cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тыва
Тыва тили тууралуу тывача ыр
“Эртине” дээр сөс-даа база Ээн черден төрүттүнмээн. Эртинелер аттары-даа, Элеп читпес тыва дыл бо.
Ырлаар, бижиир, чугаалажыр, Ынакшыжар чепсээвис бо. Херек болза, дайызынны-даа Хере шааптар докпаавыс бо.
Ол чок болза,хөөмей-сыгыт Ораннарга чаңгыланмас. Эргим тыва дылывыс ам- Эң-не Дээди Эртиневис!
(Автору - Чооду Кара-Күске).
Бельзони (Миссисипи)
Бельзони (Миссисипи) (Belzoni) — Миссисипи штатынын Хампри (Humphreys) округуна караган АКШ шаары.
Теке сакал
Теке сакал (Dodaratia) – өсүмдүктөрдүн норичниктер тукумунун уруусу. Көп жылдык чөп, бийиктиги 15-30 (45) см, сабагы түбүнөн тартып чокусуна чейин көп бутактуу. Сабактын түп жагындагы жалбырактары тушташ, ал эми жогоркулары кезектешип жайгашкан, жалбырагынын жээги тегиз, узундугу 1-5 см, туурасы 3-5 мм, ичке, тасмадай. Гүлдөрү жалгыздан, калемчедей сейрек топ гүлдү түзөт, желекчелери түтүкчөдөй, эки эриндүү, түсү кочкул кызыл, кочкул кызгылт көк. Мөмөсү – көп уруктуу кутуча. Жер жүзүндө бир гана түрү (чыгыш Теке сакалы) адырда, арык, жол боюнда, аңызда өсөт, ошондой эле айдоодо отоо чөп катары зыяны бар. Ич алдырма дары катары колдонулат.
Көмүр өнөр-жайы
Көмүр өнөр-жайы - оор индустриянын негизги тармактарынын бири. Көмүр казып алуу, аны ылгоо жана брикеттөө иштерин жүргүзөт. Энергия булагы катары, транспортто, химиялык өнөр-жайында колдонулат. Көмүрдөн химиялык жол менен 350дөн ашык продукция өндүрүлөт. Россия көмүр казып алуу иштерин 18-кылымда баштаган. Натыйжада көмүр өндүрүү кескин жогорулаган. СССР көмүр казып алуу боюнча дүйнөдө биринчи орунду ээлеген. Кыргызстанда көмүр казып алуу иштери Россия бийлик жүргүзүп турган кезде эле башталган. Кийин СССР убагында бир топ ийгиликтерге жетишкен. 1976-ж. Көмүр өндүрүү 1940жылга салыштырганда 3,1 эсе өскөн. 1976-ж. Кыргызстанда 11 көмүр өндүрүп алуучу ишкана иштеген. Республикабызда негизинен күрөң көмүр казылып алынат.
Теке-Секирик үңкүрү
Теке-Секирик үңкүрү – Нарын шаарынын чыгыш тарабындагы Нарын дарыясынын сол өйүзүндөгү неолит доорунда адамдар жашаган үңкүр. Үңкүрдөн диска сымал нуклеус (таштын чордонунан жасалган курал), микролиттик куралдар табылган. Археолог A. Н. Бернштам тарабынан чалгындоо иштери жүргүзүлүп, мезолит, неолит доорлоруна тиешелүү экендиги аныкталган. Кийин жол куруу учурунда бузулуп, түп орду менен талкаланган.
Шантар аралдары
Шантар аралдары -  Охота деңизиндеги 15 аралдан турган архипелаг. Хабаров крайынын курамында. Аянты 2,5 миң км2. Ири аралдары: Чоң Шантар, Феклистова, Кичи Шантар жана Беличий. Аралдардын көп бөлүгү тоолуу; бийиктиги 701 мге чейин. Негизинен кумдук жана чополуу сланец тектеринен турат. Кызыл карагайлуу жана күңүрт ийне жалбырактуу жапалак бал карагай ээлейт.
Кош бол, Ленин!
"Кош бол, Ленин!" (Good Bye, Lenin!, Гуд бай, Ленин!) - 2003-жылы Вольфгаң Бекер тарткан трагедиялуу немис комедиясы. Тасмага тартылгандар: Дэниел Брүл, Кэтрин Шасс, Чулпан Хаматова жана Мария Саймон. Тасманын негизги бөлүгү Берлиндеги Карл-Марк-Эллиде жана Александр плацтын жанындагы Платенбаутенде тартылган.
Шанти мантралары
Шанти мантралары же "Тынчтык мантралары" же Панча Шанти - Упанишаддарда (индустардын бир диний жазуулары) тынчтык үчүн индуист дубалары (индуистардын диний жазуулары) (Шанти). Алар көбүнчө диний ырым-жырымдардын жана аңгемелердин башында жана аягында окулат. Шанти мантралары Упанишаддардын кээ бир бөлүктөрүнүн башында окулат. Шанти мантралары дайыма Ом (Аум) мууну жана "Тынчтык" дегенди билдирген "Шанти" сөзүнүн үч айтылышы менен аяктайт.
Кыдырбаева Гүлсайра
Кыдырбаева Гүлсайра (11. 1. 1947, Суусамыр кыштагы -1997, ошол эле жер) - агартуучу, жетекчи кызматкер. В. В. Маяковский атындагы кыргыз кыз-келиндер педагогикалык институтунун орус тили жана адабияты факультетин бүтүргөн (1971). Эмгек жолун 1971-ж. Суусамырдагы 8-Март орто мектебинде орус тили жана адабияты мугалими болуп баштаган. 1971-76-жылдары мугалим, 1977-жылдан окуутарбия иштери боюнча директордун орун басары болуп иштеп келген. Бир нече грамоталар ж. б. сыйлыктар менен сыйланган.
Токтогон уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Уммендорф (Бөрде)
Калкы - 1010 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 15,68 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 505. Муниципалитеттин башчысы — Райнхард Фальке.
Вальд
Вальд (Wald) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Зигмаринген районуна кирет.
Калкы - 2728 киши(2013-ж.). . Аянты - 43,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 37 118. Мэр — Вернер Мюллер.
Мүдүрүм өрөөнү
Мүдүрүм өрөөнү - Ички Теңир-Тоодо. Аксай өрөөнүнүн чыгышында, Атбашы р-нун аймагында жайгашкан.
Түндүгүнөн Көбүргөнтү ж-а Жаңыжер тоолору, түштүгүнөн Какшаал кырка тоосу, чыгышынан Чоң Үзөңгүкууштун терең капчыгайы (Жүрөк) м-н чектешет. Уз. 80 км, туурасы 18 км. Өрөөндүн таманы 3800 м бийиктикте жатат. Курчаган тоолор өрөөндүн таманынан 1000—1300 м көтөрүңкү. Тоо капталдары өрөөнгө жантайыңкы түшүп, кокту-колоттуу, этектери адырлуу. Өрөөн ичи түзөң, морена чөкмөлөрү неогендин ж-а палеогендин кызыл түстүү чөкмөлөрүнүн үстүндө жатат. Какшаал ж. б. курчаган тоолордон түшкөн мөңгүлөр чет-жакаларында жапыз мореналарды пайда кылат. Өрөөндүн бүт аймагына түбөлүк тоң мүнөздүү (калыңдыгы 100 мге чейин). Саздуу жерлер, майда тайыз көлдөр бар. Өрөөн аркылуу Мүдүрүм суусу ж-а анын куймалары агат. Климаты кескин континенттик, өтө суук. Январдын орт. темпрасы –28°С, июлдуку 8°С; жылдык орт. жаан-чачыны 250–300 ммден ашпайт. Өрөөнгө жарым-чөл, кургак талаалуу субальп (3600 м бийиктикке чейин), шалбаа-талаалуу альп (3900 мге чейин), андан жогору гляциалдык-нивалдык ландшафт алкактары мүнөздүү.
Альт-Зүрков
Альт-Зүрков (Alt Sührkow) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Гүстроу районуна кирет.
Калкы - 446 киши(2013-ж.). . Аянты - 25,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 53 002. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Мукке.
Көң, Кадамжай району
Көң, Кадамжай району – Ош облусунун Кадамжай районундагы кыштак. А. Масалиев атындагы айыл округуна караштуу. Кадамжай – Кызыл-Кыя автомобиль жолунун боюнда, деңиз деңгээлинен 960 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Пүлгөн кыштагынан 33 км чыгыш тарапта. Кызыл-Кыя темир жол бекетинен 25 км. Калкы 2229 (2007); негизинен мал менен алектенип, дыйкан чарбасында эмгектенет. Орто мектеп, китепкана жана ФАП бар.
Уайт Биа Лэйк (Миннесота)
Уайт Биа Лэйк (Миннесота) (White Bear Lake) — Миннесота штатынын Ramsey округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 23797 киши. Болжолдуу аянты - 22.5 км². FIPS коду — 27-69970.
Azad Azerbaijan TV
Azad Azerbaijan TV кыскача аталышы ATV - Азербайжан өлкөсүнүн Азербайжан тилиндеги телеканал. 2000 жылдын 25 декабрында түптөгөн.
Жапар Текенов
Жапар Текенов (18.3. 1933-жылы туулган, азыркы Жалал-Абад облусу, Сузак району, Сары-Булак айылы) – техника илимдеринин доктору (1991), профессор (1994), Кыргыз Республикасынын Улуттук Илимдер академиясынын (УИА) корреспондент-мүчөсү (1993). Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнүн отличниги, Кыргыз Республикасынын илимге эмгек сиңирген ишмери, Кыргыз Республикасынын Илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (2006). КМУну (1956), Кыргыз ССР ИАнын Физика жана механика институтунун аспирантурасын (1959) бүтүргөн. Кыргыз ССР ИАнын илимий кызматкер, ОшМУда кафедра башчысы, ФПИде декан, Кыргыз Республикасынын УИАнын Түштүк-кыргыз илимий-окуу борборунда лаборатория башчысы, директордун орун басары, Жаратылыш ресурстарын комплекстүү колдонуу институтунда директор, Кыргыз Республикасынын УИАнын түштүк региондук бөлүмүнүн төрагасынын орун басары, ОшТУда профессор, Кыргыз Республикасынын УИАнын түштүк бөлүмүнүн төрагасы. Дисперс системасынын механикасы жана физикалык химия тармагы боюнча адис. 150дөн ашык илимий эмгектин, анын ичинде 5 монография, 25 автордук күбөлүк жана патенттин ээси. «Золотая фортуна-2003» эл аралык сыйлыгынын лауреаты. «Данк», «Манас- 1000» медалдары менен сыйланган.
Өмүр баяны
Академик, техника илимдеринин доктору, профессор Жапар Текенов 1933-жылы 18-майда Жалал-Абад облусуна караштуу Сузак районунун Сары-Булак айылында туулган. 1956-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин физика-математика факультетин ийгиликтүү аяктап, аспирантурага кабыл алынып, 1962-жылы кандидаттык диссертациясын коргогон. 1959-1967-жылдары Өзбекстандын жана Кыргыздын илимдер академияларында кенже илимий кызматкер, илимий кызматкер, ага илимий кызматкер кызматтарын аркалаган. 1988-жылы Ош шаарында Түштүк кыргыз илимий окуу борбору түзүлүп, ал лаборатория башчысы жана директордун илимий иштер боюнча орун басары кызматына чакырылат. 1991-жылдан баштап Жаманбаев атындагы жаратылыш байлыктарын комплекстүү иштетүү институтунун директору болуп дайындалат. Жапар Текенов бүт өмүрүн илимге жана жогорку билимдүү адистерди даярдоого арнады. Анын ар түрдүү телолордун, көмүрдүн, аэрозоль бөлүкчөлөрүнүн өз ара байланышуусунда таасирленүүсүн изилдөөсүнүн жыйынтыгында СССРде биринчилерден болуп адгезия күчүн аныктоо усулдары сунушталды. Көмүрдү отун катары гана эмес, башка максаттарда да пайдалануу жагын изилдеген. Кычкылданган көмүрдөн органикалык жер семирткичтерди алуунун технологияларын иштеп чыгып, алардын илимий негиздерин ачып көрсөткөн. Илимий жыйынтыктардын негизинде 7 илимий монография, 250 илимий макаласы жарык көрүп, 20 илимий ойлоп табуулар алынган. Жапар Текенов өмүрүнүн акырына чейин Жаманбаев атындагы жаратылыш байлыктары институтунда башкы илимий кызматкер кызматында эмгектенип келген.
Таир Салахов
Салахов Таир Теймур уулу (29. 11. 1928-жылы туулган, Баку) — советтик живописчи жана график, СССРдин эл сүрөтчүсү (1973), СССР Сүрөт академиясынын корр. мүчөсү (1966). Бакудагы А. Азимзаде атынан Азербайжан сүрөт окуу жайынан (1945-50), Москвадагы В. И. Суриков атынан сүрөт институтунан (1951—57) окуган. 1963-74-жылдары Бакудагы М. А. Алиев атынан Азербайжан мамлекет иск-во интунда окутуучу (профессор, 1973), 1975-жылдан Москвадагы В. И. Суриков атынан сүрөт институтунда окутуучу (профессор), 1984-92-жылдары кафедра башчысы. Төмөнкү үч чыгармасы үчүн: Кара Караевдин портрети (1960, Третьяков галереясы), «Ремонтчулар» (1961, Р. Мустафаев атынан Азербайжан иск-во музейи), «Каспийде» (1967, СССР мамлекет сыйл. ыйгарылган 1968). Ошондой эле «Жаңы деңиз» (Азербайжан ССР мамлекет сыйл., 1970), «Апшеронду кыдырып» графикалык сериясы (1969) жана башка чыгармалары бар. У. Шекспирдин «Антоний менен Клеопатра» спектаклинин жасалгасы (1964) үчүн Азербайжан ССРинин М. Ф. Ахундов атынан сыйл. алган (1965). СССР Жогорку Советине (7-8-шайланышына) депутат. 1992-жылдан Эл аралык сүрөтчүлөр федерациясынын вице-президенти. Эмгек Кызыл Туу, Ленин, Октябрь Революциясы, жана башка орден жана медалдар менен сыйланган.
Мидлборо (Массачусетс)
Мидлборо (Массачусетс) (Middleborough) — Массачусетс штатынын Плимаус (Plymouth) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 19 941 киши. Болжолдуу аянты - 187.3 км². FIPS коду — 25-40850.
Вандалиа
Вандалиа (Vandalia) — Мичиган штатынын Cass округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 429 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 26-81680.
Көңдөйлөөчү машина
Көңдөйлөөчү машина – жер астында кен казууда кенташ тулкусуна көңдөй же тилке жасоочу машина. Кен казып алууда (механикалык жол менен же жардырып казууда) көңдөйлөнгөн тилкенин мааниси чоң. Анткени кен массивинде оюк пайда кылуу кен казуу иштерин бир топ жеңилдетет. Машина тегиз, түз, жантык, тик катмарлардын бардык түрүндө иштей алат. Көмүр өнөр-жайында кеңири колдонулат. Азыркы кезде ар кандай тоо-кен-геологиялык шартка ылайыкташтырылган түрлөрү пайда болууда. Түрдүү катуулуктагы көмүр катмарынан көңдөй тилке жасоодо, аралыктан башкарылуучу МВ-60, КП-1, КМП-3 маркасындагы, кубаттуу кыймылдаткычтуу машиналар колдонулууда.
Текечер
Текечер (латынча Capricornus) – зодиак топ жылдыздарынын бири. Ал асмандын түштүк жарым шарында Суу куйгуч Жаачы топ жылдыздарынын арасында жайгашкан. Гректердин кудайы Пандын – Дионистин жандоочусунун урматынан аталган: ал мүйүздүү текечер сымал болгон. КМШ өлкөлөрүнүн аймагында жай жана күз мезгилинде көрүнөт.
Сармойка-Яга
Сармойка-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Худелка-Яга дарыясынын оң жээгинен 17 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Кушчубаев Саруубек Тынычбекович
Кушчубаев Саруубек Тынычбекович (2. 6. 1970-ж. туулган, Фрунзе шаары) - мамлекеттик жетекчи кызматкер.
Сармойка-Яга
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Кушчубаев Саруубек Тынычбекович
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Сармойка-Яга
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Питекантроп
Питекантроп (грекче πίθηκος – маймыл жана ἄνθρωπος – адам) – адам сымал маймылдын сөөк калдыктары. Аны голландиялык окумуштуу Э. Дюбуа 1890-92-жылдары Индонезиянын Ява аралынан тапкан. Төртүнчүлүк мезгилдин башталышында (жаңы маалыматтар боюнча болжол менен мындан 1,2 млн жыл мурда) бул маймылдар өтө чоң эмес, үйүрүйүр болуп жашап, маймылдык сапаттан ажырабаса да, эки буту менен ишенимдүү басып, колдору да жакшы өнүккөн. Эң биринчи жөнөкөй таш куралдарды, таш чокморлорду жасашкан. Бул таш куралдарды археологдор казылып алынган Питекантроптордун сөөгүнүн жанынан табышкан. Питекантроптордун мээсинин көлөмү 900–1200 см³ге жеткен. Питекантроптордун азыркы адамдан айырмаланган негизги өзгөчөлүгү – анын ээк сөөгү жок болгондуктан, алардын сүйлөө аппараты өнүккөн эмес.
Пегесторф
Пегесторф (Pegestorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хольцминден районуна кирет.
Калкы - 431 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 8,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 55 032. Муниципалитеттин башчысы — Дирк Поммер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Фэйрбюри (Небраска)
Калкы - 4262 киши. Болжолдуу аянты - 5.0 км². FIPS коду — 31-16410.
Вирфус
Вирфус (Wirfus) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кохем-Целль районуна кирет.
Калкы - 183 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,65 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 35 090. Муниципалитеттин башчысы — Эвальд Хорст.
Салвадор
Салвадор, Баия - Бразилиянын түн.-чыгышындагы шаар. Баия штатынын адм. борбору. Калкы 3 млн (2010; агломерациясы менен 4,0 млн). Ири жол тоому. Атлантика океанындагы порт (сыртка кофе, какао, тамеки, кант, жыгач чыгарат). Эл аралык аэропорту бар. Курулуш индустриясынын маанилүү тармагы жайгашкан. Машина куруу (анын ичинде автомобиль кураштыруучу з-д), хим., текстиль, тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт. Сүрөт жана башка музейлер уюштурулган. Эки ун-т, китепканалар бар. 1549-жылы негизделип, 1763-жылы чейин Бразилиянын борбору болгон. Чептер, чиркөөлөр 16-18-кылымдын курулуштары сакталган. Өлкөнүн ишкер, маданий жана туристтик борбору шаардын тарыхый бөлүгү Буткул дуйнөлук мурастын тизмесине (1985) киргизилген.
Курманбекова Жыпаркан
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Сонатина (тасма)
"Сонатина" (Sonatine) (жапончо: ソ ナ チ ネ? Хепбөрн: Сонашине) -1993-жылы Такеши Китано тартып, сценарийин жазып, монтаждап жана өзү тартылган жапониялык якудза тасмасы. Тасма бир нече сыйлыктарды утуу менен,Китанонун эң ийгиликтүү жана мактоого арзыган тасмаларынын бири болгон. Ошондой эле дүйнө жүзү боюнча фанаттарынын көбөйүшүнө себепчи болгон.
Сыйлыктар
"Сонатина" тасмасы 1993-жылы "Таормина Кино Фестивалында" "Cariddi D'oro" сыйлыгынын "Эң мыкты тасма" наамын жеңип алган. Ал эми 3-"Жапония Кино Профессионалдары" сыйлык тапшыруу аземинде Ая Кокумай тасмадагы ролу үчүн "Best New Encouragement" сыйлыгын жеңип алган. Тасманын саундтреги 1994-жылы "Жапония Музыка Сыйлыгы" наамын жеңип алган. Ал эми 1995-жылы "Festival du Film Policier de Cognac" сыйлык тапшыруу аземинде "Киносынчылардын Тандоосу" сыйлыгын жеңип алган.
Паркштеттен
Паркштеттен (Parkstetten) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Штраубинг-Боген районуна кирет.
Калкы - 3014 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 19,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 78 170. Муниципалитеттин башчысы — Хайнрих Кремпль.
Шаназаров Алмаз Согонбаевич
Шаназаров Алмаз Согонбаевич (12. 11. 1943ж. т., Фрунзе ш. (азыркы Бишкек) - медицина илимдин доктору (1999), КРдин Илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйл. лауреаты (1998). КММИни бүтүргөн (1969). Шаардык клиникада врач-стоматолог (1969-74). Кыргыз ССР ИАнын Бийик тоо физиология жана эксперименттик патология институтунда кенже, улук илимий кызматкер (1974-80), лабор. башчы (1984-94) болуп иштеген. 1993-жылдан ошол институттун директору. Табигый адаптация физиологиясы боюнча адис. 150дөн ашык илимий эмгеги, а. и. 4 монография, 1 китепче, 2 методикалык курал, 10 методикалык көрсөтмөсү бар. Кыргыз Республикасынын ардак грамотасы, «Данк» (2009) медалы менен сыйланган.
Лангевизен
Лангевизен (Langewiesen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан Шаар. Ильм районуна кирет.
Калкы - 3555 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 27,51 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 70 032. Мэр — Хорст Брандт.
Шаар административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Лавэлл (Мэн)
Лавэлл (Мэн) (Lovell) — Мэн штатынын Оксфорд округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 974 киши. Болжолдуу аянты - 124.0 км². FIPS коду — 23-41365.
Индуктор
Индуктор - (лат. inductor жөндөйм, ойготом), 1) ысыткыч индуктор — нерселерди (көбүнчө өткөргүчтөрдү) өзгөрмөлүү магнит талаасында дүүлүктүрүүчү куюн түрүндөгү ток менен индукциялык ысытуучу электр-магниттик түзүлүш. Ал негизги эки бөлүктөн өзгөрмөлүү магнит талаасын пайда кылуучу өткөргүчтөн жана электр энергиясынын булагына туташтыруучу ток бергичтен турат. Индуктордун бардык түрлөрү бир убакта жана үзгүлтүксүз удаалаш ысытуучу болуп экиге бөлүнөт. Биринчисинде индукцияланган өткөргүчтүн аянты болжол менен ысытылуучу беттин аянтына барабар болуп, бул бир эле убакта бардык бөлүктөрдү ысытууга мүмкүндүк берет. Экинчи ыкмада ысытылуучу буюмдун бети индукцияланган өткөргүчтүн үстүнөн удаалаш жылдыруу менен ысытылат. 2) Телефон Индуктору — кол менен жана электр моторунун жардамы аркылуу (машиналык Индуктор) иштетилүүчү өзгөрмөлүү токту пайда кылуучу магнит-электр машинасы. Биринчиси кол менен тейленүүчү телефон аппараттарында сигнал жиберип туруу үчүн колдонулат. Индуктор 18-21 Гц жыштыктагы, 60-70 в чыңалуудагы жана 3,8 Вт кубаттуулуктагы өзгөрүлмөлүү токту иштеп чыгат. Ал эми машиналык Индуктор телефон станцияларында, абоненттердин аппараттарына сигнал берүүдө колдонулат. Индуктордун эки түрү чыгарылат: айлануучу якорддуу, эки кыймылсыз тик бурчтуу магниттүү; кыймылсыз якорддуу жана шакек формасындагы айлануучу көп уюлдуу магниттүү.
Жаңы байыш (Бир району, Башкыртстан)
Жаңы байыш — Башкыртстандын Бир районундагы айыл, Жогорку Лачентау айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 87 киши. Почта индекси — 452477, ОКАТО коду — 80213810003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кутуев Кушубак
Кутуев Кушубак (1895, Суусамыр өрөөнү -1980, ошол эле жер) - алгачкы жетекчи кызматкер, Совет бийлигин чыңдоочулардан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Индукциялык логика
Индукциялык логика — логиканын жекеден жалпыга өтүүчү ой корутундусунун жүрүштөрүн изилдөөчү бөлүгү (кыскасы Индукция, Логика). Индукциялык логика X. Рейхенбах, Р. Карнап, К. Г. Гемпель, Кейнс жана башкалардын эмгектеринде иштелген.
Салиев Алишер Бөрүбаевич
Эмгектери
О деформационных соотношениях при малых веерах скольжений и простых нагружениях. Ф., 1991.
Унзебург
Калкы - 1274 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 15.68 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 89 325. Муниципалитеттин башчысы — Гертрауд Бунке.
Сирияда Орусиянын Су-24 учагынын кыйрашы 2015
Сирияда Орусиянын Су-24 учагынын кыйрашы - 2015 жылдын 24-ноябрь күнү Түркия менен Сирия чектешкен аймактан «Ислам мамлекети» террордук уюму менен күрөшүп жаткан орусиялык Су-24 аскердик учагы түркиялык F-16 учагынын аба ракетасы тарабынан атылып, Сириянын аймагына кулаган. Учакта болгон 2 учкуч секирип кетүүгө үлгүрүшкөн. Алардын бири каза тапса, экинчиси тирүү калган. Түркиялык маалымат булактары учак аба мейкиндигин бузганы үчүн атылганын билдиришкен. Ошол эле күнү Орусия президенти Владимир Путин Орусиянын учагы 6 миӊ метр бийиктикте Түркиянын аймагынан 1 чакырым алыстыкта учуп баратканда атылганын, бул окуя орус-түрк мамилелерине олуттуу кесепеттерди алып келерин айткан. Орусиянын тышкы иштер министри Сергей Лавров болсо мекендештерин Түркияга баруудан баш тартууга чакырган. Ал ортодо расмий Вашингтон да «учак Сириянын аймагынан атылган» деген пикирин айтышкан. Бул окуя боюнча түрк лидери Режеп Тайип Эрдоган Түркия өз өлкөсүнүн аба мейкиндигин коргогонун жана мындай окуя келип чыкпашы үчүн көп ирет Орусияга эскертүү берилгенин билдирдирген. Жыйынтыгында 26-ноябрь күнү Түркиядан Сирияга гуманитардык жардам алып бараткан оор жүк ташуучу унааларга орусиялык учактар тарабынан чабуул жасалып, 7 киши набыт болуп, 10 киши жаракат алган. Бул окуя жөнүндө Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши 26-ноябрдагы жыйынында депутаттар Орусия менен Түркиянын ортосундагы абалга кыргыз бийлиги кандай реакция кыларына кызыгышты. Ал эми Президенттик аппараттын тышкы саясат бөлүмүнүн башчысы Сапар Исаков: «Бүгүнкү күндөгү шарттарда бул окуя абалды ого бетер курчутат. Түрк тарап кескин аракеттерге барбай, чыдамкай болушу керек эле. Бардык көйгөйлөр сүйлөшүү менен гана чечилиши керек»,- деген билдирүүсүн жазган.
Ой пикирлер
Орусиялык жалпыга маалымдоо каражаттары ЖККУга мүчө өлкөлөрдү, анын ичинде Кыргызстанды «аскердик-саясий өнөктөшүн колдобой жатышат» деп күнөөлөп чыгышты.
«Орусиянын аскердик учагын атып түшүрөрү менен Түркия НАТОго мүчө өлкөлөргө кайрылып, альянс тезинен жыйынга чогулду. Анкара «Орусия Түркиянын аба мейкиндигин бузду» деген айыптоосу боюнча союздаштарынын толук колдоосуна ээ болду. Ал эми ЖККУ боюнча Москванын союздаштары өз позицияларын конфликттен 2 күн өткүчө да билдиришпеди» деп жазды Лента.ру агенттиги.
Орусиянын союздаштарынын чечкинсиздигин түшүнсө болот. Анткени Түркия ЖККУга мүчө өлкөлөр менен экономикалык бекем катыштары бар ири держава. Анын артында АКШ менен өнөктөштөрүнүн күчтүү колдоосу турат. Бирок баары бир ЖККУга мүчө өлкөлөргө ким кас, ким дос экенин так аныктап алууга туура келет» деп улантат Лента.ру.
«ЖККУга мүчө бардык өлкөлөр учактын атып түшүрүлүшүнөн улам келип чыккан Орусиянын Түркияга каршы аракеттерин түшүнөт» деп билдирди ЖККУнун башкы катчысы Николай Бордюжа.
Бул окуядан кийин «Кыргызстандын президенти Алмазбек Атамбаев кыйын абалда калды. Бир жагынан ал орусиячыл саясатчы катары белгилүү.2015 жылы Кыргызстан ЕАЭСке мүчө болуп кирген. Экинчи жагынан Атамбаев түрк лидери Режеп Тайип Эрдоган менен жакшы мамиледе. Атүгүл президенттик шайлоодо Эрдоган утуп чыкканда анын жеӊишинин урматына уюштурулган митингде сөз сүйлөгөн.
Бенойт (Миссисипи)
Бенойт (Миссисипи) (Benoit) — Миссисипи штатынын Bolivar округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 611 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 28-05220.
Шамшы көрүстөнү
Шамшы көрүстөнү - 4-5-кылымга таандык сак урууларынын дөбө мүрзөлөрү. Токмок шаарынын түш-чыгышындагы Шамшы коктусунда жайгашкан. Диаметри 20 м, бийиктиги 2 м. Казанактын ичинде калың арча күлүнүн үстүнө табытка салынган аялдын сөөгү, ошондой эле алтын чөйчөк, алтын кутуча, кашык, шайы кездеме калдыгы ж. б. майда буюмдар табылган. Аялдын башына алтын, күмүш, асыл таштар менен кооздолуп, кыргагына алтын төтөгөлөр илинген таажы кийгизилген. Бетине алтын каңылтыр бет кеп (эки көзүнө тегерек кызыл акак таштар чөгөрүлгөн) көкүрөгүнө алтын желпүүр жабылган. Эки билегине ак нефриттен жасалган төрттөн сегиз билерик, манжаларына асыл таштар чөгөрүлгөн кооз, эки алтын шакек салынган. Кулагына кооз алтын сөйкө, чачына алтын чачпактар, мойнуна алтын жалатылып, кара кочкул асыл таштан жасалган аял келбеттүү медальон тагылган. Бели күмүш чаптырылган эни беш эли кемер менен курчалган. Табыттын жанына коло казан, карапа идиш, алтынга буулантылып, асыл таштар менен кооздолгон ат жабдыктары (жүгөн, ээрдинсыныгы, куюшкандын төңөлүктөрү ж. б.) коюлган. 1958-ж. археологдор П. Н. Кожемяко, Ы. Кожомбердиев изилдеген.
Ба́рба (эл)
Тил
Бариба (баргу) тили Нигер-конго макро-үйбүлөсүнүн гур уясына кирет.
Дин
Жергиликтүү салтту ишенимдер сакталып келетат. Ата-бабалар культуна сыйынышат. Калктын бир бөлүгү мусулмандар (сүннөттөр) жана христиандар (протестанттар).
Коом
Уруулук бөлүнүү сакталып калган. Салттуу коомдук уюмдун негизин көп балалуу үй-бүлөлөрдөн турган айылдык жамааттар түзөт. Нике вирилокалдык. Полигиния, сорорат, левират салттары практикада калды. Өтүү каадасы бар.
Чарбалык иштер
Негизги салттуу кесиби — кол менен иштетилген тропикалык которуштуру чарбасы (күрүч, жүгөрү, жержаңгак, фонио ж.б.). Талаалар айылдардын айланасында жайгашкан. Мал кармашат. Малды кайрак жерлерде же орулган талааларда жайышат.
Кол өнөрчүлүк
Көркөм кол өнөрчүлүк — жыгачтан оюу, керамика, токуу, килем токуу.
Турак жай
Миллбури (Массачусетс)
Миллбури (Массачусетс) (Millbury) — Массачусетс штатынын Уорчестер (Worcester) округуна караган АКШ шаары.
Ба́рба (эл)
Түштүктө токой зонасында турак жай планы боюнча тегерек, чатыры конус сымал саман, түндүгүндө — төрт бурчтуу. Бутактарынан жана ичке дарак сөңгөктөрүнөн жасалган үйдүн дубалдары чопо менен шыбалат.
Миллбури (Массачусетс)
Калкы - 13 261 киши. Болжолдуу аянты - 42.1 км². FIPS коду — 25-41340.
Ба́рба (эл)
Тамак-аш
Текстиль өнөр-жайы
Текстиль өнөр-жайы – жеңил өнөр-жайынын эң ири тармактарынын бири; ар кандай өсүмдүк жана жаныбарлар сырьёлорунан, ошондой эле химиялык жол менен өндүрүлгөн буладан жип, кездеме, тор ж. б. чыгарылат.
Ба́рба (эл)
Негизги азыгы — өсүмдүк тамак (ботко, кайнак) жана эт.
Тарых
14-15-кылымдарда барба уруулары Боргу алгачкы саясий бирикме түзүп, 15-кылымдын аягында Бариба деп аталган буса башчылыгы менен бириккен. Башкаруучулардын татаал иерархиясы болгон. 1690-1783-жылдары Ойонун вассалы, 1898-жылдан Франциянын Дагомеясынын жана Британиянын Нигер жээгиндеги протекторатынын курамында.
Сох өрөөнү
Соң өрөөнү - Алай кырка тоосунун батыш бөлүгүндө (түн. капталында) түштүктөн түндүккө созулуп жатат.
Баш жагы үч айрыктан — Кожашкан, Арчабашы, Актерек өрөөндөрүнөн турат. Өрөөндүн Зардалыдан Канигутка чейинки бөлүгү (уз. 85 км) деңиз деңг. 1700—1800 м, баш жактары (Кожашкан, Арчабашы, Актерек) 1800–3500 м бийикте жатат. Тегерегиндеги тоолор өрөөндүн таманынан 1500–2700мге көтөрүлөт. Капталдары тик, аскалуу, палеозойдун сланец, акиташ, гранит-диорит тектеринен турат. Зардалы кыш-нан төмөнүрөөк капчыгайга (тангиге) айланат. Жалпысынан С. ө. Кожашкандын башаттарынан чатына чейинки 145 км аралыкта 3900 м бийиктиктен 700 мге чейинэңкейиштейт, б. а. ар 1 км аралыкта 22 мге төмөндөйт. С. ө-нүн ортоңку жайык бөлүгү Тескей ж-а Катыраң тоолорунун чети аркылуу өтөт. Катыраң тоолорун батыш жагынан кесип өтүп, өрөөн кайрадан кууштайт. Актурпак кыш-нан төмөн С. ө. Жазы Исфара-Лякан түздүгүнө өтөт. Климаты континенттик. Июлдун орт. темп-расы 19–25°С, январдыкы –2...—16°С. Жылдык жаан-чачыны 200–600 мм. Өрөөн аркылуу Сох суусу ж-а анын куймалары агып өтөт. Өрөөндүн төмөнкү түзөң ж-а адырлуу бөлүгүн (500–800 м бийиктикте) чөл ж-а жарым чөл (шыбак, баялыш ж-а эфемер өсүмдүктөрү өсөт), андан жогору 1300 м бийикке чейин кургак талаа (эфемер, шыбак, таргыл, буудайык, өлөң чөп басымдуу; мисте кездешет), 1300–1800 м бийикте буудайык-түркүн чөптүү талаа, 1800–3000 м бийикте бетегелүү талаа, 3000–3500мде субальп шалбаалуу талаа (бетеге, төөтапан ж. б., сейрек өскөн жапалак арча), 3500–3900 м бийиктикте альп, шалбаа, 3900 мден жогору жагын гляциалдык-нивалдык ландшафттары ээлейт. Айрым мөңгүлөрдүн (Матча) этеги 2700–2900 мге чейин түшөт. Төмөнкү бөлүгүндөгү түз аймактар да тамеки, жаан-чачындуу жеринде кайрак эгин (буудай, арпа) эгилет. Тоо ландшафттары (шалбаалуу талаа, талаа) негизинен жайытка пайдаланылат.
Теккерей Уильям Мейкпис
Теккерей, Уильям Мейкпис (William Makepeace Thackeray; 18. 7. 1811, Индия, Калькутта – 24. 12. 1864, Англия, Лондон) – англис жазуучусу. 19-кылымдагы англис романчыларынын беделдүү өкүлдөрүнүн бири. Таланттуу карикатурист да болгон. Чыгармалары ар кандай жанрда (роман, повесть, юмордук аңгеме, пародия, очерк, баллада ж. б.), бирок бир идеялык багытта жазылган. Теккерейдин «Сары чийкилдин жазмалары» (1840), «Кэтрин» (1840) повести; «Атактуулардын романы» (1847) деген пародиялар түрмөгү, «Ээрчимелер китеби» (1847), «Көйрөңдөр жарманкеси» (1848), «Пенденнис» (1850), «Генри Эсмонддун таржымалы» (1852), «Ньюкомдор» (1855), «Виргиниялыктар» аттуу романдары бар. Теккерей чыгармаларында сатиралык-юмордук романдардын жаңы тибин түзүп, социалдык сатиранын мүмкүнчүлүгүн кеңейткен, реализмди тереңдеткен.
Уатэрвилл (Миннесота)
Уатэрвилл (Миннесота) (Waterville) — Миннесота штатынын Le Sueur округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1868 киши. Болжолдуу аянты - 6.0 км². FIPS коду — 27-68584.
Себьюяга
Себьюяга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Баренц деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Салмак
Салмак - нерсенин эркин түшүүсүнө тоскоол болуучу асмага же таянычка аракет кылган оордук күчү. С. төмөнкү формула менен аныкталат: P=mg, мында т - масса, g - эркин түшүүнүн ылдамдануусу. СИ боюнча бирдиги - Н(Ньтон), СГС боюнча бирдиги - дина. Масса турактуу болуп, эркин түшүү ылдамдануусу деңиз деңгээлине карата кеңдик жана бийиктик боюнча өзгөргөндүктөн, ага ылайык С. да өзгөрөт, б. а. жердин ар кайсы чекиттеринде бирдей эмес. Себеби, эркин түшүү ылдамдануусунун мааниси Жердин өз огунда айлануусу менен шартталган ылдамданууга да көз каранды.
Тексттик лингвистика
Тексттик лингвистика – лингвистиканын тексттин түзүлүш табиятын жана анын мазмундук категорияларын изилдеген багыты. 20-кылымдын 60-жылдары тексттеги байланыш каражаттары, тексттин түшүнүктүүлүгү, ыкмалары, тексттеги тема-ремалык карым-катнаш иликтөөгө алынган. Иликтөө тиешелүү теориялык жалпылоо чыгарууга тоскоолдуктарды түзгөн. Ошондуктан 1980-жылдан тексттин мазмундук категорияларына, коммуникациялык жана информациялык негиздерине прагматикалык, пресуппозициялык түрдө изилдөөлөр жүргүзүлгөн, б. а. текст прагматика, психолингвистика, риторика, стилистика, пресуппозиция теориясына байланыштуу изилдене баштаган.
Питондор
Питондор (Pythonidae) – жыландардын жалган буттуулар тукумунун тукумчасы. Дене узундугу 1,5–10 мте чейин жетет. Түсү бир өңчөй күрөңдөн чаар алага чейин. Тумшугундагы жылуулук сезгич 2–5 чуңкурчасы менен жылуу кандуу жаныбардын жакындаганын сезет. Чыгыш жарым шардын тропик жана субтропиктеринде 6 уруусу, 27 түрү бар. Көбүнчө токойдо, айрымдары бакта жашайт. Сүт эмүүчүлөр, сойлоочулар жана канаттуулар менен азыктанат. Ири Питондор чөө, чүткөр, жаш камандарды бүтүн бойдон жута алат. Адамга чанда кол салат. Ургаачысы 107ге чейин жумуртка тууп, аны бир канча убакыт «басып» жатат жана жырткычтардан кайтарат. Анын эти, майы желет, терисинен түрдүү буюмдар жасалат. Капаста 25 жылга чейин жашайт. Бир түрчөсү ТКЭСтин Кызыл китебине катталган.
Кумаров Болоткан Советбекович
Кумаров Болоткан Советбекович (4. 4. 1963-ж. туулган, Сокулук району, Белогорка кыштагы) - мамлекеттик ишмер. 2004-2005-жылдары эл аралык интеграция жана кызматташуу министрлигинде министрдин орун басары, 04.2005-ж. Премьер-министрдин аппаратында башкармалыктын жетекчисинин орун басары,
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Пеннигзель
Пеннигзель (Pennigsehl) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Везердеги Ниэнбург районуна кирет.
Калкы - 1313 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 24,21 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 56 023. Муниципалитеттин башчысы — Забине Зиденберг-Арндт.
Вандэрбилт
Вандэрбилт (Vanderbilt) — Мичиган штатынын Otsego округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 587 киши. Болжолдуу аянты - 2.9 км². FIPS коду — 26-81700.
Пито – Прандтль
Пито – Прандтль түтүгү – суюктук же газ агымынын ылдамдыгын өлчөөчү прибор; ал агымдын кандайдыр бир чекитинде бир эле мезгилде толук (Ро) жана статикалык (Р) басымды өлчөөгө негизделген.
Балдар кайтып келишет
"Балдар кайтып келишет" (Kids Return, Ребята возвращаются) (キ ッ ズ · кайтуу リ タ ー ン? Kizzu Ritān)- 1996-жылы Такеши Китано сценараийин жазып, монтаждап жана тарткан жапониялык тасма. Тасма, мотоцикл кырсыгынан кийин денесинин сол тарабы шал болуп калган Китано айыккандан кийин тартылган. Бир нече операция жана физикалык терапиялардан кийин, мындан ары иштей албай калам деген ойдо орто жолдо токтоп калган "Балдар кайтып келишет" тасмасын тартууга киришкен. Тасманын музыкасын Жо Хисаиши жазган жана Катсуми Янагишима оператордун ишин аткарган.
Мазмун
Тасма окуудан куулган Масару (Кен Канеко) жана Шинжи (Масаноду Андо) тууралуу. Бири якудза лейтенанты жана экинчиси боксёр мектеп окуучулары жашоонун маңызын түшүнүүгө аракет кылышат.
Тың кыры
Целинный/Тың кыры (, Целинный край) — 1960-1965-жылдары Казак ССРинде административдик курулуш. Район беш облустан түзүлүп, анын аймагында тың жерлерди өздөштүрүү эң активдүү болгон.
Тарыхы
Казак ССРинин курамындагы тың жер Казакстан аймагынын 21% ээлеген жана калкынын 31% жашаган беш облустан КПСС Борбордук Комитетинин 1960-жылдын 26-декабрындагы токтому менен түзүлгөн. тың жана кайрак жерлер өздөштүрүлүп жаткан. Алардын төртөө чөлкөмдүн бир бөлүгү катары чек арасын жана лидерлигин сактап калды:
Акмола облусу жоюлуп, анын аймагы түздөн-түз облустук баш ийүүгө өткөн. Бирок 1961-жылдын 24-апрелинде Целиноград облусу (борбору - Целиноград ) деген ат менен калыбына келтирилген.
Облустук борбору — Целиноград шаары (1961-жылдын 20-мартына чейин — Акмолинск).
Чындыгында Целинный областын Казак ССР Компартиясынын обкомунун биринчи секретары:
Бошотуу бир жыл өткөндөн кийин Н. С. Сталин жана И. А. алыскы, -жылдын 19-октябрында, 1965-жылдын Казак ССРинин Жогорку Президиумунун буйругу менен, Virgin жер жоюлган.
Фрэмонт (Небраска)
Фрэмонт (Небраска) (Fremont) — Небраска штатынын Dodge округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 26397 киши. Болжолдуу аянты - 20.5 км². FIPS коду — 31-17670.
Индукциялуулук
Индукциялуулук — электр тизмегинин магниттик касиетин мүнөздөөчү физикалык чоңдук. Контур аркылуу өткөн ток анын айланасында магнит талаасын пайда кылат. Контурду кесип өтүүчү магниттик агым Ф электр тогуна I түз пропорциялаш:Ф=LI. Пропорциялаштык коэффициенти L индукциялуулук же контурдун өздүк индукциясынын коэффициенти деп аталат. Индукциялуулук контурдун чоңдугуна жана анын геометриялык формасына, ошондой эле чөйрөнүн магниттик өткөрүмдүүлүгүнө көз каранды. Индукциялуулук бирдиктердин эл аралык системасында (СИ) генри (Гн) менен ченелет, ал эми СГС системасында индукциялуулук узундук ченине ээ. Ошондуктан индукциялуулук бирдиги сантиметр менен өлчөнөт (1 Гн=109 см). Индукциялуулук аркылуу контурдагы ток өзгөргөндө андагы пайда болуучу өздүк индукциянын ЭКК төмөнкүчө, LI М туюнтулат: e = -L, мында ток күчүнүн өзгөрүү ылдамдыгы. Индукциялуулук токтун магнит талаасынын энергиясын аныктайт: W=LI2/2/2. Бул формуланы механикадагы нерсенин кинетикалык энергиясы менен салыштыруудан, массанын электр-динамикалык окшоштугу индукциялуулук экени көрүнүп турат. Демек, индукциялуулук – токтун инерциялык касиетин аныктоочу чоңдук. Индукциялуулук ту көбөйтүү үчүн темир өзөкчөлүү чыгырыктар колдонулат.
Патерсдорф
Патерсдорф (Patersdorf) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Реген районуна кирет.
Калкы - 1774 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17б04 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 76 134. Муниципалитеттин башчысы — Виллибальд Дитль.
Питкэрн аралы
Арал европалыктар тарабынан 1767-ж. ачылган. 1790-жылдан эл келе баштаган. Улуу Британиянын Жаңы Зеландиядагы жогорку комиссары (эки кызматты тең аткарат) Аралда жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу органы – бир палаталуу аралдар кеңеши бар. Аралдын топурагы күрдүү. Жашылча-жемиш, цитрус жана бакча өсүмдүктөрү, бал камыш, банан, ямс жана буурчак өстүрүлөт. Кол өнөрчүлүк өнүккөн. Газ жана дизель менен иштеген электр станцияларынан электр энергиясы өндүрүлөт. 1988-жылдан монета (негизинен жүгүртүлбөйт) чегилет. Почта маркаларын чыгарат. Билим берүүсү 5 жаштан 16 жашка чейин милдеттүү түрдө окушат. Туризм өнүккөн. Акча бирдиги – жаңы зеландия доллары.
Тектеш тилдер
Тектеш тилдер – теги, таралуу процесси окшош тилдер. Мисалы, тилдердин генеалогиялык классификациясы, салыштырма-тарыхый тил илими ж. б. көп колдонулат.
Миллвилл (Массачусетс)
Миллвилл (Массачусетс) (Millville) — Массачусетс штатынын Уорчестер (Worcester) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3 190 киши. Болжолдуу аянты - 12.9 км². FIPS коду — 25-41585.
Альт-Кренцлин
Альт-Кренцлин (Alt Krenzlin) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Лүдвигслуст районуна кирет.
Калкы - 792 киши(2013-ж.). . Аянты - 37,57 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 54 001. Муниципалитеттин башчысы — Керстен Шмидт.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Хана-би
"Хана-би" (Hana-bi, Фейерверк) (は な び? ХАНА-БИ) 1997-жылы Америкада "Фейерверк" аталышында чыккан, Такеши Китано тартып, монтаждап жана катышкан япониялык криминалдуу драма. Тасмадагы музыканы Китано менен төртүнчү жолку бирге иштешүүсүндө Жое Хисаиши жазып берген. Хана-би (花火? Ханаби) япон тилинде "фейерверк" деген маанини билдирет.
"Ханаби" тасмасынын эл аралык ийгилигинен кийин Сонатин, Китанону эң алдыңкы япониялык режиссёр деп атоосу тасманын ийгилигин эки эсе кылган.
Вазирстан
Вазирстан (пушту жана урду وزيرستان ‎ ) Пакистандын түндүк-батышындагы Ооганстан менен чектешкен тоолуу аймак, жана таанылбаган мамлекет, 2004 жылдан бери бул аймакта эгемендүүлүккө согуш уланып жатат. Пакистандын Хайбер-Пахтунхва провинциясына кирген Түндүк Уазирстан жана Түштүк Уазирстан "агенттиктерден" (аймактык бирдиктер - субпровинциялардан) турат.
2018-жылдын 31-майына чейин Уазирстан аймагы федералдык башкаруудагы уруулук аймактардын бир бөлүгү болгон.
Сыпаттама
Аянты 11585 км² (анын ичинде түндүк бөлүгү – 5000ге жакын, түштүк – 6500 бөлүк). Уазирстан Пешавардын батышында жана түштүк-батышында, Куррам менен Каирунун куймасынан Гомал дарыясына чейин жайгашкан.
Калкынын саны 1998-жылы 791 087 киши (анын ичинде түндүк бөлүгүндө 361 246, түштүктө 429 841) – негизинен пуштууруулары.
Калкы
Бүткүл Уазирстандын калкы, 2017-жылдагы эл каттоонун жыйынтыгы боюнча, 1,215,761 калкты түзөт.
Түндүк Уазирстан
2017-жылдын маалыматтары боюнча, 97,57 Калктын % пушту тилинде сүйлөгөн, 1,26 % - пенжаби диалектилеринде (хиндко жана сирайки ) жана - 0,46 % урду.
Түштүк Уазирстан
Түштүк Уазирстанда 675 215 адам жашайт, анын 96,5и % пушту тилинде сүйлөйт, 0,6 % - урду тилинде, 0,55 % - Пенжаби тилинде жана 0,2 % - брауниде.
Түндүк Уазирстан
Түндүк Уазирстан же Утманзайда чептүү тоолуу кыштактарда жашаган дервиш-хел (же Уазири) уруулары жана конуштары жапыз түздүк өрөөндөрдө жайгашкан Давар (же Даур) жашайт. Вазирлердин аймактары Размак, Датта-Хел, Спин-вам, Досали жана Шава, Даварлар - Мираншах, Мрали, Эдак, Хурмаз, Биланд-Хел, Хассу-Хел жана Хайдер-Хел деп аталат.
Түндүк Уазирстандын борбору Мираншах шаары.
Түштүк Уазирстан
Түштүк Вазиристанда же Ахмадзайда негизинен Мехсуд уруусу жашайт, алардын өкүлдөрү чатыр кыштактарда жашашат жана ак жана кара жүн өндүрүү менен алектенген асыл кой баккан (вазири койлору). Урууну бирде алардын башчылары, кээде түндүк уруулардын өкүлдөрү же борбордук бийлик башкарган. Өкмөттүн принциптери негизинен индиялык ражалардан алынган.
Кулукеев Медербек Алыгулович
Кулукеев Медербек Алыгулович (1937, Суусамыр өрөөнү - 2009, Сокулук району Ново-Павловка айылы) -эмгек ардагери. Республикага эмгек сиңирген мал доктур. Чал Уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Унтеркака
Унтеркака (Unterkaka) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бургенланд районуна кирет.
Калкы - 308 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 7,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 520. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Калинка.
Салмак категориясы
Салмак категориясы спортто - спорттун күрөш, оор атлетика, бокс, таэквондо жана башка түрлөрүндө мелдештерге катышуучулардын салмагына жараша бөлүштүрүлүшү. Абс. салмактагы мелдешке (бокста, кыргыз күрөшүндө, дзюдодо) таймаш салмак категориясына көз карандысыз жүргүзүлөт. Күрөштө ар бир балбан өзүнүн салмагындай атаандаш менен гана таймашка чыга алат жана анда төмөнкүдөй салмак категориясы колдонулат: өзгөчө өтө жеңил салмак - 48 кгт чейин; өтө жеңил салмак - 52 кгга чейин; жарым жеңил салмак - 57 кгга чейин; жеңил салмак - 62 кгта чейин; 1-жарым орто салмак - 68 кгга чейин; 2-жарым орто салмак - 90 кгга чейин; жарым орто салмак - 100 тсгга чейин; оор салмак - 130 кгта чейин. Спорттун айрым түрлөрүнүн С. к. жогоркудан айырмаланат. Алсак, бокста 10 (оор атлетикада 8) салмак категориясы бар. Анда кээ бир салмак категориясынын массалары да ар башка. Мисалы, бокста оор салмак 86 кгдан жогору болсо, самбодо 100 кгдан жогору. Салмак категориясы спортчулардын мүмкүнчүлүктөрүн теңөө максатында киргизилген. Аялдар, балдар (кыздар), өспүрүмдөр үчүн өз-өзүнчө категориялар белгиленген.
Жаңы янтуз (Бир району, Башкыртстан)
Жаңы янтуз — Башкыртстандын Бир районундагы айыл, Жогорку Лачентау айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 379 киши. Почта индекси — 452477, ОКАТО коду — 80213810004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Любэк (Мэн)
Любэк (Мэн) (Lubec) — Мэн штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Индукциялуулук өлчөгүч
Индукциялуулук өлчөгүч — трансформатордун жана дросселдердин оромдорунан чогултулган параметрлер менен контурлардын активдүүлүгүн өлчөөчү прибор. Индукциялуулук өлчөгүчтүн иштөө принциби өлчөө методуна жараша болот. 50 Гц те жогорку индукциялуулукту (0,1ден 1000 Г) өлчөө үчүн вольтметр-амперметр, 100, 400 жана 1000 Гц жыштыкта өлчөө үчүн көпүрө, ал эми 50 кГтен 100 мГке чейин (10 кГцтен 1,5 СГцке чейинки жыштыкта) индукциялуулукту өлчөө үчүн резонанс методдору колдонулат.
Виршайд
Виршайд (Wirscheid) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 322 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,68 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 43 082.
Питсбург
Питсбург – АКШнын түндүк-чыгышындагы шаар. Пенсильвания штатында. Калкы 305,7 миң (2010; борбордук агломерация менен 2,3 млн). Огайо дарыясындагы (өлкөдөгү Эң ири; жылына 30 млн т жүк ташылат) порт. Эл аралык аэропорту бар. АКШнын ири соода-финансы жана оор өнөр-жайынын (кара жана түстүү металлургия, оор машина куруу) маанилүү борбору. Электр-техникалык, радиоэлектроника, станок куруу, айнек-карапа, химиялык, полиграфиялык, тамак-аш өнөр-жай ишканалары иштейт. Университеттер, Карнеги институту, сүрөт галареясы бар. Питсбургга жакын жерден таш көмүр казылып алынат. АКШдагы алгачкы АЭС курулган. Зоопарк уюштурулган.
Вальдахталь
Вальдахталь (Waldachtal) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фройденштадт районуна кирет.
Калкы - 5791 киши(2013-ж.). . Аянты - 29,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 37 074. Мэр — Хайнц Хорнбергер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 Шаардык районго бөлүнөт.
Бентониа (Миссисипи)
Калкы - 500 киши. Болжолдуу аянты - 3.5 км². FIPS коду — 28-05380.
Кулуева Эльнура Шабданбековна
Кулуева Эльнура Шабданбековна (5. 4. 1977-ж. туулган, Кызыл-Ой кыштагы) - журналист. Кыргыз Улуттук университетинин журналистика факультетин бүтүргөн (1998).
Ч. Айтматов атындагы клубдун мүчөсү. Бир нече Ардак грамоталар менен сыйланган. Кыргыз Республикасынын Башкы прокуратурасынын «Мыкты журналисти» наамына татыктуу болгон. Кыргыз маданиятына эмгек сиңирген ишмер Кулуев Шабданбектин кызы. Жаманбай уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Вассар
Вассар (Vassar) — Мичиган штатынын Tuscola округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2697 киши. Болжолдуу аянты - 5.8 км². FIPS коду — 26-81840.
Индукциялык меш
Индукциялык меш — материалды индукциялык ысытуу менен эритүүчү электр меши. Мында металл өзгөрүлмө электр-магнит талаасына жайгаштырылып, ошонун негизинде металлда индукциялык ток пайда болот. Өнөр жайларда негизинен индукциялуу тигель жана индукциялуу канал мештери колдонулат. Тигель меши суу менен муздатылуучу жез түтүктөн жасалган соленоид түрүндөгү индуктордон жана тигелден турат. Мештин тигели эритилүүчү заттын касиетине жараша карападан, ал эми айрым учурда графит, болот жана башкалардан жасалат. Анда болот, чоюн, жез, алюминий, магний жана башкалар эритилип, сыйымдыгы бир нече кгдан жүздөгөн гга чейин жетет. Ал ачык түрүндө, вакуумдуу жана ичине газ толтурулуп жасалып, электр энергиясы менен иштейт. Канал меши электр-магниттик энергияны жылуулук энергиясына айландырат, жылуулук бөлүп чыгаруучу электр өткөргүч каналдын ичине жайгаштырылат. Канал мешинде түстүү металл жана анын куймалары, чоюн эритилет. Сыйымдыгы жүздөгөн кгдан бир нече гга чейин жетет. Индукциялык меште продукт таза алынат, тез ысытылат, температураны жөнгө салуу жөнөкөй, эриген металлдан ис газы (СО) аз чыгат, вакуумда жана газ сакталуучу жайларда эритүү мүмкүндүгүн жогорулатат.
Түндүк Рассоха (Безмошица куймасы)
Түндүк Рассоха — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Безмошица дарыясынын оң жээгинен 57 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Поле
Калкы - 912 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,14 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 57 029. Муниципалитеттин башчысы — Герлинде Меншинг.