cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Канлы (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Канлы — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Ахмет айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 231 киши. Почта индекси — 452247, ОКАТО коду — 80240805002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Эчки чарбасы
Эчки чарбасы – мал чарбасынын эчки өстүрүүчү тармагы. Сүт, жүн, тыбыт ж. б. продукция берет. Дүйнөдөгү эчкинин 55%ке жакыны Азияда (негизинен Индияда, о. эле Кытай, Пакистанда, Түркияда) асыралат; эчки чарбасы Кыргызстанда да бар.
Басылбеков Кубанычбек
Басылбеков Кубанычбек – акын. Кемин районунун Быстровка айылында 1949-жылы 17-мартта туулган. 1967-жылы орус тилиндеги орто мектепти бүтүрүп, эмгек жолун Быстровкадагы электр техникалык заводунда жумушчу болуп иштөөдөн баштаган.
Мектепте окуп жүргөндө ырларды орусча жазган. Аскердик мөөнөтүн Россиянын Орёл шаарынан өтөп келгенден кийин 1970-жылдан бери котормочулук менен алектенип келет.
1974-жылы алгачкы ырлары «Учкун» альманахында, кийин басма сөз беттеринде жарык көрүп, 1985–1988-жж. райондук «Эмгек Жарчысы», «Вестник Труда» гезиттеринде кабарчы, котормочу болуп иштеген.
1998-жылы алгачкы беш акындын чыгармаларынан турган «Чыгыш берметтери» аттуу котормо китеби Тегеран шаарынан басылып чыккан.
2007-жылы ЮНЕСКОнун чечими боюнча Жалалиддин Руминин 800 жылдыгы белгиленип, республикада анын күнүнө карата макала боюнча уюштурулган конкурста 2-орунга ээ болгон жана грамота, акчалай сыйлыктарга ээ болгон.
1995-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Котормолору
Чыгыш берметтери: Ырлар. – Тегеран, Эл аралык «Аль-худо», 1988. – 200 б.
Жалалиддин Руми «Дил сыры»: Тамсилдер, тамашалар. – Б.: Учкун, 2000. – 164 б.
Абу Абдулло Рудаки: Ырлар. – Б.: Алтын Тамга, 2008. – 50 б.
Леон (Оклахома)
Леон (Оклахома) (Leon) — Оклахома штатынын Love округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 96 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 40-42450.
Юнко-Вож (Хальмер-Шора куймасы)
Юнко-Вож — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хальмер-Шор дарыясынын сол жээгинен 19 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Базидиомицеттер
1. Холобазидиомицеттер (Holobasidiomycetidae), бир клеткалуу, бөлүктөргө бөлүнбөгөн төөнөгүч же цилиндр түрүндөгү базидиялуу.
2. Гетеробазидиомицеттер (Heterobasidiomycetidae), эпигипобазидийден турган татаал базидиялуу.
3. Телиобазидиомицеттер (Тeliobasidiomycetidae). Базидия (төрт бөлүктүү фрагмобазидия) калың кабыктуу телиоспорадан пайда болот.
Гафуров Абуталиб Гафурович
Гафуров Абуталиб Гафурович (21.11.1882, Дагстан, Шуни айылы 1975, ошол эле жер) лак акыны, Дагстан эл акыны (1939). Лак ыр түзүлүшүнө уйкаштыкты, сегиз муундуу ыр өлчөмүн киргизген, ыр аралаш проза жанрын түзгөн. Граждандык согушта партизан отрядында музыкант жана жоокер болгон. Алгачкы ырлары «Революциянын кадамдары» (1932) альманахында жарыяланган. «Жаңы дүйнө» жыйнагы (1934) чыккан. Элдин эмгектеги баатырдыгын, лак дыйкандарынын турмушун («Каалоо», «Тоолор», «Кули айылы») сүрөттөгөн ырлардын, кыска аңгеме-миниатюралардын, «Экинчи өмүр» (1970), «Абуталиб айтты...» (1975) аттуу ыр жыйнактарынын автору. Дагстан АССР Жогорку Советинин (бир нече шайланышынын) депутаты. Ленин, Октябрь Революциясы жана башка ордендер жана медалдар менен сыйланган.
Бакчиев Талантаалы
Бакчиев Талантаалы - манасчы, илимпоз. Ак-Суу районунун Маман айылында 1971-жылы 2-декабрда туулган.
1991–1992-жж. Токтогул Сатылганов атындагы Кыргыз мамлекеттик филармониясынын алдындагы фольклордук студиядан окуп, 1992–1995-жж. К.Тыныстанов атындагы Ысык-Көл мамлекеттик университетинин Кыргыз филология факультетинен экстерн түрүндө окуп, артыкчылык диплому менен аяктаган.
2000-жылы чыккан «Саамалык» ырлар жыйнагынын 1-китебине Т.Бакчиевдин айтуусундагы «Манас» эпосунун «Манастын ашы» аттуу окуясынан үзүндү, 2004-жылы «КАФ, АУК, АУЦА – биздин үйүбүз» аттуу көркөм чыгармалар жыйнагында «Каныкейдин кошогу» аттуу окуясынан үзүндү жарык көргөн.
Кара-Тош дарыясы
Кара-Тош — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Башкаус дарыясынын оң жээгинен 131 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Бакчиев Талантаалы
Анын манасчылык өнөрү тууралуу Г.Айтпаеванын Г.Байсабаеванын, С.Бегалиевдин, К.Дүйшалиевдин, голландиялык окумуштуу Ниенке ван дер Хейденин, Ш.Шакитовдун, А.Эгембердиеванын илимий эмгектери кыргыз, орус, англис тилдеринде жарык көргөн.
Кара-Тош дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бакчиев Талантаалы
1998-жылы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жана ПРООНдун «Устат-шакирт» аттуу долбоорунун алкагында, жаш манасчылар Алмаз Эгембердиев менен Улан Төлөгөновду тарбиялаган.
2004-жылы «А.Жакыпбектин адабият менен фольклордун кесилишиндеги чыгармачылык изденүүсү» аттуу темада кандидаттык диссертациясын жактаган.
Т.Бакчиевдин манасчылык өнөрдүн келип чыгышы, калыптанышы, анын негизги озуйпалары, азыркы коомдогу ээлеген орду сыяктуу маселелерди козголгон жыйырмадан ашуун илимий макалалары жарык көргөн.
2006-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Алмамбеттин жомогу. – Каракол, 1995. – 116 б.
Манастааным. Жомокчунун жолу. – Б., 2003. – 123 б.
Ашымдын көөнөрбөс мурасы. – Б., 2006. – 111 б.
Шаабай. – Б., 2006. – 71 б.
Орус тилинде
Священный зов. Мнемоническое творчество жомокчу. – Б., 2005. – 114 б.
Введение в Манасоведение. – Б., 2008. – 104 б.
Ахлыстино (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Коринф согушу
Коринф согушу (б. 3. ч. 395 - 387) -  грек полистеринин (Фивы, Аргос, Коринф, Афины, Элида, Акарнания, Мегара ж. б.) коалициясы менен Спарта башкарган Пелопоннес союзунун ортосундагы согуш. Коринф согушу грек полистеринин Спарта гегемониясынан бошонуусунан чыккан. Спартага каршы коалицияга 399-жылдан Спарта менен согуш абалында турган Персия финансы жактан жардам берген. Персиянин каражатына курулган флот афинылык Конондун командачылыгы менен 394-ж. спарталыктарды Книд аралында жеңген. Спартага каршы лагердин 394-ж. Короней менен Истмдеги жецишинен кийин Афинынын күчөшүнөн чочулаган Персия кайрадан Спартага жардам берген. Финансы жактан начарлап, союздаштардан ажырай баштаган Афины Персиянын шартын (387 же 386) -  Анталкид тынчтыгын кабыл алууга аргасыз болгон.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Малвавож
Малвавож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Малваю дарыясынын сол жээгинен 12 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 30 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Акмак уул, амалдуу ата (Келтенбай менен Теке)
Акмак уул, амалдуу ата (Келтенбай менен Теке)
Өткөн заманда өз эмгеги менен күн көргөн Теке аттуу бир адам жашаптыр. Текенин Келтенбай ысымдуу эси жогураак жалгыз уулу болуптур. Кичинесинен эркелеп жалкоо өскөндүктөн, чоңойгондо деле атасына жардамы тийбеген дардес болуп калыптыр.
Бир жолу Теке эгин айдайт, маласын өзү тартат, үрөнүн себет, жайлата сугарат. Келтенбайдан жардам жок, талаага келгенден кийин уктап жатып алат. Ошентип жүрүп Текенин эгини калаган камыштай болуп жакшы чыгып бышат, орок башталат. Теке эгинин оро баштайт, уулу болсо дардайып уктаганы уктаган. Теке уулунун балбансынып жүргөнүн, мактанчаактыгын билет. Амал ойлойт. Уулун жанына отургузуп алып, илгерки өткөн балбандардан кеп кылып Келтештин бүйрүн кызытат. Акырында: «Илгеркилер ушундай эр болчу. Мен да бош келбейм. Баланча-түкүнчө балбанды жыккамын. Эмкилер далдайган менен мууну жок. Атаңдын көрү ай, күч сынашаар адам жок, каруулашаар балбан жок» - дейт. Кептен кеп чыгып отуруп, экөө күрөшмөк болушат. Ким жыкса, чыныгы балбан катары эгинди бүт оруп-жыйнамак болот.
Теке менен Келтенбай коён колтук алышып, ары сүрүшөт, бери сүрүшөт. Акыры амалданган атасы чийдин дүңгөсүнө чалынымыш болуп чалкасынан кетет. Теке балбанды жыктым деп мактанган Келтенбай айбан, эгинди убада боюнча бүт оруп жыйнаптыр.
Балбанмын деп атасы менен күрөшкөн Келтенбайдын, жашында татыктуу тарбия бере албай, көпкөн уулу менен таймашкан Текенин бул жоруктары «баягы Теке менен Келтенбайча» деп узун элдин учуна, кыска элдин кыйрына лакап болуп тарап кеткен экен.
Түгөлбаев Орозобек Кыргыз билим берүү академиясынын окутуучусу
Насирдин
Насирдин (Насирдин) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Карагуз айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 446 киши.
Этектоо
Адатта лёсс тектери менен капталып жатат.
Коньяк
Коньяк -  коньяк спиртинен даярдалуучу күчтүү ичкилик. Брендинин бир түрү. Ал көбүнчө ак, кургак жүзүм шарабын кайра айдоо жолу менен алынат да, андан кийин дубдан жасалган бочкаларда көпкө сактоо ыкмасы менен даярдалат. Коньяк башка күчтүү ичкиликтен өзүнө мүнөздүү жыты, даамы менен айырмаланат. Коньяк Франциянын Шарант департаментинин борбору Коньяк шаарында көп даярдалгандыктан ушундайча аталган. Кордоо мөөнөтүндө (выдержка) күчтүүлүгү 65 - 70% га жеткен Коньяк спиртине боёочу зат кошулган соң ал тиешелүү түскө, жытка жана даамга ээ болот.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Төмөнкү Биянка дарыясы
Төмөнкү Биянка — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Миньяр дарыясынын сол жээгинен 8,2 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 30 км.
Локо (Оклахома)
Локо (Оклахома) (Loco) — Оклахома штатынын Stephens округуна караган АКШ шаары.
Төмөнкү Биянка дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Локо (Оклахома)
Калкы - 150 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 40-43450.
Юнко-Шор (Кара куймасы)
Юнко-Шор — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кара дарыясынын сол жээгинен 144 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 28 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Конустук кесилиш
Конустук кесилиш -  тик тегерек конустун чокусу аркылуу өтпөгөн тегиздик менен кесүүдөн пайда болгон сызык. Конустук кесилиш үч түрдө: Аналитикалык геометрия көз карашынан Конустук кесилиш - экинчи тартиптеги сызыктар. Конустук кесилиштер байыркы грек математиктерине белгилүү болгон. Бул ийри сызыктардын касиети толук баяндалган чыгармалардын бири Аполлоний Пергскийдин (б. з. ч. 200-жылдарында) «Конустук кесилиштер» деген чыгармасы болгон. Конустук кесилиштер теориясы 17-кылымда түзүлгөн жаңы геометриялык методдорго байланыштуу өнүктү. Алар эллипс формадагы тиштүү дөңгөлөктөрдө, прожектор жасалгаларында колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Этек
Этек – тоонун, дөңсөөнүн, адырдын ж. б. рельефтин көтөрүңкү формаларынын эңкейиштеп, жантайып бүткөн жери, таманы. Кээде дарыялардын чат бөлүктөрү да суунун этеги делет.
Бангия
Бангия (Bangia) – көп клеткалуу жип сыяктуу, цилиндр же пластинка түрдөгү кызыл балыр.
Клеткалары 1 ядро, 1 хроматофорлуу болуп, Кыргызстандын бийик тоолуу алкагындагы кичине булак сууларда жана дарыячаларда кездешет.
Керенево (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Керенево — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Ахмет айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 48 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Каялу дарыясы (Кумурла куймасы)
Каялу — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Кумурлу дарыясынын оң жээгинен 14 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ак-Кыя (Кара-Кулжа району)
Ак-Кыя (Ак-Кыя) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Кара-Кочкор айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 2 826 киши.
Төмөнкү Миня дарыясы
Төмөнкү Миня — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Миньяр дарыясынын оң жээгинен 19 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Контрреформалар
Контрреформалар -  Орусыяда 19-кылымдын 80-жылдары - 90-жылдардын башында Александр III -нүн өкмөтү жүргүзгөн реакциячыл чаралар. Алар 60 - 70-жылдардагы мыйзамдарды кайра кароого багытталган. 1882-ж. 27-августта басма сөз тууралуу «убактылуу эреже» киргизилип, ал боюнча «жазалоо цензурасы» орнотулган. Мектептерде сословиелик принцип калыбына келтирилип, 1884-ж. жаңы устав боюнча университет автономиясы жоюлган. Дворяндардын кызыкчылыгын көздөп, Дворян жер банкы түзүлгөн (1885), дыйкандардын жерин чектөө, айыл чарба жумушчуларын жалдоо (1886), Земство башчылары жөнүндө закон (1889) чыгарылган. Земство башчылары ички иштер министерствосу тарабынан жергиликтүү дворяндардан дайындалып, ал админ, жана сот бийлигин жүргүзгөн. 1890-ж. 12-июнда шайлоочулар үчүн сословиелик куриялар киргизилип, дворяндардын өкүлдүтү күчөтүлгөн. Шаардык « Контрреформалар» боюнча (1892) приказчиктер, майда соодагерлер шайлоо укугунан ажыраган. 1864-жылдагы сот реформаларына реакциячыл өзгөртүүлөр киргизилген. «Контрреформалардын» толук жүзөгө ашырылышына революциялык, коомдук кыймылдардын күчөшү жолто болгон.
Зуура Сооронбаева
"Романтикалуу роман” соңуна чыгып, ар кимиси өз ордуна келди. Үсөндү  өз энесине берилип, Зыйнат менен Жайнагүл эже-сиңди болуп калышты. "Чоочун кишиге” дейре ондогон мыкты аңгеме, повесттердин автору болгон З. Сооронбаеванын бул чыгармасынын композициялык курулушу тыкан, сюжеттик сызыктардын өнүгүшү  динамикалуу, каармандардын көтөргөн жүгү салмактуу, ишенимдүү. Өзүнө таандык стили, сөз куруму, образ түзүү, кейипкердик ич дүйнөсүн туюлуу ыкмасы бар. Анын сүрөткердик талантынын өзгөчө  касиети баяндалып жаткан окуянын, адам мүнөзүнүн, табиятынын талуу жерин кармап, логикалуу, жыйнактуу  өнүктүрө  алгандыгында. Чыгарманын жеткилең иштелген образдар системасы, көркөм концепциясы, көздөгөн мүдөө-максаты көп жагы менен окурмандын жан-дилине гүлазык берип, ой толгоосуна, кыял-чабытына жем таштайт. Бишкек,2012 жылдын 16 апрелинде катуу орууп дүйнөдөн кайткан.
Георгий Гачев
Гачев Георгий Дмитриевич (1929 -- 2008) - болгар тектү орусиялык адабиятчы, маданият таануучу, философ, филология илимдер доктору (1983), Россия ИАнын корр. мүчөсү.
Кыскача өмүр таржымакалы
Г.Гачев 1929-жылы Москвада бозгундагы болгар коммунисти Дмитрий Гачевдин үй-бүлөсүндө туулган. ММУнун филология факультетин бүтүргөн.
Москва шаарындагы Дүйнөлүк адабият инстититутунда, Россия ИАнын Славянтаануу жана балканистика инстититутунда иштеген.
Илимий жана адабият таануудагы ишмердиги
«Адабияттын тездетилген өнүгүшү» (1964) китебинин, «Көркөм формалардын мазмундуулугу. Эпос. Лирика. Театр» (1968), «Көркөм аңсезимдин жашоосу. Образдын тарыхы боюнча очерктер» (1972), «Орус көркөм маданиятындагы образ» (1981) аттуу теориялык эмгектердин автору.
Ч. Айтматовдун чыг-лыгы боюнча «Сүйүү, адам, доор» (1965), «Чыңгыз Айтматов жана дүйнөлүк адабият» (1982), «Дүйнөнүн улуттук образдары» (1988) сыяктуу эмгектерди жазган.
Сыйлыктары. Наамдары
Болгар Эл Республикасы Кирилл жана Мефодий ордендеринин (1980) ээси.
Болгар ИАнын София университетинин, Паисиа Хилем Дорский атындагы сыйлыгынын ээси (1980).
Локуст Грув (Оклахома)
Локуст Грув (Оклахома) (Locust Grove) — Оклахома штатынын Mayes округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1366 киши. Болжолдуу аянты - 2.2 км². FIPS коду — 40-43500.
Бегалиев Темиралы
Бегалиев Темиралы (1912 – 1998) - акын, дастанчы. Тоң районунун Күн-Чыгыш (азыркы Бөкөнбаев) айылында 1912-жылдын аягында туулган. Беш жашында томолой жетим калып, агасы, кыргыздын белгилүү акындарынын бири Шамей Токтобай уулунун колунда чоңойгон.
1929–1931-жж. Бишкектеги жумушчулар факультетинен окуган соң, айылына кайтып келип комсомолдук, чарбалык кызматтарда иштеген.
1937-жылдан республикабыздын Тоң, Кара-Кулжа, Өзгөн, Лейлек райондорунда эл агартуу тармагында эмгектенген. “Советтик Кыргызстан” гезитинин штаттан тышкары кабарчысы болгон.
Улуу Ата Мекендик согуштун учурунда 1943-жылдын июнь айынан 1945-жылдын декабрь айына чейин 1-аба армиясында аэродромдук ротада аткыч болгон.
“Улуу Ата Мекендик согуштун II даражадагы” ордени, “1941–1945-жж. Улуу Ата мекендик согушта Германияны жеңгендиги үчүн”, “Кенисбергди алгандыгы үчүн” “Жеңиштин 20, 25, 40, 50 жылдык” юбилейлик медалдарынын ээси.
“Эмгектеги артыкчылыгы үчүн”, В.И.Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгынын урматына «Күжүрмөн эмгеги үчүн» юбилейлик, “Эмгек ардагери” медалдары менен сыйланган.
Анын ырлары республикалык, облустук гезиттерге жарыяланган. Ал жазган көптөгөн ырлар, дастандар, санжыралар кол жазма түрүндө өздүк архивинде сакталып калган.
1993-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Залкар менен Жаркын: Дастан. – Б.: Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун көркөм адабияттарды жайылтуу бюросу, 1993. – 64 б.
Гашек Ярослав
Гашек Ярослав (30. 4. 1883, Прага 3. 1. 1923, Липнице) чех жазуучусу, сатирик. 20-кылымдын баш ченинде анын жол очерктери, юмордук сүрөттөмөлөрү жарыялана баштаган. Кийинки жазылган социалдык мүнөздөгү сатиралык аңгеме, фельетондорунда аскердик бийлик менен буржуазия мамлекеттик аппараттын бюрократизмин, моралын, мадабиятын, диний ырым-жырымын ашкерелеп, элдин оор турмушун көрсөтөт. 1915-ж. Австрия-Венгрия армиясына чакырылып, көп узабай орус аскерлерине туткунга түшөт. 1916-ж. Россиядагы чехословакиялык аскер бөлүктөрүндө кызмат кылган, аскер журналисти болуп иштеген. 1920-ж. ата-журтуна келип, чыгармачылыгын улантат. «Эргул жоокер Швейктин дүйнөлүк согуш мезгилинде башынан өткөргөндөрү» (1921-23) романында эл турмушунун реалисттик көрүнүштөрү курч сатиралык гротеск менен эришаркак берилген. Роман 30га жакын жолу экрандаштырылган. Чехословакияда Гашек музейи (Липницеде) ачылган. Чыгармалары: Собранные сочинения том 1-5. М., 1966.
Юнко-Шор (Ярей-Ю куймасы)
Юнко-Шор — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ярей-Ю дарыясынын сол жээгинен 27 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Анница (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Балбай Алагушов
Балбай Алагушов – кыргыздын көркөм өнөрүн, музыкасын, фольклордук мурасын иликтеген көрүнүктүү журналист, өнөр таануучу, Кыргызстандын эл артисти (2011).
Кыскача өмүр таржымакалы
Балбай Алагушов 1936-жылдын 5-майында Кыргызстандагы Ысык-Көл жергесинде Тоң районуна караштуу Кызыл-Дөбө айылында туулган.
1959-жылы Кыргыз улуттук университетинин (ал кездеги КМУнун) филология факультетин, 1973-жылы Муратаалы Күрөңкеев атындагы музыкалык окуу жайын бүтүргөн.
1959-65-жылдары "Кыргызстан пионери" гезитинде бөлүм башчы болгон.
1965-85-жылдары Кыргызстандын Илимдер академиясынын философия жана укук институтунун эстетика жана өнөр таануу бөлүмчөсүндө (сектор) илимий кызматкер болгон.
1985-1998-жылдары "Кыргызстан", "Адабият" басмаларында бөлүм башчы болуп иштеген.
Алагушев 1997-жылдын 7-июнунан тартып “Азаттык үналгысы” аркылуу кыргыздын чыгаан композиторлорун, акындарын, ырчыларын, күүчүлөрүн, комузчуларын, кыякчыларын жана алардын көөнөргүс [мурасын]http://www.azattyk.kg/content/article/1867357.html калайыкка тааныштырып, алар тууралуу эл сабатын кеңейтип келет.
“Кыргыз музыкасы ( энциклопедия)” жана башка элүүдөй китептин, орто мектептер үчүн музыка сабагы боюнча окуу куралдарынын автору.
КТРКда "Алтын корду" негиздеши
Балбай Алагушов КТРКдагы Алтын корду негиздегендердин бири болгон. Бул тууралуу ал мындайча эскерет:
"Тагдыр ушундай экен, окууну бүтүп атканда 1959-жылдын 1-январынан дипломдук ишти жазууга каникулга тарадык. Ошол учурда менин биринчи макалам чыккан «Кыргызстан пионери» газетасында иштеп калдым. А жерде 1960-жылдын 15-августуна чейин иштедим. Анан чакырык боюнча Кыргыз радио комитетине барып, музыкалык редакциясында редактор болуп иштеп калдым. Ошол күндөн музыкага мурдагыдан да кызыгып, атактуу шайырлардын баарын чакырып, күүлөрүн тасмага жаздыра баштадым. Кыргыз радиосунун алдындагы Алтын фондуну биринчи жолу мен баштадым. Ы.Тумановдун, М.Баетовдун, Шекербек Шеркуловдун, Асылбек Эшмамбетовдун күүлөрүн жаздырдым. Башкы редакторубуз Асылкан Бөрүбаев деген комуз черткен, музыкага жакын экен. Ага: «Жаңы жыл кирип келди, агай, «Эл шайырлары микрофондо» деген берүү уюштурбайынбы?»- десем макул болду. Осмонкул Бөлөбалаев, Саякбай Каралаев, Алымкул Үсөнбаев, Ыбырай Туманов, Саид Бекмуратов, Эркесары Бекназаров, Асылбек Эшманбетовдорду студияга чакырдым. Райкан Шүкүрбеков экөөбүз алып бардык. Мен кийин Алтын фондго калтырдым, грампластинка чыгардым. Кийин СДге көчүрүп койдум. Өчпөй турган от, өлбөй турган адам жок деп Кыргыз радиосунда жүргөндө 100 сааттан ашык берүү даярдадым". (Булак: Обон. 27.9.2011.).
Сыйлыктары. Наамдары
"Эмгектеги артыкчылык" медалы (1986-жыл).
"Манас-1000" медалы (1995-жыл).
"Кыргызстандын маданиятына эмгек сиңирген ишмер" наамы (1990-жыл).
Кыргыз Республикасынын эл артисти (2011-жылдын 30-августу).
Малваю
Малваю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Адзьва дарыясынын оң жээгинен 40 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 69 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Балырлар
Балырлар (Algae) - көбүнчө сууда жашоочу, негизги вегетативдик органдары (жалбырак, сабак жана тамырлары) болбогон, жарыкта көмүр кычкыл газын сиңирүүгө жөндөмдүү (хлорофиллдин болушу менен) төмөнкү түзүлүштүү фототрофтук өсүмдүк.
Булар микроскоптук бир клеткалуу, колониалдуу, көп клеткалуу, клеткасыз (сифондук), ошондой эле жөнөкөй жип же пластинкалардан турган татаал түзүлүштүү талломдуу (кээде уз. 50-60 м) өсүмдүктөр. Түрдүүчө формадагы клеткаларды кармайт (көбүнчө жашыл Б-дагы десмидиялар катары).
Көптөгөн Б. жогорку өсүмдүктөр сыяктуу, протопласт цитоплазмага жана ядрого диференциацияланган. Бир гана көк жашыл Б-да типтүү ядро жок.
Көпчүлүк убакытта клеткаларда ядролор бирден, кээде андан да көп болушат. Ядро дайыма клетканы бүт каптаган цитоплазмада жайгашат. Клеткаларда атайын клеткалык суюктуктар менен толгон боштуктар болуп, алар вакуолдор деп аталат.
Протопласт көпчүлүк убакытта клеткалык чел кабык менен капталган. Бирок Б-дын жылаңач клеткалар болот. Мындайлар – амеба сыяктуу клеткалуу, «флагеллаттык» түзүлүштүү (эвгленалар, перидениялар) Б. Аларда цитоплазманын сырткы катмары тыгыздашып, перипласт менен капталат.
Клеткалык чел кабык көбүнчө клетчаткадан (целлюлоза), кээде башка заттардан, айрыкча, пектин затынан турат.
Клеткаларды атайын былжырлар да каптайт. Алар кээде жеке-жеке клеткаларды каптаса, кээде бүтүн көп клеткалуу жиптерди курчап, колонияларды түзүшөт.
Б-дын эң мүнөздүү элементи – пигменттерди кармоочу хроматофорлор. Ал Б-дагы негизги органоид. Жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөрдөн айырмаланышып, Б-дын хроматофорлору формалары, түзүлүштөрү жана клеткаларда жайгашуулары боюнча (борбордо, четте) түрдүүчө, алар негизги систематикалык белгилер. Хроматофорлор хлорофиллди кармаган пластиддер деген түшүнүктүн өзгөчө учуру – фотосинтез процессин ишке ашырат. Алар клеткаларда бир же бир нече.
Б. вегетативдик, жыныссыз, жынысташуу жана коньюгациялык жолдору менен көбөйүшөт.
Азыркы учурда Жер шарында Б-дын 50 миңден ашык түрлөрү белгилүү. Алардын 25 миңи КМШнын флорасына тиешелүү. Борбордук Азиянын флорасында анын 4 миңден ашыгы, ал эми Кыргызстанда 1 миңге жакын түрлөр кездешет. Б. суу өсүмдүгү деген түшүнүк так эмес. Биринчиден, сууда жашаган бардык эле өсүмдүктөр Б. эмес. Анда башка да жогорку түзүлүштүү өсүмдүктөр жашайт. Экинчиден, көптөгөн Б. кургакта да кездешет. Бирок бардык шартта (топуракта, дарактардын боорунда, аскада) булардын жашоосу суу менен тыгыз байланышкан. Өзгөчө көбөйүү процесстери суусуз өтпөйт.
Алар түзүлүшүнө, көбөйүшүнө, өрчүү процесстеринин өзгөчөлүктөрүнө жараша: көк жашыл, кызыл, жашыл, хара, сары жашыл, алтын түстүү, эвглена, динофита, диатом, күрөң балырлар типтерине ажырайт. Аталган бардык типтеги Б. (күрөң Б-дан башкасы) Кыргызстандын шартында кездешет.
Бейшеналиева Динара
Бейшеналиева Динара – акын. Талас районунун Арал айылында 1967-жылы 19-июлда туулган.
1985-жылы орто мектепти, 1988-жылы Талас шаарындагы медициналык окуу жайын бүтүргөн.
Эмгек жолун 1985-жылы Бишкек шаарындагы республикалык оорукананын неврология бөлүмүндө медайым болуп иштөө менен баштаган. 1996–2003-жж. “Асаба”, “Ордо” гезиттеринде кабарчы болуп иштеген.
1992-жылы алгачкы ”Кызыл алма” аттуу китеби жарык көргөн.
Ага “Кыргыз руху” гезити ”2009-жылдын эң мыкты акыны” деген сыйлык ыйгарган.
Кыргыз тилинде
Турна бийи: Ырлар. - Б.: Бийиктик, 2009. -237 б.
Гүлчө
Гүлчө — Кыргызстандын Ош облусунун Алай районундагы айыл. Гүлчө айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 14 121 киши (2023-жылы).
Шаардын тарыхы
Илгери–илгери кара Кытай элине да озго журтка таанымал, адилет, акылман хан болгон экен. Кудайга канча заарлап какшаса да артында туягы жок, перзент көрбөптүр. Күндөрдүн бир күнүндө, ошол кара Кытай ханы жер кыдырып, эл кыдырып, кыргыз жерине Алайда эс алып жүргөндө, тоо арасындагы гул талаада айперидей кыз перзенттуу болуптур. Кудайдан мин ирет жалынып суранса да, перзент корбой, бала жытына зар болгон хан, коз жашы төгүлө сүйүнүп, чон той өткөрүп, кызынын атын «Тоо–Гүлү» же "Гүлшань" деп коюптур. Татынакай наристеге арнап, Кытай хан кызы төрөлгөн жерине гүл талаага ак сарай курдуруп, айланасын коргондоп, сарай ичин тайгылткан гүлбакчага айлантат. Кызы бойго жетип, артараптан жуучу келе баштайт. Бирок Гүлшанга ылайыктуу күйөө чыкпайт. Гүлшандын сулуулугу бут дуйно жүзүнө таркайт да, кыргыз элинин аксаклдары кенешип олтуруп, кызды кайда тарттырып жиберебиз деп, кытай ханына келишет. Ханга кыргыз элинин меймандостугу, кен пейилдиги, Алайдын жери, суусу, таза абасы жагып, кзына тендеш, акылман, айкол батырын ала келишет. Гүлшань ал жигитти бир коруп жактырып калат. Кара Кытай ханы терен ойлонуп, насаатчы кенешчилери менен жалгыз кызынын оюна макул болушат. Ошентип, тогуздап токту толо мал айдап күйөө-кыз ордого келет. Той күнү дасторкон жайылып, түркүн даамдар менен толот. Ошол учурда Гүлшань дасторкондогу мейизден уучтап алып, оозуна салат. Мейиздин арасында уулу каракурт болгон. Каракурттун уусунан кыз заматта коз жумат. Ааламды карангылык каптап, не кытай ханы, не кудаалар эмне кылаарын билбей, оозунан алдырган куштай абдырап, ичтеринен кайгынын зили каптап олтуруп калган дешет.
Гулшань мекендеген көк булун анын атынан, тилдеги орфогрфиялык өзгөрүүлөрдөн кийин Гулчо деп өзгөргөн.
Новь дарыясы
Новь — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Лемеза дарыясынын оң жээгинен 29 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бегалиева Өмүрбүбү
Бегалиева Өмүрбүбү – акын. Талас облусунун Кара-Буура районунун Киров айылында 1962-жылы 6-мартта туулган. 1979-жылы Киров орто мектебин, 1984-жылы Ташкендеги фармацевттик институтун артыкчылык диплому менен аяктаган. 1986-жылы Киевден фармацевтик аналитикалык кызматы боюнча такшалмадан өтүп, 1991-жылы Харьков шаарынан адистигин өркүндөткөн.
1984-жылы Киров районунун Борбордук райондук ооруканасына караштуу №341 дарыкананын башчысы, 1985-жылы Фрунзедеги №240 дарыканада провизор-аналитик, 1986–1988-жж. Талас облусунун облустук дарыкана башкармалыгынын начальнигинин орун басары-инспектор, 1988–1989-жж. Талас облустук дарыкана башкармалыгынын контролдук-аналитикалык лабораториясынын башчысы, 1989–1997-жж. №88, “Бейиш” дарыканаларынын башчысы, улук провизор, 1997–2001-жж. Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин алдындагы Саламаттык сактоо реформасын координациялоо жана ишке киргизүү башкы башкармалыгынын техникалык координациялык комитетинин “Дарылоо каражаттары башкармалыгынын” компонентинин мониторинги боюнча кеңешчи болуп иштеген.
1999-жылы Кыргыз телерадиокорпорациясынын “Здоровая нация” улуттук программасы боюнча алып баруучусу болуп иштөө менен Кыргызстанда дары-дармек каражаттарына НДСти алып салуу маселесин көтөргөн. 1999-жылдан тартып “Силани” ЖЧК директору, 2006-жылдан “Нусуп аталык” Келечегин өнүктүрүү коомдук фондунун” төрайымы болуп иштөө менен жеке ишкерлигин улантып келе жатат.
2007-жылдан Кыргыз телерадиокорпорациясында “Адамзаттын өнүгүүсүнүн негизги мыйзамы” китебинин мазмуну негизи болуп саналган “Башкаруу философиясы” радиопрограммасынын алып баруучусу болгон.
1997-жылы ал жөнүндө “Аалам жаңырыгы” аттуу документалдуу телефильм тартылып, Кыргыз телерадиосунун Алтын казынасына жазылып алынган.
1999-жылдан Кыргызстандын провизорлор жана фармацевтер бирикмесинин мүчөсү, “Саламаттыкты сактоонун ардактуу кызматкери”.
2004-жылы Кыргызстандын белгилүү адамдарынын маалыматтары камтылган “Элита Кыргызстана” биографиялык жыйнагына анын өмүр баяны киргизилген.
2006-жылы "Нүсүп Аталык" коомдук фондунун төрайымы.
1999-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
2015-жылы "Кыргыздын кыраан кыздары" жыйнагына киргизилген. Туз. "Кыргыз Туусу", Ш. Калыков. Б -2015. 205 бет.
2016-жылы Кыргыз акын-жазуучулары - балдарга. Хрестоматиясына ырлары киргизилген. С. Рысбаев, Б. Абдухамидова, Б. Асаналиев, Ч. Бекбаева, А. Мукамбетова, Б-2016. Бийиктик плюс.
2016-жылы "Кыргыздын кыраан кыздары" жыйнагына киргизилген. Туз. "Кыргыз Туусу", Ш. Калыков. Б -2016.
2018-жылы "Saırlerden bır demet ' Sıır Seckını'" Антологиясына киргизилген. Halıse Tekbas. Turkıe - Адана *
2019-жылы Казакстан "Аалам калктары Жазуучулар Одагынын" Кыргыз Республикасындагы башкы өкүлү.
2020-жылдан тартып Кыргызстан "Жазуучулардын жана чыгармачыл Ишмерлердин Эл Аралык Бирлигинин" Президенти.
2021-жылы "Saırlerden bır demet ' Sıır Seckını" антологиясына ырлары киргизилген. Halıse Tekbas. Turkıe * 2021. 319 sayfa.
2022-жылы "Gardas Kırgız sıırı Antolojısı" ырлары, автобиографиясы киргизилген. Edıtorlor: Orhan Soylemes - Mustafa Saıd Arslan Döne Arslan - Sultan Raev. TurkSoy-2022. Ankara.
Кыргыз Республикасынын жараны. Кыргызстандын борбору - Бишкек жана Туркиянын Стамбул шаарларында жашайт. 2 уулдун энеси.
Кыргыз тилинде
2. Тенир, Аалам жана Мен – Б.: “Акыл” Мамконцерни, 1996. – 269 б.
3. Мухаммед пайгамбар баяны – Б.: Шам, 1998 – 125 б.
4. Ааламдан келген каттар. – Б.: Айат, 2004 – 150 б.
6. Бал Китеп (1-том) – Б.: Салам, 2006. – 347 бет.
7. Бал Китеп (2 том) - Бишкек, 2011 - 347 бет
8. Бал Китеп (3 том) - Бишкек, 2023 - 350 бет
10. Манастын Созу - 2024
Орус тилинде
11. Отток крови законов и закономерностей земного шара из Вселенной. – Б.: Кыргызполиграфкомбинат – 1998 – 125 с.
12. "Основные Законы Развития человечества" том 1. – Б.: Бийиктик, 2003 – 262 бет.
13. "Основные Законы Развития человечества" том  2. – Б.: Бийиктик, 2005 – 303 бет.
14. Госпожа Кыргызская Революция – Б.: Учкун, 2005 – 120 с.
Конседиментациялык бүктөлүү
Конседиментациялык бүктөлүү (лат. con (cum) -  бирге, менен, sedimentum  -  чөгуү) - деңиз жана материк ичиндеги бассейндерде чөкмө тектердин катмарлануусу менен бирге, бир убакта пайда болгон бүктөлүүлөр. Постседиментадиялык (чөкмө тектер пайда болгондон кийинки) бүктөлүунүн карама-каршысындагы түшүнүк. Терминди 1948-ж. С. С. Шульц Тянь-Шандагы мезозой-кайнозой тоо тек катмарларын изилдөөнүн натыйжасында сунуш кылган. Конседиментациялык бүктөлүүгө тереңдикте пайда болгон майда бүртүкчөлүү чөкмөлөр (чопо, мергель, аки таш жана кремнийлүү тоо тектер) синклиналдардын чуңкурунда, ал эми тайыздыкта пайда болгон кесек бүртүкчөлүү чөкмөлөр (кум, кесекчелүү жана органогендик аки таш теги ж. б.) антиклиналдардын төбөсүндо орун алышы; катмарлардын калыңдыгы синклиналдан антиклиналдьш төбөсүн карай азайышы мүнөздүү. Конседиментациялык бүктөлүү платформалардын плиталарында, ороген кырчоолорундагы алдыңкы жана тоо аралык ойдуңдарда кеңири тараган. Конседиментациялык бүктөлүү байыркы бүктөлүүлөрдө да кезигет. Мисалы, кембрийде пайда болгон Конседиментациялык бүктөлүү Кыргызстанда Көк-Ийрим тоосунан аныкталган (К. С. Сагындыков, 1964).
Келескелу дарыясы
Келескелу — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Башкаус дарыясынын сол жээгинен 108 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Медведер (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Медведер — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Ахмет айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 100 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Сары-Булак (Кара-Кулжа району, Кара-Кочкор айыл аймагы)
Сары-Булак (Сары-Булак) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Кара-Кочкор айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 718 киши.
Лонгдэйл (Оклахома)
Лонгдэйл (Оклахома) (Longdale) — Оклахома штатынын Blaine округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 262 киши. Болжолдуу аянты - 0.692616 км². FIPS коду — 40-43950.
Батыркулов Бекмырза
Батыркулов Бекмырза — Кетмен-Тобо ороонундогу Кызыл-Жазы айылында 1930-жылы туулган. Сталин атындагы мектеп-интернатынан кийин Горький атындагы орто мектепти биринчи бутуруучулордон болгон. Андан сон Жалал-Абаддагы мамлекеттик мугалимдер институтун бутургон. Эмгек жолун Тогуз-Тородо мугалимдиктен баштап, кийинчерээк Токтогулда иштеген. Педагогикалык кесипте 47 жыл эмгектенген. 1970-жылы Кыргыз ССРинин Эл агартуусунун мыктысы, 1980-жылы усулчу-мугалим деген даражаларга жеткен. Ал сабак Берген Кызыл-Жазы орто мектебине озунчолук мектеп деген ыйгарым укук берген.
Батыркулов Бекмырза Кыргыз Республикасынын эмгек синирген мугалими.Кыргыз Республикасынын Эл мугалими.
Гвадалахара
Гвадалахара, Гуадалахара Мексиканын батышындагы шаар. Мексика тайпак тоосунун түштүк-батышында, 1567 м бийиктикте жайгашкан. Халиско штатынын административдик борбору. Калкы 1,6 млн (2006); калкынын саны боюнча Мехикодон кийинки 2-шаар. Тогуз жолдун тоому. Метрополитен. Саламанкадан нефть жана нефть продукциясы, Сьюдад-Пемекстен газ куурлары келет. Өлкөнүн соода-өнөр жай, илимий, маданий борбору. Эл-аралык аэропорту бар. Машина куруу (радиоэлектроника өнүккөн), металл иштетүү, тамак-аш-татымал, булгаары-бут кийим, текстиль, химиялык өнөр жай ишканалары жана «Honda» компаниясынын автозаводу (жылына 27 миң даана) иштейт. Унмверситеттер, калк китепканалары, заманбап искусство галереялары, музей, Х. К. Оросконун музей-өнөрканасы, планетарий, зоопарк бар. 1531-ж. негизделген. Чиркөөлөр, 16-18-кылымдын коомдук курулмалары (андан ичкери Сан-Франциско Сан-Франсиско, 16-17-к.; Санта-Моника чиркөөлөрү, 1720-33) сакталган. Епископ Каваньястын госпиталынын имараты Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине кирген. Шаарга жакын ГЭС бар.
Конкреттүүлүк
Конкреттүүлүк (лат. concretusкоюлган, тыгыз, ашташкан) - көп түрдүүлүктөгү бирдейлик, жекеликтеги жалпылык ж. б. жактардын чыныгы байланышы, объектинин чектери, алардын катнаштарынын, өз ара аракеттеринин, карама-каршылыктарынын көп кырдуулугун билүү.
И. Кант, И. Фихте, Г. Гегель Конкреттүүлүктү материалдык негизинен ажыратып, таза духовный көрүнүш катары карашкан. Диалек. материализмде «Конкреттүүлүк» түшүнүгү туюм аркылуу кабыл алынуучу бир бүтүн нерсе катары колдонулат. Бул мааниде Конкреттүүлүк - таанымдын башаты. Теориялык ойлоодо Конкреттүүлүк кубулуштардын закон ченемин, өсүү тенденциясын, нерселердин жана окуялардын олуттуу байланыштарын жана катнаштарын ачуучу илимий аныктамалардын системасы катары көрүнөт. Конкреттүүлүк абстракттуулукка карама-каршы түшүнүк жана аны менен салыштырылып каралат. Тааным процессинде ой абстракттуулуктан Конкреттүүлүккө карай жылат. Конкреттүүлүк категориясы матер, диалектиканын системасында чоң методологиялык мааниге ээ. Диалек. негизги принциптердин бири -  чындыктын конкреттүүлүгүн моюнга алуу. Конкреттүүлүк табигый жана коомдук турмуштун фактыларына жалпы формула жана схема боюнча мамиле кылбастан, тааным объектисинин бардык реалдуу шарттарын эске алуу, негизги олуттуу касиеттерин, байланыштарын, тенденцияларын кароо зарылчылыгын талап кылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Бекболотов Тургунбек
Бекболотов Тургунбек – жазуучу. Киров районунун Ак-Жар айылында 1948-жылы 12-декабрда туулган. Кыргыз Мамлекеттик Университетин бүтүргөн.
Эмгек жолун Ак-Жар орто мектебинде мугалим болуудан баштап кийин, райондук гезитте кабарчы, башкы редактордун орун басары, Коммунисттик партиянын Киров райондук комитетинде инструктор, Киров атындагы колхоздо парткомдун катчысы болуп иштеген.
2006-жылы Эл аралык Б.Сарногоев атындагы сыйлыктын ээси, 2006-жылы “Талас өрөөнүнүн чыгаан атуулу” наамын алган.
1999-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Көз караш: – Б.: «Акыл» концерни, 1997. – 78 б.
Чарчанган кылым. – Б.: Шам, 1999. – 78 б.
Муздак тамгалар. I китеп. - Б.: Басма тамга, 2003. – 166 б.
Кечиккен ырлар. – Б.: Бийиктик, 2007. – 366 б.
Махабат бүтпөс дастаным. – Б.: Бийиктик, 2008. – 120 б.
Бурганак. – Б.: Бийиктик, 2009. – 131 б.
Анюг (дарыя)
Анюг — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лундонга дарыясынын сол жээгинен 11 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 33 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Юн-Яха (Лайндт-Яха куймасы)
Юн-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лайндте-Яха дарыясынын оң жээгинен 11 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 27 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гвадалквивир
Гвадалквивир ― Испаниянын түштүгүндөгү дарыя. Узундугу 657 км, алабынын аянты 57 миң км2. Андалусия тоолорунан башталып, Андалусия ойдуңу аркылуу акканда салааларга бөлүнүп, Атлантика океанынын Кадис булуңуна куярда эстуарийди пайда кылат. Февраль-март айларында кирет. Орто чыгымы 164 м3/сек. Сугатка пайдаланылат. Төмөнкү агымында кеме жүрөт. ГЭСтер курулган. Боюнда Кордова, Севилья шаары жайгашкан.
Кувык (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Кувык — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Ахмет айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 321 киши. Почта индекси — 452255, ОКАТО коду — 80240805006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Рау дарыясы (Инзера куймасы)
Рау — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Инзер дарыясынын сол жээгинен 66 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Киште дарыясы
Киште — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Телецкое көлү орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :