cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Готика
Готика (gotico, gothique) – готторго тиешелүү, готтук феодализмдин эң жогорку өнүккөн жана кайра кыйрай баштаган дооруна тиешелүү, XII кылымдын экинчи жарымынан XV кылымга чейинки Батыш Европа көркөм искусствосундагы стиль. Г. капиталисттик мамилелер эрте калыптана баштаган өлкөлөрдө (мисалы, Италиянын шаарларында) анча олуттуу өнүгө алган эмес. Бул өлкөдөгү антик традицияларынын туруктуу сакталышы менен шартталган. Ал эми катардагы феодалдык мамлекеттер Франция менен Германияда готикалык стиль айкын мүнөздүү түрдө өнүгө алды. «Готика» термини Кайра жаралуу гуманисттери тарабынан киргизилген жана ал жалпы орто кылымдык көркөм искусствонун «варвардык» мүнөзүн баса белгилөө менен анын готтордун көркөм искусствосу менен байланышын көрсөтүүнү каалаган. Ал эми чындыгында бул стилдин готторго эч тиешеси жок болгон жана ал XI–XII кылымдарда Батыш Европада өнүккөн романдык көркөм искусство принциптеринин закон ченемдүү өнүгүшү жана түрүн өзгөртүүсү болгон. Г. көркөм искусствосу чиркөөнүн өтө күчтүү таасири астында болгон жана чиркөө догматикасынын символдук жана аллегориялык образдарын чагылдырууга багытталган; «көктөгү иерархияны» чагылдыруу менен жердеги феодалдык иерархияны бекемдөөгө тийиш болгон. Бирок Г. искусствосу төбөлдөр менен күрөшү­нүн күчөгөн, алардын ич ара таптык күрөшүнүн курчуган шарттарында өнүккөн. Ошондуктан анда эми карама-каршы тенденциялар күч алган: 1) жаңы табигый формаларга, адамдын ички дүйнөсүнө кызыгуу пайда болгон; 2) «жетилбеген маңыроо реализм» элементтери бекемдей баштаган, темалар чөйрөсү кеңейген. Г-нын эң жетишкен жактары архитектурада байкалган. Чептик курулуш мүнөзүндөгү оор, роман соборлорунун ордуна дубалдары саймалуу таштардан турган, жаа сыяктуу төбөлөрү көктү көздөй багытталган храмдардын түрлөрү пайда боло баштайт (мындай курулуш аркбутандардын системасынын натыйжасында бир нерсенин кошулган төбө­сүнүн басымын анын сырткы таянычтарына-контрфорсторго өткөрүп жиберүүсү менен мүмкүн болгон). Готикалык собор (чоң чиркөө) асманга умтулууну символдоштурган жана ушул эле максатка анын бай жасалгаланышы, статуялар, рельефтер, витраждар кызмат кылган. Чиркөөнүн жасалгаларына кирген кээ бир сүрөттөр көбүрөөк турмуштук практикага жакын болгон. Анда эмгек процесстери, кээде сатиралык фольклордон алынган антиклерикалдык сюжеттер, жанрдык көрүнүштөр чагылдырылган. Готикалык миниатюраларда турмушка, пейзажга болгон чоң кызыгуу байкалат. Кайра жаралуу доорунун көркөм искусствосу Г-га каршы күрөштө өнүккөн жана готикалык көркөм искусствосунун реализмге мүнөздүү жактарын пайдалануу менен ага көркөм ой-пикирдин жаңы системасын карама-каршы койгон.
Жылуулук өткөрүмдүүлүк
Жылуулук өткөрүмдүүлүк – нерсенин ысыгыраак бөлүгүнөн муздагыраак бөлүгүнө жылуулуктун которулушу.
Жылуулук өткөрүүдө нерсенин температурасы анын бөлүгүндө бирдей болууга умтулат.
Айдахо Сити (Айдахо)
Айдахо Сити (Idaho City) — Айдахо штатынын Бойсе округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.8 км². FIPS коду — 16-39610.
Калкы
2010 жылы калкы 458 киши болгон.
Жер атмосферасы
Жер атмосферасы (ἀτμός — буу жана — шар) ― Жердин газдуу катмары. Илимде Жердин атмосферасынын пайда болуу этабы тууралуу бир нече теория бар. Кеңири тараган теорияга кайрылсак, атмосфера төрт ири этапты б.а. төрт түрдүү курамды басып өткөн. Алгач ал жеңил газдардан турган (суутек жана гелий). Кийинки этапта атмосфера башка газдар (суу буусу, аммияк, углеводороддор) менен толукталган. Бул калыбына келүү этабы болгон. Үчүнчү этапта атмосфера ири көлөмдөгү азот жана көмүр кычкыл газы менен толукталган. Бул этаптын аягында атмосферадагы кычкылтектин көлөмү арткан. Илимде айтылгандай, бүгүнкү күндө атмосфераны басып өткөн этабындагы бардык процесстер жүрүп турат.
Атмосферанын пайда болушу менен бул планетада жашоо мүмкүнчүлүгү түзүлгөн. Жер шарынын атмосферасы азоттон, кычкылтектен, суу буусунан жана аз көлөмдөгү башка газдардан турат. Ошондой эле, атмосфера Жер шарын Күндүн зыяндуу ультрафиолеттик нурдануусунан коргоочу кызматты аткарат. Атмосфера өзү бир нече катмардан турат. Жер бетиндеги жашоо негизинен алдынкы катмарда – тропосферада орун алган. Тропосферанын бийиктиги 8-18 км. Булуттардын пайда болушу, чагылган чагылып, жамгырдын жаашы сыяктуу тарбигый кубулуштар ушул катмарда ишке ашат. Андан жогору озон катмары жайгашкан жана ал жерди зыяндуу космостук нурлардан, сууктан сактап турат. Андан жогору өзгөчөлүгүнө жараша башка катмарлар кетет.
Атмосфералык басым
Атмосфералык басым – бул жер бетиндеги бардык нерсеге бирдей тараган гидростатистикалык басым. Ал абанын бул планетага болгон гравитациялык тартылуу күчүнөн улам пайда болот. Атмосфералык басымды өлчөөчү бирдик «атмосфера» деп аталат да, 101 325 Па га же 760 сымап мамычасына барабар болот. Улам бийиктеген сайын газдардын азайышы менен атмосфералык басым да азаят.
Нормалдуу атмосфералык басым – деңиз деңгээлиндеги 0 °C температурада жана 45 градус кеңдиктеги 760 мм бийиктиктеги сымап мамычасынын 1см2 аянттагы массасына карата аныкталат. Жер бетинин ар кандай ландшафтык зоналардын болгондугу, ар кандай бийиктикте жайгашкандыгы жана суу бетинин ар башка деңгээлде ысыгандыгы атмосфералык басымдын өзгөрүүсүнүн негизги себеби болуп эсептелет. Ушундан улам жогорку жана төмөнкү атмосфералык басымга ээ болгон аймактар келип чыгат. Натыйжада, аба ырайына таасир этүүчү континенттик масштабдагы ири атмосфералык агымдар, айлампалар пайда болот. Тропосферада жана стратосферада жаралган, зор мейкиндикти ээлеген шамалдар системасы «аба агымы» деп аталат. Өз кезегинде мындай агымдар атмосфералык циркуляцияны (циклондор, антициклондор, муссондор, пассаттар), суу буусунун бир аймактан экинчи аймакка алмашуусун, ошондой эле жергиликтүү мааниге ээ болгон шамалдарды камсыз кылат.
Атмосферанын түзүлүшү жана бөлүнүшү
Атмосферанын физикалык абалы аба ырайы жана климат менен аныкталат. Негизги параметрлери: абанын тыгыздыгы, басымы, температурасы жана курамы. Улам бийиктеген сайын абанын басымы азая баштайт. Ошондой эле температура да бийиктиктен көз каранды. Атмосферанын вертикалдык түзүлүшү ар кандай температуралык айырмага жана абанын ар түрдүү абалына ээ. Температуранын ошол айырмасынан улам төмөнкү негизги бөлүктөргө бөлүп карашат: Тропосфера, стратосфера, мезосфера, термосфера, экзосфера (тарап кетүүчү сфера). Тропосфера атмосферанын жалпы массасынын 80%ын, стратосфера 20%ын, мезосфера болсо 0,3%ын, термосфера 0,05%ын түзөт. Электрдик өзгөчөлүгүнөн улам атмосферада нейтросфера жана ионосфера катмарларын да бөлүп карашат. Учурда атмосфера жалпысынан 2000–3000 км ге созулары белгилүү.
Тропосфера
Тропосфера — төмөнкү катмар болгондуктан, башкаларына караганда көбүрөөк изилденгени. Уюлдук аймактарда 8-10 км, башка аймактарда 10-12 км болот. Тропосферада бардык атмосферанын 80—90%ы, ал эми суу буусунун дээрлик бардыгы жайгашкан. Ар 100 м бийиктеген сайын температура орто эсеп менен 0,65° төмөндөп, жогорку чегинде 220 К (−53°C) ге жетет. Тропосферанын жогорку чеги тропопауза деп аталат. Тропопауза – калыңдыгы бир нече метрден 1,5-2 км ге чейин болот.
Тропосферада жер бети менен атмосферанын ортосундагы жылуулук алмашуу, нымдуулуктун өзгөрүшү, булуттардын пайда болуша сыяктуу аба ырайын өзгөртүүчү бардык процесстер тынымсыз жүрүп турат.
Мезосфера
Мезосфера 50 км ден башталык 80–90 км ге чейин созулат. Мында абанын температурасы 75–80 км бийиктикте – 88°С ге чейин төмөндөйт. Мезосферанын жогорку чеги мезопауза деп аталат. Мезопаузанын аймагында, 70–90 км бийиктикте муз кристаллдарынан, вулкандык жана метеордук чаңдардан турган жука катмар болот жана ал күн батып бараткан кезде күмүш улуттарды элестеткен кооз көрүнүштү пайда кылат. Жерден улам бийиктеген сайын (100—130 км) биз үчүн көнүмүш болгон үндүн таралышы, абанын каршылык күчү сыяктуу кубулуштар азайып, бара-бара жок болот.
Термосфера
Термосфера (ионосфера) мезасферадан кийинки аба катмары, 80–90км ден 800км ге чейин созулуп жатат. Мында абанын температурасы тез өсө баштайт, ал гана эмес бир нече миң градуска чейин чыгат.
Экзосфера
Атмосферанын эң жогорку, тышкы катмары экзосфера деп аталат. Ал 800 км ден жогору бийиктикте жайгашкан. Анда газдар өтө сейрек жайгашкан.
Физикалык закондорго таянсак, 100 км ден ашкан бийиктикте газдардын абалы алардын малекулалык массаларынан көз каранды болот, башкача айтканда, жер бетинен улам жогорулаган сайын оор газдардын саны азая баштайт. Газдардын тыгыздыгы азайган сайын температура төмөндөп, стратосферада –110°С ка чейин түшөт. Ал эми 200–300 км бийиктикте экзосфера акырындап космостук вакуум абалына өтөт. Анда планеталар аралык газдар, негизинен суутектин атому жана космостук чаңдар гана ээлик кылып калат.
Дунайдагы Зааль
Дунайдагы Зааль (Saal an der Donau) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Кельхайм районуна кирет.
Нагадак (Аургазин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Дунайдагы Зааль
Калкы - 5335 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 44,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 73 166. Муниципалитеттин башчысы — Петер Бубергер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 15 шаардык районго бөлүнөт.
Космостон сүрөткө тартуу
Космостон сүрөткө тартуу, космостук съёмка – космосто учуп жүрүүчү аппараттардагы так приборлордун жардамы менен Жердин, асман телолорунун, тумандуулуктардын, галактикадагы ар кандай кубулуштардын сүрөтүн, элесин, турпатын, түспөлүн кагаз бетине түшүрүү. Жер бетинин түзүлүшү өз алдынча ыкма менен тартылып, ири аймакты кучагына алат. Мындай тартылган сүрөттүн жардамы менен Жердин атмосферасы, литосферасы жана ландшафттык түзүлүштөрү, глобалдык, аймактык, зоналык өзгөчөлүктөрү изилденет. Бир эле аянт бир нече жолу кайталанып тартылгандыктан, жаратылыштагы кубулуштардын мезгилдик өзгөрүүлөрүн (жаан-чачын, суу сактагычтарда суунун толушу, жанар тоолордун атылышы, өрттүн чыгышы ж. б.) көзөмөлгө алууга шарт түзүлөт. Мурда электр-магниттик толкундардын көзгө көрүнгөн спектрдик диапазонунда жүргүзүлүп, контейнер парашюту менен Жерге түшүрүлчү. Азыр ак-кара, түрдүү түстүү сүрөттөр телеге тартылып, инфражылуулук, микротолкун, радар, спектрометр сыяктуу фотоэлектрондук сүрөткө түшүрүүлөр пайдаланылат. Бирок колдонулуучу приборлор аэросъёмкадагыдай эле. Мында сүрөткө түшүрүүнүн орточо масштабы 1: 1 000 000дон 1:10 000 000го чейин. Жерди Космостон сүрөткө тартуу иштери 1946-ж. ракета, 1960-ж. Жердин жасалма жандоочусу, 1961-ж. киши башкаруучу космостук кемеде Ю. А. Гагарин тарабынан ишке ашкан. 1976-ж. «Союз–22» космос кемесинде «Карл Цейс Йена» (ГДР) элдик мекемеси МКФ–6 деген көп зоналуу аппаратты колдонуп, көп түстүү электр жарыгынын жардамы менен Жерди сүрөткө тартып алган. Жердин бир тарабы түрдүү түстө (спектрдин бардык зонасында) сүрөткө тартылып, боёктуу жана ак-кара түскө караганда так маалымат бере алган. Тартылып алынган сүрөттөр, маалыматтар метеорологияда, геологияда, геоморфологияда, чарбанын бардык тармактарында кеңири колдонулат.
Метрия
Метрия (гр. metreo — өлчөймүн, ченеймин) — татаал сөздөрдүн «өлчөө, ченөө» (мис., геометрия, фото­метрия) деген маани берүүчү жалганма бөлүгү.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Хоэнштадт
Хоэнштадт (Hohenstadt) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Гёппинген районуна кирет.
Калкы - 722 киши(2013-ж.). . Аянты - 11,64 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 17 031. Мэр — Клаус Роллер.
Гиротахометр
Гиротахометр (гиро жана тахометр) — объектинин бурчтук ылдамдыгын аныктоо үчүн колдонулуучу гироскоптуу түзүлүш.
Эки баскычтуу астатикалык гироскопту пайдаланууга негизделген Гиротахометр кецири таралган. Гиротахометр менен бурчтук ылдамдыктын секундасына градустун ондон бир үлүшүнө чейинки өзгөргөндүгүн өлчөөгө болот. Гиротахометр негизинен учуучу аппараттарда бурулууну көрсөткүч жана автомат системасынын сезгич элемента катары жана кемелерде термелүүнү басаңдаткычтарда колдонулат.
Мындан тышкары гиротахо-aкселерометр деп аталган прибор да пайдаланылат. Бул прибор менен бир эле убакта объектинин бурчтук ылдамдыгы жана бурчтук ылдамдануусу аныкталат.
Кошумча маалыматтар
Гироскоп
Метрдик толкундар
Метрдик толкундар - толкун уз. 1ден 10 мте чейинки [жышт. (3— —30)-107 гц] радио толкундар.
Жер бетиндеги радио байланышта Метрдик толкундар алые таралбайт. Бир тектүү эмес чөйрөдө чачырагандыктан же багытын өзгөрткөндүктөн, Метрдик толкундар тропосферадан жана ионосферадан чачырап, алыс аралыкка таралат.
Жердин ионосферасынап өтүп кеткендиктен Метрдик толкундар космос объектилери Метрдик толкундар байланышуу үчүн колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Шалгам
Шалгам (Raphanus sativus) - кайчылаш гүлдүүлөр тукумундагы жашылча өсүмдүгү. Бир жана эки жылдык. Бир жылдыгы эгилген жылы тамыр байлап, урук пайда кылат (европа сорттору). Эки жылдыгы (кытай, япон же күздүк сорттору) айдалган жылы тамыр байлайт да, экинчи жылы гүлдөп, уругу чыгат.
Көбүнүн тамыры майда (7-20 г), тоголок, сүйрү, Кызыл, кызгылт, көгүш. Уругу узундугу 2,7-7,5 см сагакта. Шалгам - суукка басымдуу өсүмдүк. Органикалык заттарга бай, кумдак топуракта жакшы өсөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Нью Маркет (Мэриленд)
Калкы - 427 киши. Болжолдуу аянты - 1.7 км². FIPS коду — 24-55650.
Родман (Айова)
Родман (Айова) (Rodman) — Айова штатынын Пало-Альто округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.4 км². FIPS коду — 19-68340.
Гравер
Гравер (французча graveur) – көркөм искусство тармагында – гравюра каражаттары аркылуу кайталангыс көркөм чыгармаларды түзүүчү же башка авторлордун эмгектерин иштеп чыккан сүрөтчү. Кеңири мааниде – гравирлөөнүн ар кыл түрлөрүндө: металлда, ташта, айнекте, жыгачта эмгектенген уста.
Родман (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 56 киши болгон.
Космостук челнок
Космостук челнок – Жер орбитасына адамдарды жана жүктөрдү ташуу үчүн колдонулуучу космос кемеси. АКШнын «Спейс шаттл» Космос челногу 1981-ж. учурула баштаган, ал эми советтик «Буран» Космос челногу орбитага «Энергия» деп аталган ракета алып жүрүүчүнүн жардамы менен 1988-ж. автоматтык түрдө өзүнүн жалгыз учуусун аткарган. Ошондой эле Европалык космос агентчилигинин «Гермес» Космос челногу иштелип чыккан. «Спейс шаттл» Космос челногунун транспорттук системасы негизинен үч ракеталык кыймылдаткычтан, эки катуу отундуу ракеталык ылдамдаткычтан турат жана алар учкандан эки мүнөт өткөндөн кийин ажырап жерге түшөт. Космос челнок 30 тга чейинки жүктү алып жүрө алат. Кайра атмосферага киргенде планер сыяктуу учуп, конуу жолуна конот. 1986-ж. январдан 1988-ж. сентябрга чейин АКШ «Челленджер» Космос челногунун жарылуусунан кийин «Спейс шаттл» програмасын иштетүүнү токтоткон. 1989-ж. учуулар калыбына келтирилген.
Роусбург (Орегон)
Роусбург (Орегон) (Roseburg) — Орегон штатынын Дуглас округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 21181 киши. Болжолдуу аянты - 24.4 км². FIPS коду — 41-63650.
Бадберген
Калкы - 4563 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 79,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 59 007. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Катцер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 9 шаардык районго бөлүнөт.
Метроном
Метроном (метр жанa гр. nomos — закон) — муз. чыгарманын жүрүшүнүн так аткарылын жатканын билиш үчүн убакыт үлүштөрүн кулак менен угууга ылайыкталган аспап.
Жылышуу тогу
Жылышуу тогу – Ж.Максвелл электр жана магнит кубулуштарды изилдеп, алардын физикалык негиздери бар экендигине, өзгөрмө электр талаасы өзгөрмө магнит талаасын, тескерисинче, өзгөрмө магнит талаасы өзгөрмө электр талаасын пайда кылышы керек деген жыйынтыкка келет.
Магнит талаасынын булагы электр тогу болгондуктан өзгөрмө электр талаасын Ж. т. деп атап койдук. Ошентип магнит талаасын жалаң эле электр тогу түзбөстөн жылыш тогу (өзгөрмө электр талаасы) пайда кыларын Максвелл аныктаган.
Исфахан
Исфахан – Ирандын борбордук бөлүгүндөгү шаар. Исфахан останынын (Администрациялык-аймактык бирдик) администрациялык борбору. Зайендеруд дарыясынын боюнда. Калкы 1,6 млн (2008). Жолдор тоому. Метрополитен курулууда. Эл аралык аэропорту бар. Өлкөдөгү экинчи (Тегерандан кийинки) соода-өнөр жай борбору. Исфахан 16-кылымдын аягынан 8-кылымга чейин Ирандын борбору болгон. Антика мезгилинин географтары «Асиадан» деген ат менен эскерет. Исфахан 10–13-кылымдарда Жакынкы Чыгыштагы эң ири шаарлардын бири. Текстиль (көбүнчө жүн), тамак-аш, цемент, химиялык өнөр жай ишканалары, металлургия заводу иштейт. Университет бар. Шаардын эски бөлүгү көркөм кол өнөрчүлүктүн жана миниатюранын борбору. Чоң мечит (9–20-кылымдар), минарет (11–12-кылымдар), мавзолейлер (14–16-кылымдар), Мейдане-Шах аянтындагы ансамбль мечити менен (17-кылым, Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген), Али-Капу ак сарайы (15–17-кылымдар), бак-дарактуу павильондор сакталган.
Гохуа
Гохуа – кытай улуттук живописи. Г. термини Кытайда XX кылымдын башында пайда болгон жана ал тушь менен тартылган традициялык живописти май боёк менен тартылган европалык живопистен айырмалоо үчүн колдонулган. Азыркы учурда бул термин кеңири пайдаланылат жана ал кытай көркөм искусствосунун ар кандай түрлөрүн – живописти, графиканы, дубалдагы жазууларды, жаңы жылдык сүрөттөрдү, кагаздан кесилген элдик оймолорду жана башка өз ичине камтыйт. Маңызы боюнча, Г. – бул кытай маданиятынын көп кылымдык өнүгүүсүнүн натыйжасында калыптанган, анын өзгөчө көркөм образдык системасын, кытай көркөм искусствосунун айырмачылыктарын көрсөткөн өзгөчө стиль, түшүнүк. Бирок көп учурда Г. живописке карата колдонулат. Г. живописи кээ бир техникалык өзгөчөлүктөрдөн (жибек менен жумшак, тез суулануучу кагазды, кара жана түстүү тушту, тунук жана коюу боёкторду пайдалануу) башка да бир гана ага таандык кытай живописи үчүн салт болуп калган көркөм таасирдүүлүктөгү өзгөчө каражаттарга бай. Линиялык сүрөттөөлөрдүн басымдуулугу, жарык шаңынын жоктугу, деталды чебер бөлүп көрсөтүүдөгү жалпылык, башкача айтканда кытай живописинин бүт сапаттары Г. стилин өзгөчөлөнтүп турат. Г. живописи өзүнүн мүнөзү жана мазмуну боюнча өтө эле көп кырдуу, ал ар кыл жанрларды, көркөм мектептерди жана жеке чыгармачыл ыкмаларды камтыйт. Г. живописи өз ичине өнүгүүнүн мындан аркы эң чоң мүмкүнчүлүктөрүн катып турат, ошондуктан Кытай Эл Республикасында бул улуттук көркөм искусствону окуп үйрөнүүгө өзгөчө көңүл бурулууда. 1956-жылы Пекин менен Шанхайда Г. б-ча теоретиктерди жана сүрөтчүлөрдү даярдап чыгаруучу кытай улуттук живопись ин-ттары түзүлгөн.
Яков Зельдович
Зельдович Яков Борисович - [23. 2(8. 3). 1914, Минск 2. 12. 1987, Москва] орус физик-теоретиги; күйүү, детонация жана согуу толкундарынын азыркы теориясына негиз салуучулардын бири жана илимий мектепти түзүүчү. СССР ИАнын академиги (1958; корреспондент мүчө, 1946), үч жолу Социалистик Эмгектин Баатыры. СССР ИАнын Химия физика институтунда (1931), Колдонмо матем. институтунда (1964) иштеген. ММУда профессор (1966-жылдан). Физика, химия, астрофизика, элементардык бөлүкчөлөр теориясы, ядролук физиканын тармактары боюнча маанилүү изилдөөлөрдү жүргүзгөн. 1939-41-ж. орус физиги Ю. Б. Харитон менен бирге биринчи болуп урандын уланма реакциясын эсептеп чыгууну жүзөгө ашырган. Советтик ядролук куралды чыгарууга катышкан. Лениндик сыйлыгы (1957), СССР мамлекеттик сыйлыгы (1943, 1949, 1951, 1953) лауреаты. Беш Ленин, башка ордендер жана медалдар менен сыйланган.
Цайтлофс
Цайтлофс (Zeitlofs) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Бад-Киссинген районуна кирет.
Калкы - 2135 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 40,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 72 166. Муниципалитеттин башчысы — Вильхельм Фридрих.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Альтенбамберг
Альтенбамберг (Altenbamberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Кройцнах районуна кирет.
Борнум
Калкы - 546 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 20,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 1 51 002. Муниципалитеттин башчысы — Марио Рудольф.
Кичмай
Кичмай — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шахе дарыясынын оң жээгинен 17 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Зелинский Николай Дмитревич
Зелинский Николай Дмитревич - [25. 1(6. 2). 1861, Тирасполь 31. 7. 1953, Москва] химик-органик, СССР ИАнын академиги (1929), Москва университетинин профессору (1893). Социалисттик Эмгектин Баатыры (1945). Органикалык катализ жөнүндөгү окууга негиз салуучулардын бири, Новороссийск университетин (Одесса) бүтүргөн (1884). 3елинскийдин эки негиздүү органикалык кислоталардын стереохимиясы, углеводороддордун химиясы, органикалык катализ жана башка жөнүндөгү илимий иштери кеңири белгилүү. Ал циклопентан жана циклогександы 1-жолу синтездеген. Циклогександы жана анын бирикмелерин катализатордун катышуусунда дегидрогендөө жана нефтини крекингдөөдө кычкыл катализаторлорду колдонуу менен ароматтуу углеводороддорду алган. 1918-19-ж. соляр майы жана нефтини хлордуу жана бромдуу алюминийдин катышуусунда крекингдөөдөн бензин алуу методун иштеп чыккан. 3елинский жана анын окуучулары парафиндерди жана олефиндерди кычкыл катализатордун жардамы менен дегидрогендөө реакциясын изилдешкен. 3елинскийдин адсорбция жана противогазды түзүү (1915) боюнча иштери жалпыга белгилүү. Ал химик илимпоздордун чоң мектебин түзгөн. Д. И. Менделеев атындагы Бүткүл союздук химиялык коомдун ардактуу мүчөсү (1941). Ленин атындагы сыйлык (1934), СССР мамлекеттик сыйлыктын (1942, 1946, 1948) лауреаты. Төрт Ленин, башка 2 орден жана медалдар менен сыйланган.
Заалдагы Зааль
Заалдагы Зааль (Saal an der Saale) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Рөн-Грабфельд районуна кирет.
Калкы - 1514 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 21,57 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 73 160. Муниципалитеттин башчысы — Георг Бөм.
Санкт-Августин
Санкт-Августин (Sankt Augustin) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Көльн административдик округуна карайт. Рейн-Зиг районуна кирет.
Калкы - 55442 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 34,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 3 82 056. Мэр — Клаус Шумахер.
Шаар административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Космос ылдамдыгы
Космос ылдамдыгы – гравитация талаасында космос аппаратынын орбитага чыгарылган учурдагы ылдамдыгынын төмөнкү чектик мааниси. Астрономияда жана космостук учуулардын динамикасында үч (биринчи, экинчи, үчүнчү) Космос ылдамдыгы колдонулат. Жердин жасалма жандоочуларынын биринчи Космос ылдамдыгы v1 GM/r, мында G – гравитациялык турактуулук, M — жер массасы, r — Жер борборунан нерсенин Жерге салыштырмалуу айланган траекториясына жаныма боюнча багытталган ылдамдыгы v ге барабар болгон мейкиндик чекитине чейинки аралык. Биринчи Космос ылдамдыгы (айлануу ылдамдыгы) – нерсеге ал Жердин жасалма жандоочусу болушу үчүн берилген эң кичине баштапкы ылдамдык. Биринчи Космос ылдамдыгы v1= 7,91 км/сек менен орбитага чыгарылган аппарат эллипс же айлана боюнча кыймылдайт. Экинчи Космос ылдамдыгы (парабола ылдымдыгы) v22GM/r v1 2. Экинчи Космос ылдамдыгы (11,186 км/сек) менен орбитага чыгарылган аппарат Жердин тартуу күчүнүн таасиринен чыгып, Күн системасындагы башка планеталарды көздөй учат. Үчүнчү Космос ылдамдыгы (v3= 16,6 км/сек) менен орбитага чыгарылган аппарат Жердин жана Күндүн тартуусунан чыгып, Күн системасынан башка жылдыз аралык мейкиндикке өтөт. Бул ылдамдыктардын сан маанилери Жерден учурулган аппараттарга гана тиешелүү, ал эми алар башка планетадан учурулса, ал ылдамдыктын сан маанилери ар башка болот. Анткени ал сан маанилери планеталардын гравитациялык талааларынын касиеттерине көз каранды.
Сулейман (Аургазин району, Башкыртстан)
Сулейман — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Нагадак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 40 киши. Почта индекси — 453499, ОКАТО коду — 80205828006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Глэнвилл (Миннесота)
Глэнвилл (Миннесота) (Glenville) — Миннесота штатынын Freeborn округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 643 киши. Болжолдуу аянты - 5.7 км². FIPS коду — 27-24056.
Ньюбург (Миссури)
Ньюбург (Миссури) (Newburg) — Миссури штатынын Фелпс округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.6 км². FIPS коду — 29-51716.
Калкы
2010-жылы калкы 484 киши болгон.
Гравирлөө
Гравирлөө (французча graver – оюу) – гравюра техникасында – тактанын бетин механикалык каражаттардын, көп учурда кесүүчү шаймандар менен тазалап даярдоо, к. Ксилография макаласын. Так эмес кеңири маанисинде бул аталыш (термин) кээде бир нерсени кайра иштеп чыгуунун химиялык каражаттарын өз ичине камтыйт. Колдонмо көркөм искусство техникасында катуу материалдан (металл, таш, жыгач жана башкалар) жасалган предметтин үстүнө орнамент же тереңдетилген сөлөкөттөрдү түшүрүү Г. аталат.
Шалбаа таануу
Шалбаа таануу – шалбаа жөнүндөгү илим; геоботаниканын (биогеоценологиянын) бир бөлүгү; шалбаачылыктын илимий негизи. Шалбаа таануунун негизги милдеттери: шалбаа типтерин аныктоо, мүнөздөө. алардын таралыш мыйзам ченемин. шалбаа биогеоценозунун кыймыл-аракетин (динамикасын) жана түзүлүшүн аныктоо, шалбаа өсүмдүгүнүн биологиялык экологиялык жана чарб. жагына тиешелүү өзгөчөлүгүн изилдөө. Шалбаа таанууда кыдырма жана орунтуктуу ыкма колдонулат. Биринчисинде шалбаа тиштери, алардын айрым аймакта же чарбада таралышы аныкталып, картага тартылат. Бул шалбаачылык ыкмасын райондоштурууну, шалбааны туура пайдаланууну камсыз кылат. Экинчисинде шалбаа биогеоненоздорунун өзгөрүшүн (белгилүү мезгилде. жылда, табигый шартта, ар түрдүү себептен), өсүмдүктөрдүн көбөйүшүн ж. б-ды аныктоо үчүн типтүү участкалар изилденет. Шалбааны рационалдуу пайдалануу жана жакшыртуу чараларын иштеп чыгуунун илимий негизи түзүлөт. 19-кылымда шалбааны кыдырып жана орунтуктуу изилдөө жүргүзүлгөн, мисалы, Ротемстед тажрыйба станциясында (Улуу Британия). 20-кылымдын башында Россияда A. К. Каяндер Лена, Онега, Кемь д-ларынын боюндагы шалбаа өсүмдүктөрүн. А. М. Дмитриев Түндүк Двина жана Жогорку Волга боюндагы шалбааны изилдеген. Тверь, Владимир, Воронеж, Симбирский ж. б. губернияларда башталган шалбаа изилдөө Октябрь революциясынан кийнн бардык область, республикаларда жүргүзүлүүдө.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Фелль (Трир)
Фелль (Трир) (Fell (Mosel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Трир-Саарбург районуна кирет.
Калкы - 2467 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 35 022. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Шнайдерс.
Тиммаспе
Тиммаспе (Timmaspe) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Рендсбург-Экернфөрде районуна кирет.
Калкы - 1121 киши (31-декабрь, 2010-жыл). . Болжолдуу аянты - 15,36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 58 163. Муниципалитеттин башчысы — Фриц Местер.
Косово талаасындагы салгылашуу (1389)
Косово талаасындагы салгылашуу (1389) – сербиялык-босниялык аскерлер менен түрк султаны Мурад Iнин ортосундагы согуш. 1389-ж. 15-июнда азыркы Приштин шаарына жакын жерде, Косово талаасында князь Лазарь башында турган 15–20 миң сербиялык-босниялык аскерлер түрк султаны Мурад Iнин армиясынан (27–30 миң) жеңилген. Лазарь туткунга түшүп, өлтүрүлгөн жана 50 миңдей серб аскери мууздалган. Согуштун жүрүшүндө Мурад I өзү да өлүп, (жаш серб Милош Обилич канжар менен сайган), анын ордун баскан Баязид I (Мурад Iнин уулу) туткундарды өлтүрүүгө буюрган. Бул салгылашуудан кийин түрктөргө Дунай, Сава жана Тимока дарыясынын алабындагы аймактар өткөн жана Сербия Осмон империясына көз каранды болуп, 1459-ж. анын курамына толук киргизилген.
Сарыкенже
Сарыкенже (Лахш, 2022-жылдын март айына чейин – Сарыкенжа) — Жерге-Тал районундагы Лахши Боло айыл аймагындагы айыл. Жамааттын административдик борбору — Муксу. Айылдан райондун борборуна чейинки аралык 50 км. Калкы - 2096 киши (2017), тажиктер, киргизтер.
Роднэй (Айова)
Роднэй (Айова) (Rodney) — Айова штатынын Монона округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.4 км². FIPS коду — 19-68385.
Калкы
2010-жылы калкы 74 киши болгон.
Хоэнштайн (Вюртемберг)
Хоэнштайн (Вюртемберг) (Hohenstein (Württemberg)) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Ройтлинген районуна кирет.
Калкы - 3740 киши(2013-ж.). . Аянты - 61,68 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 15 090. Мэр — Йохен Целлер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 Шаардык районго бөлүнөт.
Жылуулуктан көрүү
Оптикалык тунук эмес чөйрөдөгү караңгыдагы жана ошону менен бирге калкаланган нерселердин ордун аныктоо үчүн колдонулат. Ар бир нерсе өзүнүн касиетине жараша электр-магниттик толкундардын областына тиешелүү болгон инфракызыл (ИК) нурланууну нурлантат.
Эгерде адамдын көзү ИК нурланууну сезсе, анда айлана-чөйрөдөгү нерселердин нурлануусунун негизинде эч нерсени көрө алмак эмес. Мына ушул себептен нерселерден чыккан ИК нурланууну, электр сигналына өзгөртүп түзүүчү приборлор - тепловизорлор колдонулат. Тепловизорлордун негизин ИК нурлануунун өтө сезгич кабыл алгычтары түзөт. Оптика-механикалык сканердин жардамы менен нерсенин ар бир чекити кабыл алгычка проекцияланып, андан алынган электр сигналдары телевизиондук түтүккө берилет да, түтүктүн экранында нерсенин сүрөттөлүшү алынат. Мындай кабыл алгычтар температурасы чөйрөнүн температурасынан өтө аз айырмаланган (0,01–0,001°Сге чейин) нерселердин даана сүрөттөлүшүн алууга жардам берет. Ж. к. согуш техникасында чалгындоо, байкоо жүргүзүү иштеринде, медицинада ар түрдүү оорулардын атын аныктоодо, навигацияда, геологиялык изилдөөлөрдү, илимий-техникалык изилдөөлөрдү жүргүзүүдө, жылуулук процесстерин изилдөөдө колдонулат.
Усть-Белиш (Аургазин району, Башкыртстан)
Усть-Белиш — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Нагадак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 49 киши. Почта индекси — 453499, ОКАТО коду — 80205828008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жылуулук нурлануусу
Жылуулук нурлануусу – ар кандай затты ысытканда чыгуучу Жылуулук энергиясынын жыштыкка жана температурага көзкарандылыгы. электр-магниттик толкундар. Заттарды ысытканда адегенде көз көрбөгөн жылуулук нурлар, андан кийин температура жогорулаган сайын көз көрүүчү диапазондогу кызгылт, кызыл, сары андан кийин ак нурлар чыга баштайт. Бул нурлануунун спектрдик курамын изилдешкенде ар бир температурада нурлануу энергиясынын максимуму нурлануучу электр-магниттик толкундардын кандайдыр бир узундугуна (жыштыгына) туура келери аныкталган. 1-сүрөттө абсолюттук кара заттын бирдик аянттан нурланган энергиясынын кубаттуулугунун ар кандай температурадагы нурлануунун жыштыгына көзкарандылыгынын графиги берилген. Тажрыйбадан алынган бул көрүнүштү физиканын классикалык теориялары менен түшүн-дүрө алышпады.
Нью Виндсор (Мэриленд)
Нью Виндсор (Мэриленд) (New Windsor) — Мэриленд штатынын Carroll округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1303 киши. Болжолдуу аянты - 1.8 км². FIPS коду — 24-55925.
Шакылдактар
Шакылдактар (Aquila) - туйгундар тукумундагы жырткыч куштардын 11 түрү. Чоң шакылдак токойлуу жерде жашап, Кыргызстанда (Тянь-Шандын чыгыш жактарында) уялайт. Кышкысын Иранда жана Кытайда жашайт. Кичине шакылдак да токойлорду мекендеп, негизинен батышта, Борбордук Европада таралган. 1-3 жумурткасын 1,5 айча басат. Шакылдактар көбүнчө ар түрдүү чычкандарды жейт; пайдалуу.
Лахш (жамоат)
Лахш жамоаты (Ҷамоати деҳоти Лахш, 2022-жылдын 22-мартына чейин - Жайлиган, Жайылган) — Тажикстандын Лахш районундагы айылдык жамаат. Райондун борборуна чейинки аралык 45 км. Калкы — 4938 (2017-ж.), тажиктер жана кыргыздар. Айылдар:
Куапсе
Куапсе — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кара деңиз орун алган. Дарыянын узундугу - 7,500 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Шепси дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Псоу дарыясыне чейин (РФ менен Грузия шекарасы). Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Механизмдер синтези
Механизмдер синтези ― маши­на жана механизмдер теориясынын бир бөлүмү; анда кинематикалык жана динамикалык касиеттери белгилүү болгон механизмдердин кинематика­лык схемасын долбоорлоо методу ка­ралат.
Кинематикалык касиеттери боюнча Механизмдер синтези ыкмасы толугураак иштелип чыккан. Алсак, муштумчалуу механизмдердин кинематикалык син­тези өтө жөнөкөй, жетеленме звенодо ар кандай кыймыл мыйзамы аткарылат, ал эми рычагдуу механизмдер синтези татаал, кыймыл мыйзамы так аткарылбайт. Шарнирдуу механизмдерди синтездоо ыкмасы П. Л. Чебышевдин функциянын жакындатып эсептөө теориясына негизделген.
Булактар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Рафус (Орегон)
Рафус (Орегон) (Rufus) — Орегон штатынын Sherman округуна караган АКШ шаары.
Механизмдер кинематикасы
Механизмдер кинематикасы - машина жана механизмдер теория­сынын бир бөлүмү; ал механизм бөлүктөрүнүн кыймылынын геом. жагын гана талдап изилдейт.
Механизмдер кинематикасын изилдөө ар кандай механизм бпрп бирине кыймыл дуу бириктирилген звенолордон туруп, алар жетелегпч деп аталган бир же бир нече звено менен кыймылга келе тургандыгына негизделген. Мында кыймыл бир же бир нече звенонун кыймылы менен аныкталгандыктан жетелегич деп аталат. Механизмдер кинематикасы кинематикалык анализ жанa кинематикалык синтез маселелерин чечет (Механизмдер синтези).
Кинематикалык анализдин негизги маселелери: звенолордун ордун, ме­ханизмдин айрым чекиттеринин траекториясын, звенолордун бурчту кылдамдыктары менен ылдамданууларын, механизмдин айрым чекиттеринин сызыктуу ылдамдыктары менен ылдамданууларын аныктоо. Бул маселелердин ар бирин чечүү үчүн механизм­дин кинематикалык касиеттери менен жетелегич звенолорунун кыймыл закондорун аныктай турган туруктуу геом. параметрлер берилүүгө тийиш. Механизмдердин кинематикалык син­тез маселелеринде кинематикалык анализге тескери болгон маселелер каралат. Мында пзделүүчү чоңдук— кинематикалык шартта берилген маалыматтар боюнча аныктала турган ме­ханизмдин туруктуу параметрлери.
Механизмдердин синтез маселелери кинематикалык анализ маселелеринен өтө татаалдыгы менен айырмаланат
Кайф
«Кайф» (كايف) — Бул сөз арабдардын «кэф» – «бош отургандагы жагымдуу убакыт» дегенинен келип чыгып, дүйнөгө «кайф» деген аталышта тараган. Орусияга бул сөз XIX кылымдын башында келип жетип, пассивдүү эс алуунун түрлөрүнө карата колдонула баштаган. Мисалы, тамеки чегип, чай же шарап ичип отуруп кыялга баткан убактарга карата. Ал эми Кыргызстанга Орусиядан келип жеткен. Октябрь революциясынан кийин бул сөздү колдонууга тыюу салынып, бара-бара эскирген сөз катары колдонула баштаган. «Кэфтин» кайра жаралуусу 1957-жылы Москвада өткөн Бүткүл дүйнөлүк жаштар жана студенттердин фестивалына таандык.Ал кезде чет элдик сөздөрдү кошуп сүйлөө мода болгон. Андыктан «кайф» сөзү «жынсы», «рок-н-ролл» менен катар полулярдуу болуп кеткен. Учурда бул сөз жаргон катары кабыл алынат.
Баддеккенштедт
Калкы - 2901 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 20,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 58 002. Муниципалитеттин башчысы — Хеннинг Көниг.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Борнштедт (Айслебен)
Калкы - 851 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 9,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 075. Муниципалитеттин башчысы — Руди Вробель.
Глэнвуд (Миннесота)
Глэнвуд (Миннесота) (Glenwood) — Миннесота штатынын Pope округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2564 киши. Болжолдуу аянты - 14.4 км². FIPS коду — 27-24074.
Жылдыз суткасы
Жылдыз суткасы – жазгы күн-түн теңелүү чекитинин (ϒ) географиялык мериадиан аркылуу эки удаалаш өтүүсүнүн арасындагы убакыт (23с 56/ 4,09//).
Жылдыздардын кыймылы
Жылдыздардын кыймылы – көптөгөн убакыт өткөндөн кийин 18-кылымдын башында астроном Э. Галилей, Птолемей түзгөн каталогдогу өтө жарык жылдыздардын асман сферасында кыймылда болушун биринчи жолу аныктаган. Жылдыздардын кыймылына байланышкан прецессия, нутация, аберрация жана жылдык параллакс кубулуштары таасирин тийгизишет.
Бул таасирлерди эске албаганда, асман сферасында 1 жылдагы бурчтук секунда менен туюнтулган Ж. к-нан түзүлгөн жаа жылдыздардын өздүк кыймылы деп аталат.
Костанай
Костанай – Казакстандагы шаар. Костанай облусунун административдик борбору. Тобол дарыясынын сол жээгинде жайгашкан. Калкы 205,5 миң (2004). Темир жол тоому. 1879-ж. негизделип, Новониколаевск, 1893-жылдан шаар болуп, Николаевск деп аталган. 1895-жылдан азыркы атында. 1921–25-жылдары Ак-Төбө облусундагы Костанай губерниясынын, 1925–30-жылдары округунун, 1930-ж. районунун 1936-ж. Костанай облусунун борбору. Жеңил (камвол-нооту комбинаты; «Большевичка» бут кийим фабрикасы), тамак-аш (эт-сүт, ун-жарма, нан комбинаттары), курулуш материалдар (темир-бетон, кыш заводдору), машина куруу жана металл иштетүү, химиялык, электр энергетика өнөр-жай ишканалары жана ошондой эле 10 АК, 9 ЖЧК, 4 МКК иштейт. Педагогикалык университет, айыл-чарба институту, коллеждер (кооперация, индустриялык, автомобиль, курулуш), 2 кесиптик-техникалык окуу жайлары, музей, 2 маданият үйү, облусу драма театр, филармония, 13 китепкана, оорукана, диспансерлер бар.
Фель-Рицхаузен
Фель-Рицхаузен (Fehl-Ritzhausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 819 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,02 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 43 222. Муниципалитеттин башчысы — Фолькер Ур.
Норсмор (Миссури)
Норсмор (Миссури) (Northmoor) — Миссури штатынын Платт округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.6 км². FIPS коду — 29-53174.
Калкы
2010-жылы калкы 399 киши болгон.
Айдахо-Фолс (Айдахо)
Айдахо-Фолс (Idaho Falls) — Айдахо штатынын Бонневилл округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 45.0 км². FIPS коду — 16-39700.
Калкы
2010 жылы калкы 56813 киши болгон.
Свистталь
Свистталь (Swisttal) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан муниципалитет. Көльн административдик округуна карайт. Рейн-Зиг районуна кирет.
Калкы - 18215 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 62,27 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 3 82 064. Муниципалитеттин башчысы — Экхард Мак.
Альтенглан
Альтенглан (Altenglan) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кузель районуна кирет.
Калкы - 2835 киши(2013-ж.). . Аянты - 13,61 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 36 003. Муниципалитеттин башчысы — Фридер Хаг.
Зайлауф
Зайлауф (Sailauf) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Ашаффенбург районуна кирет.
Калкы - 3553 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,82 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 71 150. Муниципалитеттин башчысы — Михель Дюмиг.
Жылдыздык ай
Жылдыздык ай – Айдын Жерди толук бир айланып чыгуусу.
Анын узактыгы 27,32 күн суткасына барабар. Бул убакыт ичинде Ай белгилүү жылдызга карата мурдагы абалына келет.
Кудепста (дарыя)
Кудепста — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кара деңиз орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Шепси дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Псоу дарыясыне чейин (РФ менен Грузия шекарасы). Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Рок Валлэй (Айова)
Рок Валлэй (Айова) (Rock Valley) — Айова штатынын Су округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 4.5 км². FIPS коду — 19-68205.
Калкы
2010-жылы калкы 2702 киши болгон.
Хюгельсхайм
Хюгельсхайм (Hügelsheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Раштат районуна кирет.
Калкы - 4891 киши(2013-ж.). . Аянты - 14,97 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 16 022. Мэр — Райнер Демельт.
Шакар
Шакар, шакар самын, кара самын - колдо жасалган самындын бир түрү. Шакар жасаш үчүн июль - август айларында алабата (шоро), чогойно (тоо тикен ж. б.) чабылып, кургатылгандан кийин таза, такыр жерге өрттөлүп, күлү өчүрүлөт. Алынган күл сууга чыланып, чыпкаланып сүзүлөт да, Шакардын маңызы бөлүнүп чыккан ошол суу соолгончо казанга кайнатылып, андан порошок сымал майда Шакар алынат. Алынган Шакар казандагы ысытылган майга текши аралаштырылып, кайнатылат. Шакар коюу боткодой бириге баштаганда чүпүрөккө салынып, ар түрдүү өлчөмдө тоголоктолуп кургатылат. Шакар самын элдик медицинада котур, таз сыяктуу жараларды айыктыруу үчүн да колдонулган. Азыр самындын жетиштүү санда өндүрүштө даярдалышына байланыштуу Шакар жасалбай калды.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Утеймуллино (Аургазин району, Башкыртстан)
Утеймуллино — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Нагадак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 380 киши. Почта индекси — 453499, ОКАТО коду — 80205828009.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Норс Бич (Мэриленд)
Норс Бич (Мэриленд) (North Beach) — Мэриленд штатынын Calvert округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1880 киши. Болжолдуу аянты - 0.9 км². FIPS коду — 24-56300.
Гравюра ийнеси –
Гравюра ийнеси – литографияда жана тереңдетилген гравюра техникасында кеңири колдонулуучу шайман. Жука металл штифтин сабына орнотулган тегерек же көп кырдуу миздүү конус сымал же кыйгач кесилген учу бар.
Зеравшан дарыясы
Зеравшан дарыясы, 3арафшон (жогорку агымы Матча) Тажикстан менен Өзбекстандагы дарыя. Узундугу 877 км, алабынын аянты 17,7 миң км2. Көк-Суу тоо тоомундагы Зеравшан мөңгүсүнөн башталып, төмөнкү бөлүгү түздүк аркылуу агат. Орточо чыгымы 162 м3/сек. Сугатка пайдалангандыктан, Аму-Дарыяга жетпейт. Катта-Коргон жана Куюмазар суу сактагычтары курулган. Зеравшандын төмөнкү агымы Аму-Бухара каналы аркылуу Аму-Дарыянын суусу менен толукталып турат. Зеравшан өрөөнүндө эл жыш отурукташкан. Боюнда Пенжикент, Самаркан, Бухара жана башка шаарлар жайгашкан.
Цангберг
Калкы - 1082 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 83 151. Муниципалитеттин башчысы — Франц Меркль.
Тиммендорфер-Штранд
Тиммендорфер-Штранд (Timmendorfer Strand) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Восточный Гольштейн районуна кирет.
Калкы - 8976 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 20,12 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 55 042. Муниципалитеттин башчысы — Фолькер Поп.
Жылдыздар аралык чөйрө
Жылдыздар аралык чөйрө – сейректелген газ, космос чаңы, магнит тааласы жана космостук нурлануулар менен толтурулган мейкиндик. Негизинен суутек, андан соң гелий, калган бөлүгү аз-аздан Менделеевдин мезгилдик системасындагы элементтер ээлейт.
Кээ бир өтө жогорку температурадагы жылдыздар (30000–50000 К) өзүнөн кыска толкундуу ультракызгылт-көк нурланууларды пайда кылып, ал нурлануулар жылдыз арасындагы чөйрөгө жутулат. Натыйжада ал чөйрөдөгү газдардын температурасы 10000К ден ашык болгондуктан өзүнөн жарык нурун чыгарат. Ал нурланууну биз газ булутчалары катары телескоптор аркылуу байкайбыз. Жылдыздардан алыс жайгашкан газдар тунук болот. Ошондуктан аларды оптикалык телескоптор менен байкоого мүмкүн эмес. Андай газдарды радиотелескоптор аркылуу гана байкоого болот.
Борнштедт (Бөрде)
Борнштедт (Бөрде) (Bornstedt (Börde)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Оре районуна кирет.
Зеравшан кырка тоосу
Зеравшан кырка тоосу - Ысар-Алай тоо тутумунда, 3еравшан дарыясынан түштүк тарапта, Өзбекстан менен Тажикстандын аймагында. Узундугу 370 км дей. Бийиктиги 5489 м ге чейин (Чимтарга чокусу). Негизинен кристаллдык сланец жана акиташ тоотектеринен, айрым жери граниттен турат. Чыгышы (Фандарыя суусуна чейин) бийик тоолуу, батышы орто бийик тоо рельефтүү. Мында рельефтин карсттык формасы өөрчүгөн (Киев үңкүрүнүн тереңдиги 950 м). Мөңгүлөрүнүн жалпы аянты 307 км2. Капталдарын сейрек токой, тоо-талаа өсүмдүктөрү жана альп шалбаасы ээлейт.
Механикалаштырылган катар
Механикалаштырылган катар - кол эмгегин жеңилдетүү жанa эмгек өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуу максатында механизмдер, аппараттар, ар кандай машиналар менен түзүлүштөр кеңири колдонулуучу чубама сис­тема.
Дагы кара
Автоматтык катар
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Механикалык өндүрүш
Механикалык өндүрүш - эмгекти жецилдетүү жанa эмгек өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуу максатында ар кандай машина, аппарат, түзүлүш жанa механизмдер көбүрөөк пайдаланылган өндүрүш түрү.
Зайнсхайм
Зайнсхайм (Seinsheim) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Китцинген районуна кирет.
Механикалык өндүрүш
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Жылдыздардын жымыңдашы
Жылдыздардын жымыңдашы – Жер шарынын айланасындагы атмосферанын тыгыздыгынын түрдүү өлчөмдө болушуна байланышкан жылдыздардын жарык агымынын интенсивдүүлүгүнүн (кубаттуулугунун) өзгөрүшү.
Зайнсхайм
Калкы - 1041 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17,52 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 75 167. Муниципалитеттин башчысы — Хайнц Дорш.
Жылдыздардын жымыңдашы
Жылдыздардын жымыңдашынын түшүндүрүлүшү жарык агымы абага киргенде түрдүү тыгыздыктагы атмосферада интенсив-дүүлүгү, толкун узундугу жана түсү боюнча өзгөрүп тургандыктан, Жылдыздардын жымыңдашы байкалат. Жылдыздардын жымыңдашы планеталардан байкалбагандыктан жылдыздар менен планеталардын айырмасынын бир учурун түшүндүрөт.
Гравюра техникасы
Гравюра техникасы – к. Гравюра, Ксилография, Линогравюра, Кесилме гравюра, Меццо-тинто, Кургак ийне, Офорт, Жумшак лак, Акватинта, Карандаш манерасы, Пунктирдик манера, Резерваж, Лавис, Күкүрт түсү макалаларын.
Баденхаузен
Баденхаузен (Badenhausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Остероде районуна кирет.
Калкы - 1896 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 56 004. Муниципалитеттин башчысы — Эрих Зонненбург.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Механикалаштырылган аскер
Механикалаштырылган аскер - танкалуу, артиллериялуу, мотоаткычтуу ж. б. бөлүктөрдөн түзүлгөн аскер.