cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шамкеев, Анарбек
Шамкеев Анарбек (1947-ж. т., Кара-Буура району, Май-Дөбө айылы) — генерал-майор. 1970-ж. СССР ички иштер министрлигинин алдындагы Ф. Дзержинский атындагы жогорку командирлер окуу жайын, 1988-ж. Кыргыз мамлекеттик университетин бүтүргөн. 1966—67-ж. Барнаул шаарындагы аскер бөлүгүндө аткыч, 1967—70-ж. Саратов аскер окуу жайынын курсанты, 1970—71-ж. взводдун командири, 1971—80-ж. Бишкек шаарындагы аскердик бөлүктөгү командирдин саясий орун басары, рота командири, штаб начальниги, 1980—84-ж. СССР ички иштер министрлигинин ички аскерлер башкармасынын Казакстан жана Кыргызстан (Алматы ш.) боюнча аракетчил бөлүмүнүн офицери, 1984—90-ж. өзүнчө батальондун командири, 1990—92-ж. полктун командири. 1992-жылдан Кыргыз Республикасынын ички иштер министрлигинин ички аскерлерине командачы — башкарманын начальниги. Кыргыз Республикасынын эл депутаты (1990). «Ардак Белгиси» ордени жана медалдар менен сыйланган.
Интернеттеги шилтемелер
Чекарачылар: “Аскерди саясатка тартпагыла!”
Аккуль (Кармаскалин району, Башкыртстан)
Аккуль — Башкыртстандын Кармаскалин районундагы айыл, Эски мусин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 31 киши. Почта индекси — 453005, ОКАТО коду — 80235870002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кескилик
Кескилик – коомчулуктун коопсуздугуна каршы КР кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган кылмыш. Ал төмөндөгүлөрдөн турат: а) жарандарга же уюмдарга колсалуу максатында туруктуу уюшулган куралдуу топту ( банданы (кескитопту) түзүү, андай топко (кескитопко) жетекчилик кылуу; б) куралдуу топко (кескитопко) катышуу, демек, банданын колсалууларына катышуу. Бир дагы жолу колсалуу жасабагандыгына карабастан, куралдуу кескитопту уюштуруунун өзү эле аякталган кылмыш болуп таанылат. Кескитопко катышуу – ошондой эле аякталган кылмыш.
Батрахо сымалдуулар
Батрахо сымалдуулар (лат. Batrachoididae) — курбакага окшогон балыктардын бир тукуму.
Паета-Яха (дарыя)
Паёта-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Оң Юрибей дарыясынын сол жээгинен 46 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 41 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Чжу Си
Чжу Си (1130-1200) — Кытай философу, Сун доорундагы неоконфуций окуусунун көрүнүктүү өкүлү.
Чжунун эмгектеринде Конфуций окуусунун идеялары системага келтирилген. Чжунун окуусуна ылайык идеалдуу башталыш - ли - биринчи, ал эми материалдуу башталыш - ци - экинчи деп эсептелет. Ли форма жана сапатка ээ эмес, ошондуктан аны сезе билүү мүмкүн эмес.
Ин жана Яндын дайыма алмашып туруу процессинин натьтйжасында дүйнөнүн беш материалдык алгачкы элементтери пайда болот: суу, от, дарак, темир, жер. Чжу Конфуций окуусунун этикалык-саясий багытын чечкиндүү колдогон. Адамдын «төрөлгөндүгү табиятын» идеалдуу башталыш - лиден деп билген. «Коомдук турмуштун негизин конфуцийдин этикалык-саясий көрсөтмөлөрүн так аткаруу түзөт» - деп түшүндүргөн. Кийинки мезгилдерде Чжу окуусу элге билим берүү системасынын негизин түзгөн.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Досу Шабаев
Шабаев Досу (1912, азыркы Сокулук району, Асыл-Баш айылы — 1972, Бишкек ш.) — партиялык жана мамлекеттик ишмер. 1931—32 жылдары Бишкектеги финансы-экономикалык техникумунан, 1950—53 жылдары КБКП БКнын алдындагы Жогорку партиялык мектептен окуган. 1932—37 жылдары комсомолдук, партиялык кызматтарда иштеген. 1937—40 жылдары Кеңештик Армияда кызмат өтөгөн. 1940—42 жылдары партиянын Жалал-Абад дубандык комитетинде инструкторлорду уюштуруу бөлүмүнүн башчысына орун басар, Ала-Бука райондук партия комитетинин 1-катчысы, 1942—44 жылдары Жалал-Абад дубандык Эл депутаттарынын аткаруу комитетинин төрагасы, Кыргыз КСР Эл комиссарлар советинин төрагасынын орун басары. 1944—46 жылдары Кыргызстан КП(б) Жалал-Абад дубандык партия комитетинин 1-катчысы. 1946-жылы Кыргызстан КП(б) БКныи уюштуруу-инструктор бөлүмүнүн башчысына орун басар. 1948—50 жылдары Кыргызстан КП(б) Талас дубандык партия комитетинин 1-катчысы, 1953-жылдан Кыргыз КСР маданият министринин орун басары. 1956—58 жылдары Кыргызстан компартиясынын Киров райондук партия комитетинин 1-катчысы. 1958-жылы аяк оона айынан (сентябрь) Кыргыз КСР элдик көзөмөлдөө комитетинде бөлүм башчы болгон. 1970-жылдан пенсияда. КСРБ Жогорку Кеңешинин депутаты (1946—50). Үч Эмгек Кызыл туу ордени менен сыйланган.
Көзбайлоо
Көзбайлоо – ишендирүүдөн улам келип чыгып, уктатуучунун (көзбайлоочтун) эркине көнүү менен коштолгон адамдын уйку-соо ортосундагы абалы, ошондой эле дал ушундай ишендирүү ыкмасынын өзү.
Биринчи мугалим (кинотасма)
Тасманын баяндамасы
Чыңгыз Айтматовдун Биринчи мугалим чыгармасы боюнча тартылган.
1923 жыл. Орто Азияда жарандык согуш токтогон менен басмачылар али толук жоюла элек учур. Комсомолдун тапшырмасы боюнча кызыл аскер Дүйшөн элет жерине мектеп ачканы келет. Жергиликтүү калк анын умтулган талабына көңүл кош мамиле кылат. Көптөгөн тоскоолдуктарга карабастан окуучулардын жаркын келечегине ишенген Дүйшөн чечкиндүү кадамдарга барып, көздөгөн максатына тынбастан барат.
Камышла (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сок дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Куйбышев суу куймасынан баш жагынан Каспий куюлушуна чейинки Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
Камышла
Батрахозаврлар
Батрахозаврлар (лат. Batrachosauria) — байыркы өлгөн айбандардын бир классчасы.
Түрк-Маала
Түрк-Маала (Түрк-Маала) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Сузак районундагы айыл. Барпы айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 711 киши.
Чоң Надота
Чоң Надота (Надота-Ю) — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лемва дарыясынын сол жээгинен 149 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
HTML
HTML(эйч-ти-эм-эл) (HyperText Markup Language — «гипертекстти белгилөө тили») - дүйнөлүк желедеги документтерди стандарттык белгилөө тили. Көпчүлүк веб-баракчалар HTML (же XHTML) тилинде жазылат. HTML тили браузер менен которулуп, кишиге ыңгайлуу документ калыбында көрсөтүлөт.
HTML SGML-дин (стандарттуу жалпыланган белгилөө тили) тиркемеси жана ISO 8879 эл аралык стандартына ылайыкташтырылган.
Көпчүлүк колдонуучулар HTML ди программалоо тили деп ойлошот, бирок HTML текст белгилөө тили болуп саналат. Болгону ал браузерге веб-барактын курамын: тексттерди, сүрөттөлүштөрдү, жадыбалдарды кандай көрсөтүү керек экенин сыпаттап берет.
HTML тили британ окумуштуусу Тимоти Джон Тим Бернерс-Ли тарабынан 1986—1991 жылдары аралыгында иштелип чыгарылып 1993-жылы негизделген. Алгач ал илимий-техникалык документтерди өз ара алмашуу үчүн тил катары түзүлгөн. Бирок убакыттын өтүшү менен HTML мультимедиялык жана графикалык кооздоо жагына өтүп кетти.
Шилтемелер
https://www.w3c.org https://www.whatwg.org
Беловежа чер токою
Беловежа чер токою - Беларусь (Брест, Гродно обл.) менен Польшанын чек арасындагы (Неман, Буг жана Припять дарыясынын алабында) корук-токой массиви. Жалпы аянты 150 миң га. Беловежа чер токою 13-кылымдан тартып княздар, кийин падышалар аңчылык кылуучу токой болгон. 1940-жылдан корук катары уюшулган, ал эми 1957-жылдан корук-аңчылык чарбасы. 1991-жылдан Беларуссиядагы улуттук парк (аянты 87, 6 миң га). 1992-жылдан Бүткүл дүйнөлүк мурастын тпзмеспне кпрген. Польша аймагында элдик парк (аянты 5,1 миң га). Өсүмдүк жана жаныбар дүйнөсү өтө бай. Токойдун 50% аянтында кызыл карагай, ошондой эле мырза-карагай, граб, эмен, коңдагач ж. б. өсөт. Сүт эмүүчүлөрдүн 59, куштардын 228ден ашык, жерде-сууда жашоочулардын 11, сойлоочулардын 7, 30ка жакын балыктын, 8,5 миңге жакын курт-кумускалар түрү кезигет. Негизги корголуучу жаныбар зубр, ошондой эле батыш, европа бугусу, элик, доңуз, куну, карышкыр, сүлөөсүн, коён, куштардан токой чили, каракур, кереңкур ж. б.
Беловежа макулдашуусу
Беловежа макулдашуусу - 1991-ж. 8-декабрда Вискули-Беловежа токоюнда (Беларуссия) Россия, Беларуссия жана Украина мамлекеттеринин башчылары (Б. Ельцин, (С. Шушкевич) Л. Кравчук, тарабынан кол коюлган келишим. Беловежа макулдашуусу Советтик Социалисттик Республикалар Союзу (СССР) эл аралык укуктун субъектиси катары өз жашоосун токтоткондугун белгилеген. 1991-ж. 18-21-августтарындагы коммунисттик төңкөрүш (ГКЧП) ийгиликсиз аяктап, анын жетекчилеринин камакка алынуусу жана Коммунисттик партиянын таратылышы СССРдин кыйрашын тездеткен. Көз каранды эместигин жарыялашкан мурдагы союздун курамындагы Балтика боюндагы республикалар (Латвия, Литва, Эстония) СССРдин курамынан чыккандыгын жарыялашкан. Бул өлкөдөгү саясий кризисти күчөткөн. Ушундай кырдаалда үч славян өлкөлөрүнүн башчылары Беловежа токоюнда өткөргөн сүйлөшүүлөрүнүн жүрүшүндө СССРди мындан ары сактап туруу мүмкүн эместигин жана жаңы шарттарга ылайык келген союзду куруу керектигин белгилешкен. Ага жооп иретинде 1991-ж. 12-декабрда Ашгабад шаарында Орто Азия республикасынын президенттеринин (Казакстандан Н. Назарбаев, Кыргызстандан А. Акаев, Өзбекстандан И. Каримов, Тажикстандан Т. Махкамов, Түркмөнстандан С. Ниязов) жолугушуусу болуп өткөн. Жолугушууда алар өз ара союздаштык жөнүндөгү макулдашууга кол коюшуп, ошондой эле Беловежа макулдашуусунун шарттары м-н толук макул экендигин билдиришкен. Мындан сырткары алар мурдагы СССРдин курамындагы республикаларга жаңы шарттагы союздук келишим түзүү чакырыгы менен кайрылышкан. 1991-ж. 21-декабрда Алматы шаарында мурдагы СССРдин курамындагы 11 республикасынын (Армения, Азербайжан, Беларусь, Казакстан, Кыргызстан, Молдова, Өзбекстан, Россия, Тажикистан, Түркмөнстан, Украина) мамлекет башчылары жаңы союздук келишимге кол коюу менен Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигине (КМШ) негиз салышкан. 1991-ж. 25-декабрында СССРдин президенти М. С. Горбачев кызматынан кеткендигин жарыялаган. Ошентип, Советтер Союзу өзүнүн жашоосун толук токтоткон.
Эбонит
Эбонит (грек тилинен ebonos — кара жыгач) — табигый же жасалма каучукту көп өлчөмдөгү күкүрт (каучук массасынын 30-50% ) менен вулканизациялоодо алынган катуу зат. Э. жасалуучу аралашмага жылчыктар толтуруучу (мис., Э. же көмүр чаны), боёчу, вулканизацияны тездетүүчү, майышчаак жана ийилчээк кылуучу заттар кошулат. 55°С жогорку темп-рада Э. абдан ийилчээк болот, тыгызд. 1,15-1,68 г/см3, Юнг ченеми (модулу) 2-3 ЗГПа, g чою 50-70 МПа, р - 104-1015 ''Ом.см. ''Нымды жана газды өткөрбөйт, мех. жактан оңой иштетилет, химиялык реакцияларга туруктуу: өсүмдүк жана жаныбар майларына, негиздер эритмелерине, туздарга, кислоталар таасирине чыдамдуу. Негизги кемчилиги — морттугу (айрыкча төмөнкү темп-рада). Электр өткөрүмдүүлүгү төмөн. Электротехникалык тетиктер, аккумулятор бактарын жана башка щелочь эритмесин сактоочу идиштерди жасоодо колдонулат. Жешилүү жана коррозиядан сактоо үчүн химиялык аспаптар сырткы бети Э. жука катмары менен капталат. Андан тышкары тактача (пластинка), таякча (өзөкчө) жана түттүк түрүндө чыгарылып, радиотех. авиация, автотрактор жана химиялык ө. ж-нда колдонулат. Э. күн нуру, нефть майлары, бензин, керосин терс таасир берет.
Көздөгөн жердеги бажыкана
Көздөгөн жердеги бажыкана – бажы транзитинин жолжобосу боюнча, баардык жүктүн же анын бир бөлүгүнүн ташып жеткирүүсү бүтө турган көздөгөн мамлекеттин баардык бажыканалары.
Белозеро темирлүү аймагы
Белозеро темирлүү аймагы - Украинадагы Запорожье обласында. 1955-ж. ачылган. Кенташ чыккан ири аймактар: Түштүк жана Түнтүк Белозеро, Переверзев. 1000 м тереңдикке чейинки запасы 720 млн о, курамында Fе 63-66%. 1966жылдан жер астынан казылып алынат.
Чоң-Каракол
Чоң-Каракол (Чоң-Каракол) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Алай районундагы айыл. Үч-Дөбө айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 256 киши.
Батрахоиддер
Батрахоиддер (лат. Batrachomorpha) — чоң баш кыска, жалпак денелүү балыктардын чоң түркүмү, буга батрахо түспөлдүүлөр (лат. Batrachoidiformes) түркүмү да кирет.
Чжан Цзай
Чжан Цзай (1020-1077) - неоконфуций окуусунун негиздөөчүлөрдүн бири.
Чжан окуусуна ылайык дүйнөдөгү жашап жаткандардын бардыгы алгачкы материядан - Циден пайда болгон. Жаратылыш - бул «тамыр», андан өсүп чыккан - аң-сезим. Цинин топтолушу жана таркалышы бардык көрүнүштөрдүн жана нерселердин жаралышын жана өлүмүн аныктайт.
Чжандын философиясында «дао» (жол) түшүнүгүнө чоң көңүл бурулган. Цинин өзгөрүү жана кайра түзүлүү процессии дао менен белгилеген. Алгачкы материянын (ци) кыймылы жана өзгөрүшү эки карама-каршылыктардын - оң көрсөткүч - ян жана терс көрсөткүч — ин (Ин жана Ян) - өз ара аракеттерине негизделет. Алардын биримдиги, Чжан ою боюнча даону түшүндүрөт.
Жаратылыштагы кыймыл башаламан мүнөзгө ээ эмес, ал алгачкы материя циге таандык мыйзамдар (ли) аркылуу аныкталат. Мыйзам адамдын эркинен көз каранды эмес. Чжан окуусу неоконфуций мектебинин кийинки өкүлдөрү тарабынан айрымдары өнүгүүгө ээ болгон.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Актюба (Кармаскалин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
«Манас» операсы
«Манас» — баатырдык патриоттук операсы. Музыкасы В. Власов, А. Малдыбаев, В. Ференики. Либреттосун «Манастын» сюжети боюнча А. Токомбаев менен К. Маликов жазган. Сюжеттин негизин «Манас» эпосундагы «Көкөтөйдүн ашы» түзөт. Операнын эки редакциясы бар.
Биринчиси 1946-ж., экинчиси 1966-ж. Кыргыз Мамлекеттик опера жана балет театрында коюлган. Рольдорду Ж. Садыков (Манас), С. Кийизбаева (Каныкей) ойногон. Операнын биринчи редакциясындагы башкы режиссёрлору В. Я. Васильев менен А. Куттубаев. Хормейстери С. Юсупов, художниги Я. Штоффер. Алгачкы редакциясында Манас менен элдин биримдүүлүгү белгилүү деңгээлде чечилген эмес. Сюжетте шаан-шөкөттөр басымдуулук кылып, окуялардагы карама-каршылыктар ачык көрсөтүлбөгөн, музыканын оркестрлештирилишинде жагымсыз угулуштар көп болгон. Авторлор бул мүчүлүштөрдү эске алып, операны кайрадан иштеп чыгышкан, айрым ашыкча эпизоддору алынып ташталган. "Манас" операсы улуу эпоско татырлык чыгарма болуп опера өнөрүнүн алтын казынасына кирген. Операнын 1966-ж. коюлушунда башкы ролдорун К. Чодронов, А. Тентимишев (Манас), С. Кийизбаева, К. Сартбаева (Каныкей), Т. Сейталиев, С. Токтоналиев (Сыргак), X. Мухтаров (Коңурбай) жана башкалар ойногон. Режиссёру профессор Р. В. Захаров, А. Куттубаев. Хормейстери С. Юсупов. Опера прологдон (киришүү музыкасы), 3 акт, көшөгө (картина) жана эпилог-апофеоздон турат. Ар бир көшөгөнүн аталышы бар. Кириш музыкасында операнын негизги эки лейтмотиви — Манастын жана анын кырк чоросунун баатырдык темалары жаңырат. Операнын өнүгүшүндө драматургиялык принцип катары реалдык жана фантастикалык образдарды салыштыруу, ошондой эле согуштук окуялар, лирикалык жана турмуштук сценаларды алмаштырып туруу ыкмалары колдонулган. Авторлор музыкасын жазууда элдик обондорду цитаталап пайдаланган эмес. Бул жагынан «Манас» операсы башка кыргыз операларынан айырмаланып, өзүнчө көркөмдүк бийик деңгээлге көтөрүлгөн.
Операнын партитурасында дүйнөлүк классикалык опера өнөрүнүн формалары: ариялар, дуэттер, трио, квинтет, секстет, оркестрлик эпизоддор жазылган. Булардын ичинен Манастын ариясы (3-көшөгө), Коңурбайдын монологу (2-көшөгө), Манас менен Каныкейдин дуэти (4-көшөгө), Сыргак менен Каныкейдин сценасы (5-көшөгө) финалдык салтанаттуу хор-апофеозу (7-көшөгө) жана башкалар айрыкча эмоциялуу жана таасирдүү. Манастын башкалардан өзгөчөлөнгөн артык сапаты анын эл абалын туура баалап, оюн туура түшүнгөн, эл башчысы, эл жетекчиси экендиги. Эл азаматтарды тегерегине топтоп, элинин башын кошуп, душманга каршы көтөрөт. Башкы ролду (Манас) аткарган К. Чодронов, А. Тентимишевдер баатырдын так ушул сапаттарын — кең пейилдигин, калыстыгын, балбандыгын сүрөттөп бере алышкан. «Манас» операсынын авторлору 1970-ж. Кыргыз ССРинин Токтогул атындагы сыйлыгына татыктуу болгон. Опера Москва, Ленинград шаарларында коюлган..!
Гемоглобиноз
Гемоглобиноз — кызыл кан денечелерде (эритроциттерде) бир же бир нече патологиялык гемоглобиндин болушу.
Көз каранды бүлө мүчөсү
Көз каранды бүлө мүчөсү ― курагына, оорусуна жана майыптуулугуна байланыштуу башка бүлө мүчөлөрүнүн багуусунда турган үйбүлө мүчөсү.
Гемоглобиноз
Гемоглобиноздун бул түрүн дарылоо өтө татаал жана дайыма врачтын көзөмөлүндө жүргүзүлөт. Фоли кычкылдыгынын дарылары жана В12 витамини берилет, кан куюлат, кээде көк боору алынып салынат. Бул оору кезиккен географиялык аймакта алдын алуунун мааниси чоң. Себеби ата-энеси экөө тең бул оору менен ооруса, тукумунда гемоглобиноздун өтө оор калыпы пайда болушу мүмкүн, ошондуктан теги жакын кишилер баш кошууга болбойт, никелешүүдөн мурда медициналык генетикалык консультациядан кеңеш алган оң.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Эбуллиоскопия
Эбуллиоскопия (латын тилинен ebullio – кайноо жана гр. skopeo – карайм, байкоо жүргүзөм) – таза эриткичтерге караганда эритменин кайноо темп-расынын жогорулашын өлчөөгө негизделген физ.-хим. метод. Рауль законуна ылайык суюлтулган эритменин кайноо темп-расынын жогорулашы анын конц. түз пропорциалаш. DtК = Э·Смолялдык (Эбуллиоскопиялык туруктуулук, С – эриген зат молялдык концентрациясы). Электролиттер эритмелери үчүн DtК = iЭС, мында i - изотоникалык коэффициент i = (n – 1)/a + 1 барабар a– диссоциация даражасы, n - электролит мол-сынын ионго бөлүнгөн саны). Э. методу эриген зат мол. массасын, эриткич жана эриген зат термодинамикалык активдүүлүгүн, күчсүз электролиттер диссоциация даражасын аныктоо үчүн колдонулат. Э. колдонууда анын чоңдугун өтө так аныктоо керек, себеби эритмелер өтө ысып кетсе жана эриткич буулануусунун натыйжасында эритменин концентрациясы өзгөрүшү мүмкүн. Ошондуктан Э. криоскопияга караганда азыраак колдонулат.
Ириң
Ириң - сезгенүү экссудатынын бир түрү. Ал саргыч күрөң, кээде жашыл, киргил, коюу суюктук түрүндө болот. Ириңде көп сандаган ак денечелер (лейкоциттер), бузулган белоктор, тирүү микробдор, ошондой эле өлүү ткандар менен микробдордун элементтери учурайт Алар Ириңдеги түрдүү ферменттердин таасири менен эрийт. Уу заттар канта өтүп кетпес үчүн, чогулган Ириңди хирургиялык жол менен жарып, алып таштоо зарыл.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Жакыпова, Чынара Шаршеевна
Чынара Шаршеевна Жакыпова - кыргызстандык тарыхчы, коомдук ишмер айым, профессор.
Кыскача өмүр таржымакалы
Чынара Шарше кызы Жакыпова 9 августа 1955-жылы Кыргызстандын ордо шаары Бишкекте (мурдагы Фрунзе) туулган. Бишкекте орто мектепти мыкты окуп аяктаган. Орусиянын борбор шаарындагы Москва Мамлекеттик Университетинин (ММУ) тарых факультетин аяктаган. Өзүнүн Москвадагы студент кезин ал "Аалам" гезити үчүн 1994-жылы курган маегинде мындайча эскерген:
"Мен курста алдыңкы болуш үчүн өтө көп окуп, убактымдын көбүн китепкана менен архивде өткөргөм. Курста советтик дипломаттар менен министрлердин балдары окугандыктан алдыңкы болуу абдан кыйын болду. Москвада окутуу ата-энеме канчалык кыйынчылык туудураарын билип, сезип, алардын ишенимин актоого бардык күч аракеттеримди жумшадым. МГУнун тарых факультетинде англис тилин окутууга чоң көңүл бурулчу. Жумасына 6 жолу англис тилинде сабак болуп, ал эми аскердик сабакта (военкада) аскер котормочусу катарында окутушчу. Эң эле күлкүлүүсү военкада "туткунга түшкөндөрдү" англис тилинде суракка алуу ыкмасында окучубуз. Ошондуктан биз "аскердик-англистик факультетте тарыхый багыт менен окуйбуз" деп тамашалашып калар элек. Кандай гана болбосун мен "Англис тили билимин кошо алган тарыхчы окутуучу" ("Историк - преподаватель со знанием иностранного языка") кесиби боюнча артыкчылык дипломун алууга жетиштим...."
ММУда илимий диссертациясын ийгиликтүү коргоп, тарых илимдеринин доктору наамын алган. Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук Университетинде Жаңы жана соңку жаңы тарых кафедрасын жетектеген. 1992-93-жылдары эгемен Кыргызстандын Билим берүү министри болгон. Анын реформаларына тоскоолдуктар жаралганда, өз ыктыяры менен кызматынан чегинген. 1994-жылы "Политика" ("Саясат") деген эркин гезитти негиздеген.1994-96-жылдары Кыргызстан-Сорос Корунун аткаруучу директору болуп үзүрдүү иштеген. 1996-1999-жылдары аталган кордун башкармалыгынын төрайымы болгон. 2000-жылы Улуу Британиянын Согушту жана Тынчтыкты Чагылдыруу Институтунун (IWPR) Кыргызстандагы бөлүмүн негиздеп, 2005-жылга чейин анын директору болгон. Учурда Коомдук Саясат Институтунун (Institut for Public Policy) Башкы директору болуп иштейт жана ага караштуу Бишкек Пресс Клубун жетектейт.
Joan Franka
Жоан Франка (нидер. Joan Franka) англис тилинде аткарылуучу «You and Me» чыгармасы менен, Еврокөрүнүү 2012 ыр сынагындагы Нидерланддар өлкөсүнүн көрсөтүүчүсү.
Жакыпова, Чынара Шаршеевна
Илимий жана агартуучулук ишмердиги
Чынара Жакыпова Кыргызстандагы агартуу жана кесиптик техникалык билим берүү тармагы боюнча бир катар илимий эмгектерди жазган. Анын илимий жетекчилиги астында диссертациясын коргогондордун бири - тарых илимдеринин доктору, 2009-2010 жылдары Жогорку Кенештин Торагасы Курманов Зайнидин.
Брэгс (Оклахома)
Брэгс (Оклахома) (Braggs) — Оклахома штатынын Muskogee округуна караган АКШ шаары.
Жакыпова, Чынара Шаршеевна
Кыргыз журналистикасына кошкон салымы
Чынара Жакыпова эгемен Кыргызстандын жаңы муундагы журналисттерин калыптандыруу үчүн бир катар долбоорлорду жүзөгө ашырган.
Брэгс (Оклахома)
Калкы - 301 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 40-08400.
Жакыпова, Чынара Шаршеевна
Кыргыз журналистикасына кошкон салымы
Анын тарбиясын алган калемгерлер ушул тапта "Азаттык" үналгысы, Би-Би-Си Кыргыз кызматы, "Де Факто" эркин гезити, КТРК жана башка маалымат каражаттарында эмгектенип келишет.
Эмгектеринин тизмеси
50дөн ашуун илимий эмгектердин, 5 монографиянын автору. Жүздөгөн макалалары кыргыз, англис, орус тилдеринде жарык көргөн.
Паймо-Яга
Паймо-Яга — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Амдерма көлү - №8936 аталышы жок дарыясы орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Белоктуу тоют
Белоктуу тоют - протеиндүү тоют өсүмдүк жана жаныбардан алынган белоктуу (протеиндүү) мал азыгы. Протеин дан, акшак, улпак, шрот жана күнжарада көп болот. Көк тоюттагы беде, эспарцет, соя, буурчак, жер буурчак жана кашкабеде ж. б-дагы протеин жогорку сапаттуу, сиңимдүү келет. Тоюттун белоктуулугу чөптүн чабылган убактысына, даярдоо технологиясына, түрүнө жана сортуна байланыштуу болот. Гүл ачар алдында чабылган беденин 1 тоют бирдигинде 228 г, эспарцетте 186 г, ал эми буурчак данында 171 г, жер буурчакта 186 г, машбуурчакта 211 г, сояда 223 г сиңимдүү протеин бар. Ачыткыда белок көп, ал В тобундагы витаминдердин жана микроэлементтердин булагы. Жаныбардан алынган тоют өсүмдүк тоютуна караганда белоктуулугу жана биол. баалуулугу менен айырмаланып, алмаштырылгыс амин кислоталардын бардыгы болот. Мис., сөөк уну, сөөккан уну, балык уну протеинге, витаминдерге, минерал заттарга бай.
Бациллалар
Бациллалар (лат. Bacillus) — өөрчүү учурунда спора пайда кылуучу таякча түрүндөгү бактериялар. Алар башка микроорганизмдерге караганда айлана чөйрөнүн түрдүү шарттарына (кургакчылык, жогорку температура, химиялык заттар жана башкаларга) туруктуу, чыдамдуу болуп, көп жашайт. Ыңгайлуу шартка жолукканда анын вегетативдик түрү өнүгүп, өсүп чыгат да тиешелүү ооруну козгошу мүмкүн (мисалы, күйдүргү бацилласынын спорасы жерде 100 жылга чейин сакталат, ал чөп, же суу аркылуу адамга, малга жукса ооруну пайда кылат). Жаратылышта кеңири таралган, көпчүлүгү сапрофиттер. Бациллалар (217 жакын түрү бар ) органикалык заттарды минералдаштыруу процессине катышат.
Камышозек (дарыя)
Камышозек (Камыш-Узяк) — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Бузавлык дарыясынын оң жээгинен 22 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Касиев Накен Касиевич
Касиев Накен - (5. 9. 1947-жылы туулган, Нарын облусу, Ат-Башы району, Ак-Муз айылы) — саламаттык сактоо ишмери, коомдук ишмер, медицина илимдеринин доктору (2000), профессор (2004). КРдин эмгек сиң. врачы (1994). КММИни бүтүргөн (1970). Ош шаардык ооруканасында, Прикарпат аскер округунун (1971—73), Ош шаарындагы 4-Башкы башкармалыгынын ооруканасында врач (1973—75), Майлы-Сай (1975—81), Токмок шаардык Башкы башкармалыгынын ооруканасында (1981—86) башкы врач, Нарын облустук саламаттык сактоо бөлүмүнүн башчысы (1986—89), КРдин саламаттык сактоо министринин орун басары (1989—91), министри (1991—96), Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун (ВОЗ) Европа региондук бюросунун президенти. КРдин Жогорку Кеңешинин депутаты (1990—95). КРдин Мамлекеттик катчысы (1988—2000), Ош облусунун губернатору (2000—05), 2009-жылдан Улуттук Онкология борборунун директору. Саламаттыкты сактоону уюштуруу боюнча адис. 40тан ашык илимий эмгеги, анын ичинен 2 монографиясы бар. «Ардак Белгиси» ордени, «Даңк» (1998) ж. б. медалдар менен сыйланган. Эмг.: Медико-демографическое исследование Кыргызкой Республики (1997). Кыргызстан — США. Б., 1988; Здровохранение Кыргызстана (состояние и перспективы развития). Б., 1998. Проблемы репродуктивного здоровья женшин в современных условиях (в соавторстве). Б., 2002.
Ирландия көтөрүлүшү
Ирландия көтөрүлүшү (1641 — 52) - англ, монархиянын Тюдорлор жана биринчи Стюарттар убагында ирланд жерин тартып алуусуна, элин кулдандыруусуна каршы чыккан улуттук-боштондук көтөрүлүш. 1641-ж. 23- октябрда башталган. Англиядагы буржуазиялык революция (17-к.) мезгилинде болгон. Көрүлүшкө ирланд жана англис-ирланд феодалдары менен дыйкандары катышып, аларга ак сөөктөр жана католик дин кызматчылары жетекчилик кылган. Көтөрүлүштүн англис-ирланд ак сөөк жетекчилери мурда тарттырган жерлерин (же алардын айрым бөлүгүн) кайтарып алуу, англ, бийликтин зомбулугун жоюу сыяктуу гана максатты көздөсө, жергиликтүү ирланд эли андан алда канча чечкиндүү аракеттенүүнү талап кылган.
1642-ж. көтөрүшчүлөр өз мамлекетин - католиктердин Ирландия конфедерациясын тузгон.
Бирок ак сөөктөр менен жогорку дин кызматчыларынын чыккынчылыгынын кесепетинен Конфедерация англ, король Карл I менен 1643-ж. элдешүү, 1646-ж. тынчтык келишимдерин (1649-ж. калыбына келтирилген) түзгөн. Бул англ, индепенденттердин Ирландияны толук басып алышына мумкундук берген. 1649-ж. августта О. Кромвель башкарган англ, аскерлер Ирландияга түшүрүлүп, Кромвель жана анын тарапкерлери ирланд жерин массалык түрдө тартып алган. Мунун натыйжасында англ, жаңы жер ак сөөктөрү түзүлүп, ал Англиянын өзүндө 1660-ж. монархиянын калыбына келтирилишине таяныч болгон
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Колумбиялыктар
Колумбиялыктар (өздөрүн коломбианос деп аташат) — эл, Колумбиянын негизги калкы. Венесуэлада, АКШда да жашайт. Жалпы саны 34,5 млн киши, андан ичкери 32,5 млну Колумбияда. Испан тилинде сүйлөшөт. Негизинен католицизмди, ошондой эле протестантизмди (пресвитериандар, баптисттер жана башкалар) тутушат. Колумбиялыктардын этностук негизин жергиликтүү индейлер — чибча-муиска, Колумбияга көчүп келген испандардын укум-тукумдары — креолдор, мулаттар жана кул катары Африкадан алып келинген негрлер түзгөн. 16-кылымдын 30-жылдарында испандар Колумбияны басып алган. 18-кылымдын аягында жергиликтүү уруулардын көбүн испан баскынчылары кырган же ассимиляцияланган. Негизинен айыл чарбада (кофе, банан, ананас, тамеки, какао, жүгөрү, буудай, күрүч жана башкалар өстүрөт), ошондой эле нефть, тоо кендерин казып чыгаруу өнөр жайнда эмгектенишет.
Көз каранды бүтүм
Көз каранды бүтүм ― жарандык укукта тараптардын бирине өтө оңтойсуз болуу менен, анын укугун чектей турган жана өз эркин билдирүүнү жокко чыга-руучу жагдайга жараша таңууланган бүтүм. Кыргызстандын Жарандык кодексине ылайык башка тарап өз кызыкчылыгы үчүн пайдалана ала тургандай өзүнө өтө оңтойсуз шартта кыйла оор жагдайга байланыштуу жасалган бүтүмдөр (К. б.) жабырлануучунун доо-арызы боюнча сот тарабынан жараксыз деп табылышы мүмкүн.
Баттерфиштер
Баттерфиштер (лат. Peprilus) — деңиз, океан балыктарынын бир уруусу, буларга ак баттерфиш (лат. P. alepidotus), боз баттерфиш (лат. P. triacanthus) ж.б. кирет.
Премчанд
Премчанд (чын аты-жөнү - Дханпатрай Шривастав; 31. 7. 1880, Ламхи, Бенареске жакын-8. 10.1936, Бенарес) - инди жазуучусу жана публицист. Туңгуч аңгеме жыйнагы («Ата Журтту сүйүү») 1909-ж. жарык көргөн.
Премчанд - урду жана хинди адабияттарында сын реализмди негиздөөчү, Индия прогрессчил жазуучулар ассоциациясын түзүүчүлөрдүн бири.
Классикалык орус адабияттын, Горькийдин чыгармаларын жогору баалаган, Л. Толстойдун 20дан ашык ангемесин хинди тилине которгон.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Эйнштейний
Эйнштейний (латын тилинен Einstenium, Es) – Д. И. Менделеев мезгилдик системасы 7-мезгилинин IIIВ группа элементи. К. н. 99, ат. м. [253]. Массалык сандары 243Es - 256Es болгон 14 радиоактивдүү изотобу белгилүү, алардын ичинен бир кыйла туруктуусу болуп 252Es саналат. Э. 1952-ж. америкалык илимпоздор: А.Гиорсо, Г.Хиггенстер жана С.Томсон жана башка окумуштуулар жасалма ыкма менен алышкан да, алынган элемент атын улуу физик Э. атынан аташкан. Э. калифорний, берклий дейтрон же гелий ядросу менен бомбалоодон алынат. Э. – оор металл; балкып эрүү температурасы 860оС; иондошуу потенциалы эВ – 6,5; бирикмелеринде +3 болгон окистенүү даражасын көрсөтөт; Э. Es(OH)3, EsF3 суудагы эритмелери жана комплекстүү бирикмелери белгилүү. Аны ат. реактордо трансурандык элементтер изилдөөдө колдонушат.
Жаңы-Арык (Алай району)
Жаңы-Арык — Ош облусунун Алай районундагы кыштак. Жаңы-Алай айыл округуна караштуу. Деңиз деңгээлинен 1560 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Гүлчө кыштагынан 135 км. Ош темир жол бекетинен 42 км. Калкы 1036 (2007); негизинен мал чарбасы менен алектенет. Орто мектеп, мончо, ФАП бар.
Преднизолон
Преднизолон - гормон дарыларынын бири. Синтетикалык жол менен алынат. Преднизолон аллергия менен сезгенүүгө каршы таасир этет. Таблетка, эритме түрүндө жана майы Кызыл жүгүрүк, полиартрит, бөйрөктүн кээ бир ооруларында, бронх астмасында ж. б. колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Чоң Нерцета
Чоң Нерцета (Нерцета) — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Роговая дарыясынын оң жээгинен 111 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 116 км.
Арслан (Кармаскалин району, Башкыртстан)
Арслан — Башкыртстандын Кармаскалин районундагы айыл, Эски мусин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 199 киши. Почта индекси — 453005, ОКАТО коду — 80235870004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Чоң Нерцета
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Абай (кейипкер)
Абай (кейипкер)— эпизоддук кейипкер. Алмамбет менен Көкчөнү араздаштыргандардын бири. Калыстыгы, жалпы эле адамгерчилиги менен элге алынып кеткен Алмамбетти ичи тардык кылып күнүлөшкөн казак бийлери анын таянганы кан Көкчөдөн ажыратуу жөнүндө жыйылып алып өз ара кеңеш курушканда, А. Алмамбеттин издеп келер кишиси жок, өлтүрүп салалы деп кеңеш кошот (Сагымбай Орозбаков, 2. 245).
Чырмачылыктын көркөм көчөттөрү
Ал эми бүгүнкү чеберлер — «гүл көчөтү» (гүлдүн байчечек түрлөрү), «атлес көчөтү» (атлес, шайынын түрү), «тынчтык көчөтү» (көгүчкөндүн жана кептердин сүрөтү), «көөкөр көчөтү» жана «кумара көчөтү» (карапа, шири) сыяктууларды уздар өз максатында колдонмо-жасалга жактарын көбүрөөк көздөшөт.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Аялдар кыймылы
Аялдар Кыймылы – агартуу доорунда боштондукка чыгаруу идеялары менен пайда болгон демократиялык кыймыл. 1791-ж. Француз жазуучусу Олимпия де Гужи жазган «Аялдар, гражданкалардын укугунун Декларациясы» – Аялдар кыймылынын биринчи идеялык манифести болуп саналат. Де Гужи аялдарды толук укуктуу граждандарга кошуп саноону талап кылган. Ошондуктан, де Гужи, анын колдоочулары, «феминизм» кыймылы деп аталып калган. ХХ к. 70-ж. неофеминисттик (нео-жаңы) кыймыл күчөйт. Алар укугун коргоп, аялдарды бийлик структурасына келүүсүн, патиархалдык мамилелердин калдыгын жоюуну талап кылуу күчөгөн. Азыркы Аялдар кыймылынын негизги максаты – эркек менен аялдын өз ара макулдашкан, тең укуктуу мамилеси.
Көз каранды чарбачылык коому
Көз каранды чарбачылык коому – Кыргызстандын Жарандык кодекси боюнча, 20 пайыздан ашык добуш берүүчү акциясын башка катыш коом сатып алган юридикалык жак. Акыркысы көзкарандысыз коомдун акциясынын тийешелүү бөлүгүн сатып алгандыгы тууралуу маалыматты дароо жарыялоого милдеттүү. АКнын айрым түрлөрү үчүн башка чарбачылык шериктештиктер менен коомдордон сатылып алынуучу акциялардын (үлүштүн) санына чек коюлат.
Чакан бизнес
Чакан бизнес - чарбалык иш-аракеттерине өз алдынча ээлик кылуучу, бирөөнүн көзүн карабастан өндүрүшүн уюштура билген бизнестн бир түрү.
Хунта
Хунта (исп. junta — чогулуш) - төңкөрүштүн натыйжасында зордук-зомбулук жолу менен бийликке келген жана террордук методу менен диктатордук башкарууну жүргүзгөн аскерлер тобу.
Чакан бизнес
Бул чакан жана орто ишканалардын алкагында уюштурулуп, өндүрүштүн коммерциялык, соода иш-аракеттери менен алек болот. Чакан бизнеске биринчи кезекте: көз карандысыз өз алдынча башкаруу мүмкүнчүлүгү, менчик капиталы, иш-аракеттеринин белгилүү бир жерде жүргүзүлүшү, тармакты бүт алганда өлчөмү салыштырмалуу чоң эмес экендиги (мис., АКШда Чака бизнеске 100 дөн кем эмес, ал эми иштеп чыгаруучу тармактарда 500 дөн төмөн адам иштеген ишканалар таандык) - мына ушул көрсөткүчтөрдүн жок дегенде экөенө жооп берген ишканалар кирет. Чакан бизнести уюштурууда төмөндөгүлөрдү эске алуу өтө керектүү: артыкчылыгына иш-аракеттеринин өз бетинчелиги, жергиликтүү ж.б. шарттарга ылдам ыкташуу жөндөмдүүлүгү, күндөлүк чыгымдарынын салыштырмалуу төмөндүгү, капитал жүгүртүүнүн бир кыйла жогору болушу, кошумча жумушчу орундарын түзүү мүмкүнчүлүгү, тез натыйжалуу (пайда табуу) ж.б. кошууга болот; кемчиликтерине болсо финансылык жактан кездешүүчү кыйынчылыктарды, жекече жоопкерчиликке жана тобокелге барышы, контракт түзүүдө өнөктөрүнүн ишенимсиздиги, ресурстарды камсыз кылууда башка жактарга, фирмаларга жана мамлекеттик башкарууга көз карандылыгы сыяктуулар кирет.
Хунта
Испан тилдүү өлкөлөрдө Хунта деп - уюмдарды жана мамлекеттик органдарды аташат
Чакан бизнес
Эл аралык калыптанган бай тажрыйба боюнча бизнес чөйрөсүндө массалык суроо-талапка ылайык бир түрдүү продукцияларды чыгарган ири бирикмелерге, компанияларга багыт алуудан, тескерисинче, жаңы жана келечеги кең, анчалык чоң эмес көлөмдөрдөгү продукцияларды чыгарууга адистешкен чакан фирмаларга багыт алуу туура болуп эсептелет. Ири ишканаларга салыштырмалуу Чакан бизнес тин артыкчылыгы анын атаандаштыкка кыйла жөндөмдүү болушу, эң башкысы өзүлөрүнүн көлөмдөрү чектелген базарлардын (мис., тез жеткирүүнү жана билгичтикте, ыкчам сатууну талап кылуучу гүл базарларындагы иштер) калыптанышы же ал мекеме, ишканага керектөөчүлөрдүн өзүлөрүнүн баруу зарылчылыгынын болушу (чач-тарач, кафе, ресторан ж.б.), товарлардын жаңы түрлөрүн (мис., кийим-кече, бут кийимдер ж.б.) ыкчам чыгарууга өндүрүш процессии кайрадан жаңыча нукка салуу мүмкүнчүлүгү менен тыгыз байланыштуу болот.
Хунта
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Чакан бизнес
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Экстрагенттер
Экстрагенттер – суюк же катуу заттар алардын аралашмасынан бөлүп алуу үчүн колдонулуучу орг. эриткичтер. Э. нейтралдуу, кычкыл, негиздик болуп бөлүнөт. Нейтралдууга фосфорорг. бирикмелер: үч бутилфосфат, фосфин оксиддери, нефт, сульфооксиддер. жана орг. эриткичтер кирет. үч бутилфосфат көбүнчө лантаноид менен актиноидди эритмеден бөлүп алууда колдонулат. Кычкыл Э. фосфорорг. кислоталар жана нафтен кислоталары кирет. Булар лантаноидди, Ni, Co, V, U, K, Na, Li эритмеден бөлүп алуу үчүн колдонулат. Негиздүүлөргө үч октиламин, төртүнчүлүк аммоний, негиздик фосфат туздары, биринчилик жана экинчилик аминдер кирет.
Kaliopi
Калиопи Буклеска (арум. Kaliopi Bukleska, макед. Калиопи Буклеска) - македон ырчысы, «Black & White» чыгармасы менен, Еврокөрүнүү 2012 ыр сынагындагы Македония өлкөсүнүн көрсөтүүчүсү.
Үлгү (айыл)
Үлгү (Үлгү) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Сузак районундагы айыл. Барпы айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 793 киши.
Көз карандысыз реестр кармоочу
Көз карандысыз реестр кармоочу ― аты жазылган баалуу кагаздардын ээлеринин реестрин жүргүзүү жана сактоо боюнча ишмердүүлүктү жүзөгө ашыруучу, баалуу кагаздар базарынын кесипкөй катышуучусу.
Ботиха дарыясы
Ботиха — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пашпанак дарыясынын сол жээгинен 12 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Баэтус сымалдуулар
Баэтус сымалдуулар (лат. Baetidae) — күнүмдүк чиркейлердин бир тукуму.
Колхида ойдуңу
Колхида ойдуңу, Риони ойдуңу Грузиянын батышында. Кара деңиз жээгин (Сухуми жана Кобулети шаарынын аралыгын), Риони жана Ингури дарыясынын төмөнкү агымдарын ээлейт. Батыштан чыгышка 100 км аралыкка созулат. Үстү тегиз, деңизди көздөй жантайыңкы аллювий түздүгү. Бийиктиги 150 мге чейин (чыгышында). Минералдуу суу булактары чыгат (Цхолтубо). Климаты нымдуу субтропиктик; кышы жумшак, жайы ысык; январдын орточо температурасы 4,5-6°С, августтуку 23-24°С. Жаан-чачын жыл мезгили боюнча бир калыпта мол (жылдык орточо өлчөмү 1400-1900 мм) жаайт. Палеостоми көлү бар. Ыраң-дүйүм чөптүү жана камыштуу саздак ландшафт басымдуу. Саздак жерлери кургатылууда. Реликт болуп эсептелген каңдагач (ольха) бадалдары өсөт. Көтөрүңкү жерлерин жазы жалбырактуу (лианалуу) жана дайыма жашыл бадалдуу токой ээлейт. Субтропик өсүмдүктөрү (цитрус, чай, тунг жана башкалар) өстүрүлөт. Колхида коругу бар. Аймагында 1987-ж. алаамат суу каптоо болгон.
Абай (этноним)
Абай (этноним)— этноним. Көкөтөйдүн керээзинде: «Ай алдына барбасын, Абайга кабар салбасын... Атпай кыргыз журтуна Азапты кылып салбасын» (Сагымбай Орозбаков, 3. 12),— деп алыскы жерде жашаган мифтик-эпикалык эл катары айтылат.
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Белуждар
Белуждар - (өздөрүн балуч, балоч деп аташат) Түштүк Пакистандын калкы. Иран, Афганстан, Түркмөнстан, Тажикстан, Индия жана араб өлкөлөрүндө да жашашат. Жалпы саны 5,7 млн киши, анын ичинен Пакистанда 4 млн адам (2000). Белуж тилинде сүйлөшөт. Дини мусулман-суннит. Араб географтарынын маалыматтарына караганда, Белуждар 9-10-кылымдарда Керман жана анын чыгышындагы Систанда жашаган. Эфталиттердин (б. з. 5-к.), селжуктардын (11-кылымдын башында), моңголдордун (13-к.) жортуулдарынын ж-а Тпмурдун басып алууларынын (14-к.) натыйжасында Б. акырындык м-н түш., андан кийин чыгыш жакка ооп, Белужстан деп аталган чоң аймакты ээлешет. 16-кылымдын аягы 17-кылымдын башында Белужстанда бир нече княздыктар түзүлүп, алар Улуу Моголдорго, пран жана афган башкаруучуларына көз каранды болушкан. Калат княздыгынын (Чыгыш Белужстан) башкаруучусу Наспр хан Белуж (1750-95) Белужстандын бардык аймагын өз бийлигине баш ийдирген. 19-кылымда Белужстанга англичандар басып киришкен. Чыгыш Белужстан Улуу Британияга баш ийдирилип, батышы Ирандын курамына кошулган. 1947-жылдан Пакистандын курамында. 1970-ж. княздыктар жоюлуп, Белужстандын бирдиктүү провинцияга бириктирилип этностук консолидацияга жана улуттук аң-сезимдин жогорулашына жагымдуу шарт түзгөн. Алар негизинен мал чарбасы, дыйканчылык, балык уулоочулук менен кесиптенишет. Белуж жылгындан согулуп, ылай менен шыбалган, үстү чабак жыгач менен жабылган жер үйлөрдө, малчылар көчүп жүрүүгө ылайыктуу чатырчаларда (гедан) жашашат. Эркектери узун көйнөк, кенен шым, жеңи жок чапан жана шалы жоолук (пату), кийизден жасалган баш кийим же тебетей (чалмасы менен), пальманын жалбырактарынан согулган бут кийим (сандали), аялдары көйнөк жана кенен ыштан (улгайгандары кара, жаштары кызыл түстө), тебетей кийишип, узун чүмбөт жамынышат. Көкүрөктөрүнө кооз жасалгаларды тагынышат. Тамак-ашы негизинен эт (кээде гана), сүт азыктары, айран кошулуп жасалган нан, жашылча, жемиштер. Дыйкандар чегиртке туздап, кууруп, тамак-ашына колдонушат.
Шаршеналиев, Жаныбек
Шаршеналиев Жаныбек (1940-ж. т., Талас району, Жаңы-Турмуш айылы — 16.11.2020) — автоматика боюнча инженер, техника илимдеринин доктору (1985), профессор (1987). Кыргызстан Инженерлер академиясынын (ИА) корреспондент мүчөсү (1989), Кыргыз Республикасынын илимге эмгек сиңирген ишмери (1990), саясий ишмер (1993-жылдан Республикачыл элдик партиянын төрагасы). 1966-ж Саратов политехника институтун «Автоматика жана телемеханика» адистиги боюнча бүтүргөн. 1966-жылдан СССР ИАнын Космостук изилдөө институтунун өзгөчө конструктордук бюросунда жетектөөчү конструктор. 1971-ж. Москва энергетикалык институтунда аспирантураны бүтүргөн. 1972—82-ж. Бишкек политехника институтунда автоматика жана телемеханика кафедрасынын башчысы. 1982—87-ж. Бүткүл союздук мелиорация системаларын комплекстүү автоматташтыруу илимий изилдөө институтунун директору. 1987—88-ж. Кыргыз Республикасынын жогорку жана орто окуу жайлар министри. 1988—90-ж. Илимий изилдөө мекемелери менен жогорку окуу жайларынын илимий иштерин координациялоо боюнча Кыргызстан ИАнын президиумунун алдындагы ведомоство аралык советтин төрагасынын орун басары. 1990—93-ж. ИАнын физика-техника математика жана тоо-кен-геология илимдер бөлүмүнүн академик-катчысы. Ошол эле мезгилде КМУнун «Программалаштыруу жана автоматташтырылган башкаруу системасы» кафедрасынын башчысы, «Информацияны иштеп чыгуунун оптимизациясы жана башкаруу процесстери» лабораториясынын илимий жетекчиси. 1994-жылдан Кыргызстан улуттук илимдер академиясынын автоматика институтунун директору. Шаршеналиевдин изилдөөлөрү кибернетика жана автоматика, анын ичинде татаал объектилерди автоматтык башкарууга арналган. 120дан ашык илимий эмгектин (анын ичинде 7 монография) автору. СССРдин ойлоп табуучусу (1978), СССРдин жогорку билим берүү отличниги (1980). Кыргыз Республикасынын Жогорку Советинин депутаты (1985—90). Медалдар менен сыйланган.
Практикалык астрономия
Практикалык астрономия - астронометриянын бир бөлүмү; ал астрономиялык байкоолордон убакытты, географиялык координаталарды жана багыттын азимуттарын аныктоо жана астрономиялык аспаптарды үйрөнүүгө арналган. Практикалык астрономиянын маселесин чечүүнүн шартына жараша ал геодезиялык астрономия, деңиз астрономиясы жана авиация астрономиясы болуп бөлүнөт. Практикалык астрономиянын аспаптары горизонталь, вертикаль тегиздиктеги бурчтарды ченөөдө жана жарык чыгаруучунун вертикаль жана альмукантарат аркылуу өтүү учурун белгилөөдө колдонулат.
Мындай аспаптарга: универсал аспап, зенит-телескоп, сүрөткө түшүрүп алма зенит түтүгү ж. б. кирет. Ал эми кеңдикти аныктоодо убакыт радиосигналын кабыл алуучу аппараттар пайдаланылат. Практикалык астрономия маселелери астрономия, геодезия, геофизикада чоң мааниге ээ.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Христос
Христос - диний миф боюнча христиан динине негиз салуучу.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Пангры-Яха
Пангры-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Иорку-Нгэван-Яха дарыясынын сол жээгинен 25 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Брэкхэнридж (Оклахома)
Брэкхэнридж (Оклахома) (Breckenridge) — Оклахома штатынын Garfield округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 239 киши. Болжолдуу аянты - 39.3 км². FIPS коду — 40-08600.
Сургас дарыясы
Сургас — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чоң Казыр дарыясынын сол жээгинен 8 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кондома дарыясын кошпогондо, Томдун башатынан Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Белужстан
Белужстан - Азиядагы тарыхый аймак. Иран тайпак-тоосунун түштүк-чыгышында; чыгышы Пакыстандын, батышы Ирандын курамында. Аянты 0,5 млн км. Калкы 4,6 млндой. Негизинен белуждар жашайт. Жарым чөл жана чөл өсүмдүктөрү өсөт. Көчмөн мал чарбачылыгы, оазис дыйканчылыгы мүнөздүү.
Географиясы жана Жайгашуусу
бөлүнөт. Араб платосунда жайгашкан. Аянтынын көбү бул чөл.