cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бухгалтердик эсеп
Бухгалтердик эсептин жардамы аркасында чарбалык каражаттардын туура пайдаланылышына, ишканалардын чыгымдары менен кирешелерине көзөмөлдү ишке ашырууга байкоо жүргүзүлөт, алардын чарбалык ишинин каржылык натыйжалары аныкталат, чарба ресурстарын туура эмес чыгымдоонун себептери белгиленет жана аларды эң рационалдуу пайдалануунун чаралары көрүлөт.
Бухгалтердик теңдемде накта мүлк, өздүк каражаттар фонду жана карыз каражаттар чагылдырылууга тийиш.
Тойбаев, Мырзабек Раевич
Тойбаев, Мырзабек Раевич – драматург, акын, журналист, илимпоз
Өмүр баяны
Эмгек жолун 1958-жылдан Кыргыз радиосунда редактор, Фрунзе телекөрсөтүү студиясында жооптуу редактор болуп иштөөдөн баштаган. Кыргызстан ЛКЖС Борбордук Комитетинин чакыруусу менен «Кыргызстан пионери» гезитинин адабият жана искусство бөлүмүнүн башчысы болуп дайындалат. 1968–1971-жж. Кыргыз Совет энциклопедиясынын маданият жана ис-кусство редакциясынын башчысы, 1976-жылга чейин Кыргыз ССР маданият министрлигинин репертуардык-редакциялык кошмо коллегиясынын башкы редактору болуп иштеген. 1977–1979-жж. Актерлор Үйүнүн директору, 1980–1985-жж. Жазуучулар союзунда адабий консультант, 1991-жылдан республикалык «Кыргыз тили» коомунун вице-президенти, 1994-жылдан Жазуучулар союзунун аппаратынын башчысы, 1993–2006-жж. Кыргызстан драматургдарынын ассоциациясынын президенти, 2002-жылдан Кыргыз Республикасынын маданият ишмерлер ассамблеясынын коомдук бирикмесин уюштуруп, анын биринчи вице-президенти, 2006-жылдан Кыргыз Республикасынын маданият ишмерлеринин ассамблеясынын президенти, 2000-жылдан «Кыргызстан – Россия достугу» коомунун башкармачылыгынын мүчөсү, анын вице-президенти болгон.
Ардак наамдары жана сыйлыктары
1989-жылы «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер» 2005-жылы «Кыргыз Эл жазуучусу» деген наамдар берилген. 1995-жылы КР «Эл агартуусунун отличниги» 2007-жылы «КР маданиятынын мыкты кызматкери» төш белгилери менен сыйланган. «Жөн эле Майраш» пьесасы (Ж.Кулмамбетов менен бирге жазылган) Т.Абдумомунов атындагы сыйлыкка татыктуу болгон (1994). «Асыл адам-дар» ырлар циклы (Б.Бугубаев менен бирге) А.Токомбаев атындагы сыйлыкка татыктуу болгон (2008). 1995-жылы «Манас – 1000» медалы менен сыйланган. М.Тойбаев СССР Жазуучулар союзунун, ВЛКСМ БКнын, Кыргызстан ЛКЖС БКнын, Якут-Саха автономиялуу Республикасынын бир нече Ардак грамоталары менен сыйланган. Республикалык кароо-сынактарда Өкмөттүк комиссия тарабынан 10 чыгармасы лауреаттык наамдарга татыктуу болгон.
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Кыргыз тилинде
Ак пейил: Балдар үчүн пьесалар жана аңгемелер. – Ф.: Кыргызокуупед-мамбас, 1963. -112 б. Ак пахта: Композитор Давлесовдун музыкаларына жазылган ырлар жый-нагы. – Ф.: Мектеп, 1965. -24 б. Жүргүлө, достор!: Ырлар, кутучада. – Ф.: Кыргызстан, 1966. – 40 б. Ынтымак: Ырлар жана поэма. – Ф.: Мектеп, 1967. – 52 б. Замандаштардын образы жана сахна. – Ф.: Кыргызстан, 1968. – 68 б. Мезгил, адам, драма. – Ф.: Кыргызстан, 1970. – 156 б. Жаңы келин: Пьесалар жыйнагы. – Ф.: Кыргызстан, 1973. – 187 б.
Турмуш, сахна, мүнөз. – Ф.: Кыргызстан, 1975. – 160 б.
Ыйык жол: Пьесалар. – Ф.: Мектеп, 1978. – 222 б. Ак жол: Драмалар жана комедиялар. – Ф.: Кыргызстан, 1982. – 192 б.
Пишпектин уулу: Пьесалар. – Ф.: Мектеп, 1984. – 256 б.
Драмалар жана комедиялар: Пьесалар жыйнагы. – Ф.: Адабият, 1990. – 408 б. Чыгармалар: Пьесалар, ырлар, аңгемелер, очерктер, макалалар жыйнагы. – Б.: Учкун, 1997. – 575 б.
Өчпөс жылдыз: Тарыхый драма. – Кант типографиясы, 1998. – 82 б.
Чыгармалар жыйнагынын 7 томдугу. – Б.: Бийиктик, 2007.
I т. – Б.Алагушевдин баш сөзү. Ырлар, аңгемелер, ноталуу ырлар. – 528 б.
II т. – Бир актылуу пьесалар (кыргызча, орусча). – 432 б.
III т. – Пьесалар, макалалар. – 448 б.
IV т. – Пьесалар. – 528 б.
V т. – Кыргыз тилине которгон чыгармалар. – 480 б.
VI т. – Орус тилине которулган пьесалары, макалалары. – 576 б.
VII т. – Илимий эмгектери, арноо ырлары, чыгармачылык библиогра-фиясы, макалалары. – 640 б.
ПЬЕСАЛАРЫ
Эмил эми түшүндү: Бир актылуу, эки сүрөттүү пьеса. //Жаш ленинчи, 1954. № 11. 17–19-б. Жети өлчөп, бир кес: Бир актылуу, үч сүрөттүү комедия. // Клубдук сахна, – Ф., 1955. № 2. 64–77-б.
Класстагы окуя: Бир актылуу комедия. 1956. II том 34-б.
Элдин иши: Бир актылуу пьеса. // Клубдук сахна, – Ф., 1958. № 3. 37 – 49-б.
Шектенүү: Бир көшөгөлүү пьеса./К-те: Бир актылуу пьесалар. – Ф.: Кыр-гызмамбас, 1960.
Сүйгөнүм: Эки актылуу драма. – Клубдук сахна. – Ф.: Кыргызмамбас, 1960.
Кимиси акын?: Эки көрүнүштүү сценка. // Клубдук сахна: Репертуардык жыйнак. № 1. Ф., 1960. 52–55-б.
Ашык буюмдар: Сценка. // Кыргызстан пионери. – 1961, 26-авг.
Атанын баласы: Төрт актылуу драма. К-те: Жаңы пьесалар. – Ф.: Кыргыз-мамбас, 1961.
Жекшембиде бир күнү: Бир көшөгөлүү, эки сүрөттүү комедия. // Кыргыз-стан пионери. 1961. 18-февр.
Пионердик сөзүм: Бир көшөгөлүү комедия. // Жаш ленинчи. 1961. № 2. 20–24-б.
Алтынай: Пьеса. Сүрөттөрү: К.Аманкожоевдики// Жаш ленинчи. 1962. №11. 12–14-б.
Болжошуу: Студенттик эки көшөгөлүү лирикалык комедия. // Ленинчил жаш. 1962, 7-янв.
Космостогу укмуштуу окуялар: Мектептин куурчак театрлары үчүн 3 актылуу, 5 көрүнүштүү фантастикалык пьеса. // Жаш ленинчи, 1963. №10. 8–13; №11 21–24-б.
Кочкорбай: Сатиралык интермедия. // Чалкан. 1963. №12. 10-б.
Ар жагын айтпайын, туугандар...: Сатиралык интермедия. – Клубдук сахна. – Ф.: Кыргызмамбас, 1964.
Токтогулдун күлкүсү: Бир актылуу комедия. К-те: Бир көшөгөлүү пьеса-лар. – Ф: Мектеп, 1965.
Азамат: Бир актылуу комедия. – Клубдук сахна. – Ф.: Кыргызмамбас, 1966, №1.
Валянын каттары: Үч акт, жети сүрөттүү пьеса: Репертуардык жыйнак. – Ф.: Кыргызстан, 1968.
Жаңылуу: Эки сүрөттүү студенттик комедия. – Клубдук сахна. – Ф.: Кыр-гызстан, 1970.
Жаңы келин: Прологу жана эпилогу бар эки бөлүмдүү комедия. К-те: «Жаңы келин». – Ф.: Кыргызстан, 1973. Ак тамак, көк тамак: Эки бөлүмдүү, төрт сүрөттүү лирикалуу комедия. – «Ала-Тоо», 1974, № 7.
Ыйык жол:Үч көшөгөлүү драма. – «Ала-Тоо», 1976
КОТОРМОЛОРУ
Хамза Хаким заде Ниязи. Бай жана батрак. Төрт көшөгөлүү драма, II том-до 241–354-б. Гармаа Доржийин, Мелдеш: Аңгеме. – «Кыргызстан пионери», 1980, 14.05. Бердикулов С. Ата: Повесттен үзүндү // «Ленинчил жаш», 1968, 16-март. Домбаев Е. Сенин досуң: Пьеса. «Кыргызстан пионери», 1965, 20. XI. Абдулла А. Үмүт жылдызы: Пьеса. – «Жаш ленинчи», №6, №7. 1973.
Абдугафуров А. Күйөөлөргө күлкү. Үч акт. комедия. «Ала-Тоо», 1980, №5.
Абдугафуров А. Аталар мурасы: Драмалар жана комедиялар /Которгондор Каипов Б., Тойбаев М., Сырымбетов А. – Ф.: Кыргызстан, 1983. – 150 б.
Абдугафуров А. Тилимден таптым; Телефондун пайдасы: Интермедиялар // «Кыргызстан маданияты». №16, 1983. – 21.04.
Тажибаев Б. Жаш уландар ыры / «Кыргызстан пионери», 1965. 27.05.
Кыш келди; Жарашык артылат: Ырлар // «Кыргызстан пионери», 1966. 10.02.
Иоахим Кунц Кыргыз кызы: ыр / Которгондор: Баймурзаева Ш., Тойбаев М. / «Ленинчил жаш» 1967, 24.02.
Петер Шүтт Алданган кара кунас; Бакыт, Жалкоо, Физик ата: Ырлар/Короз жана корзинка: Тамсил/Которгодор: Баймурзаева Ш., Тойбаев М./ «Ленин-чил жаш», 1967. 24.02.
Баласагуни Юсуп. Дыйкандар тууралуу; Усталарга кандай мамиле жасоо керектиги жөнүндө; Үйлөнүү жөнүндө: Ырлар / «Кыргызстан маданияты». 1973, 13.09. 11-б.
Баласагуни Юсуф. Хас хаджиб. Билимдин куту; Сөз башы: Дастан / «Ала-Тоо», 1974, №12. 86–96-б.
Баласагундук Юсуп. Билимдин куту: «Кутатгу билиг» аттуу классикалык поэмадан үзүндүлөр / «Кыргызстан маданияты», 1976. 29.07. 16-б.
Баласагуни Юсуф. Жети планета менен зодиактын он эки белгиси жөнүндө: Дастандан үзүндү / «Жаш ленинчи», 1976. №8. 16-б.
Кожоназаров У. Өмүр баян; Коңур күз: Ыр / «Кыргызстан маданияты», № 30. 1977, 21.06. 6-б.
Иванов А. Качуу: Аңгеме / «Кыргызстан маданияты», 1978, 13.04. №16. 8–9-б.
Петер Шүт. Мен Чилиде жашабайм...; Бул ыр эмес каршылык!: Ыр. // «Кыргызстан маданияты», 1981, 29.07. №30. 7-б.
Иванов А. Велосипедчи: Аңгеме // «Кыргызстан маданияты», 1982, 25.03. №13. 8–9-б.
Дүйсенбаев Исатай. Эрди-катындын айтышы: Сатира / «Кыргызстан ма-данияты», 1986, 2.01. №1. 15-б.
Босиков Н. Тууган жер: Ыр / «Ленинчил жаш» 1987, 13.06.
Туз (Ысык-Ата району)
Туз (Туз) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Ысык-Ата районундагы айыл. Туз айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 866 киши.
Касабе
Касабе (лат. Chloroscombrus chrysurus) – ставрида балыктарынын бир түрү.
Социалдык институт
Социалдык институт (орус. Социальный институт) – коомдук турмуштун маанилүү чөйрөлөрүндөгү адамдардын ишмердигин көзөмөлдөгөн жана жөнгө салган коомдун нормаларынын, эрежелеринин жана талаптарынын жыйындысы.
Кычышуу
Курт кумурска чакканда тери кычышса спирттүү суюктук менен сүрткөн дурус. Кычышуу пайда болгондо анын эмнеден болгонун толук аныктоо үчүн врачка кайрылуу керек. Врач текшергенден кийин, тиешелүү дарылоону сунуш кылат. Өткүр тамак-аштарды, ичкилик ичпөө керек. Ит уйгак жана эмен кабыгынын тундурмасы кошулган ванна (37°, 20-25 мин.) Кычышууну басаңдатат. Эгерде булар жакшы натыйжа бербесе, көл, деңиз сууларына түшүп, аба жана күн ваннасын кабыл алса болот.
Булгаков Сергей Николаевич
Сергей Николаевич Булгаков (1871—1944) — орустун ири диний философу, ал өзүнүн дүйнө көз карашында татаал жолду басып өткөн.
Кыскача өмүр баяны
Ал Орел облусунда, дин кызматкеринин үй-бүлөсүндө туулган. Москва университетинин юридикалык факультетинде бир нече курсту уккан. 1901-жылы Киев политехникалык университетинин саясый экономикасынын профессору, 1906-жылдан тартып — Москва университетинин доценти. 1911-жылы өкмөттүн университет автономиясын чектеген аракеттерине каршы нааразылык билдирүү менен башка профессорлор менен бирге отставкага кетет. 1918-жылы чиркөө кызматынын наамын алат. 1922-жылы совет өкмөтү тарабынан башка окумуштуулар, философтор жана жазуучулар менен бирге Россиядан сыртка айдалып жиберилет. Адегенде Прагада, андан кийин Парижде жашайт.
Сергей Булгаков жаш курагында башка орус философтору: Бердяев, Франк сыяктуу эле марксисттик көз карашты туткан, кийин марксизмден идеализмге өтөт да «Марксизмден идеализмге (1904) деген китепти жазат, ал эми акыры жүрүп отуруп, диний философиянын позициясына өтөт, ага чейин Вл.Соловьевдун философиясына кызыгууну да башынан өткөрөт.
Чыгармалары
Булгаковдун негизги чыгармалары төмөнкүлөр: «Эки шаар» (1911), «Чарба философиясы» (1912), «Кечки эмес жарык» (1917), «Отко күйбөс купина» (1927), «Философия трагедиясы» (1927) немец тилинде) жана башка православиелик чыгармалар.
«Эки шаар» деген макалалардын жыйнагында Булгаков өзүнүн марксизмден православиеге кантип өткөнүн түшүндүрөт. Ал мындай деп жазат: «ишмердигимди нукура коомчул болуудан баштап, бирок коомчулуктун идеалдарынын негизин иликтеп-изилдеп көрүп, бул негиз динде экендигин таанып-билдим. Жакшылык деген барбы, чындык деген барбы? Башка сөз менен айтканда бул: Кудай барбы? — деген сөз» [Эки шаар. 1-том, VІІ-б.].
Булгаков жана дин
Диндин философиялык проблемаларын карап чыгууда Булгаков баарынан мурда диний аң-сезимдин антиномиясына токтолот. «Диний философия,— деп жазат Булгаков,— Теңирлик жок нерсенин (ничто) маңызы жөнүндөгү башкы проблемадан башка проблеманы билбейт» [Кечки эмес жарык. 146-6.]. Теңирлик жок нерседен диний аң-сезимдин антимонийлигинин проблемасы келип чыгат, ал бир жагынан, абсолюттук дүйнөдөн тышкары турган Теңирлик жок нерсени (ничто) тааныйт (бул тескери мүнөздөгү уламалык). Экинчи жагынан — абсолюттук өзүн Кудай деп билет, Кудай менен дүйнөнүн, адамдын ортосундагы айрыманы болжойт, бул болсо теңиртаанымга, теңирлик менен катышта болууга алып барат (бул оң мүнөздөгү уламачылык). «Чыныгы дин теңирликтин дүйнөгө төгүлүп түшүп келишине, ал дүйнөнүн ич-койнуна эркин түрдө куюлуп кирип турарына, анын адамга жакындашына, теңирликтин аян болуп жер-дүйнөгө төгүлүп турганына негизделе алат, же башкача айтсак, ал зарыл түрдөгү жакшылык жышаналардын, адамдагы Теңирликтин кудуреттүү да, кереметтүү да аракетинин иши болуп саналат» [151-6.].
Булгаков диний аң-сезимдин үч жолун айырмалоого болорун баса белгилейт, алар: «абстрактуу ойлом катарындагы кудайтааным, адамдын өз жан дүйнөсүнө мистикалык үңүлүүсү жана диний аян; мындагы биринчи эки жол үчүнчүсү менен байланышта болуу аркылуу гана тийиштүү мааниге ээ боло алышат, бирок ар кимиси өзүнчө обочолонуп кеткенде дароо эле жалган жолго айланат» [151-6.]. Булгаков үчүн кудайтаанымдын жападан-жалгыз жолу дүйнөнү жоктон бар кылып жаратуу аркылуу абсолюттуктан относителдүүлүккө өтүүнү таануу болуп саналат. «Жаратуу дегенибиз эманация плюс чыгармачылык менен жаратыла турган жаңы бирдеме! [178-6.]. Түпнегиз абсолют менен бир катарда бытие пайда болот, абсолют бытиеде өзүн жаратуучу катарында табат, ошонун өзүндө ачылып көрүнөт, ошондо ишке ашат, өзү да бытиеге жалгашат, бул мааниде алганда дүйнө дегенибиз калыптанып жаткан Кудайдын өзү. Кудай дүйнөдө гана бар жана дүйнө үчүн гана бар, сөзсүз мааниде алганда анын Бытиеси жөнүндө айтууга болбойт. Дүйнөнү жаратып жатып, Кудай муну менен өзүн да жаралууга дуушар кылат, Ал өзүн өзү кошо жаратат» [193-6.].
Соловьёв сыяктуу эле Булгаков да өзүнүн концепциясында ыйык София жөнүндөгү окууга көп көңүл бурат. Ал үчүн София — теңирлик «Идея», ал Кудайдын сүйүүсүнүн предмети, сүйүүнүн сүйгөнү болуп саналат. Ал сүйүүгө сүйүү менен жооп берет. Бардык нерсенин башаты анын боюнда, ал «түбөлүк аялдык назиктиктин» өзү. Ал дүйнөлүк жан, ал — жаратылган дүйнөгө карата алганда жаратуучу жаратылыш. София — бардык макулуктарга мүнөздүү болгон идеялардын органикалык биримдиги. «София,— деп жазат Булгаков,— дүйнөнүн универсалдуу инстинктивдүү аң-сезимсиз же өтө жогору аң-сезимдүү жаны... ал жан организмдердин түзүлүшүнүн таң каларлыктай максатка ылайыктуулугунан, түпнегиздин аңдан тышкары турган функцияларынан, инстинктеринен жарыя көрүнөт» [223-6.].
София териясы
Булгаковдун София теориясы эки Софиянын: теңирлик жана жаратылган Софиянын бар экендигин болжойт. «Теңирлик София идеялардын панорганизми катарында Кудайдагы түбөлүк адамзаттык нерсе, Теңирликтин прототиби жана адамзат бытиесинин негизи болуп саналат». София Кудайдын өзүндөгү Кудай образы катарында чыгат, ал образ бардык идеялардын идеясы болгон теңирлик идея тарабынан сулуулук катарында ишке ашырылган» [126-6.]. Софиядагы Кудай жеке Кудайды сүйөт, бул Кудай сүйүүнүн өзү жана ушул сүйүүгө жооп катарындагы сүйүү да болуп саналат» [127-6.]. Теңирлик София личность эмес, ал логосто ипостастырылып, түбөлүктүү теңир адамы, Кудайдын уулу, адам уулу катарында чыгат.
Жаратылган София — маңызы боюнча теңирлик Софияга окшош. Кудайда да, ошондой эле макулуктарда да бир эле София жарыя көрүнөт. Теңирлик София дегенибиз макулуктук Софиянын эле өзү, анткени «Кудай, мындай айтканда, жаратуу учурунда өзүн кайталап, Өзүн жок бытиеде (небытие) чагылдырган» [149-6.]. Ар бир жаратылган нерсе софийлик, анткени ал өзүнүн негизи жана нормасы болгон он мааниге же идеяга ээ» [234-6]. Адамдагы софиялык рух кош жыныстуу. Эркек менен аял бир эле руханий негиздин, толук түрдөгү Софиянын образдары (экинчи жана үчүнчү ипостастардын биринчи образы боюнча)» [Жубатуучу. 218-6.].
Макулуктук София теңирлик Софиядай эле индивидуалдуу сапатка ээ эмес, ал дүйнөнүн жаны жана адам личносту аркылуу көрүнөт.
Арид өсүмдүктөрү
Арид өсүмдүктөрү (латынча aridus - кургак) - ным жетишсиз аймакта (чөл, жарым чөл) өсүүгө ылайыкташкан өсүмдүктөр. Алар аба температурасы суткалык жана жылдык кескин өзгөргөн, жаан-чачын жаабаган же өтө аз жааган шартта өсөт. Негизинен тропик жана субтропик алкактарда кеңири таралган. Ксерофиттер жана галофиттер кургакчылыкка өтө чыдамдуу. Физиол. байырлануунун негизинде транспирация, азыктануу, фотосинтез, дем алуу жана б. физиол. процесстер өзгөрөт. Тез ысып кеткенде өсүмдүктүн субмикроскопиялык структурасы акырындап бузулуп, узакка созулган ысыкта белогу да бузулат. Өсүмдүктө анатомиялык жана морфологиялык өзгөрүштөр (жалбырактын кичирейиши, түктүүлүк, мом катмары жана б.), байкалат. Көпчүлүк өсүмдүктөрдүн уругу да ысыкка чыдамдуу келет. Арид өсүмдүктөрүнүн ар кандай байырлануу жолдору маданий өсүмдүк сортторун чыгарууда селекцияда пайдаланылат.
Нововознесеновка
Нововознесеновка (Нововознесеновка) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районундагы айыл. Боз-Учук айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы - 3 092 киши.
Гусевка (Сотрина куймасы)
Гусевка — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сотрина дарыясынын сол жээгинен 31 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Холангит
Холангит (байыркы грек тилинен χολή — өт жана ἀγγεῖον —  тамыр) — өт өткөөлүнүн сезгениши.
Холангиттин пайда болушуна өт жолуна өт баштыгынан, ичеги-карындан кан, кээде лимфа аркылуу инфекциянын түшүшү, өттүн токтоп калуусу түрткү болот. Анын негизги себеби — өт баштыгынын сезгениши (өнөкөт холецистит). Холангиттин катуу кармаган жана өнөкөт түрү бар. Оорунун пайда болушуна өттөгү таштын пайда болушу да себеп болот. Өткөөлдүн сезгенүүсү күчөгөндө анын тегерегиндеги ткандар да жабыркап, ириңдейт.
Белгилер
Оорунун катуу кармаган түрүндө дененин температурасы көтөрүлөт, калчылдап, кара тер басат. Андан кийин дене саргайып, ар кайсы жер кычышат. Боордун тушу ооруйт.Кээде кусат. Жаш балдарда холангит сейрек учурайт.
Дарылоо
Дарылоону диагнозун коюп врач жүргүзөт. Айрым учурда хирургиялык ыкма сунуш кылынат. Өз убагында дарыланса холангит кадиксиз айыгат.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Ажал өрөөнү
Ажал өрөөнү же Өлүм өрөөнү (Death Valley) — АКШдагы Амаргоса жанa Панаминт кырка тоолорунун ортосунда, чоң бассейндин түштүк бөлүгүндө жайгашкан тоо аралык ойдуң. Мохаве чөлүндө (АКШ). Узундугу 250 чакырым. Түндүк Американын эң чуңкур (деңиз деңгээлинен 85 м төмөн жайгашкан) жери, суусуз ойдуң. Батыш жарымшардагы эң ысык жер; анда абанын температурасы 56,7°Сге чейин ысыйт. 1849-ж. алтын издөөчүлөр тобу суудан өксүп каза табышынан улам ушундай аталган.
Бухгалтердик эсеп эсеби
Бухгалтердик эсеп эсеби – кандайдыр бир багыт боюнча акча каражаттарынын кыймылына байкоо жүргүзүүчү бухгалтердик эсеп жазмаларынын жыйындысы; чарбачылык аткарымдары ж. б. бухгалтердик эсеп маалыматтарынын корун топтоштуруу менен сактоонун негизги бирдиги. Б. э. э. жигердүү жана солгун, ошондой эле жасалма жана талдоо эсеби болуп бөлүнөт. == Колдонулган адабияттар ==
Coursera
Coursera - Стенфорд университетинин информатика профессорлору Эндрү Ын менен Дафна Коллер уюштурган массалык онлайн-билим берүү тармагындагы долбоор. Мунун алкагында бекер онлайн-курстар тутуму түрүндө интернетте билим берүү материалдарын жарыялоо долбоору бар.
Долбоор системде түрдүү билим тармактары боюнча курстарды жүргүзгөн жана жарыялаган университеттер менен кызматташат. Студенттер түздөн-түз Coursera сайтында курстардан өтүшөт, курсташтары менен баарлашышат, тест жана сынак тапшырышат. iPhone жана Android үчүн расмий колдонмо да жайылууда. 2017-жылдын февраль айына карай Coursera'га 24 миллион колдонуучу, ошондой эле, 149 билим берүү мекемесинен 160 адистик боюнча 2000 курс катталган.
Курстар
Долбоордо физика, инженердик дисциплиналар, гуманитардык илимдер жана искусство, медицина, биология, математика, информатика, экономика жана бизнес курстары бар. Курстар болжол менен алты жумадан он жумага чейин созулат. Жумасына 1-2 сааттык видеолекция болот. Курстарда тапшырмалар, апталык көнүгүүлөр, кээде жыйынтыктоочу долбоор же сынак болот.
Academic Earth сыяктуу долбоорлордон айырмаланып, аталган долбоор өзүнчө лекцияларды эмес, субтитрдүү видеолекцияларды, тексттик конспектерди, үй тапшырмаларын, тест жана жыйынтыктоочу сынакты камтыган толук кандуу курс сунуштайт. Курстарга жеткилик убакытысы чектелүү; ар бир үй тапшырма же тест белгилүү бир убакыт ичинде аткарылышы керек. Ара жана жыйынтыктоочу сынактарды ийгиликтүү тапшырган студенттерге курсту бүтүргөнү тууралуу сертификат берилет.
2014-жыл үчүн айтканда, курстардын негизги бөлүгү англис тилинде өтүлөт. Кытай, испан, франсуз, орус, португал (ондон ашык) тилдеринде жана бир нече башка тилдерде өтүлгөн курстар бар. Муну менен катар, ыктыярдуу студенттер тарабынан дүйнөнүн көптөгөн тилдеринде субтитрлер түзүлүп жатат. Орус тилинде субтитр түзүү үчүн 2015-жылдын башында "Coursera'ны которолу" долбоору ишке кирген. Буга 2015-жылдын башы үчүн айтканда 15 миң катышуучу катталып, 30 курс которулаган.
Белгилүү лекторлордун долбоордо жарыяланган курстарынын арасында төмөнкүлөр бар: "Машиналык билим берүү" (Эндрү Ын), "Ыктымалдуу графикалык моделдер" (Дафна Колер), "Автоматтар теориясы" (Жеффри Улман), "Scala тилинде функционалдык программалоонун принциптери" (Мартин Одерски), "Иррационалдуу жүрүм-турум боюнча үйрөнчүктөр үчүн колдонмо" (Ден Ариели), "Джаз төкмөчүлүгү" (Гери Бөртон)
Айская (Салауат району, Башкыртстан)
Айская — Башкыртстандын Салауат районундагы айыл, Турналин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 246 киши. Почта индекси — 452486, ОКАТО коду — 80247865002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Имам Аль-Бухари
Бул китеп жөнүндө акын мындай деген: Аль-Бухари «Сахихине» эгер калыс карасаң, аны алтын сыя менен жазуу гана жарашат. Адашууну болуп салып тура талим берүүдөн, жаш уланды сактайт ал бөөдө зыян көрүүдөн. Тикеленди бил китептин хадистери аркылуу, Таразасы дининин пайгамбардын кайрадан. Ага карап жашайт азыр араб эмес элдер да, Шексиз сактап бизди оттон, ак-караны тааныткан.
Өмүрүнүн аягында аль-Бухарий туулуп өскөн шаарынан Хартан кыштагына көчүп кетет. Ал жерде ал өз жакындарынын колунда Аллахтан өзүн алып кетүүнү күн сайын жалбарып дуба кылып жашаган. Ошондон кийин көп өтпөй ал ооруга чалдыгып, хижранын 256-жылында орозо айтына оогон түнү (башкача айтканда Рамазан айынын 30да) куптан маалы башталгандан кийин коз жумган. Анын жаназасы эртеси бешим намазынан кийин окулган.
Интернеттеги шилтемелер
புகாரி
Карабаев Нурудин Абылаевич
Карабаев Нурудин Абылаевич (1951) – окумуштуу агроном, белгилүү топурак таануучу жана эколог. Айыл чарба илимдеринин доктору, агрономиянын профессору, К.И.Скрябин атындагы   Кыргыз Улуттук агрардык университетинин  Агрономия жана токой чарба факультетинин деканы.
Илимий ишмердиги
Ал М.В.Ломоносов атындагы Москва мамлекеттик университетинде, Германиянын айыл чарбасын изилдөө борборунда жана Дрезден техникалык университетинде узак мөөнөттүү илимий стажировкаларда  болгон жана чет элдик долбоорлор менен кызматташтык жүргүзөт. Кытай Эл Республикасынын  Синьцян - Уйгур автономиялык районунун Айыл чарба академиясынын Топурак таануу жана мелиорация институту менен кызматташууда.
Сыйлыктары. Наамдары
СССР айыл чарбасынын отличниги, Кыргыз Республикасынын эл агартуу отличниги,  Союздук айыл чарба министирлигинин, КР билим берүү жана илим министрлигинин, КУАУ ардак грамоталары менен сыйланган.
Кичи Дындовский Таз дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Петровско-Разумовская (метро бекети)
Петровско-Разумовская — Москва метросунун Серпуховско-Тимирязевская жана Люблинско-Дмитровская сызык сындагы станция. 1991-жылы 1-мартда ачылган.
Касидора сымалдуулар
Касидора сымалдуулар (лат. Kasidoroidae) — китсымак балыктардын бир тукуму, булардын өкүлү катары, касидора (лат. Kasidoron edon).
Губка Боб төрт бурчтуу шымчан
"ГубкаБоб Чарчы шымдар" (англ. SpongeBob SquarePants) - Nickelodeon каналы үчүн деңиз биологу жана аниматор Стефен Хилленбург жараткан америкалык анимацияланган телесериал. Сериалда ойдон чыгарылган Бикини Боттом деп аталган шаарда жашаган баш каармандын жана анын досторунун жоруктары менен аракеттери чагылдырылат. Сериалдын популярдуулугу анын башка чыгарылыштарын тартууга себепкер болгон жана ал Nickelodeon каналында көрсөтүлгөн эң жогорку көрсөткүчкө ээ болгон сериал аталган. Ошондой эле "ГубкаБоб" MTV Networks эң көп жайылткан тасма. 2015-жылы медия Nickelodeonго таратуу иштерин аткаргандыгы үчүн 12 миллиард доллар киреше тапкан.
Тасмадагы көптөгөн окуялар Хилленбург 1989-жылы жазган "Ички агым бөлүмү" (англ. The Intertidal Zone) аттуу басылып чыкпаган билим берүүчү, комедиялуу китепке негизделген. Ал "Рокконун заманбап жашоосу" (англ. Rocko's Modern Life) мультфильмин тартуу иштерин токтотуп, 1996-жылы "ГубкаБоб төрт бурчтуу ыштанчан" телесериалын тартуу иштерин баштаган. Ошондой эле ал мурунку сериалда биргеликте иштешкен Том Кенниге кайрылып, башкы каармандын үнүн коштоого чакырган. "ГубкаБобго" башында "ГубкаБала" деген ат берилгени жаткан жана сериалдын "ГубкаБала Салам!" деп аталуусу пландалып жаткан. Бирок бул эки ат тең колдонулгандыгы үчүн, экөө тең өзгөртүлгөн.
Сериал ар түрдүү сыйлыктарга ээ болгон. Алардын ичинде алты "Annie Awards", сегиз "Golden Reel Awards", эки "Emmy Awards", он эки " Kids' Choice Awards" жана эки "BAFTA балдар сыйлыгы" аттуу сыйлыктардын жеңүүчүсү. Анын дүйнөлүк популярдуулугуна карабастан, коомчулукта ГубкаБобдун сексуалдык ориентациясы тууралуу карама-каршы ойлор жаралган. 2011-жылы пайда болгон, Спонжиформа Скуарепантси аттуу козу карындын жаңы түрлөрүнө мультфильмдеги баш каармандын ысмы берилген.
Мотоцикл спорту
Таасири
Мотоцикл айдоодо нерв жана булчуңдар чыңалат, дене солкулдоого, дирилдөөлөргө дуушар болот. Мотоцикл спорту менен машыккан спортсмендин ден соолугу чың, техникалык, психологиялык жактан жакшы даярдыктарга ээ болуулары тийиш. Аны менен машыгуу кыймылдардын ыкчамдыгын, координациясын жакшыртат жана кайраттуулук, чечкиндүүлүк, түзүлгөн шартты тез баамдоо сапаттарын өөрчүтөт. Организмдин дем алуу, жүрөк-кан тамыр, сөөк-булчуң системасын өнүктүрөт. Мотоцикл айдоого психикалык жактан жана ден соолугу чың, мотоцикл айдоого укугу бар, медициналык мекемелерде врачтын күбөлөндүрүүсүнөн өткөн, 16 жашка толгон уландарга жана кыздарга уруксат берилет. Алар врачтык-физкультуралык диспансерден такай медициналык текшерүүдөн өтүп турушат. Психикасы туруксуз, жүүнү бош, травма алган же борбордук нерв системасынын оорулары менен жабыркаган адамдарга мотоцикл спортуна катышууга болбойт.
Кырсыктарды алдын алуу
Мотоцикл айдоодо ар кандай кырсыктар болушу мүмкүн. Аны алдын алууда мотоцикл айдоочунун башына атайын баш кийим (шлем) кийүүсү, бутуна коргоочу калкан тагынышы, ошондой эле өзүн өзү сактай билүү ыкмаларын үйрөнүү зарыл.
Мотоцикл спортунун келип чыгышы
Мотоспорт мотоцикл жазалгандан пайда болгон деп эсептелинет. Эң биринчи 1885-жылы Готтлиб Даймлер жазаган. 1887-жылы «Де Дион-Бутон» франциялык фирмасы трициклдардын чыгааруусун баштаган. Бирок биринчи мотоциклдерди коом ишенич менен кабыл алган эмес. Мотоцикл чыгаруучулар артыкчылыгын "механикалык жеңил араба" мелдешин оор шарттарда өткөрүү менен алектенишкен. 1894-1903 жылдары мотоциклде жарышууну уюштуруунун максаты мотоцикл ыңгайлуу транспорт экенин далилдөө болчу. Биринчи мотоцикл жарыштарын уюштурган Франциянын (Automobile Club de France) Автомобилдик клубу эсептелет.Ошого байланыштуу Франция көп жылдар бою мотоциклдик спорттун борбру болуп келген. Париж баштапкы чекити болуп келет. 1904-жылы 8-июлда Эл аралык мотоциклдик клубдар федерациясы түзүлгөн.
Мотоциклдик дисциплиналар
Тректик дисциплиналар (спидвей) Тректик дисциплиналар- эллипс формалуу тректе, атайын гарейлик, муздуу, топурак же чөп жабуусу бар жарыш жолдордо өткөрүлүүчү жарыштар. Мындай жолдордун эки түз участогу жана эки туруктуу радиусу менен сол бурулушу бар. Дүйнөдө мындай түрлөрү да тараган:
Мотокросстук дисциплиналар
Мотокросстук дисциплиналар — кесилишкен жерде же табигый тоскоолдуктары бар түнт жолдо өткөрүлүүчү жарыштар.Алар бөлүнөт:
Супермото
Супермото — асфальтталган мотокростун элементтери бар жолдо атайын мотоциклдерде болуучу жарыштар (70 % — асфальтжабуу, 30 % — топурак жол). Дистанциянын узундугу — 500-2000 м.
Эндуро
Эндуро — ар кандай жабуусу бар жолдордо, берилген кыймыл графигин сактоо жана кошумча жарыштарды шарттары аткаруу менен өтүүчү жарыштар. Эндуронун түрлөрү:
Мотобол
Мотобол — эки кагылышып аткан командалардын мотоциклдердеги оюну, бири-биринин дарбазаларына топ кирүүгө умтулушат. Команда 6 кишиден турат: үч сүрдүктүрүүчүлөр, коргоочу жана запастагы. Дарбаза коргоочу оюнчудан башкасы мотоциклчен. Оюндун узактыгы 80 мүнөт, 20 мүнөттөн 4кө бөлүнгөн.
Кара-Таш
Кара-Таш айыл аймагы- Ош областынын Ноокат районунда, деӊиз деӊгээлинен 1300 чакырым бийиктикте  жайгашкан тоолуу аймак. . Айыл аймагы катары 1996-жылы калыптанган. Кара-Таш, Чечме-Сай жанат Нойгут айылдарынан турат.Жалпы аянты 80,11 чакырым километр.Чыгыштан Кыргыз-Ата, түндүктөн А. Мирмахмудов атындагы айыл аймактары, Ноокат шаары, батыштан Жаӊы-Ноокат айыл аймактары менен чектешет. Айыл аймагында негизинен дыйканчылык жана мал чарбасы өнүккөн.Андан сырткары бул аймакта өстүрүлгөн алма бактарынын мөмөлөрү өзгөчө бааланат. Айыл аймагын аралап өткөн Кыргыз-Ата каналы айыл аймагынын дыйкандарын сугат суу менен камсыздайт.
Айыл аймагынын өсүп- өнүгүү жолу бул аймакта жашаган калктын алгачкы отурукташуу мезгилинен эле башталат. Октябрь революциясына чейин азыркы аймакта тоо кыркаларын бойлоп, Каӊды, Тейит, Баргы, Кара-Кесек, Кызыл-Аяк, Найман жана башка уруулар жердеп келишкен.1930-жылы коллективдештирүү мезгилинде Беш-Бадам айылдык кеӊеши түзүлгөн.Кийинчерээк Чечме-Сай, Калинин, Нойгут колхоздору уюштурулган.1963-жылы майда колхоздор ирилештирилгенде Калинин, Чечме-Сай колхоздору Чапаев атындагы колхозго, ал эми Нойгут колхозу Фрунзе атындагы колхозуна бириктирилген. 1990-жылы Чечме-Сай колхозу кайрадан уюштурулган.1996-жылы өлкөбүздө жер реформасы жүргөн мезгилде Кара-Таш айыл өкмөтү түзүлгөн.
Эӊ алгачкы радио түйүнү 1961-жылы, электр энергиясы 1966-жылы келсе, 1972-жылы суу түтүктөрү орнотулган. Айыл аймагындагы М. И. Калинин (азыркы А. Мамыров) атындагы орто мектеби 1965-жылы, К. Жунусов атындагы орто мектеби 1984-жылы пайдаланууга берилген.Совет доорунда эмгегинен баар тапкан саанчылардан Мастан Сейдалиева, Сажира Мамытова, тамекичилерден Саадат Бегматова, Бүажар Саматова Кыргыз ССРинин Жогорку Советине депутат болуп шайланышкан.Кыргызстан эгемендүүлүккө жетишип, өз алдынча мамлекет болгондон кийин айыл аймагынын чыгаан уулдары Айтибай Тагаев, Төрөбай Зулпукааров Кыргыз Республикасынын Жогорку кеӊешине депутат болушту.
Айыл аймагында өлкөбүздө гана эмес,  Орто-Азияга таанымал болгон Жумабай Аманов балбан, улакчы жашап өткөн.Белгилүү жазуучулар  Мырза Гапаров, Камчы Жунусов,Санжар Таалайбек уулу күн кечиришкен.
Куш эти
Куш эти - үй канаттууларынан тамакка маанилүүсү - тоок, каз, өрдөк, күрп; жапайы канаттуулардан - чил, кара кур, кыргоол, керең кур, жапайы өрдөктөр жана башка Куш этинде 20%ке жакын белок бар, кой, уй жана чочко майына салыштырганда майы сиңимдүү. Минералдык заттардын өлчөмү мал этиндегидей эле. Куш этинде В1, В2, РР витаминдери бар.
Мүнөздөп тамактанууда балапан, тоок, күрп этинен даярдалган тамак аш пайдаланылат. Каз, өрдөктүн этинде майы көп, сиңимдүүлүгү начар болгондуктан алар мүнөздөп тамактанууда колдонулбайт.
Бухгалтердик эсептин кош тутуму
Бухгалтердик эсептин кош тутуму – кошжазымга негизделген бухгалтердик эсеп тутуму. Ал жөнөкөй эсеп тутумуна караганда кыйла ишенимдүү болуп саналат. == Колдонулган адабияттар ==
Skittles
Skittles — Mars, Inc компаниясынын бөлүгү болгон Wrigley компаниясы тарабынан чыгарылган мөмө-жемиш даамданган конфета бренди. Skittles конфеталары «S» деген тамга менен басылган катуу кант кабыгынан турат. Ичинин курамы негизинен: кант, жүгөрү ширеси, пальма майы, мөмө-жемиш ширеси, лимон кислотасы, ошондой эле табигый жана жасалма даамдардан турат.
IP-дарек
IP-дарек (IP address) интернет тармагында түйүндү таануу үчүн колдонулган 32-биттүү дарек. Тармактын ар түйүнүнө тармактын жана түйүндүн идентификаторлорунан түзүлгөн IP-дарек бекитилет. Бул дарек демейде чекиттер менен ажыратылып октети ондук маани түрүндө көрсөтүлөт (мисалы, 192.168.7.27). Windows иштетүү системинде IP-даректи DHCP кызматы аркылуу статикалык же динамикалык түрдө тууралап койсо болот.
Интернет протоколунун 4-версиясы (IPv4) IP даректи 32 биттик сан катары аныктайт. Бирок, интернет өсүшүнө жана жеткиликтүү IPv4 даректеринин түгөнүп кетишине байланыштуу, IP дареги үчүн 128 битти колдонгон IP (IPv6) жаңы версиясы 1998-жылы стандартташтырылган. IPv6 жайылтуу 2000-жылдардын ортосунан бери уланып келет.
Алмаз
Алмаз (гр. Adamas – «жеңилбес», ар. алмас — «өтө катуу») — минерал, куб сингониясында кристаллданган көмүртек кристаллдык модификациясы. Катуулугу жагынан жаратылышта андан өткөн зат жок (эл аралык шкала б-ча анын катуулугу 10). «Асыл таш» деп аталган минералдардын эң баалуусу. Ал түзүлүшү б-ча кубулуш касиеттерине өтө бай, өңү агыш, саргыч, жашыл ж. б. түрлөргө ээ. Таза А. тунук жана дүйнөлүк рынокто жогорку баага ээ. А. минералы атайын кырдаштырылып иштетүүнүн натыйжасында айрыкча туура геометриялык формага ээ болуп «каухар» же «бриллиант» деген аттар менен эл арасында белгилүү. А. электр тогун начар өткөрөт (көмүртектин экинчи модификациясы графитке карама-каршы), к-та жана щелочтордо туруктуу. Абасыз ысытууда (3600°С) графитке айланат. А. минералы жаратылышта майда кристаллдар түрүндө чачыранды болуп таралган. Ошондой болсо дагы, анын кендеринин жалпы жайгашуусу бөтөнчө «кемберлит түтүгү» деп аталган контурга ээ экендиги белгилүү. А. минералдары масс. б-ча 0,01 караттан миңдеген каратка чейин кездешет. Дүйнөдөгү эн чоң А. кристаллы «Куллинан 1» масс. 3106 карат 1905-ж. Түштүк Африкада табылган. Андан 105 бриллиант жасалган (анын бирөө «Куллинан 1» — 317 карат). А. дүйнөлүк рынокто зергерлик жана техникалык болуп эки түргө бөлүнөт. Акыркы мезгилде А. жасалма ыкма менен алуу иштери өнүгүүдө. А. колдонулушу өтө кеңири. Асем буюмдардан башка тоотектерин тешүүчү бургулар, айнек кескичтер ж. б. буюмдар жасалат.
Алдиер (футбол клубу, Куршаб)
«Алдиер» футбол клубу — Кыргызстан чемпионатында ойногон Куршаб (Ош облусу) айылынан чыккан футбол клубу. 1994 жылы негизделген. Куршабдын Борбордук стадионунда ойнойт. Биринчи лиганын "Түштүк" зонасынын 3 жолку чемпиону, 2013 - Биринчи лиганын абсолюттук чемпиону.
Баатыр башы
Он миң аскерди башкарган аскер башчысы. Сагымбай Орозбаковдун вариантында аскердик ушул мааниде берилген. Чоң казатка аттанган колго Бээжинге туулуп-өскөн, анын жайын толук билген Алмамбет жол башчылыкка дайындалат. Он башы, жүз башы, миң башы, ошондой эле он миң аскерге башчы кылып «Он миңди баатыр башы деп, Ойлонсоң жумуш ушу деп» (Сагымбай Орозбаков, 4. 124) Б. б-ны шайлайт.
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Эсти бөлүштүрүү
Эсти бөлүштүрүү(Me-mory sharing-Распределение памяти). Иштетүү системинин функцияларына кирет, ошондой эле эстин айрым үлүшүн бөлүштүрүү деп аталган бөлүктөргө бөлөт. Айрым иштетүү системдери эстин баарын бөлүштүрө алса, башкалары эстин айрым гана бөлүгүн бөлүштүрө алат. Айрым бөлүктү бөлүштүргөн иштетүү системдери эстин ал аймагын резиденттик бөлүккө жана буферге ыйгарат.
Карабаев Султан Өскөнович
Карабаев Султан Өскөнович (9. 04. 1954-жылы туулган, Талас шаары) – химия илимдеринин доктору (2001), профессор (2002). Ленинград Мамлекет Университетин (1976), ошол эле жерде аспирантураны (1982) бүтүргөн. (1982–2006). 2006-жылдан Кыргыз Мамлекеттик Университетинде лаборант, инженер окутуучу, лабор. башчысы, улук окутуучу, доцент, декан. Университеттин алдындагы ЮНЕСКОнун кафедраеынын башчысы. Физикалык химия, эритмелердин электрхимиясы боюнча адис. 100дөн ашык илимий эмгеги, анын ичинде 2 монография, 3 окуу куралы бар. Эмгектери: Физическая химия для классов с углубленным изучением химии (уч. пособие в соавторстве). Б., 1991; Транспортные и термодинамические характеристики водно-органических растворов электролитов (в соавторстве). Б., 2001; Химиялык термодинамика боюнча маселелер жыйнагы (авторлош). Б., 2001; Эффекты избирательной сольватации ионов и неэлектролитов в бинарных растворителях (в соавторстве). Б., 2001.
Юнко-Вож (Уса куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кассидариялар
Кассидариялар (лат. Cassidaria syn. Galeodea) – деңиз үлүлдөрнүн бир уруусу.
Чеховская (метро бекети)
Чеховская — Москва метросунун Серпуховско-Тимирязевская сызыксындагы станция. 1987-жылы 31-декабрьда ачылган.
Скуби-Ду, кайдасың!
"Скуби-Ду, кайдасың!" (англ. Scooby-Doo, Where Are You! ) - Ханна Барбаранын продюсерлигинин негизинде тартылган америкалык анимацияланган комедиялуу телесериал. CBS каналы үчүн тартылган сериал, 1969-жылы, 13-сентябрда ишемби күнкү таңкы программада көрсөтүүгө даярдалып, 1970-жылы, 31-октябрга чейин эки сезондо көрсөтүлгөн. 1978-жылы "Скуби-Дунун баардык жылдыздары" (англ. Scooby's All-Stars) жана "Скуби-Ду берүүсү" (англ. The Scooby-Doo Show) чыгарылыштарындагы эпизоддор биригип ABC телеканалында "Скуби-Ду, кайдасың!" деген аталышта көрсөтүлгөн жана кээде бул Скуби-Дунун үчүнчү сезону катары жарнамаланат.
Тасмадагы төрт өспүрүмдүн ролдорун - Фред Жонс, Дефне Блейк, Велма Диңкли жана Норвилл "Шегги" Роджерс жана баш каарман Грейт Дейн аткарган. Бул топ "Сырдуу унаа" деп аталган унаа менен саякатка чыгышып, жергиликтүү сырдуу окуяларга байланыштуу табышмактуу көйгөйлөрдү чечишет. Мындай иш аракеттери менен алар кылмышкердин өз кызыкчылыгы үчүн бул сырдуу окуяны колдонгону жаткандыгын табышат.
"Скуби-Ду, кайдасың!" - бир нече анимацияланган сериал, бир нече тасма жана сериалдардан турган чыгарылыштардын телеберүүдө көп убакыттан бери көрсөтүлүшүнө жана кайрадан жанданышына себепкер болгон.
Кустурма дарылар
Кустурма дарылар - кусууну пайда кылуучу заттар. Кустурма дарылар мээдеги кусуу борборуна түздөн-түз таасир этүүчү (мисалы, апоморфин) жана карындын былжыр челин дүүлүктүрүп, кусуу борборун рефлекс жолу менен козгоочу (термопсис жана башка) болуп бөлүнөт. Ал ууланууну, аракечтикти дарылоодо колдонулат.
Апоморфинди тери алдына сайып, андан кийин ичкилик бергенде оорулуу кусат. Бир нече жолу апоморфинди ичкилик менен коштоп бергенден кийин оорулууда ичкиликке туруктуу терс рефлекс пайда болот.
Хиллсайд (Нү-Жерси)
Калкы - 21404 киши. Болжолдуу аянты - 7.2 км². FIPS коду — 34-31980.
Ак-Суу гранитдиорит кени
Ак-Суу гранитдиорит кени – Чүй облусунун Москва районундагы Беловодский кыштагынан 38 км түштүктө, Кыргыз Ала-Тоосунун түндүк капталындагы Ак-Суу өрөөнүндө. Кен аймагында силур мезгилинде жиреп чыккан гранит-диорит жана диорит интрузия тектери жатат. Алардын жер бетине чыгып жатышы 3 кмге созулат. Гранит-диорит менен диорит орто, чанда ири кристаллдуу түзүлүштө, өңү ачык боз, жашыл сымал боз. Табигый жаракалуу, алар боюнча 0,5–2 м3 көлөмдөгү блокторго жакшы ажырайт. Жеңил иштетилип, оңой кесилет. Физикалык-механикалык касиеттери боюнча көркөм кооз таштарга болгон талаптардын бардыгына жооп берет. Архитектура курулмаларына, имараттардын дубалын кооздоп каптоого болот.
Буюм далил (айгак буюм)
Буюм далил (айгак буюм) – эгер кылмыш куралы катары кызмат өтөгөндүгүнө негиз бар болсо же ал өзүнө кылмыш изин калтырса же кылмыш аракетинин объектиси болсо, ошондой эле кылмышты ачуу, иш жагдайын аныктоо, күнөлүүнү табуу же күнөлөөнү жокко чыгаруу же жоопкерчилигин жумшартуу каражаты катары кызмат кылган акча, буюм, документ сыяктуу баалуулуктар кылмыш-жаза процессинде айгак буюм катары таанылат.
Жаңы покр (Зилайыр району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Алмаштырбас амин кислоталары
Алмаштырбас амин кислоталары – дайыма белок курамында кездешүүчү адам жана жаныбарлар организминде синтезделбеген амин к-талары. Мындай амин к-талар – валин, лейцин, фенилаланин, треонин, лизин, триптофан жана башка кирет. А. а. к-дагы көмүртек атомунун окистенүү даражасы – алмаштыруучу амин к-таларга салыштырмалуу оң зарядда болушат. Эгерде жаныбарлардын азыгында бир же бир нече А. а.к. жетишсиз болсо, алардын нормалдуу өнүгүшү бузулат, себеби организмде белок синтезделүү деңгээли төмөндөйт. Азык заттарга А. а.к-ды кошкондо айыл чарбасынын эффективдүүлүгү жогорулайт. Мис., 0,2-0,5 % лизинди кошкондо канаттуулар жана чочко чарбачылыгы өндүрүмдүүлүгү 10-13 % жогорулайт.
Кара-Бак целестин кени
Кара-Бак целестин кени – Баткен районунда, Баткен шаарынан 8 км Түндүк-чыгышта, деңиз деңгээлинен 800–890 м бийикте. 1959-жылы чалгындалган. Целестин кен ташы акыркы бор мезгилиндеги кумдук жана чопо тектеринин арасында жатат. Кен таштын тулкусу 1600 мге созулуп, калыңдыгы 0,15–1,15 м болгон 4 катмарчадан турат. Кен эки типтеги кен таштан – желвак жана чачыранды түрдө кездешет. Биринчи типтеги кен ташта целестиндин өлчөмү 66,3%, экинчисинде – 2,66%. Кен таш тулкусундагы целестиндин Орточо өлчөмү 6,15%. Технологиялык изилдөөлөрдүн негизинде целестиндин өлчөмү 86,7%ке жеткен аралашма алынары аныкталган. Целестиндин запасы: В категориясы боюнча – 2,6 миң т ; С1 – 20,9 миң т; С2 – 93,7 миң т.
Алмаштыруучу амин кислоталар
Алмаштыруучу амин кислоталар – тамак-аш курамында жок болуп, адамдар
жана жаныбарлар организминде синтезделүүчү амин к-талары. Аларга глицин, аланин, аспарагин жана глутамин к-талары, серин жана башка тиешелүү.
Аризона кратери
Аризона кратери, Барринжера кратери - Аризона штатындагы (АКШ) Уинслоу шаарынын жанында. Диаметри 1200 м, тереңдиги 175 м. Метеориттин таасиринен пайда болгон. Аризона кратеринин ичинен жана тегерек четинен метеориттик никелдүү темирдин сыныктары табылган.
Үкү Балбан Норузбай уулу
Үкү Балбан Норузбай уулу (туулган жылы белгисиз – август, 1916) – 1916-жылы кыргыздардын улуттук- боштондук күрөшүнүн жигердүү катышуучусу, жетекчилеринин бири. Токмок уездинин Шамшы – Бурана болуштугундагы (азыркы Онбиржылга айылы) баарың уругунан чыккан. Канат хандын туу көтөргүчү болуп дайындалган. Токмок шаары үчүн 1916-жылы 13–16-августа болгон кармашта ал башында турган көтөрүлүшчүлөрдүн тобу падыша аскерлерине капысынан сокку уруп, бир нече ирет бүлгүн салган. Чечүүчү салгылаш болгон күнү Үкү балбан тынымсыз ок атып жаткан пулемётчуну качырып кирип, аны шыргый найза менен өлтүрө сайган. Бул айкашта Үкү балбандын чекесине ок жаңылып, курман болгон. Анын сөөгүн аты өз кошуунуна алып келген. Көрсө өз өмүрүнөн эркиндикти жогору туткан намыскөй балбан бул айкаштан аман чыкпасын сезип, «Өлсөм сөөгүм орустардын колуна тийип, кор болбосун», – деп эки бутун минген күлүгүнүн үзөңгүсүнө бекем байлатып алган экен. Үкү балбандын салмагы жарым тоннадан ашык таштарды көтөргөндүгүн, улак ордуна торпок тарткан күчүн, күрөштө далысы жерге тийбеген балбандыгын, ар-намыс үчүн өлүмгө баш байлаган эрдигин эл бүгүнкү күнгө чейин аңыз кылып айтып келет.
Бета-ажыроо
Бета-ажыроо (β-ажыроо) – ядродон электрондордун же позитрондордун бөлүнүп чыгышы менен шартталган атомдук ядронун радиоактивдүү ажыроосу. Бета-ажыроонун үч түрү бар: 1-ажыроочу ядро электронду, 2–позитронду нурлантат, 3–ядрого жакын турган k -катмарынан электронду тартып алат (k-кармоо). Бета-ажыроонун схемасы: AzX→Az+1+0-1e +v Мында ядронун атомдук номери бирге жогорулап, массалык саны өзгөрбөйт. Ажыроодо ядронун заряды бирге чоңойгондуктан, жаңы пайда болгон элемент мезгилдүү системадан оң жакка бир клеткага жылат. Бета-ажыроодо ядродогу радиоактивдүү нейтрон өзүнөн өзү протонго айланып, электронду жана антинейтринону бөлүп чыгат. Бета-ажыроодо α-ажыроодогудай дүүлүккөн абалда болот. Дүүлүккөн түрдөн дүүлүкпөгөн түргө келгенде γ-нурланат. Мис.,
Геродот
Геродот Галикарнас  (болжол менен б.з.ч. 484 – б.з.ч. 425 – жылдарында жашаган) – байыркы грек тарыхчысы. «Тарых» эмгегинин автору. Цицерон аны «тарыхтын атасы» деп атаган.