cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Новаторлук
Новаторлук – алдынкы үлгүлүү жазуучунун адабиятка мазмун жана көркөмдүк жагынан киргизген, жараткан жаңылыгы, көркөм ачылышы же табылгасы. Новаторлук салттуулук менентыгыз байланыштуу. Жаңычылык мурдагы адабий салттарды танып, жокко чыгарбайт, тескерисинче, ага таянат, жаңы шартка ылайык өздөштүрөт. Новаторлук түшүнүгү жеке жазуучунун же жеке бир конкреттүү мезгилдеги адабияттын өнүгүшү менен тыгыз байланышта каралат. Кыргыз адабиятында новаторлук маселеси баарынан мурда орус жана дүйнөлүк классиктердин адабий тажрыйбаларын өздөштүрүүгө тыгыз байланыштуу. Кыргыз поэзиясындагы новаторлуктун үлгүсү катары А. Осмоновдун чыгармачылыгын көрсөтүүгө болот. Акын элдик поэзиянын алдынкы үлгүлөрүнө жанадүйнөлүк поэзиянын салттарына таянуу мененбирге, өзүнүн оригиналдуу чыгармаларын жараткан. Анын ырлары өзүнүн образ түзүлүшү, строфалык өлчөмдөрү боюнча сөзсүз новаторлук мүнөзгө ээ. Ч. Айтматовдун чыгармачылыгы кыргыз адабиятын аңгеме, повесть, роман жанрын новаторлук тилкеге алып чыкты. Жазуучунун «Бетме-бет», «Жамийла», «Саманчынын жолу», «Биринчи мугалим» сыяктуу аңгеме, повесттери сюжетте берилген окуялардын драмалуулугу, мүнөздөрдүн, каармандардын кыска, так сүрөттөлүшү, чыгарманын жалпы «аянты» чакан келип, кеңири турмуштук көрүнүштөрдүн даана, терең ачып берилгендиги менен кыргыз прозасындагы өткөн кылымдын 60-жылдарындагы новаторлук көрүнүш катары мүнөздөсө болот. Ч. Айтматовдун чыгармачылыгындагы изденүү пафосу анын «Гүлсарат», «Ак кеме», «Деңиз бойлой жорткон ала дөбөт» повесттери, «Кылым карытар бир күн», «Кыямат», «Кассандра тамгасы» романдарынан да көрүүгө болот.
Кларксдэйл (Миссури)
Кларксдэйл (Миссури) (Clarksdale) — Миссури штатынын Декалб округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.8 км². FIPS коду — 29-14158.
Максималисттер массималисти
Алар ИСПнин өзүндө да, жетекчилеринин арасында да басымдуулук кылган. Биринчи дүйн. согуштан кийин революция жогорулаган кырдаалда реформачыларга каршы ар кандай топторду баш коштурса жанa социализм үчүн күрөшкө чакырса да, ачык-айрым революциячыл программа бере алышкан эмес.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Кларксдэйл (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 351 киши болгон.
Штайнхойтероде
Штайнхойтероде (Steinheuterode) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Айхсфельд районуна кирет.
Кларион (Айова)
Кларион (Айова) (Clarion) — Айова штатынын Райт округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 7.1 км². FIPS коду — 19-13620.
Штат (АКШ)
АКШ штаттары (англ. U.S. state) — АКШдагы административдик-саясий бирдик. Азыркы учурда АКШда 50 штат бар. Штаттар жана АКШ федералдык өкмөтү ортосундагы көз карандысыздыгынын бөлүнүшүнөн улам америкалык АКШнын жана жашаган штатынын жарааны болот. Бир штаттан экинчисине кирээрде эч кандай чек жок, бирок бир штаттан башка штатка адамды экстрадиция кылаарда ар кандай процедуралар жүрөт.
Кларион (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 2850 киши болгон.
Штайнхойтероде
Калкы - 256 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 2,53 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 61 091. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Бернд Розенсток.
Новокузнецк
Новокузнецк – Россиядагы шаар. Кемеров облусунда. Томь дарыясынынбоюнда жайгашкан. Калкы 548,0 миң (2010). Кузнецк, Батыш-Сибирь металлургия комбинаттары, темир жана алюминий эритүүчү жана башка заводдору, машина куруу, металл эритүүчү, химиялык-фармацевтика, жеңил өнөр жай ишканалары, жеңил, тамакаш өндүрүш бирикмелери иштейт. Томь дарыясынын сол жээгине 1929-жылы Кузнецк металлургия комбинаты курулгандан баштап өнүгө баштаган. Новокузнецктин курамына Томь дарыясыныноң жээгиндеги Кузнецк ш. (1617-жылы абак катары негизделген, 1622-жылдан шаар) кошулган. Эки ЖОЖ, 2 театр, 4 музей (анын ичинен край таануу, искусство) бар. Шаардын аймагынан көмүр казып алынат. 1617-жылынегизделген. 1622-жылга чейин Кузнец острогу, 1922– 31-жылга чейин Кузнецк-Сибирский, 1931–32-жылы Кузнецк, 1932–61-жылы (Сталинск) аталган.
Эл аралык эне тил күнү
Эл аралык эне тил күнү (International Mother Language Day, lla Journée internationale de la langue maternelle) - ЮНЕСКО эл аралык уюму 1999-жылы 21-февралды эне тилдин эл аралык майрам күнү катары белгилеген. ЮНЕСКО уюмунун иликтөөсүнө караганда дүйнөдө 6500 тил колдонулуп, алардын көпчүлүгү жоголуу чегине жеткен
Мэнвилл (Нү-Жерси)
Калкы - 10344 киши. Болжолдуу аянты - 6.4 км². FIPS коду — 34-43620.
Баккас (Миннесота)
Баккас (Миннесота) (Backus) — Миннесота штатынын Cass округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 250 киши. Болжолдуу аянты - 1.6 км². FIPS коду — 27-03124.
Ногоева Саадат
Ногоева Саадат (1921, азыркы Жалал-Абад Облусттук, Ноокен району,Ноокен кыштагы – 1994, ошол эле жер) – механизатор, СоциалисттикЭмгек Баатыры (1966). Ош облусунун Ленин районундагы Рахманжан атындагы колхоздун пахтачылык бригадасынын бригадири (1958). 1961-жылы анын бригадасы пахтанын ар гектарынан 24,5 цден түшүм алып, 1965-жылы аны 31,8 цге чейин жеткирген. Өзү ошол жылы пахта жыйноочу комбайн менен 162,7 т пахта терген. 1966–74-жылы СССР Жогорку Советинин, 1959–75-жылы Кыргыз ССР Жогорку Советинин 2 жолку (1959, 1975) депутаты. Ленин ордени менен сыйланган.
Кларксон Валлэй (Миссури)
Кларксон Валлэй (Миссури) (Clarkson Valley) — Миссури штатынын Сент-Луис округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 7.1 км². FIPS коду — 29-14176.
Калкы
2010-жылы калкы 2632 киши болгон.
Баязит (Алшеев району, Башкыртстан)
Баязит — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Ташлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 106 киши. Почта индекси — 452088, ОКАТО коду — 80244865002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Хорт
Хорт (Hoort) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Лүдвигслуст районуна кирет.
Калкы - 577 киши(2013-ж.). . Аянты - 22,12 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 54 046. Муниципалитеттин башчысы — Уве Таннеберг.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Кларксвилл (Айова)
Кларксвилл (Айова) (Clarksville) — Айова штатынын Батлер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 3.6 км². FIPS коду — 19-13755.
Калкы
2010-жылы калкы 1441 киши болгон.
Норс Плэйнфилд (Нү-Жерси)
Норс Плэйнфилд (Нү-Жерси) (North Plainfield) — Нү-Жерси штатынын Сомерсет округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 21936 киши. Болжолдуу аянты - 7.2 км². FIPS коду — 34-53280.
Ист Нью Маркет (Мэриленд)
Калкы - 167 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 24-24450.
Ногойбаев Болотбек Бердибекович
Ногойбаев Болотбек Бердибекович (10. 11. 1955-жылы туулган, Чүй облусу, Жайыл району,Тельман айылы) – милициянын генерал-лейтенанты (Президенттин жобосу менен 2007-жылдан, ИИМдин буйругу менен2005-жылдан), юридика илимдеринин кандидаты. КМУну (1983), СССР ИИМ Академиясын (1987) бүтүргөн. 1976–77-жылыПишпек станциясынын милиция бөлүмүндө милиционер, 1978–80-жылы инспектор, 1980– 81-жылы инспекция начальниги, 1981–82-жылы ички иштер бөлүмүндө, 1982–85-жылы оперативдик иштер боюнча начальниктин орун басары, 1987–90-жылы начальник, 1990–95-жылыСвердлов облусунун ички иштер бөлүмүнүн начальниги, 1995–96-жылы Талас облусунунички иштер башкармалыгында оперативдик иштер боюнча начальниктин орун басары, 1996– 98-жылы КР ИИМдин Кылмыш изилдөө башкармалыгынын начальниги, 1998–99-жылы Ош Облусттук ички иштер башкармалыгынын начальниги, 1999–2001, 2002–04-жылы КР ички иштер министринин орун басары, 2001–02-жылыКР ИИМдин Кылмыш изилдөө башкы башкармалыгынын начальниги, 2005-жылы февраль – август айларында КР Коопсуздук кеңешинин секретариатынын башкы инспектору, 2005–07-жылы жана 2008–09-жылы КРдин Баңги заттарды контролдоо агенттигинин директору, 2007–08-жылы КР ички иштер министри болуп иштеген.
Сапармурат Ниязов
Ниязов Сапармурат Атаевич (Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow, Сапармырат Атаевич Ныязов; туулганда берилген фамилиясы — Аннаниязов; 19-февраль 1940-жыл, Кыпчак, Ашхабад облусу, Түркмөн ССР — 21-декабрь 2006-жыл, Ашхабад, Түркмөнстан), Түркмөн башы (Türkmenbaşy) – түркмөнстандык мамлекеттик жана саясий ишмер, Түркмөнстан Республикасынын президенти (1990– 2006).
Өмүр баяны
Сапармурат Ниязов 1940-жылы 19-февральда Кыпчак кыштагында туулган. Расмий өмүр баяны боюнча анын атасы Атамурат Ниязов 1941-жылы өз калоосу менен фронтко кетип, 1942-жылы Кавказды коргоодо каза тапкан. Башка маалыматтарга таянганда атасы Чикола аймагында (Түндүк Осетия) туткунга түшүп, немистер тарабынан аттырылган. Энеси Гурбансолтан-апа жана бир туугандары (он жашар Мухамметмурат менен алты жашар Ниязмурат) 1948-жылы Ашхабаддагы жер титирөөдө каза болушкан.Сапармурат жетим калып, Кызыл-Арбат шаарындагы балдар үйүндө жайгашып калат. Орто мектепти мыкты аяктап, 1959-жылы Түркмөн геологиялык чалгындоо иштеринин жумушчулары жана кызматкерлеринин профсоюзунун аймактык комитетинде инструктор болуп иштейт. 1962-жылдан тарта ССКПнын мүчөсү. Бир нече ай Москва энергетика институтунда билим алган, бирок ден соолугуна байланыштуу окуудан кетүү тууралуу арыз жазган. Окуусун Ленинград политехникалык институтунда улантып, 1967-жылы инженер-энергетик адистиги боюнча диплом алган. 1993-жылы Түркмөнстан межлисинин чечими менен Ниязов дүйнөдөгү бардык түркмөндөрдүн башчысы деп жарыяланып, кийин Ниязовго «Түркмөн башы» титулу ыйгарылган. «Түркмөнстандын ардактуу аксакалы» (1994). Анын бейнеси улуттук акча – манатка басылган, өлкөдө «Түркмөн башы» альманахы чыгарылат.
Бакмэн (Миннесота)
Бакмэн (Миннесота) (Buckman) — Миннесота штатынын Моррисon округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 270 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 27-08416.
Кларксвилл (Миссури)
Кларксвилл (Миссури) (Clarksville) — Миссури штатынын Пайк округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.1 км². FIPS коду — 29-14194.
Калкы
2010-жылы калкы 490 киши болгон.
Малакка кысыгы
Малакка кысыгы - Малакка жарым аралы менен Суматра аймагынын ортосунда.
Андаман менен Түштүк Кытай деңиздерин туташтырат. Уз. 1000 кмтв жакын, кууш жери 40 км, фарватердеги эң тайыз жери 25 м. Түштүк жагындагы оозуна жакын Сингапур порту (Сингапур мамлекетинин борбору) жайгашкан.
Хоэн-Вангелин
Хоэн-Вангелин (Hohen Wangelin) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Мүриц районуна кирет.
Калкы - 635 киши(2013-ж.). . Аянты - 43,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 56 023. Муниципалитеттин башчысы — Ренальдо Бурк.
Мэйс Лэндинг (Нү-Жерси)
Мэйс Лэндинг (Нү-Жерси) (Mays Landing) — Нү-Жерси штатынын Атлантик округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2321 киши. Болжолдуу аянты - 5.0 км². FIPS коду — 34-44820.
Бакстэр (Миннесота)
Бакстэр (Миннесота) (Baxter) — Миннесота штатынын Crow Wing округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7610 киши. Болжолдуу аянты - 50.9 км². FIPS коду — 27-04042.
Райхенбах-им-Фогтланд
Райхенбах-им-Фогтланд (Reichenbach im Vogtland) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Хемниц административдик округуна карайт. Фогтланд районуна кирет.
Калкы - 20146 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 1 78 510. Мэр — Дитер Кислинг.
Штанау
Штанау (Stanau) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Орла районуна кирет.
Калкы - 141 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,25 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 75 106. Муниципалитеттин башчысы — Гудрун Крафт.
Максүтов телескобу
Максүтов телескобу — мениск системасынын схемасы боюнча жасалган күзгү - линзалуу телескоп.
Аны 1941-ж. Д. Д. Максутов биринчи жасаган. Максүтов телескобунда кома жанa сфералык аберрация, хроматикалык аберрация, талаанын сүрөттөлүшүнүн ийрилиги жанa дисторсиясы жоюлган. Максүтов телескобу 1:3 катышындагы салыштырма көзөнөктүү жанa көрүнүш бурчу 5°ка чейинки объектилердин жог. сапаттагы сүрөттөлүшүн камсыз кылат. Күзгү-линзалуу Шмидт телескобуна Кара­ганда Максүтов телескобун жасоо жөнөкөй жанa түтүгү 2 эсе кыска. Менискилеринин диаметри 700 мм (күзгүлөрүнүн диаметри 1000 мм) болгон дүйнөдөгү эң чоң Максүтов телескобу СССРде жасалган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Штайц
Штайц (Staitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Грайц районуна кирет.
Калкы - 327 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 76 072. Муниципалитеттин башчысы — Кармен Вайнхольд.
Таштюбе (Алшеев району, Башкыртстан)
Таштюбе — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Ташлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 214 киши. Почта индекси — 452112, ОКАТО коду — 80202858004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кларэнс (Айова)
Кларэнс (Айова) (Clarence) — Айова штатынын Сидар округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.6 км². FIPS коду — 19-13530.
Калкы
2010-жылы калкы 1008 киши болгон.
Галена (Мэриленд)
Галена (Мэриленд) (Galena) — Мэриленд штатынын Kent округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 428 киши. Болжолдуу аянты - 0.9 км². FIPS коду — 24-31225.
Максимов, Федор Павлович
Максимов, Федор Павлович (4(17). 7. 1903 Курский обл.., Рыльский району - 11 июль 1990)  — колхоз кыймылынын туңгуч демилгечилеринин бири, эки жолу Социалисттик Эмгектин Баатыры (1948, 1957).
Курский обласнын Рыльский районундагы «Красный Ок­тябрь» айылынын председатели (1940—41, Мактымгулу. 1946—70), 1931-жылдан КПСС мүчөсү. Ал башкарган колхоз жыл сайын а. ч. өсүмдүктөрүнүн түшүмүн арбын жыйнап алган. Колхоз — Бүткүл союздук а. ч. көргозмосүнүн (1954—55) катышуучусу. Максимов СССР Жог. Советинин (3-шайл.), РСФСР Жог. Советинин (5-шайл.) депутаты. КПССтин 20- жанa 22-съездинин деле­гаты. Максимов Ленин ордени, Кызыл Жылдыз, «Ардак Белгиси» ордендери, медалдар, о. эле Бүткүл союздук а. ч. көргөзмөсүнүн Чоң жанa Кичине ал­тын медалы менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Малак
Малак — көпөлөктүн личинкасы.
Малак өсүп, көп жолу түтлөп, куурчакчага айланат. Малак негизинен өсүмдүк менен азыктанат, жүн, мом, мүйүз менен тамактанганы, о. эле жырткыч жанa мителери да бар. Дене түзүлүшү курттарга окшош. аппараты — кемирүүчү. Көкүрөгүндөгү 3 жуп бутунан башка 8 жупка чейин жалган буттары болот. Малактын канал түрүндөгү жибек бөлүп чыгаруучу бездери астыцкы эрдине ачылат. Бездерден чыккан суюктук абага кошулганда жибек жипке ай­ланат да, пилла курууга, уя салууда же коргонуучу желелерди жасоого керектелет. Анын ичинен атайын уя жасап, чогуу жашагандары да бар. Ачык жашаган Малактын өңү айлана чөйрөгө байланыштуу.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Малалоо
Малалоо — топурак жумшартуу жанa өсүмдүк багуу ыкмасы.
Колдонулган адабияттар
ККыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Раквиц
Раквиц (Rackwitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Лейпциг административдик округуна карайт. Түндүк Саксония районуна кирет.
Калкы - 5018 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 39,92 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 3 74 290. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Фрайганг.
Хоэн-Демцин
Калкы - 443 киши(2010). Аянты - 24,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 53 033. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Швеблайн.
Балатон (Миннесота)
Балатон (Миннесота) (Balaton) — Миннесота штатынын Лайон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 643 киши. Болжолдуу аянты - 3.9 км². FIPS коду — 27-03250.
Малакка султандыгы
Малакка султандыгы - Түштүк Чыгыш Азиядагы малайялардын мамлекети [1402 (же 1403)—1511]. Борбо­ру Малакка болгон. Гүлдөп турганда (15-к-дын 2-жарымы) Малакка жарым аралын, Риау, Линга архипелагдарын, Суматранын чыгыш жээктерин сураган. Мажапахит мамлекетинин падыша задасы Парамесвара негиздеген.
Ин­дуизм жанa ислам динин туткан феодалдардын кагылыштарында (1424— 45) ислам тобу жеңип (1445), Музаф- фар-шах I деген ат менен Малакканын туңгуч султаны ража Касым бийликке келген. Ушундан соң Малакка султандыгындагы бийлик мусулман көпөстөрү менен союздашууну көздөгөн жаңы феод, ак сөектөрго өтүп, Малакка султандыгы феод, мамлекетке айланган да, анда бөтончө тышкы соода, калай казып алуу өнүккөн.
Малакка султандыгы Түш.-Чыгыш Азияга ислам ди­нин таратуучу борбор болгон. Анын убагында малайя маданияты гүлдөгөн. Бийлик талашуудан начарлаган Малакка султандыгын д’Албукерки баштаган португалиялык аскерлер 1511-ж. басып алган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Ногойбаев Мукамбет Дайырович
Ногойбаев Мукамбет Дайырович (1957) – Россия ветеринардык илимдер академиясынын академиги (2001), Эл аралык ветеринардык илимдер академиясынын академиги (2003), ветеринардык илимдеринин доктору (1998), профессор (1999), К.И. Скрябин атындагы Кыргыз Улуттук агрардык университетинин малдын ички ылаңдары кафедрасынын башчысы.
Кыскача ѳмүр таржымалы
Ногойбаев Мукамбет 1957-жылы Ысык-Кѳл обласынын, Тоң районунун Кѳл-Тѳр айылында тѳрѳлгѳн.
Илимий ишмердиги
Акыркы 35 жыл ичинде, мамлекеттик бюджеттен каржыланган 4 илимий проблеманын жана 13 илимий темалардын илимий жетекчиси, жооптуу илимий изилдѳѳчү катарында үзгүлтүксүз эмгектенип келет.
Негизги илимий-методикалык эмгектери
Акыркы 37 жыл ичинде 300гѳ жакын илимий эмгектер жарык кѳргѳн, алардын ичинде жогорку окуу жайынын студенттери үчүн БИМдин грифи менен 6 окуу китеби, 5 илимий монографиялар, 7 окуу китепчелери, 60тай усулдук кѳрсѳтмѳлѳр, сунуштар жана 220дан ашык илимий статьялар.
Песета
Песета - Испаниянын валютасы.
1869 жылдан баштап 2002 жылдарга чейин жүргүзүлгөн. Француз тыйыны менен бирге, ал дагы Андорранын валютасы болгон. Песета 100 сентимо же 4 реалга бөлүнөт, бирок бул акчалар толугу 1970-жылдары иштен жүргүүзүүдөн чыгарылган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Песков Василий Михайлович
Песков Василий Михайлович (14 март 1930 — 12 август 2013) — орус совет жазуучусу. "Жаныбарлар дүйнөсүндө" программасынын алыпбаруучусу (1975-1990), саякатчы.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Кларктон (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 1330 киши болгон.
Мэрсервилл-Хэмилтон (Нү-Жерси)
Мэрсервилл-Хэмилтон (Нү-Жерси) (Mercerville-Hamilton Square) — Нү-Жерси штатынын Мёрсер округуна караган АКШ шаары.
Клиа Лэйк (Айова)
Клиа Лэйк (Айова) (Clear Lake) — Айова штатынын Серро-Гордо округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 33.7 км². FIPS коду — 19-14025.
Калкы
2010-жылы калкы 8161 киши болгон.
Трунтайыш (Алшеев району, Башкыртстан)
Трунтайыш — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Трунтайышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1234 киши. Почта индекси — 452113, ОКАТО коду — 80202861001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бови (Мэриленд)
Бови (Мэриленд) (Bowie) — Мэриленд штатынын Принц Джордж округуна караган АКШ шаары.
Штаркенберг
Штаркенберг (Starkenberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенбург районуна кирет.
Калкы - 1904 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 8,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 77 044. Муниципалитеттин башчысы — Вольфрам Шлегель.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Ногойлор
Ногойлор (өздөрүн ногъай деп аташат) – РФтеги эл; Түндүк Кавказдагы түрк тилдүү калк. Саны 150 миң киши (2010). Негизинен Дагстандын чет аймактарында, Чеченстанда жана Ставрополь крайында, о. эле Түркия, Румыния жана башка өлкөлөрдө жашашат.
Барнум (Миннесота)
Барнум (Миннесота) (Barnum) — Миннесота штатынын Carlton округуна караган АКШ шаары.
Хоэн-Приц
Хоэн-Приц (Hohen Pritz) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Пархим районуна кирет.
Барнум (Миннесота)
Калкы - 613 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 27-03628.
Хоэн-Приц
Калкы - 458 киши(2013-ж.). . Аянты - 23,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 60 035. Муниципалитеттин башчысы — Бритта Тойфер.
Нозематоз
Нозематоз – аары жана жибек куртунун жугуштуу ылаңы. Аарынын ылаңын Nosema apis, ал эми жибек куртунда Nosema bombycis Nag митеси козгойт. Аарынын негизинен ортонку ичегисинин эпителий клеткалары ылаңга чалдыгат, ал жерде нозема мителеп, татаал өсүп-өнүгүү циклинен өтөт. Митенин ээси – бакма жанажапайы аары. Аарынын денесинен споралар сыртка бөлүнүп чыгып, балды, перганы, сотаны булгайт. Соо аарыга алиментардык жол менен (ооз аркылуу) жугат. Ылаңга чалдыккан аары кескин начарлайт, алыска кетпей бал челектин тегерегинде араң жөргөлөйт, кээ биринин курсагы көөп кетет. Бал челектеги жумушчу аарылар кызматын аткарбай, эне аарылар жумуртка тууганын токтотот, тез эле өлөт. Ылаң кээде тымызын формада өтөт. Нозематозду дарылоодо фумагиллин (фумагиллин ДЦГ, фумидил Б) колдонулат. Алдын алууда аарыны жанажибек куртун туура азыктандыруу жана кышка жакшы камдоонун мааниси чоң. Бал челек жана рамкаларды тазалаган соң формальдегиддин 4%түү эритмеси менендезинфекциялоо максатка ылайык.
Морганвилл (Нү-Жерси)
Морганвилл (Нү-Жерси) (Morganville) — Нү-Жерси штатынын Монмут округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5040 киши. Болжолдуу аянты - 15.4 км². FIPS коду — 34-48030.
Хоэн-Приц
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
UTC+1
UTC+1 (кышкы — Борбордук Европа убактысы; MSK-2) — төмөнкү мамлекеттерде жана аймактарда колдонулуучу убакыт аралыгы:
Нокдаун
Нокдаун (англиялык knock-down) – боксёрдун муштум жегенден кийин кармаша албай калган абалы. 10 секга чейин мелдешти улантса, нокдаун эсептелинип, аны муштаган каршылашына бир упай жазылат. Нокдаундан кийин жыгылбастан, убактылуу мушташуудан чыгып калса, «грогги» абалында деп айтылат. Кээде боксёр көп жолу сокку алып, эки үч жолу катары менен нокдаун же грогги абалына учураса, анын жандоочусу же машыктыргычы сүлгүнү ыргытып жиберип, спортчуну нокауттан сактап калат.
Ральбиц-Розенталь
Ральбиц-Розенталь (Ralbitz-Rosenthal) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дрезден административдик округуна карайт. Баутцен районуна кирет.
Калкы - 1745 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 31,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 92 450. Муниципалитеттин башчысы — Хубертус Ричер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 10 шаардык районго бөлүнөт.
Нойондор
Нойондор (моңголчо ноён – князь, бек деген мааниде) – орто кылымдардан 20-кылымга чейин моңголдордун коомундагы социалдык катмар. 11– 12-кылымда ак сөөк адамдардын тукуму катары саналса, 12-кылымдын 2-жарымынан феодалдаша баштаган өзүнчө топ, 13–14-кылымда накта феодал, феодалдык бытырандуулук мезгилинде (14–17-кылым) өз алдынча, көз карандысыз ээликтердин кожоюнуна айланышкан. Манжурлардын (к. Маньчжоу-Го) тушунда (17-кылымдан 20-кылымдын башына чейин) саясий укуктан ажыратылган мамлекеттиккызматкерлер катары саналып калган. Н. өзгөчө Чыңгызхандын мезгилинде күч алып, бийлик тепкичинде ханзаадалардан (көбөгөн) кийинки орунду ээлешкен. Аскер кызматындагыларга (түмөн башы, миң башы, жүз башы) да Н-дун даражасы берилип, ал оозеки түрүндө же атайын белги («пайцза») мененбекитилген. 2007-жылы 1-сентябрда Хук-Хото автономиялуу районун административдик борборунда акыркы нойондун (Чыңгызхандын тукумунун 34-мууну) өлгөнүн КЭРдин ММКсы атайын жарыялаган.
Штемпеда
Штемпеда (Stempeda) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан айыл. Нордхаузен районуна кирет.
Калкы - 290 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,60 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 62 052. Айылдын башчысы — Ханс-Йоахим Дамрат.
Клиафилд (Айова)
Клиафилд (Айова) (Clearfield) — Айова штатынын Тейлор округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.1 км². FIPS коду — 19-13980.
Калкы
2010-жылы калкы 371 киши болгон.
Хоэн-Фихельн
Хоэн-Фихельн (Hohen Viecheln) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк-Батыш Мекленбург районуна кирет.
Пестель Павел Иванович
Пестель Павел Иванович [24. 6(5. 7). 1793, Москва- 13(25). 7. 1826, Пе­тербург] — дворян революционер, декабрист, полковник (1821). Дворяндын үйбүлөсүнөн.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Нью Египт (Нү-Жерси)
Нью Египт (Нү-Жерси) (New Egypt) — Нү-Жерси штатынын Оушен округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2519 киши. Болжолдуу аянты - 10.5 км². FIPS коду — 34-51360.
Петербург конвенциялары
Петербург конверциялары (1770—1790) Речь Посполитаны бөлүштүрүү жөнүндөгү конвен­циялар.
Кэмбридж (Мэриленд)
Калкы - 12326 киши. Болжолдуу аянты - 2300.3 км². FIPS коду — 24-12400.
Барнэсвилл (Миннесота)
Барнэсвилл (Миннесота) (Barnesville) — Миннесота штатынын Clay округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2563 киши. Болжолдуу аянты - 5.5 км². FIPS коду — 27-03574.
Нокот
Нокот (Cicer arietinum) – чанактуулар тукумундагы бир жылдык дан өсүмдүгү. Негизинен дан жана тоют үчүн өстүрүлөт. Данында 22–28% белок, 4,5%ке чейин май болот. 3–4 миң жыл мурда Жер ортолук деңизинин жээгиндеги мамлекеттерде (Египет, Грекия, Рим жана башка) эгилгени белгилүү. Нокот кургакка жана ысыкка чыдамдуу болгондуктан, Африка континенти менен Азиянын Түштүк жагындагы мамлекеттерде (Индия, Кытай, Араб жергесинде) көп аянттарга эгилет. Дыйканчылыкта, сорт сыноо станцияларында нокот гектарынан 30–40 цге чейин дан берет. Борбордук Азия эли нокотту сууда буулантып бышырып, ар кандай жыттуу ширелерди кошуп, тамакка колдонушат. Нокоттун уну кондитердик татымалга, консервага жана колбасага кошулат.
Ноктюрн
Ноктюрн (француз nocturnes – түнкү) – музыкалык чыгармалардын түрү. 18–19-кылымдын башында кассацияга жанааспаптык серенадага жакын дивертисмент түрү. Ноктюрн деп аталган көп бөлүктүү чыгарма катары үйлөмө жанакылдуу аспаптар үчүн жазылып, адатта түнкү бейкутчулук маалда сыртта аткарылган. Элегиялык маанайдагы ноктюрнду Ж. Филд жазган. Композитор Ф. Шопен 21 Н. жазып, мазмундуу табылгалары мененжанрды өркүндөткөн. Ноктюрнга Р. Шуман, И. Гуммель, К. Дебюсси, М. Регер жана башка кайрылышкан. Орус музыкасында Н-дун үлгүлөрүн М. Глинка, А. Бородин, А. Скрябин жазган.
Мамай, Николай Яковлевич
Мамай, Николай Яковлевич (1926—1985) — сов. новатор шах­тёр, бургулоочулар бригадири, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1957).
Ном
Ном (гр. νομός / nomós – область, округ) – Грекиядагы административдик-аймактык бирдик. Ар бир номдун саясий жана диний борбору, аскери, герби болгон. Номдун административдик аппараты номархка баш ийген. Номдордун саны жана алардын аймактары туруксуз келип, Египеттеги Байыркы падышалыктын (Биздин заманга чейинки 28–23-кылым) мезгилиндеги Снофру жана Неусерра фараондорунун (IV жанаV династиялар) храмдарында 37 Н. болгон.
Номинал
Номинал – 1) баалуу кагаз, акча, банкнот, монетанын накта өз баасы. Баалуу кагаздардын курсу номиналдан четтеши ыктымал. 2) товардын прейскурантында (сатылуучу товардын баасы көрсөтүлгөн тизме) көрсөтүлгөн же өзүнө чегерилген товардын накта өз баасы.
Адамовка (Алшеев району, Башкыртстан)
Адамовка — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Трунтайышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1 киши. Почта индекси — 452113, ОКАТО коду — 80202861002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Клинтон (Айова)
Клинтон (Айова) (Clinton) — Айова штатынын Клинтон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 99.2 км². FIPS коду — 19-14430.
Калкы
2010-жылы калкы 26231 киши болгон.
Клиамонт (Миссури)
Клиамонт (Миссури) (Clearmont) — Миссури штатынын Нодеуей округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.4 км². FIPS коду — 29-14662.
Калкы
2010-жылы калкы 191 киши болгон.
Норс Миддлтаун (Нү-Жерси)
Норс Миддлтаун (Нү-Жерси) (North Middletown) — Нү-Жерси штатынын Монмут округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3295 киши. Болжолдуу аянты - 1.2 км². FIPS коду — 34-53205.
Номинация
Номинация (лат. nomination – атоо), атоо, аталыш – 1) сөздүн же сөз айкашынын нерсенин (предметтин) атын туюнтуу кызматы жана ошол максатта колдонулушу; 2) конкурстун, сыйлыктын түрү, категориясы же даражасы.
Рамменау
Рамменау (Rammenau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дрезден административдик округуна карайт. Баутцен районуна кирет.
Калкы - 1438 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 10,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 72 290. Муниципалитеттин башчысы — Хильтруд Снелински.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Баррэтт (Миннесота)
Баррэтт (Миннесота) (Barrett) — Миннесота штатынын Grant округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 415 киши. Болжолдуу аянты - 5.4 км². FIPS коду — 27-03682.
Хоэн-Шпренц
Хоэн-Шпренц (Hohen Sprenz) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Гүстроу районуна кирет.
Калкы - 511 киши(2010). Аянты - 22,43 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 53 034. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Отте.
Крисфилд (Мэриленд)
Калкы - 2723 киши. Болжолдуу аянты - 7.8 км². FIPS коду — 24-20775.
Клио (Айова)
Клио (Айова) (Clio) — Айова штатынын Уэйн округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.9 км². FIPS коду — 19-14475.
Калкы
2010-жылы калкы 91 киши болгон.
Мамай дөбөсү
Мамай дөбөсү — Волгограддын борб. бөлүгүндөгү дөңсөө. Анда Ста­линград салгылашындагы (1942—43) жеңиш урматына эстелик-ансамбль тургузулган (1963—67; авторлор коллективи, жетекчиси Е. В. Вучетич, Я. Б. Белопольский; Лениндик сыйл., 1970). Ансамблдин борборунда Мекен Эне монументи жайгашкан (бийикт. 52 м).
Мамалак
Мамалак
Нью Милфорд (Нү-Жерси)
Нью Милфорд (Нү-Жерси) (New Milford) — Нү-Жерси штатынын Берген округуна караган АКШ шаары.
Мамалак
1) топоз музоосу. Жа­ңы туулган эркек Мамалыктын салм. 12— 20, ургаачысыныкы 8—18 кг. Инек тууруна 2—2,5 ай калганда, М. өзүнчө бөлүнүп багылат.
Нью Милфорд (Нү-Жерси)
Калкы - 16341 киши. Болжолдуу аянты - 6.0 км². FIPS коду — 34-51660.
Мамалак
2) Аюунун баласы.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Бартрум (Миннесота)
Бартрум (Миннесота) (Burtrum) — Миннесота штатынын Todd округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 144 киши. Болжолдуу аянты - 1.5 км². FIPS коду — 27-08902.
Мамакеев, Магомет Амаевич
Мамакеев, Магомет Амаевич (16(29). 12.1910 - 2. 8. 1973, Гроз­ный) — чечен совет жазуучусу.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Ратен
Ратен (Rathen) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Саксондук Швейцария районуна кирет.
Калкы - 396 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3,58 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 87 310. Муниципалитеттин башчысы — Томас Рихтер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Кабин Джон (Мэриленд)
Кабин Джон (Мэриленд) (Cabin John) — Мэриленд штатынын Montgomery округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1734 киши. Болжолдуу аянты - 3.4 км². FIPS коду — 24-12075.
Штраусфурт
Калкы - 1818 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 14,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 68 053. Муниципалитеттин башчысы — Эгон Хиллер.
Мамилелер логикасы
Мамилелер логикасы — логикасынын ар турдүү объектилердин мамилелерин изилдөөчү бөлүгү.
Мамилелер табигый тилдерде ээси бар сүйлөмдөрдүн баяндоочтору аркылуу туюнтулат. Ээлердин санына жараша мамилелер бинардык (эки орундуулар, эки мүчөлүүлөр), тернардык (үч орундуулар, үч мүчөлүүлөр), жалпы эле n — арндык (n—орундуулар, n—мүчөлүүлөр) деп бөлүнөт. Матем. логиканын формалдаштырылган тилдеринде Мамилелер логикасы түшүнүгүнүн аналогу катары көп орундуу предикаттар кызмат кылат. Ушундан улам Мамилелер логикасынын азыркы бир түрү предикаттар логикасы деп аталат.
Штепферсхаузен
Штепферсхаузен (Stepfershausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Шмалькальден-Майнинген районуна кирет.
Калкы - 640 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 66 071. Муниципалитеттин башчысы — Хильмар Кельнер.
Дэдпул (тасма)
"Дэдпул" (Deadpool) - 2016-жылы Том Миллер тартып, сценарийин Рет Риз менен Пол Верник жазган америкалык супер баатыр тасма. Тасмада баш каармандын ролун Райан Рейнолдс аткарат, ошондой эле Морена Баккарин, Эд Скрейн, Жина карано, Лесли Уггамс, Брианна Хилдербренд жана Стефан Капичич тартылышкан. Тасмада Дэдпул, жоготкон сүйүүсү менен жолугууга аркет кылып жатып жашоосун түп тамыры менен кыйраткан адамды издейт.
Батл Лэйк (Миннесота)
Батл Лэйк (Миннесота) (Battle Lake) — Миннесота штатынын Otter Tail округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 875 киши. Болжолдуу аянты - 3.1 км². FIPS коду — 27-03970.
Ак-Өргө
Ак-Өргө (2023-жылдын 1-январына чейин — Ноогардан) ― Кыргызстандын Баткен облусунун Кадамжай районундагы айыл. Исхак-Полотхан айыл аймагына кирет.
Деңиз деңгээлинен 775 м бийи ктикте жайгашкан. Райондун борбору Пүлгөн кыштагынан 24 км Түндүк-батыш тарапта. Маргалаң темир жол бекетинен (Өзбекстан) 60 км. Орто мектеп, китепкана, ФАП бар.
Ратмансдорф (Саксония)
Ратмансдорф (Саксония) (Rathmannsdorf (Sachsen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Саксондук Швейцария районуна кирет.
Хоэнболлентин
Хоэнболлентин (Hohenbollentin) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Деммин районуна кирет.
Ратмансдорф (Саксония)
Калкы - 1011 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 87 320. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Хенель.
Хоэнболлентин
Калкы - 128 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,30 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 52 035. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Йөрг Шоммер.
Ратмансдорф (Саксония)
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Норс Арлингтон (Нү-Жерси)
Норс Арлингтон (Нү-Жерси) (North Arlington) — Нү-Жерси штатынын Берген округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 15392 киши. Болжолдуу аянты - 6.8 км². FIPS коду — 34-52320.
Конкордиа (Миссури)
Конкордиа (Миссури) (Concordia) — Миссури штатынын Лафайетт округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 4.4 км². FIPS коду — 29-16102.
Калкы
2010-жылы калкы 2360 киши болгон.
Калифорния (Мэриленд)
Калифорния (Мэриленд) (California) — Мэриленд штатынын St. Mary округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 9307 киши. Болжолдуу аянты - 38.3 км². FIPS коду — 24-12150.
Петлюрачылар
Петлюрачылар — Гражд. согуш (1918—20) мезгилинде Украинада чыккан бурж. улутчул контрреволюциячылар. Кыймылга бурж. улутчул С. В. Петлюра жетекчилик кылган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Клутайр (Айова)
Клутайр (Айова) (Clutier) — Айова штатынын Тама округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.0 км². FIPS коду — 19-14655.
Калкы
2010-жылы калкы 229 киши болгон.
Устьевка (Алшеев району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Штрауфхайн
Штрауфхайн (Straufhain) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдбургхаузен районуна кирет.
Норвег агымы
Норвег агымы – Норвег деңизиндеги үстүнкү жылуу агым. Түндүк Атлантика агымынын бир тармагы. Норвегияны жээктей түндүктү карай агып, 67˚ түндүк кеңдиктерде Баренц деңизине өтүп, Нордкап агымы, андан ары түндүктө Шпицберген агымы деп аталат. Кышында суунун темпрасы 5–7˚С, жайында 10–12˚С. Ылдамдыгы 25–50 см/сек. Скандинавия жарым аралынын климатына, Норвег деңизинин чыгыш бөлүгүнүн гидрологиялык шарттарына таасирин тийгизет.
Штрауфхайн
Калкы - 2824 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 57,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 69 049. Муниципалитеттин башчысы — Хорст Гертнер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 9 шаардык районго бөлүнөт.
Хоэндорф (Төмөнкү Померания)
Хоэндорф (Төмөнкү Померания) (Hohendorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан шаар. Чыгыш Төмөнкү Померания районуна кирет.
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Калвэрт Бич-Лонг Бич (Мэриленд)
Калвэрт Бич-Лонг Бич (Мэриленд) (Calvert Beach-Long Beach) — Мэриленд штатынын Calvert округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2487 киши. Болжолдуу аянты - 6.6 км². FIPS коду — 24-12305.
Жалданма өлтүрүүчү
Жалданма өлтүрүүчүлөр.(Жалданма киши өлтүрүүчү), же киллер (killer — «Өлтүрүүчү») — Адамзат тарыхынын бардык мезгилдеринде бул кесип тигил же бул өлкө­нүн саясый тарыхында маанилүү роль ойногон. Жалданма киши өлтүр­гүч­­төргө болгон талап император, ханзаада жа­на президенттердин арасында дайыма болуп келген. Анткени, бийлик үчүн күрөш болгон жерде киши өл­түрүү сөзсүз болот, ал эми өлтүрүү киши өлтүр­гүчтөр аркылуу ишке ашат.
Байыркы мезгилдеги адам өлтүрүүчүлөрдүн куралы
Байыркы мезгилдерде киши өлтүр­гүчтөр жөнөкөй куралдарды колдонушкан: учтуу таштар, таяк, укурук, жаа менен жебе жана найза. Бирок, куралдардын жөнөкөйлүгүнө карабастан, аларды пайдаланууда максатка жетишилген. Тарыхка кайрылып, атактуу Гомердин «Илиада» поэмасындагы Троян согушу тууралуу баянын карап көрөлү. Жеке кармашта жеңе албастыгына көзү жеткен трояндык ханзаада Парис жаа менен ууланган жебени колдонуп, атактуу Ахиллести өлтүргөн болчу. Арадан бир нече миң жылдык өтүп, Парис колдонгон куралды снайперлик мылтык алмаштырды.
Орто кылымда
Алсак, Венецияда киллерлер өкмөттүк деңгээлде колдонулган. Мамлекетте кутумдарды болтурбоо максатында “10 кишиден турган кеңеш” өлкөгө коркунуч туудурган тигил же бул адамды өлтүрүү үчүн киши өлтүргүчтөрдү жалдаган. Алар мамлекеттин казынасынан акча алып турушкан. Киши өлтүргүчтөрдүн курмандыктары болуп ак сөөк төбөлдөр жана рыцарлар эсептелген. Куралдардан бул мезгилге чейин жакынкы аралык үчүн кылыч, ал эми алыскы аралыкта жаа менен жебе колдонулуп келсе, эми арбалет кошулган. Атайын мектептер да жарала баштайт. Алсак, жалданма киши өлтүргүчтөрдү даярдоочу Япониядагы ниндзя мектеби. Ниндзя жеңил аракеттенип, шамдагай кыймылдап, майда курал менен, кээде куралы жок эле киши өлтүрүүгө жетише алган. Ниндзялардын киши өлтүрүүлөрү тууралуу абдан кызыктуу маалыматтар көп. Алардын биринде кардарын ажатканада көп убакыт күтүп, заказдарды аткарган самурай Уэсеги Кенсин жөнүндө айтылат. XVI кылымдын ортосунан баштап, Италиянын Пистойя деген жеринен чыккан ойлоп табуучу Камилл Ветелли бир кол менен атуучу куралды (тапанча) ойлоп тапкан. Мына ошондон баштап киши өлтүрүүдө бурулуш этабы башталды десек болот.
XIX ЖАНА XX кылымда
XIX кылым. АКШда граждандык согуш мезгилинде алгачкы оптикалык мээлегичи бар мылтыктар пайда болот. 1836-жылы америкалык ойлоп табуучу Самюэль Кольт револьверди, 1913-жылы орустун курал жасоо чебери В.Федоров автоматты ойлоп табат. XX кылымда үн чыгарбай атуучу куралдар чыга баштайт. Албетте, булардын баары киллерлердин ишин бир топ жеңилдеткен. Бүгүнкү күндө олжону караңгыда өлтү­рүүгө мүмкүнчүлүк бе­рүү­чү инфракызыл нуру бар приборлуу курал, ал эми миллиметрлик тактык үчүн лазердик нуру бар куралдар бар. Ошентип, куралдардын өнүгүшү менен киллерлер да чеберчилиги жагынан өнүгүп келишет. Киллерлер кишини өз эрки менен эмес, заказ боюнча өлтүрү­шөт. Ар бир киши өлтүрүүдө себеп болот. Заказдын аткарылышы – айсбергдин үстү гана, ал эми анын себеби ылдыйкы бөлүгүндө камтылган.
Өлтүрүүнүн себептери
Байыркы мезгилде тамак-аш, ма­монт­тун териси, от, үңкүр жана коңшу уруунун сулуу кызы үчүн өлтүрүшкөн. Кийинчерээк коомдо таптардын (бай жана кедей) пайда болушу менен киши өлтүрүүнүн баасы да өскөн. Эми урууга башчылык кылуу, байлык жана талаш аймактар үчүн өлтүрө башташкан. Адамзат коому өнүккөн сайын өлтүрүүнүн себептери да өскөн. Булар менен бирге киши өлтүрүүлөрдүн жана киллерлердин саны көбөйгөн. Мындай өсүүлөр киллердик чеберчиликтин да өсүшү­нө алып келген.
Алгачкы киллерлер жөнүндөгү мифтер
Биринчи киллер жөнүндө Байыркы Грециянын мифологиясы кабар берет. Атактуу Геракл Микендин падышасы Еврисфейге кызмат кылып жүргөн мезгилде анын заказдарын аткаргандыгы белгилүү. Кыргыз эл жомокторун карап көрсөк, анда киллердин ролун падышага (көбүнчө жаман падыша) кызмат кылган баатырлар ойношот. Алар падышанын буйругу менен жезкемпир сыяктууларды жана кишилерди өлтүрүшөт эмеспи.
Штютцербах
Штютцербах (Stützerbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Ильм районуна кирет.
Калкы - 1473 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 11,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 70 049. Муниципалитеттин башчысы — Франк Юффа.
Жалданма өлтүрүүчү
Бул актуалдуу
Киллерлердин тагдырын алдын-ала айта берсе болот: же аларды күбө катары өлтүрүшөт, же алар мурда өлтүргөн кардарынын жакындарынын колунан каза табышат. Ушуга карабастан киллерлердин саны коомдо көбөйүп келет. “Эмнеге?” деген суроо туулат. Бул жерде эч кандай сыр жок. Кептин баары акчада. Акча боло берсе, киллерлер да боло берет. Канчалык акча көп болсо, киллерлер ошончолук ойлоп табуучулук менен аракет жасашат. Аларга максатына жетүү үчүн коомдогу абалы, байланыштары, жансакчыларынын саны да тоскоол боло албайт. Бул боюнча голливуддук “Өкүл ата” фильминин каарманы Майкл Корлеоненин айтканында маани бар: “Эгер тарых адамды өзүнөн сабак алууга үйрөтөт десек, анда ал үйрө­тө турган нерсе – каалаган кишини өлтү­рүүгө болот дегендик”. Бул ой-пикирге кошумчалап кет­чү нерсе, адамдарда ач көздүк, кө­рө албастык жана би­рөөнү сатып ке­түү­­чүлүк бар. Андыктан, киши өлтү­рүү­­чү­лүк кесиби эч качан актуалдуулугун жоготпойт жана адам өлтүрүү процесси улана берет.
Киллер канча турат?
Тамак-аш, эмерек, кийим-кечелердин базар баасы болгондой эле киллерлердин да өз базар баасы бар. Маркетологдор жалданма киши өлтүргүчтөрдүн базар баасын үч түргө бөлүшөт: элита үчүн киллерлер, орто катмарлар үчүн киллерлер жана жөнөкөй турмуш багытындагы киллерлер.
Жөнөкөй турмуш багытындагы киллерлер
Эң арзан. Туугандар, достор, коңшулар жана башка чөйрөдө пайда болгон маселелердин чечилишинин зарылдыгы ушундай киллерлерге кайрылууга алып келет. Бул үчүн 100дөн 1 миң­ АКШ долларына чейинки сумма жетиштик кылат.
Орто катмардын киллерлер Ишмердүүлүк менен алектенген, орто бийлик төбөлдөрүн жана авторитеттерди буйрушат. Баасы 5-15 миң АКШ долларына чейин. Элитанын киллери аябай профессионал болуп, ири саясатчыларды жана бай ири ишканалардын жетекчилерин өлтүрүү­гө даяр болот. Мындай жумушу үчүн ага 50 миң АКШ долларынан кем эмес сумма сарпталат.
Профессионал киллерлер
1983-жылы СССРдеги КГБ атайын “В” жашыруун башкармасын түзгөн. Бул башкармалыктын негизги максаты атайын даярдыктагы кызматкерлерди даярдоо жана аларды баңгизат мафиясынын өкүл­дөрүн жоготуу үчүн пайдалануу болгон. СССР тарагандан кийин алар өз алдынча болуп кетишкен. КМШнын алкагында атактуу болгон Александр Солоник (сүрөттө солдо) жана Cергей Тимофеевдер так ошол кызматкерлердин катарынан чыгышкан.
Петров Василий Степанович
Петров Василий Степанович (22. 6. 1922 - 15 апрель 2003 Киев) — эки жолу Советтер Союзунун Баатыры (1943, 1945), артиллериянын генерал-майору (1962).
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Клэгхон (Айова)
Клэгхон (Айова) (Cleghorn) — Айова штатынын Чероки округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.9 км². FIPS коду — 19-14115.
Калкы
2010-жылы калкы 250 киши болгон.
Баудэтт (Миннесота)
Баудэтт (Миннесота) (Baudette) — Миннесота штатынын Lake of the Woods округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1106 киши. Болжолдуу аянты - 9.6 км². FIPS коду — 27-04024.
Рашау
Рашау (Raschau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан айыл. Эрзгебиргскрейс районуна кирет.
Калкы - 4090 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 21,20 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 1 91 250. Айылдын башчысы — Хенри Зольбриг.
Candy Crush Saga
Candy Crush Saga — Мобилдик оюндарды түзгөн «King» студиясынын эӊ көп көчүрүлгөн оюну – «Candy Crush Saga». Студиянын тапкан кирешесинин 78 пайызын дал ушул оюн алып келет. Күйөрмандары тарабынан секундасына 10 миӊ жолу ачылган «Candy Crush Saga`нын» негизги аудиториясын 25-50 жаштагы айымдар түзөт. 2013-жылы аталган оюн Фейсбуктагы эӊ популярдуу оюн, «Аррlе» компаниясынын рейтингинде «2013-жылдын мыктысы» аталган. Saga сөзү студиянын бардык оюндарынын аталышында колдонулуп келет. Ал гана эмес бул сөз үчүн башка оюн студиясы менен соттошуп кеткен. 2014-жылы соода маркасы катары бул сөздү каттатышкан. «King» студиясынын негиздөөчүсү – италиялык Рикардо Закони. Студия 2003-жылы негизделген.
Нью Провиденс (Нү-Жерси)
Нью Провиденс (Нү-Жерси) (New Providence) — Нү-Жерси штатынын Юнион округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 12171 киши. Болжолдуу аянты - 9.5 км². FIPS коду — 34-51810.
Михаил Петрашевский
Петрашевский (Буташевич-Петрашевский) Михаил Васильевич (1(13). 11. 1821, Петербург — 7(19). 12. 1866) — орус революционери. Врачтын уулу, дворян.
Царскосель­ский лицейин (1839), Петербург ун-тин (укук факультетин) буткен (1841). Тышкы иштер мин-восунда тилмеч болуп иштеген. «Чет тил терминдеринин чөнтөк сөздүгүндөгү» теориялык көптөгөн макаланы жазган жана редакторлогон. Анда Петрашевский демокр. жана матер, идеяларын, утопиялык социа­лизм принциптерин пропагандалаган. Анын үйүндө 1845-жылдан Петербургдагы прогрессчил жаштардын жыйыны өтүп турган. Петрашевский 1848—49-ж. рев-ячыл жашырын коом түзүүгө аракеттенген. 1849-ж. камакка алынып, атууга өкүм кылынган, кийин түбөлүк сүргүнгө айдалган. Жазасын Чыгыш Сибирде өтөп, 1856-ж. кайтат, өлөр-өлгүчө же­ке бийликке, крепостнойлукка каршы күрөшүп келген.
Норвег деңизи
Норвег деңизи – Түндүк Муз океандагы четки деңиз; Скандинавия жарым аралы менен Шетленд, Ферер, Исланд, Ян-Майен, Аюулуу аралдарынын ортосунда жайгашкан. Норвегиянын батыш жээгин чулгайт. Аянты 1340 миң км2. Эң терең жери 3970 м. Норвегиянын жээгинде тайыздыктар (Лофотен) жайгашкан. Февралдагы суунун темпрасы 2–7˚С, августтуку 8–12˚С. Туздуулугу 35,2‰ге чейин. Норвег деңизи аркылуу өткөн Норвег агымынын таасиринен деңиз суусу тоңбойт. Суткасына эки жолу ташкындайт (3,3 мге чейин). Балык (треска, сельдь) кармалат. Негизги порттору: Тронхейм, Нарвик, Тромсё.
Голт (Миссури)
Голт (Миссури) (Galt) — Миссури штатынын Гранди округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.7 км². FIPS коду — 29-26362.