cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Леонид Витальевич Канторович
Леонид Витальевич Канторович (1912-жыл, 6(19)-январь, Санкт-Петербург - 1986-жыл, 7-апрель, Москва) советтик математик жана экономист, сызыктуу программалоону түзгөндөрдүн бири. "Ресурстарды оптималдуу бөлүштүрүү теориясына кошкон салымы үчүн" 1975-жылкы экономика боюнча "Нобель" сыйлыгынын лауреаты. Физико-математика илимдеринин доктору, профессор.
Өмүр таржымалы
1939-жылы Аскердик инженердик-техникалык университеттин математика кафедрасын жетектөөгө макул болгон. Ленинградды коргого катышкан. Согуш учурунда Аскердик деңиз флотунун Аскердик инженердик-техникалык университетинде (орус. кыск. ВИТУ ВМФ) сабак берген, согуштан кийин Ленинград мамлекеттик университетинин (орус.кыск. ЛГУ) Математика жана механика институтунун бөлүм башчысы болгон.
1942-жылдан баштап, Госпланга сунуштарын жолдой баштаган. 1943-жылы Госпландын төрагасы Н.А. Вознесенскийдин кабинетиндеги кеңешмеде Канторовичтин доклады талкууланган. Бирок, Канторовичтин методу эмгек наркынын маркстык теориясына каршы келет (мунун ордуна буржуазия теориясынан жоболорду өзүмсүнгөн) деген жүйө менен четке кагылган.
1958-жылы 28-мартта СССР Илимдер академиясынын мүчө-корреспонденти болуп шайланган (экономика жана статистика). 1958-жылдан тартып эсептөө математикасы кафедрасын жетектеген. Ошол эле учурда Стеклов атындагы Математика институтунун Ленинград бөлүмүнүн жакындатылган эсептөөлөр бөлүмүн жетектеген.
СССР ИАнын Сибир бөлүмүнүн биринчи чакырыгындагы окумуштуулардын арасында болгон. 1960-жылдан тартып, Новосибирскте жашаган. Ал жерде СССР ИАнын СБнүн Математика институтунун Математико-экономика бөлүмүн жана Новосибирск университетинин эсептөө математикасы кафедрасын негиздеп, жетектеген.
Аңчылык чарбасы
Аңчылык чарбасы – табигый эркиндикте жүргөн жана кесиптик ж. б. ишинин, анын ичинде жапайы жаныбарларды жана анын айрым мүчөлөрүн пайдалануу объектиси болуп саналган жан-жаныбарлар дүйнөсүн – жапайы жаныбарлар менен куштарды керектөө чөйрөсү. == Колдонулган адабияттар ==
Синтурка (дарыя)
Синтурка — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лозьва дарыясынын сол жээгинен 8,4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 33 км.
Тауншип оф Чэрри Хилл (Нү-Жерси)
Тауншип оф Чэрри Хилл (Нү-Жерси) (Township of Cherry Hill) — Нү-Жерси штатынын Кэмден округуна караган АКШ шаары.
Синтурка (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Тауншип оф Чэрри Хилл (Нү-Жерси)
Калкы - 71045 киши. Болжолдуу аянты - 63.1 км². FIPS коду — 34-12280.
Синтурка (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Маматов Урматбек
Маматов Урматбек 1977-жылы 6-январда Сузак районунун Октябрь кыштагында туулган.
Башкирская Чумаза (Зианчурин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бенин
Бени́н (фр. Bénin), Бени́н Респу́бликасы (фр. République du Bénin, 1975 жылга чейин Дагоме́я деп аталчу) — Батыш Африкада жайгашкан мамлекет, борбор шаары - Порто-Ново, өкмөт Котону шаарында орун алат.
Северцов кошаягы
Северцов кошаягы (Allaсtaga severtzovi, Vinogradov (1925)):
Жалпы жана өлкөдө таралышы
Кеңири таралган ареалдары Орто Азиянын жана Казакстандын чөлдөрү. Устюрта, Арал тегерегинде, Бетпакдалда, Балхаш тегерегинде, Түркмөнстанда, Каспий аймагында, Батыш жана Түндүк Тянңшанда, ошондой эле Фергана өрөөнүнүн батыш бөлүгүндө кездешет.
Жашаган аймактары
Негизинен эфемер жана эфемероиддерден турган чөптүү өсүмдүктөр өскөн түздүк жарым чөлдүү жерлерде жашайт. Биздин шарттарда чополуу (ылайлуу) участкалар.
Саны
Биздин республикада бул түрдүн саны боюнча материалдар жок. Адабиятардан алынган маалыматтары боюнча Казакстанда кеңири таралганына карабастан анык саны бир топ төмөн. Мисалы, 10 км маршрутта 1,9-2,1 кезиккен, жайында – 3, 7 учураган.
Чектөөчү факторлор
Маалымат жок.
Көбөйтүү (колдо багуу)
Колдо кармалып багуу боюнча фактылар жок.
Уюштурулган коргоо аракеттери
Азыркы учурда коргоого алынган чаралар белгисиз.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Мүмкүнчүлүк болсо жашаган жерлерин сактап, коргоо зарыл.
Статусу
VII category, Lower Risk/ least concerned, LR/ l c Кыргызстанда сейрек, аз изилденген түр.
Адам жашоосунун маңызы
Адам жошоосундагы максаты – моралдык чен-өлчөмдөргө, баалуулуктарга тиешелүү касиеттерди жактаган жана талдаган, ал иш-аракеттер эмне үчүн зарыл экендигин көрсөткөн, дүйнөгө болгон көз караштар системасындагы багыт берүүчү түшүнүк.
Адам жана маңызы – адамдын ишмердигинин негизин түзөт. Адам жашоосунун философиялык маңызы, гносеологиялык (таанып-билүүчүлүк) принциптери тарыхый өнүгүш процессинде ар түрдүү көз караштарды жараткан. Алардын айрымдары жашоонун максатын адамдын жеке жыргалчылыгына (гедонизм), өздүк-өзүмчүлдүк «Менине» (экзистенциализм), дене кумарына (фрейдизм), жана башка байланышта карашса, айрым окуулар Адам жашоосунун маңызы адамдын коомдо алган ордунан же ага кылган кызматынан, эмгектенүүсүнөн (марксизм) көрүшөт.
Жеке инсандын Адам жашоосунун маңызы тууралуу түшүнүгүнөн анын оң же терс сапаттары, моралдык-нравалык принциптери, иш аракети (ак ниеттүүлүк, өзүмчүлдүк, дүнүйө-кордук, жана башка) ачык көрүнөт. Адам жашоосунун маңызы коом менен жеке инсандын мамилесине, мамлекеттик саясатка да таасирин тийгизет. Ошондуктан мамлекет адамдын моралдык, этикалык, физиологиялык, маданий – эстетикалык жаңы материалдык керектөөлөрүн камсыз кылуу саясатын жүргүзөт.
Зоронун максаты эн кучту кылычтату болгусу келет,ал ушул максатменен жашайт,анын жакыш досу Луффинин да максаты бар ал пиратын ханы болгусу келет,алар ушул максатменен менее жашашат
Сучья (дарыя)
Сучья — Орусиядагы дарыя. Орлов облусу, Липецк облусу, Курск облусу, Воронеж облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сосна дарыясынын оң жээгинен 258 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Дон бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сосна дарыясы. Дарыянын айрыгы — Хоперге кошулган куймасына чейинки Дон куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Дон (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Аңчылыкты пайдалануучу
Аңчылыкты пайдалануучу – аңчылык кылуу, куш кармоо, аңчылык чарбасын жүргүзүүгө, өзүнө бекитилип берилген аңчылык жайыттарындагы аңдарды пайдаланууга жана анын корун түзүүгө атайын улуксаты бар юридикалык жак (менчик түрүнө карабастан). == Колдонулган адабияттар ==
Акбото, урук
Ак бото - Кыпчак, Кушчу, Баргы урууларынын курамдарындагы уруктар.
Экинчи компоненти “бото”
Юридикалык жактардын кирешесине салык
Юридикалык жактардын кирешесине салык – КР жалпы мамлекеттик салык болуп саналат. Ю. ж. к. с-тын төлөөчүлөрү төмөндөгүлөр болуп саналат: а) экономикалык ишмердүүлүк жүргүзүү менен, КР аймагындагы да, ошондой эле анын чегинен сырткары да киреше булактарынан пайда тапкан баардык юридикалык резидент жактар; б) КРдин туруктуу мекемелеринин тутумунда экономикалык ишмердүүлүк жүргүзүү менен, КРдеги киреше булактарынан пайда тапкан баардык юридикалык резидент жактар. КР салык мыйзамдарында каралган салык төлөөчүнүн жылдык кирешесинин жыйындысы менен эсептен чыгаруунун ортосундагы айырма катары чегерилген пайда салык салуунун объектиси болуп саналат.
Бир клеткалуу организмдер
Бир клеткалуу организмдер - денелери бир клеткадан турган жаныбарлар жана өсүмдүктөр. Булар бүт дээрлик жөнөкөй көзгө (микроскопсуз) көрүнбөгөн организмдер. Өсүмдүктөр дүйнөсүнө кирүүчү Б. к. о. - протофиттер, ал эми жаныбарлар дүйнөсүнө кирүүчүлөрү протозоа деп аталат. Б. к. о бөлүнүү жана жыныстык жол (коньюгация) менен көбөйөт. Аларга бактериялар, балырлар менен козу карындардын кээ бирлери, жөнөкөйлөрдүн көпчүлүгү кирет. Булар сууда, топуракта жана организмдерде (мителер) жашайт. Жаныбарларда жана өсүмдүктөрдө жашагандары аларды жабыркатат.
Бир клеткалуу жаныбарларды 1676- ж. Антон Левенгук ачкан. Азыркы убакта эң жөнөкөйлөрдун 3 миндей түрү белгилүү.
Түзүлүшү
Сут эмүүчүлүрдүн кан кан денечелеринде учураган лейшмандардын өлчөмү 2- 4 мкм, бурсарияныкы 1,5 мм. Фораминиферлердин кабы- туурасынан 5- 6 см келет. Бир клеткалуу жаныбарлардын денесинин формасы да ар түрдүү. Бирөөнүн формасы жалпагыраак узун келет, экинчисиники ийикке окшойт, башкалары тоголок шар сымалдуу, нурларын чачкан күнгө окшогондору да бар. Көпчүлүк бир клеткалуулардын туруктуу формасы болбойт. Бир клеткалуулардын денесинин ич жагын цитоплазма ээлейт. Ал эки катмардан турат.: биринчиси, жукараак тунук желатин сымал сырткары катмар- эндоплазма. Цитоплазмада бир же эки, же андан да кобуроок ядролор, ошондой эле ар түрлүү органчалар: азык эритүүчү, болуп чыгаруучу вакуолдор, ашыкча заттар, азыктар болот.
Дем алуусу
Эң жөнөкөй жаныбарлар башка көп клеткалуу жаныбарлар сыяктуу эле кычкылтек менен дем алышат.Аларга керектүү болгон кычкылтек дене каптоолору аркылуу ичине кирип, цитоплазмага өтөт да, татал органикалык заттардын кычкылдандырып сууга, көмүр газынын ж.б заттарга айландырылат. Бул учурда бир клеткалуу жаныбарлардын жашоосуна керек энергия болуп чыгат. Эн жөнөкой кычкылтекти ар түрдүү керектешет. Түзүлүшү кыймыл аракеттери өзгөчө, инфузорияларда, дем алуу жай кыймылдаган амебага караганда тез жүрөт, демек, алар кычкылтекти көп керетешет.
Көбөйүшү
Эн жонокойлордун кобойушу ар кандай жолдор менен журот. Кобунчо эн жонокойлордо болунуп кобойу жолу учурайт. Андан башка жыныстык жол мен да кобойушот. Болунуп кобойудо бир да жеке жандык, озунчо эки жаш жандыкка ажырайт. Болунуу ядродон баштап, ал чоюулуп, акырын узарат да, орто жеринен бөлүнүп көбөйүшөт.
Байкал (Нуриман району, Башкыртстан)
Байкал — Башкыртстандын Нуриман районундагы айыл, Николь айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 87 киши. Почта индекси — 452444, ОКАТО коду — 80245820002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Аншлаг
Аншлаг – жалпыга жарыя кылуу үчүн орнотулган такта.
Антиох (философ)
Антиох -(б. з. ч. 130–68.) – байыркы грек философу, Ларистен чыккан Филондун окуучусу. Ал скептицизмден догматизмге чейинки платондук академияны кайра калыбына келтирген, натыйжасында аны бешинчи академиянын негиздөөчүсү деп аташат. Анын окуусу стоикалык окуу болгон: «о постигающем впечатлении» жана формула «жаратылышта жашоо» окууларын моюнга алат.
Кызылгат
Кызылгат, кызыл бүлдүркөн (Rubus saxatilis) — өсүмдүктөрдүн роза гүлдүүлөр тукумундагы көп жылдык чөп. Сабагы көбүнчө тикенектүү, бийиктиги 30 смдей, жалбырагы үч ача, түктүү, гүлү ак. Мөмөсү сыңар же топтошуп (2-6 кызыл мөмө) чыгат. Евразиянын көлөкөлүү токойлорунда, бадал арасында өсөт. Кыргызстанда кездешет. Мөмөсү жегиликтүү келип, андан кыям, пастила, суусундук даярдалат.
Саспаев Аман
Саспаев Аман - жазуучу. Ашкабактар жазгыла
Аман Саспаев Түп районундагы Кең-Суу айылында 1929-жылы 15-октябрда жарык көргөн. Атасы Саспа Кең-Суудагы айтылуу аңчы, дарымчы, ага карабастан ошол кездердеги большевиктерден болгон. 1930-жылдары Саспа каза болгондон кийин, энеси Бүбүгалий эки баласын ( Аман жана эжеси Жүрсүн) алып төркүндөрүнө кетет. Төркүнү болсо айтылуу сан жылкылуу Сарыбай байдын небереси болот. 1930-жылдардагы коллективдештирүү мезгилинде Аман Саспаевдин энеси да бай-манаптын тукуму эсептелип, жаңы уюштурулуп жаткан колхозго алынбайт... Материалдык жашоо шарты начарлап, ачарчылык боло баштайт. Кытайга мурда качып кеткен туугандардын үндөөсү менен 1933-жылы Аман Саспаевдин үй-бүлөсү дагы кытайга жөө-жалаңдап өтүп кетет. Бирок, тилекке каршы, Кытай жергесине баргандан кийин да үй-бүлөнү бакыт-таалай күтүп турбайт.
1937-жылы Кытайдын Тогуз-Торо уездине караштуу Моюн-Күзөр айылындагы уйгур мектептен сабатын ачат. Кийин Тогуз-Торонун Жаңы-Шаар деген айылында, Кулжа шаарында уйгур, казак мектептеринде окуп билим алат.
Эмгек жолун 1945–1947-жж. Текес уездинин бир мекемесинде катчы болуп баштайт. 1948-жылы жайында энеси Бүбүгалий күтүлбөгөн жерден каза болот. Жаш Аман үчүн бул оор сокку болуп, азыр үй-бүлө менен турган жерде жашоонун кызыкчылыгын жоюп койгонсуйт. Болочоктогу жазуучу кайдадыр бир жакка кеткиси келет. Баарынан да окуп, билим алсам деген ички тилек жан жеген дарт, жай алдырбаган эңсөөгө айланат. Акыры жашы жыйырмага чамалап калганда, Кулжа шаарына барып келем деген шылтоо менен таякесинин күрөң жоргосун сурап минет да, тобокелге бел байлап Кулжа шаарын көздөй жөнөп кетет. Кудалаштырып жаткан он алты жашар келечек колуктусун, иштеп жүргөн кызматын, колун караган үй-бүлөсүн "жерге уруп" баса берет. Бул Амандын өмүрүндөгү биринчи булкунуп чыгуусу болот. Акыры бир күнү ушундай иштегенинде гана жаны жай табаарын билет.
1948–1949-жж. «Инкилаби шаркий Туркестан» гезитинде Текес, Мунгул-Күрөө уездери боюнча атайын кабарчы болуп иштеген. 1949–1952-жж. Кулжа шаарындагы «Билим юрти» деген окуу жайына кирип, аны бүткөн соң ошол окуу жайында мугалим болуп иштей баштаган. 1952–1956-жылдары Пекиндеги Борбордук Улуттар Институтуна өтүп кытай тилиндеги филология факультетинде окуган. 1956-жылы Үрүмчүгө келип, «Эл басмасынын» кыргыз секторунда редактор, жооптуу сектор башчысы болуп эмгектенген. 1962-жылы Ата Мекенине кайтып келген соң, 1966-жылга чейин туулган айылы «Санташ» совхозунда жумушчу, тракторист болуп эмгектенген. 1967–1988-жж. Кыргызстан Жазуучулар союзунун Ысык-Көл облусу боюнча адабий кеңешчи болуп иштеп, 1971–1973-жж. Москвадагы М.Горький атындагы адабий институтунун Жогорку адабий курсунан окуган.
Чыгармачылык ишмердиги Аман Саспаевдин чыгармачылык ишмердиги 1947-жылдары башталып, казак тилинде ырлар, уйгур тилинде прозалык чыгармаларын жазып, мезгилдүү басылмаларда жарыялап турган. 1966-жылы туңгуч аңгемелер жыйнагы «Гүлкайыр» деген ат менен «Кыргызстан» басмасынан жарык көргөн. А.Саспаев 1967-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү. Жазуучунун айрым аңгемелери орус, француз, кытай, латыш, татар, башкыр, казак, уйгур, каракалпак тилдерине которулган. Ал чыгармаларын уйгур, казак тилдеринде да эркин жазган. Автор узак жылдар бою Кытай тилин изилдеп жүрүп, 55 миң сөздү камтыган 91 басма табак көлөмүндөгү «Кытайча-кыргызча сөздүк» түзүп, 2003-жылы Кыргыз Мамлекеттүүлүгүнүн 2200 жылдыгына карата жарыкка чыгарган. А.Саспаев Кыргыз Республикасынын Ардак грамотасы менен сыйланып, 1994-жылы «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер» деген ардак наам берилген. Каракол шаарындагы К.Тыныстанов атындагы ЫМУнун профессору. Жазуучу, публицист Аман Саспаев 86 жаш курагында, 15-июнда 2015 жылы көз жумган.
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Кыргыз тилинде
Гүлкайыр. Аңгемелер. – Ф.: Кыргызстан, 1966.
Кымиль-Кикя дарыясы
Кымиль-Кикя — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Печаль-Кы дарыясынын сол жээгинен 67 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Саспаев Аман
Майда толкундар: Аңгеме-повесттер. – Ф.: Мектеп, 1970.
Кымиль-Кикя дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Саспаев Аман
Симиркуш. Жомок. – Ф.: Мектеп, 1971.
Хадизат. Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1975.
Парторг. Роман. – Ф.: Кыргызстан, 1977.
Татым туз. Аңгемелер. – Ф.: Кыргызстан, 1979.
Ыйык сезимдер. Аңгемелер. Ф.: Кыргызстан, 1985.
Тандалган чыгармалар: 1 томдук. – Ф.: Кыргызстан, 1988.
Too чабалекейи. Роман. – Ф.: Адабият. 1989. Аңгемелер. – Каракол, 1997.
Чыгышка назар: Илимий макалалар жыйнагы. – Каракол: ЫМУ басмасы, 2002. – 192 б.
Кытайча-кыргызча сөздүк: 55 миң сөз. – Б.: БГУ басмасы, 2003. – 1456 б.
Кытай адабиятынан сабат: Лекциялар  жыйнагы. – Каракол: ЫМУ басмасы, 2004. – 32 б.
Татым туз: -Б.: Бийиктик, 2010. - 392 б.
Орус тилинде
Утро в новом доме. Рассказы. – М.: Советский писатель, 1977.
Мурат. Рассказ. – Ф.: Мектеп, 1979.
Инова Ясажий. Бөртө чоно. Чынгыз хан жөнүндө роман-котормо. – Б.: Сүрөт-басма-салону, 2003. – 270 б.
Имарат козу карындар
Имарат козу карындар - афиллофорлор тукумундагы базидиялуу козу карындар. Орг. заттар менен азыктанат. И. к. к. жыгачты мицелий жана базидиоспоралары менен жабыркатат. Базидиоспоралар аба аркылуу тез жана жеңил тарайт да бир нече жылдын ичинде өнүү жөндөмдүүлүгүн жоготпойт. И. к. к-дын спораларынын өнүгүүсү, мицелийинин өсүүсү ынгайлуу температурада жана нымдуулукта гана өтөт. Алар үчүн оптималдуу темп-ра 20-27оС, минималдуу темп-ра 5 -9оС, абанын салыштырма нымдуулугу 80-85 %. Түндүк жарым шарда 8 уруунун 50 түрү белгилуу. Кадимки үй козу карыны кеңири тараган. Ийне жалбырактуу токойдо өскөн дарактардын сөңгөгүн, дүмүрүн, курулуштагы жыгач материалдарды, устун жыгачтарды, тактайларды тез чиритип жиберет.Өтө жугуштуу, ал тараган жыгач, тактай жарым же бир жылда бүт чирийт. Аларды өрттөп жок кылуу зарыл. Инфекциянын пайда болушу жана анын андан ары өнүгүүсү, курулуш эрежелери бузулганда гана жүрөт. Көбүнчө курулушка жакшы кургатылбаган, антисептик менен иштетилбеген, кабыгынан тазаланбаган жыгач материалдарын колдонгондо келип чыгат.
Батиев Бакир
Батиев Бакир 1944-жылы Сузак районунун Багыш айылында туулган.
Дөөлөталиев Чотый
Дөөлөталиев Чотый Жыгаччы. 1914-ж. Токтогул районундагы АкТектир айылында төрөлгөн. Чарбада эмгектенген. Чотый уста жыгачтын уузун Кулмырза дегенден алган. Ал адам өмүр бою тоо арасында жалгыздап жашап, боз үйдүн жыгачына такай узанган адам болгон. Чотый үй жыгачын кармоодо кайыңды кыйып дароо аарчыйт да, анан аны какшытат. Матоого салаардын алдында бутактарын жонот. Уук, керегени эки курдай матайт. Ал эми түндүктү ийүүдө уста эки жаа кайыңды өзүнүн калыбына салат да, кошулган жерин зым менен чымырата байлап туруп, бурама менен жиксиз бекитет. Боз үйдүн жыгачын жошолоодо да устанын жекече сырлары көрүнөт. Мисалы, Тешик-Таш, Сары-Үңкүр деген жерлердеги жошолуу булактардагы минералдык топурактын сырткы каткан бетин казып таштап, ички тазасын өзүнчө бөлүп алат. Аны сууга чылап, ага эки чыны ун жана жарма кошуп күнү-түнү ачытат. Үй жыгачын кийиз менен сүртүп жошолойт. Жыгаччы ийри жыгачты да кадиксиз матап, аны октой түз кыла алат. Эмгеги баттамада. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата «Элдик кол өнөрчүлөрдүн республикалык I кароо-сынагы». Боз үйү үчүн ЭЧЖРКнүн I даражадагы диплому; 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Боз үйү үчүн Обкомдун жака Облаткомдун I даражадагы диплому. Жыгач үлгүлөрү үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин II даражадагы диплому.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Кюсю
Кюсю — Жапониянын түштүгүндөгү арал. Тынч океан жана анын деңиздери (Чыгыш Кытай, Ички Жапон) жана кысыктары (Корей, Шимоносеки, Бунго) менен чулганат. Аянты 42 миң км2. Батыш, түндүк жана түштүк жээктери булуң-буйткалуу, чыгышы тегиз. Тоолуу, бийиктиги 1788 мге чейин (Кужю чокусу); аракеттеги жанартоолор (Асо, Киришима ж. б.) бар. Климаты субтропиктик; түштүгүндө тропиктик муссондук. Жылдык жаан-чачыны 3000 ммге чейин. Тайфун болуп турат. Дайыма жашыл жана жалбырагы күбүлмө токой, шалбаа өсүмдүктөрү өсөт. Шалы, дан өсүмдүктөрү, бал камыш, цитрус өсүмдүктөрү, тамеки эгилет. Таш көмүр кени бар. Кюсюда Китакюшю, Фукуока, Кумамото, Кагошима, Нагасаки ж. б. ири шаарлар жайгашкан. Аралдын аты япончо «Тогуз жер» деген маанини билдирет; анткени Кюшю. аралы администрациялык жактан 9 провинцияга бөлүнөт.
Илья Репин
Илья Ефимович Репин - Орустун белгилүү живописчиси, графика чебери.
Өмүрү таржымакалы
1844-жылы 5-августта Чугуев (азыркы Харьков) областында туулган. Алгач Петербургдагы сүрөтчүлөр коомунун сүрөт (Рисовальный) мектебинде окуп, 1863-жылы Р. К. Жуковский жана И. Н. Крамскойдон таалим алган. 1864-71-жылдары Петербург сүрөтчүлөр академиясынан окуган. Көчмө сүрөтчүлөрдүн көргөзмө шерктештигине 1878-жылы кошулган, 1893-жылдан баштап Сүрөт академиясынын ардактуу мүчөсү И. Репин искусствого өлчөмсүз эмгек сиңирген сүрөтчү. И. Е. Репин 1930-жылы дүйнөдөн кайткан.
Эмгектери
Айрым бир картиналарын 10-12 жолу кайрадан тарткан. Мисалы, «Пушкин 1835-жылы Неванын жанында» деген картинасынын үстүндө 20 жыл эмгектенген. Көп иштегендиктин натыйжасында оң колу жараксыз болуп калса да, сол колу менен сүрөт тартууну өздөштүрүп алган. Мен эч качан искусствону четке таштабайм, менин бардык оюм искусство жөнүндө», - деген ал. 5-августта сүрөтчүлөр орус элинин өткөн тарыхына көп көнүл бурган. 1872-73-жылдары тартылган «Волгадагы булактар» деген картинасында аёосуз эзилген элдин турмушу чагылдырылат. Ал эми таланты гүлдөп турган мезгилде «Күтүшкөн эмес», «Пропагандистти камакка алуу», «Иван Грозный жана анын баласы Иван», «Өлүм алдындагы керез», «Серовдун портрета», «Запорожьеликтер түрк султанына кат жазууда» деген картиналарын эң жогорку чеберчиликте тарткан. Анын жараткан эмгектерин Россиянын жана чет элдин коомчулугу жогору баалагандыгы, өзү ага алымсынбай «Менин мыкты картиналарым жазыла элек»- деп айтчу. «Мен бир нерсенин үстүндө көпкө чейин иштөөм керек. Ар убакта жаңылыкты табыш үчүн көрүнүштөрдү кайра-кайра өзгөртүп карап чыгышым керек, ошондо гана олжонун кенчине туш келем» - деген сүрөтчү. Ал айлана-чөйрөнү өтө кылдаттык менен баалаган; адабиятка кызыккан, бош убактысында китептерди көп окуган.
Чыгармачылыгы
Сүрөтчү адамдын мүнөзүн баалоону маанилүү деп эсептегендиктен өзүнүн чыгармалары менен дүйнөлүк маданиятты казып байыткан. А. Третьяков галлереясына, музейлерине коюлган чыгармалары талантынын бөтөнчө күчүн тааныта көрсөтөт. Бир гана адамдын эбегейсиз көп сандаган эң жогорку сапаттуу чыгармаларды түзгөндүгүнө адам айран таң калат.
Репин өзүнүн каармандарын картиналардан гана көрсөтпөстөн, алардын портреттерин да жараткан. Орус композиторлору - Глинка, Мусоргский, Некрасовдун, жазуучулар - А. Толстой, М. Горький, Гоголдун; художниктер - Суриков, Крамской, Серовдун; илимпоздор - Сеченов, Менделеев, Павловдун портреттери анын даңкын чыгарган. Анын сүрөт тартуу стили жөнөкөй, чындыкты көрсөткөн, бүткүл чыгармачылыгын элге арнаган баалуу эмгектери доорубуздун алтын казнасы болуп кала берет. Санкт-Петербург шаарында Репиндин ысымында живопись, скульптура жана архитектура институту бар.
Аныктама (соттук)
Аныктама (соттук) – 1) ишти маңызында чечпеген сот аркылуу кабыл алынган сот актысы. А. сот тарабынан кеңешме бөлмөсүндө чыгарылат. Татаал эмес маселелерди чечүүдө сот А-ны кеңешүүчү бөлмөгө кирбестен эле чыгарып кое алат. А. чыгарылаары менен дароо жарыяланат. А-га жогорку баскычка даттанууга болот. == Колдонулган адабияттар ==
Семантика
Семантика (грек. semantikos – белгилөөчү, sema – белги) – илимде (тил, логика ж. б.) маани жана ойду туюнтат.
Тил илиминде Семантика семасиология менен карым-катнашта каралат. Тилдик бирдиктердин маанилерин изилдөөчү бөлүм тилдик Семантика деп аталат. Тилдик Семантиканын изилдөө объектисин тилдик белгилердин (эң алды менен сөздүн) үч элементинин (белгилөөчү, денотат, белгиленүүчү) бирдиги түзөт. Семантика сырткы форма (тыбыш, тамга, графикалык белгилер) – белгилөөчү, белгиленген нерсе, тактап айтканда көрүнүш-денотат, жана ал нерсенин, көрүнүштүн адамдын аң-сезимдеги чагылышы-белгиленүүчү менен байланышкан. Алардын өз-ара байланышы, биримдиги маани категориясынын, тактап айтканда Семантиканын негизги уюткусун түзөт.
Семантика 19-кылымдын аягында Франция менен (М. Бреаль) Орусияда (Покровский) пайда болгон. Семантиканын бүткүл маселеси тигил же бул түшүнүк (терминдер), же айтым, ой толгоо (текст, жазма, формула) эмнени билдирет, аларды кандай түшүнүүгө болот деген суроолорго негизделген.
Сапарбаев Асанкан
Сапарбаев Асанкан - илимпоз, доцент, филология илимдеринин кандидаты, бир нече китептин автору.
Өмүр жолу
Асанкан Сапарбаев Нарын облусунун Кочкор районуна караштуу Ак-Чий айылында 1940-жылы төрөлгөн. Ошол эле айылдагы Чолпон атындагы орто мектебин бүтүргөн.
1961-1964-жылдары эмгек жолун чабандык кесип менен аркалаган.
1964-жылы Кыргыз мамлекеттик Улуттук Универстетине студент болуп кирген.
1969-жылы Университетти ийгиликтүү аяктап, Нарын облусунун Ак-Талаа айылынын 1-Ленин атындагы орто мектебинде мугалим болуп иштей баштайт.
1971-жылы КУУнун тил факултетинин аспирантурасына конкурстук жол менен өтүп, аны ийгиликтүү аяктаган.
1975-жылы Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын корреспондент мүчөсү, профессор К. К. Сартбаевдин жетекчилиги менен ""Манас" эпосундагы метафоралар"" деген темада кандидаттык диссертациясын коргоп, филология илимдеринин кандидаты илимий даражасын алган.
1985-жылы тил илими боюнча доцент илимий наамы ыйгарылган.
Мектеп окуучулары үчүн:
"Кыргыз тилиндеги атоочтуктар, алардын синтаксистик милдеттери" - деген көлөмдүү китептердин да автору жана көбүнчө бөлүгүн жазган.
Мускардина
Мускардина - тыт жана эмен жибек курттарынын Deuteromycetes классына кирген козу карындар тобу чакырган инфекциялык илдети. Илдетке чалдыккан курттар тамактанбай жана кыймылсыз, сенек абалга келет. Алардын денеси боз-күңүрт түскө ээ болуп, дем алуу органдарынын айланасында кара тактар пайда болот. 6-12 суткадан соң өлүмгө дуушар болушат. Илдетти алдын алуу үчүн колдонулуучу чаралар: имараттын ичинде оптималдуу микроклиматты сактап туруу (нымдуулук 60% тен ашпашы керек); желдетүү; ооруга чалдыккан курттарды өрттөө).
Ич келте, паратиф
Ич келте, паратиф — ичке ичегини сезгендирип, организмди жалпы ууландыруучу катуу кармама жугуштуу оорулар.
Оорунун козгогучтары — бактериялар. Алар сырткы чөйрөнүн түрдүү шартына жана жугушсуздандыруучу заттардын таасирине туруктуу. Мисалы, сууда жана жер кыртышында 2 жума, жашылча-жемиштерде 10— 15 күн, май менен этте 1—3 айга чейин сакталат. 50° температурада ысытканда бир сааттан кийин, кайнатканда тез өлөт. Ич келте оорулуу адамдан жана бактерияны алып жүрүүчүлөрдөн жугат. Козгогучтар оорулуу же бактерияны алып жүрүүчүлөрдүн заңы жана заарасы менен сырткы чөйрөгө чыгат.
Соо кишилер булганган тамак-ашты жегенде, булганган сууну ичкенде же ошол сууга түшкөндө, көпчүлүк учурда бактерия алып жүрүүчүлөрдүн кир колу жана кээ бир үй буюмдары аркылуу жугат. Жылуу мезгилде чымындар аркылуу да таралышы мүмкүн. Козгогуч ооз аркылуу ичке ичегиге кирип, анын былжыр челинде өсүп, көбөйүп, канга өтөт. Оорулуунун каны бүт денеге тарап, организмди ууландырат. Андан кан тамырлар, өзгөчө нерв системасы жабыркайт. Оорунун жашыруун мезгили 3—21 (көбүнчө 10—14) күнгө созулат.
Оору акырындык менен башталат. Бүт денеси шалдырап, алсызданат, уйкусу качып, тамакка табити тартпай, ишке жөндөмү төмөндөйт. Дененин температурасы бирде төмөндөп, бирде жогору көтөрүлүп, 4—6-күнүндө 39— 40°ка жетет. Айрым оорулуулар оору башталганда эле эсинен танат, жөөлүйт. Териси кургап кубарат, кармап көргөндө ысып турат. Оорулуунун ичи катат. Кээде суткасына 2— 3 жолу суюк өтөт. 8—9-күнү көкүрөк жана курсак терисинде майда кызыл тактар пайда болот.
Паратиф ич келтеден айырмаланып, катуу кармайт, көп учурда жогорку дем алуу органдары сезгенет (жөтөлөт, мурун бүтөт, тамак ооруйт); кээде суусайт, кускусу келип кусат, ичи ооруп өтөт.
Ооруну ооруканада гана толук дарылоого болот. Ооруканадан айыгып чыккандан кийин участкалык врачтын кароосунда болуп, 2—3 айга чейин врачтын көрсөтүүсү менен мүнөздөп тамактануу талапка ылайык. Майлуу, куурулган, өткүр тамак жешке болбойт. Бууга бышырылган эттен даярдалган азыктар, кефир, быштак, витаминдүү жана маңыздуу жашылча-жемиш ширелери сунуш кылынат.
Оорунун алдын алуу үчүн оорулууну жана бактерия алып жүрүүчүлөрдү өз убагында таап, дарылоо; оорулуу жаткан бөлмөлөрдү дезинфекциялоо; оорулуу менен бирге болгондорду (үйбүлөө мүчөөлөрү) лабораториялык текшерүүдөн өткөзүү жана аларды 21 күнгө чейин медициналык байкоо жүргүзүү зарыл. 0. эле өздүк жана коомдук гигиена эрежелерин туура сактоо: тамак ичерде колду самындап жууп, жашылча жемишти ысык сууга жууп жеп, сүттү жана сууну кайнатып ичүү, чымынга каршы күрөшүү, короо жайларды таза кармоо оорунун алдын алууда мааниси чоң.
Эмен
Эмен (Quercus L.) ...
Музыкада
В. А. Моцарттын Сыйкырдуу сурнай операсындагы аспап миң жылдык эмен дарагынан жасалган. Сыйкырдуу сурнай кийинчерээк алтын сурнайга айланат.
Декоративдүү бакчада
Эмендерди көпчүлүк учурда айылдарды жана шаарларды жашылдандырууда колдонушат; мисалы, - Американын чыгышында жана Европада өтө белгилүү дарак болуп саналат, ал эми ар дайым жашыл болгон  Штаттардын түштүгүндө көп колдонулат. Кавказда жана Крым жарым аралында дарагы көбөйтүлүүдө.
Геральдика
Эмендин элесин көпчүлүк шаарлардын гербинен көрө алса болот.
Кошумча маалымат
== Адабияттар
==
Догдурбек Нургазиев
Догдурбек Нургазиев (төр. 28-март, 1955 Кызыл-Суу, Ысык-Көл облусу - 9-август, 2019, Бишкек, Кыргызстан) — Кыргыз эл сүрөтчүсү,
Чыгаан сүрөтчү 2001-жылы маданиятка эмгек сиңирген ишмер, 2011-жылы Кыргыз Эл сүрөтчүсү мамлекеттик наамдарына, 2011-жылы профессор илимий даражасына арзыган. Т. Садыков атындагы Көркөм сүрөт академиясынын жана Сүрөтчүлөр союзунун мүчөсү болгон.
Өмүр баяны
1955-жылы 28-март күнү Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районундагы Чоң Кызыл-Суу айылында туулган. 1978-жылы Фрунзедеги көркөм сүрөт окуу жайын, 1985-жылы Москвадагы В. И. Суриков атындагы көркөм сүрөт институтун, 1997-жылы Көркөм сүрөт академиясынын аспирантурасын бүтүргөн.
Көргөзмөлөрү
Анын сүрөттөрү бир топ эл аралык көргөзмөлөргө коюлган. 1985-жылдан бери республикалык жана эл аралык көргөзмөлөрдүн катышуучусу (Германия, Иран, Казакстан, Кытай, Конго, Люксембург, Малайзия, Өзбекстан, Орусия, Түркия, Франция, Швейцария, Жапония жана башка).
Өздүк көргөзмөлөрү:
Алмаматов Турдубек
Алмаматов Турдубек Улуттук Коопсуздук Комитетинин Генерал майору.
Степко-Вож
Степко-Вож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лыа-Юдарыясынын сол жээгинен 39 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 32 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Апелляциялык датарыз
Апелляциялык датарыз – сот ишинин катышуучулары тарабынан али мыйзамдуу күчүнө кирелек баштапкы сот баскычынын сот актысы боюнча кийинки апелляциялык сот баскычына берилген дат. == Колдонулган адабияттар ==
Илья Романович Пригожин
Илья Романович Пригожин (фран. Ilya Prigogine; 1917-жыл 12-январь, Москва - 2003-жыл 28-май, Брүссел, Белгия) Орусия тектүү белгиялык физик жана физикохимик. 1977-жылкы химия боюнча Нобель сыйлыгынын лауреаты, Белгиянын виконту. Урматына астероидге аты ыйгарылган: Пригожин астероиди (11964).
Илимий ишмердиги
Лиувиллдин ансамбль үчүн теңдемесинин чечилиши менен Шредингер теңдемесинин чыгарылышы ортосунда формалдуу аналогия жасап, статистикалык механика жаатында терең изилдөөлөрдү жүргүзгөн.
Ачык системада энтропия өндүрүшүнүн минимумун, тактап айтканда, тең салмаксыз жүрүмдөрдүн сызыктуу термодинамикасынын негизги теоремаларынын бирин далилдеген. Сызыксыз жаат үчүн Гленсдорф менен авторлошуп, Гленсдорф - Пригожин эволюциясынын жалпы критерийин калыптандырган. («The Rediscovery of Time» аталышындагы эмгегинде) "убакыттын кайрадан ачылышы" терминин киргизген. Бул термин убакыт кубулушунун бар экенин түшүндүрүү маселесин аныктайт.
Сыйлыктары
1982-жылы Пригожин СССР Илимдер академиясынын чет өлкөлүк мүчөсү болгон. Анын эмгектери көп жолу орус тилине которулган. Анын эмгектерине жалаң эле физик жана химиктер эмес, биологдор, палеонтологдор, математиктер, тарыхчылар жана филологдор кайрылышат.
1955-жылы Франки сыйлыгын алган
1989-жылы Белгиянын падышасы Пригожинге виконт титулун тартуулаган.
Таасир этүү
Таасир этүү – адамдардын өз ара аракетинин натыйжасында, инсандын жүрүм-турумун, максаты менен ниетин, көз карашы менен мамилесин ж. б. өзгөртүүнүн абалы жана анын жыйынтыгы. Адатта багытталган жана багытталбаган таасир этүү деп экиге бөлүнөт. Эгерде биринчиде таасир этүүнүн механизми болуп акыл айтуу, ишендирүү, ынандыруу саналып, субъектин объектиден белгилүү жыйынтыкка жетишүүнү максат кылат. Ал эми экинчисинде жогорудагыдай атайын маселе коюлбаганы менен анын Таасир этүүүнүн, натыйжалуулугу тууроо, теңелүүгө умтулуу механизмдеринде байкалат. Таасир этүүнүн пайдасынын объективдүү критериясы болуп жалпы элдик жана коомдук кызыкчылыкка жооп бергени саналат.
Юридикалык жакты жоюу
Юридикалык жакты жоюу – юридикалык жактын укуктарынын жана милдеттеринин укук улануусу ирээтинде башкаларга өтпөстөн токтотулушу. Юридикалык жак: а) анын уюштуруучуларынын (катышуучуларынын), болбосо уюмдаштыруу документтери ошондойго ыйгарым укук берген юридикалык жактын органынын чечими боюнча, анын ичинде, юридикалык жак эсептелип түзүлгөн мөөнөттүн бүткөнүнө, түзүлгөндөгү көздөгөн максаттарына жеткенине, же аны уюштуруу учурунда кетирилген мыйзам бузууларга байланыштуу, алар кайра оңдолгус мүнөздө болгондугунан улам сот тарабынан юридикалык жактын катталуусу жараксыз деп табылганда; б) тийиштүү улуксаты (лицензиясы) жок ишмердикти жүзөгө ашырган учурларда, же мыйзам тарабынан тыюу салынган, же башка бир нече ирет жана одоно мыйзам бузуулар учурунда, болбосо юридикалык жактын уставына карама-каршы келген ишмердик менен такай алектенгенде, лицензияда белгиленген аткарымдарды ишке ашыруу банктардын, каржылык-кредиттик уюмдардын же мекемелердин жападан жалгыз улуксат берилген ишмердиги болуп саналган учурларда лицензияларын чакыртып алганда, ошондой эле КР жарандык мыйзамдарында каралган башка учурларда соттун чечими менен жоюлуусу мүмкүн. Коммерциялык уюм болуп эсептелген, болбосо кооператив, кайрымдуулук же башка фонд түрүндө аракеттенген юридикалык жак аны кудуретсиз катары тааныганда жоюлат. Юридикалык жактын уюштуруучулары (катышуучулары) же Ю. ж. ж. жөнүндө чечим кабыл алган орган жоюучу комиссияны (жоюучуну) дайындайт жана жоюунун тартибин жана мөөнөттөрүн аныктайт. Юридикалык жактардын бирдиктүү мамлекеттик реестрине ушул тууралуу жазуу түшүрүлгөндөн кийин гана Ю. ж. ж. аяктады, ал эми юридикалык жак өзүнүн жашоосун токтотту деп эсептелет. КРУБ лицензиялаган төлөөгө жарамдуу юридикалык жакты – банкты же каржылык-кредиттик мекемени жоюу банктык аткарымдарды жүзөгө ашыруу банктар жана башка каржылык-кредиттик мекемелер үчүн белгиленген өзгөчөлүктөрдү эсепке алуу менен лицензиясы чакыртылып алгандан кийин гана жүргүзүлөт.
Күйдүргү
Күйдүргү
Күйдүргү — кишиге малдан жугуучу катуу кармама жугуштуу оору. Көбүнчө терини, ичеги-карынды, өпкөнү жабыркатат. Ооруну таякчага окшогон микроб козгойт. Ал спора жана капсула түзгөндүктөн айлана-чөйрөнүн терс шарттарына абдан туруктуу келип, көп жылдар (20—30дан ашык) жашайт. Көбүнчө бодо мал, кой, эчки, чочко, төө жана башка ылаңдайт. Күйдүргү менен мал чарбасында жана эт, тери, жүн даярдоочу өндүрүштөрдө иштеген кишилер ылаңдаган малды союп, терисин сыйрып же жүнүн кыркып, жууп жатканда жугузуп алышат. Ылаңдаган малдан анын козгогучтары заара, заң, кан жана башка менен бөлүнүп чыгып жерди, чөп-чарды, сууну, тегеректеги буюмдарды булгайт. Кишиге бациллалар көбүнчө тери, кээде ооз, мурун жана көз аркылуу жугат. Алардын организмге кирген жолдоруна карай 3 түргө: тери, ичеги-карын жана дем алуу органдарын жабыркатуучу болуп бөлүнөт. Күйдүргү жарасы көбүнчө дененин ачык жеринде (ооруну козгогуч микроб кирген жерде): колдо, бетте, моюнда пайда болот. Оору жуккандан кийин анын негизги белгилери пайда болгончо көбүнчө 2—3 күн өтөт (жашырын мезгили — бир нече сааттан 7—8 күнгө чейин).
Күйдүргүнүн тери формасы
Күйдүргүнүн тери формасында микроб кирген жерде эң мурда кызыл так пайда болот, андан кийин томпоюп шишимек тартат. Кийинчерээк ал ыйлаакчага айланып, сууга, бир аздан кийин ириңге толуп, бат эле жарага айланат. Бул процесс (тактан баштап жара пайда болгончо) эң тез, баш аягы бир нече сааттын ичинде өтөт. Жара кычышат, ысыйт, ириңге кан кошулгандыктан анын өңү кара кочкул, тегереги кызарып шишимек тартып турат. Кээде анын тегерегинде шуру сымал ириңдеген майда чыбырчыктар пайда болот. Бул ооруда температура көтөрүлөт (39—40°), баш ооруйт, адам алсырайт, жүрөгү тез согуп, бир аз демигет. Мындай абал 5—7 күн созулат. Андан кийин температура кескин тез төмөндөйт, жара акырындап айыга баштайт, 2—3 жуманын аягында карты түшөт.
Күйдүргүнүн ички организмден кармаган формасы
Өпкөдөн же ичеги-карындан кармаган күйдүргүнүн тери формасына салыштырганда оор болуп, өмүргө коркунучтуу. Өпкө күйдүргүсүндө оору катуу, капысынан кармайт, температура бир заматтын ичинде 40—41°ка жетет, көз кызарып жаш агат, жөтөлөт, чүчкүрөт, үн кырылдайт, бүтөт, көкүрөк сайгылашып ооруйт, демигет, эрин, моюн көгөрөт. Жөтөлгөндө кан аралаш какырык чыгат. Диагнозду өз убагында коюп, дарылабаса оорулуу 2—3 күндүн ичинде эле өлүмгө учурашы мүмкүн.
Ичеги-карын формасында ич ооруп, өтөт, кан аралаш кусат, кээде ич көөп, заң чыкпай калат. Эгерде оорунун белгилери байкалса же күнөм санаган учурда дароо медициналык жардамга кайрылган туура. Врач бул оорунун диагнозун эпидемиологиялык анамнездин жана лабораториялык изилдөөнүн негизинде тез эле таап, туура дарылайт.
Күйдүргүнү алдын алуу
Күйдүргүнү алдын алуу үчүн айыл чарба малдарын эмдөө жыл сайын жүргүзүлөт. Эгер мал ылаңдап калса аны бөлүп дарылап, карантин коюлат (союуга тыюу салынат), анын кыгы, астына салынган чөп-чар, шакел жана башкаларды өрттөп таштоо керек. Андан өлгөн малды да өрттөйт (көмүүгө тыюу салынат). Эгер жайлоодо малдын өлүгү табылса, ал жерди өрттөп, андан кийин жегич натрийдин 20%түү эритмеси менен дезинфекциялайт. Соо малга алдын ала эмдөө жүргүзүлөт. Киши ооруп калса ооруканага жаткырылып, ал жашаган үй дезинфекцияланат.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Сатыбалдиев Дүйшөбай
Сатыбалдиев Дүйшөбай 1958-жылы 22-декабрда Сузак районунун Октябрь кыштагъшда туулган.
Тальчик (дарыя)
Тальчик — Орусиядагы дарыя. Орлов облусу, Липецк облусу, Курск облусу, Воронеж облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сосна дарыясынын сол жээгинен 15 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Дон бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сосна дарыясы. Дарыянын айрыгы — Хоперге кошулган куймасына чейинки Дон куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Дон (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Пенициллин
Пенициллин - структурасында бета-лактам шакекчеси менен байланышкан тиазолидин шакеги бар антибиотикалык таасирге ээ зат. П. жогорку химиотерапевтикалык индекс, бактерициддик, төмөнкү уулуулук касеиттери менен мүнөздөлөт. П. табигый жана жарым синтетикалык болуп экиге бөлүнөт. Табигый же биосинтетикалык пенициллинди Penicillium уруусуна кирген козу карындардан бөлүп алышат. Жарымсинтетикалык пенициллинди- 6-амино-пенициллан кислотасын (6-АПК ) айландыруу жолу менен алынат.
Скакунка (дарыя)
Скакунка — Орусиядагы дарыя. Түмөн облусу, Курган облусу, Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Тава дарыясынын сол жээгинен 193 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — РФ менен Казакстан Республикасы чек арасынын аягына чейин Чоң Уват көлүн кошпогондо Чоң Уват Суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Ишим (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү), дарыя бассейни — Иртыш.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кожо-Корум
Кожо-Корум — Кыргызстандын Баткен облусунун Кадамжай районундагы айыл. Кыргыз-Кыштак айыл аймагына кирет.
Калк
Калкы — 70 киши (2009-жылы).
Иткул (Зианчурин району, Башкыртстан)
Иткул — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Абзан айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 431 киши. Почта индекси — 453391, ОКАТО коду — 80226804004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Стру Крик Тауншип (Нү-Жерси)
Стру Крик Тауншип (Нү-Жерси) (Stow Creek Township) — Нү-Жерси штатынын Камберленд округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1535 киши. Болжолдуу аянты - 48.9 км². FIPS коду — 34-71160.
Менахем Бегин
Менахем Бегин (ибр. מנחם בגין), туулгандагы аты-жөнү Мечислав Вольфович Бегун (пол. Mieczysław Wołfowicz Biegun; 1913-жыл16-август, Брест-Литовск - 1992-жыл 9-март, Тель-Авив) - Израилдин саясий ишмери, 1977-жылдын июнь айынан 1983-жылга чейинки Израилдин жетинчи премьер-министри, Нобел тынчтык сыйлыгынын лауреаты (1978). 1940-жылдары Иргун жашуруун жөөт уюмунун жетекчиси болгон.
Израилдеги саясий ишмердиги
Бегин 1943-жылы декабрда жышыруун "Иргун" уюмунун жетекчиси болгон. Ал ушул сыпатта Англиянын аскерлерине, бийлигине жана мекемелерине каршы чабуулдарды жана террордук иш-аракеттерди уюштуруп, англия мандатына каршы көтөрүлүш баштаган (бул аракеттердин эң көзгө басары Иеурусалимдеги "Дөөтү падыша" мейманканасындагы Англиянын штаб-кеңсесинин жардырылышы болуп саналат). Англиялыктар анын башы үчүн 10 миң фунт (30 миң доллар) сыйлык белгилешкен.
Бегин - Израилдин Көз карандысыздыгы үчүн согуштун активдүү катышуучусу; кагылышка өзү катышпаса да, жергиликтүү командир өз алдынча иш кылса да, Эцелдин башчысы катары Дейр-Ясиндеги кыргын үчүн белгилүү өлчөмдө жооптуу.
1948-жылы Израил Мамлекети курулганда Иргун таркап, Израилдин Коргонуу Армиясына сиңип кеткен. Бегин Иргундун негизинде "Эркиндик" (ибр. Херут) партиясын түзүп, анын төрагасы катары Кнессетте оңчул оппозициянын лидери болгон.
Юридикалык жакты кайра уюштуруу
Юридикалык жакты кайра уюштуруу – юридикалык жактын укук улантуучулук мамилелерине таасир этүүчү укуктук абалдарынын токтолуусу же дагы башка өзгөрүүлөр. КР жарандык мыйзамдары Ю. ж. к. у-нун 5 түрүн аныктайт: кошулуу, биригүү, бөлүнүү, бөлүнүп чыгуу жана кайра уюштуруу. Ю. ж. к. у. анын уюштуруучуларынын (катышуучуларынын), же болбосо юридикалык жактын уюштуруу документтери менен ошондой ыйгарым укук берилген органдын, же болбосо лицензияда белгиленген аткарымдарды ишке ашыруу ишмердигинин жападан-жалгыз түрү болуп саналган банктарга, каржы-кредиттик уюмдарга же мекемелерге карата ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдын чечими менен ишке ашырылышы мүмкүн. Мыйзамда белгиленген учурларда Ю. ж. к. у. кошулуу, биригүү же кайра уюштуруу таризинде ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын макулдугу менен гана ишке ашырылышы ыктымал.
«Кызыл гүл»
«Кызыл гүл» — кыргыз адабиятынын тарыхындагы алгачкы ыр жыйнак. 1927ж. Москва шаарында араб тамгасы менен 3 миң нускада басылып чыккан. Жыйнакка А. Токомбаев, С. Карачев, М. Элебаев, Ж. Жамгырчиев, М. Токобаев жана башка жазуучулардын ырлары, ошондой эле 1925-ж. К. Тыныстанов орусчадан которгон «Интернационал» жана 1926-ж. К. Баялинов которгон М. Ю. Лермонтовдун «Үч курмасы» да кирген.
Ак-Булуң (Түп району)
Ак-Булуң — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусунун Түп районундагы айыл. Ак-Булуң айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 616 киши (2009-жылы).
Апийим
Апийим (гр. оpion  – апийим ширеси) – өсүмдүк тегиндеги, апийим алкалоиди бар, күчтүү жан жыргатуучу таасир берүүчү касиетке ээ жана тез арада психикалык жана алкүчтүк көзкарандылыкка алып келүүчү баңги заты. А. бышып жетиле элек апийим баштарына салынган тиликтерден (апийим сүтүнүн абада кургап калган ширеси) сызылып чыгуучу апийим гүлүнүн ширеси. Чокмороктошкон жана бирөңчөй ачык күрөң түстөгү нерсе. Анын курамында 20га жакын алкалоиддер, анын ичинде морфин, кодеин, папаверин болот. Күчтүү баңгизат.
Сарбан (айыл)
Сарбан (Сарбан) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Сокулук районундагы айыл. Орок айыл округу составына кирет.
Ар тармактуу биржа
Ар тармактуу биржа – товарлардын кеңири чөйрөсү менен эле эмес, валюталар, баалуу кагаздар жана ошондой эле кеме кирелери менен да аркыл аткарымдарды ишке ашыруучу биржа. == Колдонулган адабияттар ==
Акбуура, урук
Ак буура - баргы, солто урууларынын курамындагы уруктар. Басыз уруусунун аскердик урааны “ак буура” деп чакырылгандыгы маалым.
Ак буура - “тукумдатуучу төө” маанисин берет. Тотемдик термин ( “буура-бугра-богра”). Этноним байыркы доордогу ыйык жаныбар катары сыйынышкан төөгө байланыштуу келип чыккан. Төөнүн тотем-жаныбар катары ишенимдин калыптанышын, анын көчмөндөр турмушундагы ролун таанымал иликтөөчүлөр Л .П. Потапов (1935, 135), М. Боргояков (1975, 58) өз изилдөөлөрүндө кенен токтолуп өтүшөт. Түштүк Сибирдин түрк жана монгол тилдүү элдеринде башка жаныбарлардын аталышын да түшүндүрөт. Мисалы, монгол, якуттардын тилдеринде “бур + а ” - бугу, сойоттордо -багыш, ал эми алтайлыктарда (алтай кижилер) курмандыкка чалынуучу жаныбарды туюнтат.
Караханийлер дөөлөтүндө төөнүн мамлекеттик деңгээлдеги тотем-жаныбар болгондугун ырастаган далилдер бар. Мындан сырткары, ушул мамлекетте Буура-хан (Богра-хан) титул катары жогорку бийлик мансабын да билдирген. С. М. Абрамзон солтонун курамындагы ак буура уругун адигине уруулук тобунан келип киргендигин белгилейт.Ак буура уруусу жашаган аймактар Өзгөн,Алай,Токмок.
Тунис
Туни́с (араб. تونس‎‎), расмий — Туни́с Респу́бликасы (араб. الجمهرية التونسية‎‎) — Түндүк Африкадагы мамлекет. Борбор калаасы - Тунис.
Түндүгү менен чыгыш жээгин Жер Ортолук деңизи чулгайт. Батышынан жана түштүк-батышынан Алжир, түштүк-чыгышынан Ливия менен чектешет. Аянты 162,2 миң кмг. Калкы 10,8 млн (2013). Адм. борбору - Тунис ш. Адм.-айм. жактан 24 вилайетке (губернаторлукка) бөлүнөт. Т. - БУУнун (1956), ЮНЕСКОнун (1956), Эл аралык атом энергетика боюнча агенттиктин (1957), ИНТЕРПОЛдун (1957), ЭВФтин (1958), Африка биримдиги уюмунун (1963), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (1995) ж. б. мүчөсү. Ма млекеттик түзүлушү.
Тунис - унитардык мамлекет. Конституциясы 1959-ж. 1-июнда кабыл алынган. Башкаруу формасы - президенттик республика. Мамлекет башчысы - президент (2011-жылдан Монсеф Марзуки). Мыйзам чыгаруу бийлигин эки палаталуу парламент (Кеңештер палатасы жана Депутаттар палатасы) ишке ашырат. Тунисте көп партиялуу саясий система орун алган.
Негизги партиялары
Демокр. конституциялык бирикме, Кайра жаралуу партиясы, Республика үчүн конгресс, Өнүгүү, чындык жана эркиндик үчүн элдик өтүнүч ж. б. Tабияты. Аймагынын 1/3 бөлүгүн Атлас тоолору (түштүк-батышы менен батышы) жана тоо аралык платолор, калган бөлүгүн дөбөлүү жана ойдуңдуу түздүктөр ээлейт. Өлкөнүн эң бийик жери Тунис кырка тоосундагы Шамби чокусу (бийикт. 1544 м). Түндүк бөлүгүн Сахара чөлү ээлейт.