cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Франсуа Миттеран
Миттеран Франсуа (26.10. 1916, Шаранта департаменти, Жарнак – 8. 1. 1996, Париж) – фр. мамлекеттик жана саясий ишмер. 1937-жылы Парижде жана Сорбоннада билим алган. Кесиби боюнча юрист жана филолог. 2-дүйнөлүк согушта жарадар болуп, 1940-жылы туткунга түшкөн. 1941-жылы туткундан качып, Францияга кайтып келген. 1942-жылы Каршылык көрсөтүү кыймылына катышкан. 1944-жылы шаары де Голлдун өкмөтүндө туткундардын иштери боюнча генералдык секретарь, 1945-жылы Каршылык көрсөтүүнүн демократиялык жана социалисттик союзу солчул центристтик партиясын негиздеген. Француз парламентинин депутаты (1946–58; 1962–81). Төртүнчү республикасынын мезгилинде мурунку фронтовиктердин иштери боюнча министр (1947–48), Министрлер Советининн төрагасынын алдындагы мамлекеттик секретарь (1948–49), Деңиздин ары жагындагы аймактар иштери боюнча (1950–51), мамлекеттик министр (1952), ЕС иштери боюнча (1953), ички иштер (1954–55), юстиция (1956–57) министри. Бешинчи республика негизделгенден кийин солчул оппозициянын башкы лидерлеринин бири (1958). 1965-жылы Демократиялык жана социалисттик солчул күчтөрдүн федерациясын түзгөн. 1970–71-жылдары Республикалык институттар конвенти партиясын расмий жетектеген. 1971-жылы Француз социалисттик партиясынын 1-секретары, 1981–95-жылдары Франция президенти болуп иштеген. Ал өнөр жай ишканаларын жана банктарды улутташтыруу, мамлекеттик бийликти борбордоштуруу, жумуш күнүн кыскартуу ж. б. иштерди жүргүзгөн.
Көркөм гимнастика
Көркөм гимнастика – спорттун бир түрү; аялдардын гимнастика жана бий айкалыштырылган түрдүү ийилме жана ыкчам кыймылдары музыканын коштоосу жана тасма, топ, аркан сыяктуу буюмдун жардамы менен, кээде ансыз эле аткарылуучу мелдеши. Көркөм гимнастиканын дене чыңдоо менен катар эстетикалык тарбия берүүдө да мааниси чоң. Дүйнөнүн чемпионаты 1963-жылдан 2 жылда бир өткөрүлөт. Кыргызстандын спортчулары 1968жылдан СССРдин биринчилигине катышкан. Республикада Көркөм гимнастиканын Л. Иванова, Л. Абдукаримова, Л. Войтюк, И. Литвинова ж. б. өңдүү чеберлери бар. 1984-жылдан Олимпиялык оюндардын программасына киргизилген.
Штайниц
Штайниц (Steinitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 455 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 8,20 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 510. Муниципалитеттин башчысы — Эрнст-Отто Шуль.
Роттах-Эгерн
Роттах-Эгерн (Rottach-Egern) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Мисбах районуна кирет.
Калкы - 5619 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 59,1 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 82 129. Муниципалитеттин башчысы — Франц Хафнер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 19 шаардык районго бөлүнөт.
Жанылсынзат Тургунбаева
Биография
Жаңылсынзат Турганбаева - (1970-жылы туулган) “Супара” этнокомплексинин кош-негиздөөчүсү жана башкы директору, “Супара” компаниясынын башкаруучу акционери, маркум Табылды Эгембердиевдин жубайы.
Норс Маскегон
Калкы - 4031 киши. Болжолдуу аянты - 10.6 км². FIPS коду — 26-58640.
Жанылсынзат Тургунбаева
Биография
Кыргыз мамлекеттик улуттук университетинин тарых факультетин бүтүргөн.
Кыргызстандын этнографиялык туризмине кошкон салымы
Жаңылсынзат Турганбаева Кыргызстандын негизги өзгөчөлүгү – абасы, суусу, тунук жаратылышы жана эли деп эсептейт. “Супара” жаратылышты сүйгөн туристтерге эсептелген. “Супарадагы” комплекстерде, мисалы, англис газону жок: комплекстин ээлери табигый көрүнүшүн сактап калууга умтулушат. “Супаранын” тегерегинде Табылды Эгембердиев тоолуу аймактардан атайын алып келген сейрек кездешүүчү өсүмдүктөрдү табууга болот.
Жаңылсынзат Турганбаева туризмди өнүктүрүү үчүн жаратылышка тийбестен эле шарттарды түзүп, тейлөөнү уюштурса болот деп эсептейт. Мисалы, жетүүгө кыйын болгон табигый кооз жерлерге жакшы жолдор салынып, жашоо үчүн ыңгайлуу шарттар түзүлсө,калган ишти табият жана жергиликтүү тургундар колго алат.
Этнокомплекс бардык сүт азыктарын жергиликтүү тургундардан гана сатып алат: бул кымбатка турганы менен, Кыргызстандын жарандарына ушундай жол менен колдоо көрсөтүлүп келет.
Жаңылсынзат Турганбаева “Кыргызстан жана Түркия элдеринин тамактануу маданияты: тандалма даамдар” аттуу китептин авторлорунун бири[1].
Турганбаева жолдошунун кыргыз элинин тиричилиги жөнүндө интерактивдүү музей ачуу боюнча көптөн берки кыялын ишке ашырды[2][3]. “Музей пайда көрүү үчүн эмес, байыркы кыргыздардын тиричилигин көрсөтүү максатында ачылган”, - дешет ээлери. Бул музейдин базасында сайма сайуу, ашпозчулук жана улуттук оюндар боюнча мастер-класстар өтүп турат.
Шилтемелер
Жаңылсынзат Турганбаева - владелица этно-резорта Супара. Истории женщин-предпринимательниц из Кыргызстана
https://kyrgyzstan.un.org/ru/35938-zhanylsynzat-turganbaeva-vladelica-etno-rezorta-supara-istorii-zhenschin-predprinimatelnic-iz. 15 января 2020
Бурулкан Сарыгулова, Канат Рыскулов, Бексултан Абибакир уулу. Глава «Супары» о муже, музее и важности креатива
Три года как нет Табылды Эгембердиева. 12 фактов об основателе "Шоро"
https://ru.sputnik.kg/20180516/tabyldy-ehgemberdiev-fakty-ob-osnovatele-shoro-1039195636.html 20:48 16.05.2018 (обновлено: 14:27 14.12.2021)
12 видео-историй успешных предпринимательниц Кыргызстана
Этнографический туризм: «Супара» – место с живой энергетикой
https://bulak.kg/2021/11/23/etnograficheskij-turizm-supara-mesto-s-zhivoj-energetikoj/  Елена Морозова -23.11.2021
https://dep.manas.edu.kg/department/Restaurant%20Management/news/1127
https://mir24.tv/news/16451375/prikosnutsya-k-istorii-v-kyrgyzstane-otkrylsya-interaktivnyi-muzei
https://kabar.kg/news/pervaia-ledi-kr-priniala-uchastie-v-otkrytii-interaktivnogo-muzeia-v-supare/11/03/21
Пөрмиц
Пөрмиц (Pörmitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Орла районуна кирет.
Калкы - 195 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6,35 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 75 084. Муниципалитеттин башчысы — Рольф-Ульрих Топель.
Сэндвич (Нү-Гэмпшир)
Сэндвич (Нү-Гэмпшир) (Sandwich) — Нү-Гэмпшир штатынын Кэрролл округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1326 киши. Болжолдуу аянты - 242.1 км². FIPS коду — 33-67780.
Хойерсен
Хойерсен (Heuerßen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Шаумбург районуна кирет.
Калкы - 1003 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3,97 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 57 015.
Георгиевка турак дөңсөөсү
Георгиевка турак дөңсөөсү - таш доорундагы турак жай.
Урзайбаш (Буздяк району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Талааны текшерүү
Талааны текшерүү – 1) аргын үрөндөрдү өндүрүүдө технологиялык ченемдердин сакталышын көзөмөлгө алуу; 2) изилдөө усулу.
Сатарова Гүлмира Өкүшовна
Сатарова Гүлмира Өкүшовна (1965-ж. т., Үчтерек айылы) - мугалим; Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты (1985-90).
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5
Төрт бурчтук
Томпок жана томпок эмес Төрт бурчтуктар бар. Төрт бурчтукка квадрат, ромб, тик бурчтук, трапеция, ромбоид жана жалпы түрдөгү Төрт бурчтук кирет. Жалпы түрдөгү Төрт бурчтуктун аянты аны эки үч бурчтукка бөлүү аркылуу табылат. Карама-каршы бурчтарынын суммасы барабар болгон ар кандай томпок Төрт бурчтуктун (тең жактуу трапеция, квадрат, тик бурчтук) сыртынан айлана сызууга болот. Эгерде Төрт бурчтуктун карама-каршы жактарынын суммасы барабар болсо, анда мындай Төрт бурчтуктун (ромб, квадрат ж. б.) ичинен айлана сызууга болот.
Жалпы түрдөгү ичтен сызылган Төрт бурчтуктун аянты: S= ,](р - а){р - Ь)(р - с)(р - d) abcdcos2a, мында a, b, с, d - жактарынын узундуктары, р - жарым периметр, a - карама-каршы жаткан бурчтардын жарым суммасы. Каалагандай Төрт бурчтуктун аянтына төмөнкү формула туура келет: S= - d^-sina, мында a-d1 жана d2 - диагоналдарынын арасындагы бурч.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Роклэнд Майн (Мэн)
Роклэнд Майн (Мэн) (Rockland Maine) — Мэн штатынын Кнокс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7 297 киши. Болжолдуу аянты - 39.1 км². FIPS коду — 23-63590.
Мичман
Мичман – 1) 1940–71-жылы Россия АДФтеги старшина курамынын аскер чини; 2) чыныгы аскер кызматын өтөп бүтүп, адис (офицердин жардамчысы) катары Россия АДФте жана чек ара аскерлеринин деңиз бөлүктөрүндө белгилүү мөөнөткө өз ыктыяры менен кызмат өтөөгө калган кызматкердин наамы (1972-жылы 1-январдан киргизилген); 3) 1917-жылдан мурдагы орус АДФиндеги кенже офицердик чин; 4) Улуу Британиядагы аскер-деңиз колледжинин жана АКШ аскер-деңиз академиясынын улук курсантынын аскердик наамы.
Сатаров Кабатай
Сатаров Кабатай (1942-ж.т.) - эл агартуу отличниги. Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты (1975-80).
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5
Каппельн (Лаутереккен)
Каппельн (Лаутереккен) (Kappeln (bei Lauterecken)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кузель районуна кирет.
Калкы - 134 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 36 049. Муниципалитеттин башчысы — Отфрид Бус.
Дорнштеттен
Дорнштеттен (Dornstetten) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Карлсруэ административдик округуна карайт. Фройденштадт районуна кирет.
Калкы - 7984 киши(2013-ж.). . Аянты - 24,21 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 37 019. Мэр — Дитер Флик.
Манчестер Юнайтед
«Манчестер Юнайтед» футбол клубу (Manchester United Football Club; аңглисче айтылышы ) — Чоң Манчестер графтыгына (феодалдык ээлик) кирген Стретфорд шаарынын аңглис кесипкөй футбол клубу. 1878-жылы алгач түзүлгөн кезинде аталышы «Ньютон Хит (Ланкашир энд Йоркшир Рейлуэй)» болгон, кийинчерээк 1902-жылы «Манчестер Юнайтедге» өзгөргөн. Дүйнөдөгү эң белгилүү футбол клубдарынын катарына кирет. 1992-жылгы аңглис Премьер-лигасынын негизин түзгөн клубдардын бири.
«Манчестер Юнайтеддин» үй стадиону — «Олд Траффорд» — 1910-жылы ачылган. «Олд Траффорд» Аңглиядагы Уэмблиден кийинки эң ири футбол стадиону болуп саналат жана бул стадионго 76 миңге жакын көрүүчү батат.
«Манчестер Юнайтед» эң ийгиликтүү аңглис клубдарынын бири. 1986-жылдын 27-ноябрында команданы сэр Алекс Фергюсон колго алгандан баштап, «Манчестер Юнайтед» 27 трофей утуп, соңку 20 жылда - Аңглия футболунун эң кирешелүү клубу болуп саналат. 2010/11 мезгилинде «Манчестер Юнайтед» «Ливерпулдун» көрсөткүчүнөн ашып түшүп, рекорддук 19чу ирет Аңглия чемпиондугун утуп алды. 1968-жылы «Манчестер Юнайтед» «Бенфика» португал футбол клубун финалда утуп (4:1), Европа чемпиондор кубогун утуп алган биринчи аңглис клубу болуп табылат. 1999-жылы «Манчестер Юнайтед» мюнхендик «Баварияны» финалда утуп (2:1), Европа чемпиондор кубогун экинчи ирет жеңип алат. 2008-жылы «Манчестер Юнайтед» лондондук «Челсини» финалда утуп, Чемпиондор лигасын дагы бир жолу утуп алат. Мындан башка, «Манчестер Юнайтед» Аңглия Кубогунун рекордсмен жеңүүчүсү болуп саналат (11 жолу жеңүүчү аталган). .
«Манчестер Юнайтед» азыркы кездеги дүйнөнүн эң кирешелүү футбол клубдарынын үчтүгүнө кирет. 2012-жылдын апрелинде Forbes журналы клубду $2, 235 миллиардга баалаган. .
Команданын башкы машыктыруучусу, сэр Алекс Фергюсондун мансабын (карьера) аяктоо себебинен, 2013-жылдын 9-майында анын ордуна Дэвид Мойес дайындалган. 2011-жылдын февралында мансабын бүтүргөн Гари Невиллди Неманья Видич алмаштырган.
Команданын башкы машыктыруучсу — голланддык адис Луи ван Гал. Ал Дэвид Мойестин кызматтан кеткендигине байланыштуу, убактылуу башкы машыктыруучуунун милдетин аткарууга дайындалган Райан Гиггздин ордуна келген. Команданын капитаны — Уэйн Руни, ал 2014-жылдын жайында клубдан кеткен Неманья Видичти алмаштырган.
Эрте мезгил (1878—1945)
Клуб 1878-ж. Манчестердеги темиржолчу-жумушчулар тобу тарабынан «Ньютон Хит (Ланкашир энд Йоркшир Рейлуэй)» (Newton Heath L&YR F.C) аталышы менен түзүлгөн. Клубдун формасы жашыл жана алтын түстөн турган. 15 жыл бою команда жартылай бузулган «Норт Роуд» талаасында оюн көрсөтүп, 1893-жылы Клейтондогу «Бэнк СтритБэнк Стритке» көчүп кетет. Андан бир жы мурун клуб темиржолчулар станциясынан бөлүнүп, көзкарандысыз болуп, Футбол лигасына кошулат. Клуб катчысы кызматы түзүлүп, аталышынан «Ланкашир энд Йоркшир Рейлуэй» кошумчалары алып салынган. Клуб «Ньютон Хит» болуп аталган. 1902-ж. команда 2500 фунт чамасында карызга түшүп, банкрот чегинде болгон. «Бэнк Стрит» стадиону сот аткаруучулары тарабынан жабылган. Жабылуу коркунучунан клубду ошол кездеги көрүнүктүү салым кошкон, Манчестер сыра жасоочу заводунун башчысы Жон Генри Дейвис куткарган. 1902-ж. 26-апрелде клуб атын өзгөртүп, расмий түрдө «Манчестер Юнайтед» деп аталган. Бир убакытта клуб формасынын түсү жашыл жана алтындан кызыл жана ак түстөргө алмашкан. .
1903-ж. клуб катчысы катарында Эрнест Мангнэлл дайындалган. Анын башкаруусунда 1906-ж. «Манчестер Юнайтед» Биринчи дивизионго алмашып, 1907/08 мезгилинде өзүнүн биринчи чемпиондук наамын жеңип алган. Бул кезеңде «Манчестер Юнайтедге» каршылаш «Манчестер Ситиден» Билли Мередит, Сэнди Тернбулл жана дагы башка оюнчулар өтүп, команданын маңыздуу оюнчуларына айланган. 1908-ж. «Манчестер Юнайтед» өз тарыхындагы биринчи Аңглия Суперкубогун утуп, ал эми 1909-жылы — өзүнүн биринчи Аңглия Кубогун утуп алган. 1910/11 мезгилинде «Манчестер Юнайтед» өз тарыхында экинчи ирет Биринчи дивизиондун чемпиону болгон. Ошол мезгилде клуб өзүнүн жаңы «Олд Траффорд» стадионуна көчкөн. Соңку он жылдыкта «Манчестер Юнайтед» жаңы трофейлерди ута алган эмес. Ал эми 1922-ж. Экинчи дивизионго кулап калган. 1925-ж. «Манчестер Юнайтед» Биринчи дивизионго кайра келгени менен, турнирдик жадыбалдын биринчи жарымы үчүн гана күрөшүп, 1931-жылы Экинчи дивизионго кайра кулаган. Экинчи дүйнөлүк согуштун алдындагы сегиз жыл арасында «Манчестер Юнайтед» дивизиондордун арасында көчүп жүрдү. Ал эми 1934-жылы өз тарыхындагы эң төмөнкү орунга ээ болгон — Экинчи дивизиондун 20-оруну. Согуш алдындагы 1938/39 мезгилин клуб Биринчи дивизиондун 14-орунунда аяктады.
Басби заманы
1945-жылы «Манчестер Юнайтед» башкы машыктыруучусу болуп Мэтт Басби дайындалган. Басбинин жана анын жардамчысы Жимми Мерфинин башкаруу учурунда, клуб, чемпиондукта үч мезгилде тең экинчи орунду ээлеп турду: 1946/47, 1947/48 жана 1948/49, ал эми 1948-жылы Аңглия Кубогун жеңип алган. 41 жыл мурунку соңку триумфунан кийинки 1951/52 мезгилинде «Манчестер Юнайтед» Биринчи дивизиондун наамын жеңип алган. Ошол кезде курама оюнчуларынын жашы өтүп баратканына байланыштуу, Басби негизги курамага жаштар курамасынан оюнчуларды тарта баштаган: Рожер Берн, Билл Фоулкс, Марк Жонс, Деннис Вайоллет. Ийгилик дароо келе койгон жок: 1952/53 мезгилинде жаңыланган Басби командасы 8-орунду гана ээлеген, бирок 1955/56 мезгилинде «Манчестер Юнайтед» Аңглия чемпиону болгон. Команданын орто жаш чамасы 22 жашка теңелген. Ошол кездеги клубдун жаш тарбиялануучуларын басма-сөздөрдө «Басби бөбөктөрү» деп аташкан. 1956/57 мезгилинде «Манчестер Юнайтед» кайрадан чемпиондукту утуп, аны менен катар Европанын башкы клубдук турниринде катышкан Аңглиянын биринчи клубу болуп, Аңглия Кубогунун финалы менен Европа чемпиондор кубогунун жарым-финалына жеткен.
1957/58 мезгилинде, Белграддагы «Црвена Звезда» клубу менен ойногон Европа чемпиондор кубогунун матчынан кийин, 1958-жылы 6-февралда Мүнхен аэропортунда «Манчестер Юнайтед» оюнчуларынын учагы кырсыкка учураган. Авиакырсык сегиз оюнчунун өмүрүн алып кетти: Жефф Бент, Рожер Берн, Эдди Колман, Дункан Эдвардс, Марк Жонс, Дэвид Пегг, Томми Тейлор жана Лиам Уилан. Аны менен катар кырсыкта 15 жүргүнчү жан берген, анын ичинде клубдун машыктыруучу штабынын мүчөлөрү Уолтер Крикмер, Берт Уолли жана Том Карри болгон. Мэтт Басби өтө оор жаракат алып, үч айдан кийин клубдун башчылыгына кайрадан келген. Көпчүлүктүн таңыркоосуна карай, 1958-жылы негизги курамасынан айрылган «Манчестер Юнайтед» Аңглия кубогунун финалына өтүп, «Болтондон» жеңилип калган. Мезгилдин соңунда Европа чемпиондор кубогунун тизмесине УЕФА эки клубду Аңглия футбол ассоциациясына сунуштаган: Аңглия чемпиону «Вулверхэмптон Уондерерс» жана авиакырсыктын курмандарынын урматына байланыштуу «Манчестер Юнайтед», бирок Футбол ассоциациясы сунушту четке каккан. 1958/59 мезгилинде «Манчестер Юнайтед» чемпиондукту 2-орунда аяктаган.
1969—1986
Макгиннесс башкаруусунда «Манчестер Юнайтед» 1969/70 мезгилинде 8-орунга гана илинген, жана 1970/71 ийгиликсиз мезгилинен кийин Макгиннесс кызматын бошотуп, резервдеги оюнчуларды машыктырууга өткөн. Басби кайрадан башкы машыктыруучу болууга келишим түзүп, 1971-жылы 6 айдан кийин биротоло клубду таштаган. Ошол кезде Басби менен бирге тажрыйбалуу Нобби Стайлз жана Пэт Креранд сыяктуу оюнчулар мансабын токтотушкан. «Манчестер Юнайтед» башкы машыктыруучусу болуп Фрэнк О’Фаррелл дайындалган. Ал Макгиннесс сыяктуу башкы машыктыруучу кызматынан жарым айдан кийин бошотулган, бирок Макгиннесстен айырмаланып кураманы күчөйтүү үчүн жаңы оюнчуларды сатып алган. Анын эң маңыздуу жасалган сатып алуусу «Абердинден» 125000 фунтка алынган Мартин Бакен болгон. 1972-жылдын соңунда клубдун башкы машыктыруучусу болуп «Док» лакап аты менен таанымал Томми Дохерти дайындалган. Ал «Манчестер Юнайтедди» 1972/73 мезгилинде кулап калуудан сактап калган, бирок кийинки 1973/74 мезгилинде клуб Экинчи дивизионго кулап калган. Бул кезде «жылдыздуу трио» аттуу Бест, Лоу, Чарльтон оюнчулары мансаптарын аяктаган. Алардын ордуна Лу Макари, Стюарт Хьюстон жана Брайан Гринхофф алынган, бирок алар клубдан кеткен күчтүү оюнчулар менен тең келе алышпады. 1974/75 мезгилиндеги жыйынтыгы менен «Манчестер Юнайтед» Биринчи дивизионго кайра келип, 1976-жылы Аңглия кубогунун финалында «Саутгемптондон» жеңилип калган. Бир жылдан кийин «Манчестер Юнайтед» 1977-жылы «Ливерпулду» финалда 2:1 эсеби менен утуп, Аңглия кубогун утуп алган. Өз ийгилигине жана күйөрмандар арасындагы беделдигине карабастан, Дохерти клуб физиотерапевтинин аялы менен болгон романы ашкереленгенден кийин, башкы машыктыруучу ордунан бошотулган.
1977-жылдын жазында Дохертинин башкы машыктыруучу ордун Дейв Секстон алмаштырган. Секстон команда менен эч бир наамдарды ута албаганы үчүн, 1981-жылы ордунан бошотулган. Секстондун ордуна Рон Аткинсон келген. Ал жумушка киришүүсү менен «Вест Бромвичтен» Брайан Робсонду сатып алып, британдык трансфер рекордун жаңырткан. Ошону менен бирге Аткинсон Йеспер Ольсен, Пол Макграт жана Гордон Страканды жазып алып, жаштар курамынын катарындагы Норман Уайтсайд жана Марк Хьюз аттуу оюнчуларды негизги курамага киргизген. Аткинсондун башкаруусунда «Манчестер Юнайтед» 1983чү жана 1985-жылдарда эки ирет Аңглия кубогун утуп алган. 1985/86 мезгилинде чемпиондук наам үчүн болгон күрөштө «Манчестер Юнайтед» фаворит болуп, чемпиондуктун 10 баштапкы матчтарын утуп жана октябрь айында артында тургандардан 10 упайга озуп турган, бирок баштапкы физикалык формасын жоготуп, турнирди 4-орунда аяктаган. Кийинки мезгилде команда керектүү кондицияны жыйнай албай, 1986-жылдын ноябрында Биринчи дивизиондон кулоо чегинде кармалып турган. Аткинсон кызматынан бошотулуп, анын ордуна шотланддык адис Алекс Фергюсон дайындалган. .
Көркөм сүрөт академиялары
Көркөм сүрөт академиялары – пластикалык иск-вонун илимий-чыгармачылык мекемеси; жогорку көркөм сүрөт мектеби. 16-кылымда Италияда пайда болгон Көркөм сүрөт академиясы антика искусствосун – Кайра Жаралуунун улуу чеберлеринин ыкмаларын таанып-изилдеген жана сүрөттү искскусствонун башаты катары аздектеген сүрөтчүлөрдүн эркин бирикмеси болгон. 1648-ж. Парижде негизделген алгачкы Живопись жана скульптуранын королдук академиясы француз искусствосунун өнүгүшүнө чоң таасир тийгизген. 17–18-кылымдарда Париж академиясынын үлгүсүндө бир катар Европа мамлекеттеринде (Венада, 1692; Берлинде, 1694; Лондондо, 1768). Көркөм сүрөт академиясы түзүлгөн. Россияда 1757-ж. Петербургда негизделген. 1933-ж. Жогорку окуу жайы болуп эсептелген Бүткүл россиялык Көркөм сүрөт академиясы ачылып (Ленинградда) – 1947-ж. СССР көркөм сүрөт академиясы түзүлгөн. Кыргыз Республикасынын улуттук Көркөм сүрөт академиясы 1995-ж. Бишкекте ачылган.
Манчестер Юнайтед
Алекс Фергюсон доору
left|thumb|1986-жылдан баштап «Манчестер Юнайтеддин» башкы машыктыруучусу - [[Алекс Фергюсон] [[Файл:Man Utd vs Arsenal 2009-04-29.jpg|thumb|«Манчестер Юнайтед» жана «[[Арсенал ФК|Арсенал» ортосундагы оюн]] thumb|«Манчестер Юнайтед» жана «[[Вест Хэм» ортосундагы оюн]] left|thumb|Аңглия футбол тарыхындагы эң көп наам уткан оюнчусу - [[Райан Гиггз ]]
Алекс Фергюсондун биринчи мезгилдеги башкаруусунда «Манчестер Юнайтед» чемпиондукту 11-орунда бүтүргөн. Кийинки 1987/88 мезгилинде «Манчестер Юнайтед» экинчи болуп аяктаганы менен, андан кийинки мезгилде бул көрсөткүчтү кайталай алган эмес. 1990-жылдын башында Фергюсон, узак жеңишсиз өткөргөн матчтары үчүн, кызматынан бошотулуу чегинде болгон болды. Бирок Аңглия Кубогунда жакшы көрсөткүчтөрү жана финалда «Кристал Пэласты» утканы үчүн, Фергюсон өз ордун сактап калган. 1990/91 мезгилинде «Манчестер Юнайтед» Футбол лигасынын кубогунун финалына чыгып, Рон Аткинсондун клубу «Шеффилд Уэнсдейден» жеңилип калган. Ошол мезгилде «Манчестер Юнайтед» Кубок ээлеринин кубогун жана Европа суперкубогун утуп алган. Кийинки мезгилде клуб кайра Кубок лигасынын финалына жетип, бул жолу «Ноттингем Форест» клубун уткан. 1991-жылдын жазында командага даниялык дарбазачы Петер Шмейхель өтүп, чемпиондуктун 1991/92 мезгилинде 17 «кургак матч» өткөрүп, «Манчестер Юнайтеддин» «Лидстен» кийинки 2-орунду ээлөөгө көмөктөшкөн. 1992-жылы клуб 1,2 млн. фунтка Эрик Кантона́ны сатып алган. Харизматикалуу француздун клубга өтүүсү, команданын көрсөткүчүнө таасирин тийгизди: 1992/93 мезгилинде «Манчестер Юнайтед» 1967-жылдан кийинки биринчи чемпиондук наамын утуп алган. 1993-жылдын июль айында «Ноттингем Форесттен» ирланддык Рой Кин жарым-коргоочусу өтүп, клуб тарыхындагы белгилүү оюнчу катарына кошулган. 1993/94 мезгилинде «Манчестер Юнайтед» өз тарыхындагы алгачкы ирет дубльду утуп алган: Премьер-лигасы менен Аңглия кубогу. 1994/95 мезгили команда алдыңкы көрсөткүчтөрүнө жете албагандан кийин, Фергюсон негизги оюнчуларды сатып жиберип (Марк Хьюз, Пол Инс жана Андрей Канчельскис), аларды «Манчестер Юнайтед» жаштар академиясынын оюнчулары менен алмаштырган (алардын ичинде Дэвид Бекхэм, Пол Скоулз, Гари жана Фил Невилл, Ники Батт). Жаңыланган жаш «Манчестер Юнайтед» 1995/96 мезгилинде кайрадан «дубльду» утуп алган. Сти Брюс командадан кеткенден кийин, 1996-жылы команданын жаңы капитаны болуп Кантона шайланган. Ал 1996/97 мезгилинде команданы кезектеги чемпиондукка алып келип, мезгилдин аяктаар кезинде күтүүсүздөн мансабын токтото тургандыгын жарыялаган. Француз форвардын алмаштыруу үчүн Тедди Шерингем сатып алынды. Ал эми «7» санындагы футболка Дэвид Бекхэмга өттү. 1998/99 мезгили клубдун тарыхындагы эң ийгиликтүүсү болгон: «Манчестер Юнайтед» бир мезгилдин ичинде «треблды», Премьер-лиганы, Аңглия Кубогун, Чемпиондор лигасын жеңген биринчи Аңглия клубу болгон. «Манчестер Юнайтед» соңку турда «Тоттенхэм Хотспурду» 2:1 эсеби менен утуп, Премьер-лиганын чемпиондук наамын жеңип алган. Аңглия Кубогунун финалында «кызыл шайтандар» «Ньюкаслды» 2:0 эсеби менен жеңген. Чемпиондор лигасынын финалында «Манчестер Юнайтед» соңку кошулган мүнөттөрдө мүнхендик «Баварияны» 2:1 эсеби менен уткан. Ошол жеңиштерден кийин Алекс Фергюсон, футболго зор эмгегин сиңиргени үчүн, жан-дилин аябаган адам деген наамга ээ болгон. Триумфалдык мезгилдин аяктаар чагында клуб бразилдик «Палмейрас» клубун утуп, Эл аралык континенттер кубогун утуп алган.
1999/2000 жана 2000/01 мезгилдеринде «Манчестер Юнайтед» Премьер-лиганы утканы менен, Европа сахнасында андай жетишкендиктерге жете албады. 2001/02 мезгилин команда 3 оюнда аяктаганы менен, кийинки мезгилде Премьер-лиганы кайрадан жеңип алган. «Манчестер Юнайтед» соңку жетишкендиктеринен кийин төрт жыл чамасында бир да наамды ута албады. 2004-жылы клуб Аңглия кубогун утуп алган. Аңглия чемпиондорунун наамы «Олд Траффордго» 2006/07 мезгилинин жыйынтыгында гана кайтып келди. 2007/08 мезгилинде «Манчестер Юнайтед» Премьер-лиганы жана Чемпиондор лигасын утуп, «европалык дубльду» жеңип алган. 2008/09 «Манчестер Юнайтед» катары менен үчүнчү жолу Премьер-лиганы утуп алган. Аны менен катар Футбол лигасынын кубогу менен Дүйнө клубдар чемпиондугун жеңген. 2009-жылдын жайында мадриддик «Реалга» Криштиану Роналду рекорддук 80 млн. фунт баасына сатылган. 2010-жылы «Манчестер Юнайтед» «Астон Вилланы» финалда утуп, өз тарыхында биринчи ирет клубдук турнирде өз наамын сактай алуу менен бирге, Футбол лигасынын кубогун утуп алган. 2010/11 мезгилинде «Манчестер Юнайтед» өз тарыхындагы 19-чемпиондук наамды алып, бул көрсөткүчтөн «Ливерпулдан» озуп, Аңглия футбол тарыхындагы ички турнирлериндеги эң ийгиликтиктүү клуб болгон. Эки жылдан соң, 2012/13 мезгилдеринде, «Юнайтед» кайрадан Премьер-лиганы утуп алган. Эсеп боюнча өз тарыхында 20-жолу Аңглия чемпиону болушкан. 2013-жылдын май айында сэр Алекс Фергюсон мезгил бүткөндөн кийин машыктыруучулук мансабын аяктай тургандыгы жөнүндө чечимин жарыялаган.
Клуб формасынын түсү, формасы, белгиси
Коноктук формасынын негизинде көбүнесе ак көйнөктөр, кара шорта жана ак байпактар турду, бирок кээде башкачалары да болуп турган. Мисалы, 1903-1916-жылдарда команда ак-көк тилкелүү көйнөктөрдө ойногон болсо, 1994-2003-жылдары кара көйнөктөрдө чыгып, 2000-жылы горизонталдуу күмүш тилкелерден турган кочкул-көк формасы менен ойногон. Эң таанымал коноктук комплекттеринин бири 1995/96 мезгилиндеги толук боз түстөн турган формасы болгон. «Манчестер Юнайтеддин» бул формасы менен эч бир оюнду ута албаганына байланыштуу, алардан баш тартууга мажбур болгон. «Саутгемптон» жана «Манчестер Юнайтед» ортосундагы оюндун тыныгуусунда, клубдун 3:0гө утулуп турганы үчүн, форманы ак-көк түскө алмаштырууга чечим кабыл алынган, бирок матч «Манчестер Юнайтеддин» 3:1 эсебинде жеңилүүсү менен аяктаган. Футболчулардын айтуусу боюнча, боз түс көзгө көрүнөөрлүк боло алган эмес, ал команда ишинин натыйжалуулугуна начар таасирин тийгизген.
«Манчестер Юнайтеддин» үчүнчү резервдик формасы 1968-жылы УЕФА чемпиондор лигасын утуусунун урматына салттуу түрдө көк түстө.
Азыркы кезде «Манчестер Юнайтеддин» негизги формасы ак жакалуу кызыл көйнөктөн турат. Клуб эн белгиси көйнөктүн сол жагында, ак түстүү Nike эн белгиси оң жагында, ак түстүү Aon эн белгиси көйнөктүн орто жагында турат. Бул көйнөк кызыл тилкелүү шорта менен кара байпак комплектинен турат. .
«Манчестер Юнайтед» эн белгиси бир нече ирет өзгөргөнү менен, негизги түзүлүшү бир калыпта өзгөрбөдү. Клуб эн белгисинин дизайны Манчестер шаарынын гербинде негизделген. Эн белгидеги шайтан команданын «кызыл шайтандар» лакап атына негизделген. Бул лакап атты Мэтт Басби 1960-жылдары «Солфорд Сити» регби клубунун атына негизделип койгон. 1960-жылдардын соңунда клуб документтеринде жана шарфтарда шайтан пайда боло баштаса, 1970-жылдардын башында ортосунда үч тиштүү шайтан, ал эми эки четинде розалардын ордуна топтор калыптанышкан. 1998-жылы эн белги дагы өзгөрдү: бул жолкусунда эн белгиден  Football Club сөзү жок болду.
Стадиону
Негизделген жылдан баштап «Ньютон Хит» өз үйүндөгү оюндарын «Норт Роуд» анча чоң эмес стадионунда өткөргөн. Конокко келген командалар талаанын сапатына арызданышчу. Кийим алмаштыруу бөлмөсү стадиондон жөө басканда он мүнөттөй убакыт алган Олдем көчөсүндөгү «Үч тажы» сыраканасында болгон. Кийинчерээк ошол эле Олдем көчөсүндөгү «Кайчы» мейманканасына жылдырышкан.
«Ньютон Хит» «Норт Роуд» талаасында 15 жыл (1878-1893-жылдар) ойногон, кийин Клейтон аймагындагы «Бэнк Стрит» стадионуна көчүп кеткен. Бул талаа мурункусунан алда-кайда айырмачылыгы болгон жок: жанындагы фабриканын түтүнү стадиондун үстүнөн түтөп турган. Бир жолу «Уолсолл Таун Свифтс» клубу талаанын начар абалына арызданып, оюнду баштоодон баш тарткан. Бирок талаага кум сээп, конок команданы ойноого көндүргөн (Ошондо алар 14:0 эсебинде утулушкан). Жеңилген жак талаанын начар абалына шылтоолоп, матчтын эсебин жокко чыгаргандан кийин, матчты кайрадан ойноого туура келген. Экинчи аракетте талаанын абалы мурункудан бир аз гана өзгөргөн, «Уолсолл Таун Свифтс» клубу бул жолу 9:0 эсебинде кайрадан жеңилүү ызасын тарткан.
1902-жылы клуб банкрот абалында болуп, «Бэнк Стрит» сот аткаруучулары тарабынан жабылган. Акыркы көз ирмемдерде команда капитаны Гарри Стаффорд акча топтоп, «Бристоль Сити» командасы менен болчу коноктук оюндун акчасын төлөп, кийинки турдагы «Блэкпулга» каршы оюнга, коңшу Харпурхей шаарынан убактылуу талаа тапкан.
Клуб аталышы «Манчестер Юнайтедге» өзгөргөндөн кийин, жаңы стадиондун курулушу башталган. «Манчестер Юнайтеддин» Аңглия Кубогунун биринчи жеңишинен алты ай мурун, 1909-жылы апрелинде, «Олд Траффорд» команданын жаңы стадиону болот деп жарыяланып, курулушуна 60 000 фунт акча бөлүнгөн. Стадион архитектору Арчибальд Лейтч болгон. Курулуш бүткөндөн кийин, стадион 76 962 көрүүчүнү батыра алган. Стадиондун биринчи оюнунун ачылуу билети туруп көрүүчү орундар үчүн 6 пенс турса, эң кымбат отуруп көрүүчү орундары 5 шилинг турган. 1910-жылдын 10-февралында «Олд Траффорддо» биринчи оюн «Ливерпулга» каршы өтүп, коноктордун 4:3 эсебиндеги жеңиши менен аяктаган. .
Экинчи дүйнөлүк согушта стадион, 1941-жылы немистердин Манчестерге жасалган авиачабуулунун кезинде, катуу кыйраган. Бомба соккусу Түштүк трибунасын толугу менен бузуп, борбордук туннели гана аман калган. 1949-жылга чейин стадион калыбына келтирилген. Ал эми клуб үйдөгү оюндарын «Манчестер Ситинин» «Мейн Роуд» үй стадионунда өткөргөн. .
Ошондон кийин стадион дайыма жакшыртуу үстүндө болгон: «Стретфорд Энддин» үстүнө чатыр жаап, андан кийин Түндүк жана Чыгыш трибуналарына да чатыр жабылган. Андан соң эски чатыры консолдук чатырга алмаштырылган. 1993/94 мезгилинде «Стретфорд Энд» консолдук чатырлуу болгон акыркы трибуна болду.
1950-жылдардын ортосунда стадиондо прожекторлор орнотулган. Узундугу 55 метрди түзгөн төрт колонна тургузулган. Жарык берүү системи 40 000 фунт туруп, 1957-жылы 25-мартта өткөн матчта биринчи ирет колдонулган. Эски прожекторлор 1987-жылы гана иштен чыгарылган. Аларды ар трибунага орнотулган жаңы прожекторлор менен алмаштырган. Бул прожекторлор азыркы күнгө чейин колдонулуп келет. .
1990-жылдары Хиллсборо трагедиясынан кийин, Тейлор баяндамасы түзүлүп, бүт стадиондорду толугу менен отуруп көрө турган шарттарды милдеттендирген. Стадионду кайра куруу жумуштарына байланыштуу, «Олд Траффорддун» сыйымдуулугу 44 000 орунга чейин төмөндөгөн. Бирок клубдун атагы чыга баштаган сайын стадионду кеңейтүү жумуштары жүргүзүлүп турган. 1995-жылы Түндүк трибунасы үч кабатка бөлүнүп, сыйымдуулугу 55 000 орунга чейин көбөйгөн. Андан кийин Чыгыш жана Батыш трибуналарын кеңейтүү жумуштары жүргүлүзүп, стадион сыйымдуулугу 68 000 орунду түзгөн. Соңку кайра куруу жумуштары 2006-жылы аяктап, түндүк-чыгыш жана түндүк-батыш аралары ачылып, стадион сыйымдуулугу 76 098 орунга чейин өскөн. 2009-жылы стадиондо анча чоң эмес кайра куруу жумуштары 255 орунга азайтып, стадион сыйымдуулугу 75 957 орунду түзгөн. .
Кээ бир маалыматтарга таянсак, кийинки стадионду кеңейтүү иштери, бир эле кабаттан турган Түштүк трибунасын куруу үчүн 90-100 млн. фунттай ири чыгымды алып келет. Мындай чоң чыгымдын себеби, стадионду кеңейтүү үчүн клубга стадионго жакын жайгашкан 50 турак үйдү сатып алуу. Аны менен катар жаңы кабаттардын курулушун темир-жолдордун үстү менен салуу. Стадионду «чөйчөк эффекти» калыбына келтирүү үчүн, жок дегенде Түштүк трибунасына тагы бир кабат кошуп, аны менен бирге түштүк-батыш жана түштүк-чыгыш араларын ачуу жумуштарын жүргүзүү керек. Азыркы маалыматтарга таянсак, кайра куруу жумуштарынан кийин, стадион сыйымдуулугу 96 000 орунду түзүп калат. Бул көрсөткүч жаңы «Уэмбли» стадионунун сыйымдуулук көрсөткүчүнөн ашып кетүүсү мүмкүн. .
Күйөрмандары
Бардык европа клубдарынын арасында «Манчестер Юнайтед» дүйнөдөгү үй матчтарындагы күйөрмандардын эң жогорку санда катышуу көрсөткүчү бар футбол клубу болуп саналат. , Дүйнөдө 24 мамлекетте жайгашкан, Manchester United Supporters Club (MUSC) аттуу фан-клубдар желеси эки жүздөн ашык расмий таанымал филиалдарды түзөт. Таанымалдуулугун сактоо максатында, клуб мезгил алдындагы даярдыктын алкагында, дүйнө боюнча саякатарды уюштуруп турат. Deloitte компаниясынын көрсөткүчү боюнча, «Манчестер Юнайтеддин» дүйнөдө 75 миллион күйөрманы бар, бирок башка көрсөткүчтөргө таянсак, күйөрмандарынын саны 333 милионго жетет экен. 1964/65 мезгилинен баштап, Аңглия чемпиондугунун 45 мезгилинин соңку 38 мезгилинде, «Манчестер Юнайтед» күйөрмандарынын үй матчтарында катышуусунун орточо көрсөткүчү – Аңглия футбол клубдарынын арасындагы эң жогорку көрсөткүч болуп саналат.
Клубдун эң ири күйөрмандар бирикмелери болуп, клуб менен тыгыз байланышты расмий форум аркылуу сактап келе жаткан «Манчестер Юнайтед» күйөрмандарынын көзкарандысыз ассоциациясы (Independent Manchester United Supporters Association, IMUSA) жана «Манчестер Юнайтед» күйөрмандар Трасты (Manchester United Supporters' Trust, MUST) саналат. 2005-жылы клубду Глейзер үй-бүлөөсү басып алгандан кийин, бир топ күйөрмандар «Юнайтед оф Манчестер» жаңы клубун негиздешкен. .
Башка клубдар менен атаандаштыгы
«Лидс Юнайтед» клубу менен атаандаштыгы Йоркшир жана Ланкашир ортосундагы пикир-келишпестиктерден башталат. Эки клубдун ортосундагы каршылаштык 1960-жылдарда «Лидс» Аңглияда натыйжалуу көрсөткүчтөргө жеткен кезде башталып, 1970-1980-жылдары уланган, 1992-жылы «Лидс» эң натыйжалуу ийгиликке жетип, «Манчестер Юнайтед» клубун чемпиондук жарышта утуп алганга чейин созулду. «Арсенал» клубу менен атаандаштыгы башка каршылаштардын атаандаштыгына салыштырмалуу, футбол талаасындагы оюн атаандаштыгында негизделген. 1990-жылдардын аягында, «Арсенал» жана «Манчестер Юнайтед» клубдары чемпиондук наам үчүн күрөшүп, бири-бирине катаал каршылаштык көрсөтүп келишкен.
Расмий адамдары
«Манчестер Юнайтед» Лимитед
«Манчестер Юнайтед» футбол клубу
Башкы машыктыруучулары
Төмөнкү башкы машыктыруучулар «Манчестер Юнайтед» менен (Аңглия Суперкубокторунан башка) жок дегенде бир турнирди утушкан :
Төө тaмaн
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Сасыкова Айымкан
Сасыкова Айымкан (1917-ж. т., Мазарсуу айылы) - Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты (1951-55). Бишкектеги медициналык окуу жайын (1933), Кыргызстан айыл чарба институтун (1961) бүткөн.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил. ISBN 9967-14-030-5
Тосиро Мифунэ
Мифунэ Тосиро (1. 4. 1920, Кытай, Шаньдун провинциясы, Циндао – 24. 12. 1997, Токиого жакын, Митака) – япон актёру, продюсер. 1946жылдан «Toho» кинокомпаниясында (Токио) иштеген. 1947-жылы өзүнүн устаты Кадзиро Ямамотонун «Жаңы акмактар мезгили» фильмине тартылган. Алгачкы ийгилиги – «Күмүш тоонун ары жагында» фильминдеги гангстер Эдзимдин ролу. А. Куросава менен көп жылдык чыглык кызмат ташуусу 1948-жылы «Мас периште» фильминде (гангстер Мацукага) башталган. «Расёмон» фильминдеги каракчы Тадзёмаронун ролу Мифунэни өзгөчө ийкемдүү, күчтүү темпераменттүү каармандын жан дүйнөсүн терең ачып бере алган кино актёр катары тааныткан. Мифунэнин чыгармачылыгынын туу чокусу – доктор Нийденин ролу («Кызыл сакал», Венециядагы ЭКФ сыйлыгы). А. Куросаванын көптөгөн фильмдерине тартылган (Кикутие, «Жети самурай»; Кийити Накадзима, «Тирүүнүн жазгандары»; Дэнкити Акама–Рогожин, «Кемпай» ж. б.). Романтикалык-баатырдык «кэнгэки» жанрындагы каармандардын ролдорунда мыкты аткарган: Мусаси Миямото («Мусаси Миямото»), Сандзюро («Жан сакчы», Венециядагы ЭКФ сыйлыгы) ж. б. 1963-жылы Токиодо «Mifune Productions» компаниясын түзүп, анда «500000 мурас» фильмин койгон. Чет өлкөлөрдө киного тартылган: Офицер («Тынч океандагы тозок», АКШ), Жан сакчы («Кызыл күн», Улуу Британия). 1970-жылдарда өз студиясында «дзидпайгэки» стилиндеги телесериалдарга тартылган.
Байериш-Айзенштайн
Байериш-Айзенштайн (Bayerisch Eisenstein) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Реген районуна кирет.
Калкы - 1051 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 47,34 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 76 115. Муниципалитеттин башчысы — Томас Мюллер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Зордуктоо маданияты
Зордуктоо маданияты - коомдун гендердик жана жыныстык мамилелерге болгон көз карашынан келип чыккан зордуктоолор нормалдаштырылган чөйрөгө айтылат. Зордуктоо маданиятына мүнөздүү жүрүм-турум - жабырлануучуну күнөөлөө (виктимблейминг), слатшейминг, сексуалдык объективация, зордуктоону коркунучтуу бир нерсе катары кабыл албоо, зордуктоону кеңири жайылган көйгөй экенин жана чоң зыян келтиргенин четке кагуу. Бул түшүнүк социалдык топтордун ичиндеги, мисалы түрмөдөгү жана согуш учурундагы конфликттик аймактардагы, жүрүм-турумду сүрөттөө жана түшүндүрүү үчүн колдонулуп келген.
Дамеров (Төмөнкү Померания)
Дамеров (Төмөнкү Померания) (Damerow (Vorpommern)) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Иккер-Рандов районуна кирет.
Зордуктоо маданияты
Зордуктоо маданияты деген түшүнүк феминисттер кыймылынын экинчи толкуну тарабынан, негизинен Америка Кошмо Штаттарында, 1960-жылдардан баштап иштелип чыккан. Концепцияны сындагандар анын бар экендигин же олуттуулугун талашка салышкан, жана концепция өтө тар экенин айтышкан. Ошондой эле, зордуктоо кеңири жайылган маданияттар бар болсо дагы, зордуктоо маданиятынын идеясы зордуктоочу күнөөлү эмес, зордуктоого мүмкүнчүлүк берген жалпы коом күнөөлү экендигин билдириши мүмкүн деген сындар чыккан. Зордуктоо маданияты түшүнүгүн жактагандар жалгыз гана кылмышкер күнөөлүү эмес дешет. Кылмышкер негизги күнөөкөр болгон учурда дагы, аны жаап-жашыргандар, жабырлануучу тарапты күнөөлөгөндөр же уяткаргандар, шериктештер, жана жалпысынан бүтүндөй коомчулук жана маданият дагы коллективдүү түрдө жоопкерчиликтүү.
Жаныбарлар фермасы
"Жаныбарлар фермасы" (Animal Farm) — Жорж Оруэллдин аллегориялык новелласы. Биринчи жолу 1945-жылдын 17-августунда басылып чыгарылган. Оруэллдин айтымында, китеп 1917-жылдагы орус ыңкылабынан тарта СССРдин сталиндик дооруна чейин болуп өткөн окуяларды чагылдырат. Демократиялык коммунистик Оруэлл Иосиф Сталиндин сынчысы жана Москвадан башкарылган сталинизимдин душманы болгон. Бул испан жарандык согуш маалында өз тажрыйбасынан калыптанган көз караш болгон. Анын ишениминде, Советтер Союзу катаал диктатура айланып, анда жеке адамга сыйынуу күчөп, террор өкүм сүргөн. Ивонн Даветке жазган катында Оруэлл "Жаныбарлар фермасын" Сталинге каршы сатиралык жомок ("un conte satirique contre Staline") деп сүрөттөгөн. Ал өзүнүн 1946-жылдагы "Мен эмне үчүн жазам?" аттуу дилбаянында, эмне кылып жатканын толук түшүнүп жатканы менен бирге "Жаныбарлар фермасы" анын саясий максат менен чыгармачыл максатын айкалыштырууга аракет кылган алгачкы китеби деп айткан.
Түп нускасында китептин аталышы "Жаныбарлар фермасы: Жомок" болгон. АКШдагы басмаканачылар 1946-жылы коштомо аталышын алып салышкан. Бир гана котормосунда бул аталыш сакталган. Башка варианттар "Сатира" жана "Азыркы сатира" сыяктуу коштомо аталыштарды камтыйт. Оруэлл французча котормосуна "Union des républiques socialistes animales" деген аталышты сунуш кылган. Анын кыскартылышы URSA болуп, латынчадан которгодо Орусиянын символу "аюу" деген сөздү туюнтмак. Советтер союзунун французча айтылышы да Union des républiques socialistes animales деп аталган.
Зордуктоо маданияты
Келип чыгышы
"Зордуктоо маданияты" деген термин биринчи жолу 1970-жылдары Америка Кошмо Штаттарында феминисттер кыймылынын экинчи толкунунун учурунда бүтүндөй Америка маданиятына карата колдонулат. 1970-жылдары феминисттердин экинчи толкуну коомчулукка зордуктоонун кеңири жайылышы жөнүндө маалымдоо максатында элдин аң-сезимин көтөрүүгө аракеттерин башташкан. Зордуктоо маданияты концепциясынын айтымында зордуктоо Америка маданиятында кеңири таралган жана адаттагы көрүнүш болгон жана бул коомдун аялзатына карата жек көрүүчүлүктүн жана сексизмдин экстремалдык көрүнүшү болгон. Зордуктоо сексуалдык кылмыш эмес, зордук-зомбулук кылмышы катары жана анын мотиви сексуалдык ырахаттанууга болгон каалоодон мурун эркектердин үстөмдүгү, коркутуу жана гендердик нормаларды көзөмөлдөө катары жаңыдан аныкталып чыккан. Ошондой эле зордуктоо кылмышкерлердин тарабынан эмес, жабырлануучулардын көз карашы тарабынан кайрадан изилдене баштаган.
Дамеров (Төмөнкү Померания)
Калкы - 144 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,82 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 62 011.
Вудлоун Парк (Кентукки)
Вудлоун Парк (Кентукки) (Woodlawn Park) — Кентукки штатынын Джэфферсон округуна караган АКШ шаары.
Зордуктоо маданияты
Келип чыгышы
Бул термин биринчи жолу 1974-жылы Нью-Йорктун Радикалдык Феминисттери тобу үчүн басылып чыккан "Зордуктоо: Аялдар үчүн алгачкы булак китебинде" колдонулган. Ал китепте аталган топ: "Биздин негизги максатыбыз - зордуктоону жоюу жана коомду революциялык жол менен өзгөртпөстөн бул максатка жетүү мүмкүн эмес", - деп жазган. Аталган китеп жана Сюзан Браунмиллердин 1975-жылы жарык көргөн "Биздин эркибизге каршы: Эркектер, аялдар жана зордуктоо" (Against Our Will: Men Woman and Rape) аттуу эмгеги аялдардын зордуктоо жөнүндөгү билдирүүлөрүн камтыган алгачкы китептердин бири болгон. Алардын авторлору зордуктоо учурлары ойлогондон алда канча көп болгонун далилдөөгө аракет кылышкан. Бул китепте Браунмиллер аялдар зордуктоо жөнүндө эч качан сүйлөбөйт, анткени алар "алардын физикалык бүтүндүгүнө каршы болгон кылмыш" жөнүндө ачык сүйлөшкүсү келбейт, бул коомчулуктун зордуктоонун кулач жайганына көңүл бурбаганын көрсөтөт. Браунмиллер академиялык чөйрөдө да, коомчулукта да зордуктоо фактылары эске алынбайт деп ырастаган. Ал психологдорго "зордуктоону колдогон маданияты" эмнеден улам пайда болгонун байкоого жана изилдөөгө жардам берген. “Биздин эркибизге каршы” китеби феминизм жана сексуалдык зомбулук боюнча маанилүү эмгек жана зордуктоо боюнча заманбап изилдөөлөрдүн тиреги катары каралат.
Жаныбарлар фермасы
Оруэлл китепти 1943-жылдын ноябрынан 1944-жылдын февралына чейин жазган. Бул убакта Улуу Британия Советтер Союзу менен согуштук альянс түзүп, британия эли менен интеллигенция өкүлдөрү Сталинди аябай көкөлөтүп баалап турушкан. Бул көрүнүштү Оруэлл жек көргөн. Кол жазма алгач британ жана америкалык басмаканачылар, анын ичинде Оруэллдин өзүнүн да басмаканачысы Виктор Голланц тарабынан четке кагылып, китептин чыгышын кечеңдеткен. Согуш биримдиги кансыз согушка айланып, эл аралык мамилелер жарым-жартылай өзгөргөндө китеп коммерциялык ийгиликке жеткен.
Time журналы китепти англис тилиндеги эң мыкты 100 романдын (1923-2005) тизмесине киргизген. Ошондой эле китеп Modern Library басмаканасынын 20-кылымдын эң мыкты романдары тизмесинде 31-орунга жайгашкан. Ал 1996-жылы "Хүгонун Артка кылчаюу сыйлыгын" утуп алып, Батыш дүйнөсүнүн улуу китептер тизмесине киргизилген.
Штайнфельд (Альтмарк)
Штайнфельд (Альтмарк) (Steinfeld (Altmark)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Зордуктоо маданияты
Сереп
Феминисттердин көз карашы боюнча зордуктоо маданияты гендердик зомбулукка үндөгөн жана "зордуктоо мифтерин" (зордуктоо бул жөн гана "орой секс", зордукталган кишинин деле күнөөсү бардыр) колдогон маданий чөйрө. Майкл Паренти зордуктоо маданияты зордуктоону күнүмдүк көрүнүш катары, атүгүл эркектердин укугу катары кабыл алуу аркылуу өзүн жарыялайт деп эсептейт. Бул зордуктоо фактыларын кароодо милициянын кайдыгерлигинен, ошондой эле жабырлануучуларды күнөөлөөдөн, бийликтин патриархалдык маданий нормаларга каршы келүүдөн тартынуусунан, ошондой эле зордуктоонун курмандыктары жана алардын үй-бүлө мүчөлөрүнүн стигматизациядан коркуудан улам күчөшү мүмкүн. Башка социологдор зордуктоо маданияты макулдугу жок жыныстык катнашты коомдун маданий түзүлүшүнө байланыштуу деп эсептешет, анда патриархалдык дүйнө таанымы, аялзатына жек көрүүчүлүк жана гендердик теңсиздик менен коштолгон, муундан муунга өтүп, зордуктоонун кеңири социалдык жана институционалдык деңгээлде кабыл алынышына алып келет.
Бул уламыштардын жайылышыныны бир себеби - айрым "ыплас" же "жүрүм-туруму начар" аялдар гана зордукталат деген түшүнүктүн бар болушу. Бул жалпы калктан бөлүнгөн аялдардын категориясын пайда кылат, аларга "окшобоого" үндөйт жана ар бир адам зордуктоого дуушар боло алат деген ойду азайтат. Зордуктоо жөнүндөгү уламыштардын бири – зордук кокусунан болбойт. Мындай көз караш зордукталган аялдар эч кандай себепсиз зордукталган эмес, тескерисинче алар буга татыктуу деген ойду жайылтат. Эгерде аялдар өздөрүн зордуктоого себепкер деп эсептешсе, анда алар күч органдарына кайрылбашы мүмкүн. Коом ошондой эле эркектердин агрессивдүү экендиги жөнүндөгү стереотипти алардын иш-аракеттери үчүн шылтоо катары колдонот. Бул нерсе зордуктоону актайт жана нормалдаштырат. Коом ушундай мифтерди жаратып, аялдарды коркууга салат. Зордуктоо маданиятын кабыл алуунун дагы бир себеби - бул "адилеттүү дүйнө" гипотезасы, ал адамдын жашоосунда эмне болуп жатканы анын иш-аракеттери менен тыгыз байланышта жана ошондуктан адилеттүү деп эсептелет. Бул теорияга ишенген адамдар зордукталган аялдар кандайдыр бир деңгээлде буга татыктуу деп ишениши мүмкүн. Акыры, зордуктоо аялдарга адамзатынын тарых бою кылынган мамилеге байланыштуу болушу мүмкүн, бул аялдарды эзүү жана көзөмөлдөө үчүн колдонулган фактор.
Браунмиллер "Биздин эркибизге каршы" аттуу китебинде 20-кылымдын башында жана ортосунда зордуктоо жөнүндөгү айрым мифтерге көңүл бурууга жардам берген үч идеяны талкуулайт. Биринчиден, ар бир аял жашына, көлөмүнө, дене түзүлүшүнө, улутуна же статусуна карабастан зордуктоонун курмандыгы болушу мүмкүн. Экинчиден, ондогон жылдар мурун эсептелгендей "зөөкүр" же "психикалык жактан ооруган" эркектер гана зордойт деген жаңылыш түшүнүк бар, ар бир эркек зокдуктоочу болуп калышы мүмкүн. Акыры, зордуктоо ар кандай учурларда болушу мүмкүн, бул бейтааныш адам тарабынан жасалган зордуктоо сыяктуу стереотиптерге гана байланбайт.