейер –
Бидермейер – XX кылымдын экинчи жарым жылдыгынын башында негизинен Австрия менен Германияда живопистеги көркөм багыттын өнүгүүсүнүн шарттуу аталышы. Бул багытты башка багыттардан айырмалап турган өзгөчөлүгү анын немец бюргерлеринин көз караштарына мүнөздүү, жеке турмуштан алынган сентименталдык сюжеттерге, ынактыкка көбүрөөк көңүл буруусу болгон. Б-дин живописи чындыктан алыс турган, ыксыз кооздолгон немец классицизмине болгон реакция жана бул багытта алга умтулган алгачкы кадам болучу. Бирок немец буржуазиясынын көз карашынын чектелүүлүгү менен кызыкчылыктарынын тардыгы Б-дин идеялык жакырданышына шарт түзгөн. Бул багыттын өкүлдөрүнүн ичинен К. Шпицвег эң талант­туусу болгон. Б-ге мүнөздүү көрүнүштөр живописте Э. Мейергейм, Г. Кёрс-тингдин, ал эми Австрия­да И. Дангаузер менен Ф. Вальдмюллердин эмгектеринде байкалат. Б. архитектура менен жасалга-колдонмо искусствосунда да чагылдырылган. Б. деген ат XIX кылымдын 70-жылдары немец жазуучусу Л. Эйхродттун китебинен алынган (ал китептеги бир каармандын ысымы болгон).
Колдонулган адабияттар
Бідермаєр
Грамм
Грамм (фр. gramme, лат. – гр. gramma – салмактын эң кичине бөлүгү) – СГС бирдиктер системасындагы массанын негизги чен  бирдиги, СИде массанын үлүштүк бирдиги 0,001 кг. Г. килограмм эталону аркылуу анын миңден бир бөлүгү катары аныкталат. 1г бул 0,2%ке жакын тактык менен алынган 1 см3 химиялык таза суунун эң чоң тыгыздыктагы (температурасы 4оС ге жакын) массасына барабар.
Петерсхаген
Петерсхаген (Petershagen) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Детмольд административдик округуна карайт. Минден-Люббекке районуна кирет.
Калкы - 25750 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 212 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 7 70 028. Мэр — Марианне Шмиц-Нойланд.
Шаар административдик курамы боюнча 29 шаардык районго бөлүнөт.
Металлдарды ысытуу
Металлдарды ысытуу - металл­ды басым менен кысып (прокаттоо, штамптоо, согуу ж. б.) иштетүү оңой болгудай аны алдын ала керектүү ийкемдүү абалга жеткирүү; термия­лык же хим.-термпялык иштетүүдөн мурда анын мех., физ. же хим. касиетин талапка ылайык өзгөртүү.
Металлдарды ысытуу процесси сырттан жылуулук келтирүү жолу менен термиялык же ысытуучу мештерде ж-а ысытыла турган металлдар аркылуу электр тогун өткөрүү же индукция аркылуу ал металлда электр тогун пайда кылуу менен ишке ашырылат.
Басым менен иштетууден мурда Металлды ысытуу температурасы металлдардын касиетине колдонулушу мүмкнү. Мис.. алюминий 250—50СРС, болот ПЯТ—1300°С) жана ысытуучу түзүлүшкө жараша тандап алынат. Тер­миялык жана химия-термиялык иштетүүдө ысытуу, иштөтилүү максатына жана металл куйманын структурасынын өзгөрүш температурасына (200— 1150°С) жараша аныкталат. Ысытуу бейтарап же активдүү чөйрөдө жүргүзүлгөндө ысытылма жанa муфелдүү мештер пайдаланылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Поупджой (Айова)
Поупджой (Айова) (Popejoy) — Айова штатынын Франклин округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.9 км². FIPS коду — 19-64110.
Бижутерия
Бижутерия (французча bijouterie – зергер буюмдары менен соода кылуу) – зергердик буюмдардын ролун аткарган, анча баалуу эмес таштардан, түстүү металлдардан, жошунду, айнектен жасалып, фабрикадан чыгарылган аялдын асем буюмдары (шуру, шакек, төөнөгүч ж. б.). XX кылымда металл жана айнек Б. кийимге модалуу толуктоолорду киргизген көркөм өнөр жайдын өз алдынча бир тармагы катары бөлүнүп чыккан.
Поупджой (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 78 киши болгон.
Айнзельтум
Айнзельтум (Einselthum) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Доннерсберг районуна кирет.
Калкы - 840 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,51 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 33 018. Муниципалитеттин башчысы — Вальдемар Ангст.
Бёменкирх
Бёменкирх (Böhmenkirch) — Германиянын Баден-Вюртемберг Жериндеги шаар. Гёппинген районуна карайт. Штутгарт административдик округуна тиешелүү. Калкы – 5503 (2013-ж.). Аянты – 51,08 км². .
Дефань
Дефань — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шапсуго дарыясынын оң жээгинен 25 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Пшада (Краснодар аймагындагы дарыя) дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Дедеркай дарыясынын Чыгыш шекарасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Грей
Грей – иондоштуруучу нурлануунун жана кермалык (нерседен бошотулган кинетикалык энергия) энергиянын жутулган дозасыныын бирдиги.
Л.Грейдин ысмынан аталган. Массасы 1 кг болгону нурланган нерсеге каалагандай иондоштуруучу нурлануунун 1 Дж энергиясы өткөн нурлануу дозасы 1 Грге барабар. 1Гр=1Дж/кг=104эрг/г=102рад.
Эврибионттор
Түрдүн тиричилик өткөрүү мүмкүнчүлүгүнүн термелүү диапазону канчалык кең болсо, анын экологиялык ийилгичтүүлүгү жогору болот да анын толеранттуулук чектери ошончолук кең болот. Толеранттулук чектери кең болгон организмдер чыдамкайлуу болушат да аларды эврибионттор деп аташат.
Бийик басма
Бийик басма – тактанын басып чыгаруучу элементтери менен келише бирдей тегиздикте жатып, басылып жаткан нерсенин үстүнөн чыгып турган полиграфиядагы жана көркөм гравюрадагы басманын эң негизги үч түрүнүн бири.
Монтикэлло (Миссури)
Монтикэлло (Миссури) (Monticello) — Миссури штатынын Lewis округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 126 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 29-49592.
Оттендорф (Киль)
Оттендорф (Киль) (Ottendorf (bei Kiel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Рендсбург-Экернфөрде районуна кирет.
Калкы - 847 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 58 126. Муниципалитеттин башчысы — Вильхельм Хирш.
Металлдын катуулугу
Сыноо методуна, индентордун касиетине жана сынакта турган материалдардын катуулутуна карата, металлдын катуулугу сынала турган металлдын бетине түшүрүлгөн тактын өлчөмү боюнча аныкта­лат. Металлдын катуулугу аныктоодо Бринел, Виккерс. Роквелл методдору кеңири таралган. Ар бир методдун катуулук чен бирдигн бир бирине туура келбегендиктен өз ара өзгөртөп туюнтма формулалар пайдаланылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Диспек
Диспек (Diespeck) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Нойштадт (Айш) — Бад-Виндсхайм районуна кирет.
Калкы - 3639 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 20,99 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 75 118. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Рох.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 10 шаардык районго бөлүнөт.
Бийик кайра жаралуу
Бийик кайра жаралуу – Италиядагы XV кылымдын аягы жана XVI кылымдын 1-жарымындагы Кайра жаралуу доорунун акыркы этабы.
Винтон (Миннесота)
Винтон (Миннесота) (Winton) — Миннесота штатынын St. Louis округуна караган АКШ шаары.
Поташевка (Аургазин району, Башкыртстан)
Поташевка — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Бишкайын айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 27 киши. Почта индекси — 453485, ОКАТО коду — 80205807004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бөтерзен
Бөтерзен (Bötersen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Вюммдагы Ротенбург районуна кирет.
Калкы - 1079 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 19,85 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 57 005. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Вернекке.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Ядро физикасы
Ядро(өзөк) физикасы - физика илиминин атом ядросунун физикалык касиетин изилдөөчү тармагы. Ядро физикасы радиоактивдүүлүк (1896) ачылган жылдарда пайда болду. Ага чейин атом ядросу бар экендиги белгисиз болучу. Азыр Ядро физикасы ядролук энергетиканын радиоизотопторду, радиоактиваниялык процесстерди жана ядролук кубулуштарды өндүрүштө жана техникада колдонуунун негизин түзөт. Физикада атом ядросу жөнүндөгү илим бир канча бөлүмдөрдөн турат. Ядронун структурасы жана жалпы касиетине анын массасы, заряды, массалык жана заряддык саны, ядронун байланыш энергиясы, механикалык, магниттик жана электрдик моменти, ядронун эффективдуүлүк көлөмү жана дүүлүккөн энергетикалык деңгээлдери кирет. Ядролук күч. Бул бөлүмдө ядролук күчтүн касиети изилденет. Ядролук күчтү толугу менен түшүндүрө турган теория азыр жок болгондуктан ядродогу кубулуштарды түшүндүрүү үчүн анын ар түрдүү моделдери түзүлгөн. Ядро физикасынын бөлүктөрүнө ядро реакциясы, жөнөкөй бөлүкчөлөр, нейтрондук физика ж. б. кирет. Ядро физикасынын өсүшү өзүнчө ядролук техника деген тармактын пайда болушуна алып келди. Радиоизотоптор физикада, химияда, металлургияда кеңири колдонулат. Белгиленген атом методун биология жана айыл чарба илимине колдонуу эң көп ийгиликтерге алып келди. Анын жардамы менен металлургиядагы диффузия жана сублимация кубулушунун тирүү организмдердеги заттардын алмашышы жана сиңириши, өсүмдүктөрдүн азыктангандыгы ж. б. көптөгөн кубулуштар изилденет. Ядро физикасынын өнүгүшү жаратылышта кездешпеген трансуран деп аталуучу жаңы элементтерди алууга мүмкүндүк берди. Аларга төмөнкүлөр кирет: нептуний, плутоний, америций, кюрий, бериллий, калифорний, эйнштейний, фермий, менделеевий. Ядро физикасынын негизинде геология жана архитектура үчүн заттардын, буюмдардын жашын аныктай турган жаңы методдор, радиациялык химия жана радиохимия илиминин жаңы тармактары пайда болду. Азыр Ядро физикасы медицина, техника ж. б. тармактарда кеңири колдонулууда.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Критикалык чекиттер
Максималдык жана минималдык чыдоо факторлордун мааниси – бул критикалык чекиттер, анын чегинен сырткары организмдин жашоосу мүмкүн эмес.
Алардын жогорку жана төмөнкү чектери же экологиялык максимум же экологиялык минимум деп аталышат.
Хербрехтинген
Хербрехтинген (Herbrechtingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар.
Калкы - 13 078 киши(2013-ж.). . Аянты - 58,63 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 35 020. Мэр — др. Бернд Зиппле.
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Рородт
Рородт (Rorodt) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бернкастель-Витлих районуна кирет.
Калкы - 55 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 31 112. Муниципалитеттин башчысы — Херман Клайн.
Ядро техникасы
Ядро техникасы - техниканын ядро энергиясын пайдалануучу тармагы; ар түрдуү заттардын ядролук касиеттерин техникалык жактан пайдаланууга байланыштуу техникалык каражаттардын жана уюштуруу иш чараларынын жыйындысы.
Ядро техникасынын негизги багыттары - реактор куруу, ядро отунун жасоо, ядро реакторлору үчүн жылуулук бөлүп чыгаруучу элементтерди даярдоо, пайдаланылган ядро отунун кайра иштетүү, изотопторду бөлүү, радиоактивдүү изотопторду өндүрүү жана колдонуу, организмди нурлануудан коргоо методдорун жана каражаттарын иштеп чыгуу. Ядро техникасы менен ядро реакторлору үчүн конструкциялык материалдарды - графит, оор суу, цирконий, бериллий ж. б-ларды өнөр жайлык жол менен алуу, реакторлорду жана ядро күч берүүчү установканы ишенимдүү автоматтык жөндөгүч жана башкаруучу системаны түзүу, реакторлордо болүнүп чыгуучу жылуулукту рационалдуу пайдалануу, ядро-физикалык жана жылуулук процесстерди эсептөөнүн теорияларын жана методдорун иштеп чыгуу ж. б. көптөгөн илимий-техникалык проблемалар менен тыгыз байланышкан.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Толеранттуулук чеги
Экологиялык максимум жана минимумдун ортосундагы фактордун күчүнүн диапазону чыдамкайлуулуктун чеги же толеранттуулук чеги деп аталат.
Лаурэл (Мэриленд)
Лаурэл (Мэриленд) (Laurel) — Мэриленд штатынын Принц Джордж округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 25 115 киши. Болжолдуу аянты - 9.9 км². FIPS коду — 24-45900.
Беннунген
Беннунген (Bennungen) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зангерхаузен районуна кирет.
Калкы - 950 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 10,28 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 050. Муниципалитеттин башчысы — Вернекке.
Муресвилл (Миссури)
Муресвилл (Миссури) (Mooresville) — Миссури штатынын Livingston округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 89 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 29-49790.
Металлдын чарчашы
Металлдын чарчашы - кеп жо­лу кайталап (цикл турунде) деформациялоонун натыйжасында металлдын бат эле талкаланып (сынып), абалынын өзгөрүшү.
Өзгөрмө күчтүн аракетинен металлда кайталанбас процесстер (энергиянын жутулушу, жылуулук бөлүп чыгаруу жана айрым бөлүгүндө калдыктуу чыңалуунун топтолушу) пайда болгондо металл чарчайт.
Чарчоо 2 негизги стадияга бөлүнөт: Чарчоого каршылык чыдамдуулук чеги менен, б. а. үлгүгө белгилүү санда багыты өзгөрмө күч келтирилгенде (айландырылганда) металл үлгү талкаланбай туруштук бере турган эң чоң чыңалуу менен аныкталат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Биринчи оттисктер
Биринчи оттисктер – к. Басма макаласын.
Прескотт (Айова)
Прескотт (Айова) (Prescott) — Айова штатынын Адамс округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.0 км². FIPS коду — 19-64560.
Калкы
2010-жылы калкы 266 киши болгон.
Айниг
Айниг (Einig) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майен-Кобленц районуна кирет.
Калкы - 145 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,09 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 37 023. Муниципалитеттин башчысы — Ханс Мүнх.
Пушкин (Иглин району, Башкыртстан)
Пушкин — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Калтыман айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 243 киши. Почта индекси — 452401, ОКАТО коду — 80228820009.
Вирджиниа (Миннесота)
Вирджиниа (Миннесота) (Virginia) — Миннесота штатынын St. Louis округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 8712 киши. Болжолдуу аянты - 49.7 км². FIPS коду — 27-67288.
Давыдов ажыроосу
Давыдов ажыроосу – молекулалык кристаллдардын спектринин, молекулалардын теги бузулбас козголуу абалдарына туура келген экситондук жутулуш тилкелери мультиплеттерден (дублеттерден, триплеттерден) туруу кубулушу.