cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Форрестер
Форрестер Джей Райт – америкалык кибернетик Форрестер-ЭЭМдин жардамы аркылуу социалдык моделдөөнүн теоретиги болуп эсептелинет. Теориялык башкаруу жана тартиптик анализдөө боюнча иштеринде детерминизм идеясын өнүктүргөн. Адамзаттын келечеги жөнүндө көз караштары пессимисттик ойлору менен белгилүү.
Беттик активдүүлүк
Беттик активдүүлүк – адсорбциялануунун салыштырмалуу мүнөздөмөсү болуп кызмат кылган чоңдук. g символу менен белгиленет (Гиббс урматына). Анын жалпы аныктамасы төмөнкү катыш менен берилет:
(1)
Электролит эместерге (2)
Электролиттерге (3)
(1) жана (2) теңдемелер көрсөткөндөй, адсорбциялануучу зат концентрациясы көбөйгөн сайын беттик тартылуу канчалык көп азайса, зат Б. а. ошончолук жогору. Б. а-түн физ. мааниси, зат бетте кармап туруучу гиббстик адсорбциянын бирдигине эсептелген күчтүн эске алгандыгында. Беттик электролит эмес үчүн s=f(c) ийри сызыгына келтирилген жаныманын жантаюу бурчунун тангенсинин терс мааниси деп, электролит үчүн ийри сызыгынын ординат огу менен кесилешкен чекити деп графиктик ыкма менен аныктаса болот.
Будённовка чопо кени
Будённовка чопо кени Талас районунда, Талас шаарынан 30 км чыгыш тарапта, Талас д-нын боюнда, деңиз деңгээлинен 1754–1936 м бийиктикте жайгашкан. 1981–82-ж. Түндүк Кыргыз геол. экспедициясы чалгындап, запасын эсептеген. Кен аймагын кашат тектирлерин түзүп жаткан антропоген мезгилинин аллювий чөгүндүсү түзөт. Кумайлуу топурак катмары Талас суусун бойлой жайгашып, узундугу 1,8 км, калыңдыгы 100–150 м. Кумайлуу топурак боз, бозомтук түстө. “100” маркасындагы кирпич алууга жарактуу. Запасы А+В+С1 категориясы боюнча 3782 миң м3. Кен казылып, Талас кирпич з-дунда пайдаланылат.
Сууну керектөө
Сууну керектөө - суу ресурстарын суу объекттеринен бөлүп алып чарбада пайдалануу. Бөлүп алынган суу негизги суу объектисине кайра кошулбайт же булганып жарым-жартылай келет. Өнөр жайда пайдаланган суунун саркындыларын кийин тазалоодон өтмөйүнчө пайдаланууга болбой калат. Андай сууларды табигый суу булактарына да кошууга болбойт. Сугат жерлерден чыккан суулар да булганч болуп экинчи пайдаланууга жараксыз болуп калат. Суу керектөөгө айыл-кыштактардын, шаардын калкын камсыз кылган суулар, завод, фабрикаларда керектелген, сугатка пайдаланган суулар кирет.
Колдонулган адабияттар
Кыргызстандын географиясы. Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71-72. ISBN 9967-14-006-2
Провиденциализм
Провиденциализм (лат. providentia – алдын ала аныктоо, жазмыш) – бул христианчылыктагы тарыхтын философиясы.
Диний окууда тарыхый процесстер адамдын ишмердүүлүгүнүн натыйжасы эмес, адамдын жанын күнөөдөн куткаруу үчүн Кудай тарабынан алдын ала аныкталып коюлган план катары каралат. Христиандык окуудагы тарых концепциясынын негизинде адамдын Кудай менен туруктуу жана зарыл түрдөгү байланышы тууралуу түшүнүктөр жатат. Адам Кудай тарабынан жаратылган, Иисус Христос тарабынан куткарылган жана кереметтүү тагдырга буюрулган жандык катары каралат. Натыйжада тарых процесстери адам менен Кудайдын ортосундагы күнөөдөн куткаруучу, күнөөнү кечүүчү, сыноочу жана жазалоочу мүнөзүндөгү мамилелерди чагылдырат.
Мындай түшүндүрмөлөрдүн чегинде тарых процесстери төмөнкүдөй эки ченемге ээ болот:
Дүйнөгө карата христиандык көз караш өз мүнөзү боюнча провиденциалдуу. Ага ылайык дүйнө өз алдынча эмес, Кудайдын буйругу, жазмышы боюнча өнүгөт. Кудайдын жазмышы бүткүл дүйнөгө үстөмдүк кылуу менен табигый жана коомдук процесстерге маани-маңыз ыйгарып, аларды кандайдыр бир максатка умтултат. Христиандык провиденциализм боюнча Кудайдын жазмышы адамдардын тагдырын да алдын ала аныктап, баардык окуялар менен фактыларга өз үстөмдүгүн орнотот. Адамдар пешенесине (маңдайга) жазылган тагдыр менен макул болуп, өз күнөөсүнөн арылуу менен Кудайдын ырайымсыз жазаларын алдын ала алышат. Провиденциализмдин чегинде түбөлүктүүлүк менен убакыт маселелери да чечилет. Убакыт материалдуу дүйнө менен бирдикте жаратылган жана табигый дүйнөнүн чегинде гана жашайт.
Кудай дүйнө менен убакыттан сырткары жашагандыктан, түбөлүктүү. Кудайда эч кандай «мурда», «кийин» деген жок. Кудай – бул түбөлүктүү учур чак, анда бүткүл убакыттар менен мезгилдер камтылган (Августин).
Асаналиев Жумаш
Асаналиев Жумаш - (10. 5. 1923, Ысык-Көл облусу, Ак-Суу району, Отуз-Уул айылы, 25. 6. 1944) - Советтер Союзунун Баатыры (1944). Советтик Армиянын катарына 1942-ж. чакырылган. Улуу Ата Мекендик согушта 67-гвардиялык аткычтар дивизиясынын 199-гвардиялык полкунда пулемётчу болгон. 1944-ж. 24-июнда Батыш Двина дарыясынан совет жоокерлери чабуул коюп, Лабейка кыштагынын (БССР) жанынан өткөндө, Асаналиев Жумаш өз пулемёту менен душман ээлеген жээкке биринчилерден болуп чыгып, батальондун оң флангасынан орун алып, гитлерчилердин контр чабуулуна каршы салгылашкан. Пулемёту жараксыз болуп калган соң, фашисттер жакындап келгенде, акыркы гранатасын жардырып, айланасындагы фашисттерди кырып, өзү да курман болгон. Лабейка кыштагынын жанына коюлган. Белоруссиянын борбору - Минск шаарындагы жана туулуп-өскөн айылындагы көчөгө ысмы ыйгарылып, Минск шаарында эстелиги тургузулган (2004).
Нерв талчалары
Нерв талчалары — нерв импульсун өткөрүүчү нерв клеткаларынын өсүндүлөрү жана кабыкчалары.
Түзүлүшү
Нерв талчаларынын сырткы кабыкчалары (нейролеммо) нейролеммоциттер (шванн) клеткаларынан турат.
Кабыгынын түзүлүшү
Нерв талчалары кабыгынын түзүлүшү боюнча миелиндүү жана миелинсиз болуп экиге бөлүнөт. Миелинсиз нерв талчаларынын сыртында леммоциттер бири бирине тыгыз жайгашып, бир катар протоплазмадан турат.
Ал эми миелиндүү нерв талчаларынын сыртындагы кабык калың болот да, анын ички бетинде миелин бар. Миелиндүү талчалардын узуну боюнча туруктуу аралыкта туурасынан кеткен агыш сызык жана ичкерип кеткен жерлери талчаны бөлүктөргө бөлүп турат. Агыш сызык миелин чийиндери деп, ал эми ичкерген жери нерв талчалары нын түйүнү же Ранвье курчоосу деп аталат. Алар леммоциттердин бири-бири менен чектешип турган жерине туура келет. Нерв талчалары нерв учундагы аппараттар (рецепторлор, эффекторлор, синапстар) менен бүтөт.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Мавритания
Мавритания - Африканын түндүк-батышындагы мамлекет. Түндүгүнөн Батыш Сахара, түндүк-чыгышынан Алжир, чыгышынан жана түштүк-чыгышынан Мали, түштүгүнөн Сенегал менен чектешип, батышынан Атлантика океаны менен чулганат (жээк сызыгынын узундугу 754 км). Аянты 1025,5 миң км2. Калкы 3,3 млн (2010). Борбору – Нуакшот. Административдик-аймактык жактан 13 областка (вилайетке) бөлүнөт. Акча бирдиги – угия. Административдик-аймактык бөлүнүшү (2009: Мавритания – БУУнун (1961), Африка союзунун (1963; 2002-жылга чейин Бириккен Африка уюму), Ислам конференция уюмунун (1969), Араб өлкөлөрү лигасынын (1973), ЭВФтин (1963), Эл аралык реконструкция жана өнүктүрүү банкынын (1963), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (1995) мүчөсү.
Мамлекеттик түзүлүшү.
Мавритания – унитардык мамлекет. Конституциясы 1991-жылы кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик республика. Мамлекет жана өкмөт башчысы – президент, 5 жылга шайланат. Ал жогорку башкы командачы. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы – эки палаталуу парламент. Жогорку палатасы – Сенат, төмөнкү палатасы – Улуттук Ассамблея. Аткаруу бийлигин президент башында турган өкмөт ишке ашырат. Башкаруучу саясий партия­лары: Демократиялык күчтөрдүн союзу, Прогрессивдүү күчтөрдүн союзу, Кайра жаралуу жана демократия үчүн республикалык партиясы, Улуттук прогрессивдик альянс ж. б.
Табияты
Атлантика океанынын жээгин деңиз боюндагы аккумуляциялык ойдуң ээлеп, ага жакын кумдуу тайыз жерлер, аралдар орун алган. Өлкөнүн аймагынын басымдуу бөлүгүн Батыш Сахаранын аккумуляциялык-денудациялык түздүктөрү ээлейт. Батыш бөлүгүндө жапыз (200 м бийиктикке чейин) катмарланган түздүк жайгашкан. Өлкөнүн борбордук бөлүгү аркылуу түндүктөн түштүктү карай дөңсөөлүү түздүктөрдүн жана платолордун (500–800 м) тилкеси (Етти түздүгү, Адрар жана Тагант супа платолору) созулуп жатат. Алардын үстүнкү бети таштак чөлдүү келип, тегерегиндеги түздүктөргө тик урчуктар менен барып кошулат. Мавританиянын чыгыш бөлүгүн кумдуу чөлдөр, түштүк бөлүгүн Сенегал дарыясынын аккумуляциялык аллювий түздүгү ээлейт. М Мавритания ын эң маанилүү кен байлыгы – темир кен ташы; Ошондой эле жез, алтын, шельфте – нефть, нефть-газ, өлкөнүн батыш бөлүгүндө цемент гипси, фосфорит, таш туз, күкүрт кендери бар. Өлкөнүн басымдуу бөлүгүндө тропиктик чөл климаты өкүм сүрөт. Канар муздак агымынын таасиринен Атлантика океанынын кууш жээк тилкесинде эң суук айы – январдын орточо температурасы 18°С, эң жылуу айы – сентябрдыкы 24°С. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү 50 ммден аз; жээктин түштүк бөлүгүндө, температура жайында 30°Сге чейин көтөрүлүп, жаан-чачындын өлчөмү 80–100 ммге чейин жетет. Океандан алыс жайгашкан аймактарда абанын орточо температурасы январда 16–20°С, июлда 30–32°С (максимуму 45°Сден жогору). Кургак чыгыш шамалы мүнөздүү. Жылдык жаан-чачыны 100 ммге чейин, түндүк-чыгышта 50 ммден да аз. Түштүгүндө субэкватордук климат өкүм сүрөт. Эң суук айы – декабрь же январда 23–24°С, эң жылуу айы – май же июнда 36°С. Жылдык жаан-чачыны 300 мм, эң жаанчыл болгондо 450 ммге жетет. Нымдуу сезону 2–2,5 айга созулат; ноябрдан июнга чейин жаан-чачын дээрлик жаабайт. Кышында түндүк-чыгыштан, Сахарадан ысык жана кургак харматан шамалы согот. Түштүк чек арасы аркылуу аккан Сенегал дарыясынан башка туруктуу аккан суусу жок. Мавританиянын жеринин басымдуу бөлүгүн суу менен камсыз кылууда жер астындагы суу пайдаланылат. Өлкөнүн көпчүлүк бөлүгүн (87%ин) топурак кыртышы дээрлик жокко эсе болгон Сахаранын кумдуу жана таштуу чөлдөрү ээлейт. Бул жерге сейрек өскөн дан өсүмдүк-бадалдуу жана эфемерлүү чөп өсүмдүктөрү (ашеб) мүнөздүү. Мезгил-мезгили менен суу аккан нуктарда (вади) акация, тамариск кездешет. Мавританиянын түштүк бөлүгүндө чөлдөшкөн саванна (сахель), ошондой эле Сахаранын түштүк чет-жакасынын жарым чөлү жана бадалдуу сейрек токою таралган. Атлантиканы бойлой кеткен чөлдөрүндө суккуленттер арбын. Мавритания жаныбарларга бай; сүт эмүүчүлөрдүн 60тан ашык, уялоочу куштардын 170тей, сойлоочулардын 70тей түрү бар. Чөлдөшкөн саванналарда ири туяктуулардан – антилопа, жейрен ж. б. кездешет. Мененын бүт аймагы кургакчыл келип (анда жылдык жаан-чачындын 35–70%и гана түшөт); сугатка суу көп сарпталат, натыйжада топурак кыртышынын кайталанма шорлонушу тездеп, деградацияланууда. Чөлдөшкөн саванналарга калк жыш отурукташып, сейрек токойлор жок болууда; жээк зонасында шаарлардын көп жайгашкандыгынан биологиялык ар түрдүүлүк азаюуда. Коргоого алынган табигый аймак өлкөнүн 1,7% аянтын ээлейт. Эң белгилүү улуттук паркы – Банк-д, Арген Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине кирген.
Калкы
Мавританиянын элинин басымдуу бөлүгүн (83,1%ин) маврлар (анын 1,5%и бедуиндер) түзөт; түштүк-батышында берберлер, тукулёр, фульбе, волоф, сонинке ж. б. улуттар жашайт. Калкынын 80%ке жакыны өлкөнүн түштүгүндө, негизинен Сенегал дарыясынын боюнда, Мали менен чектеш аймакта отурукташкан. Расмий тили – араб тили. Ошондой эле пулар, сонинке жана волоф тилдери да колдонулат. Ислам динин тутат. Калктын орточо жыштыгы: 1 км2 жерге 3,2 киши. Калкынын жашынын орточо узактыгы 60,4 жаш (эркектериники – 58,2, аялдарыныкы – 62,6 жаш). Төрөлүү өтө жогору (1000 кишиге 34,1 бала; 2009), ал эми өлүм-житим орточо деңгээли (1000 кишиге 11,6 адам). 100 аялга 93 эркек туура келет (2009). Шаар калкы 41,2%. Ири шаарлары: Нуакшот, Нуадибу, Киффа, Росо.
Тарыхы
Мавританияда байыртан эле Тропикалык Африкадан жер оодарып келген негроид расасындагы элдер жашаган. 11-кылымдын орто ченинде Мавритания аймагында Альморавиддердин күчтүү мамлекети түзүлгөн. 14–15-кылымда Мавританияда бийлик араб урууларына өткөн. 15-кылымда Мавританияга европалыктар келе баштаган. 19-кылымдын ортосунан француз колониячылар мавританиялыктардын айыгышкан каршылыгын басып, аны Француз Батыш Африканын курамындагы колонияга айланткан (1920). Мавритания элинин француз баскынчыларга каршы күрөшү 2-дүй­нөлүк согуштан кийин күчөп, өлкөдө алгачкы саясий партиялар – Мавритания ынтымагы (1946-жылы негизделген), Мавритания прогрессчил союзу (1947) түзүлгөн. Улуттук-боштондук кыймылдын күчөшү Франция өкмөтүн француз ынтымактын чегинде Мавританияга 1958-жылы автономия берүүгө мажбур болгон. 1960-жылы 28-ноябрда көз карандысыз Мавритания Ислам Республикасы жарыяланган. Мавританияны Мавритания элдик партиясы (МЭП) башкарган. 1961-жылдан БУУга мүчө. 1963-жылдан Мавритания Африкалык биримдик уюмунун курамында. 1975-жылы Мавритания Испания жана Марокко менен болгон макулдашуунун негизинде Батыш Сахара областын – Рио-де-Орону убактылуу башкарууга мүмкүндүк алган. Бирок аскердик куралдуу кагылышуулардын натыйжасында, 1978-жылы бийлик Улуттук кайра жаралуу аскер комитетине өткөн (1979-жылдан Улуттук сактап калуу аскер комитети – УСАК). 1984-жылы кан төгүүсүз төңкөрүштөрдөн кийин бийликке полковник Маауйя ульд Сиди Ахмед Тая келип, 2005-жылы 3-августта бийликтен кулатылган. Өлкөнү башкаруу Акыйкат жана демократия үчүн аскер советине (АДАС) өткөн. 2008-жылы 6-августтагы кезектеги аскер төңкөрүшүнөн кийин бийликке президенттик гвардиянын начальниги Мохамед ульд Абдель Азиз келген. Мавритания өкмөтү ички саясатында «өлкөнүн социалдык прогрессин жана улуттук биримдигин камсыз кылууну» көздөп, тышкы саясатында бейтараптыкты, бардык өлкөлөр менен кызматташтыкты жактаган, араб жана африка өлкөлөрүнүн биримдиги үчүн күрөштү колдогон.
Жызак облусу
Жызак облусу (вилоя́т, Jizzax viloyati, Жиззах вилояти) — Өзбекистан Республикасынын административдик бирдиги.
Административдик борбору — Жызак шаары.
Административдик бөлүнүшү
Облус 12 административдик районго(туман) бөлүнөт:
жана облус деңгээлиндагы 1 шаар:
Дмитрий Борисович Кабалевский
Дмитрий Борисович Кабалевский- көрүнүктүү композитор, педогог жана коомдук ишмер, искусство таанунун доктору, СССРдин эл артисти.
Өмүрү
Дмитрий Кабалевский 1904-жылы 30-декабрда Петербург шаарында туулган.
Чыгармачылыгы
Ал 1929-жылы Москва консерваториясынын композиция жана Н. Я. Мясковскийдин фортепьяно классын А. Б. Гольденвейзердин жетекчилиги астында бүтүп чыккандан кийин музыкалык дүйнөсү ого бетер байып,чыгармачылыгы күн санап өркүндөп өсүп отурат.Анын чыгармачылыгынын негизин социалдык тематика түзүп,айрыкча жаштар жана балдар темасына көп кайрылган жана лирикалык музыкалар өзгөчө орунду ээлеген.Булардан тышкары бир нече опералардын, кинофильмдердин музыкаларын жазган. Камералык чыгармаларынын ичинен 2 кыл аспап квартети кеңири белгилүү. Мындан башка дагы бир нече фильм,драмалык чыгармаларга музыка жазган.
Кызматы
1939-жылы Москва консерваториясынын профессору болот.
Эмгектери
Дмитрий Борисович Кабалевский скрипкалык (1948), 1-виолончелдик (1949), 3-фортепьянолук (1952), концерт триадаларын,кантаталарын,балдар ыры жана фортепьяно пьесаларын жараткан. "Тарастын үй-бүлөсү" (1950), "Кола Брюньон" (1937), "Москва жанында", "Никита Вершинин", "Эже-сиңди" операларынын,4 симфониянын, скрипка, виоленчель үчүн чыгармалардын автору.
Сыйлыктары
Искусствого сиңирген эмгеги үчүн СССР мамлекеттик сыйлыгы ыйгарылып,бир нече орден, медалдар менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Кабалевский Дмитрий Борисович // Кыргыз Совет Энциклопедиясы.-Ф.,1978.Т.3.-Б.53; Тарасов Р.Композитор Д.Б.Кабалевский // Ленинчил жаш.-1974.-28-дек.; Кабалевский Д.Б.// Жаш ленинчи.-1974.-№12.-Б.2
Үсөнбаев Алымкул
Алымкул Үсөнбаев (1894, Талас дубаны, Манас ооданы(Киров оданына)на караштуу кировка  айылы – 02.08.1963, Фрунзе) - төкмө-акын, чебер комузчу, аткаруучу, Кыргыз КСРинин эл артисти.
Алымкул 12 жашында ата-энесинен ажырап, ар кайсы туугандарынын колунда чоңойгон. А.Үсөнбаев 14 жашынан ыр чыгарып, комуз чертип, эл арасына таанылат.
17–18 жаштарга келгенде бүткүл Талас өрөөнүнө белгилүү болот. Ошол мезгилде Токтогул Талас өрөөнүнө келип, Алымкулду Муса деген киши Токтогул менен жолуктурат. Токтогулга Алымкул ырдап учурашат.
Балбай Алагушов жазганына караганда (1), Алымкул Токтогулга 15 жашында жолуккан. Көзкарашы калыптанып келаткан жаш ырчыга Токтогул акыл-насаатын айтып, ээрчитип жүрүп өнөрүн үйрөтүп, чыгармачылык багыт берген.
1931-ж. Покровка ооданындагы "Арал" колхозуна мүчө болуп, колхоз турмушу акындын негизги темасына айланат. 1936-жылы Фрунзедеги Кыргыз мамлекеттик филармониясына артист болуп кирип, өмүрүнүн акырына чейин талыкпай иштеген.
Алымкул Үсөнбаевдин "Ырлар" аттуу биринчи жыйнагы 1938-жылы басмадан чыгып, андан «Олжобай менен Кишимжан», «Саринжи Бөкөй» аттуу поэмалары, «Кожожаш» аттуу жомогу жазылып алынып бир нече ирет китеп болуп басылган.
Токтогул жөнүндө бир нече баалуу эскерме жазып калтырган, Токтогулдун ырларын жыйнап бастырууда зор эмгек сиңирген. А.Үсөнбаев 1938-жылдан Кыргызстан Жазуучулар союзуна мүчө болгон. 1939-жылы Кыргыз искусствосуна сиңирген эмгеги үчүн «Кыргыз ССРинин эл артисти» деген ардактуу наам берилген.
Кыргыз ССР Жогорку Советинин 6 жолу депутат болуп шайланган.
А.Үсөнбаев Ленин, Эмгек Кызыл Туу, Кызыл жылдыз ордендери, «1941–1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согушта каармандык эмгеги үчүн» медалы менен жана Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун Ардак грамоталары менен сыйланган.
Бишкекте бир көчөгө, Талас областында Манас районунун Арал айылындагы мектепке, Өзбекстандын Наманган областында Коргонтөбө районунун Моңол айылындагы мектепке Алымкулдун ысмы берилген.
Китептери
''Кыргыз тилинде жазылган:
Ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1938. – 34. б.
Ырлар жана поэмалар.–Ф. – Казань: Кыргызмамбас, 1940. – 92 б. Кожожаш: Поэма. – Ф.: Кыргызмамбас, 1938. – 172 б.
Саринжи-Бөкөй: Поэма. – Ф. – Казань: Кыргызмамбас, 1938. – 218 б.
Ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1938. – 34 б.
Жолборс минген киши: Эл жомогу. – Ф. – Казань: Кыргызмамбас, 1939. – 16 б. Олжобай менен Кишимжан: Поэма. – Ф. – Казань: Кыргызмамбас, 1940. – 192 б. Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1940. – 92 б.
Согушуп жаткан эрлерге: Ата Мекендик согушка арналган ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1942. – 88 б.
Ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1947. – 55 б.
Комуз: Тандалмалуу ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1949. – 182 б. Улуу дос: Ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1950. – 100 б.
Улуу дос. 1950.
Тынчтык жана эмгек жөнүндөгү ырлар: Ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1954. – 132 б.
Тандалган ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1955. – 376 б.
Кожожаш: Поэма. – Ф.: Кыргызмамбас, 1956. – 154 б.
Олжобай менен Кишимжан: Лирикалык поэма. – Ф.: Кыргызмамбас, 1956. – 158 б.
Too булбулу: Жаңы ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1956. – 162 б.
Биринчи бригада: Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1957. – 182 б.
Бактылуу балдар: Ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1957. – 40 б.
Саринжи-Бөкөй: Поэма. – Ф.: Кыргызмамбас, 1958. – 155 б.
Тандалган чыгармалар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1960. – 480 б.
Көзөлшаа: Элдик жомоктор. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1961. – 106 б.
Арноо: Ырлар. (Өспүрүмдөр үчүн). – Ф.: Мектеп, 1964. – 122 б.
Тандалган чыгармалар. – Ф.: Кыргызстан, 1965. – 384 б.
Тандалган чыгармаларынын бир томдук жыйнагы: Ырлар, поэмалар, жомоктор. – Ф.: Кыргызстан, 1973, 1981. – 581 б.
Жолборс минген киши: Жомок. – Ф.: Мектеп, 1974. – 14 б. Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызстан, 1974. – 90 б. Турмуштук жөө жомокторду үйрөнүү. – Ф.: Мектеп, 1976. – 115 б.
Жолборс минген киши: Жомок. – Ф.: Мектеп, 1983. – 12 б. Таалай ырлары: Ырлар, поэмалар. – Ф.: Кыргызстан, 1986. – 120 б.
Орус тилинде:
Ант: Стихи. – Ф.: Кыргызмамбас, 1941. – 19 с.
Комуз: Стихи и поэмы. – Ф.: Киргизгосиздат, 1958. – 114 с.
Человек и тигр. – Ф.: Киргизучпедгиз, 1958. – 15 с.
Жаңыл Мырза. – Ф.: Киргизгосиздат, 1958. – 52 с.
Олжобай и Кишимджан. – Ф.: Киргизгосиздат, 1958. – 81 с.
Сказание о Саринджи: Эпос. – Ф.: Киргизучпедгиз, 1958. – 130 с.
Человек и тигр: Легенда. – Ф. Киргизучпедгиз, 1958. – 15 с.
Человек и тигр: Легенда. – Ф. Мектеп, 1984. – 10 с.
Бикарбонаттар
Бикарбонаттар – гидрокарбонаттар; көмүр к-тасынын кычкыл туздары: NaHCO3, NH4 HCO3 жана башка Б. көпчүлүгү сууда жакшы эрүүчү кристаллдык заттар, ысытууда карбонатты пайда кылуу менен ажырайт:
Түркмөнстан Түрквизион ыр сынагында
Түркмөнстан — Түрквизион ыр сынагына биринчи жолу 2014-жылы дебютталып.Сынакка мамлекеттин атынан алгачыкы жолу Зулейха Какаева катышкан.
Катышуусу
{{legend|gold|Жеңиш}} {{legend|silver|Экинчи орун}} {{legend|#cc9966|Үчүнчү орун}}
Архимед
Архимед (, б.з.ч. 287-212-ж.) ― Байыркы Грециянын улуу окумуштуусу, математиги, механиги. Ал Сицилия аралындагы Сиракуз шаарында, туулуп ошол жерде өмүр  сүргөн. Архимед астроном Фидийдин баласы деген божомолдор бар. Архимед ошол замандагы ири маданият борбору -Мысырды аралап, александриялык  окумуштуулардан,  алардын ичинде Конон менен Эратосфенден билим алган. Анын математикалык эмгектери өз заманынан алдыда болгон, бул эмгектерине дифференциалдык жана интегралдык эсептөөлөр ишке ашырылганда  туура баа берилген. Архимеддин көптөгөн математикалык эмгектеринин ичинен: ийри сызыктардын узундуктарын, ар түрдүү фигуралар менен денелердин көлөмүн жана беттеринин аянтын эсептөөсү артыкча орун алды.
Денелерди Архимед винти менен көтөрүү
Архимед рычаг мыйзамын, сууда өлчөө аркылуу курамын аныктоо таасирин тапкан, өз аты менен аталган гидростатика законун  ачкан, жер сугаруучу механизмдерди, жүк көтөрчү рычаг түзүлүштөр менен блокторду, таш атуучу, дубал бузуучу согуш куралдарын ж.б. ойлоп чыгарган. Рычагдын математикалык законун тапканда, Архимед “Тирөө куралын берсеңер, Жерди да төңкөрүп таштаймын”- деп айткан экен. Архимеддин чыгармаларынын көпчүлүгү сакталган эмес, ал эми  анын “Эратосфенге жолдогон” каты 1906-жылы гана табылган. Архимеддин эмгектери араб тилине,андан соң алар араб тилинен латын тилине которулуп, Батыш Европа элдерине тарай баштаган. 1823-жылы Архимеддин “Шар менен цилиндр” жана “Дөңгөлөктү өлчөө жана леммалар” аттуу эки китеби орус тилине которулган.
Архимед математика илимине да чоң салымын кошкон. Ал  Евдокстун “аягына чыгуу методун” өркүндөткөн. Архимеддин методун мүнөздөөчү негизги этаптары төмөнкүлөр:
1)тегеректин аянты анын сыртынан сызылган туура көп бурчтуктардын каалаган аянтынан кичине, бирок ичтен сызылгандардын аянтынан чоң экендиги далилденет;
2)алардын жактарын чексиз эки эселентүүдө бул көп бурчтуктардын аянттарынын айырмасы нөлгө умтулаары далилденет;
Аягына чыгуу методунун жардамы менен, ошондой эле бир топ башка курч мүнөздөгү табылгалар менен (анын ичинде механикалык моделдерди да пайдаланып) Архимед көп маселелерди чечкен. Ал  санынын чектерин тапкан, шардын жана эллипсоиддин көлөмүн, параболанын сегментинин аянтын ж.б. тапкан. Архимеддин өзү бул натыйжаларды жогору баалаган: анын өтүнүчү боюнча Архимеддин мүрзөсүнө цилиндрдин ичинен сызылган шар оюлган (андай шардын көлөмү цилиндрдин көлөмүнөн 2/3 не барабар экендигин Архимед далилдеген).
Интегралдык эсептөөлөрдүн көп идеяларын Архимед алдын ала билген.(Иш жүзүндө пределдер жөнүндөгү биринчи теоремалар ал тарабынан далилденгендигин кошумчалай кетели.) Бирок бул идеялар такталып, калыбына келип, эсептөөлөрдүн деңгээлине жетишине бир жарым миң жылдан ашык убакыт өткөн.
Яндекс.Маркет
Яндекс.Маркет - интернеттеги сатып алууга жардам берген кызмат. Интернет-дүкөндөр "Маркет" аркылуу товарларын сунушташат, колдонуучулар сунуштарды салыштырып, өздөрүнө туура келгенин тандашат. Товарды кызматтын өзүнөн же дүкөндүн сайтынан буйрутма кылса болот.
Кызмат 2000-жылдын 30-ноябрында түзүлгөн жана 2016-жылга чейин Яндекс компаниясы тарабынан тейленген. 2016-жылы ал өзүнчө юридикалык жакка бөлүнгөн. Интернет колдонуучуларга товардын өзгөчөлүктөрүнүн толук сыпатталышы, товарды параметрлерине жараша тандоо, моделдерди жана бааларды салыштыруу, алармандардын товар жана дүкөндөр тууралуу пикирлери жеткиликтүү.
Статистика
Яндекс.Маркеттин бир айлык аудиториясы 20 млн кишиден ашат.
2016-жылдын июль айындагы маалыматка ылайык, эң эле популярдуу тематикалык бөлүмдөр электроника, сүрөт, компүтер, телефон, тиричилик техника, үй, ремонт жана дача товарлары болгон.
Тикендүү бараккуйруктар
Тикендүү бараккуйруктар (лат. Platacanthomyidae) — кемиргич айбандардын бир тукуму.
Бабанский, Юрий Константинович
Юрий Константинович Бабанский (1927–1987) – педагогика илимдеринин доктору, профессор. Окутуу процессин оптималдаштыруу теориясын иштеп чыккан. Бул теорияны стратегиялык жана практикалык мүнөздөгү педагогикалык көйгөйлөрдү чечүүнүн бирден бир жолу катары эсептеген.
Окуучулардын билиминин кунарсыздыгынын себептерин астейдил, ар тараптуу айкындоонун негизинде мектептердеги ордуна калуучулуктун алдын алуунун эффективдүү формаларын жана ыкмаларды тандап алуу боюнча конкреттүү сунуштарды, кеңештерди иштеп чыккан. Ошондой эле педагогдук эмгекке илимий негизде уюштуруу теориясынын түптөлүшүнө да чоң салым кошкон.
Басанкул
Басанкул (түрк-моңголчо басаң — бешинчи күн, жума жана кул — эркектердин ысымына жалганчу мүчө) — Манас эпосунун эпизоддук кейипкери, Нескара арык каздырган алты миңден ашуун кишинин башчысы. Ары-бери өткөн жолоочуну кармап алып, атын союп салып, өздөрүнө тыным бербей иштетет. Арык чапкандар да Б-дан коркуп турушат. Манасты өлтүрүп, Жакыптын сан жылкысын тийип кетмекчи болуп, Нескара ал жердеги адамдарды түп көтөрө чогултуп Алтайга жөнөйт. Адашып маңгулдарга өтүп кеткен Нескаранын аскерлери Жакыптыкы деп маңгул байы Жайсаңбайдын жылкысын тийип алат. Жакып деп кармап алмакчы болуп Жайсаңбайды кууп келаткан Б-ду Таноо деген калмак атып өлтүрөт (Сагымбай Орозбаков, 1. 194, 211 — 215).
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Интеграция (философия)
Интеграция-(лат. integer – толук, бүтүн, бузулбаган) – бүтүндүктү көздөгөн процесс же иш-аракет; биригүү, кошулуу, биримдикти кайрадан түзүү.
Спенсердин философиясында интеграциянын түшүнүгү чачыранды, байкалбаган абалдарды бириккен, көрүнүктүү, өз ара байланыштуу абалга айландырууну чагылдырат. Интеграциянын ички кыймылы жай мүнөздө болот, ал эми бүтүндүктүн чачырап кетүүсү менен байланышкан дезинтеграция процесси тездиги, тез кыймылы менен айырмаланат. Спенсер интеграция түшүнүгүн агрегаттарды тең салмакка келтирүүчү каражат катары кеңири пайдаланган. Анын пикири боюнча күн системасынын, планеталардын, организмдин, улуттардын өнүгүшү интеграция менен дезинтеграциянын удаалаштыгы болуп саналат. Йеншанын психологиясында интеграция айрым рухий белгилердин бүтүндөй рухий турмушка таралышын түшүндүрөт. Сменддин мамлекет тууралуу окуусунда интеграция деп ишмердүүлүктүн ар кандай багыттагы түрлөрүнүн өз ара алакасы аркылуу мамлекеттин туруктуу түрдө жаңыланып туруусу түшүндүрүлөт.
Уран Ботобеков
Уран Токтоназарович Ботобеков (Uran Botobekov; 1967-жылы 1-майда туулган) – Кыргызстандагы заманбап саясат таануучу, журналист жана дипломат адистердин бири, элчи, саясат таануу илимдеринин кандидаты.
Бала чагы. Жаштыгы
Уран Токтоназарович Ботобеков 1967-жылы 1-майда Кыргызстандын Жалал-Абат облусуна караштуу Аксы районундагы Малкалды айылында (совет доорундагы “Жаңы-Жол” кыштагында) туулган.
Атасы - Токтоназар Ботобеков (15.02.1938 - 14.09.2006), энеси - Тажикан Ботобекова (1947-жылы 2-февралда туулган). Уран Малкалды айылындагы “Ленинчил жаш” орто мектебинде окуган.
1984-жылдан 1992-жылга чейин Бишкектеги Кыргыз мамлекеттик университетинин (азыркы Кыргыз улуттук университетинин) журналистика факультетинде окуган.
1985-жылдан 1988-жылга чейин Советтик аскер деңиз флотунда үч жыл кызмат өтөгөн.
Дипломатиялык ж.б. расмий кызматтарда
1995-96-жылдары Германиянын Тышкы иштер министрлигинин Дипломатиялык академиясында окуган.
1994-1996-жылдары Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин маалымат-аналитикалык бөлүмүнүн башчысы.
1996-1999-жылдары Кыргызстандын Украинадагы Элчилигинде 1-катчы кызматын аркалаган.
2001-2002-жылдары Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик кызмат агенттигинин мамлекеттик кызмат сферасындагы  саясат башкармалыгынын жетекчиси. 2006-2008-жылдары Кыргызстандын Түркиядагы Элчилигинин жардамчысы болуп эмгектенген.
2008-2010-жылдары Кыргыз Республикасынын Президентинин Админстрациясынын уюштуруу жана мамлекеттик саясат иштери боюнча бөлүмүндө эмгектенген.
Медиа тармагында
2003-2006-жылдары Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Пресс тобунун жетекчиси.
Илимий ишмердиги
2007-жылы Кыргыз Республикасынын УИАсынын Философия жана саясий-укуктук иликтөө институтунда изденүүчүсү болуп катталган.
2010-2013-жж. Уран Ботобеков Бишкек шаарында Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Президиумунун окумуштуу катчысы ж.б. кызматтарда иштеди.
Учурда АКШда ислам таануу, саясат таануу жаатында илимий изилдөө иштерин улантууда.
Кирена мектеби
Кирена мектеби – Байыркы Грецияда Сократтын окуучулары тарабынан негизделген этикалык мектеп.
Уран Ботобеков
Илимий тармактары, изилдөө багыттары
Уран Ботобеков саясат таануу, дин таануу, тышкы саясат жана журналистика тармактарында бир катар илимий жана публицистикалык эмгектерин жарыялаган.
Кирена мектеби
Гедонисттик (грек. hedone – ырахат, кумар, жыргал) же киреналык (Кирена – түндүк Африкадагы шаар) мектепти гректердин түндүк Африкадагы бай колониясы болуп эсептелген Кирена шаарынан чыккан софист Аристипп негиздеген.
Сократтын даңкын угуп, Грецияга келип, афиналык акылмандын окуучусуна айланган. Бирок, Сократ менен таанышкандан кийин Аристипп өзүнүн моралдык-философиялык көз караштарынан баш тарткан эмес жана устатынын өлүмүнөн кийин аларды андан ары өнүктүргөн. Аристипп жаратылышты окуп-үйрөнүүгө каршы чыккан. Анын пикири боюнча, адамдын жашоосунун маңызын рахат, жыргал, кумар түзөт. Адамга өмүр бир жолу берилген, ошодуктан, ал жашоодон максимум рахат алууну максат кылуусу зарыл. Демек, жашоонун максаты – рахат, ал эми рахаттар менен жыргалдардын жыйындысы бакытты берет, байлык рахатка жетүүнүн каражаты.
Уран Ботобеков
Үй-бүлөсү тууралуу маалымат
Уран Ботобековдун бир кыз (Арууке), эки уулу (Айтуран, Элтуран) бар. Жубайы – Айтбү Ботобекова.
Кирена мектеби
Философия болсо рахат алуу жана бактылуу болууп жашоону иш жүзүндө ашырууга жарактуу илим болуп эсептелет. Ашыкча рахаттан азап тартпоо үчүн адам аларды туура баалай билүүсү абзел. Ал рахаттарды баалоо өнөрүн Сократтан үйрөнгүсү келген. Аристипптин пикири боюнча философия практикалык гана максаттарга ээ, теориялык таанып-билүү мүмкүн эмес деп үйрөткөн.
Уран Ботобеков
Үй-бүлөсү тууралуу маалымат
Жалпысынан, маркум Токтоназардын (14.02.1938 - 14.09.2006) жана Тажикандын (02.02.1947 туулган) үч кыз, үч уулу бар.
Кирена мектеби
Аристиппти сенсуализмдин негиздөөөчүсү деп айтууга болот. Ал ар бир адам душмандар тарабынан курчалган шаар сыяктуу өз сезимдеринин туткуну деген. Биз сырткы себептерди биле албайбыз, анткени, сезимдер гана нерселер тууралуу маалыматтарды берет, ошондуктан, сезимдердин маалыматынан башка нерсени билүү мүмкүн эмес. Демек, сезимдер биздин субьективдүү кабыл алууларыбыздын негизи болуп саналат. Биз таттуулукту, актыкты сезебиз, бирок, бул сезимдерди пайда кылган нерселер таттуу же ак экендигин билбейбиз. Анткени, сезимдер субьективдүү гана мүнөзгө ээ, биз курчап турган дүйнөнүн нерселери же башка адамдардын сезимдери тууралуу эч нерсе биле албайбыз. Анын үстүнө, дүйнөнүн нерселери же башка адамдардын сезимдери биз үчүн практикалык мааниге ээ болбогондон кийин, аларды таанып-билүүнүн кажети не? Аристипптин мындай скептикалык теориясы софисттердин, өзгөчө, Протагордун окуусунун таасири астында калыптанса керек.
Уран Ботобеков
Үй-бүлөсү тууралуу маалымат
Урандын улуу агасы - Берен (1965-жылдын 21-февралында туулган).
Урандан кийинкилерден – карындашы Гүлянда (Гулянда; 1969-жылдын 24-февралында туулган).
Кирена мектеби
Аристипп тууралуу философ-тарыхчы Диоген Лаэртский кеңири маалыматтарды жазып калтырган. Анын эскерүүлөрүнө караганда, Аристипп көңүлү куунак, бейкапар, куюлуштуруп сүйлөгөн, элди өзүнүн тапкычтыгы, өткүрлүгү, курч акылы менен таң калтырган, рахаттанууну жакшы көргөн, бирок, ашыкча каалоолор менен кумарларды ооздуктай билген, уруш-талашты жактырбаган жана өзү биринчи болуп элдешүүнү сунуш кылган адам болгон. Кийин ал Киренадагы өз мектебин кызы Аретага өткөрүп берген. Ал болсо өз уулу кичүү Аристиппти таятасынын окуусун улоого тарбиялаган. Ошондуктан, ал «энесинен окуган» деген атка конгон.
Уран Ботобеков
Үй-бүлөсү тууралуу маалымат
Дагы бир карындашы – Айшат Ботобекова – илимпоз, филология илимдеринин кандидаты.
Кичүү иниси - Улан (1983-жылдын 26-июнунда туулган), эң кенже карындашы - Нуршат (1986-жылдын 18-июлунда туулган).
Кирена мектеби
Кичүү Аристипптин шакирти болуп, Феодор эсептелген. Ал Аристипптин негизги абалдарына таянуу менен алардан ашынган корутундуларды алган. Ар кандай иш-аракет ошол иш-аракетти кылган адам үчүн алып келген кесепеттери боюнча бааланат. Бардык адеп-ахлак эрежелери жана нормалары шарттуу мүнөзгө ээ, анткени аларды адамдар ойлоп чыгышкан. Табияты боюнча уят эч нерсе жок, ошондуктан, «карапайым калкты» ооздуктоо үчүн түзүлгөн адеп-ахлак эрежелеринен уялуу кажетсиз. Зарылдыктан улам адам ууру кылып, ушак сүйлөп, уят иштерди кылса, эч нерсе эмес. Адам өзү үчүн гана пайдалуу болгон мыйзамдарга баш ийиши керек. Орой эгоизм адамдын эң мыкты сезимдери менен сапаттарын баалоого мүмкүндүк берет.
РБК (телеканал)
РБК - орус бизнес телеканалы. Мында Орусия Федерациясынын жана башка өлкөлөрдүн экономикалык, каржылык жана саясий жаңылыктары; аналитикалык баяндамалар, болжолдоолор жана эксперттик ой-пикирлер; белгилүү саясатчылар жана ишкерлер менен маектер; бизнес-маалымат баяндамалары; орус бизнесинин актуалдуу маселелери, орус жана эл аралык каржы рынокторундагы кырдаалдар тууралуу атайын программалар тартууланат. 2012-жылы ноябрь айынын башында Федералдык монополияга каршы кызмат "РБК"-ны федералдык деп тааныган.
Телеканалда беш жүздөн ашык киши иштейт (Александр Любимов, Игорь Виттель ж.б.) Телекомпанияда мурда банктарда жана каржылык компанияларда иштеген кырктан ашык талдоочу бар.
Көрөрмандары
Социологиялык изилдөөлөргө ылайык, РБК телеканалынын көрөрмандары - 6-55 жаш аралыгындагы жогорку билимдүү жана ортодон жогору кирешелүү адамдар. Бизнес жана каржылык маалыматтар биринчи кезекте жогорку жана орто-даражадагы жетекчилер, банк, инвестициялык компания, фонд, биржа, аудитордук жана консалтинг компанияларынын кызматкери, журналисттер, федералдык жана аймактык мамлекеттик мекеме жана органдардын өкүлдөрү, орусиялык ишкерлер жана башка өлкөлөрдүн топ-менежерлери, адистер жана ишкерлер, экономикалык ЖОЖдордун студенттери жана жеке инвесторлор үчүн кызыктуу.
Федералдык басма жана массалык коммуникациялар агенттигинин TNS Gallup Media компаниясынын изилдөөлөрүнүн жыйынтыгына таянган тармактык отчетуна ылайык, телеканалдын айлык аудитория камтуусу 2014-жылы 22 706 миң кишини, 2015-жылы 20 015 миң кишини түзгөн.
Кирена мектеби
Акылмандын ата мекени да, достору да жок: акылсыздар бири бирине керек болгондуктан гана өз ара достошушат. Акылман эч кимдин жардамына муктаж эмес, анын мекени болуп бүткүл аалам эсептелет. Феодордун атагын чыгарган мындай корутундулар, ошондой эле анын аскетизми, кудайларды четке кагуусу киниктердин окуусуна жакын болгон.
Уран Ботобеков
Сыйлыктары. Наамдары. Даражалары
Кыргыз Республикасынын Атайын Ыйгарым укуктуу Элчиси (Президенттин жарлыгы менен. №284 28-август, 2003-жыл).
Кирена мектеби
Феодордун пикири боюнча, айрым гана жагымдуу сезимдер эмес, жалпы рухтун жадыраган маанайы адам турмушунун максаты болуп саналат. Жамандык менен жакшылыктын маңызын айрым рахаттар менен азаптар гана эмес, шаттык менен кайгы да түзөт. Шаттык жашоонун маңызы болуп эсептелет жана акылга таянат, кайгы болсо акылсыздыктан улам пайда болот. Демек, акыл жакшылыктын, акылсыздык жамандыктын башаты. Ал эми рахат менен азаптар өз алдынча турганда бакытты да, бактысыздыкты да, шаттыкты да, кайгыны да түзбөгөн абалдар болуп саналышат. Демек, Феодордун окуусунда айрым рахаттын ордуна айрым кумарлар менен азаптардан көз каранды болбогон рухтун жалпы абалы коюлган. Көз ирмемдик сезим рахаттарын даңктаган Аристипптин куунак окуусунун ордуна Феодор рахаттар менен азаптардан «акыл» аркылуу бошонуу принцибин киргизген. Ошентип, Феодордун окуусунда гедонизмдин негизги принциби четке кагылып, кинизмге жакын окуу түзүлгөн. Бирок, Феодор Аристипп сыяктуу эле акылды жакшы турмушка жетүүгө көмөк берген практикалык каражат катары караган.
Уран Ботобеков
Сыйлыктары. Наамдары. Даражалары
Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик кызматынын мамлекеттик кеңешчиси (Президенттин жарлыгы менен. №53 17-февраль, 2003-жыл).
Кирена мектеби
Мисалы: бир жолу Феодор көп сандаган окуучулары менен жер-жемиш жууп жаткан киник Метроклдын жанынан өтүп бара жатса, Метрокл ага: «Эгер сен жер-жемиш тазаласаң, ушунча адамды окутам деп баш оорутмак эмессиң», – деп кайрылат. Анда Феодор: «Эгер сен адамдар менен тил табыша билсең, жер-жемиш жууп убара болмок эмессиң», – деп жооп берген экен. Ушундай эле принциптер б. з. ч. 3-кылымдын башында Александрия шаарында билим алган киреналык мектептин дагы бир чыгаан өкүлү Гегезийдин окуусунда да кездешет. Гегезий акырындык менен Аристипптин куунак философиясын эң түнт пессимзмге айландырып жиберген. Анын пикири боюнча, Аристипп тарабынан жашоонун максаты рахат деп коюлган принципти ишке ашырууга болобу деген суроону койгон жана терс жооп берген.
Жашоонун маңызын түзгөн рахаттарга жетүү мүмкүн эмес. Анткени, өз табияты боюнча эч нерсе жагымдуу да, жагымсыз да болуп эсептелишпейт: бирөөгө жагымдуу нерсе экинчи адамга жагымсыз. Жыргалчылык, рахат биздин жашообуздун максаты, бирок биз пайда табуу үчүн гана жашайбыз, ал эми ач көздүккө негизделбеген бир да иш-аракет жок. Ач көздүк менен пайдага негизделген рахат башка адамды бактысыз кылат.
Бакытка жетүү мүмкүн эмес, анткени, турмуш ар кандай жаман нерселерге толгон. Тагдыр биздин үмүттөрдү дайыма кыйратып турат. Өз маңызы боюнча өмүр менен өлүм тең мааниге ээ болгондуктан бактылуу болуу мүмкүн эмес. Ошондуктан, акылман адам жетүү мүмкүн болбогон бакыт менен рахаттардын артынан сая түшбөйт, ал ашыкча оор тагдырга учурабаш үчүн кайгы-кападан алыс жашоого умтулат. Бул болсо, бардык сырткы жыргалчылыктарга кайдыгер мамиле кылганда гана ишке ашат. Ошентип, Гегезийдин окуусунда да киниктердин көз караштарына жакындоо байкалат.
Анникерс башка адамдын сезим рахаттарын таанып-билүү мүмкүн эмес, анткени ал таанып-билүүнүн максаты болуп эсептелбейт деп айткан. Ошондой болсо да, ал Феодор менен Гегезийден айырмаланып, достук, ата-эне менен мекенге болгон сүйүү акылман адам үчүн бакыт менен ырыстын булагы болуп саналат, анын үстүнө, жакын адамга болгон сүйүү сезими пайда көздөөнү максат кылбастан, тескерисинче, ал үчүн өздүк рахаттарды курмандыкка чалуу менен коштолот деп эсептеген.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Суунун тартылуусу
Суунун тартылуусу, межень - агын суунун (дарыя суусунун) жыл ичинде суусу эң азайган мезгили. Мындай деңгээл адатта 10 күндөн бир нече айга созулушу мүмкүн. Суу тартылуу мезгилиндеги дарыялардын негизги булагы болуп жер астындагы суулар гана калат. Мелүүн жана жогорку кеңдиктерде кышкы жана жайкы тартылуу болуп бөлүнөт. Кышкы тартылууга муз пайда болуу кубулуштарына байланыштуу межень, жайкы тартылууга - алабында суу запасы түгөнгөн мезгил кирет. Кыргызстандын дарыяларынын суусунун эң тартылган маалы кыш мезгилине туура келет.
Колдонулган адабияттар
Кыргызстандын географиясы. Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71-72. ISBN 9967-14-006-2
Акбердино (Иглин району, Башкыртстан)
Акбердино — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Акбердин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1225 киши. Почта индекси — 452414, ОКАТО коду — 80228803001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Нерв тканы
Нерв тканы — дүүлүгүүлөрдү кабыл алып, аны импульс түрүндө башка ткандарга өткөрүүчү ткандар; нерв системасынын негизги структуралык бөлүгүн түзөт. Нерв тканы нерв клеткалары — нейрондордон (негизги кызматты аткаруучу) жана жардамчы клеткалар — нейроглиядан турат.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Асаналиев Тилек
Асаналиев Тилек (4. 4. 1944-ж. т., Тажик ССРи, Жерге-Тал району, Чоң-Кыргыз айылы) - милициянын генерал-майору, юридика илимдеринин профессор (1993), доцент (1997), Кыргыз ССРинин ИИМинин эмгек сиңирген кызматкери (1986). Горький шаарындагы Политехника институтунун механика факультетин (1967), СССР ИИМинин академиясын (1979) бүткөн. 1967-81ж. Кыргыз ССР ИИМинин Түзөтүү-эмгек мекемелери башкармалыгында бөлүмдүн инженери, улук инженери, диспетчер бөлүмүнүн начальниги, 1981-91-ж. 3-түзөтүү-эмгек колониясында (ТЭК) саясий-тарбиялык иштер боюнча начальниктин орун басары, ТЭКтердин (1, 29, 26) начальниги, 1991-99-ж. КРнын ИИМинин Бишкек жогорку мектебинин начальниги, 19992005-ж. ИИМдин кадрларды даярдоо борборунун начальниги. 2005-жылдан ИИМдин системасында жетекчилик кызматта. Медалдар менен сыйланган.
Сарыбаргы
Баргы - адигине уруулук тобундагы ири уруунун бири.Баргынын балдары : Сары баргы, Таз баргы , Кара баргы , Хан баргы. Генеалогиялык маалыматтар боюнча Баргы - Адигиненин улуу баласы. Оң канатка кирген баргылар кыргыз этносунун пайдубалын түптөгөн байыркы уруулардан болот. Баргу - азыркы Монголиядагы топонимикалык аталыш катары да белгилүү. Маалыматтар Ички Монголиядагы (Кытай Эл Республикасы) монголдордо «барга» аттуу ири уруу бар экендигин тастыктайт. Рашид ад-Дин (13-к.) төмөнкүдөй маалыматтарды жазат: «Кыргыз жана Кэм-Кэмжиут кошуна, жакын турган аймактар, бул жерлер бир мамлекеттин (Кыргыздар мамлекети) курамына кирет.... Кэм-Кэмжиуттун бир тарабы наймандар, андан ары Баргужин-Токум деген жерде кори, баргу, тумат, байаут уруулары жашашат, алардын айрымдары монгол тилинде сүйлөшөт. Фарси автору баргулардан Иранда (илхандардын монгол администрациясында, 13-к.) белгилүү мамлекеттик ишмерлер болгондугун жазат. Рашид ад-Дин: «Баргут, кори, төөлөс, тумат уруулары тектеш элдер, аларды Селенга дарыясынын аркы жээк тарабында жашагандыгы үчүн баргуттар, алар турган аймак ушундан улам Баргужин-Токум деп аталат», - деп жазат. Баргулар түрк (кыргыз) тилинде сүйлөгөнүн тарыхый булактагы адам аттары, алардын титулатурасы айгинелеп турары бышык. Демек, 13-к. бүгүнкү кыргыздардагы эң ири уруулар катары эсептелген найман, дөөлөс (төөлөс), баргы, баят (тейит), туума тукум (найман) ж. б. «Кыргыз өлкөсү» жайгашкан аймактарды мекендешкен, кыргыз этносунун курамына жуурулушкан. Энесай- дын чыгыш тарабындагы жайгашкан жерлер монголдордо 12-13- кк. «Баргужин-Тукум» деген ат менен белгилүү болгон. Рашид ад- Дин берген маалыматтарга караганда, баргуттар (-т монгол тилдеринде көптүк маанини аныктаган сөз жасоочу мүчө) Чыңгыз хан жана анын мураскорлоруна ак дилден кызмат өтөшкөн. Баргу, төөлөс, туматтар падышаларын «инал» деп аташары алардын те- гинин кыргыз экендигин дагы бир ирет тастыктаары ырас. Баргалжан (Баргужин) монгол тилдеринде «түнт токойлуу», «өздөштүрүлө элек тоолу аймак», токум - монг. төхүм. «төркүн», «уруулаштар», «туугандар» дегенди аныктайт. Учурда Бурятияда Баргузин аттуу аймактык-административдик бирдик бар экендиги маалым. Демек, жогорудагы маалыматтарга таянсак, этникалык аталыш- тын эзелки мааниси «токойлуу, тоолуу аймакта жашаган тектеш, уруулаш туугандар» маанисин аныктайт.
Роза, гүл
Роза гүлү өзүнүн сулуулугун эле бербестен, ошол сулуулукту сиздер менен да бөлүшөт. Көп жылдар бою айымдар роза гүлүн дененин сулуулугу үчүн колдонуп келишет. Роза гүлүнүн желекчелеринен ар түрдүү, жыттуу косметикалык каражаттар даярдалат. Булардын арасынан эң популярдуусу роза гүлүнүн майы жана жыттуу суусу. Белеке берилген роза гүлүнүн орому кургап калса, аны ыргытып жибербестен, бүт денеңизге ароматерапия сеансын белек кылып ырахат алсаңыз болот. Роза гүлүнүн желекчелерин жөн эле ваннага салып ырахаттансаңыз да болот. Бирок биз, денени жылмакай жана жыттуу кылчу сулуулук сырларын сиздер менен бөлүшөбүз.
Интернеттик шилтемелер
http://www.google.kg
Жогорку шакар (Стерлибашев району, Башкыртстан)
Жогорку шакар — Башкыртстандын Стерлибашев районундагы айыл, Сарайсин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 208 киши. Почта индекси — 453185, ОКАТО коду — 80248835003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Асанбеков Төлөнбай
Асанбеков Төлөнбай (1925, Нарын облусу, Ак-Талаа району, Коңорчок кыштагы - 1998, ошол эле жерде) - малчы, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1948). Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. 1945-жылдан Акталаа районундагы Ленин атындагы колхоздо жылкы ферма башчысы болуп иштеген. Ал жетектеген ферма жылкы чарбасын өнүктүрүүдө мыкты ийгиликтерге жетишип, 1947-ж. фермадагы 84 бээден 84 кулун алып, аны чыгашасыз асыраган. Ленин ж. б. ордендер менен сыйланган.
Эван-бай-зэ-Си (Нү-Жерси)
Эван-бай-зэ-Си (Нү-Жерси) (Avon-by-the-Sea) — Нү-Жерси штатынын Монмут округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1901 киши. Болжолдуу аянты - 1.4 км². FIPS коду — 34-02440.
Биоорганикалык химия
Биоорганикалык химия – орг. бирикмелер түзүлүшү менен алардын биологиялык функциялары ортосундагы байланышты изилдөөчү илим. Б.х. объектилери - биологиялык маанилүү жаратылыш жана синтездик бирикмелер. Алар углеводдор, белоктор, нуклеин к-талары, ферменттер, витаминдер, гормондор, антибиотик жана башка Б. х. негизги максаты:
2. Ар кандай физ.-хим. методду колдонуп (аны менен бирге ферментик) изилденүүчү бирикмелер түзүлүшүн жана конфигурациясын аныктоо.
3. Жаратылыш бирикмелери жана алардын аналогдорун синтездөөнүн методун иштеп чыгуу. Жаратылыш бирикмелер структурасын далилдөө максатында кошумча синтезди колдонуу.
4. Заттар биологиялык активдүүлүгүнүн алардын түзүлүшүнө көз- карандылыгын изилдөө. Биологиялык активдүү зат тирүү организм жана анын компоненттери менен өз ары аракеттенүүсүнүн механизмин изилдөө. Б.х. 20-к. экинчи жарымында биохим-нын жана орг. хим. чегинде калыптанган.
Тикенканат түспөлдүүлөр
Тикенканат түспөлдүүлөр (лат. Gasterosteiformes) — балыктардын бир түркүмү, булардын кыйла тукуму, уруусу жана түрү бар: Арал тикенканаты (лат. Pungitius aralensis), эки ийнелүү тикенканат (Gastorosteus wheatlandi), тогуз ийнелүү тикенканат (Pungitius pungitius), узун тумшук тикенканат (Aulorhynchus flavidus), жапондун узун тумшук тикенканаты (Aulichthys japonicus), жазы курсак тикенканат (Pungitius platygaster), деңиздин тикенканаты (Spinachia spinachia), үч ийнелүү тикенканат (Gasterosteus aculeatus), булактын тикенканаты (Eucalia inconetans), төрт ийнелүү тикенканат (Apeltes quadracus), узун тумшук тикенканаттар (уруу) (Aulorhynchus), кидик тикенканаттар (уруу) (Pungitius).