cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Канигут үңкүрү
Андан 9–10-кылымга таандык чырактар жана карапа идиштин сыныктары табылган; ал жөнүндөгү алгачкы эскерүүлөр Ибн-Синага (10–11-к.) таандык 1896-ж. Н. Г. Малицкий, М. С. Андреев жетектеген экспедиция, 1920-ж. М. Г. Попов изилдеген. 1930–40-ж. полиметалл кендери казылып алына баштап, кийин кайра жабылган. Үңкүрдүн археологиялык тарыхый жана спелеологиялык изилдөөлөр үчүн мааниси зор. Жарганаттардын колониясы (ири такатумшук, далдаң кулак, тик кулак жана бухара жарганаттары), чүткөр мекендейт 1975-жылдан тартып геолгия заказник.
Индианаполис
Индианаполис — АКШнын чыгышындагы шаар. Индиана штатынын административдик борбору. Штаттын борбордук бөлүгүндө, Уайт-Ривер дарыясынын (Огайо дарыясынын алабы) боюнда жайгашкан. Калкы 770,6 миң (2007; шаар айланасы менен 1,7 млн). Ири жол тоому. Эл аралык аэропорту бар. 1821-ж. негизделген 1847-жылдан шаар статусуна ээ. Машина куруу (авиация, автомобиль кыймылдаткычы, подшипник, станок, байланыш каражаты, контролдоп ченөөчү аспаптар, ар кандай өнөр жай жабдуулары), түстүү металлургия, химиялык-фармацевтика, тамак-аш жана башкалар өнөр жай ишканалары иштейт. Университеттер, ИИИлер, китепканалар, музейлер, театрлар бар. Жыл сайын жаз музыка (1999), эл аралык кинофильм жана кинематография фестивалдары өткөрүлөт. Зоопарк уюштурулган.
Молекулалык орбиталдар методу
Молекулалык орбиталдар методу кванттык химияда мол-нын энергиясын жана электрондук структурасын аныктоо үчүн колдонулат. Алар бир мол-лык орбитал (МО), ядролор жана калган электронун орточо талаасындагы абалын көрсөткөн бир электрон жакындатылуусуна негизделген. Электрондор орточо талаасынын потенциал
ж-а МО вариациялык метод менен аныктоого болот. Талаанын потенциалы МО. көз-каранды болгондуктан, кээ бир учурда МО методу өз алдынча макулдашылган талаа (ССП) деп аталат. Шредингер теңдемесин чыгарууда МО эреже катары, атомдук орбиталдар сызыктуу комбинациясы (МО АОСК жакындатылышы) түрүндө каралат, ошондуктан МО жана мол-нын энергиясын эсептөө алгебралык теңдемелер системасын чыгарууга алып келет. Мол-нын толкундук функциясын МО методунун ар түрдүү модификацияларына туура келген формаларда көрсөтүүгө болот. Хартринин методунда мол-нын толкундук функциясы мол-лык спин-орбиталдын көбөйтүндүсү, ал эми Хартри-Фок методу боюнча Слэтер детерминантынын сызыктуу комбинациясы катарында аныкталат. Толкундук функциянын формасы мол-нын электрондук абалын, электрондук конфигурациянын жардамынын негизинде классификациялоого мүмкүндүк берет. Мол-нын негизги абалына, эреже катары, орбиталдык энергиясы төмөн болгон МО максималдуу толгон конфигурациясы туура келет. МО методу боюнча химимялык байланыш, атомдук же гибриддик орбиталдар жабылышы менен аныкталган. Кванттык химиянын көпчүлүк жарым эмпирикалык жана эмпирикалык эмес методдору МО методуна негизделген. МО методу түшүнүктөрү химимялык байланыш жана реакцияга жөндөмдүүлүк теорияларында, мол-лык спектроскопияда колдонулат. МО методу 1927-32-ж.ж. Ф.Хунд, Р.Маликен, Д.Р.Харти, Дж.Слэтер, В.А.Фок ж.б. тарабынан иштелип чыккан.
Валейский Павел Петрович
Валейский Павел Петрович (1930, Чүй облусу Сокулук району, Военно-Антоновка айылы — 1997, Бишкек) — биология илимдеринин доктору (1984), профессор (1996), Кыргызстан ССР ИАнын корреспондент мүчөсү (1989), КРдин илимге эмгек сиңирген ишмери (1991). Кыргыз айыл чарба институтун бүтүргөн (1954). КР ИАнын биохимия жана физиология институтунда кенже илимий кызматкер, окумуштуу катчы, директордун орун басары, директор болуп иштеген. Жаныбарлардын физиологиясы жана биохимия боюнча адис. 150дөн ашык илимий эмгеги, анын ичинен 2 монографиясы бар. Эмгектери: Рекомендации по аминокислотному питанию телят (в соавторстве). Ф., 1979; Аминокислоты в питании телят. Ф., 1981; Обмен веществ и энергии у лактирующих коров в зависимости от качества кормового протеина (в соавторстве). Ф., 1981.
Кайырдин
Кайырдин, кайрыдин (арабча гайру-д-дин; “гайр” — башка чоочун, жат же тангыч — “сыз” мүчөсү катары) — 1) исламга жат, башка дин. Мусулмандар бир гана динди туура, акыйкаттуу эсептегендиктен, мунун өзү “динсиз”, “кудайсыз” деп да түшүндүрүлөт. “Манаста” чылгый динсиз “Чынмачын” деп айтылат ("Манас", 1. М., 1984, 150-б.). Ал эми “Кашына келди калдайдын Кайрыдиндин баарысы” (Сагымбай Орозбаков, 3. 233) — деген саптарында К. каапыр маанисинде кытайларга карата колдонулган. 2) ыймансыз, адамкерчиликсиз, каапыр (киши). Фольклордо кыргыздар К. сөзүн диний мааниде эле эмес адебинен ксаган адам маанисинде да көп пайдаланган.
Жаңы Орьебаш (Калтасин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кыргыздардагы ай эсеби
Кыргыздардагы ай эсеби - кыргыздар байыртадан убакыттын, мезгилдин өлчөмдөрүн өтө так эсептеп чыга алышкан. Чыгышта ай жана күн календары болгон. Кыргыз календары боюнча маалыматтар кытай жыл баяндарында эскерилет. Кытайдын Тан династиясынын жыл баяндарында кыргыздар жылдын башталышын «бао ши» же «баш ай» деп аташары жөнүндө маалыматтар бар. Көчмөн жана жарым көчмөн шартта жашоо образы, жогору даражада өнүккөн дыйканчылык маданияты абдан так суткалык, жумалык, айлык, жылдык эсептерди чыгарууну талап кылган. Кыргыздар бул так маалыматтарды жылдын мезгилдик, аба ырайынын өзгөрүүлөрүнө, жаратылыштагы кубулуштардан, элдик илим-билимдерден иргеп алышкан. Ай эсеби жана анын аталыштары жапайы аңдарга, кайберендерге байланыштуу келип чыккан. Жылдын башталышындагы ай эсеби жалган куран деп аталып, азыркы экинчи айга (февралга), ал эми жаңы жыл 11-февралга туура келет. Бул ай кийиктин (куран - кийиктин эркеги) бооз-кысыры билинбеген, арсар мезгили болот. Ай эсеби кыргыздардын байыркы тотемдик түшүнүктөрүн чагылдыруу менен бирге, аң уулоонун мезгилдик баскычтарын аныктаган. Ай эсебинин аталыштары: жалган куран, чын куран, бугу, кулжа, теке, баш оона, аяк оона (огоно - монгол тилдеринде кулжа, элик маанисин туюнтат), тогуздун айы, жетинин айы, бештин айы, үчтүн айы, бирдин айы.
Жеке айыптоо
Жеке айыптоо – жабырлануучунун арызы боюнча гана козголуучу жана анын айыпкер менен элдешип алганы үчүн токтотулушу тийиш болгон кылмыш-жаза иши боюнча өндүрүш таризи. Айыптоо жабырлануучунун өзү тарабынан колдоого алынат жана ошон үчүн «жеке» деп аталат. КР кылмыш-жаза-процесстик мыйзамдарына ылайык Ж. а. тартибинде: саламаттыкка атайылып жеңил залал келтирүү; көгала кылуу; ушактоо; шылдыңдоо; психатриялык ооруканага мыйзамсыз жаткыруу; жарандардын тең укуктуулугун бузуу; адамдын жеке жашоосунун колтийгистигин бузуу; кат алышуунун, телефондо сүйлөшүүнүн, почта, телеграф же башка байланыштардын купуялыгын бузуу; туракжайдын колтийбестигин бузуу; шайлоо укуктарын ишке ашырууга же шайлоо комиссияларынын иштерине тоскоолдук кылуу; шайлоочулардын добуштарын сатып алуу; шайлоо, референдум документтерин бурмалоо же добуштарды туура эмес саноо; динге ишенүү жана дин тутуу эркиндигин ишке ашырууга тоскоолдук кылуу; аралаш жана автордук укуктарды, патент ээлеринин укуктарын бузуу; мыйзамдуу журналисттик кесипке тоскоолдук кылуу; мыйзамдуу ишкердик кылуу ишине тоскоолдук кылуу; коммерциялык же банк сырларын ачыкка чыгаруу; мыйзамсыз камакка алуу же кармап туруу жөнүндөгү иштер каралат. Ж. а. иштери боюнча алгачтергөө жана алдынала тергөө иштери жүргүзүл-бөйт, иш козгоо судья тарабынан (эгер анын жабырлануучу менен үстүнөн арыз түшкөн кишини элдештирүү аракеттери натыйжасыз болсо) ишке ашырылат; жабырлануучу жүйөлүү себептери жок эле сотко келбей койсо, иш токтотулат, ошентсе да соттолуучунун өтүнүчү боюнча жабырлануучунун катышуусу жок эле карала берүүсү ыктымал.
Жеке аныкталган буюм
Жеке аныкталган буюм – башка буюмдардан өзүнө гана таандык белгилери боюнча бөлүнгөн буюм. Ж. а. б. алмашылгыс болуп саналат.
Хэй-Мутый-Кикя
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Графинг-Мюнхен
Графинг-Мюнхен (расмий аталышы: Графинг-бай-Мюнхен) ― Германиянын Бавария Жериндеги шаар. Эберсберг районуна карайт. Жогорку Бавария административдик округуна тиешелүү. Калкы – 12 865  киши (2010-ж.). Аянты – 29.57 км2.
Дуализм
Дуализм (лат. сөзү duo – эки) ― монизимдин тескерисинче материалдык жана рухий субстанцияларды тең укуктуу башталмалар катары санаган философиялык окуу. Бул окуунун башкы максаты –материализм менен идеализмди бириктирүүгө болгон аракет. Аң-сезимди материядан дуалисттик жол менен ажырымдоо акыры келип, идеализмге алып келет. Дуализм айрыкча Декарт менен Канттын философиясына мүнөздүү. Дуализм психо-физикалык параллелизмдин теориясынын философиялык негизи болуп кызмат кылат.
Dualismus (Ontologie) Dualisme (philosophie de l'esprit) Dualizam (filozofija)
Денвер
Денвер – АКШнын батышындагы шаар. Колорадо штатынын административдик борбору. Калкы 557,5 миң (2007; шаар айланасы менен 2,7 млндон ашык). Эл аралык аэропорту, тыйын сарайы (монета двору) бар. Авиаракета-космос, химиялык, полиграфиялык, тамак-аш – татымал өнөр жайы өнүккөн. Астма оорусун дарылоочу улуттук борбор, 2 университет, көркөм жана башка музейлер иштейт.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Чоң Оус (дарыя)
Чоң Оус — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Пелым дарыясынын оң жээгинен 300 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 186 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Адабияттын тарбиялык мааниси
Адабияттын тарбиялык мааниси — көркөм адабият элди алдыңкы эстетикалык идеалдарга (к.) нравалык идеялык-саясий жактан тарбиялоочу күчкө ээ. Биз көркөм чыгармаларды окуп, кандай жашоо керектигин үйрөнөбүз. Терс образдарга иренжип, оң образдардан үлгү алабыз, ошолордой болгубуз келет. П. Г. Чернышевский адабиятты «турмуштун окуу китеби» деген. Миллиондогон адамдар Павел Корчагин, Рахметов, Павел Власов, Дүйшөн, Толгонай, Эдигейлерден үлгү алып, ошолорго окшоо үчүн өздөрүн тарбиялашат.
Семетей эпосу
Семетей Таласка көчүп келгенден кийин Манастын түздөн-түз мурасчысы катары туугандары менен атадан калган мал, мүлк, уруу ичиндеги укук үчүн күрөшсө, күрөштүн кийинки, экинчи этабы уруулар арасындагы таасир, укук үчүн жүргүзүлөт. Патриархалдык уруу түзүлүшүнүн калдыгы, көчмөн элдердин эпикалык чыгармалары жигит күтүү салты эпосто кийинки шартка жараша идеализациялангандыктан, Саякбай Карала уулу Семетейди кырк чорого дайыма эле жандата бербейт (Тоголок Молдо болсо Семетей алгачкы ирет элине келгенде эле Бакай асырап багып жүргөн мурдагы чоролордун балдары менен жолуктурат). Манасчы кээде майда көрүнүштөргө көп көңүл бурбаганы менен сюжетинин толуктугу, окуяларынын кызыктуулугу боюнча, баатырдык мотивдердин эпикалык арымда сүрөттөлүшү жагынан башкалардан өзгөчөлөнүп турат. Маселен, Семетейдин сырткы душманы Коңурбай менен болгон согуштук эпизод эң жогорку көркөмдүк ык менен сырттан келген душмандын коркунучтуулугун, күчтүүлүгүн, аны жеңген баатырдыкты, адептүүлүктү даңазалайт. Кыскасы, сүрөттөлүшү жагынан "Манастагы" "Чоң казатты" эске салган бул согуш ата-бабанын кунун куугандыкты далилдейт.
Эпикалык салт боюнча "С". э-нун окуясы да "Манастагыдай" эле баатырдын өлүмү, элдин оор азапка түшүшү, бүлөсүнүн куулуп, сүрүлүп жоо колуна кетиши менен бүтөт. Ошондуктан эл башына түшкөн оор кайгыны жеңилдетүү максатында Семетейден туяк калтырылат. Мындан Манас баатырды эл канчалык деңгээлде кадырласа, анын уулун да андан төмөн баалабагандыгы сезилип турат. Элдик оозеки чыгармачылыктын поэтикалык күчү Семетейди бир нече ирет өлүмдөн сактап, акырында аны өлбөс каарманга айландырып, түбөлүк өмүр тартуулайт. "Манас" эпосунун ар бир бөлүмү ар башка доордогу көз карашка, талапка, шартка карай жайгаштырылып, бир темага, бир идеяга баш ийдирилген көркөм оозеки чыгарманын сонун үлгүсү катарында бирдей кызыктырат. Алардагы айтылган ой, көтөрүлгөн идея генеалогиялык байланыштагы Манас, Семетей, Сейтек өңдөнгөн көркөм образдар аркылуу бекемделет. Адатта андай баатырлардын өмүр баянын, аракетин баяндоодо эпостогу мурдагы муунга таандык айрым окуялар улантылып, айрымдары жаңыдан киргизилет. Чыгарманын жалпы идеясы кийинки муундар жашаган доорго, мезгилге жараша жаңы түс алат. Элдик оозеки көркөм чыгармалыктын жалпы мыйзамдарына ылайык ар бир эпос өз элинин басып өткөн түрдүү тарыхый доорлорунун белгилерин өзүнө сиңирип, улам кийиндеген сайын жандуу организм катары ага жаңы катмарлар кошула берет. Андай жаңы "толуктоолор" эпосто элемент түрүндө болуп, чыгарманын салттуу окуялары чагылдырган доорду белгилөөдө, жалпы эле эпостун идеялык багытын, каармандардын образын тактоодо "С". э-нун негизги өзөк окуялары чагылдырган тарыхый шарттан кийинки учурларда кошулган толуктоолор жөнүндө эскербей коюшка болбойт. Анын үстүнө бул чыгармадагы андай толуктоолор бир топ орчундуу. Алардын айрымдары эпостун жанрдык белгисине да таасирин тийгизип турат. Мисалы, "С". э. жалпы салтка ылайык духу боюнча баатырдык эпос. Бирок анын мазмунунда элдин тарыхый чыгармачыл өсүшүнүн кийинки учурларынын талабына ылайык орун алган айрым турмуштук көрүнүштөр, түшүндүрмөлөрдөн кыргыз эпосторуна сейрек киргизилген жаңылыктын бар экендигин байкоого болот. Аны төмөнкүлөрдөн көрөбүз. Семетейдин керт башына, бүлөсүнө, уруусуна таандык мамилелер, туугандар арасындагы ык келишпестик биографиялык сызыкта улантылып, сүйүү мотиви кошулат. Семетей менен анын кудалаган колуктусу Айчүрөктүн ортосундагы мамиле баатырдык-романтикалык мүнөздө берилип, жомоктук-фантастикалык мотив коштойт. Аны эпикалык өнүгүштүн кийинки жаңы баскычы катары феодалдык коомдун фонундагы каармандын баатырдык менен жетишкен даңазалуу сүйүүсү жөнүндөгү кызыктуу сюжет чындайт.
Кийинки эле доордун продуктусу эсептелип жүргөн батыш өлкөлөрдөгү рыцардык романдар сыяктуу эле романтикалык эпостордогу сүйүү маселесине арналган кеңири тараган сюжет Орто Азия элдеринин эпосторунда да көп учурайт. Мына ушул сюжет "С". э-на да таандыктыгы аны батыштагы романтикалык эпосторго, Орто Азия элдериндеги баатырдык романтикалык эпосторго типологиялык жактан окшотуп турат. Ырас романтика байыркы баатырдык үйлөнүү темасынын андан аркы өнүгүшү эмес, көбүнчө эпоско өзүнчө жаңы тема, жаңы бир мотив катарында да ачылат. Өзбек эпосторундагы сыяктуу өз алдынча айрым бир чыгарма катарында жашайт.
Эпостун "Манас" бөлүмүнө караганда "С". э. лирикалык мүнөздөгү чыгарма катарында, биринчи бөлүктөгү айрыкча баатырдыкты даңазалоодон айырмаланып, көбүнчө кадимки жай турмуштагы элдик үрп-адат, салт, сүйүү кырдаалдары баатырдык духка ширетилип, бир эле чыгармада кыналышып калыптанган. Бул айрыкча Семетей менен Айчүрөктүн окуясы аркылуу далилденет. Садыков Ардак манна барные окуп чыккан.
Колдонулган адабияттар
Семетей эпосунда 536 каарман бар. Алар Семетей,Айчүрөк,Күнчоро ж.б.
Ыңырчак
Ыңырчак - 1. жүк артууга ылайыкталган, көбүнчө өгүзгө токула турган ээр. Шилтемелер: [http://www.presskg.com/agym/10/0305_19.htm Темирбек Алымбеков. Американын ковбой ээри биздики менен киндиктеш] [http://kmb3.kloop.kg/?p=2496 Абдыкожо Жарбаналиев. Кыргыздардын күч унаалары, алардын токумдары] [http://www.literatura.kg/articles/?aid=830 Айылчы Токтогулов. Мезгил сапары. Роман. II китеп.]
Жыгач устачылык
2. Төлөк мырзанын кошумча аты. Шилтемелер: Асыкбек Оморов (Чын Темир) Бата берилбей, бала кан кусту 3. Жер аты. Шилтемелер: Гүлмира Эшимкулова Академик (повесть)
Классикалык музыка
Классикалык музыка (лат. classicus - үлгүлүү) - ар бир калктын, алардын ичинен дүйнөлүк музыкалык маданияттын алтын казнасына айланган үлгүлүү, классикалык чыгарма; бардык мезгилде идеянын мазмуну жана көркөмдүк даражасы эң жогору бааланган атактуу композиторлордун өткөн доорлордогу чыгарган музыкалык мурастары. Ошондой эле совет мезгилинде жазылган чындык турмушту, терең мазмунду, көркөм касиетти бийик чагылдырган чыгармалар Классикалык музыка казынасына кирет. Классикалык музыканын чыгармалары адамзаттын адамгерчилик жана агартуучул изги идеяларынын туундулары болуп келген. Арийне, ар бир элдин тарыхый тагдырына байланыштуу Классикалык музыка бир элде эрте, экинчи бир элде кеч пайда болгон-. Мис., Грецияда б. з. ч. 5-кылымда, Римде 1-кылымда, Орто Азия жана Чыгышта 9- 12-кылымда өнүккөн. Кыргыз Классикалык музыкасынын жаралышы да 19-кылымга таандык. Анын өкүлдөрү - Арстанбек, Жеңижок, Калыгул, Токой, Боогачы ж. б.
Телти мөңгүсү
Телти мөңгүсү - Тескей Ала-Тоонун түндүк капталындагы татаал өрөөн тибиндеги мөңгү. Жети-өгүз суусунун оң куймасы Телтинин башында жайгашкан. Уз. 3,2 км,аянты 3,7 км2. Үч камералуу цирктин таманында жайгашып, үч мөңгүдөн турат.«Тили» кыска, жазы, орток морена аркылуу үч салаага бөлүнгөн. Башы деңиз деңгели. 4450 м, этеги 3460 м бийиктикте жатат. Карчегинин бийикт. 3760 м, абляция облусунун аянты 2,1 км2. Мөңгүдөн Телти суусубашталат.
Молекула айлануусу
Молекула айлануусу — классикалык механикадагы айлануу кыймылы менен салыштырууга мүмкүн болгон, квантталган кыймыл түрү. Мол-нын айлануусун сүрөттөө үчүн, жакындатылган түрдө бекем байланышкан чекиттик массалар модели колдонулат. Мол-нын оордук борборунда кесилишкен, өз ара перпендикуляр болгон, айлануунун үч негизги А. В. С, огу болот. Бул окто мол-нын салыштырмалуу айлануусу үч негизги инерция моменттери 1А, 1В, 1С менен мүнөздөлөт. Сфералуу, эки атомдуу жана сызыктуу мол-лар үчүн бардык инерция моменттери бирдей же бир негизги инерция моменти нөлгө барабар, ал эми эки инерция моменти бири бирине барабар болот. Мындай мол-р айлануу энергиясы (Еай) Төмөнкү закон менен квантталат:
h2
E = ——J(J+1)= hcBJ(J+1);
8p2IB
B= ——— — айлануу туруктуулугу,
8p2cIB
см-1 ; J — айлануу кванттык саны, с — жарыктын ылдамдыгы.
Иерархдык берилиштер базасы
Иерархдык берилиштер базасы (Иерархическая база данных, hierarchy data base) —
Иерархдык берилиштер базасы бир ысымдуу генеалогдук дарак же жадыбал түрүндө уюштурулат. Генеалогдук дарак сыяктуу иерархдык берилиштер базасы бутактарга ажырайт, алар энелик жана балалык жазылыштар болуп бөлүнүшөт. Ар бир энелик жазылышка бир же бир нече балалык жазылыш туура келет. Ар бир балалык жазылыш бир гана энелик жазылышка ээ. Берилиштер базасынын башындагы энелик жазылыш түпкү жазылыш деп айтылат. Өзүнчө процессте түзүлгөн берилиштер базасында эне-балалык байланыштар орнотулат.
Берилиштер базасы түзүлгөндөн кийин ага жетүү, орнотулган байланыштар аркылуу аткарылат. Берилиштерге жетүү удаалаш аткарылат, издөө түпкү жазылыштан башталат жана изделген берилиш табылганча улам бутакталып бөлүнүп жүрүп отурат. Иерархдык берилиштер базасынын эки кемчилиги бар, алардын биринчиси өзүнчө бутакта жаткан берилишке түздөн түз кайрылууга болбогондугу, ал эми экинчиси берилиштер базасына жаңы талаалар же өзгөртүү киргизилгенде бүтүндөй базанын кайра аныкталгандыгы. Базанын өлчөмүнө жараша мындай кайра аныктоо процесси бир кыйла убакыт талап кылышы мүмкүн. Иерархдык берилиштер базасынын артыкчылыгы - берилиштер байланышы алдын ала аныкталгандыктан, берилиштерге жетүү жеңил аткарылат. Иерархдык файлдар системи берилиштер базасы түрүндө эмес, көпчүлүк жеке компьютердеги файлдык систем катары колдонулат. Иерархдык файлдар системи ар кандай деңгээлдеги файлдардан турат жана түпкү каталог деп аталган башкы файлдан башталат. Төмөнкү деңгээлдеги файл камтылган каталог же папка деп аталат. Өз кезегинде камтылган каталогдордун ар бири башка камтылган каталогдорду, бир же бир нече сандагы берилиштер же програмдык файлдарды камтышы мүмкүн. Түпкү каталогдон баштап, айрым файлга чейинки тармак жол деп аталат.
Финляндия
Финляндия, ырасмый аты — Финляндия Республикасы (Suomen tasavalta; Republiken Finland) — Европадагы мамлекет. Ырасмый тили болуп финн тили эсептелет.
Тарыхы
ЖОЖдор Азыр Финляндияда эки параллелдүү жогорку билим берүү тутуму бар – университеттер жана политехникалык институттар. Политехтер ар кандай тармактарда иштөө үчүн практикалык билимди жана көндүмдөрдү берет. Политехниканын эң популярдуу адистиктери бул: технология жана транспорт, бизнес жана менеджмент, саламаттыкты сактоо жана социалдык кызмат көрсөтүү, маданият, туризм, кызмат көрсөтүү, билим берүү, жаратылыш ресурстары. Окутуу 3,5-4 жылга созулат жана милдеттүү практиканы камтыйт. Финляндияда 10 чыныгы университет, дагы он атайын институт (технология, бизнес жана экономика, искусство) болгон. Ошондой эле аскер академиясы университеттердин катарына кирген. 2010-жылдары 15 университет калган (5,5 миллион калкка). Бардык университеттер мамлекеттин карамагында. Изилдөөнүн эң популярдуу жана престиждүү багыттары болуп технология, гуманитардык жана табигый илимдер саналат. Финляндиянын университеттери бакалавр, магистр жана доктор даражаларынан тышкары, магистратура менен докторлуктун ортосунда лицензият ортоңку даражасын берет. Аны магистратурадан эки жыл өткөндөн кийин алууга болот. Андан 2 жыл өткөндөн кийин гана доктор гапмын алууга болот. Финляндиянын университеттеринде окутуу негизинен фин жана швед тилдеринде жүргүзүлөт. Бирок англис тилиндеги эл аралык программалар жыл сайын көбөйүп баратат. Финляндияда көптөгөн адистиктер боюнча англис тилинде окууга болот. Англис тилинде окутууга дүйнөнүн төрт бурчунан студенттер жана ар кайсы өлкөлөрдөн келген мугалимдер катышат. Университеттеги англис тилинде өтүүчү сабактарга кирүү үчүн, талапкер англис тилин мыкты өздөштүрүп, TOEFL же IELTS тил сынагынан жакшы жыйынтык көргөзүшү зарыл. Окуу акысыз. Бирок студенттен окуу материалдары жана студенттик профсоюздарга милдеттүү мүчөлүк үчүн жылдык төлөмдөр алынат (орто эсеп менен 45-90 евро). Студенттердин минималдык бюджети, тамак-аш жана жатакана менен кошо 500-900 еврого бааланат. Студенттик виза алуу үчүн, банктан жок дегенде 6 720 евро бар экендиги жөнүндө күбөлүк беришиңиз керек. Абитуриенттерди ЖОЖдорго кабыл алууну жөнгө салуучу бирдиктүү эрежелер жок: бардыгы билим берүү мекемелеринин сотторуна берилет. Чет элдиктерден орто билимди (жана орточо балл талап кылынат), фин, швед же англис тилин жакшы билүүсү (эл аралык программаларга катышууда), финансылык ресурстардын бар экендигин тастыктоосу жана кирүү экзамендерин ийгиликтүү тапшыруусу талап кылынат. Экинчиси Финляндиянын университеттеринин өзгөчөлүгү: экзамендердин көпчүлүгү факультеттерде өткөрүлөт. Сынактарга документтик сынактан өткөндөр гана катыша алышат. Айрым факультеттер чет өлкөлүктөргө квота беришет. 2012-жылы кээ бир жогорку окуу жайлары бир катар өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдүн (Непал, Пакистан, Бангладеш, Нигерия жана Кения) абитуриенттери үчүн кирүү сынактарын өткөрүүдөн баш тартышкан. Муну бул өлкөлөрдүн студенттеринин Финляндияда жашоого каражаты жетишсиздиги менен түшүндүрүшкөн. Финляндиянын университеттеринде жылына 1800гө жакын доктордук диссертация корголот. Бирок Билим берүү жана маданият министрлигинин регламенти боюнча алардын саны 1600дөн ашпашы керек. 2023-жылдын 4-апрелинде өлкө НАТОго кошулган.
2020-жыл кинодо
Сатыкка даяр болгон тасмалар
сатыкка чыккан тасмалардын тизмеси
Март-август
Кыргызстанда COVID-19 пандемиясы күч алгандыгына байланыштуу тасмалардын бет ачары жылдырылган.
Ак-Турпак (Кадамжай району)
Калкы
Калкы - 471 киши.
Жеке башчылык
Жеке башчылык – кандайдыр бир органдын, уюмдун жетекчисине өз милдетин аткаруу үчүн, ошондой эле иш натыйжасына анын жеке жоопкерчилигин арттыруу максатында зарыл болгон ыйгарым укуктарды берүү чарасы.
Батон-Руж
Батон-Руж — АКШнын шаар.
Старые Туймазы (Туймазин району, Башкыртстан)
Старые Туймазы — Башкыртстандын Туймазин районундагы айыл, Эски туймазин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1285 киши. Почта индекси — 452750, ОКАТО коду — 80450000000.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Чонова
Чонова — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Түштүк дарыясынын сол жээгинен 432 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Күйгөн
Күйгөн - кыргыздын оозеки адабий-музыкалык ашыктык, сүйүү лирикалык ырларынын бир түрү. Күйгөн ырларында бозойдун, селкинин сүйгөнүнө жетпей арманда калган кусасы, өкүнүчү, ички муңу-зары муңканган, обондо ырдалган. Күйгөн ырларынын жаратуучулары карапайым калктын арасынан чыккан ырга шыктуу уландар, кыздар, төкмө акындар, ырчылар ж. б. болушкан. Залкар обончу, төкмө акын Боогачы Күйгөн ырларынын атасы аталган. Анын 1927-ж. «Күйгөн» аттуу жыйнагы Фрунзеден араб тамгасында басылып чыккан. Күйгөн ырлары комуздун ж. б. эл аспаптарынын коштоосунда жана коштоосуз аткарылган. Элдик жана Боогачынын Күйгөннүнүн үлгүсүндө ондогон обончулар, акындар Күйгөндүн жаңы үлгүлөрүн жаратышты.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Жылдыздар дарбазасы: Аалам
«Жылдыздар дарбазасы: Аалам»(Stargate Universe), - Жылдыздар дарбазасы ааламындагы Жылдыздар дарбазасы: ЖД-1 жана Жылдыздар дарбазасы: Атлантидадан кийинки үчүнчү илимий фантастикалык телевизиондук сериал.
Сериалда байыркылар Жылдыздар дарбазасын кантип курушканын, жана тогузунчу шеврондун сырын ачышат.
Мурда белгилүү болгондой «Жылдыздар дарбазасы: Аалам» 2009 жылдын башында эки саатык кинотасма болуп дебюту болмок, бирок маалымат такталбай калды. 2009-жылдын 2-октябрынан баштап Syfy каналында ар жумалык болуп дайыма көрсөтүлө баштаган. Аткаруучу продюсерлер жана сценарийдин авторлору — Брэд Райт жана Роберт Купер.
2010-жылдын июнунуан баштап сериал Орусияда ТВ-3 телеканалы аркылуу көрсөтүлө баштаган.
2010-жылдын 16-декабрынан баштап SyFy каналы сериалды 2-сезондон жабуу жөнүндө жарыялайт.
Идея жана болгон орду
Роберт Купердин сөзүнө караганда, Жылдыздар дарбазасы: Аалам «Жылдыздар дарбазасынын» жолун сактай, бирок ошол эле учурда толук жаңы «ааламды» ачып берет. Бул «Жылдыздар дарбазасы: Атлантидага» караганда - тоулк өзүнчө, эгемендүү чындык, а биринчисиндей болуп түпнуска сериалдын спин-оффу болбой. Продюсер Джозеф Маллоззи ынандырды, «Аалам», эска фанаттарды таң калтырбастан гана жаңыларды тапканга да жардам берет, ал үчүн Альтерандар менен Асурандарды айырмалап кереги жок. Жылдыздар дарбазасынын мифологиясында бекем турган «Жылдыздар дарбазасы: Аалам» сериалы сөзсүз түрдө жаңы жана кызык багытты жаратат.
Үчүнчү эпопеянын окуясы, качан Жер башка планеталарда өзүнүн базасы бар кездеги жакынкы келечекте болот. Бирок бул жолкусунда окуя качандыр бир Байыркылардын Аалам түйүнүнө жылдыздар дарбазасын жайылтуу максатында эксперименти болгон космикалык кемеге которулат. Дарбазалардын көптөгөн галактикаларда жайылтуусу (башка кемелер аркылуу) эксперименттин биринчи гана этабы болгон. Экинчи этапта, Байыркылардын планы боюнча каармандар түшүп калган «» кемеси аркылуу,биринчи этапта дарбазалар коюлган дүйнөлөрдү изилдөө эле. Бирок экинчи сезонунда билингендей башкы миссия болуп реликттик нурланууну изилдөө эле, кийинчирээк билингендей өзүндө татаал камтыган, балким, жасалма мүнөз алган жана ааламдын жаралышын каткан сыр бар эле. Бирок, экспериментти миллиондогон жыл мурун баштап, көтөрүлүп кетишкенден улам Байыркылар аны аягына чыгарышкан эмес.
Сериал, сырдуу тогузунчу шеврон изилдөөчүлөр командасын жердик эмес Икар станциясынан пилотсуз болгон Байркылардын «» аттуу кемеге түшкөн жерден башталат, кийин ал жерден кайра жерге жол жок экендиги билинет. Сериалдын жүрүшүндө команда, аларды Ааламдын байыркылар жол салган курс менен кетип бара жаткан кеменин бортундагы жашоого көнгөнгө далалат кылышат.
Долбоордун өнүгүүсү
Башында, пилоттук эпизоддун сценарийин продюсерлер Брэд Райт жана Роберт Купер 2007-жылдын жайында жазып, жана 2008-жылда премьерасы пландалган эле. Болжол менен съемка тартыла баштаган датасы болуп 2009-жылдын 4-февралы эсептелинет. Телешоу Бридж студиясында тартылган, Ванкуверден алыс эмес Британия Колумбиясында.
Съемканын баардык учур мезгилдери, авторлордун ынандыруусуна карабай сериалдын концепсиясы дайыма катуу сынга алынган. Ушундан улам долбоордун актерлору жана авторлору бул позициялар жөнүндө дайыма жумшартуу арыздарын жарыялашкан. Бирок чыгып кеткен фрагменттер жана сериалдын Жылдыз крейсери "Галактика" сериалы менен окшош экендигин ойлонткон жерлерден, жана бул сериалда катышкан команданын бир топ катышуучулардан улам Жылдыздардар Дарбазасынын фанаттары тарабынан да катуу сынга алынган.
Каармандар
Краткие характеристики на главных героев сериала были открыты миру на GateWorld 17 сентября 2008 года. Башкы каармандардын кыскача мүнөздөмөсү 2008-жылдын 17-сентябрында GateWorld дүйнөгө ачык болуп жарыяланган.
Эпизоддору
«Жылдыздар дарбазасы: Аалам» сериалынын эпизоддору маанилик планда өзүнчө да, бир нече сериалга бөлүнгөн бир окуя да болот. Жылдыздар дарбазасынын ааламына кирген мурунку сериалдарга салыштырмалуу, мында жалпы сезонго созулган сценариялык идея жана колдонуу каармандар көп. Сериал 3 же 2 сезондуу болот деп ойлонулган. Биринчи сезон 20 эпизоддон турат. Экинчиси сезон да 20 эпизоддон турат
Сериалдын жабылышы
2010-жылдын 16декабрында Syfy расмий түрдө, «Жылдыздар дарбазасы: Аалам» сериалын токтотту.
Syfy сынчылар тарбынан тастыкталган, бирок рейтинги төмөн Каприканы октябрда токтоткондон кийин, көбү ишенимдүү айтышкан артынан Аалам да кетет деп, бирок бул убакыттын гана суроосу эле. Алар туур чыкты. Бир жума спекуляциадан кийин Syfy акыры Жылдыздар дарбазасы: Ааламды 3-сезонун тартпасын билдирип, каналдын бренди болгон Жылдыздар Дарбазасы сериалына крест койот(азырынча). Ааламдын жабылы жөнүндө твиттерде Syfy мүчөсү Крейг Энглер кабарлады. "Syfy өзүнүн оригиналдуу укмуштуу-окуялуу экшн-сериал Жылдыздар дарбазасы: Ааламды токтотту, качан ал экинчи сезондун акыркы 10 эпизоду менен 2011-жылдын башында келгенде" - деп айтты Энглер. Жылдыздар дарбазасы бренди, Жылдыздар дарбазасы: SG-1, Жылдыздар дарбазасы: Атлантида жана Жылдыздар дарбазасы: Ааламдан турган сериалдар Syfy каналында 2002-жылдан бери чыккан. Жылдыздар дарбазасы: Аалам сериалы 2009 жылдын күзүндө жарыкка чоң актердук курам жана такыр башка стил, мурунку брендден айрымаланып турган түрдө чыккан. Сериалдын жаратуучулары Брэд Райт жана Роберт С. Купер Жылдыздар Дарбазасыда иштеген 300 саттан кийин бренддин үчүнчүсү түзүп чыгышкан. Ал кара жана каармандарга негизделген реалисттик драма менен өзгөчөлөнгөн. 2011-2012 телесезон акыркы 14 жылдан бери, Жылдыздар дарбазасынын жаңы сералдары чыкпаган жылдар болгон. 2013 жыл дагы Жылдыздар дарбазасысыз өтөт.
2011 жылдын 10-ноябрында Роберт Купер өзүнүнү твиттердеги баракчасына, учурда MGM менен Жылдыздар дарбазасы: Аалам сериалын көрсөтчү канал издеп жана сүйлөшүүлөр жүрүп жатканын жазган. Сүйлөшүүлөр MGM толук баш тартуусу менен бүттү.
Грединг
Грединг - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Рот (район)|Рот районуна карайт. Орто Франкония административдик округуна тиешелүү. Калкы – 7043 киши (2010-ж.). Аянты – 103.80 км2. [[Image:Greding-0047.JPG|thumb|250|Шаар дубалы]]
Какан
Какан, Каканчын, Каканчы — кытай императору (түрк тилдеринде кахан — кандардын каны, иранча чин — кытай өлкөсү). "Манас" эпосунда өтмө маанде кытай өлкөсү, кытай калкы катары да айтылат. Сагымбай Орозбаковдун вариантында Алмамбет  баатыр чалгынга жөнөр алдында Кытайдын көптүгүн Манаска айтканда: “Какан кала, Чынмачын, Казалдаган Чоң-Бээжин” (Сагымбай Орозбаков,  4. 216),— деп эскерилет. Кандардын Манаска барып жолугушканында:
Байкаймын кытай баш журтун,
Чынмачын менен Каканды
Жыйылып мынча келген соң
Негизги варианттардагы көптөгөн окуяларда катышып, кыргыздын эпикалык душманы катары берилет. “Какандын журту кара курт, Кайнаган кытай калың журт” (Сагымбай Орозбаков, 4. 323(7 Ошондой эле байыркы түрк элдеринин фольклорунда К. жана Чын адатта Кытайды билдирет. К. К. Юдахиндин кыргызча-орусча сөздүгүндө да К. титул жана кытай мамлекетинин синоними катары түшүндүрүлөт.
Найлс (Огайо)
Найлс (Огайо) (Niles) — Огайо штатынын Trumbull округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 20 932 киши. Болжолдуу аянты - 22.2 км². FIPS коду — 39-55916.
Дайыр Исмадияров
Дайыр Исмадияров 1986-жылы 16-июлда Кыргыз Республикасынын Ош облусунун Өзгөн шаарында туулган.
М.Нурбаева атындагы №3 орто мектебин алтын медал менен бүтүрүп, К.И.Скрябин атындагы КАУ "Профессионалдык окутуу" факультетин артыкчылык диплому менен аяктаган.
Кыргыз шоу-бизнесине биринчи кадамды 2008-жылы жасаган.
Анафора
Анафора—(гр.— жогору көтөрүү)—речтин баш жагында эки же андан артык жолдордо окшош сөздөрдүн кайталанып келишин билдирген стилистикалык фигура. (М. Абылкасымова)
Мында «быйыл жаздын» деген сөз кайра кайталанып, келип, анафора түзүлүп жатат. Ыр саптарындагы сөздөр тыбыштык жагынан да окшошуп анафора түзүлө берет: (А. Токомбаев)
"Манас" эпосунда
Эпосто А. кеңири колдонулат: «Манаста» синтаксистик бир өңчөй башталыш кеңири өнүккөн, айрыкча каармандардын диалог, монологдорунда көп учурайт: «Бирөөнүн тону тон болбос, Бирөөнүн аты ат болбос» (Саякбай Каралаев, 2.63).
Шуппе Вильгельм
Шуппе Вильгельм (1836–1913) – немец философу, Грейфсвальдда профессор; ашынган имманенттик философиянын өкүлү. Бреслау, Бонна жана Берлина окуу жайларында билим алган. Озунун доктордук диссертациясын 1860-жылы Берлин шаарында жактаган(Немес шаары).Шуппенин пикири боюнча турмуш чындыгы аң-сезим аркылуу таанылгандыктан гана жашап турат. Аң-сезимде жаратылган инсан. Мендин аң-сезими катары да дененин аң-сезими катары да бөтөнчө туруктуулукка ээ болуп саналат. Башка (бөтөн) инсан (аң-сезим) тууралуу тыянак чыгарууга гана болот. Жалпылай алганда, Шуппенин көз карашы боюнча, турмуш чындыгы бул аң-сезим, объект-элестетүү болуп саналат.
Жеке далдаштыруу номуру
Жеке далдаштыруу номуру – КР жарандарына ыйгарым укуктуу мамалекеттик каттоо органы тарабынан берилүүчү жана ал адамда өмүр бою сактала турган жекече номер.
Аннаполис (Мэриленд)
Аннаполис (Мэриленд) — АКШнын шаар.
Боровушка (Чичка-Юла куймасы)
Боровушка — Орусиядагы дарыя. Томск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чичка-Юл дарыясынын оң жээгинен 319 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Зырянское айылындагы суу өлчөгөн посттун куйган жерине чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Вальдхайм Курт
Вальдхайм Курт (21. 12. 1918-жылы туулган, Төмөнкү Австрия, Санкт-Андре-Вёрдерн) австриялык мамлекеттик ишмер, дипломат. Укук илимдеринин доктору. 1937-38-жылы Вена консулдук академиясында окуган. 1939-жылы Вена Университетинин юридика факультетине тапшырып (1944-жылы бүтүргөн), ошол эле жылы аскердик кызматка (вермахтка) чакырылган (1939-45). 1945-жылдан дипломатиялык кызматта. 1948-51-жылы Париждеги австриялык элчиликте секретарь, 195155-жылы ТИМдин кадрлар башкармалыгынын башчысы, 1955-жылы БУУда байкоочу,1956-58-жылы БУУнун посланниги, 1958-60-жылы Австриянын Канададагы элчиси, 1960-64-жылы ТИМдин саясий департаментинин башкы директору, 1968-70-жылы тышкы иштер министри, 1964-68-жылы жана 1970-71-жылы Австриянын БУУдагы туруктуу өкүлү. 1972-81-жылы БУУнун Генералдык секретары, 1982-жылдан БУУнун өнүгүп келе жаткан өлкөлөр боюнча атайын өкүлү. 1986-92-жылы Австриянын федералдык президенти. Эмгеги: Австрийский путь. М., 1976.
Каккула
Каккула — Манастын аты. Түштүктөн Матисак Акбай уулу жана башкалар манасчылардан жазылып алынган варианттардын көпчүлүгүндө Аккула ушундай аталып, эпостук баатырга тете тулпарлыгы да сүрөттөлөт. Ал гана эмес, “Жүгөн салганда кунан болду, Ээр-токум салганда бышты болду, Токуп болгондо асый болуп, ырас өзүнө келип, Каккула ат болду” (Кол жазмалар фондусу, 387-инв., 176, 23-б.),— деп жомоктук-мифтик касиети да айтылат.
Жеке далил
Жеке далил – баштапкы булагы адамдар (тараптар, үчүнчү жактар, өкүлдөр, күбөлөр, эксперттер, документти түзүүчүлөр) болуп саналган далилдер.
Олбани (Нью-Йорк)
Олбани (Нью-Йорк) — АКШнын шаар.
Молекула симметриясы
Молекула симметриясы – кандайдыр бир операциялар жыйындысынын негизинде мол-нын өзүнөн-өзү дал келиши менен аныкталышы. Мол-лык симметрия операциялары: мол-нын тегиздикте чагылышы. Бул симметрия операцияларына төмөнкүдөй симметрия элементтери туура келет: 5-катардагы симметрия огу, мол. аркылуу жүргүзүлгөн октун тегерегинде 360о бурчка мол. айланганда анын бөлүктөрү бири-бири менен п-жолу дал келген ок. Симметрия тегиздиги, мол. аркылуу тегиздик жүргүзүлгөндө аны кандайдыр бир бөлүгү анын экинчи бөлүгүнүн күзгүдөгү сүрөттөлүшүн берген тегиздик. Симметрия борбору чагылганда мол. өзгөрүлбөгөн чекит, 5-катардагы күзгүлүү-айлануу симметриясынын огу. Симметриялуу мол. законченемдүү кайталануучу бирдей бөлүктөн турат. Мисалы, суу мол-сы эки симметрия тегиздигине жана 2-катардагы бир симметрия огуна ээ.
Эквилибриум
Equilibrium 2002 жылы чыккан Америкалык илимий фантстикалык жана  антиутопиялык тасма. Режиссеру жана жазуучусу Курт Уиммер. Жана жылдыздар Кристиан Бэйл, Эмили Уотсон, Тэйв Дигс. Тасманын релизи 2002 жылы болгон.
Чоңбашев Кеңеш Сыдыкович
Чоңбашев Кеңеш Сыдыкович (1931. 02. 01., Каракол шаары) - филология илимдеринин доктору (2003), Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнө эмгек сиңирген кызматкер, орус тилинин профессору. Кыргыз Республикасынын мектептеринде, жогорку окуу жайларында орус тилин окутууда өзүнчө зор эмгек сиңирген атактуу ишмер.
Бул окумуштууга орус тили боюнча окумуштуулук профессор наамы, филология илимдеринин доктору даражасы берилген. Э. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университетинин Мамлекеттик тил жана адабияты институтунун орус тили кафедрасында эмгектенет. 1948-жылы орто мектепти бүтүрүп, азыркы Нарын областынын Кочкор районунда мугалим болуп эмгек жолун баштаган.
1950-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетине кирип, аны 1954-жылы бүтүрүп чыгып, Каракол шаарында орус тили жана адабиятынан окутуучу болуп иштейт.
Кийин элге билим берүү министрлигине чакырылып, Мектеп башкармалыгында инспектор (1957-1958), Кыргыз ССР ИУАсынын Тил жана адабият институтунда кенже илимий кызматкер (1958-1959), Ленинград университетинин орус тили жана жалпы тил илими кафедрасынын аспиранты (1959-1962).
1962-жылдан баштал Пржевальск институтунда оруc тилинин теориясы кафедрасынын башчысы, филология факультетинин деканынын орун басары (1963-1965), окуу жана илимий иштер боюнча проректор (1965-1968), Кыргыз педагогика илим изилдөө институтунун улук илимий кызматкери (1968-1971), Кыргыз мамлекеттик дене тарбия институтунун Тилдер кафедрасынын башчысы (1971-1978), Кыргыз ССР ИУАсынын Тил жана адабият институтунун Орус тили секторунун башчысы (1978-1983), 1983-жылдан бери Э. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университетинде доцент, кафедра башчысы, профессор болуп иштеп келе жатат. Ал окутуучулук жана мамлекеттик жумуштарын илим-изилдөө менен айкалыштырып келет.
Мектеп окуучулары, жогорку окуу жайлардын студенттери үчүн окуу китептерин жазган. Элге билим берүү министрлигинин конкурсун жеңип алып, 1959-жылы жарыкка чыккан «Литературное чтение по русскому языку» (кыргыз мектептердин 7-кл. үчүн) окуу китеби ушул күнгө чейин кызмат кылып келе жатат.
1960-жылы кыргыз мектептердин 10-кл. үчүн орус тилинин синтаксиси окуу китебин жазган.
Ал типологиялык лингвистика боюнча көп эмгектенген. Орус жана кыргыз тилдеринин сүйлөм түзүлүшүн, жөнөкөй жана татаал сүйлөмдөрүн салыштырып изилдеп, бир нече китеп жазган. Орус тилиндеги багыныңкы кошмо сүйлөмдөрдүн кыргыз тилинде түрдүү жандоочтордун жардамы менен уюшулган татаал сүйлөмдөргө дал келерин аныктаган. Бул эки тилдеги сүйлөм мүчөлөрүнүн орун тартиби тууралуу да пикир айтат. Анын илимий изилдөөлөрү кыргыз тилинде татаал сүйлөмдөрдүн, айрыкча багыныңкы байланыштагы татаал сүйлөмдөрдүн уюшулуш жолдорун ачып көрсөтөт.
Жарыяланган эмгектеринин жалпы көлөмү 544 басма табакты түзүп, жалпы нускасы 909700 даана, 50дөн ашык илимий эмгек жазган.
Орус тилин жана адабиятын окутуу боюнча Бүткүл дүйнөлүк Конгресстин (1976, Варшава) катышуучусу.
Ак-Чуңкур, үңкүр
Ак-Чуңкур үңкүрү – Сары-Жаз суусунун оң жээгиндеги неолит дооруна (биздин заманга чейин 6–5 миң жылдык) таандык адамдар жашаган акиташ тектүү асканын боорундагы үңкүр. Эчкилиташ аскасында, деңиз деңгээлинен 3150 м бийиктикте жайгашкан. Ак-Суу районунун аймагында. Үңкүрдүн ичи кенен, бийиктиги 2–4 м, узундугу 26 м, жазылыгы 4 м.
Үңкүр эки ярустан турат. Үңкүрдүн боорунда жошо менен тартылган теке, жыландын сүрөттөрү, ошондой эле кийинчерээк кара боёк менен түшүрүлгөн белгилер (несторий крести, тамга менен жазылган жазуулар) бар. Үңкүрдөн табылган текенин мүйүзүнүн көңдөйүндө байыркы жошо сакталып калган.
Ак ыр
Ак ыр — уйкашсыз ыр. Мындай ырларда ритм сакталат да, рифма болбойт. Орус поэзиясында А. С. Пушкин-дин («Борис Годунов») кичинекей трагедиялары, Н. Некрасовдун («Орусияда кимдер жакшы жашайт?») айрым поэма-ырлары ак ыр формасында жазылган. Кыргыз поэзиясында да анда-санда мындай бейуйкаш ырлар учурай калып жүрөт.
Мисалы:
(С. Акматбекова)
Эски Орьебаш (Калтасин району, Башкыртстан)
Эски Орьебаш — Башкыртстандын Калтасин районундагы айыл, Тюльдин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 342  киши. Почта индекси — 452868, ОКАТО коду — 80233850009.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бекир Чобанзаде
Чобанзаде Бекир Вагап оглы (1893-1938) - совет акыны, түрколог, адабиятчы. Крымдагы Аргын кыштагында туулган. СССР ИАнын Азербайжан филиалына (1935-жылдан), Париж лингвистикалык коомуна (1935-жылдан) мүчө. Латын алфавитинин негизинде түрк элдеринин алфавитин иштеп чыгууга катышкан.
Ийик
Жүндөн, кебезден жип ийирүүчү аспап. Анын сабы катуу кургатылган талдан жана тобулгудан тандалат. Ал сап төмөн карай ичкертилип, узуну 30—35 см, жоондугу 7—10 мм. болот. Тегерек таштан, коргошундан, оор металлдан же карападан ийик башы көзөлүп, сабынын жогорку учуна кийгизилет. Ийик саптын жогорку учу көзөлүп, ага ичке чий, же катуу жыгач өткөрүлөт. Ал ийиктин «буйласы» деп аталат. Ийрилип ийик баштын алдына тоголок түрүлгөн жип салмактанганда ийик баш алынат да, тоголок жип чыгарылат. Муну «бир баш алмай жип» деп айтат.
Каккуланын изи
Каккуланын Изи, Аккуланын изи — казак элинде (Чыгыш Казакстан облусу) Манас жөнүндө төмөнкүдөй уламыш бар. Токрау өзөнүнүн аймагында көчүп жүргөн кыргыздар (казактар — ред.) Эр-Көкчө деген адамдын Эр-Манас аттуу уулу болгон. Кобландынын минген аты Тайбуурул, Манастын минген аты Каккула ат (Аккула ат) деп аталат. Жергиликтүү эл Токрау өрөөнүндө Каккула аттын турган жеринде анын туяктарынын издери сакталган сыяктуу көрсөтүшөт. Каккула ат Бегазы тоосунун этегинде туруп алып, анын чокусундагы чөптү отточу экен дешет. Бегазы тоосу ыйык (касиеттүү) деп эсептелинет.
Кактелки
Кактелки — Абыкенин байгеге чапкан күлүгү. Алмамбеттин келишине арнап өткөрүлгөн тойдогу ат чабышта марага он төртүнчү болуп келет (Сагымбай Орозбаков, 2. 341). “Семетейде” Абыкенин окуяларына байланыштуу айтылат.
Исмаилов Татен
Исмаилов Татен (1929, Казак ССРи, Чымкент облусу, Борисов кыштагы – 1976, Кыргыз ССРи, Ош облусу, Кара-Суу району, Баш-Булак айылы) – малчы, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1966). Эмгек жолун Ош областынын Кара-Суу районундагы «Катта-Талдык» асыл тукум кой өстүрүү заводунда жумушчу болуп иштөөдөн баштаган. 1947-жылдан баш чабан. Кой чарбасын өнүктүрүүдө чоң ийгиликтерге жетишип, 1965-ж. 670 тубар койдун ар жүзүнөн 133төн козу, ар койдон 4 кгдан жүн кыркып алган. Эки Ленин ордени менен сыйланган.
Исаев Беделбай
Исаев Беделбай (1911-жылы азыркы Кара-Кулжа районунун, Токбай-Талаа кыштагы) — айыл чарба өндүрүшүнүн ишмери, Социлистик Эмгектин Баатыры (1948). 1941-жылдан КПСС мүчөсү. Эмгек жолун 1929-жылы колхоздо иштөөдөн баштаган. 1937-40-жылдары «Ленинчил жаш» колхозунда (Совет району) мал ферма башчысы, 1940-41-жылдары Чалма айыл советинин председатели, 1941-жылдан «Ленинчил жаш» колхозунун председате¬ли. 1947-жылы ал жетектеген колхоз райондогу алдыңкы чарбага айланып, коомдук малдын саны көбөйгөн, алардын кунардуулугу жогорулаган; бодо мал 112,8%, кой 132%, жылкы 111%ке көбөйгөн. 1951-59-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты.
Шайлообек Дүйшеев
Шайлообек Дүйшеев (1950-жылы 23-февралда туулган) ― кыргыз акыны, журналист.
Исмаилов Татен
1946-жылы Татендин  үй-бүлөсү Кара-Суу районундагы Кара-Сөгөт айылына көчүп келишет. Татен келери менен «Катта-Талдык» кой өстүрүүчү совхозуна жардамчы чабан болуп ишке кирет. Жаш жигит кой багуунун сырларын өздөштүрүп, ынтаа коюп бардык үйрөнгөнүн көӊүлүнө түйүп мыкты эмгектенет.
Исаев Беделбай
Сыйлыгы
Ленин ордени жана медалдар менен сыйланган.
Шайлообек Дүйшеев
Кыргыз Республикасынын эл акыны, Токтогул  атындагы Мамлекеттик сыйлыктын лауреаты, II жана III даражадагы Манас орденинин ээси.
Исмаилов Татен
1946-жылы Таластын Жоон-Төбө айылында туулуп өскөн Күкүн аттуу кызга үйлөнөт.
1950-жылы Татен Исмаилов өзү бир короо койду чарбадан бөлдүрүп алып, чабандык ишин өзүнчө баштайт.Чынында алгачкы жылдары койлордон төл жана жүн алууда өтө жакшы көрсөткүчтөрдү­ жаратпаса да жылдан жылга «Көрө көрө көсөм болот» демекчи  көрсөткүчтөрдү­ жакшырып, ийгиликтерди жарата баштайт.
Исаев Беделбай
Колдонулган адабият
Борбугулов М. "Ош тарыхы энциклопедия" Фрунзе 1989-ж.
Исмаилов Татен
1957-жылы Т.Исмаилов чарбанын №2 бөлүмү боюнча төл жана жүн алуу боюнча алдынкы көрсөткүчтү жаратып, ар жүз тубар койдон 115тен козу, ар бир койдон 4 килодон жүн алууга жетишкен. Өз ишинде такшалып, койдун семиз багуунун жол жобосун мыкты өздөштүргөн чабан Татен 1958-жылы ар жүз тубар койдон 125тен козу, арбир койдон 4 килодон уяӊ жүн алып, «Ленин» ордени менен сыйланган.
Коммунист чабан Татен Исмаилов улам көрсөткүчтөрү жогорулап, социалисттик милдеттенмелерди, беш жылдык пландарды ийликтүү аткарып 1965-жылы ар жүз тубар койдон 133төн козу, арбир койдон 4 килодон уяӊ жүн алып, СССРдин Жогорку Советинин Президиумунун токтому менен 22 март 1966-жылы Социалисттик Эмгектин Баатыры деген жогорку наам берилип алтын жылдыз «Орок менен балка» жана экинчи жолу  «Ленин» ордени менен сыйланган. 1977-жылы Кара-Суу районун Кара-Сөгөт айылында көз жумду.
Шайлообек Дүйшеев
Кыскача өмүр жолу
Акын Шайлобек Дүйшеев Кыргызстандын Нарын облусундагы Борбордук Теңир-Тоо койнунда, Ат-Башы районундагы Ат-Башы кыштагында 1950-жылы 23-февралда туулган.
1970–1975-ж.ж. райондук "Жеңиш жолу" гезитинде корректор, МСОдо куруучу, совхоздо жумушчу, ПМКда бетончу, заводдо металл кескич, формовщик болуп иштеген.
1975-1980-жылдары СССРдин 50 жылдыгы атындагы Кыргыз Мамлекеттик университетинин (азыркы Ж.Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук университети ) журналистика бөлүмүнүн (ал кезде - филология факултетинин журналистика бөлүмүн) студенти.
1980-1983-ж.ж. Нарын облустук радиокомитетинин редактору, «Нарын правдасы» гезитинин кабарчысы.
1983–1990-ж.ж. Токтогул Сатылганов атындагы Кыргыз Мамлекеттик филармониясынын адабий бөлүмүнүн башчысы болуп иштеген.