cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Минералдуу суулар
Сульфиддүү минералдуу суулар
Сульфиддүү минералдуу суулар демейде ваннага колдонулат. Анын негизги таасир этүүчү фактору — күкүрттүү суутек. Сульфиддүү суулар кан айланууга, нерв системасына, эндокрин бездерине жагымдуу таасир этет. Бул суулар жүрөк - кан тамыр системасынын, ошондой эле кыймыл органдарынын, четки нерв системасынын ооруларында өтө пайдалуу.
Радондуу суулар
Радондуу суулар радон (радиоактивдүү газ) жана андан бөлүнүп чыккан заттар менен таасирдүү. Радондуу процедуралар зат алмашууну, жүрөк-кан тамыр системаларынын, эндокрин бездеринин, карындын, боордун жана башкалар иштөөсүн жакшыртат.
Азоттуу минералдуу суулар
Азоттуу минералдуу суулардын дарылык таасири негизинен ванна алганда температуралык жана механикалык (газ көбүктөрү менен) таасир тийгизүүсүнө байланыштуу. Ал оозду чайкаганга, ингаляция жасоого, ичегикарынды жууп жана ичип дарыланууга да пайдаланылат. Азоттуу ванналар ооруну басаңдатуучу, сеп алдыруучу касиетке ээ, кан айланууну жөнгө салат, айрым эндокрин бездеринин иштөөсүн, зат алмашууну жакшыртат.
Дарылануу
Минералдуу суулар менен дарылануу үчүн курорттон сырткары бөтөлкөгө куюлган суулар пайдаланылат. Алардын көбү суусун катары ичилет, айрымдары дарылык үчүн гана болгондуктан аптекаларда сатылат.
Бөтөлкөгө куюлган минералдуу суулар ичеги-карыны ооруган адамдарга башка дарылоо чаралары (диетотерапия, физиотерапия жана башкалар) менен бирге белгиленет. Суулардын дарылык таасири аны ичүүнүн эрежесине (убагы, өлчөмү менен ичүү), минералдуу суулардын температурасына жана башкалар жараша болгондуктан, үй шартында ичип дарылануу врачтын көрсөтмөсү боюнча гана болуу керек. Эгер врач сунуш кылган минералдуу суулар болбосо, аны химиялык составы жана таасири окшош суу менен алмаштырууга болот. Айрым минералдуу суулар лар (Боржоми, Нарзан, Жермук жана башкалар) чек коюлбай сатылып, суусун катары кеңири колдонулгандыгына карабастан, аны тамак сиңирүү органдары, бөйрөгү ооругандар, зат алмашуусу бузулгандар врачтын кеңешисиз ичүүгө болбойт, андан оору күчөп кетиши ыктымал.
Дагы караңыз
Минералдуу суулар (Кыргызстан)
Таштөбө, көрүстөн
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамалекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Миозит
Миозит — скелет булчуңдарынын сезгениши. Демейде бүт булчуңдар жабыркайт (полимиозит). Кээ бир оорунун (мисалы, грипп) кабылдоосу мүмкүн.
Оорунун жүрүшү
Миозитте кол, бут, дене булчуңдары сыздап ооруйт, кыймылдаганда оору күчөйт. Көбүнчө булчуң катууланат. Тери айрылып травма болгондо ал жерге инфекция түшүп, ириңдүү миозит өөрчүсө дене ысып, чыйрыгат, оорусу күчөп, шишийт, териси кызарат. Булчуңга мителердин (трихинелла, цистицерка) киришинен да миозит пайда болот. Ооруну себебине жараша врач дарылайт.
Алдын алуу
Алдын алууда өтө чарчоодон, үшүп калуудан сактануу, коопсуздук техникасын сактоо керек, ошондой эле спортко катышуунун мааниси чоң.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Даунтаун кечилкана
"Даунтаун кечилкана" (англ. Downton Abbey) - тарыхый доорду баяндаган драма жанрындагы телесериал. Сериалдын жаратуучусу Жулиан Фелловерс жана ал Carnival Films жана Masterpiece студияларынын орток продюсерлигинин негизинде тартылган. Сериал алгач 2010-жылы, 26-сентябрда Улуу Британиядагы ITV телеканалында жана 2011-жылы, 9-январдан баштап Masterpiece Classic бөлүгү катары АКШдагы PBS каналында көрсөтүлө баштаган.
Сериал көптөгөн мактоолорго арзып, телеберүү сынчыларынан жакшы сын-пикирге ээ болуп, көптөгөн сыйлыктарды жеңип алган. Алардын ичинде "Алтын Глобус" сыйлыгынын "Эң мыкты мини телесериал" наамын жана "Primetime Emmy Award" сыйлыгынын "Эң мыкты минисериал же тасма" наамдарын жеңип алган. Ошондой эле "Даунтаун кечилкана" 2011-жылда англис тилиндеги телесериалдардын арасында эң көп жакшы сын-пикирге ээ болгондугу үчүн Дүйнөлүк Гиннес китебине киргизилген. Ал "Primetime Emmy Awards" сыйлыгынын тарыхында эл аралык телесериалдар номинациясында жалпысынан жыйырма жети (эки серия сайын) наамды жеңүү менен эң көп жеңишке ээ болгон тасма аталган. Ошондой эле ал ITV жана PBS телеканалдарындагы эң көп көрүлгөн телесериал болуу менен, 1981-жылкы "Брайдсхедке кайтып келүү" (англ. Brideshead Revisited) телесериалынан кийинки эң популярдуу британиялык драма болуп эсептелинет. Ал эми үчүнчү сериясынан баштап дүйнө жүзү боюнча көрүлгөн сериалдардын катарын толуктаган.
2015-жылы, 26-мартта Carnival Films жана ITV каналы алтынчы серия телесериалдын акыркы бөлүмү деп жар салышкан. Сериал 2015-жылы,20-сентябрдан - 2015-жылы, 8-сентябрга чейин ITV каналында көрсөтүлгөн. Ал эми жылдык Рождествого арналган чыгарылышы 2015-жылы, 25-декабрда көгүлтүр экранга чыккан. Учурда анын кийинки бөлүмдөрүн тартуу боюнча пландар жок болсо да, келечекте адаптацияланган тасма тартылат деген кептер бар. Бул боюнча тасманын башкы продюсери Гарет Ним анын тартылышына абдан кызыкдар экендигин билдирсе, букмекер Лэдрок "тасма чыкканга чейинки убакыт маанилүү" деп билдирген.
Ат жабуу
Ат жабуу (тикек) — көчкөндө, чоң аш-тойлордо минилүүчү аттын ээринин алдына тердиктин үстүнөн аттын соорусуна чейин жабылуучу асем буюм. Ал жасалышы ж-а пайдаланышы б-ча бир нече түргө айырмаланат: 1) абайы - жибектен тигилип, кыргактары саймаланып, четтерине чачы тагылып, баркыт же манат м-н көбөөлөнүп, ичтелип жасалып, кыз-келиндердин минген атына жабылат; 2) дикек - өрмөкчүлүктө «терме», «беш кеште», «кажары» ыкмасы м-н согулган таардын ич жагына кийиз тигилсе, кээ бир аймактарда саймаланган «шырдак» тердик жабылат; 3) кыз куумай, эңиш, байге ж. б. оюндарга минилчү күлүк атка, жоргого атайын үртүк - «оромо жабуу» даярдалып, байгеге салынып, күйүккөн атты суутканда, ага суук тийбесин үчүн колдонулган. Ал жогоруда аталган таарлардын түрлөрүнөн же кымбат баалуу кездемеден кооздолуп, ичи жука кийиз м-н ичтелип, четтерине оюм түшүрүлөт. Анын кулакчыны, көзүлдүрүгү, куйруктугу, ат буттугу болот да, аттын мойнун, көкүрөгүн ороп, капталы ж-а соорусун жаап турат. Учурда асемделип жасалган ат жабуу салттуу майрамдарда пайдаланылат.
Четтериндеги түймө чачыктары шуруланып, төкмө жана топ чачыкталган түрүн «тикек» (дикек) дейт. Мында буюмдун жердиги, сары таарыдан турат да, ага кызыл, көк өң менен сайма көчөттөрүн түшүрүшөт. Ал сайылган кештелер балыш-жаздыктарга берилген: «тогуз төбө», «байчечек», «кайкалак», «допу талаа» көчөттөрүнө окшошуп жана үндөшүп турат. Тикектин жердиги кездемеден да тандалат. Анда ага көбүнчө «илме дос» (илме-илме, илип саюу) мүнөздүү келет.
Ат жабуу кийизден да жасалат. Ар түрдүү жердикке сайма көчөттөрдү алмак-салмак түшүрүү Түштүк Кыргызстанда бөтөнчө өнүккөн. Ат жабуунун жердиги үчүн чеберлер төөнүн, койдун жүнүн даярдашат. Кийинчерээк кебезди да ийрип чыйратышкан. Өрмөктү курууда бир өңчөй өңдөгү жиптер гана күзүктөлүп, эриш жип (өрмөктүн үстүңкү-астыңкы жиптери) ичке ийрилген. Ага аркак (эриш жиптердин ортосунан өтүүчү шоона жип) өткөрүп, эч кандай көркөм көчөтсүз, эндей согулат. Адатта, жүндүн түсүнө карата анын өңү саргыч, ак, кызгылт, кээде кара да болушу ыктымал. Демек, ушул таарга уздар «илме дос», «илме сайма» өңдүү сайма ыкмалары аркылуу көркөмдүктү беришет.
Саймачылар ат жабуунун четине «төкмө чачык», «тор чачык» берет. «Жээк» катары кажары таарынын ыкмасында ак менен карадан «кош кайкалак көчөтүн» (багжагай) эки элидей эндүүлүктө келтирет. Анын четинде өрмөкчүлүк жана саймачылык аркылуу четтик көчөт көчүрүүгө да болот. Анын эки тарабына «чычкан изин» түшүрөт. «Багжагайдан» кийин буюмдун жердигине сайма көчөттөрү сайыла баштайт. Анда көркөм көчөттөр «жарым кайкалактын» элементтеринен турат да, бөз жердикке түшкөн, көк, сары, кара, кызыл өңдөрдү көк (ток көк) өзүнө оодарып, буюм түшкөн четтик көчөттөгү «чычкан изи» (суу) өзүнчө «ала мончоктоло» берилет да, анын четтерине теке мүйүздөнгөн көркөм элемент-көчөттөрү болот. Ортолук көчөт эки чоң тегерекчеден, тактап айтканда, табакчадан турат. Андан бутактанып экиден төрт кичине көчөт бөлүнүп чыгат. Табакчалардын ичи-сырты жарым кайкалак жана жылдызчаларга жыш толтурулган. Түстөрдүн ич ара айкалышы жана сайманын ыкмасына өзгөчө көңүл бурулат.
Бүтүмкер
Бүтүмкер — өз эсебинен бүтүмгө катышуучу жак; башка жактын агенти катары ыйгарым укугу бар жак.
Капка-Таш көлү
Капка-Таш көлү – Фергана тоо тизмегинин түндүк-батыш тармактары – Кеңкол менен Такталыктын аралыгында жайгашкан. Токтогул районунун аймагында. Аянты 0,96 км2, суунун көлөмү 2,6 млн м3. Эң терең жери 50 м. Капка-Таш өрөөнүндө деңиз деңгээлинен 2305 м бийикте жатат. Тунуктугу 3 м. Көлгө 7 өзөн куюп, андан агып чыккан суу Кара-Суу көлүн толуктап турат. Бөгөт көл түрүнө кирет.
5 Октябрь (Тогуздун айы)
5 октябрь (Тогуздун айынын беши) — Григорий жылсанагы боюнча жылдын 278-чи күнү, жылдын аягына чейин 87 күн (толук жылда 88) күн бар.
Аргос
Аргос — Пелопоннес аралынын (түштүк Грекия) түндүк-чыгышындагы байыркы шаар. Калкы 25, 1 миң киши (2004). Биздин заманга чейинки 2-мпң жылдыктын 2-жарымында эле ири борбор болгондуктан, байыркы акындардын чыгармаларында айрым учурларда бүткүл Грекия Аргос, ал эми гректер аргивяндар деп айтылган. Микен цивилизациясы кыйрагандан кийин Аргосту дорийлер мекендеп калышкан. Биздин заманга чейинки 8-6-кылымда алардын бпйлпгп Пелопоннестин түндүк-чыгышына тарап, шаар кайрадан гүлдөп-өскөн. Аргосто монархия биздин заманга чейинки 5-кылымга чейин өкүм сүрүп, андан соң демократия орногон. Тышкы саясатында Аргос менен Спартанын ортосунда жер үчүн күрөштөр болуп турган. Биздин заманга чейинки 229-жылдан Ахей союзуна, биздин заманга чейинки 2-кылымдын экинчи жарымынан Римдин бийлигине өткөн. Биздин замандын 267- жана 395-жылы Готтор тарабынан талкаланган. Бүгүнкү күнү Аргос Грекиядагы туристтик борборлордун бири. Шаарды археологиялык изилдөө учурунда Микен дооруна тиешелүү сепилдин, Зевс менен Афины храмынын, 20 миң орундуу театрдын, музейлердин жана башка калдыктары табылган.
Вапсос (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
WordPress
WordPress — сайттын мазмунун жөндөөчү ачык булактуу систем; PHP'де жазылган; берилиштер базасынын сервери — MySQL; 2-версиядагы GNU GPL тастыктама менен чыккан. Колдонуу чөйрөсү — блогдордон тартып, кыйла татаал жаңылык булактары жана интернет-дүкөндөргө чейин. Кошулган "тема" жана "плагиндер" системи ийгиликтүү архитектура менен биргеликте кеңири функциялуу жана татаал долбоорлорду түзүүгө жол берет.
Тарыхы
2001-жылы 12-июнда Мишел Валдриги b2 движогун иштеп чыгууну баштаган. Долбоорго кийин Метт Мүлленвег менен Майк Литтл кошулган. 2003-жылдын январь айында Вальдриги иштөөнү токтоткон. Ошондуктан, WordPress'тин автору деп Мет Мүлленвег эсептелет. "WordPress" соода маркасына WordPress Foundation коммерциялык эмес фонду ээлик кылат.
2003-жылы CNET компаниясы WordPress'ти долбоорлорунда колдоно баштаган. Мүлленвег бул компаниянын вице-президенти менен жолугуп, кызматташуу сунушун кабыл алган. Ал 2005-жылы CNET'тен кетип, Automattic'ти негиздеген жана WordPress движогунун негизинде долбоор түзүүгө үңүлүп кирген. W3Techs лабораториясынын маалыматына ылайык, 2015-жылы бардык сайттардын 25 %ы WordPress'тин жетеги менен иштеген.
Филлипсбург (Нү-Жерси)
Филлипсбург (Нү-Жерси) (Phillipsburg) — Нү-Жерси штатынын Уоррен округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 14950 киши. Болжолдуу аянты - 8.6 км². FIPS коду — 34-58350.
Таштулга
Таштулга, Манастын тулгасы – Соң-Көлдүн түштүк-чыгыш жээгиндеги Кумбел жана Тепши сайларынын аралыгындагы б.з.ч. 8–9-кылымдарга таандык тарыхый-археологиялык комплекс. 9 тегерек коргончодон турат. Алар түштүктөн түндүктү карай созулуп, диаметри 3,35–3,66 м. Ар бир тегерек 8 жылма гранит көлөмдүү кой таштан турат. Кой таштардын чоңдугу 91,3–152 см. Тегеректерден алыс эмес жерлерде бир топ чакан дөбө-бейиттер (көрүстөн) жана 2 таш мамы бар. Бул археологиялык эстеликтерди жергиликтүү эл Манас атын байлаган таш мамы (Аккуланын мамысы, бийиктиги 152,4 см) деп коет. Мындай 8 таштан турган көлөмдүү эстеликтер Алтай–Теңир-Тоо аймактарынан гана кездешет.
Аргументтештирүү
Аргументтештирүү (латынча argumentatio далилдөөнү баяндоо, далил келтирүү) - кандайдыр бир ой жүгүртүүнүн чындыгын ырастоо үчүн далилдерди келтирүү. Логикада далилдөөнүн негизи боло турган түшүнүк. Кандайдыр бир башка жобонун акыйкаттуулугун же жалгандыгын далилдөө үчүн келтирилген пикир.
Агатан минералдуу суусу
Агатан минералдуу суусу  - дарыланууга жана ичүүгө жарамдуу минералдуу суу булактары. Ош облусунун Кара-Суу районунда, Агатан суусунун Жазы суусуна куйган жеринде, деңиз деңгээлинен 2500 м бийиктикте. Жергиликтүү элге илгертен белгилүү. 1976-ж. бургулоо жумуштары жүргүзүлүп, геологиялык маалымат алынган. Булак чыккан жерде юра мезгилинде пайда болгон алевролит, сланец, чопо, кумдук тектери жатат. Алар бүктөлүүгө дуушарланып кеңдик багытта созулуп жаткан антиклиналды пайда кылган. Суу антиклиналдын түндүк канатындагы тектоникалык жаракалардан агып чыгат. Суу тунук, туздуу, муздак (12°С), көмүр кычкыл газдуу (СО2–0,1–0,2 г/лге чейин). Бургулоо көзөнөгүнөн агып чыккан суунун чыгымы 0,5 л/сек, булактыкы – 0,2 л/сек, аз минералдашкан. Курамы хлорит-гидрокарбонат-натрий-кальцийлүү. Сууну ичүү жолу менен ашказан, бөйрөк, боор ооруларын дарылоого болот.
Худайберди Халлы
Худайберди Халлы (мурдагы советтик доордогу тегаты – Халлыев; кыргызча айрым адабиятта: Кудайберди Каллы; латын графикасында түркмөн тилинде - Hudaýberdi Hally) – заманбап түркмөн жазуучусу, публицист, журналист, котормочу, коомдук ишмер, диссидент. 20-кылымдын соңундагы жана 21-кылымдын башындагы түркмөн адабиятынын көрүнүктүү өкүлү. Түркмөн тилинде жазат. Чыгармалары, макалалары жана маектери эне тилинен тышкары орус, англис, чех, кыргыз жана башка тилдерде жарык көргөн.
Кыскача өмүр таржымакалы
Худайберди Халлы 1947-жылы 17-апрелде СССРдин курамындагы советтик Түркмөнстанда туулган.
Түркмөн мамлекеттик университетинин түркмөн филологиясы факультетин аяктаган.
1970-жылдарда “Адабият жана көркөм өнөр” (“Эдебийат ве сунгат”) гезитине анын туңгуч аңгемеси (”Bir apbasydan”) жарык көрүп, чыгармачыл тушоосу кесилген. Андан соң анын чыгармалары басма сөздө арбын жарыялана баштайт.
Жазуучу “Совет адабияты” журналында да эмгектенди. Бир катар жылдар СССРдин борбору Маскөө (Москва) шаарында жашады.
М.С.Горбачев жарыялаган “Кайра куруулар” доорунда Худайберди Халлы Түркмөнстандагы демократиячыл маанайдагы саясий иш-чараларга жигердүү катышат.
1989-жылы сентябрда “Ынтымак” Демократиялык элдик майдан (“Агзыбирлик” / ”Agzybirlik” Demokratik Halk Hereketi) деп аталган бейрасмий демократиячыл уюмду түзүүгө катышып, анын жетекчилеринен болгон. Бул уюм Түркмөнстанда жумурияттын Компартиясынын жетекчиси Сапармурат Ниязов жарыялаган кош тил саясатынан баш тартып, жалгыз гана түркмөн тилинt мамлекеттик тил макамын берүү талабын койгон. (1989-жылы 23-сентябрда Борбордук Азиядагы башка бир жумуриятта – Кыргызстанда кыргыз тили гана мамлекеттик тил макамын алган жаңы мыйзам кабыл алынган болчу).
Пост-советтик Түркмөнстандын алгачкы жылдары Худайберди Халлы өлкөдөгү демократиячыл күчтөрдүн ишмердигине жигердүү катышуусун улантты. Өлкө башчысы Сапармурат Ниязовду (“Түркмөнбашыны”) авторитардык башкаруу ыкмасы үчүн сынга алуусун эч токтоткон жок.
1995-жылы анын оппозициячыл маанайдагы ишмердигине нааразы болгон ошол кездеги Түркмөнстандын диктатору Сапармурат Ниязов эркин жазуучуну жана коомдук ишмерди камоого буйрук берет.
Ал оболу Маскөө шаарына келип, андан соң Прага шаарына келет.
1996-жылдан азыркы тапка чейин ал Чехияда бозгундук өмүр сүрүп, байырлоодо.
Куугунтуктар жана ар кыл кысымдар анын эркин эч майтарбады. Ал көркөм жана публицисттик чыгармалары аркылуу пост-советтик Түркмөнстанда демократиялык реформалар жүргүзүү чакырыгын билдирип келет.
2009-жылы августта ал Кыргызстанда (Бишкек шаарында, Ысык-Көл, Нарын аймактарында) сапарда болуп, кыргыз жазуучулары, коомдук ишмерлери, саясатчылары жана карапайым атуулдар менен жолугуп кайтты.
2013-жылы жазында Худайберди Халлы он чакты күнгө Ашгабат (Ашыгабат) шаарына барууга Түркмөнстандын расмий бийлигинен уруксат алды. Бирок түркмөн бийликтери жазуучуга өз кичи журтуна – туулуп-өскөн кыштагына барууга эч уруксат берген жок. Ордо шаардагы жазуучу кезген жерлердин бардыгында тыңчылар аны ээрчип жүрүштү.
Худайберди Халлынын котормочулук иш-аракети
Худайберди Халлы дүйнөнүн бир катар адабий берметтери тууралуу түркмөн тилинде макалалар жазып келет.
Андан тышкары ал котормо жаатында да салым кошту.
Маселен, 2002-2005-жылдары ал «Тоорат» китебин түркмөн тилине которууга да салымын кошкон.
Худайберди Халлынын ар кыл пикирлери
Публицист Худайберди Халлыев дүйнөнүн чыгаан жазуучулары жана коомдук ишмерлери тууралуу ар тараптуу маалымат менен түркмөн элин ырааттуу тааныштырып келет.
Кыргыз эл жазуучусу Чыңгыз Айтматов тууралуу
Кыргыздын чыгаан жазуучусу Чыңгыз Айтматовдун прогрессивдүү идеяларын түркмөн калайыгына кеңири жайылтууда Худайберди Халлы тийешелүү салым кошуп келди.
Анын Чыңгыз Айтматов тууралуу пикири:
“Кандай гана керемет инсан жана жазуучу! Ал өмүр сүрдү, күрөш жүргүздү, жаратып жатты. Эми мен бир гана нерсеге өкүнөм: анын бейитине “залкар кыргыз жазуучусу” деп жазып коюшту. Бирок Чыңгыз – жалпы бардыгыбызга таандык калемгер. Эгерде ал болбосо, анда түркмөн прозасы азыркы бийиктикке эч жете албас эле”.
Казак эл жазуучусу Мухтар Магауин тууралуу
Худайберди жакындан тааныш жазуучу Мухтар Магауин казак адабиятында, казак гана эмес Орто Азия калктарынын адабиятында, балким, түркий калктардын адабиятында өз аты, өз ысымы бар чоң сүрөткер. “Магауиндин чыгармалары казактар менен катар түркмөндөр үчүн да баалуу”, - дейт түркмөн жазуучусу Кудайберди Халыев:
“Мухтар агай кең талаада жашаган элдин турумушун, кулк-мүнөзүн сүрөттөп, элибиздин тарыхын чагылдырып жүрөт. Тарыхыбыздын айрым барактарынан көпкө чейин дээрлик беймаалым болуп келдик. Мисалы, 1930-жылдардагы ачарчылык жөнүндө көп айтылчу эмес. Совет өкмөтү элдин мал жандыктарын тартып алуу жарянын баштап, көптөгөн казактар, түркмөндөр кырылган. Биз ошол ачарчылык жөнүндө Мухтар Магауиндин китептеринен билдик. Ага чейин антип жазышчу эмес”.
Үй-бүлөсү жана замандаштары
Худайберди менен өмүрдүк жубайы Огулсапа совет доорунда баш кошушкан. Огулсапа айымдын кесиби – дарыгер. Алардын үч кызы (Айна, Гүзел, Акнур) бар. Үчөө тең жогорку билимдүү.
Кыздарынын туну Айна менен анын жолдошу Сергей Данилочкиндин бир кыз, бир уулу бар. Айна түркмөн, орус, түрк, фарсы, чех, англис тилдерин билет.
Гүзел менен Акнур түркмөн, орус, чех, англис тилдерин билишет.
Учурда алардын бардыгы Чехияда жашашат.
Худайберди Чехияда байырлаган түркмөн, чех, словак, орус, казак, кыргыз жана башка улуттардын өкүлдөрү менен тыгыз байланышта.
Алардын арасында – казак жазуучусу Мухтар Магауин, кыргыз журналисттери Амирбек Азам уулу, Венера Сагындык кызы, Жаңыл Жусубжан, Гүлайым Ашакеева, Улан Алымкул уулу ж.б. бар.
Чыгармалары жана жыйнактары
Худайберди Халлы ондон ашуун ар кыл китептин автору. Анын түркмөнчө жана орусча жазылган чыгармалары бир катар тилдерге которулган.
Ал кыргыздар жана Кыргызстандыктар тууралуу ой-толгоолор камтылган эссени да 2013-жылы жайында жазып бүттү.
Тушинская (метро бекети)
Тушинская — Москва метросунун Таганско-Краснопресненская сызыксындагы станция. 1975-жылы 30-декабрьда ачылган.
Камал Султанов
Султанов Камал (1911-жылы азыркы Ленин району, Чоң-Багыш кыштагында төрөлгөн - ?) - пахтачы, Социялистик Эмгектин Баатыры (1971). Кыргыз ССР мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1976), Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. Ленин районундагы «Коммунизм» колхозунда 1941-жылдан пахтачы. 1959-жылдан бригаданын бригадири. Анын бригадасы 1976-ж. 75 га гектарынан 55,8 цден, 1977-ж. 57 цден пахта жыйнаган.
Сыйлыктары
Социялистик Эмгектин Баатыры,Эки Ленин ордени, Октябрь Революциясы, 3-даражадагы Эмгек дацкы ордендери менен сыйланган.
Аралба (Зилайыр району, Башкыртстан)
Аралба — Башкыртстандын Зилайыр районундагы айыл, Жогорку галеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 0 киши. Почта индекси — 453692, ОКАТО коду — 80227810002.
Ашар
Элдик көркөм кол өнөрчүлүктө: килем токууда, чий чырмоодо, өрмөк согууда, кереге көктөөдө, там салууда чеберлердин — адамдардын биргелешип, бир асыл буюмду жана үйдү бүтүрүү салты, бир иштин соңуна чыгуу аракети. Ал мүмкүнчүлүгүнө карата бардык убакта чакырылат да, бул биргелешип уздануунун-узануунун, жардам берүүнүн сонун үлгүлөрүнөн болот. Ашар иштин арымын аябай тездеткен. Мында устаттар — нускоочулар, байбичелер, куттуу карыялар үйрөнгүчтөргө жол, таалим-тарбия көрсөтүп турушат. Буга келгендерди үй ээси мал союп, жайыл дасторкон менен жакшынакай күтүнүп алат. Мисалы, килем токууга келген көпчүлүк аз күндүн ичинде эле (4,5 мХ2,4—3) «төр килемин» токуп коюшат.
Аралба (Зилайыр району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ашар
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996]
Шер-Нядэйта
Шер-Нядэйта (Нядейта-шор) — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Адзьва дарыясынын сол жээгинен191 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 81 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Лянки-Игол дарыясы
Лянки-Игол — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Поколька дарыясынын оң жээгинен 147 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Адигине-Тагай
Адигине-Тагай — санжырада айтылган оң канат урууларынын айрымдарынын түпкү аталары. Санжыра боюнча кыргыз уруулары - оң канат, сол канат жана ичкилик топторуна бөлүнөт. Долон бийдин бир уулу Ак уул, анын Адигине, Тагай, Муңгуш аттуу уулдары жана Наалы деген кызы болгон. Алардын тукумдары оң канат урууларына кирген. Адигине менен Тагай бардык кыргыз урууларына саясий бийлик жүргүзгөндүгүнө байланышгуу оң канат урууларын Адигине-Тагай уруулары деп атап калышкан. Уламыш боюнча Адигине, Тагайдын ата-энеси эрте дүйнөдөн кайтып, аларды эжеси Наалы багып чоңойтот. Экөө тең эр жүрөк баатыр болуп чоңоёт, бирок Адыгиненин мүнөзү жоош, ал эми Тагай кичинесинен эле чыйрак чыгат. Муну жакшы билген Наалы эже: «Адигине малга жакынсың, сен чарбага көз сал, Тагай болсо элге жакын, ал эл бийлесин» - деп бийликти Тагайга берген экен. Ошондон тартып Тагай бий аталып, кыргызды башкарып калат. Б. Солтоноевдин маалыматы боюнча Адигине, Тагай 15-кылымдын экинчи жарымы -16-кылымдын биринчи жарымында жашап өткөн инсандар. Кыргыз уруулары Адигине-Тагай урууларына бөлүнгөндүгү тууралуу алгачкы жазма маалыматтар 16-кылымга таандык Аксыкентинин «Мажму ат-Таварих» чыгармасы аркылуу бизге жеткен. Андагы маалыматтар боюнча, оң канат урууларынын «отуз уул тобун» адигине, тагай, муңгуш жана карабагыш уруулары түзөт: кыргыз санжырасында Адигине-Тагай урууларына жалпы оң канат уруулары киргизилет. Тагай уруулук бирикмесинин курамы: солто, сарыбагыш, жедигер, багыш, бугу, саяк, азык, черик жана моңолдор урууларынан турат. Адигине бирикмесине: баргы, бөрү, жору, сарттар жана карабагыш уруулары кирет. Адигине-Тагай уруу бирикмесинен сырткары оң канатка муңгуш уруу бирикмеси да кирип, алар жагалмай тамга жана кош тамга деп аталган эки ири уруу тобуна ажырайт. Бул уруу топторунун ар бири өз курамына 6-7 урууну камтып турат. Адигине-Тагай бирикмесиндеги уруулар негизинен Кыргызстандын түндүк, борбордук жана түштүк-чыгыш аймактарында, ошондой эле Кытай Эл Республпкасынын батыш аймагындагы Теңир-Тоонун этектеринен орун алышкан. Ош облусунун Кара-Кулжа, Өзгөн, Алай, Карас-Суу жана Ноокат райондорунун көпчүлүк жерлеринде, ошондой эле Кытайдагы Кызыл-Суу кыргыз автономиялуу облусунда адигине уруулары, тагай уруулары болсо Талас өрөөнүнөн сырткары түндүк Кыргызстандын бардык аймактарында, Жалал-Абад облусунун Тогуз-Торо, Токтогул, Аксы, Алабука жана Сузак райондорунун айрым жерлеринде отурукташкан.
Адинамия
Адинамия (гр. adynamia - алсыздык) – эс-акылдын, психиканын, кыймыл системасынын начарлашынан күч-кубаттын өтө төмөндөшү. Адинамия жугуштуу ооруларда, гипоксияда, эндокрин безинин иши, көбүнчө борбордук жана четки нерв системасында, булчуңда зат алмашуу бузулганда болот. Адинамияда активдүүлүк азайып, энергпя аз сарпталып, орган жана ткандарга кан жетишсиз келип, кычкылтек менен камсыз болуу начарлайт, капиллярларда кан жай агат. Кыймылсыздыктан булчуң кичирейип, сөөк ичкерип бузулат. Сөөктүн курамындагы кальций азайып, зат алмашуу бузулгандыктан май ткандары көбөйөт. Мында адам тез чарчайт, жүрөк булчуңунун жыйрылуусу төмөндөйт. Адинамия жаш дененпн өсүшүн токтотот, адамды эрте картайтат. Оорунун кесепетпнен болгон адинамияда атайын айыктыруучу дене тарбия көнүгүү комплекси сунуш кылынат.
"Ыйык Ата Журт" коомдук жаштар фонду
“Ыйык Ата Журт” коомдук жаштар фонду 2000-жылы 20-июлда Кыргыз Республикасынын Адилет министрлигинен каттоодон өткөн. 2004-жылдын 22-29-февралында фонддун мүдүрү Улан Усупов БУУнун чакыруусу менен Таиланддын борбору Банкгок шаарында өткөн “Дүйнө жаштарынын тынчтык саммитине” барып катышып келген. 2005-жылдын 10-ноябрында 2003-2004-жылдары жаштар саясатынын өнүгүүсүнө кошкон салымы үчүн “Ыйык Ата Журт” коомдук жаштар фонду Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жаштар сыйлыгына татыктуу болуп, алтын диплом, алтын медаль жана атайы статуетка менен сыйланды. 2006- жылы 10-16-майында Шанхай кызматташтык уюмунун 5 жылдык маарекесине карата онго жакын өлкөнүн делегацияларынын катышуусунда Кытайдын Пекин, Шанхай шаарларында аталган уюмга кирген өлкөлөрдүн жаш лидерлеринин жолугушуусуна фонддун ошол кездеги мүдүрү Абдилазиз Жолдошев катышып келген. 2006-2007- жылдар арасында “Ыйык Ата Журт” коомдук жаштар фондунун филиалдары өлкөбүздүн бардык облустарында ачылды. 2007-жылдын 15-майында “Ыйык Ата Журт” коомдук жаштар фонду Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги менен бирдикте “Кыргызстандагы билим берүү системасы кечээ, бүгүн жана эртең” деген аталышта илимий симпозиум өткөрдү. 2007-жыж ноябрь айында Россия Федерациясынын Жаштар саясаты боюнча улуттук кеңеши уюштурган “Чыгыш Европадагы жана Орто Азиядагы жаштар” аттуу семинарга Жаштар саясаты департаментинин атынан барып катышып келген. 2008-жылдын 31- майында “Шоокум” илим, турмуш жана маданият журналы, Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги жана фонд “Кыргызстандагы билим берүү мекемелеринин стратегиялык мааниси жана окуу куралдарынын сапаты” аттуу экинчи илимий симпозиум өткөрдү. 2009- жылдын 13- майында “Ыйык Ата Журт” коомдук жаштар фонду жылда өткөрүлчү илимий симпозиумдун үчүнчүсүн өткөздү. Ага 110 доклад кабыл алынып, 43 доклад комиссия тарабынан туура деп симпозиумга чакыруу алышты. 2010- жылдын 12-15-апрелинде Белоруссия мамлекетинин Минск шаарында “Эл аралык волонтёрлор форумуна” фонддун башкы координатору  Эсенканов Эрлан катышып келген. 2010- жылдын 18-июнда айрым демилгелүү уюмдар менен биргеликте 1млн. 800 миң сомдук тамак- аш азыктарын Ош шаарына жардам катары жөнөтүлгөн. 2011- жылдын Нооруз майрамында этникалык улуттар арасындагы ынтымакты чыңдоо максатында Ош жана Жалал-Абад шаарларында майрамдык программалар уюштурулган.
2011- жыл 20-апрель. Бишкек шаары. "Инновациялык билим берүү: абалы жана келечеги" аталышындагы симпозиум өткөрүлдү.
2013-2015 окуу жылдары "Интеллектуал Мырза" жана "Акылман айым" билим жарышын республикалык деңгээлде уюштурулду.
2015-2019 окуу жылдары "Жаш билерман" жана "Акыл карачач" интеллектуалдык билим жарышын 8-9-10-11-класстардын арасында өткөрүлүп келет.
Фонд түзүлгөндөн азыркы учурга чейин Кыргызстандын булуң-бурчундагы активдүү, жакшы окуган студенттерге стипендиясын берип келет.
Фонддун максаттары
1. Жаштардын патриоттук сезимдерин чыңдоо, аларды заманбап жана прогрессивдүү илим- билимге тынымсыз умтулууга үндөө жана эл-жерине татыктуу жаран катары кызмат кылууга чакыруу; 2. Жаштар арасында демократиялык маданиятты калыптандыруу; 3. Жаштар арасында элибиздин руханий дөөлөттөрүн жана адеп- ахлактуулуктун асыл принциптерин жайылтуу; 4. Таланттуу жаштардын чыгармачылыгын колдоо; 5. Жаштар арасында кыргыз тилин өнүктүрүү; 6. Жаштарды сергек жашоого үндөө
Кошумча маалымат
Коомдун веб сайты
Каранкстар
Каранкстар (лат. Caranx) – ставрида балыктарынын бир уруусу, буларга кыйла түрлөр кирет: ири каранкс (лат. Сaranx hippos), Гавай каранксы (С. cheilio), узун канат каранкс (С. armatus), сары каранкс (С. crysos), Малабар каранксы (С. malabaricus), Сенегал каранксы (С. senegalensis), кара каранкс (С. lugubris), алты түшкүндүү каранкс (С. sexfasciatus).
Буу катчылыгы
Буу катчылыгы – башка органдардын ишин тейлөөчү жана алардын чечимдери менен сунуштарын ишке ашыруучу БУУнун башкы органдарынын бири; административдик-техникалык иш-милдетти аткарат, т. а. айрым материалдарды даярдайт; баяндамаларды, резолюцияларды ж. б. БУУ материалдарын которот, бастырат, таркатат; жыйындарда оозеки чыгып сүйлөөлөрдү которот; жыйындардын стенографиялык жана кыскача отчетторун бастырат, таркатат; БУУ документтерин архивде сактоо иштерин жүргүзөт ж. б. у. с. Ал БУУнун Башкы катчысынан жана тийешелүү кызмат адамдарынан турат. == Колдонулган адабияттар ==
Чубак Сатаев
Чубак Сатаев — 1960-жылы 13-январда Талас облусуна караштуу Бакай-Ата районунун Боо-Терек айылында туулган.Советтик жана Кыргызстандык ырчы, аткаруучу, обончусу
Өмүр баяны
Чубак Сатаев 1960-жылы 13-январда Талас облусуна караштуу Бакай-Ата районунун Боо-Терек айылында туулган. Андагы талант апасынан, тай жагынан өткөн дешет. Кийин музыкага дилгирлиги артып, кошунасы Мараттын аккордеонуна көзү түшүп калат. Кошунасынын үй жумуштарына жардам берип жүрүп, ал аспапта ойногонду үйрөнөт. Айылынын, районунун жылдызына айланган Чубак Сатаев аскерден келип, Таластагы Тургуналы Нурматов жетектеген клубга ишке орношот. Алгач ал пародиялары менен белгилүү болуп, "сен олуттуураак ырларга өт" деген Нурматовдун сөзү менен ырларын чыгара баштайт. "Арман, ай", "Кайгырбачы, кан досум", "Кең дүйнө", "Ак бата" ырлары хит болуп, күнү бүгүнкүгө чейин өз баасынан түшпөй келет. Ал 33 жылдык өмүрүндө 33 обондуу ыр жаратканга жетишкен. Чубак Сатаев 1993-жылы капысынан дүйнө менен кош айтышкан. Ал күнү концерттен соң сахнанын аркасына өтүп, башын мыкчып, "кежигем тырышып жатат" деп жыгылып калган. Жандандыруу бөлүмүндө 2 күн жатып көз жумат. Дарыгерлердин айтуусунда, анын мээсине кан куюлуп кеткен.
Сигналдык система
Сигналдык система - убактылуу нерв байланыштары, алардын функцияларынын негизинде, сырткы жана ички чөйрөнүн таасирине ылайык организмдин ыңгайлануусун жөндөгөн нерв процесстеринин системасы. Сигналдык система жөнүндөгү окууну И. П. Павлов иштеп чыккан. Ал физиологияга биринчи жана экинчи сигналдык система түшүнүгүн берген. Сигналдоо принциби жөнөкөй жаныбарларда да бар, бирок эволюциялык өөрчүүгө ылайык алар татаалданып кеткен (к. Жогорку нерв иши). Сигналдык система түшүнүгү шарттуу рефлекстер теориясынын борборунан орун алат. Жогорку нерв иши эволюциялык жогорку баскычында жайгашат да, ал тиричиликке керектүү факторлорду жаратылыштагы көп кездеше турган агенттерден иргеп, сигналдык системага айландырат. Мисалы, электр лампасын күйгүзгөндөн кийин дайыма тамак берилсе, башкача айтканда лампаны күйгүзүү тамактануу менен шайкеш келсе, анда лампанын күйгөнү шарттуу сигналга айланып, организмди тамактанууга камдайт (шилекей агат, карындын зили чыгат жана башкалар), ал эми тамактануу процесси - шартсыз сигнал. Айтылган шарттуу жана шартсыз сигналдар айбандардын баарында кездешет да, алар бир гана Сигналдык системаны түзүп, биринчи Сигналдык система делет. Ушундай эле сигналдар адамда да бар.
Актиноиддер
Актиноиддер – Д. И. Менделеев мезгилдик системасы 7-мезгилинин III B группа орун алышкан актинийден кийинки к.н. 90 - 103 чейинки элементтер тобу. А. - актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. А. эки топчого: ураноид (Ac - Am) жана кюроид (Cm - Lr) болуп бөлүнөт. А. f-элементтер катарына кирет. Алардын 5f жана 6d деңгээлчелеринен орун алган электрондор энергетикалык абалынын айырмасы өтө аз болгондуктан, 5f-деңгээлчесиндеги электрондор 6d-деңгээлчесине өтүшүнө байланыштуу а-рдин окистенүү даражалары бирикмелеринде жогорулап жана төмөндөйт. Мис., Th, Pa, U элементинин окистенүү даражалары бирикмеде
+4 +6 чейин жогорулайт. Нептуний, Am, Cm элементинин окистенүү даражалары +7 +3 чейин төмөндөйт, ал эми калган элементинин окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3 барабар. А. ат. радиусу чоң болгон айрым учурларда окистенүү даражасы +7 чейин жетет. Окистенүү даражасы +7 болгон айрым бирикмелери ураноиддерден табылган. А. жаратылышта монацит, эвскенит жана урандуу чайыр кендеринде кездешет. Жаратылышта торий, уран калган А. караганда көп өлчөмдө таралган элементтер, протактиний, плутоний аз өлчөмдө кездешет. Калган А. жаратылышта кездешпейт. А. радиоактивдүү элементтерди ажыратуудан же жасалма ыкма менен ядролук реакциялардын негизинде синтезделип алынган. Торий 1-жолу 1828-ж. Я.Берцелиус торит - ThSO4 минералынан, уран 1789-ж. Клаппорт уран чайырынын бөлүп алышкан, протактиний 1918-ж. Ган жана Мейтнер ачышкан. Урандан кийинки көпчүлүк элементтер уран кендеринде аз санда болсо да кездешет. Нептуний 1940-ж. Микмеллан, Эйбольсон тарабынан табылган, калган А. ядролук реакциялар жардамында 1940-ж. плутоний, 1945-ж. америций, 1949-ж. берклий, калифорний, 1953-ж. фермий, 1955-ж. менделеевий жана башка синтезделип алынган. А-дин синтезделиши Г.Сиборг, Ферми, Флеров жана алардын кесиптештери тарабынан жүргүзүлгөн. А. күмүш түстүү ак, оор металлдар, балкып эрүү темп-ралары 738о - 1757оС чегинде болот. А. абада тез окистенип оксиддик кабыкчаны, ал эми суутек, азот, фосфор, күкүрт жана галогендер менен аракеттенип стехиометриялык эмес бирикмелерди ThH(2X) пайда кылат. А. күкүмдөрү суу менен тез аракеттенип, суутекти сүрүп чыгарат:
Th + 2H2O  ThO2 + 2H2
Сигналдык система
Адамдын экинчи Сигналдык системанын бузулушу сүйлөбөй калуу (афазия), сөздү түшүнбөө (агнозия), айланасындагы буюмдардын маанисин билбөө (апраксия) жана башкалар клиникалык өзгөрүүгө алып келет. Ошондой эле биринчи жана экинчи Сигналдык системанын айкалышпаганы адамдык сапатты төмөндөтүп, ар кыл психикалык ооруларды (шизофрения, невроздор жана башкалар) пайда кылат.
Актиноиддер
Күчтүү к-лар менен аракеттенишкенде туруктуу бирикмелер алынат:
U+4HNO3 =UO 2(NO3)2 + 2NO+2H2O
А. күчтүү негиздер менен аракеттенишпейт. Алар комплекстик бирикмелеринде жогорку окистенүү даражасына ээ болушат. А. хим. касиеттери толук изилдене элек. А. жана алардын айрым изотоптору ядролук реакцияларда эбегейсиз чоң өлчөмдөгү энергия бөлүп чыгаргандыктан, жарылуучу зат катары ат. куралда жана арзан электр энергиясын алууда ядролук отун катарында колдонулат.
Достор
"Достор" (англ. Friends; Д*О*С*Т*О*Р деп берилет) - америкалык комедиялуу телесериал. Сериал 1994-жылы, 22-сентябрдан баштап 2004-жылы, 6-майга чейин 10 сезон боюнча созулган жана аны Дэвид Крейн менен Марта Кауффман тартышкан. Тасмада Жэннифер Эннистон, Кортни Кокс, Лиза Кудроу, Мэтт ЛеБланк, Меттү Перри жана Дэвид Швиммер тартылышып, анда Манхэттенде жашаган 20-30 жаш арасындагы тургундардын жашоосу баяндалат. Тасмага Брайт менен Кауффман продюсерлик кылышкан жана аны Warner Bros. Television менен биргеликте тартышкан. Ал эми башкы продюсерлер Кевин С.Брайт, Марта Кауффман жана Дэвид Крейн болгон.
Тасманы тартуу иштери Бөрбенк, Калифорниядагы Warner Bros. Studios студиясында өткөн. "Достор" сериалынын он сезону тең эң мыкты 10 телесериалдын катарына кирип, ал эми сегизинчи сезону №1 аталган. Сериалдын 2004-жылы, 6-майдагы акыркы чыгарылышын 52.5 миллиондон ашуун америкалыктар көргөндүгү үчүн, телеберүүнүн тарыхындагы эң көп көрүлгөн акыркы чыгарылыш жана 2000-жылдагы эң көп көрүлгөн сериал деп табылган.
"Достор" сериалы көрсөтүүгө берилгенден бери көптөгөн мактоолорго арзуу менен, эң популярдуу телесериалдардын катарына айланган. Сериал "62 Primetime Emmy Awards" сыйлыгына көрсөтүлүп, сезизинчи сезону үчүн 2002-жылы "Эң мыкты комедиялуу сериал" наамын жеңип алган. TV Guide түзгөн "Эң мыкты телеберүүлөр" тизмесинде "Достор" берүүсү 21 орунда жана ошол эле аталыштагы Empiremagazine түзгөн тизмеде 7-орунда болгон. 1997-жылы сериалдын " Пром видео менен" (англ. The One with the Prom Video) аттуу эпизоду TV Guide тизмесинин "Эң мыкты 100 видео" тизмесинде №100 орунду ээлеген. Ал эми 2013-жылы "Достор" сериалы Америка Жазуучулар Гилдиясынын "Эң мыкты жазылган 101 телесериал" тизмесинде 24-орунду жана TV Guide тизмесинин "Эң мыкты 60 телесериал" катарында 28 орунду ээлеген.
"Шоокум" журналы
“Шоокум” илим, турмуш жана маданият журналынын 2005- жылдын 21- декабрында белгилүү коомдук ишмерлердин, жазуучулардын, журналисттердин катышуусунда алгачкы санынын бет ачары өткөрүлгөн. Журнал "Ыйык Ата Журт" коомдук жаштар фондунун демилгеси менен ачылган. Жарык, шоола, нур, үн, дабыш, жарыя, жышаан сыяктуу бир канча маанини туюндурган “Шоокум” деген ысымдагы бул журнал жалпы элибизге илимдүүлүктүн, жаштарга дем, күч берсин деген максатта чыгарылган.
Журналга жарыяланган ар бир макала, макаладагы ар бир ой, идея түпкүлүктүү кыргыз элинин тарыхынан, көөнө рух көрөңгөсүнөн сызылып алынган баалуулуктары менен бүгүнкү заманбап замандын жетишкендиктеринин жуурулушуусунан пайда болгон мүрөк суу сыяктуу.
Бүгүнкү күндө журналдын дайымкы окурмандарынын саны 4000ден ашты, (мунун ичинде Казакстандагы, Россиядагы, Украинадагы Түркиядагы, Германиядагы жана башка) өлкөлөрдөгү кыргыз диаспоралардын өкүлдөрүнө берилгендер), ал эми нускасы 3000ге жетти.
Флебит
Белгилери
Адатта, теринин үстүңкү кан тамырлары бойунча жумшак кызыл жердин жай башталышы байкалат. Узун, ичке кызыл жер сезгенүү үстүртөн венадан кийин сезилиши мүмкүн. Бул жер катуу, жылуу жана жумшак сезилиши мүмкүн. Венан айланасындагы тери кычышып, шишип кетиши мүмкүн. Бул жер кагып же күйүп башташы мүмкүн. Бутту ылдыйдаганда, айрыкча, биринчи жолу эртең менен төшөктөн турганда, белгилер күчөп кетиши мүмкүн.
Көбүнчө бутта болуп, жугуштуу оорулардын, жараатка инфекция түшүүнүн, абцесстин, флегмонанын кабылдоосу катары жана төрөттөн кийин болушу мүмкүн (Төрөттөн кийинки оорулар). Флебиттин козгогучу ар кандай микроорганизмдер, көбүнчө стрептококктор болушат. Флебит демейде тромбоз менен коштолуп, тромбофлебитке алып келет. Катуу кармаган жана өнөкөт түрү бар. Катуу кармаган үстүртөн флебитте венанын үстүндөгү май клетчатка катууланат, кээде териде кызыл из пайда болот, дене көбүнчө ысыйт, жалпы абал начарлайт. Өнөкөт флебит көпкө созулуп, мезгили менен кайталанып турат. Терең веналардын флебитинде вена ооруйт жана дене ысыйт, ал эми көзгө көрүнгөн белгилер анча байкалбайт. Врач гана диагнозун коюп, дарылайт. Флебит менен жабыркаган бутту тынч абалда кармоо керек.
Алдын алууда терини, айрыкча бутту таза күтүү, майда жарааттарды жана ириңдүү ооруларды убагында дарылоо чоң мааниге ээ.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Flebite
Капка-Таш кырка тоосу
Капка-Таш кырка тоосу – Ички Теңир-Тоодо, Кичи Нарын жана Сары-Күнгөй (Оорук-Там) менен Кара-Саз, Солтон-Сары жана Көк-Торпок тектоникалык өрөөндөрүнүн аралыгында. Нарын районунун аймагында. Узундугу 40 км. Эң жазы жери 10 км. Орточо бийиктиги 3500 м, эң бийик жери 4146 м (Кара-Кыр чокусу). Кырка тоодо кембрийдин кумдук теги, төмөнкү палеозойдун гранити басымдуу. Батышы бийик, чыгышы жапыз; түндүк-чыгышы өтө басаңдап, Кызыл-Мойноктун белинде Жылаңач тоосуна өтөт. Тоонун Түндүк бетинин тиктиги 25–40о, түштүгүнүкү 45–60о, капчыгайлуу. Түндүк капталына токойлуу жана шалбаалуу талаа (2600–3600 м бийикте), батышында альп шалбаасы жана субнивалдык чөл басымдуу. Түштүк бети каксоо, кургак талаа өсүмдүктөрү өсөт. Батыш бөлүгү нымдуу болгондуктан, тулаңдуу. Жайыт.
Таштулга, сегиз таш
Таштулга, сегиз таш – эрте темир доорунун алгачкы мезгилине (б. з. ч. 8–4-к.) таандык, адам каза болгондон кийин ар кандай ырымдар аткарылуучу жай, тарыхый-археологиялык эстелик. Көбүнчө алар сегиз таштан турган, диаметри 7 мге жеткен тегерек коргончолор. Алардын өз алдынча тизмектешип жайгашкан же түздөн-түз көрүстөн менен байланышкан түрлөрү кездешет. Эң көрүнүктүүсү Соңкөлдөгү Таштулга комплекси. Ушул сыяктуу эстеликтер Атбашынын Кичиача жергесинде кездешип, андан колодон жасалган жүгөндүн тогоолору, ооздуктар жана бычак табылган. Мындай эстеликтер Алтайда жана Казакстанда кездешет.
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамалекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Агулак көмүр кени
Агулак көмүр кени Нарын облусунун Жумгал районундагы Миңкуш шаарчасынан 11 км чыгыш тарапта, Түндүк Кабак тоосунун түштүк капталында. Кен жергиликтүү элге илгертен белгилүү. 1947–48, 1950–52-жылдары геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлгөн. Кендин аймагы юра мезгилине таандык «тууракабак», «кызылсөөк», «агулак» деп аталган геол. свиталардан түзүлгөн. Кен «тууракабак» менен «агулак» свиталарындагы 13 көмүр катмарынан турат. Алардын калыңдыгы 3,4–51,2 м. Көмүр күкүртүү, күлү аз. Жалпы запасы 61566 миң т.
Даллэрдин факсы
"Даллэрдин факсы" - Бириккен Улуттар Уюмунун тарыхындагы абдан кайгылуу окуяны эскерүү максатында атайын уюштулурган иш-чара.
1993-ж. 11-мартында БУУнун Руандадагы миссиясынын башчысы, канадалык генерал Ромео Даллер - Нью-Йорктогу штаб-квартирага геноцид даярдалып жаткандыгы тууралуу эскерткен факс жөнөткөн. Бирок БУУ бул эскертүүгө көңүл бурган эмес. Даллэрдин айтканына ылайык, «эл аралык коомчулук Руандадагы абалды байкабаганга болушунча аракет кылды - анткени ал эч кандай кызыкчылык туудурбаган жана стратегиялык мааниси жок болуучу». Коопсуздук Кеңеши ансыз деле начар жабдылган БУУнун миссиясынын санын дагы кыскартуу чечимин кабыл алган.
Мунун натыйжасында, 1994-жылдын жазында, БУУнун аз сандуу жана алсыз миссиясынын көзүнчө ал жерде 800 миң адам өлтүрүлгөн. Бул окуядан кийин Ромео Даллер көпкө чейин өзүнө келе албай жүргөн жана өз жанын кыйганга дагы аракет кылган. 2006-жылы Бириккен Улуттар Уюмунун баш катчысы Кофи Аннан Ромео Даллерди геноциддин алдын алуу боюнча кеңешке мүчө кылып дайындаган. Канадалык генерал үч ырдын жана «Руанда мейманканасы» тасмасынын каарманы. Ошондой эле «Шайтандын кол алышуусу» китебинин автору.
Буу куралдуу күчтөрү
Буу куралдуу күчтөрү – БУУнун Коопсуздук Кеңешинин чечими боюнча жана анын жетекчилиги астында БУУнун Уставына ылайык түзүлүүчү жана колдонулуучу БУУга мүчө-мамлекеттердин бириккен куралдуу күчтөрү. Ал тынчтыкта жашоо бузулганда же баскынчылык актысы болгондо (БУУнун Уставынын 39-ст.), аны ооздуктоо үчүн башка чара жетишсиздик кылган учурда же жеткиликсиз болгондо (БУУнун Уставынын 42-ст.) эларалык тынчтыкты же коопсуздукту колдоого же калыбына келтирүүгө арналган. == Колдонулган адабияттар ==
1-Идельба (Салауат району, Башкыртстан)
1-Идельба — Башкыртстандын Салауат районундагы айыл, Таймеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 123 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — 80247855002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Рот-Фронт
Рот-Фронт (Рот-Фронт) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Ысык-Ата районундагы айыл. Сын-Таш айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 796 киши.
Султанов Кадырмат
Султанов Кадырмат (1905, азыркы Алай району, Сопу-Коргон кыштагында төрөлгөн - 1957, Ленин району, Ленин-Жол кыштагы) - сомамл. жана партиялык ишмер. Социялистик Эмгектин Баатыры (1957). 1929-жылдан КПСС мүчөсү Эмгекжолун 1927-ж. баштаган. Комсомолдук, мамлекеттик партия жана чарбалык уюмдарда иштеген. 1948-жылдан Кыргызстан Компартиясынын Лейлек райондук комитетинин, 1951 - 57-жылдары Ленин райкомунун 1-секретары. Анын жетекчилиги менен район пахта жана мал чарбасы боюнча жогорку көрсөткүчтөргө жетишкен. 1951-59-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты.
Сыйлыктары
Социялистик Эмгектин Баатыры, Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси» ордендери менен сыйланган.
Ваткуль (дарыя)
Ваткуль — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лозьва дарыясынын оң жээгинен 221 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 45 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Django
Django (Джанго, ['dʒæŋɡoʊ]) — Python тилиндеги веб-колдонмолор үчүн эркин фреймворк. MVC долбоорлоо калыбын колдонот. Долбоорду Django Software Foundation уюму колдойт.
Django'до сайт бир же бир нече колдонмодон курулат. Буларды ажыратууга же кошууга мүмкүн кылуу сунушталат. Бул анын айрымдардан олуттуу архитектуралык айырмасы болуп эсептелет (мисалы, Ruby on Rails). фреймворктун негизги принциптеринин бири - DRY (англ. Don't repeat yourself)
Django берилиштер базасы менен иштөө үчүн өз ORM'син колдонот. Мында берилиштер модели Python класстары менен сүрөттөлөт жана буга жараша берилиштер базасынын схемасы чыгарылат.
Пайдалангандар
Django веб-фреймворку Instagram, Disqus, Mozilla, The Washington Times, Pinterest, YouTube, Google ж.б.у.с. ири жана белгилүү сайттарда колдонулат.
Документация
Джанго документациясы: