cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жибектеги живопись –
Жибектеги живопись – негизинен Ыраакы Чыгыш өлкөлөрүнүн көркөм искусствосунда тараган живопистин бир түрү. Кытайда жибек жебилге менен иштелүүчү иштин негизги катары биздин заманга чейин 1–миң жылдыктан эртерээк эле каллиграфтар тарабынан, ал эми болжолдуу түрдө биздин заманга чейин 3-кылымда живописчилер тарабынан колдонула баштаган. Кездеме атайын иштетүүдөн өткөн; Сун династиясынын (X–XIII к.) мезгилинде кытай живописи гүлдөп өнүккөн жана жибек квасцынын кошундусу менен иштетилген. Ж. ж-те анын ар кандай башка жанрдан айырмалаган өзгөчө фактуралык-мейкиндик көркөмдүгү бар. Заманбап көркөм искусстводо Ж. ж. көбүнчө колдонмо формаларда кеңири тараган.
Штутгарт
Штутгарт (Stuttgart) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар.
Калкы - 590 мың киши(2013-ж.). . Аянты - 207,36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 11 000. Мэр — Вольфганг Шустер.
Шаар административдик курамы боюнча 23 шаардык районго бөлүнөт.
Олимпиан Вилладж (Миссури)
Олимпиан Вилладж (Миссури) (Olympian Village) — Миссури штатынын Джефферсон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.5 км². FIPS коду — 29-54686.
Калкы
2010-жылы калкы 692 киши болгон.
Сабула (Айова)
Сабула (Айова) (Sabula) — Айова штатынын Джексон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 3.5 км². FIPS коду — 19-69510.
Калкы
2010-жылы калкы 670 киши болгон.
Гранит
Гранит (итал. granite» лат. granum — бүртүкчө) — кремний кычкылына бай магма тоо теги.
Жер кыртышында кеңири тараган. Гранит 30—40% калий талаа шпаты (ортоклаз, микроклин), 10—20% кычкыл плагиоклаз (альбит, олигоклаз), 25—30% кварц, о. эле слюдалар (биотит же мусковит), амфибол, сейрек учурда пироксен минералдарынан турат.
Гранит толук кристаллдашкан, кээде порфир структуралуу тоо тек. Өңү боз, саргыч, бозомтук көгүш Кызыл, Кызыл. Батолит, лакколит, шток, тарам ж. б. түрүндө башка тоо тектердин арасында жатат. Геологиялык жашы боюнча жаратылышта архейден тартып кайназойго чейинки Гранит интрузиялары болот.
Кыргызстандын көпчүлүк жеринде бар. Гранит менен калай, вольфрам, молибден, коргошун, цинк, сейрек кездешүүчү ж. б. көптөгөн металлдардын кенде- ри байланьпптуу. Гранит — эң сонун курулуш материал. Анын кээ бир түр- лерү — жогорку сапаттагы керамикалык сырьёнун (талаа шпатынын) жана слюданын (мусковиттин) кени. Орто эле скульптурада, жасалга искусствосуна ж. б-да кеңири пайдаланылат.
Ленинграддагы Эрмитаж Гранит менен кооздолгон. В. И. Лениндин Мавзолейин, Фрунзе шаарындагы В. И. Лениндин. В. М. Фрунзения, Зууракан Кайназарованын, Тоголок Молдонун зстеликерин тургузууда Гранит пайдаланылган.
Гранга борборлошкон торчо -атомдору параллелепипеддин чокуларында жана анын эки же бардык алты грандарынын борборлорунда жайгашкан Браве торчосунун бир тиби.
Кубдук Гранга борборлошкон торчодо атомдор анын бардык грандарынын борборлорунда жайгашат. Көпчүлүк таза металлдар кубдук; Гранга борборлошкон торчо түрүндө кристаллданат. Мисалы, алтын, күмүш, платина ж. б.
Ион-Иондук эмиссия
Ион-Иондук эмиссия – иондун (алгачкы) агымы менен нурлантканда катуу нерсенин бетинен иондордун (экинчи) бөлүнүп чыгуусу.
Экинчи иондордун курамында заряддын белгиси чагылууда өзгөрүлгөн (иондордун конверсиясы) чагылган алгачкы иондор, о. эле бута менен нурлантылган кошунду заттардын иондору байкалат. Ион-Иондук эмиссиянын сандык мүнөздөмөсү болуп экинчи ион агымынын алгачкы агымдын катышына барабар болгон Ион-Иондук эмиссиянын коэффициенти эсептелинет. Анын чоңдугу бутанын материалына жана температурасына, анын химиялык курамына, кинетикалык энергиясына жана алгачкы иондордун түшүү бурчуна көзкаранды.
Принц Фредэрик (Мэриленд)
Принц Фредэрик (Мэриленд) (Prince Frederick) — Мэриленд штатынын Calvert округуна караган АКШ шаары.
Маскага
Маскага — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Катлама дарыясынын сол жээгинен 6 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Юламан (Аургазин району, Башкыртстан)
Юламан — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Толбазин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 274 киши. Почта индекси — 453480, ОКАТО коду — 80205846003.
Принц Фредэрик (Мэриленд)
Калкы - 2 538 киши. Болжолдуу аянты - 8.4 км². FIPS коду — 24-63950.
Маскага
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Панагия тумшугунан Джанхот дарыясынын Чыгыш шекарасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Юламан (Аургазин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Маскага
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кочкорбаев Исак
Кочкорбаев Исак (1890, Россия империясы, Пишпек уезди, азыркы Ысык-Ата району, Октябрь айылы – 14.9.1965, ошол эле район, Кеңеш айылы) – колхоз өндүрүшүнүн ишмери, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1957). Кыргыз ССРинин мал-чарбасынын устаты (1953). 1929–57-ж. Ивановка районундагы «Кеңеш» колхозунун башкармасы болуп иштеген. Анын жетекчилигинде «Кеңеш» колхозу республикадагы алдыңкы ири чарбалардын бирине айланган. 1954–58-жылдары СССР Жогорку Советинин, 1947–55-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты. Ленин, 2 Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси» ордендери менен сыйланган. Ал жетектеген мурдагы «Кеңеш» колхозуна анын ысымы берилген.
Фишбах-Оберраден
Фишбах-Оберраден (Fischbach-Oberraden) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 73 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 038. Муниципалитеттин башчысы — Эгон Тилен.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Зенден (Бавария)
Зенден (Бавария) (Senden (Bayern)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан Шаар. Швабия административдик округуна карайт. Ной-Ульм районуна кирет.
Калкы - 22376 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 25,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 75 152. Мэр — Курт Байкер.
Шаар административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Бургвербен
Бургвербен (Burgwerben) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Вайсенфельс районуна кирет.
Калкы - 1070 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 4,42 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 070. Муниципалитеттин башчысы — Катрин Фридрих.
Бесани (Коннектикут)
Бесани (Коннектикут) (Bethany) — Коннектикут штатынын New Haven округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5473 киши. Болжолдуу аянты - 55.4 км². FIPS коду — 09-04580.
Кочкордогу түрк эстеликтери
Кочкордогу түрк эстеликтери – орто кылымдагы он ок элинин, түргөштөрдүн, карлуктардын, кыргыздардын маданиятын чагылдырат. 1893жылдан белгилүү. Кочкордогу түрк эстеликтеринин курамына байыркы көрүстөндөр, алардан табылган согуштук куралдар, кооздук буюмдары, тиричилик буюмдарынын үлгүлөрү, балбал таштар, аска бетине тартылган сүрөттөр, искусство эстеликтери, ташка чегилген рун жазуулары кирет. Ушундай 18 жазуу 1998-, 2000-, 2002-ж. табылган.
Граната
Граната (granatus — бүдүрлүү) — душмандын аскерин жана техникасын зыяндатууга арналган согуш куралдарынын бир түрү.
Ал артиллериялык куралдан атылат же граната ыргыткыч жана кол менен ыргытылат да, душманды жарылуудан пайда болуучу темир сыныкчалары, толкун күчү менен зыянга учуратат. Граната металл корпустан, жарылуучу заттан жана дүрмөттөн турат. Ал аракети боюнча согуп талкалоочу, тоскоолдукка тийгенде же_абада жарылуучу болуп бөлүнөт. Азыркы кездеги кол менен ыргытма Граната (массасы 0,3—1,2 вг) жарылганда 3 миңге жакын сыныктар чачырап, 5—200 м радиуста зыян келтирет. Кол менен ыргытма Гранатанын жөө аскерге, танкага каршы, химиялык, түтүн чыгарма, өчыгарма түрлөрү бар. Артиллериялык Гранаталар темир сыныктарын пайда кылуучу жана броняны тешүүчү болуп бөлүнөт. Айрымдары 300—400 мм те чейинки броняларды теше алат.
Скаппус (Орегон)
Скаппус (Орегон) (Scappoose) — Орегон штатынын Columbia округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4976 киши. Болжолдуу аянты - 6.4 км². FIPS коду — 41-65500.
Граммафон
Граммафон (гр. gramma — тамга, жазуу жана phone — үн) — механика түзүлүштөгү граммофон пластинкасынан үндү кайра угузуучу аппарат.
Граммафон иштегенде анын айланын жаткан грампластинканын спираль түрүндөгү сайы боюнча кыймылдаган граммофон ийнесинин үчүнун механикалык термелиши мембранага берилип, үн термелүүсүн чыгарат да, ал рупор аркылуу күчөтүлүп угузулат.
Граммафондун патефон (1940), азыр электр ойноткуч, электрон сыяктуу түрлөрү бар.
Барум (Ильменау)
Барум (Ильменау) (Barum (an der Ilmenau)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Люнебург районуна кирет.
Калкы - 1901 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,8 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 55 007. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Майн.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Хөфельхоф
Хөфельхоф (Hövelhof) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан муниципалитет. Детмольд административдик округуна карайт. Падерборн районуна кирет.
Калкы - 15980 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 70,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 7 74 024. Муниципалитеттин башчысы — Михель Беренс.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Кот-д'Ивуар
Кот-д-Ивуар, Кот-д-Ивуар Республикасы – Борбордук Африканын батыш бөлүгүндө жайгашкан мамлекет. Түштүгүнөн Атлантика океанынын Гвинея булуңу менен чулганат (жээк сызыгынын узундугу 515 км). Түндүгүнөн Мали жана Буркина-Фасо, чыгышынан Гана, батышынан Либерия жана Гвинея менен чектешет. Аянты 322,5 миң км2. Калкы 20,8 млн (2008). Борбору – Ямусукро. Расмий тили – француз тили. Акча бирдиги – КФА (colonies françaises d’Afrique деген француз сөзүнөн) франкы. Административдик-аймактык жактан 19 облуска бөлүнөт.
Кот-д-Ивуар – Бириккен Улуттар Уюмунун (1960), Эл Аралык Валюта фондунун (1963), Эл аралык өнүгүү жана реконструкция банкынын (1963), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (1995), Африка союзунун (1963; 2002-ж. чейин Африка биримдиги уюму) мүчөсү.
Мамлекеттик түзүлүшү
Кот-д-Ивуар – унитардык мамлекет. Конституциясы 2000-ж. 23-июлда кабыл алынган. Башкаруу формасы – президенттик республика. Мамлекет жана өкмөт башчысы – президент, 5 жылдык мөөнөткө шайланат (бир жолу кайра шайланууга укуктуу). Президент премьерминистрди, өкмөт мүчөлөрүн дайындайт жана Жогорку башкы командачы болуп саналат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы бир палаталуу парламент (Улуттук чогулуш),5 жылга шайланат. Кот-д-Ивуарда көп партиялуу система орун алган. Саясий партиялары: Ивуар элдик фронту, Демократиялык партия ж. б. Администрациялык-аймактык бөлүнүшү (2008):
Табияты
Гвинея булуңунун жээгинде булуң-буйткалар аз, батыш бөлүгү аскалуу, чыгышы жантайыңкы, кумдуу, узатасынан 300 кмден ашуун созулган лагуналар тилкеси ээлейт; ал Абижан шаары тушта деңиз менен канал аркылуу туташат. Кот-д-Ивуар Түндүк Гвинея дөңсөөсүнүн түштүк бөлүгүндө жайгашкан. Аймагынын рельефинде аз тилмеленген, бийиктиги 200–500 м келген түздүктөр басымдуу. Батыш бөлүгүн цоколдук денудациялык бөксө тоолор жана дөңсөөлөр ээлейт. Өлкөнүн аймагынын батыш чет-жакасына Леон-Либерия тоолорунун тармактары (Дан, Тура массивдери) кирип турат. Андагы Нимба тоосу (1752 м) – өлкөнүн эң бийик жери. Чыгышындагы денудациялык көтөрүңкү түздүктөрдүн айрым жерлери граниттик калдык тоолор (инзельбергдер) менен татаалдашкан. Гвинея булуңунун жээгиндеги аккумуляция ойдуңуна өтүп, өлкөнүн түштүгүндө босоголор жана шаркыратмалар пайда болот. Өлкөнүн аймагы байыркы Африка платформасында жайгашкан. Негизги кен байлыктары: алтын (Ити, Анговия, Субре ж. б. кендери), нефть, күйүүчү табигый газ (шельфтерден өндүрүлөт), ошондой эле алмаз, марганец, темир, никель, кобальт, ниобий, тантал, боксит, цемент сырьёлору ж. б.
Өлкөнүн түштүк бөлүгүнө дайыма нымдуу экватордук климат мүнөздүү. Жээк бөлүгүнө жылына 1800 ммден (Абижан) 2300 ммге чейин (Табу) жаан-чачын жаайт; абанын салыштырмалуу нымдуулугу жыл ичинде 75%тен төмөндөбөйт. Жээктин чыгыш бөлүгүндө жаан-чачын мол жааган 2 (март – июль жана октябрь – ноябрь; анда айына 100 ммден ашык жаан-чачын жаайт) жана салыштырмалуу кургакчыл 2 (декабрь – февраль жана август – сентябрь) мезгил болот. Жаан-чачын эң аз (50 ммден аз) жааган мезгил – январь жана февраль. Жээгинин батыш бөлүгүндө салыштырмалуу кургакчыл (айына 50 ммден аз) кыска мезгил январь – февралда байкалат, ал эми калган айларында (марттан январга чейин) ай сайын 100 ммден ашык түшөт; эң жаанчыл айы – июнь (500 ммден ашык). Эң ысык айларынын (март – апрель) орточо температурасы 27–28°С, эң серүүн айларыныкы (август – сентябрь) 24–25°С. Өлкөнүн борбордук жана түндүк бөлүктөрүнө нымдуулуктун сезон боюнча өзгөрүүсү байкалган субэкватордук климат мүнөздүү. Түздүктөрдө жылына 1100 ммдей, өлкөнүн түндүкбатышында, Леон-Либерия тоолорунун этектеринде 1300–1500 мм (Нимба тоосунун капталдарында 2200 ммге чейин) жаан-чачын жаайт. Жаанчыл мезгил (март – октябрь) 7–8 айга созулат. Эң жаан-чачындуу мезгили – июль–сентябрь, анда айына 150 ммден ашык жаан-чачын жаайт. Абанын орточо температурасы 23–24°Сден (декабрь–июль) 28–29°Сге (февраль–март) чейин. Өлкөнүн түндүк-батышындагы тоолуу аймактардын климаты серүүн (1500 м бийиктиктерде жылдык орточо температура 16–19°С). Кургакчыл сезондо өлкөнүн аймагында кургак түндүк-чыгыш шамалы – харматан согот. Дарыя тармагы жыш, негизинен Гвинея булуңунун алабына кирет. Ири дарыялары: Бандама (узундугу 1050 км), Комоэ (1160 км), Сасандра (650 км), Кавалли (700 км). Түндүгүндөгү чакан аймактын дарыялары Нигер дарыясынын алабына кирет. Дарыяларынын ортоңку жана төмөнкү агымдары босоголуу болгондуктан, көбүндө кеме каттабайт. Суу сактагычтары бар. Жыл сайын калыбына келип туруучу суу ресурсу 81,14 км3, ар бир адамдын суу менен камсыз болуусу жылына 4853 м3.
Коргоого алынган аймактарда африка пили, ак керик бар. Дарыяларында крокодил арбын кездешет. Цеце чымыны да кеңири таралган. Коргоого алынган жерлер өлкө аймагынын 17% аянтын ээлейт. Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине Комоэ (Батыш Африкадагы ири парктардын бири, аянты 1,15 миң га) жана Таи (дайыма жашыл нымдуу токойдун адам баласынын таасирине аз дуушарланган аймактардын бири) улуттук парктары, ЮНЕСКОнун биосфералык резерваттарына Кот-д-Ивуар менен Гвинеядагы Мон-Нимба резерваты киргизилген.
Калкы
Кот-д-Ивуардын калкынын көбү нигер-конго тилдеринде сүйлөйт: өлкөнүн түштүк-чыгышында ква (31%), түндүк-чыгышында – гур (18,2%), түндүгүндө – сенуфо (9,6%), түштүк-батышында – кру (8,5%) ж. б., батышында, түндүк-батышында жана түндүк-чыгышында ж. б. элдер мекендейт. Шаарларында ошондой эле фульбе, хауса, йоруба, араб, француз, немец, англис ж. б. жашайт. Калктын 40%ке жакыны мусулман-суниттер, 28%тейи христиандар; 30%ке жакыны жергиликтүү салттуу динди тутат. 20-кылымдын 2-жарымынан өлкөнүн калкынын саны 5тен ашык эсе өстү; калктын табигый өсүүсүнүн жылдык орточо темпи төмөндөөдө. Төрөлүүнүн саны (1000 тургунга 32,7 бала; 2008) өлүм-житимден (11,2 адам) кыйла ашык. Эмгекке жарамдуу курактагылар (15—64 жаштагылар) 56,3%ти, 14 жашка чейинки өспүрүмдөр 40,9%ти, 65 жана андан улуулар 2,8%ти түзөт. Калктын орточо курагы – 19 жыл. Өмүрдүн күтүлгөн орточо узактыгы – 54,6 жыл (эркектердики 53,9, аялдардыкы 54,4 жыл). Эркектер менен аялдардын саны дээрлик бирдей. Калктын орточо жыштыгы: 1 км2 жерге 64,5 адам туура келет (2008; Тропиктик Африкадагы калк эң жыш жайгашкан өлкө). Шаар калкы 50% (2008). Ири шаарлары: Абижан (3900 миң; 2008), Буаке (624,5 миң), Далоа (234,7 миң), Ямусукро (227 миң), Корого (2002,2 миң), Сан-Педро (160,2 миң). Экономикасында 6,9 млн адам, анын 68%тейи айыл-чарбасында иштейт (2007).
Тарыхы
Дарыя жээктеринен табылган неолиттик мастерскойлор Кот-д-Ивуар аймагында таш доорунда эле адам жашагандыгын айгинелейт. Б. з. ч. 3–2-миң жылдыктарда дыйканчылык (саванна жана кийин токой зоналарында), б. з. 1-миң жылдыгында темир иштетүү өндүрүшү, карапа идиш жасоо ж. б. кол өнөрчүлүгү өнүгө баштаган. 2-миң жылдыктын башында бул аймактарга түндүк-батыштан келген сену фо элдери отурукташкан. Алар негиздеген Конг шаары Батыш Африкадагы соода борбору болгон. 15–16-кылымдарда манде тилинде сүйлөгөн элдер (малинке, дью ла ж. б.) сену фо элин түндүк-батышка сүргөн. 18-кылымдын башында алгачкы мамлекет пайда болгон. 15-кылымдын аягында европалыктар, негизинен португалдар келе баштаган. Алар өлкөдөн кул, алтын жана пил сөөгүн (французчадан которгондо Кот-д-Ивуар Пил Сөөктүү Жээк, ПСЖ дегенди билгизет) алып турган. 1637-жылдан француздар келип отурукташып, 1893-ж. ПСЖни өз колониясына айландырган. 1895-ж. Франция Батыш Африкасынын курамына кирген. 1930-жылдардын аягында ПСЖде африкалыктардын профсоюз жана коомдук уюмдары пайда болуп, саясий укуктарын талап кылышкан. 1946-ж. октябрда ПСЖ деңиздин ары жагындагы Франция аймагы статусуна ээ болгон. 1946-ж. Демократиялык партиясы негизделген. 1958ж. 28-сентябрда Франция Коомдоштугуна мүчө болгон соң, Д. Ф. Уфуэ-Буаньи жетектеген Демократиялык партиядан өкмөт түзүлгөн. 1960-ж. 7-августта Кот-д-Ивуар Республикасы жарыяланып, Франция Коомдоштугунан чыккан. Ноябрда жаңы Конституция кабыл алынган. 1960-ж. ноябрда Д. Ф. Уфуэ-Буаньи президенттикке шайланган. 1960–80-жылдары өлкөнүн экономикасы өскөн, 1980-жылдарда кофе жана какао данына болгон дүйнөлүк баа төмөндөп кеткендиктен, өлкөнүн экономикасы кризиске учураган. Инфляция өсүп, массалык жумушсуздук пайда болуп, элдин жашоо турмушу начарлаган. 1995-ж. президенттикке шайланган Демократиялык партиянын өкүлү Э. А. К. Бедьенин учурунда өлкө ичиндеги саясий кырдаал өтө курчуп кеткен. Отставкадагы генерал Р. Гюэй баштаган аскер кызматкерлери мамлекеттик төңкөрүш жасаган, Конституциянын иши токтотулуп, президент бийликтен четтетилген, өкмөт менен парламент таркатылган, бийлик Коомдук сактап калуу Улуттук комитетине өткөн. 2000-ж. Убактылуу өкмөт түзүлүп, Р. Гюэй республика президенти жана коргоо министри кызматтарына ээ болгон. Жаңы Конституция кабыл алынып, 2000-ж. 1-августта күчүнө кирген. 2000-ж. 22-октябрда Ивуар элдик фронттун лидери Л. К. Гбагбо президенттикке шайланган. Өлкөдө саясий кырдаал тынчыбай, бийлик үчүн козголоңдор болуп турган. 2004-ж. жайында Аккра (Гана) шаарында 13 африкалык мамлекет башчыларынын саммити өтүп, анда Кот-д-Ивуар өкмөтү менен көтөрүлүшчүлөрдүн ортосунда чыр-чатакты жөнгө салуу боюнча макулдашууларга жетишкен. 2007-ж. мартта Буркино-Фасонун борбору – Уагадугу шаарында Л. К. Гбагбо менен ивуар оппозициялык күчтөрүнүн лидери Г. К. Соронун ортосунда сүйлөшүүлөр жүргүзүлүп, өлкөдө Г. К. Соро жетектеген жаңы өткөөл өкмөттүн түзүлүшү (2007-ж. 7-апрель) менен аяктаган.
Чарбасы
Өлкөнүн экономикасынын негизин айыл-чарбасы түзөт. Ички дүң продукциясынын (ИДП) көлөмү 33,1 млрд доллар (2007), аны киши башына бөлүштүргөндө 1,7 миң доллардан туура келет. Адамзат өнүгүүсүнүн индекси 0,432 (2005; дүйнөдөгү 177 өлкөнүн ичинен 166-орунда). ИДПнин реалдуу өнүгүүсү 1,6% (2007). ИДПнин структурасында тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү 50%, айыл чарбаныкы 28%, өнөр-жайыныкы 22%. Өнөр-жайында Гвинея булуңунун шельфинин чыгыш бөлүгүнөн нефть жана газ өндүрүүнүн мааниси зор. Өндүрүлгөн нефтинин жалпы көлөмү суткасына 52 миң баррель (2007). Нефть өндүрүүнүн ири кендери: Эспуар (28,1 миң баррель/сутка), Баобаб (21,1 миң), Лайон (1,9 миң). Нефтинин 60%ке жакыны экспорттолот (2/3 си Батыш Европа өлкөлөрүнө, негизинен Германияга). 2006-ж. 22 млрд м3 табигый газ өндүрүлгөн, ал өлкө ичинде гана пайдаланылат. Электр энергиясына болгон муктаждыгын өзүнүн отун ресурстары менен толук камсыз кылат. Электр станцияларынын кубаттуулугу 1,1 миң МВт (2005). 2006-ж. 5,3 млрд кВт.с электр энергиясы өндүрүлүп, анын 1,1 млрды экспорттолгон. Энергиянын басымдуу бөлүгүн ЖЭСтер табигый газдан иштеп чыгат. Эң ири ЖЭС — Azito (Абижанга жакын; кубаттуулугу 288 МВт, өндүрүлгөн энергиянын 1/3 ин берет). Электр энергиясынын 1/5 ине жакыны ГЭСтерде өндүрүлөт. Абижанда өлкөдөгү жалгыз нефть ажыратуучу завод иштейт (кубаттуулугу суткасына 65 миң баррель. Нефть продукцияларын Мали, Буркино-Фасо, Нигер өлкөлөрүнө экспорттойт. Алтын (2006-ж. 1,3 т, 2002-ж. 3,6 т; Ити, Субре кендери), алмаз (2006-ж. 300 миң кар; өлкөнүн түндүгүндө жана батышында) казылып алынат. Чакан металлургия жана металл иштетүүчү ишканалар (Абижанда болот барак, тунуке, түтүк, зым ж. б. чыгаруучу), автомобиль кураштыруучу, мотоцикл, велосипед, электр-техника буюмдарын чыгаруучу заводдор (Абижан), көптөгөн химиялык ишканалар (лак-сыр, пластмасса, парфюмерия-косметика продукциялары, тиричилик химиясы, жер семирткичтер, пестициддер ж. б.), целлюлоза заводу, 2 текстиль комбинаты (негизинен кебез кездеме, бир аз синтез кездеме) иштейт. Бир нече чакан булгаары-бут кийим чыгаруучу ишкана, ширеңке фабрикасы, кеме куруучу жана аны ремонттоочу верф (Абижанда) бар. Жыгач даярдоочу жана аны иштетүүчү өнөр-жай тармактары тез өнүгүүдө. Курулуш материалдарын (кум, шагыл, акиташ ж. б.) даярдоочу ишканалары бар. Абижанда карапа заводу иштейт. Тамак-аш өнөр-жай (пальма майын, какао майын, какао, консерваланган ананас жана мөмө-жемиштердин ширеси, балык консервалары) тармагынын мааниси зор. Абижан менен Сан-Педродо ири ун жана нан комбинаттары бар.
Айыл-чарбанын башкы тармагы – өсүмдүк өстүрүүчүлүк. Өлкөнүн жеринин 10%и (4%тейи туруктуу) иштетилет; анын 1/2 ине какао өстүрүлөт. Какао данын даярдоо боюнча Кот-д-Ивуар дүйнөдө 1-орунда (2005-ж. 1 млн т дан ашык; дүйнөлүк өндрүштүн 45%тейи; ИДП наркынын 15%и). Ошондой эле кофе (2005-ж. 130,8 миң т жашыл даны жыйналган, дүйнөдө 10-орунда), жер жаңгак (72,5 миң т), кешью жаңгагы (59 миң т; дүйнөдө 7-орунда), ананас (34,8 миң т; дүйнөдө 18-орунда), бал камыш (22,8 миң т), кокос жаңгагы, авокадо, манго, пахтанын экспорттук мааниси бар. Май пальмасы, гевеянын плантациялары да зор аянттарды ээлейт. Кот-д-Ивуар – Африкадагы нукура каучук өндүрүүчү бирден бир өлкө (2005-ж. 72,4 миң т; дүйнөдө 8-орунда). Маанилүү азык-түлүк өсүмдүктөрү: ямс, плантейн, күрүч, маниок, жүгөрү. Кой, эчки, уй, чочко асыралат. Балык уулоо тармагы келечектүү.
Автомобиль жолунун узундугу 80 миң км (200б). Жалгыз темир жолунун (Абижан –Буркина-Фасонун чек арасы) узундугу 660 км. Деңиз порттору: Абижан (Батыш Африкадагы эң ири порт; сырткы сооданын 90%тейин камсыз кылат), Сан-Педро (негизинен жыгач, тактай ташыйт). 7 аэропорту бар; эл аралык аэропорт Абижан, Ямусукро, Буаке шаарында жайгашкан.
Товардык экспортунун наркы 18,5 млрд, импорттуку 6,1 млрд доллар (2007). Экспортунун товардык структурасында агрардык продукция басымдуу, алар: какао даны жана какао-продуктулары, кофе, пахта, каучук, пальма майы, мөмөжемиш; экспорт наркынын 25%тейин нефть жана нефть продуктулары түзөт. Ошондой эле жыгач, тактай, балык консерваларын да сатат. Негизги кардарлары (2006): Германия, Нигерия, Нидерланд, Франция, АКШ, Буркина-Фасо. Кот-д-Ивуар Нигерия, Франция, Кытайдан нефть, нефть продуктуларын, машина жана жабдууларды, транспорт каражаттарын, азык-түлүк сатып алат.
Маданияты
Билим берүү системасы 6 жаштан 6 жылдык башталгыч акысыз, милдеттүү окутуу, ошондой эле 7 жылдык орто (4 жылдык толук эмес, 3 жылдык толук) жана жогорку билим берүүнү камтыйт (2009). Мамлекеттик жана менчик окуу жайлары (колледж, лицей), Башкы музейлери, китепканалары, илимий мекемелери Абижан, Буаке, Корого шаарында жайгашкан. Күн сайын өкмөттүк «Fraternite Matin» (1964) «IvoireSoir» (1987) ж. б. гезиттер, ай сайын өкмөттүк кабарлар журналы (1958), ошондой эле телекөрсөтүү 1963жылдан иштейт.
Адабияты француз тилинде өнүгүүдө. 1930жылдары улуттук драматургия пайда болгон. 1938-ж. уюшулган «Тузем театрында» Б. Б. Дадье, Ф. Ж. Амон д—Аби ж. б. колониялык эзүүнү чагылдырган турмуштук, тарыхый пьесалары коюлган. 1952-ж. адабият менен поэзиянын элдик академиясы түзүлгөн. 1962-ж. француз тилинде жазган улуттук жазуучулардын ассоциациясы уюшулган. 1960–70-жылдары баатырдык-тарыхый драма өнүккөн: француз классицизминин таасиринде Э. Дервендин «Саран, же кылмышкер Ханыша», «Тил жана чаян» (экөө тең, 1968), Ш. Нокандын «Чаконун кайгысы» (1968), баул элинин келип чыгышын чагылдырган «Абраа Пок же улуу африканка» (1970) пьесалары жаралган. 1950-жылдары поэзия жана проза дүркүрөп өскөн (Б. Б. Дадье, «Африка өнүгүүнүн үстүндө», 1950, «Дүйнө элдери», 1967; Ж. М. Боньини, «Үмүткө каардуу чакырык», 1961). 1970-жылдары поэзияда Африканын өткөн доору романтикалык маанайда чагылдырылган (Б. Заду Заур, А. Канние). Прозанын телчигиши Даьденин чыгармачылыгына байланыштуу «Африка легендалары» жыйнагы, «Клембье» романы ж. б.). Учурдун проблемалары чагылдырылган А. Лобдун «Кокумбо – кара студент» (1960), Ш. Нокандын «Карарган таң» (1962), «Катуу шамал» (1966) романдары жарык көргөн. Негритюда багытында М. Кондун «Буакелик өспүрүм» (1963), Ж. Додонун «Уаззи», Т. Демдин «Массени» П. Дю Прейдин «Басылган өрт» (бардыгы – 1977) романдары жаралган. Ж. М. Адьяфинин бабалардын руханий жана маданий мурасын унутпоого чакырган «Жеке күбөлүк» (1980) аттуу роман-притчасы жарык көргөн. А. Куруманын чыгармалары («Моннэ, же кордолгондордун айбаты», 1990 ж. б.) жогорку көркөмдүктүн үлгүсү болуп калды.
Өлкөнүн түштүгүндө чатыры пальма бутактары менен жабылган тик бурч үйлөрдү курушат, бауле, аньи элдери сүйрү тегерек тарткан үйлөрүн айланта бастырма салышат. Түндүк-батышына конус сымал камыш чатырлуу тегерек үйлөр, чыгышына топурактан согулган үстү жалпак тик бурчтуу үйлөр мүнөздүү, борбордук бөлүгүндө 3–4 бөлмөлүү бурчтарынын кыры жумуруланган тик бурчтуу үйлөр мүнөздүү. Эгемендик алгандан кийин 1–4 кабат үйлөр, ылдыйкы кабатында соода борбору ж. б. жайгашкан көп кабат имараттар курулган: «Нур ал-Хаят» борбору (1960–70-жылдар), Мандагы «Каскад» отели (1969) ж. б. курулуштарда темир-бетон жана айнек колдонулат. 1970-жылдарда О. К. Колуб Ямусукро шаарынын башкы планын түзүп, брутализм формасындагы коомдук имараттар комплексин курган: Конгресс жана Президент дворецтери, Президент отели ж. б. 1980-жылдарда католик храмдары тургузулган: постмодернизм элементтерин камтыган Ыйык Павел собору (1985), Ямусукродогу Нотр-Дам-Де-Ла-Пэ собору (1986–89). Живопись 1960-жылдардан баштап өнүгүүдө (М. Кодью, Э. Ж. Сантони, Я. Бат ж.б.). Скульпторлордон К Латтье (металл), С. Дого Яо, К. Мурафье (бауле карапа скульптурасы) белгилүү. Жыгачтан буюм жасоо, алтын, коло, жез иштетүү, кездеме токуу өнүккөн. Музыкалык маданияты дан, малинке, бауле, ве, сенуфо элдеринин салттарына негизделген. Музыкалык билим берүү жана салттык музыканы изилдөөнүн борбору — Абижан. Улуттук театр салты гриоттордун искусствосунан башат алат. 1938-ж. У. Понти (Дакар) мектебинин бүтүрүүчүлөрү Абижанда ачкан «Тузем театры» 1953-ж. Маданият жана фольклор ийримине айланып, бүткүл Батыш Африканын маданий турмушунда зор мааниге ээ болгон. Анда турмуштук жана тарыхый пьесалар коюлган. 1958-ж. Пил Сөөктүү Жээктин театр коому, 1959-ж. Драма өнөр мектеби (кийин Улуттук искусство институтунун театр мектеби) уюшулган. 1980-2000-жылдарда актёр, режиссёр М. Эниси, 21-кылымдын башында актёр, режиссёр С. Бакаба кеңири белгилүү болгон. 1993-жылдан 2 жылда бир жолу эл аралык искусство фестивалы өткөрүлөт. Өлкөдө фольклорго негизделген бийлерге өзгөчө көңүл бурулат. 1974-ж. Кот-д-Ивуардын улуттук балети түзүлгөн.
Ипсилон бөлүкчөлөрү
Ипсилон бөлүкчөлөрү (g) – жашыруун “ажайып” мезондордун касиетине окшош жана массасы і 9,4 гэВ болгон оор мезондор.
1977-ж. массасы 9,4 гэВ ге жакын болгон биринчи Ипсилон бөлүкчөлөрү ачылган. Адрондордун кварк моделинде И. б. “ажайып” с-кваркка караганда салмактуу кварк жана антикварктын байланышкан абалы катары каралат.
Гудридж (Миннесота)
Гудридж (Миннесота) (Goodridge) — Миннесота штатынын Pennington округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 132 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 27-24470.
Орегон (Миссури)
Орегон (Миссури) (Oregon) — Миссури штатынын Холт округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.6 км². FIPS коду — 29-54848.
Калкы
2010-жылы калкы 935 киши болгон.
Сак Сити (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 2220 киши болгон.
Грамматикалык мектептер
Грамматикалык мектептер -
1902-ж. мектен жөнүндөгү закон боюнча мамлекеттик мектеп системасына кирет. Грамматикалык мектептерке башталгыч мектепти бүткөндөр алынат. Окуу мөөнөтү 7 (кээде 8) жыл, аны бүткөндөр жогорку окуу жайларына экзаменсиз өтөт. Англияда жүргүзүлгөн мектеп реформасына байланыштуу өлкөнүн бир катар штаттарында Грамматикалык мектептер акырындык менен бирикме орто мектептердин составына кошүлүүда.
Ион-электрондук эмиссия
Ион-электрондук эмиссия – ион менен катуу нерсенин беттик тегиздигин жардырганда анын бетинен электрондордун боштукка бөлүнүп чыгышы.
Ион-электрондук эмиссиянын коэффициенти g эмиссияланган электрондордун санынын ne түшкөн иондордун санына ni болгон катышына барабар. Энергиялык босогонун жоктугу Ион-электрондук эмиссия үчүн мүнөздүү. Жай кыймылдаган иондор үчүн g алардын ei энергиясына жана mi массасына көзкаранды эмес, бирок алардын зарядына көзкаранды. Ион-электрондук эмиссия о. эле иондоо энергиясына, иондордун дүүлүгүүсүнө жана бутадагы заттын чыгуу жумушуна көзкаранды.
Тюмлауэр-Ког
Тюмлауэр-Ког (Tümlauer Koog) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Фризия районуна кирет.
Калкы - 97 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6,2 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 54 140. Муниципалитеттин башчысы — Хильке Херцберг.
Кочкор корукчасы
Кочкор корукчасы – Кочкор районундагы мамлекеттик аңчылык корукча (заказник). Кочкор суусунун боюндагы бадалдуу токойду ээлейт. Аянты 2,0 миң га. Азайып бараткан кыргоол, коён, чил, кекиликтерди коргоп, көбөйтүү максатында 1977-ж. уюшулган.
Фатимилер
Фатимилер — араб халифтеринин династиясы (909-1171). Өзүлөрүн Мухаммед пайгамбардын кызы Фатиманын тукумубуз дешкен. Фатимилер династиясы алгач Ифракияда (азыркы Тунис) шейит-исмаилилердин социалдык теңдик жана акыйкат орнотууну коздогон урааны менен Аглабилер династиясына каршы күрөшкөн берберлер бул өлкөнү өздөрүнө караткан соң орногон. Бирок алар тез эле кадимки феодалдык, башкаруучуларга айланып, 10-кылымдын ортосуна карай дээрлик бүткүл Түндүк Африканы, Сицилияны, 969-ж. Египетти караткан да, борборун Египетке которгон. 10-кылымдын аягында Фатимилер бийлигин Хижаз, Йемен, Сирия тааныган. Фатимилер мамлекети феод, аскердик-теократиялык мамлекет болгон; анын халифи Исмаилилердин да имамы деп эсептелген. Мамлекеттин борбору 973-ж. Каир (921-жылга чейин Кайруан, андан соң Махдия) болгон. Өлкөнүн чарбачылыгында дыйканчылык басымдуулук кылып, болжол менен 11-кылымдын ортосуна чейин жерге мамлекеттик менчик чыңдалган. Мамлекеттин контролдугу менен кол өнөрчүлүк, ошондой эле тышкы соода өнүккөн. 11-кылымдын ортосунан Фатимилерге караган элдердин каршылыгынын, армияда баш ийбөөчүлүктүн күчөшү, башкаруучулардын ыркынын кетиши бул династиянын кулашына алып келип, 1048-ж. халифтиктен Түндүк Африка бөлүнүп кеткен; 1061-91-ж. Сицилияны норманндар басып алган. Сирияны кресттүүлөр менен селжуктар караткан. 1169-ж. Фатимилер халифтигинин вазири болуп дайындалган сириялык аскер начальниги Салах-ад-диндин 1171-ж. бийликти тартып алышы менен бул династия жашоосун токтоткон.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Штутензее
Штутензее (Stutensee) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Карлсруэ районуна кирет.
Калкы - 23583 киши(2013-ж.). . Аянты - 45,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 15 109. Мэр — Клаус Демаль.
Шаар административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Нурафшан (Исфара району)
Нурафшан (Нурафшон) — Тажикстандын Согд облусундагы шаарча конуш, Исфара районунун курамына кирет.
Тарыхы
1909-жылы САНТО (Среднеазиатское нефтяное товарищеское общество) ОАМЖК (Орто Азия мунай жолдоштук коому) мунай кендеринде конуш катары пайда болгон. Улутташтырылгандан кийин ал КИМ (Коммунистический интернационал молодежи) КЭЖ (Коммунисттик эл аралык жаштары) деп аталып калган. 1937-жылдан тарта шаарча статусу бар. 2012-жылдын 29-мартындагы Тажикстан Республикасынын Милли Мажлисинин (Жогорку Кеңешинин) No305 токтому менен КИМ Нурафшан болуп өзгөртүлгөн.
Минерал кебез
Минерал кебез — жылуулук от-көрбөс була түрүндөгү материал. Ал ичке, кыска, ийилгич, айнек буласы түрүндө болот.
Минерал кебезди көмүрдүн күйгөндөгү калдыгын (шлакты) жана тоо тектерин (чопо, доломит, мер­гель) же алардыи кошундуларын атайын меште эритип, ал көлкүлдок эритиндиден үйлөтүү жана борбордон четтөөчү күчтүн таасири менен чоюу аркылуу алынат.
Минерал кебезден кийиз, ма­та, такта, кабык, сегмент, минерал кебез аралашмалары даярдалат. Ал курулушта ири панелдүү конструкцияларда жылуулук жана үн өткөрбөө үчүн кеңири колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Минерал жер семирткич
Минерал жер семирткич - өсүмдүк үчүн азык заттары бар ми­нерал туз жана хим. айрым бирикме (мочевина, кальций цианамиди ж. б.).
Аларды туура колдонгондо өсүмдүктүн түшүмү жогорулап, продукциянын сапаты (пахта, кара куурай буласынын технол. касиети, кызылчанын, жүзүмдүн канттуулугу, картошканын крахмалдуулугу) жакшырат.
Минерал жер семирткич колдонуунун деңгээли — дыйканчылыкты интенсивдештирүүнүн башкы көрсөткүчү. Алардын көбүн химия о. ж. иштеп чыгарат. Минерал жер семирткич агрономпялык жактан түз жана кыйыр таасирдүү болуп бөлүнөт. Түз таасирдүү Минерал жер семирткич өсүмдүктүн өзүн азыктандырат. Аларга азот, фосфор, калий, магний, күкүрт, бор, жез, марганец, молибден, цинк ж. б. кирет. Түз таасирдүү семирткичтер жалгыз жана тутумдаш болуп бөлүнөт.
Жалгыз Минерал жер семирткич бир гана азык элементтен турат. Буга азот жер семирткичтери, фосфор жер семирткичтери, калий жер семирткич­тери, микро жер семирткичтер кирет. Тутумдашында эки же андан арбын азык элемент болот. Кыйыр таасирдүү Минерал жер семирткич топурактын агро-ш. жанa физ.-хим. касиетин жакшыртууда пайдаланылат (аки таш, гипс). Минерал жер семирткичди орг. семирткич менен айкалыш колдонгондо жакшы натыйжа берет.
Дыйканчылыкта азот, фос­фор, калий Минерал жер семирткич, жер айдоо, культивациялоо, себүү алдында, себүү менен бирге жанa вегетация маалында кошумча азыктандырууда чачылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Кайноо температурасы
Кайноо температурасы – суюктуктун ичинде пайда болгон көбүкчөлөрдүн ичиндеги буунун басымынын суюктуктун бетиндеги басымына барабар болгондогу температура Ткай., Т менен белгиленет.
Нормалдуу атмосфералык басым кезиндеги Кайноо температурасы кайноо чекити деп аталат. Төмөнкү таблицада айрым заттардын нормалдуу сырткы басым кезиндеги (760 сым. мам. мм же 101375 Па) К. т. берилди.
Принцесса Анна (Мэриленд)
Принцесса Анна (Мэриленд) (Princess Anne) — Мэриленд штатынын Сомерсет округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2 313 киши. Болжолдуу аянты - 3.3 км². FIPS коду — 24-64000.
Культура (Аургазин району, Башкыртстан)
Культура — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Толбазин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 29 киши. Почта индекси — 453480, ОКАТО коду — 80205846005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Цузамальтайм
Цузамальтайм (Zusamaltheim) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Диллинген (Дунай) районуна кирет.
Калкы - 1278 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17,90 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 73 188. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Гроб.
Арбрүк
Арбрүк (Ahrbrück) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Арвайлер районуна кирет.
Калкы - 1229 киши(2013-ж.). . Аянты - 12,57 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 31 002. Муниципалитеттин башчысы — Хериберт Зойль.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Зенфельд
Зенфельд (Sennfeld) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Швайнфурт районуна кирет.
Грамматикалык категория
Кайсы бир сөз топторун (сөз түркүмдөрүн) мүнөздөөчү Грамматикалык категориянын жыйындысынан сөз өзү кирген топтук жалпы маани (категориялык) түзүлөт. Мисалы, ар бир жөндөмөнүн жекече мааниси жөндөмөлөр категориясына, ар бир чактын формасы чак категориясына бириктирилет.
Грамматикалык категорияга жалпы мааниси жана морфол., синтаксисттик белгилери боюнча сөз түркүмдөрүнүн лексика-граммат. ири топтору да кирет. Мисалы, этиш категориясы, тактооч категориясы ж. б.
Грамма (гр. gramma — белги, тамга, жазуу) — тамга ал сөздөрдүн жалганка бөлүгү; графикалык сурөттөө, жазып алуу дегендей маанилерди туюндурат (мисалы, диаграмма, радиограмма, телеграмма).
Бургемниц
Бургемниц (Burgkemnitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Биттерфельд районуна кирет.
Калкы - 822 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 14,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 040. Муниципалитеттин башчысы — Виланд Көдель.
Бикон Фаллс (Коннектикут)
Бикон Фаллс (Коннектикут) (Beacon Falls) — Коннектикут штатынын Нью-Хейвен округуна караган АКШ шаары.
Флөрсхайм-Дальсхайм
Флөрсхайм-Дальсхайм (Flörsheim-Dalsheim)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альцай-Вормс районуна кирет.
Скоттс Миллс (Орегон)
Скоттс Миллс (Орегон) (Scotts Mills) — Орегон штатынын Marion округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 312 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 41-65800.
Флөрсхайм-Дальсхайм
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Кочкор шаар калдыгы
Кочкор шаар калдыгы – 10–12-кылымдардагы Караханиддер дооруна таандык шаар калдыгы. Каракол суусунун сол жээгинде жайгашкан. 1940-ж. A. Н. Бернштам изилдеген. Шаар Кочкор-Ата мазарынан 4 км алыс жайгашып, туурасы 400 м, узундугу 870 м өлчөмүндөгү тик бурчтук аянтты ээлеп жаткан. Кочкор шаар калдыгынан Караханиддер дооруна таандык жөнөкөй чопо жана сырдалган карапа идиштердин сыныктары табылган. Түштүк-батыш урандысын бойлой Кырк-Чоронун күмбөзү деп аталган 18-кылымга таандык эстеликтер орун алган.
Кочкор рун жазуулары
Кочкор рун жазуулары – Кочкор өрөөнүнүн Кара-Суу, Көк-Сай, Бөйрөк-Булак, Төө-Карын, Көк-Бука деген жерлерден табылган. Айрым жазуулардын узундугу 3 мге, тамгалардын бийиктиги 35 смге жетет. Кээ бир жазуулар ташка сүрөттөр менен кошо чегилген. Ар бир көлөмдүү жазууну уруулук тамга коштойт. 1998–2002-жылдары археологдор К. Табалдиев, О. Солтобаевдин экспедициясы тапкан. С. Г. Кляшторныйдын пикири боюнча Кочкор рун жазуулары Талас жазууларына окшош. Кочкор жазуулары – түргөш элинин жазма маданиятынын үлгүсү.
Хаген
Хаген (Hagen) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Арнсберг административдик округуна карайт.
Калкы - 188529 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 160,36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 9 14 000. Мэр — Йорг Дем.
Мезыб
Мезыб — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кара деңиз орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Панагия тумшугунан Джанхот дарыясынын Чыгыш шекарасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Минерал ресурстары
Минерал ресурстары - чарбанын бардык тармагында пайдаланылчу түрдүү кен байлыктардын жалпы запасы.
«Минерал ресурстары» термини ар бир аймактык бирдикке (район, өлкө ж. б.) карата колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Тряпино (Аургазин району, Башкыртстан)
Тряпино — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Тряпин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 451 киши. Почта индекси — 453484, ОКАТО коду — 80205849001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кайталанма процесстер
Теңсалмактуу процесс гана Кайталанма процесстер болушу мүмкүн. Кайталанма процесстер термодинамикалык чоңдуктардын (тыгыздык, басым, температура) жай өзгөрүшү менен мүнөздөлөт. Бул квазитеңсалмактуу процесстер деп аталат. Анын кайталанмалуулугу процесстин түз же тескери багытта өтүшүнө көзкаранды эмес. Кайталанма процесстер термодинамикалык теңсалмактуулуктун негизги түшүнүктөрүнүн бири. Кайталанма процесстердин негизинде термодинамиканын 1-башталышы жана 2-башталышы аныкталат.
Кайталанма процесстердин макроскопиялык теориясы статикалык физика бөлүгүндө каралат.
Фасциолёз
Фасциолёз - малдын мите курттар пайда кылуучу «боор курт ылаңы». Митенин уз. 2-3 см, эң чоңу 7,5 см. Боор курттар өт түтүктөрүндө мителик кылат. Фасциолёз жер шарында кеңири тараган ылаң. Аны менен уй, кой, эчки, жылкы, төө, чочко, коён, ошондой эле адам да оорушу ыктымал. Ылаңдаган айбанаттын тезеги, дарттуу адамдын заңы аркылуу боор курттун сиркеси бөлүнүп чыгып, жайытты, сууну булгайт. Ыңгайлуу айлана-чөйрөдө сирке куртка айланып, өсүмдүк, суу аркылуу жаныбарларга тарайт. Организмде боор курттар 4-5 жыл, кээде андан да көп жашайт. Айрым учурда ылаңдаган малдын ичи көөп, чычкактайт. Көзүнүн тегереги, моюндун, төштүн алды шишийт, малдын кунардуулугу төмөндөйт. Сактануу чаралары: сууну кайнатып ичүү, жашылчаны кайнак суу менен жууп тазалоо. Дары катары оксидин, занил, гексахлорэтан, торт хлордуу көмүртектин вазелин май менен аралашмасы, гексахлорпараксилол, битионол жана филиксан колдонулат.
Ороного (Миссури)
Ороного (Миссури) (Oronogo) — Миссури штатынын Джаспер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 5.3 км². FIPS коду — 29-54920.
Фасциолёз
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Ороного (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 2381 киши болгон.
М тамгасы
М тамгасы – азыркы кыргыз алфавитиндеги он төртүнчү тамга. Кыргыз тилиндеги эринчил, мурунчул, жарылма уяң үнсүз «м» тыбышын туюнтат. Адегенде финикия жазмасында жаралып, кийин байыркы грек графикасы аркылуу латын алфавитине, андан кириллицага өткөн.
Минералогия
Минералогия (минерал жана ...логия) — минералдардын хим. составы, физ. түзүлүшү, пайда болушу, жаратылыштагы орду жана өзгөрүлүшү жөнүндөгү илим; геологиянын бир тармагы.
Минералогиянын негизги багыттары: кен байлыктарды табуу, аларды комплекстүү түрдө о. ж., а. ч. тармактарына пайдалануу; физ. касиетине ка­рата мпнералдарды ажыратуу; пайда болушун, топтолушун, пайдалуу бирикмелерин бөлүп алуу технологиясын жана экон. шартын аныктоо; минералдардын ар кандай шартта пайда болуу касиетин изилдеп, синтез жол менен жасалма минералдарцы (алмаз, оптикалык флюорит, кварц ж. б.) алып, о. ж. тармактарына пайдала­нуу; минералдардын таралыш жана кездешүү шартына карата жер бетин райондорго бөлүү. Минералогиянын ил. негизин физика, химия, кристаллография сыяктуу так илимдер түзөт.
Минералогия — геология илиминин эң байыркы тармактарынын бири. Байыркы кезде эле адам баласы ар кандай таштан (нефрит, оттук таш ж. б.) түрдүү курал жасаган. Минералдар­дын эң байыркы классификациясы Аристотелдин эмгектеринде кездешет. 11-кылымдагы Орто Азия илимпоздору Бируни менен Ибн Сина Минералогия илиминин тарыхында көрүнүктүү орун ээлейт.
Саликс (Айова)
Саликс (Айова) (Salix) — Айова штатынын Вудбери округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.8 км². FIPS коду — 19-70320.
Калкы
2010-жылы калкы 370 киши болгон.
Кайтарылма теорема
Кайтарылма теорема – геометриялык оптиканын негизги жоболо-рунун бири.
Ал жарык шооласынын жүрүшүнүн кайтарылма принцибинин негизинде оптикалык чөйрөлөрдө таралуучу жарык агымынын шооласынын алгачкы багытына тескери багытка чагылуу законунун негизинде карама-каршы жол менен алмашат.
Кайтарылма теорема'оптиканын эсептөө система-сында сүрөттөлүштөрдү оптикалык жол менен түзүүдө колдонулат (к. Оптиканын сүрөттөлүшү).
Пумфрэй (Мэриленд)
Пумфрэй (Мэриленд) (Pumphrey) — Мэриленд штатынын Anne Arundel округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5317 киши. Болжолдуу аянты - 6.6 км². FIPS коду — 24-64250.
Гракхтардын реформалары
Гракхтардын реформалары — б. з. ч. 2-кылымда Байыркы Римде бир тууган Тиберий (162—133) жана Гай (153—121) Гракхтар жүргүзгөн реформалар.
133-ж. элдик трибун болуп шайланган Тиберий мамлекеттик жерди пайдаланууну чектөө ж-де киргизген закон долбоорун элдик чогулуш кабыл алган. Муну жүзөгө ашыруу үчүн агрардык комиссия түзүлүп, ага ири жер ээлери, сенат карты чыгып, Тиберий 132-ж. элдик трибунду шайлоо убагында падыша болууга умтулган деген жалаа менен өлтүрүлгөн.
Б. з. ч. 123- жана 122-ж. элдик трибун болуп шайланган Гай бир тууганы Тиберийдин агрардык законун калыбына келтирип, башка демократиялык реформаларды да жүргүзгөн. Агрардык реформаны италиялык союздаштарына да таратууну, аларга рим гражданынын укугун берүү законун сунуш кылган. Бул долбоор сенаттын, шаардык жана кыштактык плебстердин каршылыгын туудурган. Гракхтар бул реформалар менен рим дыйкандарынын жакырдануусун токтотууга аракеттенген. Агрардык реформанын натыйжасында 80 миң граждан жер алышкан. Бирок бул реформалар убактылуу гана ийгиликке жетишкен.
Гудхю (Миннесота)
Гудхю (Миннесота) (Goodhue) — Миннесота штатынын Goodhue округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1176 киши. Болжолдуу аянты - 2.4 км². FIPS коду — 27-24398.
Живопись по-сырому
Живопись по-сырому (боёк кургай электеги) (италянча alla prima – «аля прима» деп окулат) – сүрөттүн тартылып бүтүшүн боёктор кургап кала электе бүтүрүүнү талап кылган жана ошондуктан тыныгып бир далай убакытта аткарылуучу этаптарга бөлүнгөн подмалёвок прописка, лессировканы жокко чыгарган майлуу боёктор живописинин техникасынын бир түрү. Иштин кыска мөөнөттө бүтүрүлүшүнө байланыштуу Ж. п.-с-нун белгилүү артыкчылыктары (жакшы сакталууда, жаңы тартылышы, техникасынын салыштырмалуу жөнөкөйлүгү) бар, бирок майлуу боёктор живописинин бардык мүмкүнчүлүктөрүн пайдалана албагандыктан, анын маанилүүлүгү чектелүү. Ошого карабастан ири полотно – картина менен иштөөдө Ж. п.-с. бирден бир колдонулбаган техникалык каражат болуп эсептелет.
Бургсдорф
Бургсдорф (Burgsdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Мансфельд районуна кирет.
Калкы - 204 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 3,93 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 105. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Бехер.
Джаз
Джаз
Джаз — африкалык ритмдердин, европалык гармониянын таасири, африкалык жана латын америкалык фольклор элементтеринин кошулуусу менен өнүккөн музыкалык өнөрүнүн бир түрү. Джаз феномен катары XIX-кылымдын аягында жана XX-кылымдын башында АКШнын түштүгүндө пайда болуп, бат эле бардык өнүккөн өлкөлөргө тараган.
Түрлөрү
Свинг — оркестрдик джаздын стили 1920-1930-жылдардын аягында джаз музыкасынын африкалык жана европалык стилистикалык түрлөрүнүн синтезинин натыйжасында өнүккөн.