cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бенисио Дел Торо
"Эркин дух" сыйлыгы актерго "Шектүүлөр" (англ. The Usual Suspects, 1995) тасмасындагы кызыктай жана акылсыз алдамчы Фред Фенстердин ролу үчүн ыйгарылган. "Баския" (англ. Basquiat) тасмасындагы Бенни Дальмаунун ролу ага экинчи "Эркин дух" сыйлыгын алып келген. Актер "Лас Вегастагы коркунуч жана жек көрүү" (англ. Fear and Loathing in Las Vegas, 1998) тасмасында доктор Гонзонун ролун аткарып, Жонни Деп менен бирге тартылган. "Кармоо" (англ. Snatch, 2000) криминалдык комедиясында кумарпоз "Төрт колдуу" Фрэнктин, "Күнөөлөр шаары" (англ. Sin City, 2005) криминалдык триллеринде ичкиликке жакын, бат-бат өзгөрүп турган терс каарман, детектив Жектин (Жеки-бой) ролу менен эсте калган. "Че" ( англ.Che, 2008) биографиялык тасмасында легендарлуу революциячы Че Геваранын ролун аткарган. Аталган ролу Канн кинофестивалынын жана "Гойя" сыйлыгынын "Эң мыкты актер" номинациясын жеңип алган. 2015-жылы тартылган "Канкор" (исп. Sicario, 2015) тасмасындагы наркобаронду өлтүрүү үчүн жалданган Алехандронун ролу үчүн актер бир нече сыйлыктарга ээ болуп, үчүнчү жолу жана Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын сыйлыгын талапкер болгон. Marvel Cinematic Universe тарткан тасмада дагы роль жараткан.
Грязновка (Кулой куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Нью Хэрбон (Миссисипи)
Калкы - 447 киши. Болжолдуу аянты - 1.7 км². FIPS коду — 28-51360.
Соус Портланд (Мэн)
Соус Портланд (Мэн) (South Portland) — Мэн штатынын Камберленд округуна караган АКШ шаары.
Шакопи (Миннесота)
Шакопи (Миннесота) (Shakopee) — Миннесота штатынын Scott округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 37076 киши. Болжолдуу аянты - 73.7 км². FIPS коду — 27-59350.
Өсүмдүктөр тобу
Өсүмдүктөр тобу – жаныбарлар жана айлана-чөйрөгө мамилелери, курамы жана түзүмү өзара татаал катнаштар менен шартталган бир тектүү аймакта өсүп турган өсүмдүктөрдүн жыйындысы.
Троит (Благовар району, Башкыртстан)
Троит — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Ямакаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 146 киши. Почта индекси — 452748, ОКАТО коду — 80214840006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ээрташ мөңгүсү
Ээрташ мөңгүсү — Көөлү кырка тоосунун түш. капталындагы өрөөн тибиндеги мөңгү.
Сарыжаз суусунун ири куймасы – Үчкөлдүн алабында жайгашкан. Уз. 4,3 км, аянты 3,3 км2, абляция облусунун аянты 1,0 км2. Башы деңиз деңг. 4700 м, этеги 3660 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4000 м. Мөңгүдөн башталган суу Үчкөлдүн сол курамы–Ээрташ суусуна сол тараптан куят.
Пуни согуштары
Пуни согуштары (тыныгуулар менен биздин заманга чейинки 264–146) – Жер Ортолук деңиздин батышын бийлөө үчүн Рим менен Карфагендин ортосунда болгон кагылыштар. Карфаген биздин заманга чейинки 3-кылымдын 70-жылдарында Африканын батыш жээктерин, Сицилияны ээлеп, Жер Ортолук деңиздин батышына үстөмдүк кылган. Рим биздин заманга чейинки 265-жылы бүт Италияны каратып, Карфаген менен теңтайлаша баштаган. Биринчи Пуни согуштары (биздин заманга чейинки 264-241) Сицилия жана анын жээктери үчүн башталган. Күчтүү флоту бар римдиктер бир нече салгылашта Эгад аралынын жанында (биздин заманга чейинки 241-жылы) Карфаген флотун толук талкалаган. Биздин заманга чейинки 241-жылдагы тынчтык келишим боюнча Сицилия жана анын аралдары, Сардиния жана Корсика аралы Римге өткөн. Экинчи Пуни согуштары (биздин заманга чейинки 218–202) Ганнибал армиясынын биздин заманга чейинки 219-жылы Рим менен союздаш Сагунт шаарына кол салуусу менен башталган. Ал Италияга кирип, Тразимен көлүнүн (биздин заманга чейинки 217-жылы) жана Каннынын жанындагы (биздин заманга чейинки 216-жылы) салгылашта Рим аскерлерин талкалап, Сицилия менен Сардинияга келген. Бирок римдиктер согушту тозуу тактикасы менен Ганнибалдын армиясына сокку уруп, биздин заманга чейинки 202-жылы аны талкалаган. 201-жылдагы келишим боюнча Карфаген Испаниядан баш тартып, Африкада согуш жүргүзүү укугунан ажыраган, ошондой эле флотун жоюп, контрибуция төлөөгө аргасыз болгон. Үчүнчү Пуни согуштары (биздин заманга чейинки 149–146-жылдары) Карфаген аймагында өткөн. Римдиктер Карфаген шаарын үч жылдык курчоодон кийин талкалап, элин кулга айландырган. Пуни согуштарынын натыйжасында Жер Ортолук деңизинин батышында Рим бийлиги орногон.
Өсүмдүктөрдүн жалпы зыянкечтери
Өсүмдүктөрдүн жалпы зыянкечтери – туруктуу саны же көбөйүп кетүүсү менен түшүмдүүлүктүн азайышына же айыл-чарба өнүмдөрүнүн сапаттык жактан начарлашына алып келе турган зыянкечтер.
Кутманова Айнура Зарылбековна
Кутманова Айнура Зарылбековна (6. 07. 1962-жылы туулган, Ош шаары) — медицина илимдеринин доктору (2002). КММИни (1985), ошол эле жерде клиникалык ординатураны (1987), И. П. Павлов атындагы Ленинград мед.ицина институттун аспирантурасын (1991) бүтүргөн. 1991-жылдан КММАда ассистент, 1994жылдан жугуштуу оорулар кафедрасынын доценти, 2005-жылдан кафедра башчысы. Негизги эмгектери вирустуу гепатитке, бруцеллёзго ж. б. жугуштуу ооруларга арналган. 100дөн ашык илимий эмгеги, анын ичинде 1 монографиясы ж. б. бар. Эмгектери: Методические указания по диагностике и лечению вирусных гепатитов (в соавторстве). Б., 1994.
Дэрри (Нү-Гэмпшир)
Дэрри (Нү-Гэмпшир) (Derry) — Нү-Гэмпшир штатынын Роккингэм округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 33109 киши. Болжолдуу аянты - 94.5 км². FIPS коду — 33-17940.
Сооронбаев Орозаалы
Сооронбаев Орозаалы (14. 3. 1959-ж. туулган, Суусамыр өрөөнү, 8-Март (Кожомкул) кыштагы) - техника илимдеринин кандидаты, доцент.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Диттельсхайм-Хеслох
Диттельсхайм-Хеслох (Dittelsheim-Heßloch) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альцай-Вормс районуна кирет.
Хантингтон (Массачусетс)
Хантингтон (Массачусетс) (Huntington) — Массачусетс штатынын Гемпшир округуна караган АКШ шаары.
Диттельсхайм-Хеслох
Калкы - 2091 киши(2013-ж.). . Аянты - 13,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 31 015. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Фурман.
Хантингтон (Массачусетс)
Калкы - 2 174 киши. Болжолдуу аянты - 69.7 км². FIPS коду — 25-31785.
Энергетика (Кыргызстанда)
Энергетика (Кыргызстанда) - өлкөнүн өнөр жай комплексинин негизги курамдык бөлүгү; мамлекеттин улуттук коопсуздугун камсыз кылууда, экономика тармагын өнүктүрүүдө өзгөчө орунду ээлейт. 1917-ж. өлкөнүн аймагында жалпы кубаттуулугу 485 кВт. өлчөмдөгү 5 электр станция иштеген. Алардын жалпы электр кубаты саатына 800 миң кВт түзгөн. 1920-26-ж. Фрунзе, Жалал-Абад, Каракол, Сүлүктү шаарында анча чоң эмес электр станциялары, Чүйдө Кичи Аламүдүн ГЭСи курулуп, ишке киргизилген. Азыр жалпы кубаттуулугу 3680 мВт өлчөмдөгү 17 электр станциясы иштейт. Мунун ичинен кубаттуулугу 2950 мВт түзгөн 15 ГЭС (жалпы энергиянын 93%) жана кубаттуулугу 730 мВт өлчөмдөгү 2 ЖЭБ ээлейт. Республикасынын аймагында чыңалуулугу 0,4-500 кВтки тете 70 мин кмден ашык электр линиялары тартылган. Азыркы учурда өлкөнүн Түштүк менен Түндүк региондун энергиясын туташтырган Датка - Кемин электр линиялары тартылууда. Бул өлкөнү толук электр энергиясы менен камсыз кылат.
Солтонкулова Шамшы Данапия кызы
Солтонкулова Шамшы Данапия кызы (4. 3. 1941-ж. туулган, Үлгү айылы) - саймачы. Билими орто.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Пунктирлеп себүү
Пунктирлеп себүү, нокоттоп себүү – үрөндү жөөккө катар аралыгы кенен, бирдей аралыкта, бирден себүү ыкмасы. Кант кызылчасы, жүгөрү ж. б. отолмо өсүмдүктөрдү өстүрүүдө колдонулат. Пунктирлеп себүүдө так себүүчү сепкичтер, мисалы, СКРН-12 (кант кызылчасы үчүн) ж. б. пайдаланылат. Пунктирлеп себүүчү үрөн так себилиш үчүн адегенде калибрленет (чоңдугуна жараша бөлүү). Үрөндү катарлап себүүдөн пунктирлеп себүүнүн артыкчылыгы – өсүмдүктү багып өстүрүүгө кеткен жумушту азайтат: өсүмдүк кол менен суюлтулбайт. Азыктануу аянты кенен болуп, өсүмдүк бири-бирине тоскоол кылбайт. Өсүмдүктүн катар аралыгы гана эмес, катардагы өсүмдүк аралыгы да культиватор менен иштетилип, кол эмгеги пайдаланылбайт. Өсүмдүктөрдүн өздүк наркы төмөн болот.
Пуританчылар
Пуританчылар (англисче puritans, соңку латынча puritas – тазалык) – 16–17-кылымда Англиядагы калвинизмдин жолун жолдоочулук; англикан дини пуританчылар катары абсолютизмге каршы жогортон өткөрүлгөн реформацияны тереңдетүү үчүн күрөшкөн. Пуританизм Англия буржуазиялык революциясынын (17-кылым) идеологиялык туусу болуп калган. Пуританчылардын курамынын социалдык-саясий жактан ар түрдүүлүгү аларды солгун (пресвитариалдар) жана радикалдык (индепенденттер) багыттарга бөлүнүүсүнө алып келген.
Ньютон (Миссисипи)
Ньютон (Миссисипи) (Newton) — Миссисипи штатынын Ньютон (Newton) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3699 киши. Болжолдуу аянты - 18.6 км². FIPS коду — 28-51720.
Күрпсай суу сактагычы
Күрпсай суу сактагычы - Нарын дарыясында энергетикалык максатта курулган. Жалал-Абад облусунун аймагында.
Күрпсай суусунун чатынан 3 км жогору жайгашкан. Уз. 40 км, жазы жери 1 км, эң терең жери 113 м, сыйымдуулугу 370 млн м3, суу толгондогу аянты 12 км2. Плотинасынын уз. 360 м, туурасы 10 м, бийикт. 113 м. Жалпы суу чыгаруу мүмкүнчүлүгү 972 м3/сек. Нарын д-нын жумалык агымын жөнгө салып турат. Суусу м-н Кырг-ндан ж-а Өзбекстандан миңдеген га жер сугарылат.
Энергия деңгээли
Энергия деңгээли - квант системалардан, б. а. микробөлүкчөлөрдөн (электрон, протон ж. б. элементардык бөлүкчөлөр, атом ядросу, атом, молекула ж. б.) турган жана квант механикасынын закондоруна баш ийген системалардын энергиясынын мүмкүн болгон мааниси. Байланышкан микробөлүкчөлөрдөн (мис., атом, атом ядросу ж. б.) турган квант системалардын ички энергиясы квантталат, б. а. алардын туруктуу (стационар) абалына дал келген белгилүү гана дискреттүү Е0, Ev Ер ...(Еа,<Е<Е,<.„) энергия маанилерине ээ болот. Системанын мүмкүн болгон эн кичине энергиясына дал келген төмөнкү Е0 деңгээли негизги, калгандары дүүлүктүрүлгөн Энергия деңгээли деп аталат. Квант системасын дүүлүктүрүш үчүн сырттан энергия берилет. Дүүлүктүрүлгөн Э. д. белгилүү «жашоо» убактысы - дүүлүктүрүлгөндөн тартып системанын берилген Э. д-н башка төмөнкү деңгээлге өтүп кеткенге чейинки убакыттын орточо чондугу менен мүнөздөлөт. Ядролук системалары үчүн жашоо убактысы көбүнчө 10 14 - 10"10се/сны түзөт, бирок кээ бирлери үчүн бир нече жылга созулуп, Энергия деңгээли метатуруктуу деп аталат. Квант системасы төмөнкү Энергия деңгээлинен жогоркусуна өтсө энергияны талап кылат, тескерисинче болгондо бөлүп чыгарат.
Сурак
Сурак – процесстик укукта укук коргоо органдарынын ыйгарым укуктуу кызмат адамдарынын (мыйзамда каралган тартипте) мыйзамда көрсөтүлгөн жактардан аныктоого жатуучу жагдайлар тууралуу жана анын сурак же сот ишининин протоколунда, анын тиркемелеринде схема, аудио-, кино-, көрмө-жазуу, ошондой эле сурак берген тараптан алынган маалымат менен катталган маалыматты далдаштыруу күбөлүгү түрүндө маалымат алуу.
Маршфилд (Мэн)
Маршфилд (Мэн) (Marshfield) — Мэн штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 494 киши. Болжолдуу аянты - 45.6 км². FIPS коду — 23-43640.
Цабенштедт
Цабенштедт (Zabenstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Мансфельд районуна кирет.
Калкы - 222 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 4,89 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 490. Муниципалитеттин башчысы — Бербель Маркус.
Куттубаева Клара Бейшеновна
Куттубаева Клара Бейшеновна (2. 8.1956ж. т., Фрунзе) — медицина илимдеринин доктору (2002). КММИни (1978), Москвадагы Борбордук стоматология ИИИнин аспирантурасын (1983) бүтүргөн. 1983—2003-жылдары КММИде ассистент, доцент. 2003-жылдан КММАда профессор, декан болуп иштейт. Стоматология боюнча адис. 90дон ашык илимий эмгеги, анын ичинде 2 монографиясы, 3 патенти бар. Эмгектери: Хронический генерализованный пародонтит. Патогенетические аспекты терапии и профилактики. Б., 2001.
Ахун (Благовар району, Башкыртстан)
Ахун — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Троит айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 237 киши. Почта индекси — 452743, ОКАТО коду — 80214831002.
Мюльферштедт
Мюльферштедт (Mülverstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Унструт-Хайних районуна кирет.
Калкы - 717 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 23,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 64 047. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Мюллер.
Хөфер (Целле)
Хөфер (Целле) (Höfer (Landkreis Celle)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Целле районуна кирет.
Калкы - 953 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 21,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 51 014. Муниципалитеттин башчысы — Михель Крузе.
Глаттен
Глаттен (Glatten) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Карлсруэ административдик округуна карайт. Фройденштадт районуна кирет.
Калкы - 2326 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,52 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 37 030. Мэр — Торе-Дерек Пфайфер.
Солтонкулов Марат Бекболотович
Солтонкулов Марат Бекболотович (25. 3. 1962-ж. туулган, Кызыл-Ой кыштагы) - куруучу жана жеке ишкер.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Шафэр (Миннесота)
Шафэр (Миннесота) (Shafer) — Миннесота штатынын Chisago округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1045 киши. Болжолдуу аянты - 1.6 км². FIPS коду — 27-59314.
Медициналык энциклопедия
Медициналык энциклопедия – медициналык илимий маалымат берүүчү көлөмдүү басылма. Биринчи жолу Н. А. Семашконун жетекчилиги менен 35 томдуу «Большая медицинская энциклопедия» (БМЭ) чыгарылган (1928–36). БМЭнин 2-басылышы 1956–64-жылдары жарык көргөн. 1965–70-жылдары 12 томдуу «Малая медицинская энциклопедия» чыккан. 1972–74-жылдары орто билимдүү медициналык кызматкерлерге арналган 3 томдуу «Краткая медицинская энциклопедия» чыгарылган. Россияда БМЭнин атайын Башкы редакциясы даярдап чыгарып келген. Ал эми Кыргызстанда Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы тарабынан 1991-жылы «Ден соолук» илимий популярдуу, бир томдук медициналык энциклопедиясы чыгарылган. Анда 1406 макала камтылып, ден соолукту сактоо жана чыңдоо, түрдүү оорулардан алдын алуу ж. б. ушул сыяктуу медициналык кеңештер берилген.
Коулман
Коулман (Coleman) — Мичиган штатынын Midland округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1296 киши. Болжолдуу аянты - 2.9 км². FIPS коду — 26-17100.
Рөтенбах-ан-дер-Пегниц
Рөтенбах-ан-дер-Пегниц (Röthenbach an der Pegnitz) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Нюрнберг районуна кирет.
Калкы - 11 826 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 14,27 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 74 152. Муниципалитеттин башчысы — Гюнтер Штайнбауэр (СДПГ).
Дорчестэр (Нү-Гэмпшир)
Дорчестэр (Нү-Гэмпшир) (Dorchester) — Нү-Гэмпшир штатынын Графтон округуна караган АКШ шаары.
Харвард (Массачусетс)
Харвард (Массачусетс) (Harvard) — Массачусетс штатынын Уорчестер (Worcester) округуна караган АКШ шаары.
Гневков
Калкы - 376 киши(2013-ж.). . Аянты - 17,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 52 024. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Крүгер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Энелик уруу
Энелик уруу, матриархат (лат. mater - эне жана гр. arche - башталыш, бийлик; сөзмө сөз мааниси - эне бийлиги) - төмөнкү палеолиттен неолитке чейинки мезгилди кучагына алган коомдук түзүлүштүн бир формасы. Мында таштан, жыгачтан, сөөктөн, мүйүздөн жасалган эмгек куралдары колдонулуп, барабара өркүндөтүлө берген. Аңчылык, жыйноочулук жана балык кармоочулук менен кесиптенишкен. Эмгектин коомдук бөлүнүшүнүн натыйжасында эркектер балык кармоо, аң уулоо, аялдар мөмө-жемиш терүү иштерин аткарган. Энелик уруунун соңку доорунда уруу ичинде эне башкара турган чоң-чоң үй-бүлөлөр бөлүнүп чыккан. Аялдар коомдо үстөмдүк абалды ээлеп, үй-мүлккө мураскор болуп, социалдык абал Энелик урууга байланыштуу аныкталган. Өндүрүш мамилелеринин өнүгүшү, жеке менчиктин пайда болушу Энелик урууну аталык урууга алмаштырган, к. Патриархат. Аялдар бийлеген доор жөнүндө гипотеза Ж.-Ф. Лафито, И. Я. Бахофен жана Л. Г. Морган ж. б. изилдөөчүлөрдүн ысымдары менен байланышат. Энелик уруунун саркындылары Кытайдагы мосо урууларында ж. б. аймактарда сакталып калган.
Сурамжылоо
Сурамжылоо – ыкчам иликтөө кызматкеринин иликтенип жаткан окуянын иш жүзүндөгү маалыматтары жана ага тиешеси бар адамдар жөнүндө бирдеме белгилүү болгон жаран менен жеке аңгемелешүүсүн билдирген, ыкчам-иликтөө чараларынын бири. Жарандарды С-го алар өз ыктыярлары менен макул болгондо гана жол берилет. Козголгон кылмыш-жаза иши болбогон учурда ал жарандарды С. жашаган жерлери боюнча милицияга же дагы башка укук коргоо органына чакыруусуз жүргүзүлөт. Сурамжылануучуларга алардын күбө катары чакырылып жатканы жөнүндө чакыруу кагаздары жөнөтүлбөйт жана алар күбө болуп саналашпагандыктан, көрсөтмө берүүдөн баштарткандыктары же билип туруп жалган көрсөтмө бергендиктери үчүн жоопкерчиликтери тууралуу эскертилишпейт. С. жыйынтыктары жөнүндө ыкчам иликтөө кызматкери кол койгон маалымдама түзүлөт.
Энелик
Энелик - гүлдүн мөмө пайда болууга катышкан негизги бөлүгү. Анын төмөнкү жазы көңдөй бөлүгү - мөмөлүк, андан жогору ичке бөлүгү - мамыча, жогорку жазы учу чаң алгыч деп аталат. Кээ бир өсүмдүктөрдүн Энеликтин мамычасы болбойт, чаң алгыч түз эле мөмөлүккө жайгашкан. Мөмөлүктө бир же бир нече, кээде көп урук бүчүрлөр калыптанат. Уруктангандан кийин ар бир урук акырындан урукка, ал эми мөмөлүк мөмөгө айланат.
Ха (эл)
Ха — Танзаниянын батышында (Кигома аймагында), Танганьика көлүнүн жанында, жашаган эл. Рунди элине жакын. Саны 1 млн адам (2001).
Тил
Киха тилинде сүйлөшөт. Киха тили банту уясына кирет.
Дин
Коом
Уруу башчысы – жетекчи (вождь) болуп саналат. Ата-бабалардан айырмаланып, кичинекей үй-бүлөлөр басымдуулук кылат. Моногамия христиандашкан калктын арасында пайда болгон. Нике патрилокалдык.
Чарбалык иштер
Негизги салттуу кесиби — кол менен иштетилген жер чарбасы (сорго, таруу, жүгөрү, кассава, жер жаңгак, буурчак өсүмдүктөр, картошка, буудай). Малчылык. Аңчылык. Салт боюнча жер жааматтын менчиги болгон, аны иштеткенге чейин менчик ээси болгон. Жайыттар орток.
Тамак-аш
Таруудан жана кассавадан жасалган ботколор. Жашылча татымалдар. Банандан жасалган сыраны аземдерде ичишет.
Кийим
Кийим-кече катары өсүмдүк буласынан жана териден жасалган жамынмалар колдонулат.
Бамбуктан жасалган тик бурчтуу үйлөрдө жашашат жана салттуу турак-жай формасы боюнча бал челегине окшош.
Маданият
Бай фольклор (жомок, макал-лакап, накыл сөздөр) сакталып калган.
Дикуша (дарыя)
Дикуша — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Төмөнкү Мглинское көлү - Төмөнкү Мгла дарыясы орун алган. Дарыянын узундугу - 43 км.
Пурус
Пурус (Purus) – Перу менен Бразилиядагы дарыя, Амазонканын он куймасы. Узундугу 3200 км, алабынын аянты 365 миң км2. Перудагы Анд тоолорунун чыгыш этегинен башталып, ийри-буйру нук менен агат. Орточо чыгымы 12,6 миң м3/сек. Башынан аягына чейин кеме жүрөт.
Дикуша (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Папан суу сактагычы
Папан суу сактагычы - Ош облусунун Кара-Суу районун аймагында.
Каптар капчыгайында, Акбуура суусунун нугуна курулган. Ош шаарынан 16 км аралыкта. Көп жылдык суу агымын жөнгө салат. Сугатка пайдаланылат. 1983-ж. ишке киргизилген. Уз. 8,5 км, эң жазы жери 1,6 км, эң терең жери 100 м, суу толгондогу аянты 7,1 км2, көлөмү 260 млн м3. Плотинасынын уз. 107 м, туурасы 20 м, бийиктиги 100 м. Андагы топтолгон суу 39,6 миң га жерди сугарат.
Цабиц
Калкы - 518 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 8,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 420. Муниципалитеттин башчысы — Кнут Кункель.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Төмөнкү Ала-Арча суу сактагычы
Төмөнкү Ала-Арча суу сактагычы — Ала-Арча суусунун сол жээгинде, Бишкек ш-нан 10 км түн. тарапта жайгашкан.
Нэттлтон (Миссисипи)
Нэттлтон (Миссисипи) (Nettleton) — Миссисипи штатынын Monroe округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1932 киши. Болжолдуу аянты - 7.0 км². FIPS коду — 28-50880.
Солтонбекова Кыбылан
Солтонбекова Кыбылан (15. 5. 1946-ж. туулган, Суусамыр өрөөнү, 1-Май кыштагы) - Суусамырда байланыш тармагын жакшыртууда чоң салым кошкон эмгек ардагери.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Медвэй (Мэн)
Медвэй (Мэн) (Medway) — Мэн штатынын Пенобскот округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1489 киши. Болжолдуу аянты - 108.1 км². FIPS коду — 23-45005.
Сүрөөнчүлүк (колдоочулук)
Сүрөөнчүлүк (колдоочулук) – камкорчулук таризи. Эрезеге жеткен жана аракетке жөндөмдүү жаран денсоолугуна байланыштуу өз укугун жүзөгө ашыра жана коргой албаса же өз милдетин аткара албаса, анда анын өтүнүчү боюнча С. таризиндеги көзөмөлчүлүк коюлат. Сүрөөнчү (жардамчы) камкорчу жана көзөмөлчү орган тарабынан андай жарандын макулдугу менен гана дайындалат жана анын мүлкүн өзара түзүлгөн тапшыруу же ишеним башкаруусунун негизинде тескейт. Көзөмөлчү (жардамчы) тарабынан көзөмөлгө алынган адамды багууга жана анын керектөөсүн канагаттандырууга жумшалуучу турмуш-тиричилик ж. б. бүтүмдөр анын макулдугу менен жасалат. Ал С. алынган жарандын талабы боюнча токтотулат.
Датога (эл)
Датога (татог, мангати, барабайг, англ.: datooga) — нилот эли. Танзаниянын борборунда (Сингида аймагы) жашайт. Тегерегинде банту элдери курчап турат. Саны — 87 798 адам (2000).
Тил
Датога тили Нил-сахара макро-үйбүлөсүнүн чыгыш-судан бутагындагы кир-абба уясынын курамындагы нилот тобуна кирет.
Коом
Датога эли патриархалдык чоң үй-бүлөнү жана көп аялдуу патрилокалдык никени сактап калышты. Курак класстардын системасы жана жыныстар арасындагы эмгектин бөлүнүшү ачык-айкын көрсөтүлгөн. Мурас эркек линиясы аркылуу болот. Аял сатып алууда эркек колуктунун ата-энесине мал менен кун төлөп бериши керек. Маданий жана чарбалык түрү боюнча датога эли масайларга жакын. Датога эли салыштырмалуу обочолонуп жашоого аракет кылышат.
Чарбалык иштер
Негизги кесиби — малчылык (зебу, кой, эчки). Ошондой эле бир аз кол менен иштетилген жер чарбасы (ашкабак, жүгөрү, буурчак өсүмдүктөр) өнүккөн. Аңчылык.
Кол өнөрчүлүк
Датога эли темир устачылык, тери иштетүү жана токуучулук менен белгилүү.
Тарых
Датога малчылары хадза аймагына 18-кылымдын башында, масайлар аларды Нгоронгоро кратеринен күч менен чыгарып салганда кирген окшойт. Бирок, датога менен хадзанын ортосундагы түз байланыштар 20-кылымдын башында, иракунун чабуулу астында датога эли да ираку азыркы жашаган аймактарынан чыгып кетүүгө аргасыз болгон кезде пайда болгон.
Колдонулган адабият
Калиновская, К. П. Очерки этнографии Восточной Африки. М.: ИЭА РАН, 1995.
Солтогулов Үрүстөм
Солтогулов Үрүстөм (21. 8. 1946-ж. туулган, Суусамыр кыштагы) - эл агартуунун отличниги.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Хабигхорст
Хабигхорст (Habighorst) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Целле районуна кирет.
Калкы - 785 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 51 011. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Янке.
Суу акысы
Суу акысы – жаратылыш байлыгын пайдалангандыгы үчүн сөзсүз төлөнүүчү салыксыз төлөмдөрдүн бир түрү. Курулуштарды, техникалык каражаттарды же дагы башка түзүмдөрдү колдонуу менен, түздөнтүз пайдалануучу уюмдар менен ишкерлер суу пайдалануу акысын төлөөчүлөр болуп саналат.
Межень
Межень – дарыя суусунун жыл сайын кайталанып туруучу тартылган деңгээли. Суунун туруктуу төмөнкү деңгээли жана аз чыгымы менен мүнөздөлөт. Кургакчыл же аяздуу аба ырайы учурунда байкалат. Мелүүн жана жогорку кеңдиктерде жайкы жана кышкы меженге бөлүнөт.
Тилек Кийизбаев
Кийизбаев Тилек Кычанович (24-февраль, 1997, Бишкек шаары, Чүй облусу, Кыргыз Республикасы — кыргызстандык балет артисти, А. Малдыбаев Атындагы Кыргыз мамлекеттик улуттук академикалык опера жана балет театрынын башкы солисти, сахнанын алдыңкы чебери.
Өмүр баяны
1997-жылдын 24-февралында Бишкек шаарында, маданий ишмерлердин үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Хореография өнөрүн 2010-жылдан тарта, “Таберик” балдар театрында аркалап баштаган. 2008-жылы Ч.Базарбаев атындагы Бишкек хореографиялык окуу жайынын классикалык бөлүмүнө кабыл алынган. 2012-жылдын ноябрь айында Н. Тугелов атындагы “Ак Марал” мамлекеттик бий ансамблына солист катары кабыл алынган. Аталган ансамбль менен Россия Федерациясынын Кремль сарайындагы кыргыз маданиятынын жумалыгы сыяктуу, бир нече эл-аралык жана мамлекеттик деңгээлдеги иш-чараларга, Кыргыз Республикасынын Эл артисти – М. Асылбашевтин жетекчилигинин алдында катышкан. 2013-жылдын март айында А. Малдыбаев атындагы кыргыз улуттук опера жана балет театрынын балет труппасына кабыл алынып, азыркы учурга чейин үзгүлтүксүз эмгектенип келет. 2016-жылы Ч.Базарбаев атындагы Бишкек хореографиялык окуу жайынын, Кыргыз Республикасынын Эмгек сиңирген артисти - Д. Садыркуловтун классын өзгөчөлүк менен ийгиликтүү аяктап, “Балет артисти. Элдик бий ансамблынын артисти” кесибине ээ болгон. Аталган жылдын октябрь айында, А. Малдыбаев атындагы кыргыз улуттук опера жана балет театрынын 73-театралдык сезонунун бет ачаарында, “Чолпон” улуттук балетинин Нурдин ханзааданын ролун чагылдырып, алгачкы ирет башкы балеттик партиясын аткарган. Ошол эле жылы, улуттук балет өнөрүнө кошкон салымы үчүн, Кыргыз Республикасынын Президентинин стипендиясына ээ болгон. 2017-жылдын декабрь айында, А. Хачатуряндын “Спартак” аттуу классикалык балетинде башкы каарман – Спартактын образын жаратып, кыргыз балетинин тарыхындагы аталган ролдун эң жаш аткаруучусу деп таанылган. 2017-жылдан тарта, А. Малдыбаев атындагы кыргыз улуттук опера жана балет театрынын сахнасынын алдыңкы чебери, балет солисти даражасында, репертуардык балеттеринде башкы партияларды аткарып келет.
Аткарган партиялары
А. Малдыбаев атындагы кыргыз улуттук опера жана балет театрынында эмгектенип келген жылдар аралыгында, башкы солисттик, корифейлик жана кордебалеттик партияларынын толук тизмесин аткарып, азыркы учурда Т. Кийизбаевтин аткарып келген репертуары, төмөнкү спектаклдарды камтыйт:
Балетмейстердик ишмердүүлүк
2021-жылы К. Молдобасанов атындагы Кыргыз улуттук консерваториясын өзгөчөлүк менен ийгиликтүү аяктап, “Балетмейстер-режиссеру” кесибине ээ болгон. Балетмейстер катары “Ак Мөөр” улуттук операсынын хреографиясын жана «Зымырыт шаарынын сыйкырчысы” балетин сахналаштырып койгон. 2018-жылдын июнь айында, Чолпон-Ата шаарында өткөн, III Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарынын алкагында “Көчмөндөр ааламы” аттуу маданий фестивалынын режиссёрунун жардамчысы болуп эмгектенген. 2019-жылдын июнь айында, Бишкек шаарында өткөн Шанхай кызматташтык уюмунун мамлекет башчыларынын саммитинин алкагында, эл-аралык гала-концертинин режиссерунун жардамчысы катары иштеген. 2019-жылдын июнь айында, Эр-Рияд шаарында өткөн «Nomad universe» аттуу Дүйнөлүк маданий фестивалындагы кыргыз бий труппасынын балетмейстер-режиссеру болуп дайыналган. 2019-жылдын сентябрь айында, Турдакун Усубалиевтин 100-жылдыгына арналган “Турдакун Усубалиев жана көп улуттуу кыргыз калкы” аттуу концертинин режиссерунун жардамчысы катары эмгектенген.
Аткаруучулук жетишкендиктер
Театралдык чыгармачылыгынан тышкары, эл-аралык, регионалдык жана мамлекеттик маанидеги ар-түрдүү деңгээлдеги фестиваль, сынак, гала-концерт сыяктуу иш чараларга жигердүү катышып келет. Тактап айтканда: Азыркы учурда, өзү аяктаган Ч.Базарбаев атындагы Бишкек хореографиялык окуу жайында педагогикалык ишмердүүлүгүн аркалап келет. “Тилек Кийизбаевтин хореографиялык искусствосунун мектеби” мекемесин жетектеп, мектепке чейинки, мектеп курагындагы, жаш жана пенсиялык курактагы окуучуларга бий өнөрүн үйрөтүп келет. Өзүнүн ишмердүүлүгүн алып баргандан тарта, аталган мекеменин бийчилери Кыргызстандын аймагында жана өлкөдөн тышкары эл-аралык, регионалдык жана мамлекеттик деңгээлдеги ар-түрдүү фестиваль, сынактарга катышып, биринчи жана байге орундарды багындырып келет. 2021-жылдын 19-декабрь күнү, Кыргыз Республикасынын аймагында маданий-агартуу жаатында, классикалык хореографиясын өнүктүрүүчү, Кыргыз Республикасынын “Классикалык хореографиясынын Федерациясы” коомдук бирикмесинин Президенти болуп шайланган. «Prima» аттуу I Республикалык бий фестиваль-сынагынын негиздөөчүсү. 2021-жылы Кыргыз мамлекеттик юридикалык университетинин Башкаруу жана укук факультетин аяктаган. Чыгармачылыктан тышкары, жарандык коомдогу жашоонун ар-кандай маанидеги иш-чаралардын активдүү катышуучусу. 2022 жылдын 26-майында Кыргыз Республикасынын Бишкек шаарында өткөн I Евразиялык экономикалык форумдун катышуучусу. 2022 жылдын 3-4 июнь күндөрү Өзбекстан Республикасынын Бухара шаарында өткөн, Түрк мамлекеттер уюмунун IV Жаш лидерлер форумунда, Кыргыз Республикасынын делегаты катары катышкан.
Эндоплазма торчосу
Эндоплазма торчосу - эукариоттордун клетка органиоди. Ал майда вакуолдор жана каналчалардан туруп, бири-бири жана мембрана менен бириккен. Эндоплазма торчосу жылмакай жана бүртүктүү болуп айырмаланат. Жылмакай Эндоплазма торчосунун рибосомасы болбойт, тармакталган каналчалардан жана майда вакуолдордон турат. Ал клеткада липомиддердин пайда болуусун, топтолуусун жана триглицериддерди синтездейт; айрым полисахариддердин алмашуусун, клеткадан уулуу заттарды чыгаруу, стероид гормондорун синтездөө функциясын аткарат. Бүртүктүү Эндоплазма торчосунун мембранасында рибосомасы болуп, каналчалардан жана көңдөйчөдөн турат. Ал белок синтездөө функциясын аткарат.
Харвич (Массачусетс)
Калкы - 12 386 киши. Болжолдуу аянты - 85.9 км². FIPS коду — 25-29020.
Төрткүл (Баткен) суу сактагычы
Төрткүл суу сактагычы - Баткен р-нунда. Баткен ш-нан 12 км аралыкта жайгашкан.
Аксуу (Каравшин) суусунан суу алат. Көп жылдык суу агымын жөнгө салат. Сугатчылыкка пайдаланылат. 1972-ж. курулуп бүткөн. Суу сактагычтын уз. 5 км, эң жазы жери 2,1 км, эң терең жери 26,8 м, суу толгондогу аянты 6,57 км2, көлөмү 90 млн м3. Плотинасынын уз. 1094 м, туурасы 4 м, бийикт. 34 м. Баткен р-нунун ж-а Өзбекстандын 11,5 миң га жерин суу м-н камсыз кылат. Сууну жерге сиңип кетүүдөн сактоо максатында дүйнөдө алгачкы жолу суу сактагычтын таманына полиэтилен плёнкасы төшөлгөн. Суу сактагычты кургандыгы үчүн 1982-ж. долбоордун авторлорунун ж-а куруучулардын бир тобу Кыргыз ССР мамл. Сыйлыгынын лауреаты болушкан.
Глоттерталь
Глоттерталь (Glottertal) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. Брайсгау-Жогорку Шварцвальд районуна кирет.
Калкы - 3025 киши(2013-ж.). . Аянты - 30,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 15 041. Мэр — Ойген Еле.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 Шаардык районго бөлүнөт.
Коупмиш
Коупмиш (Copemish) — Мичиган штатынын Manistee округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 232 киши. Болжолдуу аянты - 2.4 км². FIPS коду — 26-18040.
Куттуу-Сай сейрек металлдар кени
Куттуу-Сай сейрек металлдар кени - Чүй облусунун Кемин районунда, ТазаКемин тоо кыркасында, КуттууСай суусунун оң жээгинде, Кемин шаарчасынан 43 км түндүк-чыгышта, Ак-Түз шаарчасынын жанында, деңиз деңгээлинен 2520 м бийиктикте.
1952—59-жылдары чалгындалып, запасы бекитилген. Кен протерозойдун аягындагы жашыл түстүү сланецтердин жиреп өткөн пермь мезгилинин аягындагы шток сымал гранофир тулкусунда жайгашкан. Кенде сейрек учуроочу элементтердин 8 тиби бөлүнгөн: кварцхлориттүү, кварц-серициттүү кызгылт гранофир, кварц-мусковиттүү, биотиттүү роговик; брекчийленген сланецтер; селениттүү метасоматиттер, кварцталган тоо тектер. Булардын ичинен биринчи үч тиби сейрек учуроочу металлдар запасынын 80%ин берет. Кендин базасында 1958-жылдан Кыргыз тоо-металлургия комбинаты иштеп, 1990-жылга чейин СССРдин сейрек учуроочу металлдарга болгон муктаждыгын канааттандырып турган. 1996-жылдан Өкмөттүн чечими менен казып алуу иштери убактылуу токтотулган. Сейрек учуроочу металлдардын (церий жана иттрий топтору) кен таштагы өлчөмү 0,22—0,27%. Негизги минералдары: иттрий-синхизит, иттрий-паризит, лопарит, монацит, поликраз, иттриалит, перовскит. Эксплуатация башталгандан тартып (1958—91-жылдары), 5454,4 миң тонна кенташ казылып, 22109,5 тонна сейрек учуроочу металлдардын кычкылы бөлүнүп алынган. 1996-жылга карата калган кенташтын запасы В+С1 категориясы боюнча 16763 миң тонна, С — 4465 миң тонна, сейрек учуроочу металлдар кычкылынын запасы В+С1 — 44300 тонна, С2 — 7200 тонна. Танталдын өлчөмү 0,012%, болжолдуу ресурсу 2586 тонна.
Өмүрбек Кутуев
Кутуев Өмүрбек Алымбекович (17. 1. 1951-жылы туулган, Чүй облусу, Аламүдүн району, Байгелди кыштагы) — милициянын генерал-лейтенанты (1998). Бишкектеги милициянын атайын орто мектебин (1974), СССР ИИМдин Караганда жогорку мектебин (1980) бүткөн. 1969—70-жылдары ички иштер органдарында кызматта, 1972—74-жылдары Кыргыз ИИМдин өрттөн сактоо башкармалыгында инспектор, 1974—81-жылдары Бишкек шаарынын Октябрь райондук ички иштер бөлүмүндө участкалык милиционер, кылмыш издөө бөлүмүндө инспектор, улук инспектор, 1981—91-жылдары Бишкек шаарынын, Свердлов, Ленин райондук ички иштер бөлүмдөрүндө начальниктин орун басары, начальник, Сокулук райондук ички иштер бөлүмүнүн, Бишкек шаардык ички иштер башкармалыгында бөлүмдүн начальниги, 1991—93-жылдары Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин Кылмыш издөө бөлүмүнүн, 1993—96-жылдары Бишкек шаардык ички иштер башкармалыгынын начальниги, 1996—2000-жылдары Кыргыз Республикасынын ички иштер министри, 2000—03-жылдары Бишкек шаарынын прокурору болуп иштеген.
Межелайтис Эдуардас Беньяминович
Межелайтис Эдуардас Беньяминович (3. 10. 1919, Шауляй уезди, Карейвишкис кыштагы – 6. 6. 1997, Вильнюс) – литва акыны, Литва ССРинин эл акыны (1974). Социалисттик Эмгеги Баатыры (1974). 1939–40-жылдары Каунас жана Вильнюс университеттеринде окуган. 1943-жылдан аскер кабарчысы болгон. 1954–59-жылдары Литва жазуучулар союзунун секретары, 1959–70-жылдары төрагасы. 1975–89-жылдары Литва ССР Жогорку Советинин төрагасы. Чыгармалары 1935-жылдан жарыялана баштаган. «Лирика» (1943), «Мекендин шамалы» (1946) аттуу алгачкы жыйнактары менен лирик акын катары таанылган. «Чоочун таштар» (1957), «Жылдыздардын этегинде» (1959), «Янтардагы күн» (1961), «Автопортрет. Авиаэскиздер» (1962), «Түштүк панорамасы» (1963) аттуу ыр жыйнактарында турмушту аңдап билүүсүн тереңдетип, көркөм каражаттардын көп кырдуулугуна жетишкен, философиялык ой жүгүртүүсү такшалып, замандаштарынын образын элестүү тарткан. Анын 1960-жылдардагы лирикасында доор адамынын идеалы, ой-тилеги, поэтикалык концепциясы чагылдырылган. «Адам» (1961; Лениндик сыйлыгы, 1962) ыр жыйнагынын чыгышы Межелейтистин чыгармачылыгындагы жана бүткүл советтик поэзиядагы маанилүү окуя болгон. Мында адамдын улуулугу, ар тараптуу жаратман кудурети, көсөмдүгү зор поэтикалык толкундануу менен берилген. «Лирикалык этюддар» (1964), «Нан жана сөз» (1965) публицистикалык ыр жыйнактарында жаш чагы жана литва адабиятынын салттары, анын келечек милдеттери жагдайында ой жүгүрткөн. Ал А. С. Пушкин, М. Ю. Лермонтов, Т. Г. Шевченко, С. Я. Маршак ж. б. акындардын ырларын литва тилине которгон. Ж. Неру атындагы сыйлыгынын лауреаты (1969). 2 Ленин ордени жана медалдар менен сыйланган.
Рөттенбах
Рөттенбах — топоними.
Суу белгилер
Суу белгилер – кагаздагы өзгөчө тунук жерлер; белгилүү бир таризге ээ. С. б-и менен анык өзү экенин текшерүүнү жеңилдетүү үчүн акча белгилери жасалгаланат.
Акшит Гөктүрк
Акшит Гөктүрк (Akşit Göktürk) — түрк тилбилимчи жана котормочу.
Өмүр баяны
1934-жылы 27-декабрда илинде туулган ..
1960-жылы Стамбул университетинин адабият факультетин англис тили жана адабияты адистиги боюнча бүтүргөн.
1988-жылы 26-февралда каза болгон.
Салым
Ал бир катар белгилүү чыгармаларды түрк тилине которгон, анын ичинде Даниел Дефонун "Робинзон Крузо", Роберт Стивенсондун "Кенч аралы", Томас Элиоттун "Ыйык токой".
"Робинзон Крузо" котормосу үчүн 1969-жылы Түрк тилдер коомунун сыйлыгын алган.
Радикалдык феминизм
Радикалдык феминизм – коомду түп-тамырынан бери өзгөртүүгө жана социалдык, экономикалык чөйрөлөрдө эркектердин үстөмдүгүн жок кылууга үндөгөн феминизм агымы.
Радикал-феминисттер эркектер аялдарды басмырлап, аларга үстөмдүк кылган коомдук түзүлүштү патриархалдык деп эсептешет. Бул феминисттер “коомдук нормаларга жана институттарга чакырык жасоо менен, баардыгын адилетсиз коомчулуктан бошотуу” максатында, патриархаттык түзүлүштү жок кылууну көздөшөт. Агымдын негизги багыттары катары, аялдарды коомдо сексуалдык объект катары кабыл алууларга каршы туруу, зордуктоолор,  аялдарга карата зомбулук сыяктуу көрүнүштөр жөнүндө коомчулукка маалымат берүүнү күчөтүү жана гендердик ролдорду четке кагуу кадамдары болуп эсептелинет.
1970-жылы “Жыныстардын диалектиси: феминисттик төңкөрүштөгү окуя” китебинде минтип жазат:<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote">“Феминисттик революциянын түпкү максаты - биринчи феминисттик кыймылдын багытындай, эркектердин артыкчылыктарын жоюу менен гана чектелбеши керек. Жынысы боюнча бөлүнүү төмөнкү заманбап принцип боюнча  таптакыр жоюлууга тийиш: адамдардагы жыныстык органдардагы айырмачылыктар мындан ары маданий маанисин жоготот”. thumb|Аялдардын [[иш таштоо демонстрациясындагы баннер.
Шорвю (Миннесота)
Калкы - 25043 киши. Болжолдуу аянты - 33.0 км². FIPS коду — 27-59998.
Радикалдык феминизм
2021-жылдын үчтүн айынын 29.]] Баштапкы радикалдык феминизм - 1960-жылдары пайда болгон феминизмдин экинчи толкунунун алкагында келип чыккан. Бул феминизм боюнча, патриархат - өктөмдүктүн эң байыркы, универсалдуу жана  негизги формасы. Кийинчерээк радикалдык феминизмден өнүгүү алган саясий идеологиялар маданий феминизмден баштап бири-бирине коошпогон көз караштардын бирикмесине чейин өзгөрүшкөн. Бул феминисттик идеологиялык көз караштар боюнча, патриархат коомдогу экономикалык жана таптык бөлүнүү көйгөйлөрү менен бир катарда турат.
Белгилей кетсек, радикалдык феминисттер аялдардын кысымга алынышынын себеби катары патриархаттагы гендердик мамилелерди эсептейт, либералдык феминисттер аялдарды кысымга алган себептер катары укуктук түзүмдөрдү көрөт, ал эми анархисттик, социалисттик жана марксисттик феминизм агымдары бул көйгөйдү таптык бөлүнүү жаратат деп билишет.
Теория
Радикалдык феминисттердин ишеними боюнча, коом - бул эркектердин классы аялдарга үстөмдүк кылып, кысымга алган патриархат түзүмү. Алар аялдарды басынтуу, кысымга алуу - адамзат жаралгандан бери пайда болгон үстөмдүктүн негизги формасы деп болжолдошот.
Радикалдык феминисттер эсептегендей,  эркектер эзүүчү класс катары аялдарды жана үстөмдүк кылбаган эркектерди баш көтөртпөй башкаруу максатында, көзөмөлдүн бардык ыкмаларын жана коомдук түзүмдөрдү колдонот. Бул активисттер коомдогу патриархаттык түзүмдү жоюну көздөшөт, алар бул боюнча бардык коомдук институттарга жана нормаларга чакырык жасоо менен, патриархатты жок кылуу - баардыгын адилетсиз коомчулуктан бошотот деп эсептешет. Ти-Грэйс Аткинсон бийликке болгон умтулуу эркек класстын аялдар классына болгон эзүүсүн улантууга түрткү берерин ырастап, ал «эркектердин эзүүчү ролго болгон муктаждыгы -  адамзатын кысымга алуунун булагы жана негизи»  деп эсептейт.
1960-1980-жылдардагы аялдардын боштондугу үчүн кыймылына радикал феминисттердин тийгизген таасири чон болгон.
“Кызыл чулки” радикал-феминисттик тайпасынын негиздөөчүсү Эллен Уиллис 1984-жылы төмөнкүдөй жазган:
“Радикал-феминисттер сексуалдык көйгөйлөрдү коомчулук үчүн  ачык тема кылышкан, феминизмдин экинчи толкунунун лексикасын иштеп чыгышкан, АКШда бойдон алдырууну мыйзамдаштырууга жардам беришкен, биринчилерден болуп, жеке деп эсептелген тармактарга тең укуктуулукту талап кылышкан (үй-тиричилиги, бала багуу, сексуалдык жана эмоционалдык жагдайлар), ошондой эле “шашылыш чечим кабыл алуу муктаждыгын түзгөн жагдай” жаратуу менен, бийликти тең укуктуулук боюнча түзөтүүлөргө алып келе алышкан”.
Секс индустрияга болгон көз караштар
Радикалдуу феминисттердин аткарган иштери секс-индустрияга байланыштуу маселелердин кеңири спектрин камтыйт. Төмөндө саналган көрүнүштөрдү радикал феминисттер сынга алып келген, алар: порнография жасоо процессиндеги аялдардын жаракат алуусу, порнографиянын коомго тийгизген зыяны, аялдарды сойку болууга мажбурлаган муктаждыктар жана жакырчылык, узак мөөнөттүү сойкулуктун кесепеттери, сойкулуктун расалык жана таптык табияты, сойкулукта жана порнографияда эркектерге берилген артыкчылыктар.
Сойкулук
Радикалдык феминисттер сойкулукка кабыл болгон аялдардын көпчүлүгү сутенер, адам саткандар тарабынан мажбурланган же баңгизатка көз карандылыктын айынан, балким, өспүрүм кезде азгырылгандыктан улам, бул ишке барууга муктаж болушат деп эсептешет. Эң төмөнкү социалдык-экономикалык катмардагы аялдар: жакыр аялдар, билим деңгээли төмөн аялдар, кемсинтүүлөргө дуушар болгон расалык жана этникалык азчылыктардын аялдары бүткүл дүйнө боюнча сойкулукта сандык жактан басымдуулук кылат.
Кэтрин Макиннон: “Эгерде сойкулук - өз эрки менен жасалган тандоо болсо, анда эмне себептен жалаң гана тандоо мүмкүнчүлүгү аз аялдар сойкулукка барышат?” деген суроо коет. Сойкулук менен алектенген 475 адамды камтыган изилдөөгө ылайык, сурамжылоого катышкан сойкулардын көпчүлүгү жашоосунда оор мезгилди баштан кечирип жатышканын жана көпчүлүгү бул ишти токтотууну каалаарын билдиришкен.
Маккиннон тастыктагандай, “''сойкулукта аялдар башка учурларда эч убакта жакын мамиле түзгүсү келбеген эркектер менен жыныстык катнашка барышат. Ошондуктан, бул жерде макулдук эмес, акчанын күчү чоң роль ойнойт. Акчанын күчүн бул жерде зордуктоодогу физикалык күчкө теңесе болот''”. Радикалдык феминисттердин пикири боюнча, эч ким чындап эле өзүнө карата зулумдукка макул болбойт жана эч ким башкаларга зулумдук кылууга укугу жок. Кэтлин Барринин айтымында, "макулдук - зулумдукту бир заматта жок кылуучу сыйкырдуу таякча эмес, макулдук менен жасалган зомбулук, баары бир зомбулук болуп саналат".
1992-жылы Андреа Дворкин жазган: <blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote">“Сойкулуктун өзү - аялдын денесине зомбулук кылуу болуп саналат. Мындай пикирди айрымдар “болбогон нерсе” деп эсептешет. Бирок сойкулук бул эң жөнөкөй нерсе… Сойкулукта бир дагы аял өзүнүн бүтүндүгүн сактай албайт. Адамдын денесин сойкулуктагы аялдын денеси сыяктуу колдонуп бүткөн соң, (мейли процесстин башында болобу, же аягындабы, айырмасы жок) анын адамдык касиетин бүтүн сактап калуу мүмкүн эмес. Бул ишке ашпай турган нерсе. Бир дагы аял сойкулуктан кийин дагы, кийинирээк дагы өз бүтүндүгүнө кайтып келе албайт”. Дворкин тастыктагандай,  "сойкулук менен аялдардын тең укуктуулугу бир эле учурда болушу мүмкүн эмес". Ал эми сойкулукту токтотууну кааласак,  "биз кыздардын жана аялдардын денелерин кыянаттык менен, эркектердин сексуалдык ырахаты үчүн сатууну жана сатып алууну токтотуу зарыл. Ал  үчүн сөздөрдү жана мыйзамды колдонуунун жолдорун издешибиз керек". Радикалдык феминисттердин пикири боюнча, сойкулук - бул патриархаттын үстөмдүгү жана аялдарды сексуалдык жактан баш ийдирүү болуп саналат. Мындай көрүнүш сойкулук менен алектенген аялдар үчүн гана эмес, жалпы аялзатына терс таасирин тийгизип келет. Патриархат аялдардын негизги функциясы катары эркектерге сексуалдык кызмат көрсөтүү деп тааныйт. Мындай патриархалдык  көз караштарды коомдогу сойкулукка  болгон суроо-талаптар дайыма тастыктап жана бекемдеп турат.
Феминисттер сойкулукту кулчулуктун бир түрү катары карашат жана сойкулук зордуктоону азайтпастан, тескерисинче, аялдарга карата сексуалдык зордук-зомбулуктун кескин көбөйүшүнө алып келет дешет. Алар эркек киши “аялды өзү толук көзөмөл кыла турган сексуалдык инструмент катары колдонот” деген пикирди карманышат.
Мелисса Фарли тастыктагандай, Невада штатында зордуктоонун жогорку деңгээли сойкулукту мыйзамдаштыруу менен байланыштуу. Невада АКШнын сойкуканаларга мыйзам жүзүндө уруксат берген бирден-бир жалгыз штаты жана сексуалдык зомбулуктан улам жасалган кылмыштар боюнча АКШнын 50 штатынын ичинен 4-орунду ээлейт.
Порнография
Радикалдык феминисттер, өзгөчө Кэтрин МакКиннон, порнографиялык өндүрүш ага тартылган аялдарды физикалык, психологиялык жана экономикалык жактан мажбурлайт деп эсептешет. Мындай тасмаларда аялдардын ырахат алып жаткандыгы көрсөтүлүп жатса да, көшөгөнүн артында баары башкача экендиги айтылат. Ошондой эле, порнографияда көрсөтүлгөн нерселердин көбү табиятынан кемсинткен көрүнүш деп ырасташат. Гейл Дайнс порнография, атап айтканда, гонзо-порнографиясы барган сайын зордук-зомбулукка айланып баратат жана ага тартылган аялдар тасма даярдоо учурунда кордукка кабылып жатат деп эсептейт.
Радикалдык феминисттер белгилүү порно-актрисалар Трейси Лордз жана Линда Лавлейстин көрсөтмөлөрүнө таянуу менен, порнографияга катышкан аялдар көпчүлүгү тасмага тартылууга же жагымсыз жагдайлардын кесепетинен, же башка адамдар тарабынан мажбурланганын айтып келишет.
Мындай порнографияга каршы кыймылдын пайда болушуна “Сыноо” аттуу китептин жарык көрүшү түрткү болгон. Ал китепте “Линда Лавлейс” каймана аты менен порнографиялык тасмаларга тартылган Линда Борман өз башынан өткөргөндөр тууралуу айтып берген. Бормандын айтуусу боюнча, аны жолдошу Чак Трейнор сабап, зордуктап, сойкулук менен алектенүүгө мажбур кылган. Тапанча такап коркутуу менен,  аялын “Терең жутуулар”порно-фильмине тарткан. Андан соң, ачык коркутуулар менен бирге физикалык, психологиялык зомбулук көрсөтүү менен, башка порнографиялык тасмаларга тартылууга мажбурлаган.
Дворкин, МакКиннон жана радикалдык феминисттик активисттердин "Аялдар порнографияга каршы" тобу Борманды колдогон ачык билдирүүлөрдү жасашкан, ошондой эле коомдук иш-чараларда аны менен кызматташкан.
Радикалдык феминисттер зордуктоолордун жана аялдарга карата башка зомбулуктардын келип чыгуу себептери катары порнографияны колдонуу деп эсептешет. Америкалык акын жана жазуучу Робин Морган бул ойду өзүнүн көп цитаталанган сөзү менен жыйынтыктайт: «Порнография – бул теория, зордуктоо – бул практика».
Тастыкталгандай, порнография аялдарга карата үстөмдүк кылууну, аларды мажбурлоону, кемсинтүүнү сексуалдуу кылып көрсөтөт, ошондой эле зордук-зомбулукка, ыдык көрсөтүүгө негизделген маданий көз караштарды курчутат.