cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Зенон Китиондук
Маңыз категориясы
Айтылган төрт стихия, стоиктердин пикири боюнча, өз ара аракеттенишип, «пневматикалык тонусту» пайда кылат, алар муну жылуу аба менен оттун өз ара аракеттеринин таасири астында пайда болуучу жана нерселердин булагы болгон чыңалуу (напряжение) деп билишкен.
Стоиктер детерминисттик позицияда ырааттуулук менен турушкан жана дүйнөдөгү бардык нерселер себептик байланышка баш ийип турат деп эсептешкен. Ушуну менен бирге алар өзүлөрүнүн детерминизм концепциясын фатализмге чейин алып барып жеткиришкен, алар дүйнө кайталанып туруучу циклдер боюнча өнүгөт, ал дайыма баштапкы стадиясына кайрылып барып турат, ал өзүнүн мүмкүнчүлүктөрүнөн толук ажырап бүткөндө кайрадан отко айланат да, дүйнөлүк өрттө өлөт деп эсептешкен.
Космосту стоиктер (Платон сыяктуу) акыл-эстүү нерсе катарында элестетишкен. Диоген Лаэртский ал жөнүндө мындай деп жазат: «Бүткүл дүйнө жандуу, акыл-эстүү, тирүү нерсе, ал эми анын башкы бөлүгү — эфир... Дүйнө бирдиктүү, анын учу-кыйыры бар, тоголок, бул анын кыймылы үчүн өтө ыңгайлуу» [ VII, 139—140.].
Кудай тууралуу
Кудайды алар жаратылыш менен куюлушуп турган, материя менен аралашып турган нерсе катарында пантеисттик көз карашта түшүнгөн. Ошол эле убакта Кудай түбөлүктүү, ал дүйнө өлүп бүткөндө да жашоосун уланта берет. Стоиктер үчүн Кудай дүйнөлүк акыл-эс, дүйнөлүк рух, пневма. Бул пневма аба менен оттун физикалык аралашмасынан турат. Отко өзгөчө маани беришкен жана пневмада от канчалык көп болсо ал ошончолук көбүрөөк рухка ээ. Пневма — космостун логосу, анда (логосто) бардык нерселердин уругу камтылып турат. Кудай өзүнчө бир «сперматикалык логос». Ал — өзүнө таандык болгон активдүү негиз тарабындагы космос. Плотин стоиктер үчүн «Кудайдын өзү белгилүү бир абалда болгон материянын эле өзү» деп жазган.
Жан тууралуу
Стоиктердин теологиясында да карама-каршылык бар, анткени, бир жагынан, материя Кудай менен аралашып турат деп тааныса, экинчи жагынан, дүйнө дүйнөлүк өрттө өрттөнүп жок болгондон кийин Кудай жашоосун уланта берет дешет. Стоиктердин оюна ылайык, Кудай жашап турат жана алар Анын жашап турганын логикалык аргументтер аркылуу далилдешет.
Стоицизмдин негизги милдети
Стоицизм философиянын негизги милдети бытиенин, натурфилософиянын, космологиянын проблемаларын же тааным жөнүндөгү окууну изилдөө эмес, этикалык проблемаларды изилдөө болуп калган учурда пайда болгон. Этиканын башкы милдети эң башкы жыргалчылык эмнеде турат? деген маселени изилдөө болгон. Бул суроого стоицизм көптөгөн башка антик ойчулдарындай эле: бактылуу болууда деп жооп берет. Бакытты Зенон жаратылыш менен макулдукта жашоо деп түшүнгөн, бул болсо жакшылык максаттардын урматы үчүн жашоо дегенди билдирген. Ал эми жакшылык дегенибиз — акыл-эстүүлүк менен иштелген нерселер. Жамандык болсо — жакшылыкка карама-каршы нерсе, кемчилик. Жакшылык менен кемчиликтен башкалардын баары орто заар (адиафора) нерселерге таандык. Жакшылык жана жамандыкты адам өз ыктыяры менен тандап алат. Ошол эле убакта стоиктер жаратылышта бардык нерсе ырааттуу зарылдыкка баш ийип, дүйнөнү тагдыр башкарып турат деп эсептешкен. Мына ушундан улам эркиндик дегенибиз, темирдей бекем зарылдык үстөмдүк кылып турган соң жакшылык менен жамандыктын ортосунда тандоо дегенибиз кандайча мүмкүн болот? деген суроо келип чыккан. Стоицизмдин көз карашы боюнча адам өз тагдырына эрдик жана туруктуулук менен баш ийүүгө тийиш, анткени тагдырга каршы туруу маанисиз иш. Адам өзүнүн колу жетпес нерсеге умтулбаш керек. Ошондуктан стоиктин идеалы тагдырга баш ийип, тынч (атараксия) отуруу же башка түшкөн балаага чыдоо (анатея). Стоик акылманынын бактысы «анын эч кандай бакытты каалабагандыгында».
Жакшылыктардын бөлүнүшү
Бардык жыргалды стоиктер төрт жакшылыкка бөлөт, алар: акыл-эстүүлук, аша кетпөөчүлүк, адилеттүүлүк, эрдик. Жамандык болсо — жакшылыкка карама-каршы турган кемчиликтер: акылсыздык, аша кетүүчүлүк, адилетсиздик, коркоктук. Жакшылыктар менен жамандыктардын аралыгында бардык бизге көз каранды болбогон нерселер, башкача айткандабизге кайдыгер нерселер, атап айтканда жашоо жана өлүм, даңк жана даңксыздык, эмгек жана ыракаттануу, байлык жана кедейлик, оору жана ден соолук турат.
Жакшылык менен жамандыктын ортосунда, стоиктердин пикири боюнча, орто аралык абал жок. Бардык адамдар жакшы же жаман. Стоиктер бардык адамдарды акылдууларга жана акылсыздарга бөлөт: Акылдуу бардык жакшылыктарга ээ, ал бактылуу жана эркин, акылсыз болсо кемчилиги көп, аянычтуу жан. Жакшылык менен жамандыктын, акылдуу менен акылсыздын ортосунда орто аралык абалда болгон нерсенин жоктугун айтышса да, стоиктер өркүндөө деген түшүнүктү киргизишет. Бирок өркүндөп жаткан адамдар да, стоиктердин пикири боюнча, чыныгы акылдуу менен салыштырганда баары бир акылсыз жана аянычтуу.
Кумарлык теория
Стоицизм үчүн кумарсыздык (атараксия) ыракатка алып баруучу жол болгон, ошондуктан алар кумарлык теориясын биринчи болуп иштеп чыгышкан. Алар үчүн кумарлык оң жана тетири кумарлык болуп экиге бөлүнгөн. Оң кумарлыктар — бул кубаныч, сактык, эрк. Терс кумарлыктар — кайгы, коркунуч, суктануу, ырахаттануу. Стоиктер ашкере гедонисттердин (киренаиктердин) да, ошондой эле орто заар гедонисттердин (эпикурейчилердин) да позициясын жактаган эмес. Ошондуктан алар адам ырахаттанууга эмес, өзүн өзү сактоого умтулат жана бул жаратылыш менен толук макулдукта жашаганда гана мүмкүн деп эсептешкен.
Стоиктердин позициясы кумарлык менен күрөшүү жана жагымсыз, терс эмоцияларга оң эмоцияларды карама-каршы коюу, мисалы, коркунучка — этияттыкты, көз артуучулукка — эркти каршы коюу болгон. Стоиктер ар кандай адептик жана физикалык баалуулуктарды барк алышпаса да, аларды адамча мамиле кылууга арзыбай турган айбандык сезимдер катарында карашкан. Алардын көз карашы боюнча, башкы нерсе — биздин өзүбүзгө карата жана дүйнөгө карата болгон эмоциялык мамилебиз, чыныгы жакшылыктар менен жамандыктар бар экенин түшүнүү. Дагы бир билип коё турган нерсе, жакшылык менен жамандыктын ортосунда адамдын эркине байланыштуу болбогон, адеп жагынан алганда бейтарап турган тилке жатат. Ошондуктан аны ал кандай болсо ошондой калыбында кабыл алуу керек,анткени аны өзгөртүүгө биздин эркибиз жок. Стоиктердин этикасындагы башкы нерсе биздин турмушубуздун ар кандай жагдай-шарткырдаалдары биздин өзүбүзгө көз каранды эмес, бизге байланыштуу болгон нерсе — биздин ошол нерселерге карата болгон мамилебиз гана деген көз караш.
Эркиндик түшүнүгү
Бардык жогоруда айтылгандардан стоиктердин эркиндик дегенди кандайча түшүнө тургандыгы көрүнүп турат. Стоиктер эркиндик таанылып-билинген зарылдык деген идеянын (бул идея андан ары бир кыйла өнүгүүгө ээ болгон) негизин даярдагандар болуп саналат. Ушундан улам стоиктер пассивдүүлүктү үгүттөшкөн, мында адам өзүнүн айланасында болуп жаткан баардык нерселерге кайыл.
Бирок стоиктер өздөрүнүн автаркиясына (дүйнөдөн аша кечүүчүлүк) карабастан социалдык баалуулуктарды танган эмес. Алар үй-бүлө, мамлекет жана башкаларсоциалдык институттардын адам турмушундагы маанисин таанышкан. Ал гана эмес, алар адамдар өзүнүн жаратылышы боюнча бирдиктүү жана өздөрүн ажыратып турган баардык тоскоолдуктарды жеңип чыгып, өзүнчө бир космостук бир туугандаштыка, космополитизмге келүүлөр тийиш деп эсептешип, адамдарды социалдык биримдикке чакырышкан. Зенондун пикири боюнча, «Космос — бирдиктүү мамлекеттик түзүлүш жана бирдиктүү мыйзамдары бар зор мамлекет. Табийгый акыл-эс эмнени иштөө керек экенин көрсөтүп, иштелбей турган нерселерге тыюу салып турат». Ушундан улам Зенон аялдардын жалпыга бирдей аял болушун, шаарларда храмдарды курууга тыюу салууну, акчаны жоюуну сунуш кылган. Бул окууда Платондон кийин тоталитардык мамлекеттин дагы бир түрү пайда болгон.
Арык-Турук
Арык-Турук (Арык-Торук) - жердин аты, тарыхый топоним. Махмуд Кашгаринин «Дивани лугат-ит-түрк» (11-к.) китебинде «Арик-Турукту» деп эки жолу эскерет. Адегенде аны «Фергана менен Кашкардын ортосундагы бийик жердин аты, өтүүгө кыйын бийик жол, даван» деп белгилейт. Азыркы топографиялык карталарда номен «Арктурк суу», «Арык-Торук» ашуу жана « Арык-Торыксуу» болуп эки түрдө кезигет. Арык-Турук - Махмуд Кашгари мындан 900 жыл мурун жазгандай Фергана менен Кашкардын ортосунда жайгашкан бийик тоолуу (3000-4000 м) жер. Негизин түштүк-батыштан түндүк-чыгышка 500 кмге созулган Арык-Турук суусунун тар капчыгайлуу эки өрөөнү ээлейт. Эки өрөөндүн ортосунда Арык-Турук ашуусу (3524 м) жайгашкан. Өрөөндү эки жактан куушурган Алайкуу менен Үч-Таш тоолору. Жайытка ылайыктуусу Арык-Туруктун түндүк-чыгыш жагы. Бул жерлерди эзелтен кыргыз журту мекендейт. Жол Махмуд Кашкар жазгандай Арык-Турук даванын ашып эки тарапты көздөй бет алат. Архивдик документте (1880-ж.) Улуу-Чаттан (азыркы Синьцзян-Уйгур автономиялык району) башталган жол «Арык-Турук» суусун бойлой, Саба-Жарды белин ашып, Алайкууга түшөт деп көрсөтүлгөн. 1885-ж. Арык-Турук жери менен түндүк-чыгыштан түштүк-батышты көздөй орус экспедициясы (Б. Л. Громбчевский, Ф. Касымбеков ж. б.) өткөн.
Филип Рив
Филип Рив (англ. Philip Reeve; 1966-жылдын 19-Февраль туулган) — англиялык жазуучу.
Нур-Кика дарыясы
Нур-Кика — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Дындовский Таз дарыясынын оң жээгинен 75 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Cinnamon
Cinnamon (англ. "корица" деген мааниге келген сөз) - GNOME Shell коддук базасынан тармакталган GNOME иш тактасы чөйрөсүнүн эркин чели. Иштелменин негизги багыты - колдонуучуларга ыңгайлуу болгон жеке компүтерлер жана ноутбуктардын -GNOME Shell жана Unity'нин кемчиликтери болбогон- GNOME 2 стилиндеги салттуу, көнүмүш чөйрөсүн сунуш кылуу болуп эсептелет. Башында Linux Mint'тин программачыларынын командасы тарабынан иштелген.
Учурда Cinnamon Linux'тун төмөнкү дистрибутивдеринде колдонулат: Mint, Fedora 18 жана андан жогору Netinstall/DVD, Snowlinux, Manjaro, Debian, Ubuntu, alt lunix, openSUSE жана Antergos (мурда Cinnarch).
Архитектура
Cinnamon Muffer терезе кыймылдаткычын колдонот. Бул GNOME 3төгү Mutter терезе менежеринин форку.
Мүмкүнчүлүктөр
Cinnamon көптөгөн мүмкүнчүлүктөрдү сунуш кылат:
Николай Карамзин
Карамзин Николай Михайлович [1(12). 12. 1766, Россия, Казан губерниясы, Бузулук району, Михайловка кыштагы – 22. 5 (3. 6.). 1826, Петербург] – орус жазуучусу, публицист жана тарыхчы. Москвадагы Шаден менчик пансионунан 1783-жылга чейин билим алган. Москва университетинен лекция уккан. Карамзиндин Чыгармачылыгы котормодон башталган. 1789-жылы Батыш Европаны аралап, белгилүү жазуучу, ойчул-агартуучулар менен таанышкан. Ал Россияда «Московский журнал» (1791–92), «Вестник Европы» (1802–03) журналдарын чыгарган. «Евгений менен Юлия» (1789), «Орус саякатчысынын каттары», «Байкуш Лиза», «Наталья – бояр кызы» жана башка повесттери аркылуу орус адабиятында сентиментализм багытын негиздеген. Анын туңгуч прозасы В. А. Жуковский, К. Н. Батюшков, А. С. Пушкиндин Чыгармачылыгынын өркүндөшүнө чоң таасир берген. 1790-жылдардын орто ченинде тарых маселелерине кызыгып, калган өмүрүн ага арнаган. 1803–26-жылдары «Россия мамлекетинин тарыхы» аттуу 12 томдук эмгегин жазган. Бул эмгек – орус элинин тарыхындагы чоң окуя болгон. Карамзин тарыхка кыраакы караган, башкача айтканда адамзат тарыхы, бул – бүткүл дүйнөлүк прогресс тарыхы, анын негизин акыл-эс менен адашуунун, билим менен билимсиздиктин күрөшү түзөт деген. Карамзиндин түшүнүгү боюнча тарыхта чечүүчү роль улуу адамдарга таандык. Карамзиндин тарыхка көз карашы учурунда мамлекет тарабынан колдоого алынып, расмий жолжобо деп таанылган. Славянофилдер Карамзинди руханий атабыз деп эсептешкен. Анын Ичинде Герцен Карамзин «биздин адабиятты гумандуу кылды» деген.
Бетаиндер
Бетаиндер - амин кислоталарынын азот атому менен үч алкил тобун кармаган комплекстүү туздары. Бетаин мол-сы оң заряддуу азот атомун жана терс заряддуу карбоксил тобун кармагандыктан биполярдуу ион тибинде болот:
Cууда жакшы, эфирде начар эрийт. Бетаин эрүү температурасы өтө жогору. Суудагы эритмеси нейтралдык реакцияга ээ. Бетаин. амин кислоталарына алкилгалогенид менен алкилсульфатты таасир кылуудан жана галогендүү к-талар менен триметиламиндин реакцияга киришинен алынат. Бетаин көпчүлүк өсүмдүк, жаныбар организминде гликокол бетаин (СН3)3N+CH2COO- кеңири таралган. Ал түссүз, суунун бир мол-сын кармап жүрүүчү кристалл, балкып эрүү t 2930С. Бетаин кант кызылчасынын ширесинде (лат. beta - кызылча) кармалгандыктан, ал кантты өндүрүүдөгү калдык патокадан алынат. Хлордуу бетаин (ацидол) медицинада туз кислотасынын ордуна колдонулат. Ошондой эле полимерлешүү реакциясында эмульгатор, диспергатор, ал эми кагаз, тери, текстиль жана металлды кайра иштетүүчү өнөр ж.айларда нымдаткыч катары колдонулат. Республикада кант заводу калдыктарынан алынган Бетаин мал жана канаттуулар азыктуулугун жогорулатуучу препарат чыгаруу ишке ашырылууда.
Суу башы
Суу башы, суу башаты – дарыя, агын суу, канал, арыктын башталган жери. Дарыянын башы катары адатта нук салып туруктуу агым пайда болгон жер саналат. Дарыянын башатына булак, мөңгүнүн этеги кирет, саздуу жерде суу нук салып туруктуу агым пайда болгон чекиттен баштап аталат. Ал эми көлдөн башталган суунун башы көл жээги менен нуктун кесилишкен жери эсептелинет. Кээде ири дарыялардын башы катары - түрдүү ат менен аталган эки түзүүчүсүнүн кошулган жери алынат.
Ямансаз (Зилайыр району, Башкыртстан)
Ямансаз — Башкыртстандын Зилайыр районундагы айыл, Ямансаз айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 829 киши. Почта индекси — 453695, ОКАТО коду — 80227842001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Беттик энергия
Беттик энергия – беттик бирдикти пайда кылууга керек энергия. Б. э. сан жагынан, системанын ички энергиясынын жалпы маанисинен аныкталат: U=F+TS Бет пайда болуу процессинде Б.э.-U, беттик тартылуу-F, (s менен белгиленет) жана процесстин жылуулук энергиясы колдонулат. б-тан, берилген процесс үчүн Гиббс-Гельмгольц теңдемеси төмөндөгүдөй жазылат:
Катуу жана суюк заттар беттик тартылуусу темп-ра жогорулашы менен азаят, ал эми Б. э. мааниси беттик тартылуу энергиясынан жогору болот.
Инструментализм
Инструментализм– билимдерди, анын ичинен илимий билимдерди адамдын ишмердүүлүгүнүн негизги куралы деген философиялык көз караш.
Адамдын тажрыйбалык жана теориялык билимдерин системалаштыруу аркылуу инструментализм дүйнө тууралуу чыныгы теориялык билимдерден куралган философиялык реализмге каршы чыгат. Инструментализм илимий билимдердин жана чындыктын объективдүүлүгү тууралуу маселени четке кагып, чындык деп прагматизм окуусу сыяктуу адамга пайда жана жеңилдик алып келүүчү билимдерди гана түшүнөт. Физикалык теорияларга карата инструменталисттик чечмелөөлөр Беркли, Юм, Мах тарабынан берилген. Мис., Беркли атактуу англиялык физик Ньютондун механикасын кандайдыр бир реалдуу нерсенин илимий сүрөттөсү эмес, эсептөө жана прогноз жасоо иш-чараларынын гана инструменти деп атаган. Инструментализмдин ар тараптуу концепциясы Д. Дьюи тарабынан иштелип чыккан. Инструментализмди философиялык-методологиялык позиция катары К. Поппер курч сынга алган. Анын пикири боюнча инструментализм илимди максатсыз багытка айландырып, илимий билимдердин прогрессин түшүндүрө албайт, экспликативдик чындыкты дескриптивдүү же реалдуу процесстерге таянган чындыкка каршы коет. Бүгүнкү күндө инструментализм илимдин жана социологиянын методологиясы боюнча жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө (Н. Решер, Л. Лауден, Б. ван Фрассен) кайрадан жанданууда.
Кызыл күсөн
Кызыл күсөн (лат. Mustela sibirica) - суусарлар тукумундагы териси баалуу майда жырткыч айбандардын бир түрү.
Архиепископ
Архиепископ (архи... жана епископ) - жогорку мартабалуу диний титул; христиандык чиркөө иерархиясындагы жогорку (3-чү) даражадагы дин кызматкери. Автокефалдык жана автоном чиркөөлөрдүн өкүлдөрүнө тиешелүү. Россия православ чиркөөсүндө митрополиттен төмөн. Адабияттарда алгач архиепископ титулу 4-кылымдын орто чендеринде кездешет. Епископ Милетий Ликопольский ыйык Александр Александрийскийди архиепископ деп атайт. 5-кылымдан архиепископ аталышы кеңири кездеше баштаган. Патриархаттардын түзүлүшү менен автокефалдык чиркөөлөрдүн башкаруучулары жана епископторду патриарх же папа титулу менен катар эле архиепископ деп атай башгашкан. 21-кылымда Константинополь (Жаңы Рим архиепискобу), Грузия (Мцхет жана Тбилиси архиепискобу), Сербия (Печь архиепискобу) жана Румыниянын (Бухарест архиепискобу) патриархтары архиепископ титулуна ээ.
Бөкөнбаев гранит кени
Бөкөнбаев гранит кени Ысык-Көл облусунун Тоң районунда, Бөкөнбаев кыштагынан 5 км түштүк-батыш тарапта, Дубана тоосунун чыгыш жак этегинде. 1975-ж. геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлгөн. Аймагын ордовик мезгилинде жиреп чыккан интрузия тектери түзөт. Кен интрузиянын арасында 2 фазада пайда болгон, орточо жана майда кристаллдуу бозомук, кызгылтым граниттен турат. Гранит бекем, аз жаракалуу, үбөлөнүүгө дуушарланбаган. Аянты 200x300 м. Жүк көтөрүмдүүлүгү, кысууга чыдамдуулугу, суукка туруктуулугу жогору. Блоктун чыгышы 30–40%. Граниттен курулуш таштарынан сырткары кооз белек буюмдарын да жасоого болот. Запасы 1 млн м3.
Арыстанова Светлана Амановна
Арыстанова Светлана Амановна - (27. 4. 1938-ж. туулган, Жалал-Абад шаары) - КРнын эл мугалими (2006), КРнын эмгек сиңирген мугалими (1995). КМУнун химия-биология факультетин бүтүргөн (1965). Педагогикалык ишмердигин 1964-ж. Фрунзедеги № 47 орто мектепте мугалим болуп иштөөдөн баштаган. 1968-71-ж. Мали Республикасынын Бамако шаарында, 1974-90-ж. Фрунзедеги №2 6, 17, 20 орто мектептерде мугалим, 1990-жылдан № 6 орто мектепте директор болуп иштеген. 2000-ж. ушул мектептин базасында республикада алгачкы автордук окуу-тарбия комплекс-гимназияны түзгөн. Арыстанова «Билим», «Маданият», «XXI кылымдын кадрлары», «Аялзат», «Улуттун чындыгы» ж. б. улуттук программаларды жана багыттарды окуу-тарбия процессине киргизген. Бир нече монографиянын автору
Коммерсанть
"Коммерсантъ-Daily" (1992-жылга чейин жөн гана "Коммерсантъ"; кыск. "Ъ") - бизнес блогуна басым жасалган коомдук-саясий күндөлүк орус гезити. "Коммерсантъ" басма үйү тарабынан чыгарылат. Чыгуу мезгилдүүлүгү - жумасына алты жолу (дүйшөмбүдөн ишембиге чейин).
1990-жылдан бери жарыяланат. Гезиттин редакциясы азыркы "Комерсантъ"-ты 1909-жылдан 1917-жылга чейин ушул ат менен чыккан гезиттин "мурасчысы" деп эсептейт (ушул себептен гезиттин атында ажыратуу белгиси бар).
Тарыхы
Гезитинин пилоттук номери 1989-жылы 9-декабрда жарык көргөн. 1990-жылдын 8-январынан 1992-жылдын сентябрына чейин апталык гезит болгон.
Журналист Дмитрий Яковлев тарабынан түзүлгөн жана ага 1999-жылга чейин таандык болгон. Ал гезиттин жаңы форматын түзгөн. Гезитке түрдүү тармактардан адистерди чакырып, аларга макала жазганды үйрөткөн. В.Д. Дранников бул багытты "фактынын журналистикасы" деп атаган.
2006-жылы Березовскийдин шериги Бадри Патаркацишвилиге сатылган. Патаркацишвили 2008-жылы дүйнөдөн кайткан. Гезит ошол эле жылы Алишер Усмановго сатылган (ага "Медиахолдинг" компаниясы аркылуу ээлик кылат).
2007-жылы "Коммерсантъ" төлөөгө кудуретсиздик жөнүндө кулактандырууларды жарыялоого укук утуп алган (мурда муну менен "Российская газета" алектенчү). 2008-жылы 29-январда "Российская газета" Москванын арбитраждык сотуна конкурсту жокко чыгарууну талап кылган доо арыз менен кайрылган. 23-июлда аталган укук өкмөттүн чечими менен "Комерсантъ"-ка ыйгарылган.
Ыса Жумабек уулу
Өмүрү жана Мансчылык аяны
Алты кылым өткөнчө
Турар бекен деп салдым. Бул туруктуу ыр саптары бардык  манасчылардын  вариянтарында  айтылат десекболот. Ушул сыяктуу эл урунтуу  учурларда  сүрөттөлгөн   көрүнүштөргө  берилген  мүнөздөмөлөрдө  дагы толуп жаткан  традициялык  формулалардын  орток  жалпылыктарын  жалпы  варияеттардан  көп эле  учуратабыз. Демек, “Манас” үчилтик традицич боюунча  айтуучулар тарабынан  муундан муунга  өткөрүлүп  келатканын  айгинелейт. Ыса Жумабек уулунун айтуусундагы “ Семетей”  бөлүмү  эпостун  традициялык  элдик  нускасын туруктуу сактаган,  анын окуяларын  болсун, негизги  каармандарын  болсун,  элде айтылып келаткан традициялык   стилде сүрөттөп,  баяндап берген,  Ысанын  чыгармачылык  сыдыргысынан   өткөрүлүп  калыптанган  чакан вариянтардын  биринен деген  жыйынтык чыгарсак болот.
ПАЙДАЛАНЫЛГАН АДАБИЯТТАР
1.	Семетейчи Ыса Жумабек уулу. –Бишкек, 1994. 17-бет. 2.	Семетейчи Ыса Жумабек уулу.13-бет. 3.	Аталган китеп, 14-бет. 4.	Атлган китеп, 12-13-беттер. 5.	Аталган эмгек, 19-бет. 6.	Юнусалиев Б. М. Тандалган  эмгек.-Ф., 1985.-448-бет. 7.     Кыргыз адабиятынын тарыхы том-2 Бишкек, 2004.
Арьерсцена
Арьерсцена - сахнанын түпкү, арт жак бөлүгү, негизги сахна бөлүгүнүн уландысы жана декорациялык түзүлүштөр үчүн кошумча жай. Азыркы кездеги театр имараттарында Арьерсцена кенен жасалат. Ал жерде декорациялар жайгаштырылып, аларды жылдырып келүүчү түзүлүштөр коюлат. Анын жогору жагында декорация көтөргүчтөр жана жарык берүүчү аппаратура орнотулат.
Сырткы жана ички
Сырткы – ушул предмет менен кубулуштун аны курчап турган башка предметтер менен кубулуштардын өз ара байланышы: Ички – нерселер менен кубулуштардын бир бүтүндүк катары өз элементтери менен болгон өз ара байланышы; бул ушул нерсе, кубулуштун структурасы. Ички өзүн Сырткы - аркылуу билдирет, ички болсо Сырткыга таасир тийгизет.
Ички менен Сырткы биригип диалектикалык биримдикти түзөт. Нерсени таанып-билүү процесси (көрүү, кабылдоо, сезүү) анын адамдын сезүү органдарына таасир тийгизүүдөн башталат. Адетте болмушту Сырткы жана Ички дүйнө деп бөлүшөт. Сырткысы-табият дүйнөсү, Ичкиси – рухий дүйнө. Булардын өз ара байланышын ачуу аракети философиянын тарыхында материализм менен идеализмдин күрөшүндө такталган.
Барпы (дары)
Барпы (дары) — Манас эпосу боюнча кытай кандарын жашартып, узак жашатыш үчүн табыптар атайы даярдаган дары. [[Сагымбай Орозбаковдун]] вариантында аны даярдоо ыкмасы төмөнкүчө баяндалат. Эсенкандын буйругу боюнча табыптар элдин он бир жаштагы өтө сулуу уул-кыздарын чогултуп бөтөн жан каттабаган ээн асем сарайда бир кыз, бир баладан жуп кылып багышат. Адегенде аларды күндүз бирге коюп, түн ичинде бөлүп кетип турушат. Күн өткөн сайын бири-бирине ашыктыгы күчөгөн аларды уламдан-улам сейрек кездештирип, аябай куса кылышат. Ошентип кыз-жигит он алтыга келип бири бирисиз жашай албаган абалга келгенде кошулгула деп дары чыланган таш карапага киргизип оозун бекитишет. Ашык болгон жаштар кучакташкан бойдон жан берет. Карападагы чыланган дарыдан денелери үч-төрт жылда буламыкка айланып, андан падышалык дары Б. даярдалат. Алмамбет Кытайда аскер башы кан болуп турганда Б. даярдоого туткундалган балдар — кыздар жөнүндө кокусунан билип калып аларды бошотуп, мындай залимдикке барган кытай кандарына кыжырланганы өзүнчө чакан эпизод болуп берилет.
Суу бөлгүч
Суу бөлгүч - жер бетинде жаан-чачындан пайда болгон суу агымын эки тарапка (эки капталга) бөлгөн табигый шарттуу сызык. Ал тоолуу жерлерде даана байкалып, адатта тоолордун кырына туура келет. Түздүктөрдө ал көбүнчө тегиз, билинбеген жончо түрүндө болот, мис., Инд дарыясы менен Гангдын суу бөлгүчү. Тынч океандык алап (Тынч океан менен Атлантика океанына куйган дарыялар) менен Атлантикалык алапты (Атлантикага жана Түндүк Муз океанга куйган дарыялар) бөлүп турган капталдар жер шарынын башкы (негизги) суу бөлгүчү деп аталат. Ошондой эле к. Айыртоо макаласын.
Кара-Мойнок тоосу
Кара-Мойнок тоосу – Ички Теңир-Тоодогу Жумгал кырка тоосунун бир тармагы. Түштүгүнөн Батыш жана Чыгыш Сөөк суулары, түндүгүнөн Каракол өрөөнү чектейт. Чыгышында Кочкор, батышында Суусамыр тектоникалык өрөөндөрү жатат. Узундугу 64 км, эң жазы жери 16 км, Орточо бийиктиги 3850 м, эң бийик чокусу 4281 м (Кара-Мойнок). Негизинен төмөнкү палеозойдун гранит, порфир, сланец жана гранит-диорит тоо тектеринен турат. Түндүк капталында алгачкы плейстоцендин мореналары бар. Батышы жапыз, Түндүк капталы тик. Мында тектоникалык жарака аркылуу неогендин чополуу тектери бийик көтөрүлгөн. Неотектон. тиби – мегантиклиналь. Торпу менен Сөөктүн сол куймаларынын жана Каракол суусунун башы мөңгүлүү. Шалбаалуу талаа (2500– 2800 м), субальп жана альп шалбаасы жана шалбаалуу талаа (2800–3800 м), нивалдык (3800– 4200 м) ландшафт зоналары мүнөздүү. Терең өрөөндөрдүн айрым жеринде (3000 мден төмөн) майда бадалдар өсөт.
Григорий Сковорода
Григорий Сковорода (1722–1794) – агартуучу – демократ, философ, акын. Киев-Могилян диний академиясын бүткөн. (1738–41; 1744–50), өзү ачкан “Кыйынчылыктан чыгуу” жобосу: Сковороданын курч, таамай сөзү – “керектүү” нерсе оор эмес, оор нерсенин кереги жок. Материянын түбөлүктүүлүгүн жаратылыштын мыйзам ченемдүүлүктөрүн тааныган. Философиянын негизги маселесин чечүүдө материализм менен идеализмдин ортосунда турса да, материализмге көбүрөөк оогон, тактап айтканда Сковородага дуализм мүнөздүү. Барын камтуучу «үч дүйнө» концепциясын түзгөн: «макрокосм» (табият) «микрокосм» (адам) жана ал экөөнү бириктирген «символдор дүйнөсү». Ар-бири «ички» (рух, дух) жана «сырткы» (материалдык) нерседен турат. Тирүүсүндө жарык көрбөгөн кол жазмалары: «Эзоптун тамсилдери», «Жашоодогу чыныгы бакыт жөнүндө үч жолоочунун аңгемеси», «Жан дүйнө жөнүндө сырдашуу» ж. б.
Өзбекстан Түрквизион ыр сынагында
Өзбекстан — Түрквизион ыр сынагына 2013-жылдан бери катышып келет.Сынакка мамлекеттин атынан алгачыкы жолу Нилюфар Усманова катышкан.
Катышуусу
{{legend|gold|Жеңиш}} {{legend|silver|Экинчи орун}} {{legend|#cc9966|Үчүнчү орун}}
Формалдык этика
Формалдык этика – Этиканын бир бөлүгү, аспектиси, анын негизинде (моралдык-укуктук) жүрүм-турумтун моралдык укуктун формасы изилденет. Формалдык этика – этиканын маанилүү бөлүгү, Формалдык  этиканын тууралыгы маанилүү жүрүм-турум болуп саналат.
Кара моюл
Кара моюл (Rhamnus) – өсүмдүктөрдүн крушиналар тукумундагы уруусу. Жалбырагы жөнөкөй, кезектешип, тушташ же топтошуп жайгашкан. Гүлү майда, бир, кээде 2 жыныстуу, чачыдай, шыпыргыдай топ гүлдү түзөт. Мөмөсү сөөкчөдөй, ширелүү, уругу сүйрү. Жер бетинде 140тай түрү бар. Европа, Африка, Азия, Сибирь, Ыраакы Чыгышта кездешет. Кыргызстанда 3 түрү бадал арасында, тоодо өсөт. Ич алдырма кара моюл Кыргызстандын бардык аймактарында кездешет. Кооз өсүмдүк. Бышкан мөмөсү кайнатылып, ич алма жана кустургуч дары катары пайдаланылат. Жалбырагында С витамини, кабыгында өңдөгүч зат болот.
Нерв системасы
Нерв системасы — эң эле ар түрдүү милдеттерди аткаруучу татаал системалардын тобунан турган организмди башкарып, аны тартипке салуучу татаал түзүлүштөгү система. Нерв системасынын эң негизги милдеттеринин бири — организм менен сырткы чөйрөнү тыгыз байланыштыруу. Ал түрдүү сезүү органдарынын жардамы менен териде, ички органдарда, булчуңдарда жайгашкан сезгич нерв талчалары аркылуу организмдин ички жана сырткы чөйрөсүнөн тынымсыз кабарларды алып, дүүлүктүргүчтөргө жараша ага жооп кайтарат. Нерв системасы организмдин бардык системаларын бириктирип тартипке салып турат.
Бөлүнүшү
Нерв системасы
Булардын баары негизинен нерв тканынан турат да, алар үчүн мүнөздүү болгон козголгучтук (дүүлүгүчтүк) жана өткөргүчтүк милдетин аткарат.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Sistema nervoso umano Układ nerwowy człowieka
Кичи Талица (дарыя)
Кичи Талица — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лобва дарыясынын оң жээгинен км 137 алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Исаак Израилевич Бродский
Исаак Израилевич Бродский- Советтик сүрөтчүлөрдүн улуу муундарынын өкүлү.
Эмгек жолу
Алгач ал Одессадагы сүрөт окуу жайынан окуп, 1902-жылы Петербургдагы сүрөтчүлөр академиясына кирип, И. Е. Репинден окуган.Анын айтуусу боюнча искусствону жашоо катарында кабыл алган. "Репин искусстводогу реалисттик чындыкка менин умтулгандыгымды биротоло чыңдады жана жипопистеги бурмалоолорду,жалган нерселерди жек көргөндүгүмдү бекемдеди"- деп сүрөттү оз эскерүүсүндө жазган. Исаак Бродский Израилевич 1905-жылдагы революциялык кыймылга катышкан,сатиралык "Пламия" журналына карикатураларды жарыялаган. "Красные похороны" деген картинасы көргөзмөдөн алынып, полиция тарабынан конфискацияланган. Революцияга чейин пейзаж жагынан көп иштеген. "Провинциядагы кыш","Ириң караңгы" деген картиналары автордун жаратылышка болгон кызыгуусун, сүйүүсүн арттырган. 1919-жылы "И. Ленин жана манифестация" деген картинасы жана монументалдык бир катар полотнолору жаралган. И. Бордский дагы бир кеңири белгилүү "Бакулук 26 комиссардын аталышы"(1925) деген полотносу узак жана өтө дыкаттык менен тартылган ишинин жемиштүү натыйжасы.
Чыгармачылыгы
Анын чыгармачылык мурастарынан биз А.М.Горький, С.М.Киров, М.Фрунзе, К.Орджоникидзе, В.В.Куйбышев, К.Э.Ворошилов сыяктуу көрүнүктүү ишмерлердин портреттери менен да кезигишебиз. 1930-жылы тартылган "В.И.Ленин Смольныйда", "В.И.Ленин Кремлдин жанында", "В.И.Ленин Путилов заводунда" деген сүрөттөрдү,живописи,графикасы сүрөт искусствосуна бирден-бир салым кошкон классикалык чыгармалардан болуп саналат.
Сыйлыктары
1934-жылы Ленинграддагы Бүткүл Россиялык сүрөтчүлөр академиясынын директору болот.Ленин ордени менен сыйланган.
Бартал ат
Бартал ат (иранча жүк жүктөөчү ат) — [[Сагымбай Орозбаковдун]] вариантында Манас кырк чоросу менен ууга аттанганда, казатка жөнөгөндө, «Токсон баштуу жолум үй, Баарын чечип бүктөтүп, Бартал атка жүктөтүп» (Сагымбай Орозбаков, 4. 263),— деп эскерилет.
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Бугулуу-Төр полиметалл кени
Бугулуу-Төр полиметалл кени [[Нарын району|Нарын районунда]], Нарын шаарынан түндүк-чыгыш тарапта, Нура тоосунун түндүк капталында, деңиз деңгээлинен 3600–3800 м бийиктикте. Кен аймагын девондун аягы – карбондун башталышында пайда болгон акиташ тектери түзөт. Руда чөкмө жолу менен пайда болуп, катмар түрүндө акиташ тектеринин арасында жатат. Узундугу 270 мге созулуп, жантаюу бурчу боюнча 100 м тереңдикке чейин жатканы аныкталган. Негизги минералдары: галенит, жемсонит, сфалерит, арсенопирит ж. б. Темгилдүү руда басымдуу, чанда уюган түрдө учурайт. Минералдык курамы боюнча үч типке бөлүнөт: полиметаллдуу, жемсонит-пирротиндүү, манганит-сидериттүү. Мында полиметалл рудасы негизги орунду ээлейт. Пайдалуу компоненттердин өлчөмү: коргошун – 0,03–11,12%, сурьма – 0,6–11,15%, мышьяк – 0,05–1,49%, күмүш – 2,0–1324 г/т. Коргошундун запасы 1,8 т, сурьманыкы 2100 т.
Яндекс.Карты
Яндекс.Карты - Яндекстин картографиялык маалымат издөө кызматы. 2004-жылы ачылган. Кызматта бүтүндөй дүйнөнүн толук карталары көрсөтүлгөн. Кызмат картадан издөө жана маршрут белгилөө мүмкүнчүлүгүн берет. Ошондой эле, жол тыгындары жөнүндө маалымат, көчө жана чоң шаарлардын панорамалары бар. Россия, Абхазия, Азербайжан, Андорра, Армения, Белоруссия, Грузия, Израил, Иордания, Ирак, Иран, Казакстан, Кыргызстан, Латвия, Ливан, Литва, Молдова, Палестина, Польша, Сирия, Тажикстан, Түркмөнстан, Өзбекстан, Украина, Эстония жана Түштүк Осетияга эки жумада бир жаңыланып турган компаниянын өзүнүн карталары колдонулат; дүйнөнүн башка өлкөлөрүнүн карталары тууралуу маалыматтар "НАВТЭК" компаниясынан алынат. Маршрут чыгуу чекити менен баруу чекиттери эки башка өлкөдө болсо да белгиленет.
Дөшү
Усталардын негизги куралы, үстүнө металлды жаткызып таптоого, сомдоого, чыңдоого ылайыкташылып, атайын куюп жасалган моюндуу келген чулу темир.
Анын моюну чокчоюп, темирди ийүүгө шартташкан. Кара устакерчиликте чоктонгон темирди барскан менен уруу үчүн дүкөндөрдө көрүк, күжүнүн жанында жайлашат.
Ага коюп, ар түрдүү шаймандардын тетиктерине чейин кармоого болот.
Дөшү көлөмдүү келет. Ал эми зергерчиликте Дөшү ителгинин жемсөөсүндөй сыйда жана чакан болуп, көчкөндө ала жүрүүгө шартташкан.
Ага күмүш, жез, мис, коло, калай жана башка буюмдун жердиктерин коюп чабууга оңтойлошот.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Беттик активдүү заттар
Беттик активдүү заттар – фазалар ортосундагы бетте адсорбцияланууга жөндөмдүү жана анын натыйжасында алардын беттик энергиясын (беттик тартылуусун) азайтуучу заттар. Мол-лары дифилдүү түзүлүштө болгон, б. а. уюлдуу гидрофильдүү группалары менен бирге углеводород радикалдары бар көпчүлүк орг. бирикмелер суудагы эритмелери ушундай касиетке ээ. Өтө эффективдүү Б. а. з-га гомологиялык катардын мол-сында 12-18 көмүртек атомдору бар орг. бирикмелер тиешелүү. Алардын суудагы эритмелери коллоиддик мүнөздө болот. Бул кадимки самын-май к-таларынын (С=12-18) туздары аралашмасы (көбүнчө Na туздары). Ушундай эле түзүлүшкө жана касиетке ээ болгон синтездик. Б. а. з. да самындын аналогдору болуп эсептелет. Текстиль өндүрүшүндө, айыл чарбада, нефтини изилдөөдө жана кайрадан иштетүүдө, тоо кен иштеринде кенди байытууда, бетон жана курулуш материалдарын алууда, металл, пластмасса иштетүү ж. б. техникалык маанилүү дисперстик системаларды алууда колдонулат.
Үсөнкулов, Бактыяр
Бактыяр Үсөнкулов (Талас районунун «Арал» айылында 1939-жылы 5-декабрда туулган) - драматург. Алгачкы эмгек жолун Фрунзе шаарындагы эт комбинатында жана «Чолпон» бут кийим чыгаруучу фабрикасында жумушчу болуп иштөөдөн баштаган. 1966-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетинин журналистика кесиби боюнча кечкисин окуу бөлүмүн аяктаган. 1968-жылы Кыргыз Республикасынын телерадио комитетинде редактор, улук редактор, баяндамачы болуп 1999-жылга чейин үзгүлтүксүз иштеген. 1974-жылдан баштап драмалары республикабыздын театрларында коюлуп келет. 1987-жылдан СССР Журналисттер союзунун, 1989-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү. 1992-жылы «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер» деген наам берилген.
Эрнест Абдыжапаров
Эрнест Алмазбекович Абдыжапаров - кыргыз кинорежиссеру, сценаристи, продюсери.
Үсөнкулов, Бактыяр
ЖАРЫК КӨРГӨН ЧЫГАРМАЛАРЫ:
Эрнест Абдыжапаров
Өмүр баяны
Эрнест Абдыжапаров 1961-жылдын Бирдин айынын 27синде Фрунзе (Бишкек) шаарында төрөлгөн. 1983-жылы Фрунзедеги орус тили жана литературасы педагогикалык институтун аяктаган. Мектеп мугалими болуп эмгектенген.
1988-жылы Абдыжапаров «Көрөгөч» киножурналынын директорунун ордун ээлеген. 1992-жылдан тарта «Кыргызфильм» киностудиясынын редактору. Кийинки жылы жаштардын «Умай» чыгармачылык фондун жетектеп баштаган. 1999-жылы Абдыжапаров өзүнүн студиясын ачып, жетектей баштайт. 1999-жылдан 2001-жылга чейин Кыргызстандын кинематогрфисттердин союзунун секретары, 2001-жылдан 2002-жылга чейин «Кыргызфильм» киностудиясынын башкы редактору.
Үсөнкулов, Бактыяр
Кыргыз тилинде
Эрнест Абдыжапаров
Сыйлыктары
Эрнест Абдыжапаровдун тасмалары 20дан ашык эл аралык фестивалдарга катышкан. «Таранчы» кыскаметраждуу тасмасы бир нече фестивалдардын жана эл аралык кинематографиялык уюмдардын сыйлыктарын топтогон:
Үсөнкулов, Бактыяр
Ак чач эне: Драмалар жыйнагы.– Ф.: Кыргызстан, 1979. – 79 б.
Жаралуу каркыра: Драмалар жыйнагы.– Ф.: Кыргызстан, 1975. Ак чардак: Драма.–Ф.: Адабият, 1990. – 121 б.
Эрнест Абдыжапаров
Сыйлыктары
«Айыл Өкмөтү» тасмасы бир нече фестивалдарда сыйлык алган:
Үсөнкулов, Бактыяр
Жардагы гүл: Драма:–Ф.: Адабият, 1990.
Эрнест Абдыжапаров
Сыйлыктары
Мындан тышкары:
Үсөнкулов, Бактыяр
Күн бетиндеги көлөкө: Драма. Б.: Бийиктик, 2000. – 246 б.
ДРАМАЛАРЫ
Кечир ак жылан: Драма. Нарын драмтеатры. (1976).
Күкүк үнү: Драма. Ысыккөл драмтеатры. (1986). Карагайлуу булак: Драма. Жаштар театры. (1994).
Күн бетиндеги көлөкө: Драма. Толук метраждуу видеофильм, Кыргыз телерадио корпорациясы. 1997.
Унутулган эне: 5 сериялуу телесериал, Кыргыз телерадио корпорациясы (1998).
Нилде калган табыт: Драма, 2001.
Ташкын: Драма, 2002
Ай шооласы: Драма, 2007.
Көп түктүү муунактар
Көп түктүү муунактар (лат. Polychaeta) — муунак курттардын бир классы.
Буляк (Стерлибашев району, Башкыртстан)
Буляк — Башкыртстандын Стерлибашев районундагы айыл, Сарайсин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 37 киши. Почта индекси — 453185, ОКАТО коду — 80248835002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Хачапури
Хачапури (ხაჭაპური ) — Грузин ашканасында эң көп даярдалуучу даам, грузиндердин ундан жасалуучу улуттук тамак-ашы, 2019-жылы ал Грузиянын материалдык эмес байлыктарынын тизмесине киргизилип, ал тургай эстелик да орнотулган. Хачапурини грузин тилинен которгондо “хача” – сыр, “пури” – нан дегенди түшүндүрөт. Бул нанды Грузиянын ар кайсы чөлкөмүндө ар түрдүүчө даярдашат. Айрымдар жабык токоч, төрт бурчтук конверт түрүндө, кээ бирөөлөр кайык формасында бышырышат. Бирок кандай формада болбосун негизин быштак же сыр түзөт. .
Чоң Мновица
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Султантимир (Зилайыр району, Башкыртстан)
Султантимир — Башкыртстандын Зилайыр районундагы айыл, Ямансаз айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 313 киши. Почта индекси — 453695, ОКАТО коду — 80227842003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Эвалон (Нү-Жерси)
Эвалон (Нү-Жерси) (Avalon) — Нү-Жерси штатынын Кейп-Мэй округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1334 киши. Болжолдуу аянты - 12.7 км². FIPS коду — 34-02320.
Хафез Асад
Асад Хафез (6. 10. 1930, Кардаха, Сирия - 10. 6. 2000, Дамаск) - Сириянын президенти (1971жылдан) жана Араб социалдык кайра жаралуу партиясынын (АКСП) Генералдык секретары (1971-2000); Армиянын генералы (1968), коргоо министри (1966-71), премьер-министр (1966-71). Катуу чараларды колдонуу менен Сирияда саясий кырдаалды турукташтырууга жетишкен, Хама шаарындагы мусулмандык козголоңду баскан (1982).
Асад Хафез дын жетекчилиги менен Сирия 1970-80-жылдардын ортосуна чейин СССРдин негизги союздашы болуп келген, 1973-ж. Египет менен Израилдин ортосундагы согушта Египетти колдогон, 1982-83-ж. араб жаңжалынан кийин Ливанда өз позициясын бекемдөө үчүн мындагы жарандык согуштарга (1976, 1987, 1990) кийлигишкен. Асад Хафез узак убакыт бою Иракка каршы саясат жүргүзүп келген: 1980-88-ж. Иран-Ирак согушунда Иранга жардам көргөзгөн, «Чөлдөгү бороон» (1991) операциясынын жүрүшүндө сириялык аскерлерди Иракка каршы коалициянын курамына киргизген.
Адепки муунактуулар
Адепки муунактуулар (лат. Archianelida) — муунак курттардын бир классы.
Суу деңгээли
Суу деңгээли - дарыя, көл сууларынын бетинин кандайдыр бир шарттуу горизонталдык бетке (бул салыштырмалуу суу деңгээли) карата алынган салыштырмалуу бийиктик. Агын суулардын деңгээли негизинен суунун чыгымына, нуктун деформациясына, бөгөттөрдүн пайда болушуна, туюк суу мейкиндиктердин (көлдүн, суу сактагычтын) деңгээли - суу балансынын элементтеринин ортосундагы катышка, шамалдын таасирине, сейши кубулуштарына ж. б. байланыштуу өзгөрөт. Жыл ичинде деңгээлдик өзгөрүүлөр климатка жараша болуп, көлдөрдө бир нече смден 2-3 мге чейин, чоң дайраларда 5-12 м болот.
Бас
Бас — этноним. Эпосто кыргыз урууларынын бири Б. журтунан Эштектин Жамгырчысы экени айтылат (Сагымбай Орозбаков, 3. 61). Кыргыз санжырасында Б. деген уруу жок, бирок ал басыз менен уңгулаш.
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Дүкөн (кол өнөрчүлүк)
(өнөркана, устакана).
1). Көркөм кол өнөрчүлүктө усталардын узана турган жайы. Анда асма көөрүгү, алаа көөрүүгү, күжүсү, көмүркөйү, көмүрү, түрдүү аспап-куралдары болот.
2). Жыгач буюмдарын кыруучу кол механизм;
3). Өрмөк согуучу (өрмөктү), килем токуучу (станокту) жайды айрым аймактарда дүкөн дейт.
Допинг (баңгилик)
Допинг (англ. doping, от англ. dope — мас кылуучу, уктатуучу, талытуучу заттар, (мис. алкоголь, кокаин, апийим, бром ж.б.)) — организмдин күч-аракети менен акыл-эсинин иштешин тездетүүчү жана убактылуу күчөтүүчү заттар. Допинг катары негизинен борбордук нерв системасын козгоочу заттар, сеп алдыруучу дарылар жана башка колдонулат. Допинг контролсуз колдонулса, ага организм көнүп калып, керектүү натыйжага жетиш үчүн дарынын өлчөмүн көбөйтүүгө аргасыз болот. Ал болсо кишинин ден соолугуна терс таасирин тийгизет (к. Баңгилик).
Допингди кээ бир капиталисттик өлкөлөрдө спортто колдонушкан. 1967-ж. Эл аралык олимпиялык комитет Допингди спортто колдонбоо жана эл аралык мелдештерде Допингге каршы текшерүүнү түзүү жөнүндө чечим чыгарган. Эгер спортсмен допинг колдонуп мелдешке чыкса, ал дисквалификацияланат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Нырмаехый-Кикя дарыясы
Нырмаехый-Кикя — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кыка-Кыталь-Кы дарыясынын оң жээгинен 57 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Баалоо (педагогика)
Баалоо – беш баллдуу система боюнча окуучунун билим сапатын, жетишүүсүн аныктоо, ага баа коюу; окуучунун иш-аракетине, жүрүм-турумуна, либералдык белгилүү нормага туура келүүсүнө баа берүү, ага маани берип колдоо (макул болуу, сын-пикир айтуу); окуучунун мотивин, максатын, туура жана туура эмес багытын аныктоо.
Дөөтү
«Төкөр уста Бөлөкбай,
Нырмаехый-Кикя дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
РБК (гезит)
РБК күндөлүк иш гезити, 2014-жылдын октябрына чейин "РБК daily" - "РосБизнесКонсалтинг" медиа-тобуна таандык күн сайын чыгуучу аналитикалык гезит. Негиздөөчүсү - "РБК Медиа" ЖЧК. Гезитте орус экономикасынын ар кандай тармактарындагы кырдаалдардын анализи жана эл аралык бизнес жаңылыктары тартууланат.
Баалоо (педагогика)
Мугалимдин Баалоосу анын социалдык позициясы, көз карашы, маданий жана интеллектуалдык деңгээли менен нравалык сапатына көз каранды.
Дөөтү
Дөөтү менен дос болгон»
РБК (гезит)
LiveInternet'тин маалыматтарына ылайык, (2013-жылдын март-апрели) РБК daily'нин сайтын күн сайын 250 миң киши окуйт. Бир ай ичиндеги аудиториясынын саны - 4,8 миллион киши. Жумасына 5 күн чыккан кагаз түрүнүн тиражы 80 миң нусканы түзөт.
Дөөтү
(«Сейтек»)
РБК (гезит)
Башкы редактору - Петр Кирьян.
Дөөтү
Дөөтү — уламыш түрүндө айтылып келе жаткан усталардын атабашы, «усталардын колдоочусу», «темир-тезектин пайгамбары», «темирчиликтин пири».
Металлга кооздук түшүрүү көркөм кол өнөрчүлүктүн кыл чокусу делингендиктен эл арасында да ар түрдүү уламыш-болумуштар бар. Мисалы, «Дөөтүнүн кырк шекитти болуптур. Дөөтү аларды өнөрдүн кырктан ашык түрүнө үйрөтмөкчү экен. Өзү кырк биринчи Дөөтү оттогу темирди кычкачсыз эле кармай турган. Бир курдай анын шакирттеринин бири «кызыл жалын темирди кармайм» — деп мактанып, «Кудайдын каарына калып», колун күйгүзүп алат. Анда Дөөтү: «Антип түк мактанууга болбойт. Итке барчы, эмне кылып жатканын көрөсүң, ошондо билесиң. Айыкканда келип узан» — дейт. Итти караса, эки колу менен эптүү кармап, сөөктү кемирип жатат. Ошондон улам алиги шекит кычкач жасап узанат.
РБК (гезит)
Биринчи саны 2006-жылы 25-сентябрда 80 миң нуска болуп чыккан.
Дөөтү
Дөөтү эч кимге көрүнбөй узануучу экен. Аны шекиттери (көөрүкчүлөрү) да көрүшпөйт. Күндөрдүн биринде чыдамы кыстаган көөрүкчүлөрүнүн бири дүкөндүн кичинекей жеринен тырмап тешип, жылчык чыгарып, шыкаалап караса, Дөөтүнүн колунда кызыл жалын темир. Шекитинин антип көрүп жатканын байкаган ал аны дароо «калакайлап» таштап жиберет. Анан шекитине «Ата, а, бир аз чыдай турсаң эмне, колум күйүп калбадыбы» — дейт. Көрсө, Дөөтү шакирттерине кызыл жалын темирди кычкачсыз эле кармап, кантип узануу керектигин үйрөтмөкчү экен. Аспап жасап, ошондон кийин чоктуу темирди кычкач аркылуу кармап калышыптыр. Эл арасында мыкты усталарды «Анын Дөөтүсү бар, Тегин уста эмес», «Дөөтүсү колдогон», «Дөөтүнүн жолун жолдогон», «Дөөтүнүн изин баскан», «Дөөтүнүн жайында жаткан» деген ишенимдер айтылат. Алар Дөөтүнүн шакирттери (шекиттери) болуп саналат.
РБК (гезит)
РБК daily алманиялык Handelsblatt менен кызматташтыкта чыгарылат.
Дөөтү
Айлакер усталардын өнөр дараметине адамзат баш уруп, анын өнөрүн ыраазы кылышка эч нерселерин аяшпаган. Акыйкатта, ушунун өзүндө «сырттан кандайдыр зор күч бар», «имишке» анча ишене бербегени» биз менен улуу усталардын өнөрүнө баш урабыз, таазим кылабыз, таң калабыз. Демек, Дөөтү жана Дөөтүнүн шекиттеринин бара-бара легендага айланып калуулары мына ушундай усталардын жекече касиеттеринин молдугунан болот. Күмүштү күлдүргөн, кара темирди камырдай жууруган усталардын ниетинде Дөөтү бөтөнчө күч катары сакталып, алар узанганда «Дөөтү кошо узанып жаткандай» туюшкан. Мындай шартта усталар күндүр-түндүр чаалыкпай чарчабай узанган — деген ишенимдер бар.
«Дөөтүнүн кырк шекити аралашып, кармашып-термелишип, улуу устатына дайыма ич-ара акыл-кенеш берип турчу имиш. Антпесе, «уста аттуулар унутчаак, көңүлү бир жайда болбойт» — деген да уламыштар айтылат. Дөөтү кызыл чокко колун салса да күйүүчү эмес экен. Шекиттерине минтет: «Эч убакта мактанбагыла, эгер мактансаңар усталык өнөр ачылып калат да, оттогу темирди колуңар менен кармабай каласыңар» — дейт. Шекиттеринин баары устанын айткандарын эске тутушат. Ошентсе да алардын ичинен бирөөнө бир кары адам: — «Балам, усталыгың кандай, бардыгын үйрөнүп калдыңбы?» — дептир. Анда шекит ала көөдөктөнүп: «Дөөтүдөн да өтүп кеттим» — дейт. Дүкөнүн ачып, отко темир салып, көөрүгүн басып, темир кызыганда кармайын десе, колуна ысык темир жабыша түшөт. Ал ошондо гана мактангандыгын билет. Билет да: «Аттиң» — деп, оозун карманат. Ошол чакта Дөөтү бүт ааламды кыдырып, шекиттерин көрүп жүргөн кези болот. Бул шекитине кезигип: «Балам, иш кандай?» — дейт. Дөөтү уста иштин чоо-жайын айттырбай түшүнүп көздөн кайым болот.
Бир күнү Дөөтү уста тегирменин чегип бүтүп, суу жыгайын деп жатса, чатырында бир ителги отурган болот. Дөөтүгө салам берип, келүү максатын айтат. «Сиз менен мелдешейин дедим эле. Эгер тегирмениңиздин ташын жара тээп берсем, мага алтындан текөөр салып бересизби?»— дейт. Акыры мелдеш башталат. Ителги асманга атып чыгып, типтик куушурулуп келип, тегирмендин ташын жара тээп, кайра асманга атып чыгат. Дөөтү уста ителги кайра имерилгенче ташка кадоо салып, сууну жыгып, жүргүзүп жиберет. Дөөтүнүн айлакердигине ыза болгон ителги ыйлап жиберет. Андан бери Дөөтүгө ителги кайрылып келбептир. Эгер келсе, тегирменди токтотуп, чын эле эрдигин көргөзмөк, ызасын басмак имиш. Дөөтү зергер да ушул күнгө чейин ителгини «келип калабы» деп күтүп жүргөн имиш. Мукамбет пайгамбарга жумура-журту жапырт даттанышат: «Дөөтү алеки саламды жоготуп жүрөбүз. Анын шекиттеринин бир да бирөө тийбейт. Узантаарга уста таппай калдык» — дешет. Анда пайгамбар: — «Уста аттуулар көмүр тепсебейт. Ким көмүр терип жүрсө, Дөөтүнүн шекйти, устанын дал өзү. Кармап алып узанта бергиле? — дептир... «Жандоочу кийик аттырат» дейт. Мыкты усталарга шекити менен көөрүкчүлөрү кеңеш берип турары шексиз. Мына ушундай касиеттер азыр да көп усталарда сезилип турат.
Ислам
Дөөтү (араб. Дауд) – мусулман мифологиясында пайгамбардын аты:
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]