cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аскердик бийлик органдары
Аскердик бийлик органдары — аскердик демократия учурунда уруу союздарынын бийлик жүргүзүүчү уюму. Жоокерчилик доорлордун мүнөздүү салттары тарыхта гана сакталбастан, элдин оозеки чыгармачылыгында, айрыкча баатырдык эпосторунда кеңири сакталган. Элдик эпостордо бийликти жол башчылардын кеңеши — элдик чогулуш, аскердик жол башчы жүргүзгөндүгү чагылдырылган. Карл Маркс баатырдык мезгилде афиналык грек урууларында бийликтин координацияланган үч органы: 1) жолбашчылардын кеңеши, 2) элдик чогулуш (агора), 3) аскердик жолбашчы (басилевс) болгондугун белгилейт. Афиналыктардай америкалык ирокез урууларында да бийликтин үч органы мүнөздүү болгондугун Ф. Энгельс аныктайт. «Манас» эпопеясынын сюжеттик системасынан да жоокерчилик доорго мүнөздүү болгон бийликтин координацияланган үч органын жолуктурабыз: 1) Уруу башчыларынын же аксакалдарынын кеңеши, 2) Элдик жыйын, 3) Аскердик жол башчы, к. Аскердик демократия
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440 б. ISBN -5-89750-013-4
Флэмингтон (Нү-Жерси)
Флэмингтон (Нү-Жерси) (Flemington) — Нү-Жерси штатынын Хантердон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4581 киши. Болжолдуу аянты - 2.8 км². FIPS коду — 34-23700.
Сепкилдүү каманбалыктар
Сепкилдүү каманбалыктар (лат. Paristiopterus) — каманбалыктардын тукумундагы балыктардын бир уруусу.
Жаңы Чебенки (Зианчурин району, Башкыртстан)
Жаңы Чебенки — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Жаңы чебенкин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 666 киши. Почта индекси — 453380, ОКАТО коду — 80226828007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Билим стандарты
Билим стандарты – негизги билим программа мазмундарынын төмөнкү билим берүү деңгээлин аныктай турган ченемдер менен эрежелердин жыйындысы, бүтүрүүчүлөрдү даярдоонун, окуучуларга жүктөм чегинин базалык талабы.
«Кыргызшампаны»
«Кыргызшампаны», Шампан-шарап комбинаты — жоопкерчилиги чектелген коом (2007), ишкана. 1948-жылы негизделген. Совет мезгилинде 6 аталыштагы шампан, 30 аталыштагы жүзүм шарабы, коньяк спирти, мөмө-жемиш жана жүзүм шарап материалдары чыгарылган. 1970-жылдан ачыткыч акратофордо даярдоо ыкмасы менен даярдалган. 1980-жылдары жылына орто эсеп менен 6 млн бөтөлкө «Советское шампанское» өндүрүлгөн, ал эми 1992-жылдан 5 млн, 2004-жылдан 197 710 бөтөлкө чыгарылган. Шампан жана жүзүм шараптары СССРдин Бүткүл союздук эл чарба көргөзмөсүнүн жана эл аралык конкурстардын 51 алтын, күмүш жана коло медалдарына татыктуу болгон, анын ичинде «Советское шампанское» (Будапешт, 1958), «Мускат фиолетовый» (Будапешт, 1960; София, 1966), «Киргизстан» (Ялта», 1970) продукцияларына алтын медаль ыйгарылган. 2007-жылы «Шампаншарапкомбинаты» жана «Кантвино» комбинаттары биригип, «Шампаншарапкомбинаты» Бишкек шаарынын борборунан Новопокровка кыштагына, шарап заводунун аймагына көчүрүлгөн. Компаниянын өндүрүшү реконструкцияланып жана модернизацияланып, анда алдынкы техника менен жабдылган цехтер курулууда. Комбинат өндүрүштүн көлөмүн көбөйтүү жана жаңы багыттарды өздөштүрүү, региондук рыноктордо өңүтүн чыңдоо, ассортиментин кеңейтүүнүн үстүндө иш жүргүзүүдө.
Кэтыль-Кы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Таганская (бекети, Кольцевая сызык)
Таганская — Москва метросунун Кольцевая сызыксындагы станция. 1950-жылы 1-январьда ачылган.
Арагон Луи
Арагон Луи (3. 10. 1897, Париж - 10. 6. 1982, ошол эле жерде) - француз жазуучусу, коомдук ишмер, эл аралык Лениндик сыйлыгынын лауреаты (1957). Лицейде, андан соң Париж медицина институтунда (1915) окуган. 1-дүйнөлүк согушка (1917) катышкан. Алгачкы ырларында өзү жашаган доорду сындап жазган. Сюрреалист акын катары чыккан. «Фейерверк» (1920), «Ура, Урал», «Жүрөктөгү канжар» (1934), «Эльзанын жанары» (1942), «Паноптикум» (1943) ыр жыйнактары, көптөгөн поэмалары («Кызыл майдан», «Бүтпөгөн роман», «Эльзага», «Акындар»), «Накта өлүм» (1949), «Калк кайраты ташыган жума» (1958) романдар топтомдору жана «Анри Матис», «Театр-роман» (1974) жана башка романдары, публицистикалык чыгармалар жыйнагы жарык көргөн. Жазуучунун эстетикалык позициясы «Чыныгы дүйнө» романында ачык байкалат. Ал Ч. Айтматовдун «Жамийла» повестине «Сүйүү жөнүндө эң сонун баян» деген пикирин айткан.
Вико, Жиамбаттиста
Бул теория боюнча ар бир эл өнүгүшүндө үч доорду:
Виконун ою боюнча ар бир доор –каршы таптардын таймашынын натыйжасынын жыйындысы, ал эми мамлекет болсо эзилген элди баш ийдирүү үчүн түзүлөт. Виконун окуусунун негизинде коом өз өнүгүшүнүн эң жогорку баскычына жеткенден кийин кулайт да, баштапкы абалына келип, кайрадан өнүгө баштайт деген идея жатат. Анын окуусунда идеалисттик өксүктөр болсо да, коом мыйзамдары жөнүндөгү пикирлери прогрессчил мааниге ээ.
Айга (Тура куймасы)
Айга — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тура дарыясынын сол жээгинен 106 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тура дарыясы Тагил дарыясынын куюлушунан Тагил дарыясы, Ница дарыясы жана Пышма дарыясы дарыяларын кошпогондо аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гагарин (Ысык-Ата району)
Гагарин (Гагарин) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Ысык-Ата районундагы айыл. Жээк айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 339 киши.
Ак-Терек (Жети-Өгүз району)
Ак-Терек — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Жети-Өгүз районундагы айыл. Жаргылчак айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 3 556 киши.
Кара деңиз
Кара деңиз (түркчө Karadeniz, орусча Чёрное море) - Атлантикалык океандын бассейнине кирген деңиз. Кара деңиздин суулары Түркия, Орусия, Украина, Румыния, Болгария жана Грузияны (анын ичинде Абхазияны) чулгайт.
Хальмершор
Хальмершор — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Виссервис дарыясынын оң жээгинен 10 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 28 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Курская (метро бекети)
Курская — ар сызыктар Москва метросунун участкаларынын аты.
Хальмершор
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Герлаи, Роберт
Роберт Герлаи (мажарча: Robert Gerlai) — Мажарстандын окумуштуусу. 1960-жылы Будапештте туулган. 1987-жылы Будапешт университетинде PhD деген даражасын алган. Анын илимий жетекчиси — Vilmos Csanyi болгон. Анан Мажарстандан Канадага барган. Азыркы учурда Торонто университетинде психология профессору болуп иштейт. 2007-жылдан 2008-жылга чейин Биопсихология Эл аралык Коомунун президенти.
Автотескөөр
Автотескөөр - автодиспетчер (авто... жана англисче dispatcher тескөөр, жөндөгүч) тескөөрдүн (диспетчердин) ишин жарым-жартылай же толук бойдон автоматтык түрдө аткаруучу түзүлмө. Автотескөөргө башкаруучу эсептөө машинеси, оператор жана автоматташтырылган жумушчу орун, машине менен операторду байланыштыруучу байланыш каражаты, объекттердеги аткаруучу жана көзөмөлдөө органдары таандык. Ал башкарылуучу процесстин жүрүшү жөнүндөгү маалыматты чогултат; эсептөө жана логикалык операцияларды жүргүзөт; өндүрүштү башкаруунун ыңгайлуу багытын иштеп чыгат; кабыл алынган чечимдерди иш жүзүнө ашыруучу башкаруу таасирин же команда берет. Аны менен башкаруунун эки баскычы бар: төмөнкүсү башкаруучу эсептегич машине (БЭМ) ыкчам план түзүүчү «кеңеш берүү» режими (бирок аны тескөөр аткарат); жогоркусу тескери байланышы бар БЭМ жалаң гана план түзбөстөн, аны текшерүүчү автоматтык режимди иш жүзүнө ашырат. Ал суу электр станцияларында, транспортто, ыкчам байланыш учурунда, автоматташтыруунун ар кандай даражаларын камсыз кылуу менен технол. процесстерде башкарууда колдонулат.
Билим ченталабы
Билим ченталабы – белгилүү бир билим деңгээлине ээ болгон (тийиштүү документтер аркылуу бекемделген) жарандарга гана шайлоо укугун (жигердүү же солгун) бере турган мыйзам талабы.
«Семетей»
«Семетей» — Кызыл-Суулук (КЭР) Манасчы Жусуп Мамайдын варианты боюнча кыргыз тилинде араб ариби менен жарык көргөн «Семетей» эпосунун 1-китеби (Үрүмчү, 1984). Редакциялык коллегиянын жазган кириш сөзүндө «Семетей» эпосунун жалпы мазмуну, сюжеттик курулушу, композициялык түзүлүшү жана көркөмдүк өзгөчөлүгүнө мүнөздөмө берилген. Эпосто сюжеттик өзөктү түзгөн туруктуу эпизоддор менен окуялар Семетейдин жарык дүйнөгө келгенинен тартып, Айчүрөктүн окуясы менен китеп аяктайт. Алар төмөнкүлөр: Жомок башы, Абыке менен Көбөштүн Каныкейди чабышы, Каныкейдин Семетейди алып качышы, Семетейдин балалык чагы, Каныкейдин насааты, Семетейдин Таласка барышы, Семетейдин Абыке менен Көбөшкө кезигиши, Семетейдин Тайбуурулду табышы, Семетейдин Чачыкейди алышы, Кырк чоронун кырылышы, Күлчоро менен Канчоронун аңгемеси, Чынкожо менен Толтойдун Акун канга кол салышы, Айчүрөктүн аккуу болуп учушу, Айчүрөктүн Семетейди сындашы, Айчүрөктүн ак шумкарды алып качышы, Семетейдин Айчүрөктү издеп жөнөшү, Айчүрөктүн Семетейди тосуп чыгышы, Күлчоронун кайгуулга барышы, Семетейдин Үргөнчтү кечиши, Семетей менен Айчүрөктүн тою. Бул эпизоддордо «Семетей» эпосунун бардык варианттарга мүнөздүү салттык окуялар сакталуу менен бирге Жусуп Мамайдын чыгармачылык өнөрканасына мүнөздүү өзгөчөлүктөргө ээ.
«Семетей» — кызыл-суулук (КЭР) Манасчы Жусуп Мамайдын айтуусу боюнча кыргыз тилинде араб ариби менен жарык көргөн «Семетей» эпосунун 2-китеби (Үрүмчү, 1990). Китепке төмөнкүдөй окуялар кирген: Күлчоро менен Толтойдун алгачкы беттешүүсү, Чынкожо менен Толтойдун өлүмү, Токтосарттын чыккынчылыгы, Коңурбайдын чабуулу, Күлчоронун чалгыны, Күлчоро менен Канчоронун кайраты, кыргыздардын кол курашы, Кең-Колдогу кызыл-кыргын, Коңурбайдын атактуу баатырларынан ажырап кайра качышы, Керимбайдын чыккынчылыгы, Карагулдун өлүшү.
«Семетей» — кызыл-суулук (КЭР) Манасчы Жусуп Мамайдын варианты боюнча жарык көргөн кыргыз тилинде араб арибинде басылып чыккан «Семетей» эпосунун 3китеби (Үрүмчү, 1990). Эпостун үчүнчү китебине төмөндөгүдөй окуялар кирген: Баатырлардын кеңеши, Кызылуюк дөөнүн жер жазданышы, Күлчоро менен Мадыкандын кармашуусу, Семетейдин жалгыз көздүү Мадыкөлдү сайышы, Коңурбайдын өлүшү, Уусаңгендин дүмөгү, Күлчоро менен Жубатайдын кармашы, Үмөтөйдүн өзүнчө келип өлүшү, Семетейдин Тайбуурулду бериши, Канчоронун кастыгы, Семетейдин кайып болушу.
«Семетей» эпосунун негизин түзгөн бул үч китепте салттык өзөк окуялары туруктуу сакталат. Бирок, Жусуп Мамайдын таалим алуу мектебинин мүнөздүү өзгөчөлүктөрү кыргызстандык семетейчилердин варианттарынан айырмаланып турат.
«Семетей» — курама вариант (Курама вариант) боюнча «Манас» үчилтигинин 2-бөлүгүнүн 3-китеби (Фр., 1959).Түзүүчүсү А. Токомбаев, кириш сөзүн Б. Керимжанова жазган. Китептин аягына көөнө сөздөрдүн түшүндүрмөсү кеңири берилген.
Бул Курама вариант эпостун 1-бөлүгүнө караганда 2-бөлүгү — «Семетей» сюжеттик жагынан жыйынтыктуураак, тыканыраак болуп, окуялары бири-бирине уланып, тыгыз байланышкан. Тил, адабият институтунун кол жазмалар фондусундагы «Семетей» эпосунун 14 вариантынын ортосунда анча-мынча гана айырма бар, сюжеттик жагынан окшош. Ошол себептен бул китеп Саякбай Карала уулу менен Тоголок Молдонун варианттарынын негизинде түзүлгөн. «Семетей» эпосунун сюжетинен китепке: Жетим калган Семетейди өлүмдөн сактоо үчүн Букарга алып качуу, Семетейдин балалык чагынын Букарда өтүшү жана өз атасын, өз элин билиши; Семетейдин Таласка келиши; Семетейдин Чынкожо, Толтой менен согушу; Айчүрөктүн учушу жана ага Семетейдин үйлөнүшү; Семетейдин Коңурбай менен согушу; Семетейдин кайып болушу окуялары кирген. Бул китеп кыргыз окурмандарына «Семетей» эпосунун текстин, жазма түрүндө толук тааныштырууга алгачкы аракет болуп эсептелет.
«Семетей» — «Манас» үчилтигинин экинчи бөлүмүнүн Манасчы Саякбай Карала уулунун,  айтуусу боюнча чыккан 1-китеби (Фр., 1987). Эпостун бул бөлүгүн басмага даярдап, сөздүгүн түзгөндөр: К. Кырбашев, Р. Сарыпбеков, кириш сөзүн Р. Сарыпбеков жазган, көркөмдөгөн сүрөтчү Т. Курманов. Китептин аягына көөнө сөздөрдүн түшүндүрмөсү берилген. Китепте Көбөштүн Каныкейге арачы жибергенинен тартып, Каныкейдин Чыйырды менен Семетейди алып Букарга качышы, Семетейдин Ысмайылдын колунда багылышы, Каныкейдин Тайторуну чапканы, Семетейдин Сарытазга жолукканы, Каныкейдин жомогу, Семетейдин Таласка келгени, Бакайга жолугуп атасынан калган мүлктөргө ээ болушу, Абыке, Көбөштүн кастыгы, кырк чоронун чыккынчылыгы, Семетей менен Чынкожонун чатагы, Чынкожо, Толтойдун Акун канды камаганы, Айчүрөктүн Семетейди издеп, аккуу болуп учушу жөнүндөгү окуялар кирген. Камтылган окуялар эч өзгөрүүсүз (арасындагы ашыкча кайталоолордун кыскартылганын эске албаганда) толук бойдон ушул 1-томго сыйгызылган.
«Семетей» — «Манас» үчилтигинин экинчи бөлүмүнүн Манасчы Саякбай Карала уулунун,  айтуусу боюнча чыккан 2-китеби (Фр., 1989). Эпостун бул бөлүгүн басмага даярдап, сөздүгүн түзгөндөр: Э. Абдылдаев, Р. Сарыпбеков, С. Егембердиева. Сүрөтчү Т. Курманов көркөмдөгөн. Китептин аягына айрым түшүнүксүз сөздөрдүн түшүндүрмөсү берилген. Айчүрөктүн Семетейдин Акшумкарын алып кеткенин баяндаган эпизоддон баштап, төмөнкү окуялар киргизилген: Семетейдин Күлчоро менен Канчорону ээрчитип Ооганга жөнөгөнү, Үргөнчтүн боюнда Семетейди күтүп жаткан Айчүрөккө жолукканы, Акундун шаарын камап жаткан Чынкожо, Толтойдун Семетейден жеңилиши, Семетейдин Айчүрөктү алып Таласка келиши, Коңурбайдын Таласка чабуулу, Коңурбай менен Нескаранын өлүмү, Семетей менен Үмөтөйдүн чатагы, Семетейдин өлүшү.
«Семетей» — Ош шаарындагы кең экрандуу кинотеатр. 1976-ж. ачылган. Советтик жана чет өлкөлүк фильмдерди көрсөтөт. «Светофор», «Жаш укук таануучу», «Атеист» деген кинолекторийлер иштейт. 400 жана 200 орундуу эки залы бар. Кичи залы 1982-жылдан «Сейтек» балдар кино залы деп аталат.
Айчүрөк ак өргөөнү Бугурчан деген атка, көк өргөөнү Көк-Бууданга жүктөтүп, келин-кыздардын коштоосу менен Семетейдин жолун тосуп жөнөдү. Чоң-Үргөнчтүн боюна ак өргөө тиктирди. Боз үйдүн ичине алтындан жасалган керебет койдуруп, кымбат көшөгөнү тартты. Семетей келип Айчүрөккө үйлөндү, Акункандын шаарына кан болуп ошондо кандык кылып өлдү.
«Семетейдин» азыр колдо бар варианттарында Айчүрөктүн түшүн анын сиңдиси Калыйман жоруйт. Кенжекаранын айтканында түштү кан кызы эмес, кедейдин кызы жоруйт. Бул факт Семетейчинин кан, бектин кызына караганда карапайым кедейдин кызынын акылын, билгичтигин жогору койгонун жана анын айтканында демократтык ой-пикир орун алганын көрсөтөт.
Эпостун азыркы варианттарында Айчүрөк алып келген Акшумкарды издеп Семетей Айчүрөккө келсе, Кенжекаранын айтуусу боюнча Семетей Агаяк деген бийик тоого чыгып, Чынкожо, Толтой Акункандын шаарын чаап алып, Айчүрөктү туткундап алганын көрүп, баскынчы баатырларды аркан менен байлап алгыла деп Акундун элине буйрук берет. Акшумкар жөнүндө сөз болбойт. Мындай буйрук берүү кийинки материалдарда жок жана Чынкожо, Толтойду Семетей менен Күлчоро катуу согушта өлтүрөт. Кенжекара айткандай Айчүрөк Семетейдин келер жолун тосуп жөнөбөстөн, кийинки варианттарда Үргөнчтүн боюнда кыз-келиндер менен оюн куруп жаткан Айчүрөктү издеп келип таанышат. Ушул эле окуядан убакыт өткөн сайын эпостун сюжеттик сызыгы, кээ бир деталдар кандайча өзгөрөрүн байкоого болот. Сөз болуп жаткан варианттардын дагы бир чоң өзгөчөлүгү катарында Семетей эч кандай жоо менен урушпай эле Акункандын шаарына кан болуп калды жана ошондо кан болуп туруп өлдү деген мотивди көрсөтсөк болот. Ал эми азыркы варианттарда Семетей Акункандын шаарын Чынкожо менен Толтойдон бошотот да анда Акункан өзү кандык кылып калат жана Семетей Акункандын шаарында өлбөстөн кытай каны Коңурбайды жеңип, акыры Канчоронун чыккынчылыгы аркасында Кыяс колдуу болуп өлөт. Мына ушинтип, сүрөтчү Б. Смирнов жазып алган Кенжекаранын «Семетейден» айткан үзүндүсү бул эпостун улам мезгил өткөн сайын кандайча өзгөрүп турганын жана кайсы окуялар кеңейтнлгендигин байкоого мүмкүнчүлүк берет. Бул фактынын эпосту изилдөөдө чоң мааниси бар.
Сыякуштар, тооргулар
Сыякуштар, тооргулар  (лат. Moschidae) — кебетеси бугуга окшош, мүйүзү кичине айбандардын бир тукуму, буларга сыякуш (лат. Moschus moschiferus), тооргу кирет.
Чебаркуль (Салауат району, Башкыртстан)
Чебаркуль — Башкыртстандын Салауат районундагы айыл, Лагерев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 213 киши. Почта индекси — 452497, ОКАТО коду — 80247825003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Финикия
Финикия. - Б.з.ч.Хк. борбору [Сидондо жана Тирде болгон Финикия мамлекети тузулгон. Египеттиктер финикиялыктарды б.з.ч.2-мин жылдыкта фенеху деп аташкан. Финикиялыктар да батыш семит урууларына киришкен. Финикия менен Сириянын копчулук аймагы онуктурууго ынгайсыз болгон. Ошондуктан бул жердеги калк узак мезгилдер бою кочмон турмушта жашап, малчылык менен кун корушкон. Аларда эн алгач колго уйротулгон уй жаныбары чочко болгон ,андан кийин ири муйуздуу мал уйротулгон. Унаа катары букаларды пайдаланышкан. Дыйканчылык онуккон жерлерде буудай, арпа жана тару эгишкен. Жузум жана зайтун дарагы кенири тараган.Анын тушумунон тамак ашка пайдаланганга, жарык кылганга, дары-дармек даярдаганга жана косметикалык каражаттарды жасаганга май (олива майы) алышкан.Финикиялыктар Ливан тоосунун капталдарына тектирче жайыктарды жасап , жасалма суугат менен иштетишкен. Тоо капталдарын мындай тектирче кылып иштетуунун артыкчылыгы тоо башынан келген суну уномдуу пайдаланып,улам ылдыйкы аянтчаларды суугаруу ыкмасы болгон. Мындай жерлерди кобунчо жемиш бактарын жана жузум остуруу учун пайдаланышкан.Ошондой эле кол онорчулуктун да ар кандай турлору эн байыркы мезгилдерде эле пайда болгон. Египеттик папирустардын биринде Финикияда: «Тоолор курулушка керектуу кок тиреген эмендер жана кедрлер оскон токойлор менен жыш капталган», - деп жазылган.Ошондуктан булл жерлердеги уруулар байыртадан эле жыгач иштетууну билишкен. Имараттарды чийки кыштан тургузушса да ,аны бекемдеш учун карагайларды пайдаланышкан.Шаарлардагы чон имараттардын жогорку кабаттары устундар менен которулгон. Дубалдардын ички беттери жыгач менен капталган. Орундуктар, устолдор, укоктор кутуча ж.б.у. с. буюмдарды жыгачтан жасашкан. Бак –дарактын коптугу кеме куруунун онугушуно оболго тузгон. Египеттиктер Байыркы падышалык мезгилинде эле кемелердин бир турун «библдик кеме» деп аташкан. «Финикийлер» деген аталыштын египеттиктердин «кеме куруучу» дегенди билдирген «фенеху» деген созунон келип чыгышы толук мумкун.Финикиялыктар кемелердин эки тибин: жук ташуу учун «тегерек» жана согуштук максатта «узун» кемелерди пайдаланышкан. Металлургия чон мааниге ээ болгон. Металлды бекем куралабдыктарды жасоого колдонушкан.Ошондой эле кездеме токуу да онуккон. Зыгырдан жана жундон
Философиялык антропология
Философиялык антропология - кең маанисинде адамдардын жаратылышы жөнүндөгү философиялык окуу; тар маанисинде – 20-кылымдын биринчи жарымындагы Батыш Европадагы немис философиясынын агымы.
Антропология немистик буржуазиялык агым катары, ошол кездеги батыш Европа философиясына жалпы болгон «антропологиялык бурулушта» 20 кылымда пайда болгон жана жашоонун философия идеясына (Дильтей) жана феноменологияга (Гессерль ж. б.) таянган.
Философиялык антропология – бул баарынан мурда философиялык билимдин өз алдынча чөйрөсү. Философиялык антропология изилдөөлөрдү атайын бөлүү идеясы 18-кылымда жаралган. Философиялык антропология философиялык билимдин салттык чөйрөлөрү логикага, таанып-билүү теориясына, этикага, эстетикага, философиянын тарыхына карама-каршы турат. М. Шелер өзүнүн «космостогу адамдын абалы» деген эмгегинде (1928) адам жөнүндө илимди түзүү маселесин коёт.
Түркмөн Болуш (Түркмөн Сарыпбек уулу)
Түркмөн болуш тууралуу аңыздар
Туркмөн, Суусамыр элин Чойбектин болуштугунан бөлүп алам деп, өзүнчө жаат түзүп жүргөн убагы экен. Жумгалдагы Чолок-Теректеги кудаларынан келе жатып Кептештин Кара-Кыясына жакын калганда, артынан Чойбектин Сөлпүбаш баштаган 7-8 жигити кууп келип, "Муну карасаң, Чойбекке салам айтпай качып бара жатканын. Бас!"-дешет. Түркмөндүн "Чойбегиңе бара албайм. Ооруп бара жатам,"- дешет.
Листериоз
Листериоз — адам менен жаныбарлардын листериялар пайда кылуучу катуу кармама жугуштуу оорусу. Кишиге жаныбарлар жугузат. Жаныбарларга өсүмдүктөрдөн, өсүмдүктөргө топурактан жугат, анткени листериялардын биринчи резервуары бул - топурак. Оорунун булагы — кемирүүчүлөр; оору адамга листерия менен булганган тамак-аш, суу, кир кол аркылуу жугат.
Оорунун жүрүшү
Козгогуч кан менен ички органдарга жана нерв системага таралып, аларды жабыркатат. Ошондуктан листериоздун ангина, келте, сепсис, менингит, психоз жана башка ооруга окшогон белгилери бар.
Түрлөрү
Оору жеңил, орточо, оор түрдө өтөт. Инкубациялык (жашыруун) мезгили 2 жумага созулат. Жеңил түрүндө тери жабыркайт. Оорунун бул түрү айрыкча малчыларда, зооветеринариялык адистерде кезигет. Анда колдун үстүнө, бүт денеге ириңдеген чыбырчыктар чыгып, узакка айыкпайт. Орточо түрүндө оору көбүнчө өпкөнүн сезгенүүсүндөй болуп өтөт. Оор түрү катуу жана капысынан башталат. Эт ысып, уйку качат, дене салмактанып, булчуңдар ооруйт. Териге кан куюлгандыктан түрдүү тактар пайда болот; моюн, колтук, кулак түбүндөгү бездер чоңоюп, сыздап ооруйт. Боор, көк боор чоңоюп, дене саргаят, кээде ич өтөт. Оорунун оор жана орточо түрүндө нерв системасынын жабыркоосунан менингит, энцефалиттин белгилери (титирөө, калтыроо, шал болуу, психоз) байкалат. Боюнда бар аял өнөкөт түрү менен ооруса листериозду ымыркайга жугузушу мүмкүн. Дарылоону врач жүргүзөт.
Алдын алуу
Листериоздун алдын алууда ветеринария - санитариялык чараларды жүргүзүп, ооруган малды эрте таап, аны жоготуу, оорунун таралышына жол бербөө, санитариялык-агартуу иштерин күчөтүү керек.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Шумкар
Шумкар (Falco cherrug altaicus) - шумкарлар уруусундагы алгыр куш.
Кыргыз тилинде шумкар таанылган алгыр куш орус тилиндеги "кречет" (лат. Falco rusticolus) менен эмес Алтай шумкары (Falco cherrug altaicus) катары таанылган кушка дал келет (тактоо талап кылынат).
Алтай шумкары - шумкарлардын эң ириси. Анын классификациясы талкууда. Шумкар ителгинин түрчөсү катары эсептелет. Алтай шумкары Борбордук Азия, Саян жан Алтай тоолорунда уялайт. Уялары көбүн учурларда ителги уялаган (Falco cherrug) аймактар менен дал келет. Алтай шумкарынын жашоо аймактарында шумкар (орус. кречет) (лат. Falco rusticolus) адатта уялабайт. Алтай шумкары ителги менен шумкардын (орус. кречет) (лат. Falco rusticolus) ортосунан чыккан түр болушу болжонот. Борбордук Азия элдеринде шумкарлар байыртан эле мүнүшкөрчүлүктө жогору бааланып келет. Ушундан улам Мадар элинин уламыштуу Турул кушу Алтай шумкары болушу болжонот. .
Билль
Билль (англ. bill  ) – Улуу Британия, АКШ, Канада жана башка англис тилдүү өлкөлөрдө мыйзам чыгаруу органдарынын кароосуна коюлган мыйзам долбоору, ошондой эле айрым конституциялык актылардын аталышы (м.: укуктар тууралуу Билль). == Колдонулган адабияттар ==
Сочидеги Ту-154 учактын кырсыгы
Сочидеги Ту-154 учактын кырсыгы — 2016 жылы 25-декабрда Орусиянын Сочи шаарынан Сирияга багыт алган Ту-154 учагы, кара деңизде сочи шаарына жакын жерде кырсыкка кабылган, учактын бортунда 92 адам болгон. Учак абага көтөрүлгөн соң 7 мүнөттөн кийин радардан чыгып, жок болуп кеткен.
Анда аскер кызматкерлери жана Сириядагы орус аскерлерин Жаңы жылга карата куттуктоо үчүн бараткан Александров атындагы ансамблдин артисттери болгон. Ошондой эле "Биринчи канал", "Звезда" жана НТВ телеканалдарынан 9 журналист болгон.
Окуянын жүрүшү
25-декабрда Орусиянын Сочи шаарынан Сирияга багыт алган Ту-154 учагынын кырсыкка кабылып, Кара деңизге кулап түшүүсү боюнча иликтөөлөр уланууда. Учактын кулап түшүү себептерин терактка байланыштыруу негизсиз. Бул тууралуу Орусиянын Транспорт министрлигинин башчысы Максим Соколов "Интерфакс" басылмасына билдирген.
"Орусиянын башка аймактарындагы аэропорттордо терроризмге каршы чара көрүүнү күчөтүүнүн кажети жок. Кырсыктын жаралышына учактын техникалык абалы же пилоттук курамдын кетирген катачылыктары себеп болушу мүмкүн. Муну атайын иликтей турган комитет аягына чыгарат",
Кырсык болгон жерден табылган сөөктөрдү жүктөп, 26 декабрда 1-учак Москвага алып келген. Ал жакта сөөктөрдү таануу үчүн Орусиянын Коргоо министрлигинин алдындагы Соттук-медициналык эксперттердин бюросу жана соттук-криминалдык эксперттер иш алып барышат.Учурда 11 адамдын сөөгү табылган
Кавказ
Кавказ – Кара, Азов жана Каспий деңиздеринин аралыгында жайгашкан табигый аймак. Орусия‎, Грузия, Армения жана Азербайжандын чегинде. Түндүктө Кума-Маныч ойдуңунан түштүктө Армениянын Түркия жана Иран менен чек арасына чейин созулат (түштүк табигый чек арасы шарттуу алынган). Түндүк Кавказды, Кавказ өңдүрүн, Чоң Кавказ тоо тармагын жана Закавказьени өзүнө камтыйт. Аянты 440,440 миң км2ден ашык. Тоолуу рельеф басымдуу. Борбордук абалды ээлеген Чоң Кавказ тоо тармагы Россиянын гана эмес, жалпы Европанын да эң бийик жери; анын кыр бөлүгүн Башкы же Суу бөлгүч жана Каптал кырка тоолору түзөт. Анын бийик чокулары: Эльбрус (5642 м), Дыхсу (5203 м), Шхара (5068 м), Казбек (5033 м). Чоң Кавказдын кырка тоолору альп тибиндеги рельефи менен өзгөчөлөнүп турат; көбү куэста тибинде, карст процесстери өрчүгөн (Воронцов, Жаңы Афон үңкүрлөрү, Сатаплиа ж. б.). Чоң Кавказдын түндүк капталынан Кума-Маныч ойдуңуна чейин Кавказ өндуру ээлейт; андагы Ставрополь дөңсөөсү Кубань-Азов бою жана Терек-Кума ойдуңдарынан бөлүп турат. Чоң Кавказ түштүгүндөгү Колхида (батышында) жана Кура-Аракс (чыгышында) аккумуляциялык ойдуңдары аркылуу Закавказье тайпак тоолорунан бөлүнөт. Закавказье бүктөлүүдөн пайда болгон Кичи Кавказ кырка тоосунан (Гямыш чокусу, бийиктиги 3724 м) жана жанартоодон пайда болгон Армян тайпак тоосунан (5165 м, Чоң Арарат чокусу) турат. Түштүк-чыгышында бүктөлүүдөн жаралган Талыш тоосу (2477 м) жана Ленкоран ойдуңу жайгашкан. Кавказ Жер ортолук деңиз кырчоосундагы альп бүктөлүү аймагына кирген эпигеосинклиналь, бир аз бөлүгү эпиплатформа абалындагы тоолор. Орто бөлүгү өчкөн жанартоо конустары бар Кавказ мегантиклинориясына туура келет. Кен байлыктарга бай: мунай (Баку, Грозный, Майкоп), газ (Краснодар, Ставрополь крайлары), темир (Дашкесан), таш көмүр, марганец, жез, молибден (Тырныауз), коргошун жана цинк кен таштары (Садон), минералдуу булактар.
Кавказ мелүүн жана субтропиктик климат алкактарынын чет жакаларында жайгашкан. Түндүк Кавказ мелүүн, Закавказье субтропиктик алкактарга кирет. Январдын орточо температурасы Кавказ өндүрүндө -2°Сден -5°Сге чейин, Закавказьеде 16°С. Жайында Кавказдын батышы менен чыгышынын температуралык айырмасы көбүрөөк байкалат. Июлдун орточо температурасы батышында 23-24°С, чыгышында 25-29°С. Тоолордо 2000 м бийикте январдын орточо температурасы -8°С, августтуку (эң жылуу ай) 13°С. Бийиктеген сайын бийик тоонун суук климаты кыр зонасында ниваль климаты менен алмашат. Жылдык жаан-чачыны түздүктөргө 200 ммден (Кура-Аракс ойдуңу) 1800 ммге чейин (Колхида ойдуңу), тоолордо 2600 мм, айдарым батыш жана түштүк-батыш капталдарында 4000 ммге чейин жетет. Жалпы аянты 1428 км2ге жеткен 2000дей мөңгү бар; ирилери: Дыхсу, Безенги, Караугом, Цаннер ж. б. Дарыялары Каспий (Кура менен Аракс, Сулак, Терек, Кума), Кара (Риони, Ингури) жана Азов (Кубань) деңиздеринин алаптарына кирет. Эң ири көлү Севан.
Ландшафты бийиктик алкактуулукка жараша ар түрдүү. Чоң Кавказдын түштүк, Кичи Кавказдын жана Талыш тоосунун түндүк капталдарында жазы жана ийне жалбырактуу токойлордон турган субтропиктик токой ландшафты басымдуу. Чоң жана Кичи Кавказдын, ошондой эле Армян тайпак тоосунун бийик бөлүктөрүн жапыз өскөн альп шалбаасы, өтө континенттүү аймактарын шалбаалуу талаа ээлейт. Бийик кырларына гляциалдыкнивалдык ландшафт мүнөздүү. Кавказ өндүрүндө талаа, Закавказьеде жарым чөл ландшафттары басымдуу.
Кавказдын ландшафты, айрыкча түздүктөрүндөгү жана тоо этектериндеги талаа жана субтропик алкактары адамдардын аракетинен кыйла өзгөрүп кеткен. Айрыкча Чыгыш Кавказдын, Закавказье ойдуңдарынын, Жавахети Армян тайпак тоосунун чуңкурчактарынын ландшафты өтө өзгөрүүгө дуушарланган. Кавказ өндүрүндө (аймагынын 60%тен ашыгы) жана Кура-Аракс ойдуңунда (75%) агроландшафт басымдуулук кылат. Эрозия, жер астындагы суулардын деңгээлинин көтөрүлүшү, кыртышты шор басуу, суу каптоо ж. б. процесстер күчөөдө. Колхида ойдуңунун 40%ке жакын аянты кургатылган, токоюнун50%тен ашык аянты кыйылып, анын ордуна субтропиктик мөмө-жемиш өсүмдүктөрү отургузулган. Саз кургатуучу каналдардын узундугу 2100 кмден ашат. Кавказдын ландшафтын коргоо максатында коруктар уюшулган, алардын эң белгилүүлөрү: Кавказ, Теберда, Кабарда-Балкар, Түндүк Осетин (Россия); Ажамети, Рица, Вашловани, Лагодехи (Грузия); Гиркан (Азербайжан); Хосров, Эренбуни (Армения) ж. б. Улуттук парктары: Сочи (Россия), Севан (Армения) ж. б. Заказниктер, табият эстеликтери да көп. «Батыш Кавказ» (Россияда; Кавказ коругунун бир бөлүгүн, Чоң Тхач табият паркын, 3 табият эстелигин камтыйт) Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине кирген. Кавказ курорттуу ири аймактардын бири; мында Кавказ Минералдуу суулары, ошондой эле Кара деңиздин жээгинде Анападан Батумиге чейин курорттор жайгашкан. Туризм менен альпинизмдин борбору.
Автотомия
Автотомия - (авто... жана грекче.tome кесүү) кээ бир жаныбарлардын өтө чочуп корккондо дене бөлүгүнүн кесилип үзүлүшү. «Автотомия» терминин бельгиялык физиолог Л. Фредерик киргизген (1883). Автотомия омурткасыз жаныбарларда көп учурайт. Мисалы, актиния тинтүүрү, рак кыпчууру, омурткалуу жаныбарлардан кескелдириктин куйругу кесилип үзүлөт. Бул рефлекстик процесс болгондуктан, ар бир жаныбарда автотомия органдын белгилүү бир жеринде болот. Мисалы, кескелдириктин Автотомиясын жүлүндө жайгашкан нерв борбору башкарат да, кемирчек пластинкасы жайгашкан омуртканын булчуңу кескин кыскарганда куйругунун учу үзүлөт. Дененин кесилген жеринен кайра «жаңысы» өсүп чыгат.
Асанбай уулу Жумаш
Асанбай уулу Жумаш Уста. 1917-ж. Ак-Суу районунун Ичке-жергез айылында төрөлгөн. 35 жыл колхоз устаканасында узанган. Анын чеберчиликке ышкылануусуна атактуу зергер Кебектин таасири аябай зор болгон. 1932-ж. 15 жашында Ичке-Жергезде айыл чарба артелинин устаканасын уюштурган. Ал кумүш буюмдарын жасап, ага «айчык» түшүрөт. Көгуш айнек сымал минавы (күмүшкө төгүүчү сыянын бир түрү) былчыратып, аябай күлбото кылып билерикке түшкөн оюм чийимге салат. Аны отко койсо эрийт да, оюм бети кашкая түшөт. Ал кургаганда курук кийиз менен жышыйт. Зергер кепшер жасоону Кебектен үйрөнөт. Кепшер үчүн болжол менен күмүштөн эки эсе, ыроодон (цинк) бир эсе кошуп аралаштырып уютат. Уста кепшерин колдонууда кетип майдалап же өгөөлөп алат. Ага ак данакерди кошуп тапка кармап, аны менен тең бөлүнгөн темирлерди ширетет. Ат жабдыктарын да кармайт. Ал кайык кайышка үндөштүрө «беш кашка өрүмүн» берет. Жабдыктын бүтүндөй шөкөттөрүн сары жезден тандап, өзүнүн калыбына куят. Элдик куймалардан анча айырмаланбайт. Устанын куйма үзөңгүсү үч бөлүктөн турат. Моюнун жана эки жаагын (билегин) кепшер аркылуу ширетет. Азыр Ак Суу районунун Боз Учук айылында жашайт. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары. 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык II кароо-сынагы». Ат жабдыктары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун диплому. Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин грамотасы.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Арагонит
Арагонит (Испаниядагы Арагон деген жердин атынан) - карбонаттар классындагы минерал. Химиялык формуласы Ca[CO3]. Ромб сингониясында кристаллданат. Жер бетиндеги геологиялык тышкы процесстерге туруксуз келип, кальцит минералына өтүп кетет. Өңү түссүз ак, кээде ачык жашыл, кызгылтым көк. Айнек сымал жалтырак. Катуулугу Моос шкаласы боюнча 3,5-4. С. салмагы 2,95. Интрузия тоотектеринин минералдарында жана минералдуу арашан сууларынын чөкмөлөрүндө кезигет. Өңү кубулган берметтер менен акактардын көпчүлүк бөлүгү арагониттен турат.
Калимуллино (Зианчурин району, Башкыртстан)
Калимуллино — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Жаңы чебенкин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 89 киши. Почта индекси — 453397, ОКАТО коду — 80226828002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кыргыз элдик музыкалык аспаптары
Кыргыз элдик музыкалык аспаптары. Муундан-муунга мурас болуп келе жаткан түрдүү музыкалык аспаптарда кыргыз элинин жашоо-турмушун, кубанычын, кайгы-капасын, махабатын, эрдиктерин ж. б. күүгө салуу, ырга кошуу менен өздөрүнүн кулк-мүнөздөрүнө айкалышкан улуттук ладдарын, ритмдерин, обондорун, күүлөрүн иштеп чыгышкан. Кыргыз элдик музыкалык аспаптарынын ар биринин өзүнө таандык үнү, аткаруу ыкмалары, кайталангыс өзгөчөлүктөрү бар. Алар жөнүндө маалыматтар оозеки элдик ырларда, уламыштарда жана дастандарда айтылат, биздин заманга чейинки. 3—8-кылымдагы жана 11—12-кылымдардагы орус жана чет элдик саякатчылар менен илимпоздордун эмгектеринен да кездештирүүгө болот. Алгачкы аспаптар жыгачтан, түрдүү өсүмдүктөрдөн, малдын териси менен сөөгүнөн, мүйүзү менен кылынан жасалган. музыкалык аспаптарга чыгарылган обондор жар чакырууда, жоокерлерди чогултууда, жоого аттанууда, улуу жеңиштерди даңктоодо, кабарлоодо, белги берүүдө, аңды үркүткөндө, куш салууда ж. б. пайдаланылган. Кыргыз элдик музыкалык аспаптары үйлөмө [чоор түрлөрү: чопо чоор, ышкырык чоор, чогойно чоор, балтыркан чоор, сыбызгы, сурнай, керней, жалбырак, чыңырткы, зуулдак, барылдак, ышкырык, чымылдак]; какма (темир ооз комуз, жыгач ооз комуз), дирилдек, асатаяк, шалдырак, коңгуроо, жылаажын, жекесан; кылдуу чертме (комуз); тартма (кыл кыяк); урма (добулбас, добулбаш, доол) болуп бөлүнөт. Кыргыз элдик музыкалык аспаптарын өркүндөтүү 1930-жылдан башталган. Комуздун алгачкы жаңы түрлөрү (комуз-прима, комуз-секунда, комуз-альт, комуз-тенор, комуз-бас) Москвадагы Сокольники музыкалык фабрикасында усталар В. Лазарев, А. Токмаков, П. Шошин жана П. Гренев биргелешип иштөөсү менен өркүндөтүлгөн (1935). Кыл кыяктын жаңы түрлөрүн П. Шошин (1938—40), Ташкент илим-изилдөө институтунун профессор А. Петросянц менен С. Дидеренко (1952—53) модернизациялашкан. Акыркы 15 жылда Кыргыз эл аспаптар оркестринде, «Камбаркан» этнографиялык-фольклордук, «Ордо сахна» ансамблдеринде улуттук музыкалык аспаптар кеңири пайдаланылат.
Октябрьская (метро бекети, Кольцевая сызыгы)
Октябрьская (1950-1961 — Калужская) — Москва метросунун Кольцевая сызыксындагы станция. 1950-жылы 1-январьда ачылган.
Жазылыш
Жазылыш (Record-Запись). Берилиштер базасында бир нече талааны камтыган структура. Талаа болсо байланышкан фактылардын жыйындысын камтыйт. Мисалы, даректер файлы ысымдарды жана даректик маалыматтарды камтыган жазылыштардан турат. Бир ысымга тийиштүү бардык берилиштер жазылышка жыйналат. Ар бир жазылыш окшош талааларды камтыйт. Берилиштер базасын түзүү алдында берилиштердин жазылыштарынын тизмесин түзүп алуу зарыл. Берилиштер базасынын структуру түзүлгөндөн кийин берилиштер жазылыштар талааларына баскычтоп тактасынын жардамы менен киргизилет.
Кабрилья
Кабрилья (лат. Epinephelus guttatus) – океан балыктарынын бир түрү.
Кэтэкэ-Тинголь-Кикя дарыясы
Кэтэкэ-Тинголь-Кикя — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кыпа-Печаль-Кы дарыясынын сол жээгинен 5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыргыз оймолорунун мааниси
Жалбырак – Жайлоо, айлана-чөйрө, жаратылыш деген маанини билдирет. Жалбырак дайыма оюм-чийимдин башына жайгашат. Карга тырмак – Кыламык карда карга басып кеткенде ушул сыяктуу из калгандыктан бул оюм «карга тырмак» деп аталат. Ит куйрук – Иттин чычайта көтөрүлгөн куйругунун элесинен алынган элемент. Ит куйрук оюму жалгыз колдонулбайт. Шырдак, сайма, ала кийиз беттеринде бир нече элемент биригип кооз тизмекти түзөт. Кочкор мүйүз – Кожоюндун, жайлоодо жайлаган элдин мал-жандыгын түшүндүрөт. Кандай оюм-чийим болбосун кочкор мүйүзсүз түзүлбөйт. Башка элдин оюуларынан кыргыздыкын айырмалап турган ушул элемент. Теке мүйүз – Кочкор мүйүздү жандап жүргөн кошумча элемент. Теке мүйүз жалгыз турганда жөнөкөй, көрксүз болуп калат. Каз моюн – Каздын моюнуна окшошкон оюу. Булак – Жерден чыккан көзөнөк суунун булакка айланганы. Кыз-келиндердин кийимдеринде көбүрөөк колдонулат. Умай оюму – Кийим-кечеге, анын ичинде балдардын кийимдерине, баш кийимдерге, күмүш буюмдарга түшүрүлөт. Адамдын жүзү – Аялдардын дээрлик көбү илгери саамайларын экиге бөлүп өрүшкөн. Экиге бөлүнгөн саамайдын элесинен алынган элемент «адамдын жүзү» деп аталат. Мүйүз кыял – Жандыктын мүйүзүнүн элеси тартылган, бирок үзүлбөгөн оюм. Саймада, шырдакта, темир, жыгач буюмдарда, белдемчи, чапандардын жээктеринде жээк оюу катары колдонулат. Төрт кулак – Боз үйдүн керегелерин билдирип, «боз үй» деген маанини берет. Бир нече оюу бириккенде көп учурда ортосуна жайгашат. КЫЗ-КЕЛИНДЕРДИН КИЙИМДЕРИНЕ Кыз-келиндердин көйнөктөрүндө өсүмдүктөрдүн, гүлдөрдүн жана алардын жалбырактарынын элестери түшүрүлгөн оюм-чийимдер басымдуу болот. Ал жерде кочкор мүйүз оюму сөзсүз катышат. ЭРКЕКТЕРДИН КИЙИМДЕРИНЕ Эркектердин кийимдерине бүркүт, бугунун элеси, кочкордун мүйүзү, куштун канаттары салынат. Жигиттер аңчылыкка, куш салууга жакын болсо, калпактарына ошол маанини камтыган оюм-чийимдер түшүрүлгөн. Мисалы, «тоо теке», «бүркүт», «аркар» оюмдары. Эл баатырларына «илбирстей», «бөрүдөй», «жолборстой» деген салыштыруулар көп колдонулгандыктан калпактарына «илбирс», «жолборс» жана башка түрдөгү оюулар түшүрүлгөн. ЖАШ БАЛДАРГА УМАЙ ОЮМУ КОЛДОНУЛГАН Жаш балдарга колдой жүрсүн деп Умай эненин, көз тийбесин деп карганын тырмагын, тилеги дайыма суудай аппак болсун деп булактын жана башкалардын образын оюу менен чагылдырышкан. Ошондуктан оюулар да «Умай эне», «карга тырмак», «булак» оюмдары деп аталат.http://kmborboru.su/2017/02/15/kyrgyzdyn-oyuularyndagy-maaniler/
Хайтстаун (Нү-Жерси)
Хайтстаун (Нү-Жерси) (Hightstown) — Нү-Жерси штатынын Мёрсер округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5494 киши. Болжолдуу аянты - 3.2 км². FIPS коду — 34-31620.
Дмитриевка (Ысык-Ата району)
Дмитриевка (Дмитриевка) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Ысык-Ата районундагы айыл. Жээк айыл округу составына кирет. Ысык-Ата суусунун сол жээгинде, деңиз деңгээлинен 735 м бийиктикте. Бишкек-Каракол автомобиль жолунун боюнда жайгашкан. Райондун борбору жана темир жол бекети Кант шаарынан 5 км чыгыш тарапта. Кыштак 1882-жылы орношкон. Калкы 3081 (2009); негизинен дыйканчылыкта жана мал чарбасында эмгектенет. Орто жана жатак мектеп, клуб, ФАП, дарыкана бар. Үй-бүлөлүк врачтар тобу, турмуш-тиричилик комбинатынын бөлүмдөрү иштейт.
Автохория
Автохория - (авто... жана грекче сhoreo тарап жатам) өсүмдүк мөмөсү менен уругунун сырткы таасирдин жардамысыз эле өзүнөн-өзү таралышы. Бышып жетилген мөмөлөр күч менен чарт жарылып ачылганда уруктары 1 мден 5 мге чейин (механохория) чачылат жана салмагын көтөрө албай жерге үзүлүп түшкөн мөмөлөр аркылуу таралат (барохория). Механохория ашкабак сымалдарга, чанактууларга ж. б. мүнөздүү.
Жазылыш кошуу
Жазылыш кошуу (Record add-Добавление записей). Берилиштерди кошумчалоо зарыл болсо, анда алар жазылыштар түрүндө файлга кошулат. Мисалы, эгер клиент банктан эсеп бет ачса, анда жаңы эсеп бет үчүн жазылыш банктын эсеп бет файлына кошулат. Жазылыштарды кошуу файлды модификациялоонун негизги бөлүгү. Файлга жаңы жазылыштарды кошуунун тартиби төмөнкүчө болот: (1) кызматкер эсеп бет ачуу програмын аткартат; (2) програм клиентин эсеп бетине номер берет; (3) кызматкер клиенттин ысмын жана алгачкы депозитин киргизет; (4) програм кызматкер киргизген берилиштердин тууралыгын аныктайт; (5) програмдык кабар клиенттин жазылышы файлга кошулгандыгын билгизет.
The Cranberries
The Cranberries – 1989-жылы Лимерикте түзүлгөн ирландиялык рок-топ. Топтун курамы: вокалда - Ниал Куин, кийинчерээк аны Долорес О’Риордан (Dolores O'Riordan) алмаштырган, Ноэл Хоган (гитара), Майк Хоган (бас-гитара) жана доолбаста Фергал Лоулер. Көпчүлүк топтун негизги музыкалык багытын алтернативдүү рок менен байланыштырса да, алар инди-поп, пост-панк, ирландиялык фолк жана поп-рок элементтерин дагы камтыйт.
Топтун 1990-жылы чыккан алгачкы Everybody Else Is Doing It, So Why Can't We? (кырг. Башкалар кылса, эмнеге биздин колдон келбесин?) альбому коммерциялык ийгиликке жетиши менен The Cranberries эл аралык атак-даңкка жеткен. The Cranberries 1990-жылдардын эң ийгиликтүү рок-тобу, алар дүйнө жүзү боюнча 40 миллион альбом сатышкан. Топтун төрт альбому (Everybody Else Is Doing It, So Why Can't We?; No Need to Argue (кырг. Тартышуунун кереги жок), To the Faithful Departed (кырг. Өлгөн такыбага) жана Bury the Hatchet (кырг. Кылычты кынга катуу)) Billboard 200 чартынын 20 эң мыкты альбомдордун тизмесине кирген. Ошондой эле алардын сегиз синглы ("Linger" (кырг. "Байланып калуу"), "Dreams" (кырг. "Кыялдар"), "Zombie" (кырг. "Зомби"), "Ode to My Family" (кырг. "Үй-бүлөмө арналган ода"), "Ridiculous Thoughts" (кырг. "Күлкүлүү ойлор"), "Salvation" (кырг. "Куткаруу"), "Free to Decide" (кырг. "Эркин түрдө чечим кабыл алуу") жана "Promises" (кырг. "Убадалар")) Modern Rock Tracks чартынын 20 эң мыкты синглдердин тизмесине кирген.
2009-жылдын башында the Cranberries алты жылдык тыныгуудан кийин кайрадан биригип түндүк Америка турун баштаган, кийин Латын Америка жана Европаны кыдырып шоу тартуулашкан. 2011-жылы алар Roses аталышындагы алтынчы альбомун жаздырышкан, ал 2012-жылдын 27-февралында жарыкка чыккан. 2017-жылдын 28-апрелинде алар ирландиялык камералык оркестри менен бирге мурунку ырларын камтыган Something Else (кырг. Дагы бир нерсе) альбомун чыгарган.
2018-жылдын 15-январында топтун аткаруучусу Dolores O'Riordan Лондондо жаздырууга келген учурунда күтүүсүздөн көз жумган.
Биметаллизм
Биметаллизм – бүтүндөй жалпы эквиваленттин ролу эки баалуу металлга (адатта алтын менен күмүшкө) бекитилип берилгендеги; ал экөөнөн эркин монета (тыйын) жасоо каралган жана чектөөсүз жүгүртүүгө чыгарылган акча тармагы. Б-дин 2 түрү белгилүү: а) мыйзамда алтын менен күмүштүн ортосундагы теңсалмактуулук белгиленбеген жарыш валюта тармагы; б) мамлекет эки металлдын ортосунда белгилүү тең салмактуулукту аныктаган кош валюта тармагы.
Опричнина
1565-ж. башында Иван IV Васильевич мамлекеттин көпчүлүк бөлүгүн өзгөчө аймагы, аскери бар өзүнүн бөтөнчө ээлигине-опричнинага болгон. Опричнинага кирген боярлардын жерлери «падышанын наамына» тартылып алынган, аларга опричник дворяндар жайланышкан. Падыша думасыз эле боярларды соттоп, жазалоо тууралуу жар салып, опричнинаны түзү үчүн зор салык салган. Опричнинанын аскерлери падышанын жазалоочу куралы, өз гвардиясы болуп калган. Опричниначылар ээлерине иттин башын жана шыпыргыны бокторуп жүрүшкөн. Бул падышага иттей берилгендигин жана душмандарын шыпырып саларын билдирген символ болгон.
Хамболь-Ю
Хамболь-Ю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лимбеко-Ю дарыясынын сол жээгинен 6 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 39 км.
Опричнина
Опричнина Иван IV Васильевич Грозныйдын 1565-1572-жж. княздык оппозицияны жок кылуу үчүн ички саясий чараларынын системасы болгон. Аёосуз террордун, жазага тартып өлтүрүүнүн, сүргүнгө айдоонун мезгили башталган. Айрыкча падыша аскерлеринин жолундагы Клин, Тверь ж.б. шаарлар катуу бүлгүнгө учураган. Опричниначылар 40 күн бою үйлөрдү, монастырларды, чиркөөлөрдү талкалап, талап тоношкон. Улуу Новогород талкаланып, эли кыргынга учураган. Террор бүт жерде колдонулган. Опричнина каардуу жеке бийликтин, ага жөлөк болгон кызмат адамдарынын, аксөөктөрдүн абалын бекемдеген. Крепостной укуктун чындалышына, посад адамдарынын жакырдануусуна алып келген. Тышкы душмандар менен согушууга опричниначылыр  жөндөмсүз болгон. 1571-ж. Крым ханы Дөөлөт Гирей басып кирип, Москваны өрттөгөн. Опричниначылар согуша албай женилип калган. 1572-ж. Иван IV опричнинаны жоюп, аны атыгул эскерүүгө тыюу салган. Опричнина он миндеген дыйкандарды жана кол өнөрчүлөрдү бүлгүнгө учуратып, өлкөнүн чарбасын катуу начарлаткан. Бул булууну Россиянын тарыхында дыйкандар согушуна алып келген.
Хамболь-Ю
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Опричнина
Колдонулган адабият
1.Дуйно тарыхы
Добрынинская (метро бекети)
Добрынинская (1950-1961 — Серпуховская) — Москва метросунун Кольцевая сызыксындагы станция. 1950-жылы 1-январьда ачылган.
23 декабрь
23 декабрь (Бештин айынын жыйырма үчү) — Григорий жылнаамасы боюнча жылдын 357-чи (толук жылда 358-чи) күнү. Жылдын аягына чейин 8 күн бар.
Майрамдар
Дагы караңыз: Категория:23 декабрдагы майрамдар
Окуялар
Дагы караңыз: Категория:23 декабрдагы окуялар
Төрөлгөндөр
Дагы караңыз: Категория:23 декабрда төрөлгөндөр
Каза болгондор
Дагы караңыз: Категория:23 декабрда каза болгондор
Автохтон
Автохтон - (авто... жана грекче chthon жергиликтүү) 1) алгачкы пайда болгон жеринде басырылып калган материалдардан турган тоо тектер жана кендер. Терминди 1883-ж. К. В. фон Гюмбель көмүргө колдонгон (мисалы, өсүмдүктөр өскөн ордунда таш көмүргө айланышы). 2) автохтондуу структуралар (автохтон) тектоникалык бузулуулардан кийин өз ордунда калган бүктөлүү түзүлүштөрүнүн бир бөлүгү. Автохтондордун тескери мааниси аллохтон.
Кавалла
Кавалла (лат. Scomberomorus cavalla) макрель балыктарынын бир түрү.
Айсулуу Токомбаева
Токомбаева Айсулуу Асанбековна (1947-жылы т., Бишкек ш.) – балет артисти, Кыргыз ССР эл артисти (1975), СССР эл артисти (1981).
Өмүр таржымалы
Токомбаева – өз өнөрү менен лириканы, драманы, трагедияны бирдей деңгээлде чагылдырып, ишенимдүү аткарган техникалуу балет артисти.
Театр репертуарындагы башкы партиялары
Чолпон (М. Раухвергер, «Чолпон»), Асел (В. Власов, «Асел»), Мария (Б. Асафьев, «Бахчысарай фонтаны»), Одетта-Одиллия (П. И. Чайковский, «Ак куу көлү»), Фригия (А. Хачатурян, «Спартак»), Свобода (М. Равель, «Болеро»), Жизель (А. Адам, «Жизель»), Толгонай (К. Молдобасанов, «Саманчынын жолу» балет-ораториясы) жана башкалар.
Россия, Польша, Болгария, Финляндия, Ливия, Тунис, Швеция жана башкалар өлкөлөрдө гастролдо болгон.
Сыйлыктары
СССР мамлекет сыйлыгы (1976) жана Кыргызстан Ленин комсомолу сыйлыгынын (1969) лауреаты.
Нарын шаары №7 орто мектеби
Нарын шаарындагы №7 Матен Сыдыков атындагы орто мектеби 2010-2011-окуу жылынын жыйынтыгы менен “Жылдын мыкты мектеби” номинациясына ээ болду.
Техникалык жабдуусу
Мектеп акыркы үлгүдөгү жаңы технологиялар менен жабдылган. “IREX”(Айрекс) программасы аркылуу акысыз интернетке туташууга мүмкүнчүлүгү түзүлгөн, мугалимдер жана окуучулар компьютер жана интернетти кенен пайдаланушууда. Окуучулар он-лайн долбоор алкагында АКШнын окуучулары менен иштешүүдө. Анара Омурбекова окуучуларга жана мугалимдерге үзгүлтүксүз тренингдерди өтүп турат.