cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Буудайчиева Разия
Буудайчиева Разия Шырдакчы. 1923-ж. Кочкор районундагы Кызыл-Дөбе айылында төрөлгөн. Ал айылдаштарына үлгү таратуучу катары таанылган. Саймачылыктан уздугун баштап, кийин биротоло кийиз буюмдарын (көбүнчө шырдак) кармоого өтөт. Анын түр шырдактары дубалга тартууга да шартташкан. Анда ал бири бирине окшобогон 12-13 табакчаларын «аламыч» аркылуу (көбүнчө «бычак учу») бөлүп, ар биринин ичинен «кочкор мүйүз оюмунун» ичинен «кочкор мүйүз оюмун», «карга тырмак оюму» бар «куш канат оюмунун» ичинен «кочкор мүйүз оюмун», «кочкор мүйүз оюмунун» ичинен «жүрөкчө оюмун», «төрт кочкор мүйүз оюмунун» ортосунан өзүнчө өзөк, төрт «мандалак оюмунун» ичинен «ит куйрук оюмун» чыгарып, булардын колтуктарына «мүйүз оюмунан», «карга тырмак оюмунан», «куш канат оюмунан» турган «жарым кыял оюмун» берип, четине бир эле «бармак боочу оюмун», «ит куйрук оюмун», «сыңар мүйүз оюмун» караактан, кара-сарыдан, кара-кызылдан берип коюшу аркылуу кооз көрүнот. Жээк оюмдарында алды-артынан «мүйүз оюмдары» үзүл-кесилсиз берилген «жүрөкчө» мүнөздүү келет. Сүрөттө Буудайчиева Р. шакирти менен.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Библиотека имени Ленина (метро бекети)
Библиотека имени Ленина — Москва метросунун Сокольническая сызыксындагы станция. 1935-жылы 15-майда ачылган.
Авар тили
Авар тили - Дагстан, Түндүк Осетия жана Азербайжанда жашаган аварлардын тили. Кавказ (ибери-кавказ) тилдеринин дагстан тобуна кирет. Авар тили түштүк жана түндүк диалектиге бөлүнөт. Адабий тили түштүк наречиенин негизинде калыптанып, 1928-ж. латын графикасында алфавити кабыл алынган. Жазмасы 1938-жылдан орус графикасынын негизинде иштелип чыккан. Авар тили андий, цэз элдеринин жана арчиндердин улут аралык катнаш жана мектепте окутуунун тили болуп саналат. Бул тилде 785 миң адам сүйлөйт (2002). 20-кылымдын 30-жылдарында авар тилинин өнүгүшүнө Дагстан акыны Гамзат Цадаса олуттуу салым кошкон.
Агурда (Зианчурин району, Башкыртстан)
Агурда — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Байышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 101 киши. Почта индекси — 453392, ОКАТО коду — 80226806002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жон-Коргон
Жон-Коргон — Кыргызстандын Талас облусунун Бакай-Ата районундагы айыл. Орос айыл аймагына кирет.
Тарыхы
Ленинполь районундагы Ключёвка айыл советине караштуу кыштак. Ленин атындагы колхоздун аймагында. Талас — Жамбыл унаа жолунун боюнда жайгашкан. Райондун борбору Ленинполь кыштагынан 28 км түндүк тарапта, Жамбыл темир жол бекетинен (Казак ССРи 78 км аралыкта. 1928-жылы негизделген. Калкы 474 (1986); негизинен тоют өсүмдүктөрү, тамеки, мал чарбасында эмгектенишет. Китепкана бар.
Калкы
Калкы ― 392 киши (2009-жылы).
Месут Озил
Месут Озил (1988 жылы 15 Октябрда туулган) Немис футбол оюнчусу. Англиянын Арсенал клубунда жана Германиянын курама командасында ойнойт.
Клубдагы карьерасы
Гельзенкирхен жана Рот-Вайс Эссен. Озил озунун карьерасын Гельзинкенхердин ар кандай жаштар клубунда ойноп баштаган, андан киийн Рот-Вайс Эссен Шальке-04де  беш жыл ойногон.
Ал 2005-жылы Шальке-04нин жаштар футбол клубуна өткөн.Ал жарымкоргочу  жана командада 17чи номер болгон, аны плеймекер жана борбордук чабуул жарымкоргочусу болуп Линкольндун бир жеринде токтотулган Ligapokal, Байер  жана Баварияга  каршы матчтарында.
Курама командадагы карьерасы
2007 жылынан бери Германия курама командасына 21-жаштагы ойночулуларынын арасында чакырылган. ТАР (Түштүк Африка Республикасында) 2010-жылындагы дуйнолүк чемпионатынан Месут Озил Гана өлкөсүнүн курамасына гол киргизип өзүнүн командасын плей-оффко чыгарган.
ТАРдагы дүйнолүк чемпионатында символдук турама мелдешүүсүнө кошулган, ошондой эле мыкты дүйнөлүк ойночусуна тандалган.Озил 3 голдук берүү берген жана 1 гол киргизген.
Жеке турмушу
Озил үчүнчү муундун түрк-немисчи. Оюндагы анын ураны : " Менин оюнумда менин техникам жана топту сезгеним - бул менин Түркия мүнозүм ". Тартип жана мамиле - бул менин Немис мүнозүм. Туркиядан болгонуна карабагандан, анын жашоосу Германияда өткөн. Анын чоң-атасы Зонгулдак Туркиянын Деврек кыштагынан болот. Озил - мусулман. Ал оюн башталганга чейин куран окуйт. Берлиндеги талкууда, "Мен ар дайым куран окуйм, оюн башталганга чейин", деди Озил. Мен сыйынганымды менин командам билет, жана алар мен сыйынуу убактымда мен менен сүйлөшө алышбайт. 2010-жылы Озил "Бемби" сыйлыгын Германияга чон салымын кошконуна жана ийгилуктүү үлгү  интегрант болгонуна сыйланган.
2010-жылдын Дүйнөлүк Чемпиону
Озил Германия командасынан 2010 жылы Туштук Африкада биринчи оюндан баштап дуйнолук чемпиондукка тандалган. Австралия менен болгон таймашта эсеп 4-0 менен буткон. Бул оюнда Озил сол буту менен айып аянтчасынан четинен гол киргизген. Бул гол менен Германия командасы экинчи турга женуучу болуп чыгышкан.
Ызы-чуу
Ызы-чуу — киши организмине жагымсыз таасир этип, анын ишине жана эс алуусуна тоскоол болуучу добуштар.
Таасири
Ызы-чуу угуу органы менен борбордук нерв системасына тескери таасир берип, мээ кыртышынын клеткаларын жабыркатат. Ызы-чуунун таасиринен адам тез чарчап, уйку качат, эске тутуу төмөндөйт, кыймылы жана тең салмактуулугу бузулуп, эмгек өндүрүмдүүлүгү начарлайт. Ызы-чуу узак убакыт таасир эткенде борбордук нерв системанын бузулушу гипертония оорусуна түрткү берет. Эс алуу, айрыкча уйку убагындагы Ызы-чуу өтө зыяндуу.
Алдын алуу
Биздин өлкөдө Ызы-чууну азайтууга бир катар мыйзамдар жана токтомдор кабыл алынган. Тиричиликтеги Ызы-чууну азайтуу жана болтурбоо эрежелерин сактоого ар бир адам милдеттүү. Ызы-чууга каршы күрөшүү маселелерин чечүүдө санитария - эпидемиологиялык кызмат органынын ролу чоң. Ал турак жай, коомдук жана өндүрүштүк имараттарынын долбооруна, курулушуна, пайдалануусуна көз салат. Өндүрүш Ызы-чуусун азайтууда аны басаңдатуучу атайын техникалык каражаттар колдонулат. Аларга амортизациялоочу, үндү жутуучу материалдан пайдубал жасоо, тоскучтарды колдонуу жана башкалар кирет. Ошондой эле жеке сактануу каражаттарын колдонуунун да мааниси чоң. Көчө Ызы-чуусун азайтууда катуу дүрүлдөгөн транспортту элдүү жерден алыстатуу, үн сигналын бербөө, көчө салууну туура пландоо, өндүрүш ишканаларын, аэродром, темир жолду шаардын сыртына чыгаруу жана башкалар чоң мааниге ээ.
Бар-Булак
Бар-Булак (Бар-Булак) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Тоң районундагы айыл. Ак-Терек айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 655 киши.
Атамекендик вексель
Атамекендик вексель – милдеттенмеси ошол өлкөнүн резидентине жүктөлүүчү вексель.
Ядросуз аймак
Ядросуз аймак – ядролук курал жасалбаган (эреже катарында, эларалык макулдашуунун негизинде), жайгаштырылбаган жана сыналбаган географиялык аймак. Я. а. түзүү ядролук куралдардын таралышын чектөө жана ядролук жаңжал чыгуу мүмкүнчүлүгүн азайтууга багытталган. 1959-жылы Антарктика жөнүндө Келишим менен бул континент, БУУнун Башкы Ассамблеясынын Резолюциялары менен Африка (1961-ж.) жана Латын Америкасы (1964-ж.) Я. а. катары жарыяланган.
Коммунарка (метро бекети, Сокольническая сызыгы)
Коммунарка — Москва метросунун Сокольническая сызыксындагы станция. 2019-жылы 20-июньда ачылган.
Криштиану Роналду
Криштиану Роналду (Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro, 5-февраль 1985-жылы туулган) — дүйнөгө таанымал португалиялык белгилүү футболчу, учурда Сауд Арабиясынын "Аль-Наср" футбол клубунун жана Португалия улуттук курамасынын оюнчусу. Ал 2007-жылдын 22-февралында Португалиянын Мадейра аралындагы Фуншал шаарында төрөлгөн. Ал дүйнө футбол тарыхында эң мыкты футболчулардын катарына кирет.
Кунан чабыш
Оюн мектептин аянтчасында, түз жерде көбүнчө майрамда, той – тамашада ойнолот. Оюнга 4 – 13 жаштагылар катышат. Көпчүлүк жарданып карап турат. Катышуучулардын саны чектелбейт. Уул балдар өзүнчө, кыз балдар өзүнчө бөлүнүшөт. Кээде аралаш ойногон учур да болот. Жарышууну баштоочу жер жана мара белгиленет. Чуркоо аралыгы 7 – 11 жаштагы балдар үчүн – 50 метр, кыз балдар үчүн – 45 метр, 12 – 13 жаштагы балдар үчүн – 100 метр, кыздар үчүн – 85 метр болгон. Калыс оюнчуларды эки жаатка бөлүп, жаат башчыларын дайындайт. Оюнчулар спорт кийимчен болот. Калыс ар бир жааттан экиден оюнчуну чакырып, катарга тизет да, чуркоого белги берет. Оюнчулардын кимиси марага биринчи жетсе ошол жеңүүчү болот. Ошентип, оюн улантыла берет. Акырында кайсы жаатта марага биринчи келген оюнчулардын саны көп болсо, ошол жаат жеңишке ээ болот. Балдар жарышып бара жатканда бирөөнүн алдын торогон, түрткөн, этектен артка тарткан бала оюндан чыгат. Бул оюнду чоңдор “ кунан чабыш “ деп аташат. Маалымат булагы: Токторбаев  С. “ Өспүрүмдөр оюндары”.
Сары-Учук
Сары-Учук — «Манас» эпосундагы топоним. Манастын Текес кан менен болгон урушунда Бакай кароолго баратып өткөн жер.
Сары-Учуктан айланып,
Кутусун тыгып койнуна,
Аңдап тургун Бакайдын
Азыр кылар ойнуна (Сагымбай Орозбак уулу, 2. 41).
Ольховая (метро бекети)
Ольховая — Москва метросунун Сокольническая сызыксындагы станция. 2019-жылы 20-июньда ачылган.
Толтия (дарыя)
Толтия (Кичи Тальтия) — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ивдель дарыясынын сол жээгинен км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 28 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Авача жанар тоосу
Авача жанар тоосу - Камчатканын түштүк чыгышындагы аракеттеги жанар тоо. Бийиктиги 2741 м. «Жанар тоодогу жанар тоо» тибине кирет. Андезиттүү жана базальттуу лава, туф жана шлактан турат. Көп жолу атылган (акыркы жолу 1945-ж.). Капталдарында ташка өсчү кайың токою, жапалак балкарагай кездешет. Ага жакын жерге вулканология илимий станциясы иштейт.
Султанбаев Акылбек
Султанбаев Акылбек 1967-жылы 18-апрелде Сузак районунун Кедей-Арык айылында туулган. Мектепти бүткөндөн кийин, 1985-жылы Жалал-Абад шаарындагы ДОСААФ окуу жайына кирип, айдоочулук кесипке ээ болот. Ошол жылы Советтик Армиянын катарына чакырылып, Афганистан Республикасында в/ч 39678- байланыш батальонунда кызмат өтөгөн. СССРдин Жоокер интернационалист төш белгиси жана “За отвагу и мужество”, “За боевые заслуги” ж. б медалдары менен сыйланган. Армиядан кийин Ош шаарындагы соода техникумун бүтүрүп, учурда Жалал-Абад шаарында жашап, иштеп келет.
Көбөгөнов Абдыашым
Көбөгөнов, Абдыашым – актер, драматург, театр  режиссеру, кыргыз театрларынын уюуштуруучусу.
Өмүр баяны жана чыгармачылыгы
Абдыашым Көбөгөнов көп кырдуу талант. 1930-жылдары Фрунзе шаарында рабфакттан (рабочий факультет – жумушчу факультети) окуган. Анын бир курсун бүтүргөн соң Жумгалдын Чаек айылына мугалим болуп иштегени барат. Бирок, ал рабфакта билим алып жүрүп, 30-жылдардагы кыргыздын алгачкы оюндарын көрүп театр менен “ооруп калган” болчу. Ошондуктан адегенде мектепте драмалык ийрим уюштуруп, анда А.С.Пушкиндин “”Таш коногун” коюп, 1-орунду жеңип алган. Бул Жумгал өрөөнүндөгү биринчи спектакль болчу. Ушундан соң ага Жумгал районунун жетекчилери колхоз-совхоз театрын уюштуруу сунушу менен кайрылышат. Ошентип А.Көбөгөнов 1937-жылы Жумгал колхоз-совхоз театрын уюштурат. 1939-жылы Нарын колхоз-совхоз театрын уюштурууга катышкан. Өзү уюштурган театрларда А.Көбөгөнов актер, режиссер, көркөм жетекчи болуп кызмат өтөгөн. 1952-жылы Фрунзе шаарындагы Кыргыз мамлекеттик драма театрына өткөнгө чейин, А.Көбөгөнов Нарын, Жалал-Абад, Ысык-Көл театрларында көркөм жетекчи, режиссер жана актер болуп эмгектенген. Кийин Кыргыз драма театрына актер болуп өткөндөн кийин да, режиссерлук кесибинен кол үзгөн эмес, тескерсинче бул сахнада да “Жыгылган оогонго күлөт”, “Күйөө жолдош” сыяктуу элдин эсинен кеткис спектаклдерди койгон. 1974-1976-жылдары А.Көбөгөнов, актерлук кесиби менен бирге эле Кыргыз мамлекеттик академиялык драма театрынын директору болуп да кызмат өтөгөн. Театрларды ачуу демилгеси менен алектенип жүргөн 30-жылдардан тартып эле А.Көбөгөнов пьеса жазууну да активдүү колуна алган. Анын калеминен ондон ашуун пьесалар жарлаган. А.Көбөгөнов кыргыздын жаш таланттарын ачуу жагынан да улуттук театр өнөрүнө өтө олуттуу эмгек сиңирген инсан. Кыргыз Театрлар Коомунун алдындагы ал жетектеген драмалык студиядан Дүйшөнбек Байдөбөтов, Шарапат Турдакунова сыяктуу ж.б. кыргыздын бир кыйла болочок артисттери, режиссерлору, драматургдары билим алышкан. Абдыашым Көбөгөнов кеңири диапозондогу актер. Ал драмалык дагы, курч комедиялык дагы ролдорду өтө чеберчилик менен ойной билген. А.Көбөгөновдун чыгармачыл активинде ондогон көрүнүктүү ролдор бар. Айрыкча кыргыздын улуттук эпосторундагы жараткан образдары, улуттук сахна искусствосунун эстетикасын калыптандырууга, аныктоого, байытууга чоң түрткү берген.
Сэха
Сэха — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сейда дарыясынын оң жээгинен 12 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Балага ысым берүү
Балага ысым берүү. Кыргыз эли бала төрөлгөндө ага ысым коюуга өзгөчө мамиле кылган. Сөзсүз түрдө айылдын аксакалын же “азанчысын” чыкырган. Ал наристенин оң кулагына “азан”, сол кулагына “комат” айтып, анан баланын кулагына ысымын айткан. Пайгамбарыбыз наристелерге “Кудайдын кулу” деген маанини билдирген аттарды коюуну осуят кылгандыктан, элибизде Абдулла (Алланын кулу), Абдраим (ырайымдуу Алланын кулу) ж.б. аттарды кеңири жолуктурууга болот. Маалымат булагы: Шоокум журналы.№8(37), август, 2009-ж.
Кыпа-Кыталь-Кы
Кыпа-Кыталь-Кы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Таз дарыясынын сол жээгинен 755 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 107 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Актерек, урук
Актерек - баргы уруусунун курамындагы урук.
Этноним байыртадан белгилүү болгон, ыйык деп эсептелген дарактардын бири - бай терекке байланыштуу келип чыгышы мүмкүн. “Манас” үчилтигинде касиеттүү “бай терек” жөнүндө кызыктуу маалыматтар баяндалат. “Манас” эиосунда чагылдырылган “бай терек” дүйнөлүк дарак жөнүндөгү эзелки шамандык концепцияга дал келет. Түштүк Сибирдин түрк-монгол тилдүү урууларында, элдеринде карагайды, өзгөчө кайыңды ыйык тутуу (онгон уругунда) кенен таралганы маалым. Шамандар Көк Теңир менен байланышуу үчүн ритуал өткөрүүдө ыйык деп эсептелген уруулук (урук) дарактар көк асман менен байланыштыруучу милдетти аткарышкан.
Ак Терек - айыл-кыштак, жер-суу аттары катары өтө кенен ареалга тараган.
Аввакум Петров
Аввакум Петров (20. 11. 1620-14. 4. 1682) орустун эски ырым-жырымдарын жактоочуларынын диний кыймылынын (старообрядчество) идеологу, протопоп. Патриарх Никондун чиркөө реформасын таануудан баш тарткандыгы үчүн 1653-ж. үй-бүлөсү менен Тобольскиге сүргүнгө айдалган. 1663-ж. Москвага кайтып келген, бирок расмий чиркөө менен күрөшүн уланта берген. 1666-ж. чиркөөлүк собордун чечими менен Аввакум чиркөөдөн четтетилген (анафемага берилген), Пустозерской острогуна сүргүнгө айдалган,
Ыктытуу
Анда капысынан күч менен дем тартканда үн чыгуучу жылчык бүтөлүп калып мүнөздүү дабыш чыгат. Ыктытуу дени соо кишиде эч себепсиз деле болушу мүмкүн. Кокусунан, бир аз убакытка созулган ЫЫктытуу алкоголь ичкенде, ашыкча жегенде жана башкалар болот. Терең дем алуу, бир нече ууртам суу ичүү аны азайтат же такыр токтотот. ЫЫктытуу тамак сиңирүү органдардын ооруларында, уремияда, кант диабетинде, нерв системасынын (мээ, жүлүн) ооруларында, боор этти же анын нервин шишик басып калганда, ошондой эле истерияда жана башкаларда болот. Көп ыктыткан кишилер врачка кайрылып, себебин таап дарылануу талап кылынат.
Прокшино (метро бекети)
Прокшино — Москва метросунун Сокольническая сызыксындагы станция. 2019-жылы 20-июньда ачылган.
Сатай
Сатай — «Манас» эпосундагы кейипкер, Саргыл бийдин уулу. Кырк чоронун бири катары саналат. Манас Каныкейге  күйөөлөп барганда чоролордун арасында болот. Көкөтөйдүн сөөгүн койгондо да келет. Көкөтөйдүн ашында жамбы атууга катышат (Сагымбай Орозбак уулу, 2. 419, 3. 49, 175).
Күн тартиби
Күн тартиби
Күн тартиби өспүрүмдөр менен жаш балдардын күн тартиби баланын туура өсүшүнө, саламаттыгын чыңдоого, эрктүүлүккө тарбиялоого, тартипке үйрөнүүгө көмөктөшөт. Күн тартиби баланын ден соолугуна, жашына жана анатомия-физиологиялык өзгөчөлүгүнө жараша түзүлөт. Анда ар кандай иш аткаруунун, уйку менен эс алуунун, анын ичинде, таза абада сейилдөө мөөнөтү, убагында тамак ичүү, өздүк гигиена эрежелерин сактоо белгиленет. Күн тартибин сактоого баланы төрөлгөндөн тартып көндүрүүгө болот: белгилүү бир убакта уктоого, тамактанууга, ойноого, сейилдөөгө жана башка үйрөтүү керек. Бул баланы багууну гана жеңилдетпестен чоңойгон сайын тартипке, тыкандыкка үйрөтөт. Бала 1,5—2 жашында күндүз бир маал уктоого өтөт, таза абада болуу аба ырайына жараша 3—4 саатка созулат. Күн сайын эртең менен тамактангандан 1 —1,5 саат өткөндөн кийин дене тарбиясына машыктыруу зарыл.
Гимнастика
Мектеп жашына чейинки балдардын күн тартибине сөзсүз эртең мененки гимнастика, кыймылдуу оюндар, негизги кыймылдарды көбөйтүүгө багытталган дене тарбия машыгуулары, басуу, чуркоо, бийикке жармашып чыгуу жана башка киргизилүүгө тийиш. Бул мезгилде баланы сууда сүзүүгө, коньки, лыжа, велосипед тебүүгө үйрөтө баштоо керек. 3 жаштан ашкан балдардын тамактануусу чоңдордукунан анча деле айырмаланбайт. Витамин, белок, углевод жана башка керектүү заттардын жеткиликтүү өлчөмдө болушу зарыл.
Тамак-аш жана гигиена тууралуу
Балага өтө кызыл чай, кофе берүүгө, тамагына ачуу татымал кошууга болбойт, күчтүү сорпо, шоколад, пирогдор, цитрус жемиштерин ченеп берүү керек. Күндүзгү тамакты сейилдеп келгенден 30 мүнөт өткөндө, кечкисин жатардан 1 —1,5 саат мурда ичүү керек. Баланы гигиеналык адаттарга көндүрүү зарыл: өзү жуунууга, тишин тазалоого жана башка 6 жашка чейин бала күндүз бир маал уктоого тийиш. Ата-эне баланы уктоого акырындап даярдап, ойноп келгенден кийин, уктар алдында тынчытып, кечинде жуунуп тазалануусуна жана башка көз салуулары тийиш. Уктарда бөлмөнү жакшылап желдетүү керек.
Баланын мектепке барышы анын турмушундагы бурулуш учуру болуп саналат. Ата-эне менен педагогдун милдети — алардын алдында турган кыйынчылыктарды мүмкүн болушунча жеңилдетүү. Сабактардын белгиленген өлчөмдөн көбөйүп кетиши, окуу, эс алууда күн тартибинин жоктугу, күч эмгеги менен кыймыл-аракеттин аздыгы мектеп окуучусунун нерв системасын жабыркатып, организмди чарчап-чаалыгууга жана начарлоого алып келет, ар кандай ооруга туруштук берүүсүн төмөндөтөт. Баланы үйдө сабакка даярдануу убактысын бөлүштүрүүгө үйрөтүү маанилүү: ар бир сабакты даярдоонун ортосунда 10—16 мүнөт тыныгып, көздү эс алдыруу керек.
Сабак тууралуу
Сабакка даярданууну жазуу иштеринен баштап, анан оозекисине өткөн оң. Адегенде анча татаал эмес тапшырманы аткарып, андан соң эң оорун, акырында эң жеңилин аткаруу максатка ылайык. Мектеп окуучулары таза абада эс алуусу керек. Сейилдөө, ойноо күнүнө үч сааттан кем болбой, анын жарымы мектептеги жана үйдөгү чарбактардын арасындагы тыныгууга кирүүгө тийиш. Организмдин күч-кубатын жана ишке жөндөмдүүлүгүн калыбына келтирүүдө уйкунун мааниси зор. 7—10 жаштагы балдар 10—10,5 саат, өспүрүмдөр 8—9 саат уктоо керек, антпесе алардын ишке жөндөмдүүлүгү 30%ке төмөндөйт. Уйкусу дайыма канбаган балдар акыл эмгегинен чарчаган сыяктуу эле, ачуулуу, унутчаак, орой болушат. Мектеп окуучулары саламаттыгына зыян келтирген, уйкунун бузулушуна алып келүүчү ашыкча күч келтирүүлөрдөн качуулары зарыл.
Мектеп окуучуларынын күн тартибинде тамактанууга чоң көңүл бурулууга тийиш. Туура тамактануу (4—5 жолу) анын аң-сезиминин жана күч-кубатынын ойдогудай өсүүсүндө өтө маанилүү. Айрыкча, сүт жана андан даярдалган тамак-аш пайдалуу, анткени, анда белок, май, кальций туздары, витаминдер бар; ар күнү бала 400—500 г сүт ичүүгө тийиш. Бала кечки тамагын уктардан 1 —1,5 саат мурда ичүү керек. Ата-эне балдарга денени чыңдоо жагынан да тарбия берип, бала ар күнү эртең менен гимнастика жасоону адатка айландыруусуна жетишүү зарыл.
Мектептен, класстан тышкаркы иштерге (каалоосу боюнча) убакыт сабактардын көлөмүнө жараша бөлүнөт. Мектеп окуучуларынын каникулу менен дем алыш күндөрүн жакшы уюштурууга ата-энелер айрыкча көңүл буруусу тийиш. Күн тартибинин негизги элементтерин (уктоо, тамактануу жана башка) кадимки күндөгүдөй эле калтырып, таза абада көп болуп, жүрүшкө, экскурсияга чыгып, театр, музейлерге барууга көбүрөөк убакыт бөлүү керек. Дем алыш күндөрү бала уйкусу канганча уктоого тийиш.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Кызыл-Кум чөлү
Кызыл-Кум чөлү — Орто Азиядагы чөл, Аму-Дарыя менен Сыр-Дарыянын аралыгында, Өзбекстан, Казакстан, бир аз бөлүгү Түркмөнстандын аймагында. Түндүк-батышынан Арал деңизи, түндүкчыгышынан Сыр-Дарыя, чыгышынан Теңир-Тоо жана Памир-Алайдын тармактары, түштүк-батышынан Аму-Дарыя менен чектешет. Аянты 300 миң км2. Деңиз деңгээли 300 м бийикте жаткан түздүктөрдөн (түштүк-чыгышында), айрым туюк ойдуңдардан жана бири-биринен обочолонуп жайгашкан, коктуколоттуу (бийиктиги 922 мге чейин) калдык тоолордон (Букан-Тоо, Тамды-Тоо, Кулжук-Тоо, Султануиздаг жана башка) турат. Кен байлыктары: алтын (Мурын-Тоо), газ (Газли). Түзөң бөлүктөрү чоподон жана кумдан турат, такыр жерлер көп. Аймагынын көп бөлүгүн кум массивдери (жалчалар) ээлейт.
Климаты кескин континенттик. Январдын орточо температурасы - 9°Сден 0°Сге чейин, июлдуку 26-29°С. Жылдык жаан-чачыны 200мм. Агын суулары жок, бирок кыртыш сууларынын запасы мол. Топурагы бозомук-күрөң, кумдуу, шор жерлер да кездешет. Чөп өсүмдүктөрүнөн эфемер менен эфемероиддер басымдуу. Кум жалчаларында кум ыраңы, ак сөксөөл, кандым, черкез, таштуу дөңсөөлөрдө шыбак жана шыбакбадал өсүмдүктөрү өсөт. Жайытка пайдаланылат. Кызыл-Кумда Кара-Көл, Кызыл-Кум, Бадай-Тугай, Варданзи коруктары бар.
Астероид
Өлчөмү 1 кмден кичине өтө майда кичине планеталарды ири телескоптун жардамы менен сүрөткө тартууга болот. 1801-ж. 1-январда Пиацци биринчи жолу Астероидди ачкан. Өтө чоң астероид – Церера кичине планетасы. Анын диаметри 1003 км. Андан кийин ачылган кичине планетанын катарына диаметри 608 км болгон Паллада кирет. Орбиталарынын эксцентриситети 0,3төн кичине болгон кичине планеталар 97%ти түзөт. Азыркы убакта 2000ден ашык кичине планеталардын орбиталары так эсептелген.
Астероиддердин жандоочулары
Астероиддердин жандоочулары – астероиддердин айланасында айлануучу табигый же жасалма телолор. Ири планеталардын табигый жандоочулары сыяктуу кичи планеталардын, башкача айтканда астероиддердин да табигый жандоочулары аныкталган. 1978–1980-жылдарда кытай, япон жана америкалык астрономдор Метида кичине планетасынын табигый жандоочуларын байкашкан. Кийинки кезде көп сандаган кичине планеталардын табигый жандоочулары бар экени ачылган.
Астероиддер тобу
Астероиддер тобу – астероиддердин ичинен орбиталары бири бирине окшош кичине планеталар. Мындай топтогу астероиддер гректер жана троялыктар деп аталат. Гректерге 10, троялыктарга 5 астероид кирет, бардыгы 15. Алардын 10 астероиди (“гректер”) узундук бонча 60° алдыда, 5 астероиди (“троялыктар”) артта. Булардын кыймылы Күндүн айланасындагы Юпитердин орбитасына дал келет. Күн, Юпитер жана астероид т. 2 тең капталдуу үч бурчтукту пайда кылат.
Астериод кратерлери
Астериод кратерлери – астероиддердеги чөйчөк же оюлган жер сымал чуңкурлар. Жер, Меркурий жана башка планеталар сыяктуу кээ бир кичи планеталардын (астероидтердин) беттеринен да кратерлер табылган. Д. Голт өзүнүн жардамчылары менен бирдикте Церера астероидинин бетинен астероид кратерин байкаган.
Дидактикалык чыгармалар
Дидактикалык чыгармалар, дидактикалык адабият (грекче – үйрөтүүчү, насааттоочу) – акыл-насаат берүүчү, таалим-тарбия үйрөтүүчү, курч сөздүү, көлөмү чакан көркөм чыгармалар. Адабият, искусство жалпысынан таалим-тарбия берсе, дидактикалык чыгармаларда ошол насаат, тарбияга үйрөтүү түздөн-түз көрүнөт, ачык берилет. Санат-насыят ырлары, табышмактар, үлгү ырлар, терме ырлары, макал - лакаптар сыяктуу жанрларда дидактикалык адабият кыргыз элинде кылымдар бою тарбиялык кызмат аткарып келет.
Адабият:
Шериев Ж., Муратов А. Адабият .Терминдердин түшүндүрмө сөздүгү. Кыргыз энциклопедиясынын башкы редакциясы. Бишкек, 1994 - ISBN 5-89750-084-3
Аукциондук баа
Аукциондук баа – аукциондо бычылган жана сатылган товар баасы. == Колдонулган адабияттар ==
Тэтэрборо (Нү-Жерси)
Тэтэрборо (Нү-Жерси) (Teterboro) — Нү-Жерси штатынын Берген округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 67 киши. Болжолдуу аянты - 2.9 км². FIPS коду — 34-72480.
Даврушев Мавлюд
Даврушев Мавлюд 1906-жылы Грузиянын Ахильцхин районуна караштуу Чвинта айылында туулган.
Уянкуль (Нуриман району, Башкыртстан)
Уянкуль — Башкыртстандын Нуриман районундагы айыл, Жаңы кулев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 20 киши. Почта индекси — 452436, ОКАТО коду — 80245835003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Атом кубаты боюнча эларалык агенттик (акэа)
Атом кубаты боюнча эларалык агенттик (акэа) – 1955-жылы негизделген, БУУ менен макулдашуунун негизинде БУУнун жалпы тутумуна кирген (1956-ж.) өкмөттөр аралык уюм болуп эсептелет. АКЭАнун ыйгарым укуктары: дүйнөдө атом кубатынын жарандык максатта колдонулушун изилдөөнү, өнүктүрүүнү, иш жүзүндө пайдаланууну жактыруу жана колдоо; өз мүчөлөрүнүн каалоосу боюнча өзара кызмат-ташуусу менен материалдык жабдылуусуна ортомчулук кылуу; атом кубатынын тынчтык максатында колдонулуусун өнүктүрүү максатында материалдар, жабдуулар, кызмат көрсөтүүлөр менен камсыз кылуу; атом кубатын тынчтык максатында пайдалануу чөйрөсүндөгү илимий-техникалык маалыматтардын алмашуусуна колдоо көрсөтүү; ядролук материалдардын согуш максатында колдонулушуна бөгөт коюу; бул маселелер боюнча жоопкер болгон БУУ тутумунда турган органдар жана институттар менен бирдикте саламаттык сактоо жана коопсуздук тармагынын ченемдерин аныктоо. == Колдонулган адабияттар ==
Акдавлет (Зианчурин району, Башкыртстан)
Акдавлет — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Байышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 100 киши. Почта индекси — 453392, ОКАТО коду — 80226806003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Нуфтидин Букардинов
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Дилогия
Дилогия, экилтик (грекче – эки сөз, эки баян) – композициялык жактан өз-өзүнчө турган, бирок автордук ниети, сюжети, каармандары кайталанган эки бөлүктөн турган чыгарма. Н. Носовдун “Билбестиктин жоруктары” жана “Билбесбек күнөстүү шаарда”, Т.Касымбековдун “Сынган кылыч”, “Келкел” романдары дилогияга жатат.
Адабият:
Шериев Ж., Муратов А. Адабият .Терминдердин түшүндүрмө сөздүгү. Кыргыз энциклопедиясынын башкы редакциясы. Бишкек, 1994 - ISBN 5-89750-084-3
Кызыл-Күнгөй мөңгүлөрү
Кызыл-Күнгөй мөңгүлөрү — Чоң-Алай кырка тоосунун түндүк капталынан агып түшкөн Кызыл-Күнгөй суусунун алабындагы эки мөңгү (Чыгыш жана Батыш Кызыл-күнгөй мөңгүлөрү).
Ош Технологиялык Университети
Ош технологиялык университетинин тарыхы 1963-жылы Фрунзе политехникалык институтунун жалпы техникалык факультетинин базасында атайын бир бөлүм болуп ачылуу менен башталган. Азыркы учурда ОшТУда 42 кафедрада 500дөн ашык профессор-окутуучулар эмгектенет. Алардын ичинде бир КРУИАнын академиги, эки КР Илимине жана Билим берүүсүнө эмгек сиңирген ишмер, тогуз Эл аралык жана республикалык инженердик, педагогикалык, экологиялык академиялардын академиктери жана мүчө-корреспонденттери, 13 илимдин доктору жана профессору, 80ден ашуун илимдин кандидаты жана доценти бар. Учурда университетте күндүзгү жана сырттан окуу бөлүмдөрүндө 12000ден ашуун студент билим алышууда. Университетте жогорку квалификациялуу адистерди даярдоонун заманбап системасы болуп саналган билим берүүнүн кредиттик технологиясына өтүү процесси жүрүп жатат. ОшТУ республиканын түштүгүндөгү жогорку окуу жайлардын арасынан пилоттук университет катары тандалып алынган.
Ош технологиялык университетинин көп жылдык (50 жылдан ашуун) тарыхы бар, илимий пайдубалы бекем, курулуш, энергетика, автотранспорт, инженер технолог, архитектура, экономика, менеджмент, экология, кибернетика жана маалыматтык технологиялар жаатында компетенттүү адистерди даярдоо боюнча даңктуу салты бар ЖОЖдун бири. 2011-жылы биздин окуу жай европалык университеттердин Улуу Хартиясына кабыл алынган. 2013-жылы Кыргызстандын «Үлгүлүү окуу жайы» деп таанылган. Мындай таануу университетибиздин эл аралык интеграциялык билим берүү мейкиндигинде багыттуу ишмердүүлүгүнүн натыйжасында жетишилген. Университетте бир катар эл аралык долбоорлордун негизинде түзүлгөн институт, тил борборлору иштейт. Университет ТАСИС, ТЕМПУС, ДААД европалык билим берүү программаларынын негизги жергиликтүү координатору жана аткаруучусу. Шанхай Уюмуна Кызматташ мамлекеттер мүчөлүгүнүн университеттер тармагынын мүчөсү.
Бүгүнкү күндө университетте заманбап эл аралык стандарттарга жооп берген илимий-техникалык окуу комплекси түзүлүп, интернет түйүнү менен байланышкан электрондук китепкананы, мультимедиялык класстардын тармагын жана лингафондук лабораторияларын камтыйт. Университет өзгөчө көңүлдү социалдык маселелерди чечүүгө бурат: студенттер үчүн жаштар борбору, спорттук машыгуу залдары, студенттер үчүн атайын үй шартындагы 500 орундуу студенттик жатакана ж.б. иштейт. Түзүлгөн шарттар студенттер үчүн сапаттуу билим алууга, алардын чыгармачыл таланттарын жана жөндөмдөрүн өнүктүрүүгө мүмкүнчүлүк берет.
• Университеттин эл аралык долбоорго өнөктөшү катары европалык ЖОЖдун биринде бир жылдык курс окуу;
• өнөктөш европалык ЖОЖдун биринде европалык ЖОЖ сертификаттарын алуу укугу менен практика жана стажировка өтүү;
• Тармактын эң мыкты ишканаларында практика өтүп, келечекте ошол тармакка ишке орношуу;
•  Окуу менен жумушту айкалыштыруу;
• Илимий-изилдөө конференцияларына жана олимпиадаларга катышып, магистратурага өтүүгө мүмкүнчүлүк алуу;
• М.М.Адышев атындагы стипендиянын ээси болуу;
• ОшТУнун магистратурасында жана ошондой эле өнөктөш европалык ЖОЖдорунун магистратурасында жана аспирантурасында (PHD) окууга, аскердик даярдоону университетибиздеги аскер факультетинде аяктап, кичи лейтенант наамына ээ болушат.
Биздин бүтүрүүчүлөр бир катар жакынкы жана алыскы чет өлкөлөрдө, республикабыздын жогорку мамлекеттик башкаруу органдарында,  Жогорку Кеңешинде, облустардын губернатору жана ири компаниялардын, ишканалардын жетекчилик  кызматтарында ийгиликтүү эмгектенишүүдө.
ИНЖЕНЕРДИК-КУРУЛУШ ФАКУЛЬТЕТИ
• Архитектура  (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест,  чыгармачылык сынак)
• Шаар курулушу (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест,  чыгармачылык сынак)
• Курулуш (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, чыгармачылык сынак)
• Архитектуралык чөйрөнүн дизайны (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест,  чыгармачылык сынак)
• Жер түзүлүшү жана кадастрлар (академ. даражасы — бакалавр); (негизги тест, физика же  математика)
• Геодезия жана аралыктан байкаштыруу кадастрлар (академ. даражасы — бакалавр); (негизги тест, физика же  математика)
Адистиктер:
• Колдонмо геодезия (квалификациясы — инженер); (негиз. тест, физика же  математика)
ЭНЕРГЕТИКА ФАКУЛЬТЕТИ
• Жылуулук энергетика жана жылуулук техника (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, физика же математика)
• Электроэнергетика жана электротехника (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, физика же математика)
ТАБИГЫЙ-ТЕХНИКАЛЫК ФАКУЛЬТЕТИ
• Кесипке окутуу  (академ. даражасы — бакалавр); (негизги тест)
• Колдонмо  математика  жана информатика (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, матем. же физика)
• Колдонмо  информатика (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, физика же математика)
КИБЕРНЕТИКА ЖАНА МААЛЫМАТ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ФАКУЛЬТЕТИ
Ала-Баш
Ала-Баш — Кыргызстандын Ысык-Көл облусунун Тоң районундагы айыл. Ак-Терек айыл аймагына кирет.
Ош Технологиялык Университети
• Маалымат коммуникациялык технологиясы жана байланыш системалары(академ. даражасы — бакалавр);  (негиз. тест, физика же математика)
Ала-Баш
Калк
Калкы — 1151 киши (2009-жылы).
Ош Технологиялык Университети
• Техникалык системалардагы башкаруу (академ. даражасы — бакалавр);   (негиз. тест, физика же математика)
• Информатика жана эсептөө техника (академ. даражасы — бакалавр);   (негиз. тест, физика же математика)
• Маалыматтар системалары жана технологиялары (академ. даражасы — бакалавр);  (негиз. тест, физика же математика)
• Программалоо  инженериясы (академ. даражасы- бакалавр);   (негиз.тест, физика же математика)
• Компьютердик  лингвистика (академ. даражасы  — бакалавр); (негиз. тест, англис тили)
АВТОМОБИЛДИК УНАА ФАКУЛЬТЕТИ
• Жер үстүндөгү транспорттук-технологиялык машиналар жана комплекстери (академ. даражасы – бакалавр ); (негиз. тест, физика же математика)
• Унаа-технологиялык машиналарды эксплуатациялоо жана комплекстери (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, физика же математика)
• Унаа процесстеринин технологиясы (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, физика же математика)
• Технологиялык унаалар жана жабдуулар (академ. даражасы. — бакалавр); (негиз. тест, физика же математика)
ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЖАНА ЖАРАТЫЛЫШТЫ ПАЙДАЛАНУУ ФАКУЛЬТЕТИ
• Айыл-чарба продукцияларын өндүрүү жана кайра иштетүү технологиясы (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, физика же химия)
• Техносфералык коопсуздук (академ. даражасы  — бакалавр); (негиз. тест, физика же математика)
• Геологиялык чалгындоонун технологиясы (академ. даражасы  — бакалавр); (негиз. тест, физика же математика)
• Химиялык технология  (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, химия же физика)
Манас жыйноо
“Манас” жыйноо – эл арасында таланттуу манасчылардын айтып бергени боюнча кыргыздын улуу эпосун кагазга же кино тасмага түшүрүү. Бул иш казак аалымы, агартуучу, тарыхчы, этнограф, фольклорист, орус географиялык коомунун мүчөсү  Чокон Валиханов  (1835-65)  тарабынан башталган, ал 1876-жылы кыргыз жерине келип “Манасты” угат жана “Көкөтөйдүн ашы” бөлүмүн жазып алат, аны кимден жазып алганын көрсөтпөйт. Ошону кара сөз түрүндө 1904-хылы Орус географиялык коому  жарыялаган. Кийинки түрк элдерин изилденген окумуштуу академик В.В.Радлов (1837-1918 ) кыргыз жерине эки жолу (1868, 1869)  келип,  “Манастын” айрым үзүндүлөрүн жыйнаган  да,  ал материалдарды 1885-жылы чыккан  “Түндүк түрк урууларынын эл адабияттарынын үлгүлөрү “ деген эмгегинин 5-томуна киргизген. Октябрь төңкөрүшүнөн соң, бул ишке Ыбырайым Абдрахманов (1885-1967)  активдүү киришкен. Ал 1922- жылдан тартып Сагымбайдын,  Саякбайдын, Тоголок Молдонун,  Акматтын айтуусундагы варианттарды жыйнаган, Каюм  Мифтаков (1892-1949) болсо, кыргыз фольклору боюнча 700 тексттер басма табакка жакын материал топтогон, анын ичинде  “Манас” боюнча да көп болгон. Булардан соң эпос коллективдүү түрдө атайын уюмдашкан топтор (Кыргыз Республикасынын илимдер академиясынын кол жазмалар фондусунун, “Манас бөлүмүнүн  окумуштуулары, мугалимдер, студенттер, окуучулар,  журналисттер ) тарабынан системалуу жана пландуу түрдө жазылып алына баштады. Азыркы учурда эпостун толугу жана үзүндүсү болуп, жетимишке жакын варианты жыйналган.
Ош Технологиялык Университети
• Тамак-аш азыктарын өсүмдүк чийки заттарынан алуунун өндүрүшү жана технологиясы  (академ. даражасы — бакалавр);  (негиз. тест, биология же химия)
Манас жыйноо
Колдонулган адабияттар:
Ж..Шериев, А.Муратов. “Адабият. Терминдердин тушүндүрмө сөздүгү”
Ош Технологиялык Университети
• Экология жана жаратылышты  пайдалануу (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, химия же биология)
Акипов Маликша
Акипов Маликша 1916-жылы Грузиянын Ахильцхин районунда туулган.
Ош Технологиялык Университети
• Тамак-аш азыктарын жандык түрүндөгү заттардан алуунун өндүрүшү жана технологиясы (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, биология же химия)
• Текстиль жана костюм искусствосу  (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, чыгармачылык сынак)
• Токой иши жана ландшафтык курулуш (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест,  биология)
• Биотехнология (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест,  биология же химия)
• Колдонмо геология  (квалиф. — инженер); (негиз. тест, физика же математика)
КАДРЛАРДЫ КАЙРА ДАЯРДОО  ИНСТИТУТУ
ОшТУнун бардык адистиктери боюнча жогорку жана орто билимдердин базасында экинчи жогорку билим алуу үчүн адистерди даярдайт. Мында орто окуу жайларын жана жогорку окуу жайларын аяктаган адистер, кайрадан башка адистикке ээ болуу же жогорку билимдүү болуу максатында билим алышат. Жогорку билимдүү адистер эки жыл, ал эми кесиптик орто билидүү адистер үч жыл окушат.
ЭКОНОМИКА ЖАНА  БАШКАРУУ ФАКУЛЬТЕТИ
• Бизнес-информатика (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, матем)
• Менеджмент (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, матем).
• Бизнес башкаруу (академ. даражасы — бакалавр); (негизги тест, математика)
• Колдонмо  информатика (академ. даражасы — бакалавр); (негиз. тест, физ. же матем)
• областтык жана республикалык предметтик олимпиадаларга даярдайт;
• ОшТУда жана базалык мектептерде даярдоо курстарын; кыска мөөнөттөгү курстарды уюштурат.
Жождор  аралык Аскердик факультети
Ош технологиялык университетинин базасында уюшулган жогорку окуу жайлар аралык аскердик факультети 1998-жылы КР Коргоо министрлигинин макулдашуусу менен ачылган. Бүгүнкү күндө аскердик факультет өлкөбүздүн түштүк региону, анын ичинде Ош жергесинде жападан жалгыз факультет болуп, запастагы офицерлерди даярдоодо. Мында Ош шаарындагы бардык жогорку окуу жайларынын студенттери 2-курсунан баштап окуй башташат. Алар окууда эр-жигиттик негизги сапаттарды, ар-намыстуулукту, чыдамкайлыкты, Ата мекенге болгон патриоттуулукту, аскер куралдарын колдонууну, согуш талаасындагы жөндөмдүүлүктөрдү жана аскердик бардык тактиканы теориялык жана практикалык жактан үйрөнүшөт. Факультетте студенттердин аскердик терең билим алуусуна эң мыкты шарттар түзүлгөн. Техникалык, ок аткычтар, тактикалык байланыш, инженердик даярдоо, РХБЗ боюнча даярдоо класстары, спорттук жана марш тебүү аянтчалары ишке киргизилген. Дөңгөлөктүү жана кужум техникаларды сактоо үчүн БОКС жабдылган. Учур талабына ылайык аскердик даярдык мамлекеттик тилде жүргүзүлүүдө. Ошондой эле илимий иштерге да чоң көңүл бурулуп, жетиштүү окуу куралдары менен жабдылган китепкана ачылган.
Бул факультете окууну аяктаган соң, студенттер өз адистиги менен бирге, аскердик билетин жана КР Куралдуу күчтөрүнүн запастагы кичи лейтенанты аскердик чинин алышат. Эң негизгиси мындай аскердик факультеттин башка жогорку окуу жайларда жоктугун эске алыңыз. Жогорку окуу жайлар аралык аскердик факультет болгондуктан, студенттерди кабыл алууда да эң биринчи ОшТУнун, андан кийин башка окуу жайлардын студенттерин кабыл алышат.
ТЕХНОЛОГИЯЛЫК КОЛЛЕДЖИ
• Эсептөө техникаларын жана автоматташтырылган системаларды программалык камсыздоо9-кл. – 15 (11-кл. — 315) (квалификациясы — техник);
• Колдонмо информатика 9-кл. – 15 (11-кл. — 315) (квалификациясы – негизги жалпы билим берүүчү мектептердеги информатика мугалими);
• Электр менен жабдуу 9-кл. – 15 (11-кл. — 215) (тармактар боюнча) (квалификациясы — техник);
• Тигилүүчү кийимдерди моделдештирүү жана конструкциялоо 9-кл. – 15 (11-кл. — 415)(квалификациясы – конструктор-модельер);
• Тигүү өндүрүшү 9-кл. – 15 (11-кл. — 415) (квалификациясы – техник-технолог);
• Автоунааларды техникалык тейлөө жана оңдоо 9-кл. – 15 (11-кл. — 215) (квалификациясы — техник);
• Нефтини жана газды кайра иштетүү  9-кл. – 15 (11-кл. — 415) (квалификациясы – техник);
• Ачык тоо-кен иштери 9-кл. – 15 (11-кл. — 415) (квалификациясы – техник);
• Банк иши 9-кл. – 15 (11-кл. — 135) (квалификациясы – банк иши боюнча адис);
• Экономика жана бухгалтердик эсеп (тармактар боюнча) 9-кл. – 15 (11-кл. — 135)(квалификациясы — бухгалтер-экономист);
• Финансы 9-кл. – 15 (11-кл. — 135) (квалификациясы — финансист);
• Айыл чарбасын электрлештирүү жана автоматташтыруу  9-кл. – 15 (11-кл. — 215)(квалификациясы — техник);
• Социалдык иш9-кл. – 15 (11-кл. — 615) (квалификациясы — социальдык кызматкер);
• Инженердик курулуштарды куруу жана эксплуатациялоо undefined9-кл. – 15 (11-кл. — 125)(квалификациясы  — техник);
• Унаада ташууларды уюштуруу жана башкаруу 9-кл. – 15 (11-кл. — 215) (квалификациясы  — техник);
• Маалымыттарды иштеп чыгуунун автоматташтырылган системалары жана башкаруу 9-кл. – 15 (11-кл. — 315) (квалификациясы — техник);
Эскертүү:
Тестирлөө предметтеринин кыскартылган шарттуу белгилениши (алар жогорку индекс катары берилген):
1 — математика; 2 — физика; 3 — информатика; 4 — химия; 5 — кыргыз  (орус) тили; 6 — тарых.
Жогорку индекстеги биринчи экзамен – негизги экзамен болуп саналат
ЖАЛАЛ-АБАД ТЕХНОЛОГИЯ ЖАНА БАШКАРУУ КОЛЛЕДЖИ
Жалал-Абад технология жана башкаруу колледжи 2005-жылы 4-ноябрда ОшТУнун Жалал-Абаддагы филиалынын базасында түзүлгөн. Колледж болуп Жалал-Абад областтык мамлекеттик юстиция башкармалыгынан 2006-жылы мамлекеттик каттоодон өткөн. Азыркы мезгилде аталган колледжде 235 студент билим алып, сегиз окутуучу, беш ага окутуучу, алты окуу жана окуу-усулдук куралдардын авторлору, бир илимдин кандидаты, бир доцент эмгектенет. Окуу жайда “Жалпы билим берүү” жана “Атайын адистиктер” секторлору түзүлгөн. Окуу жай заманбап компьютердик жана лабораториялык жабдуулар менен жабдылып, адистиктерге жараша түрдүү окуу залдарында билим берүү жүргүзүлөт. Окуу жайдын материалдык-техникалык базасы жетиштүү деңгээлде уюштурулган.
Ал эми жаңы окуу жылына карата төмөнкү адистиктер боюнча абитуриенттерди кабыл алууну жүргүзөт:
• Унаада ташууларды уюштуруу жана башкаруу;
• Электр менен жабдуу;
• Финансы жана кредит;
АЛАЙ ГУМАНИТАРДЫК ТЕХНОЛОГИЯЛЫК КОЛЛЕДЖИ
М.М.Адышев атындагы Алай гуманитардык технологиялык колледжи 2006-жылы июль айында уюшулган. Азыркы мезгилде биздин колледжде 152 студент билим алып, 13 окутуучу, эки ага окутуучу, бир илимдин кандидаты эмгектенет. Окуу жай заманбап компьютердик жана лабораториялык жабдуулар менен жабдылып, адистиктерге жараша түрдүү окуу залдарында билим берүү жүргүзүлөт. Окуу жайдын материалдык-техникалык базасы жетиштүү деңгээлде уюштурулган.
Экономика жана бухгалтердик эсеп;
Информатика;
Электр менен жабдуу;
Автоунааларды оңдоо жана техникалык жактан тейлөө;
Башталгыч класс мугалими.
Байланыш маалыматы:
ОшТУнун сайты: www.oshtu.kg
Кропоткинская (метро бекети)
Кропоткинская (1935-1957 — Дворец Советов) — Москва метросунун Сокольническая сызыксындагы станция. 1935-жылы 15-майда ачылган.
Жогорку Орок
Жогорку Орок (Жогорку Орок) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Сокулук районундагы айыл. Орок айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 566 киши.
Кызамык
Кызамык — вирустар козгоочу катуу кармама жугуштуу оору. Вирустар адам жөтөлгөндө, сүйлөгөндө, чүчкүргөндө бөлүнүп, абаны булгайт. Оору соо адамга вирустар менен булганган абадан дем алганда жугат. Кызамык менен бардык жаштагы кишилер, айрыкча 2 — 10 жаштагы балдар ооруйт. Инкубациялык мезгили 16—21 күн.
Кызамыктын белгилери
Оору көбүнчө билинбей башталат: мурдунан бир аз суу куюлуп, жөтөлөт, тамагы кызарат, кээде эти бир аз ысыйт. Моюн, желке, лимфа түйүндөрү шишип ооруйт. 1 — 2 күндөн кийин бул белги күчөп, бүт денесине чыбырчыктар чыга баштайт, температурасы 38—39°ка чейин жогорулайт. Чыбырчыктар 2—3 күндөн кийин так калбай жоголот. Кээде эти ысыбайт, жалпы абалы начарлабайт. Көп учурда белгиси билинбей өтөт. Адатта оору кабылдабайт. Ооруп айыккан адамда туруктуу иммунитет пайда болот. Кызамык менен кош бойлуу аялдардын оорушу өтө коркунучтуу, себеби түйүлдүккө жугушу мүмкүн. Айрыкча 3 айга чейинки кош бойлуу аялдар ооруганда көп учурда тубаса өсүү кемтиги пайда болот. Кош бойлуу аялдар акыркы айларында кызамык менен ооруса балада аз кандуулук байкалат, ички органдары жабыркайт. Мындай балдар 18 жана андан көп айга чейин вирус бөлүп чыгарып, оору жуктурат.
Дарылоонун жолдору
Дарылоону үйдө дарыгер жүргүзөт. Оорулуу баланы тынч жаткыруу, жеңил сиңүүчү тамак берүү талапка ылайык. Оорунун алдын алуу үчүн оорулууну өз убагында соо адамдан бөлүп, өздүк гигиенаны сактоо зарыл. Боюнда бар аялдар мурда кызамык менен оорубаган болсо оорулуу менен жолугууга болбойт.
Кызамыктын тарыхы
Эң биринчи жолу кызамыкты 1740-жылы немис терапевти Ф. Хофман баяндап жазган. 1881-жылы бул оору расмий түрдө өзүнчө нозологиялык формада белгиленген. 1938-жылы жапон изилдөөчүлөрү инфекциянын табияты вирус экендигин далилдешкен. Кызамыктын козгогучу 1961-жылы бир эле убакытта бир нече окумуштуулар: П. Д. Паркман, Т. X. Уэллер и Ф. А. Невой менен табылган. 1941-жылы австриялык изилдөөчү Н. Грегг кызамык менен ооруган эненин түйүлдүгүнүн кадыресе нормадан тайпылуусун баяндаган. Эң көп жолугуучу кадыресе нормадан тайпылуусу- челкөз (катаракта), жүрөктүн кемчилиги жана дүлөйлүк. Мунун баары "Тубаса кызамыктын классикалык синдрому" деген атка бириктирилишкен.
Алиев Риджал
Алиев Риджал 1920-жылы 25-мартта Грузиянын Ахильцхин районунда туулган.