cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кр президенти
Кр президенти – мамлекет башчысы, жогорку кызмат адамы, КР Конституциясынын, адам жана жаран укуктарынын жана эркиндиктеринин кепили. КР П-нин статусу КР Конституциясында белгиленген. Конституция анын мамлекеттик органдардын тутумундагы жетектөөчү абалынан келип чыгат. КРде мамлекет башчысы – бийликтерди бөлүштүрүү тутумунун бир бөлүгү эмес, ал бийликтин баардык бутактарынын үстүнө коюлган. КР Конституциясында белгиленген тартипке ылайык КР П. КР эгемендүүлүгүн, анын көзкарандысыздыгын жана аймактык бүтүндүгүн коргоо боюнча чараларды көрөт, мамлекеттик бийликтин биримдигин жана уланмалуулугун, мамлекеттик бийлик органдарынын өзара аракеттенүүлөрүн жана макулдашып иштөөлөрүн, алардын эл алдындагы жоопкерчиликтерин камсыз кылат. КР Конституциясына жана башка мыйзамдарына ылайык КР П. мамлекеттин ички жана тышкы саясатынын негизги багыттарын аныктайт, эларалык мамилелерде жана өлкөнүн ичинде КР атынан иш жүргүзөт. Бүткүл эл тарабынан 5 жылга, катары менен 2ден ашпаган мөөнөткө шайланат. 35 жаштан кем эмес Жана 65 жаштан ашпаган, мамлекеттик тилди билген жана КР П-не талапкерлиги көрсөтүлгөнгө чейин 15 жылдан кем эмес республикада жашап турган КР жараны КР П. боло алат. Колтийбестик укугуна ээ.
Сенкевич Генрик
Сенкевич Генрик (5. 5. 1846, Воля- Окшейска - 15. 11. 1916, Веве. Швейцария) - поляк жазуучусу. 1905-ж. Нобель сыйлыгын алган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Михаил Булгаков
Булгаков Михаил Афанасьевич [3. (15) 5. 1891, Киев 10. 3. 1940, Москва] – орус жазуучусу, драматург. Киев университетинин медицина факультетин бүтүргөн. 1919-ж. чейин Смоленск губерниясында врач болуп иштеген. Кийин адабиятка өткөн. 1920–22-ж. «Накануне» гезити (Берлин) менен карым-катнашта болгон. Алгачкы сатиралык жыйнактарында анын сүрөткерлик чеберчилиги байкалган. «Ак гвардия» романына поэтикалуулук жана назик психологизм мүнөздүү. Ал «Ак гвардия» (1925–27) романында жана «Турбиндердин күндөрү» (1926), «Качуу» (1957) пьесаларында ак гвардиячылар менен эмигранттардын тагдырын сүрөттөгөн. «Кызыл кан арал» (1928), «Мольер» (1936), «Соңку күндөр» (Пушкин жөнүндө, 1940) аттуу пьесалардын автору. «Устат менен Маргарита» (1966–67) сатиралык-философиялык романы кыргыз тилине которулган. Бул роман М. Булгаковго ал өлгөндөн кийин дүйнөлүк атак алып келген. Роман боюнча драма коюлуп, кино да тартылган.
Кома-Шор (Сейда куймасы)
Кома-Шор — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сейда дарыясынын сол жээгинен 74 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Тальменка дарыясы (Чумыша куймасы)
Тальменка — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чумыш дарыясынын оң жээгинен 73 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 99 км.
Кома-Шор (Сейда куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тальменка дарыясы (Чумыша куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
КР премьер-министри
Кр премьер-министри – КР Өкмөтүнүн башчысы, анын ишмердиги үчүн жеке жооп берет, анын иштерин уюштурат жана анын ишмердигинин негизги багыттарын аныктайт. П.-м-ди КР ЖКнын макулдугу менен КР Президенти дайындайт. КР Президенти КР ЖКнын депутаттарынын катышуусунда анын антын алат. П.-м. КР ЖКга КР Өкмөтүнүн иштери жөнүндө жыл сайын отчет берет. П.-м. кызматынан кетүү жөнүндө өтүнүч берүүгө укуктуу, ал КР Президенти тарабынан кабыл алынат же четке кагылат. П.-м-дин кызматынан кетүүсүн кабыл алуу КР Өкмөттүнүн баардык мүчөлөрүнүн кызматтан кетүүлөрүнө алып келет.
Кыргыз Республикасынын салык кызматы
Кр салык кызматы (ск) – салык мыйзамдарынын аткарылышына көзөмөлдүк кылуучу мамлекеттик башкаруу органдарынын тутуму. Салык мыйзамдарынын сакталышына, туура чегерилүүсүнө, салыктардын бюджетке толук жана өз маалында түшүүсүнө жана да КР мыйзамдарында белгиленген дагы башка милдеттүү төлөмдөргө көзөмөлдүк жүргүзүүнүн бирдиктүү тутумун камсыз кылуу КР С. к-нын башкы милдетине кирет.
Агластерхаузен
Агластерхаузен (Aglasterhausen) — Германиянын Баден-Вюртемберг Жериндеги шаар. Неккар-Оденвальд районуна карайт. Карлсруэ административдик округуна тиешелүү. Калкы – 4834 (2013-ж.). Аянты – 22,85 км².ref>Bevölkerungsentwicklung in den Gemeinden Baden-Württembergs 2010 Ээлеген аймагы - 22,85 км²
Самара (бекети)
Самара (бекети) — Куйбышев темир жолу бекети. 1877-жылы ачык.
Тарыхы
Самарада биринчи темир жол бекети 1876-жылы Николай де Рошфорттун долбоору боюнча курулган, ал 120 жыл бою иштеп келген. Эски бекеттин жалпы аянты 3380 м², сыйымдуулугу 980 адам, орточо суткалык өткөрүү жөндөмү күнүнө 1700 адам, ал эми бир жүргүнчүгө пайдалуу аянты 1 м2 бир аз гана ашык болгон.
Ыраатамасы (2020-жыл)
2020-жылдын графигине ылайык, станция аркылуу төмөнкү аралык поезддер жүрөт:
Сайма Телеком
«Saima-Telecom» ЖАК 1997 жылы 4 июлда «Ареопаг Бишкек» холдингинин карамагында түзүлгөн.
Баштапкы аты – «Телкарт» жоопкерчилиги чектелген коом болгон.
Кыргыз Республикасындагы негизги байланыш тармагында монополист аталган "Кыргыз Телеком" АА Коомуна альтернативдүү байланыш оператору боло алды.
Булганыч сууларды тазалоо
Булганыч сууларды тазалоо – адамдын чарба турмуш-тиричилик же өндүрүш иштеринен булганган жана калк жашаган жерден, өнөр жай ишканаларынан чыккан сууларды зыянсыздандыруу. Булганыч суулар адам ден соолугуна коркунучтуу; алар аркылуу ичеги-карын жугуштуу оорулары таралат. Булганган суу кайра зыянсыз абалга келтирилип, аккан сууга, көлмөлөргө кошуу же айдоолорго пайдалануу үчүн тазаланат. Суунун булганычтыгына жараша механикалык (тундуруу, чыпкалоо), химиялык, биологиялык тазалоо ыкмалары колдонулат. Булганыч сууларды бөлүү, кайра иштетүү жана тазалоо маселелерин туура чечүү калктуу жерлерди санитария-эпидемиол. жактан коргоо, суу менен камсыз кылуу булагы катары ачык көлмөлөрдү колдонууга мүмкүндүк берет. Булганыч сууларды тазалоодо табигый жана жасалма жолдор пайдаланылат. Табигый ыкмага тундуруу же биологиялык көлмөлөр, коммуналык чыпкалоо, сугат талаалары кирет. Жасалма ыкмада түрдүү сантехникалык каражаттар (торчолор, кум тоскучтар), тундурма бассейндер, биочыпкалар, аэрочыпкалар, ошондой эле хлор, озон, ультра-кызгылт көк нурларды таасир этүү менен тазаланат. Практикада сууну хлорлоо жолу кеңири таралган. Хлордун өлчөмү суунун сапатына жана суу өткөргүчтүн өзгөчөлүгүнө жараша болот.
Кр транспорту
Кр транспорту – анын аймагында катталган автомобиль, темиржол, аба, ички суу, шаардык электрдик унаалар, ошондой эле КР менчигинде турган ташып жеткирүүчү магистралдык түтүк өткөргүчтөр.
Чекирова Гүлбайрам
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Алма-Бел
Алма-Бел (Алма-Бел) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Ала-Бука районундагы айыл. Биринчи май айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 281 киши.
Серп и Молот (Кугарчин району, Башкыртстан)
Серп и Молот — Башкыртстандын Кугарчин районундагы кыштак, Исим айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 14 киши. Почта индекси — 453343, ОКАТО коду — 80238830009.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кыргызстан тарыхчылар жамааты
Кыргызстан Тарыхчылар Жамааты (КТЖ) -  пост-советтик Кыргызстандагы тарыхчы окумуштууларды баш коштурган коомдук чыгармачыл уюм.
Ал мурдагы Кыргызстан жаш тарыхчылар жамааты (КЖТЖ) коомдук уюмунун негизинде 1995-жылы күзүндө кайра уюшулган.
1995-жылдан бери уюмду тарыхчы Кыяс Молдокасымов жетектейт.
Анын орун басарларынын бири - археолог Кубатбек Табалдиев.
Уюмдун сүрөөнчүлүгү менен Кыргызстан, Борбордук Азия жана кыргыз улутунун тарыхына арналган бир катар жаңыча жазылган илимий монографиялар жана окуу китептер жарык көргөн, археология жана этнография боюнча илимий сапарлар уюштурулган.
Тимиркуна (дарыя)
Тимиркуна (Кзыл-Чилик) — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Гумбейка дарыясынын сол жээгинен 119 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 62 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Магнитогорск суу тармагынан Ириклинск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Репликация
Репликация (replicatio - кайталануу) - редупликация, ауторепликация, генетикалык маалыматтын так көчүрүлүшүн жана анын муундан-муунга берлишин камсыз кылуучу нуклеин к-таларынын макромолекулаларынын өзүн-өзү жаратуу процесси. Р-нын механизминин негизин ДНКнын же РНКнын, өзүнүн калыбында ферменттик синтезделиши түзөт. Р-нын ферменттеринин ичинен бактерияларда секундасына 1000 нуклеотиддерге чейин синтездөөчү ДНКда көзкаранды РНК-полимераза маанилүү орун ээлейт. ДНКнын Р-сы жарым консервативдүү, башкача атйканда ДНКнын эки жаш молекуласынын синтезинде алардын ар бири бир "эски" жана бир "жаңы" тизмекке ээ. Р-нын бирдиги - репликон. Р-нын жүрүшүндө синтезделүүчү үзүндүлөр ДНК-лигаза ферменти менен "бир ("артта калган") тизмекке "биригишет". Ар бир үзүндүнүн синтези башталгандан (инициация) кийин, ДНК менен алмашуучу РНКнын кыска бөлүгү синтезделет. ДНКнын Р-сы (in vivo) абдан так процесс, спонтандык чекиттик мутацияларга алып келүүчү өзгөрүүлөрдүн жыштыгы бир муунда бир нуклеотидге 10-9 даражасынан ашпайт. Р-га ДНКнын кош спиралын түзүүчү, түзүлгөн бөлүктөрдү туруктуу абалга келтирүүчү, молекулалардын аралашышынын алдын алуучу белоктор катышат. Эукариоттордо ДНКнын Р-сы жай, (секундасына 100 нуклеотидге жакын), бирок бир эле учурда ДНКнын молекуласынын көптөгөн чекиттеринде өтөт. ДНКнын Р-сы РНК-кармоочу вирустардын тар чөйрөсү менен чектелген. ДНКнын Р-сынын негизинде хромосомалардын эки эселениши да Р. деп аталат.
Репликон
Репликон — геномдун бөлүгүндөгү репликациянын башталышынын (инициация) бир чекити менен жөнгө салынуучу репликация процессинин бирдиги. Бул термин Ф. Жакоб жана С. Бреннер тарабынан сунуш кылынган. Эреже катары, прокариоттордун геному бир Р. Инициация чекитинен репликация эки тарапка жүрөт жана кээ бир учурларда бирдей эмес ылдамдыкка ээ. Эукариоттордо геном көптөгөн он миңдеген Р-дордон турат.
Кр уккнын чегара кызматы
Кр уккнын чегара кызматы – мамлекеттик чегараны кайтарууга жана коргоого, чегара көзөмөлүн жүзөгө ашырууга, мамлекеттик чегара режимин бузууларды алдыналууга жана ага жол бербөөгө, КР эгемендүлүгүнө жана аймактык бүтүндүгүнө колсалууларды болтурбоого багытталган бирдиктүү мамлекеттик орган.
Чалбаева Батина Жамалбек кызы
Чалбаева Батина Жамалбек кызы Саймачы. 1969-ж. Кочкор районундагы КараСуу айылында төрөлгөн. Бишкектеги № 92 «Мураскер» элдик көркөм кол өнөрчүлүк окуу жайынын саймачылык бөлүмүн бүтүп, «Кыял» Бирикмесинде узданат. Кыргыз педагогикалык институттун маданият факультетинин узчулук бөлүмүндө окуйт. Ага энеси Айнагүлдүн кармаган чий, сайма, кийиз буюмдары зор багыт берген. 1992-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Батина буюмдарына композиция түзүп, бир туюнтманы берүүгө оңтойлошкон мазмунду көчөт табакчалары аркылуу элестүү берет. Анын туштуктарында илме сайма, илме дос саймасы эриш-аркак түшөт да, негизи кара жердикке кызыл-көк түстү алып, бир табакчада жалпылап, төрт оюм көчөттү бере алат. Көгүчкөн канаттанып, тынчтыкты даана элестеткен жээк көчөттөрүнөн ачык айырмалоо үчүн ак түстө «суу» жүргүзөт. Батина элдик кийимдердин ичинен чыптама, чепкен, кемсел, белдемчинин жердигине көбүнчө баркутту, чийбаркутту кочкул көк өңдө алып, мулина жип менен «кыял оюмунун» негизинде өзүнүн жарым көчөтүн кыйыштырат. Уз кызыл-көктү алдыга чыгарып, сарыны аларга жагызып, жээк көчөтүнө жашылдан «суу» түшүрөт. Аны ачыгыраак көрсөтүү үчүн «араа тиш» (саймада муну «ийрек» деп да коёт) жүртүзүп, ортолорун илме дос саймасы аркылуу көк-кызыл түстө толтурат. Ал чий буюмдары үчүн күңүрт, мала күрөң, боз, көгүш өңдөрдү тандап, бири бирине табыгый өткөрүп турат. Чырмак көчөттөрү күз маалын баамдатат. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1990-ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзун уюштуруу курултайынын көргөзмөсү». Сайма үлгүлөрү үчүн ЭЧЖРКнүн диплому, медалы; 1992-ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун сатуу көргөзмөсү». Сайма, чий туштуктары менен катышкан.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Тарка-Сэбэсь-Яха
Тарка-Сэбэсь-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сэбэсь-Яха дарыясынын оң жээгинен 32 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 74 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Диавр (Оклахома)
Диавр (Оклахома) (Dewar) — Оклахома штатынын Okmulgee округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 919 киши. Болжолдуу аянты - 2.4 км². FIPS коду — 40-20500.
Кызыл-Мехнат, Кара-Суу району
Кызыл-Мехнат (Кызыл-Мехнат) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Суу районундагы айыл. Нариман айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 3 038 киши.
Сенатор
Сенатор – 1) Байыркы Римде сенаттын мүчөсү, б. з. ч. 1-кылымдын аягынан жогорку сословиенин өкүлү. Сенатор наамы өмүр бою берилген, императордук мезгилде мураска калтырылган же император тарабынан ыйгарылган.
2) Революцияга чейинки Россияда жана азыркы мамлекеттерде сенаттын мүчөсү.
Алтын адам
Иле Алатоосунун түндүк этегинде жайгашкан Эсик көрүс-төнүнөн табылган эрте темир дооруна таандык археол. табылга. Алматы ш-нын чыгыш тарабында 50 км аралыкта жайгашкан көрүстөндөр тобу (45 көрүстөн) 1969–70-ж. ачылып, проф, К.Акишев, А.Акишев тарабынан изилденген. «А.а.» табылган көрүс-төндүн диаметри 60 м, бийиктиги 6 м болгон. Казуу учурунда табылган карагайдан жасалган табытта 18–25 жашар, европеоиддик ж-а монголоиддик аралаш расалык белгилери бар, алтындан жасалган кийимчен жигит көмүлгөн.
aro 2011 Маркумдун жанында согуш куралдары, өздүк буюмдары жаткан. Идиштер күмүштөн, жезден, чоподон, жыгачтан жасалган. Баш кийиминде алтындан жасалган аркар статуэтка ж-а рельефтүү түшүрүлгөн илбирс, жылкы, теке, куш ж-а геометриялык фигуралар болгон. Кийимдин жээктери кабылан кейиптүү штамптоочу ж-а басып түшүрүү ыкмасы м-н даярдалган алтын бастырма кооздуктар м-н жээктелип ж-а түрдүү формадагы алтын кооздук-бастырмалар м-н кооздолгон. Маркум териден жасалган жакасыз кыска кафтан кийгизип жаткырылган. Кээ бир сакталган айрындыларына караганда ал кызыл же күрөң түскө боёлуп, сыртынан алтын бастырмалар м-н текши кооздолгон. О. эле куру, маасы-өтүгү дагы алтын бастырмалар м-н капталган. Күмүш идиште 2 катар тизилген 26 белгиден турган өтө курч курал м-н оюлуп жазылган жазуу бар.
16–17 так жазылган тамгалардын ичинен 8–9у арамей алфавитиндеги тамгаларга окшош келип, бирок, арамей тилинде окулбайт. Кээ бир белгилери байыркы түрк руна жазуусундагы тамгаларга окшош. Айрым изилдөөчүлөрдүн болжолунда, Жетисуу сактары арамей жазуусунун негизинде түзүлгөн алфавитти колдонушкан. Бул табылга б. з. ч. 5–4-к-да жашаган байыркы сак элинин тарыхы, маданияты, көркөм өнөрү, руханий маданияты б-ча маалыматтарды берет. Алтын кооздуктарды жергиликтүү уздар жасаган. Ысыккөлдүн Барскон айылынан ушуга окшош колодон жасалган кооздуктар табылган. Жасалыш ыкмасы б-ча кабылан сымал жаныбар баштуу бастырма Эсикте ж-а Барскондо бири-биринен эч айырмаланбайт.
Опол
Шарты
Оюнчулардын саны 2—4 киши.
Оюн өткөрүлүүчү жер: аянтча.
Оюнга даярдануу
Аянты 1 метрдей келген төрт бурч сызылат, анын ортосунан түз сызык өткөрүлөт, ал сызыктын ортосуна бир чүкө тикесинен (опол) коюлат. Андан кийин ар бир оюндун катышуучусуна 5тен чүкөнү «оңолдук» эки жагына катарынан тизилет. Төрт бурчтун эки жагына, 4—5 м. аралыкка, чүкө ыргытуу сызыктар сызылгандан кийик, оюндун шарты жана кезеги жөнүндө макулдашат.
Оюндун баяны
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден сызыкта турушуп «казынадагы» чүкөлөрдү төрт бурчтан уруп чыгарууга аракеттенишет. Эгерде оюнчулардын бирөөсү «казынадан» бир же бирден көп чүкөнү уруп чыгарса, ал оюнду дагы улантат. Эгерде ыргытылган абалак төрт бурчтун ичинде калса, ал оюнчу абалак менен чертип, жаңылгыча чүкөлөрдү төрт бурчтан чыгарса болот. Эгерде оюнчулардын бирөөсү тикесинен коюлган «опол» чүкөнү төрт бурчтан уруп чыгарса, ал Оюнчу «казынадагы» чүкөлөрдүн бардыгын утуп алат. Андан кийин оюн кайрадан башталат, Оюн каалаган убакытка чейин уланат. Чүкөнү көп уткан оюнчу жеңет.
Оюндун эрежеси
Бир бирине тоскоолдук кылууга, чүкөлөргө тийүүгө, оюндун кезегин бузууга болбойт.
Оюнга методикалык көрсөтмө
Оюн өткөрүлүүчү жер тегиз,  ыңгайлуу  болушу  керек. Оюнчулардын саны көп  болсо,  аларды  топторго  бөлүп  өткөрсө болот.
Оюндун педагогикалык мааниси
Күч тарбияланат, кыймылдарды так аткарууга, бир бирин урматтоого үйрөтөт.
Сенжермен тынчтык келишими (1919)
Сенжермен тынчтык келишими (1919) - Биринчи дүйнөлүк согушту (1914-18) корутундулаган тынчтык келишимдердин бири. Версаль-Вашингтон системасынын бир бөлүгү. Бир жактан АКШ, Британ империясы, Франция, Италия, Япония ж. б. «союздаш жана бириккен державалар», экинчи жактан Австрия Парижге жакын Сен-Жермен-ан-Ле шаарында 10-сентябрда кол койгон. Ал Биринчи дүйнөлүк согушта жеңилген Австрия-Венгрия империясынын кулашын жана анын ордуна Австрия республикасы менен Венгрия, Чехославакия, Серб-Хорват-Словения (1929-ж. октябрдан Югославия) мамлекеттеринин түзүлүшүн белгилеген. Келишим боюнча Австриянын составына Жогорку жана төмөнкү Австрия, Зальцбург, Каринтия, Штирияныя бир бөлүгу, Форарльберг, Түндүк Тироль жана Бургенланд кирип, Буковинанын бир бөлүгү Румынияга, Түштүк Тироль Италияга өтүп, Түштүк славяндардын бардык жерлери Габсбургдардын мурдагы империясынан бөлүнүп чыккан. Ал Австрия армиясынын санын чектеп, Австрияны репарация төлөөгө милдеттендирген, Империалисттик державалар келишимге катышкан өлкөлөрдү Совет мамлекетине каршы плацдарм катары пайдаланууга аракеттенген. Сенжермен тынчтык келишими Нацисттик Германиянын 1938-ж. Австрияны басып алышы (Аншлюс) менен жоюлган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Нидерланд алфавити
Нидерланд тилинин алфавити латын алфавитинин негизинде түзүлгөн, 26 тамгадан турат (же 27, эгерде IJ өз алдынча тамга катары саналса):
Эң көп колдонулган тамга — E, эң азы — Q X
Кома-Шор (Уса куймасы)
Кома-Шор — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Уса дарыясынын сол жээгинен 495 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кр улуттук архивдик фонду
Кр улуттук архивдик фонду – бул КР өнүгүшүнүн ар кыл баскычтарындагы мамлекеттик, экономикалык, коомдук-саясий, социалдык-маданий ишмердүүлүктүн жүрүшүндө түзүлгөн документтердин жыйындысы. Улуттук архивдик фонддун документтери элдин байлыгы, тарыхый жана маданий мурасы, анын даректүү эстутуму болуп саналат жана мамлекеттин жана коомдун керектөөлөрүн камсыз кылууга, жарандардын мыйзамдуу кызыкчылыктарын жана укуктарын ишке ашырууга кызмат кылат. Улуттук архивдик фонд мамлекеттик, ведомостволук архивдердин, аркыл менчиктеги юридикалык жактардын архивдеринин, коомдук бирикмелердин жана жеке адамдардын документтеринин негизинде түзүлөт.
Тараба дарыясы
Тараба — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чумыш дарыясынын сол жээгинен 345 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 70 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тарбан дарыясы (Улена куймасы)
Тарбан — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Улень дарыясынын оң жээгинен 16 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Сенат
Сенат (лат. senex - карыя дегенден) – 1) Байыркы Римде мамлекеттин жогорку органдардын бири. Республикага чейинки мезгилде уруу ак сакалдарынын жыйыны; республика учурунда - жогорку бийликтин мамлекеттик органы; империя тушунда - ак сөөктөрдүн таянычы болгону менен мурдагы саясий маанисинен ажыраган.
Монархия
Монархия(Падышалык) (Monarchs <monos – жалгыз + archos < башкаруучу) – мамлекеттик башкаруунун бир формасы; мамлекеттик бийлик жеке бир адамдын колунда болот.
Бийлик мураска калат. Тарыхта Монархиянын алгачкы формасы абсолюттук Монархия болгон. Ага кандайдыр бир өкүлчүлүк мекемелеринин жоктугу менен катар эле бардык мамлекеттик бийликтин монархтын, падыша, хан, император ж. б. колунда топтолушу мүнөздүү. Бүгүнкү күндө, 40 ашуун Монархия өкүм сүрүүдө; Монархиянын негизин конституциялык: монархтын укуктары жана полномочиелери өлкөнүн конституциялары тарабынан чектелип турат. Абсолюттук Монархия айрым өлкөлөрдө: Сауд Аравиясында, Катарда, Оманда, ОАЭда сакталып калган. Конституциялык монархиялар эки түрдө: дуалисттик жана парламенттик функцияларды аткарышат. Дуалисттик Монархия артта калган өлкөлөр үчүн мүнөздүү. Ал жерлерде феодализмдин калдыктары дале да болсо зор ролду ойноп, буржуазиянын экономикалык жана саясий позициялары алсызыраак. Дуалисттик Монархия негизинде начарлап жаткан феодализм менен күч алып аткан буржуазиянын ортосундагы компромисс. Саясий мекемелердин эки тиби – феодалдык Монархия жана буржуазиялык парламент өз ара мамлекеттик бийликти бөлүштүрүшөт.
Буржуазиялык мамилелердин орношу менен дуалисттик Монархия парламенттик Монархияга же республикага өсүп жетет. Бүгүнкү күндөгү Монархия көпчүлүгү парламенттик. Монархтын бийлиги мамлекеттик бийликтин мыйзам чыгаруу, мамлекеттик башкаруу, өкмөттү көзөмөлгө алуу сыяктуу тармактарында чектелет. Монарх өкмөт башчысынын жана министрлерди дайындоо укугун сактап калган. Бирок, алар да парламенттеги көпчүлүк орунду ээлеген партиялык фракциялардын сунушу боюнча болот. Өкмөт монархтын өкмөтү деп эсептелет, бирок парламенттик жол менен түзүлүп, парламенттин алдында гана жооп берет. Монарх чыгарган мамлекеттик актынын бардыгы ылайык келген министрдин макулдугунан соң юридикалык күчкө ээ болот. Өнүккөн өлкөлөрдө монархтар коомду мамлекеттик башкарууда анча деле маанилүү эмес. Ал эми кээ бир өлкөлөрдө монархтар церемониялык укуктарга ээ болуп, жөн гана символикалык фигура бойдон калышкан.
Жаңы-Шаар
Жаңы-Шаар — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Ала-Бука районундагы кыштак. Биринчи Май айыл аймагына караштуу. Деңиз деңгээлинен 910 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Ала-Бука кыштагынан 42 км түштүк-батыш тарапта. Наманган (Өзбекстан) темир жол бекетинен 52 км. Кыштак 1953-жылы негизделген. Калкы 2003 (2007-жылы); дыйканчылыкта эмгектенип, мал чарбасы менен алектенет. Орто мектеп, бала бакча, китепкана, ФАП бар.
Чаланов Ишен
Чаланов Ишен Көнчү уста. 1958-ж. Кочкор районундагы Тендик айылында төрөлгөн. Бишкектеги көркөм окуу жайын бүтүргөн. № 92 көркөм кол өнөрчүлүк кесипчилик-техникалык, кийин Чуйков атындагы сүрөтчүлөр окуу жайында мугалим-чебер болуп иштейт. Ишен териге басма кылып көркөмдүк түшүрөт. Мында элдик ыкманын аздыр-көптүр бөтөкчөлүктөрүн сактайт. Басма ыкмасы - чийим шибегени колдонуу. Анын экинчи узануусу - бир сызык аркылуу чийим түшүрүүсү. Бул түр да элдик мүнөзгө эгедер көрүнөт. Чеберде «чаптама ыкмасы» бар. Ал - басмырлап түшүрүү (бастыруу). Ал бетине боёк жабуу ыкмасын да билет. «Кайып тигүү» ыкмасын кол учунан аткарат. Ал кадимки «көктөө жолу» болуп көрүнөт да, чырашталып тигилет. Теричиликти кармаган чебер жарым-жартылай зергер да аталат. Ал тери бетине күмүш, нейзильбер, мельхиор, датчалбас, жез, мис, коло сыяктуу металлдарды чабуу чеберчиликтерин да үйрөнгөн. Анын «тогуз төбөлөө» (айнек, акак таш, пластмасса чөгөрүү) сыяктуу салттуу нускаларды кармай билиши - узануунун кан жолун нарктуу тутушу. Ишен териге көркөмдүк түшүрүүдө анын бетин жылтыратуу үчүн момду (аары балынын шакели, чөбөгөсү) пайдаланат. Ал суу өткөрбөйт. Теринин касиетин узакка сактайт. Мом менен таза теринин бетин сүртөт. Булгаары бетине кооз оюм-чийим түшүрүүдө ныктоочко басуу менен чебер клише жасайт. Аны кармоодо цинк темирдин бетине басмаканалык боёктор аркылуу оюм-чийим түшүрөт. Анан азот кислотасына салып, темирди жедирүү жолу менен жүзөгө ашырат. Мында темирдин боёгу бар жери өйдө чыгып, боёк тийбеген жери азот кислотасына сүртүлүп жоюлат. Натыйжада, рельефтик (бетине түшкөн кооздук) оюм-чийимдер пайда болот. Андан кийин ныктооч белгилүү өлчөмдө ысытылып, алдына жумшак резина төшөлөт. Буюмга ченеп бычылган тери коюлат да, үстүнө клише катуу кысуу жолу менен бастырылат. Ысыктыкта бир нече секунда турган тери бетиндеги оюмдар кашкаят. Чебер аппликация ыкмаларын да колдонот. Аппликация - курандылоо, кол өнөрчүлүктө «курак». Түрдүү түстөгү терилерди кесип, ирээти менен чаптап чыгат. Бул - булгаарынын өөн-бучкактарын кайра иштетүүнүн сыйда жолу.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Кр улуттук китепканалык-маалымат фонду
Кр улуттук китепканалык-маалымат фонду – коомдук пайдаланууга жана туруктуу сактоого багышталган, КР Китеп палатасы менен китапканаларынын, илимий-техникалык маалымат органдарынын ортосунда бөлүштүрүлүүчү акысыз милдеттүү нусканын негизинде түзүлүүчү баардык түрдөгү милдеттүү нускалардын жыйнагы.
Адельмансфельден
Адельмансфельден (Adelmannsfelden) — Германиянын Баден-Вюртемберг Жериндеги шаар. Чыгыш Альб районуна карайт. Штутгарт административдик округуна тиешелүү. Калкы - 1775 (2013-ж.). Аянты – 22,90 км². .
Microsoft
Microsoft Corporation — программдык камсыздоо өндүрүшү боюнча эл аралык эң чоң компанияларды бири. Ар түрдүү эсемтөө техникаларынын түрлөрүнө - персоналдык компьютерлер, оюн приставкалары, чөнтөк компьютерлер, уюлдук телефондор жана башкаларга програмдык камсыздоолорду иштеп чыгат. Дүйнөгө кеңири жайылган Windows иштетүү тутумдары үй-бүлөсүнүн өндүрүүчүсү. 1975- жылы түзүлгөн. Башкы кеңселери Редмонд, Вашингтон шаарларында жайгашкан. Жумушчуларынын штабы 90 миң кызматкерден турат.
Тановгаур (Кугарчин району, Башкыртстан)
Тановгаур — Башкыртстандын Кугарчин районундагы айыл, Исим айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 17 киши. Почта индекси — 453343, ОКАТО коду — 80238830010.
Microsoft
Microsoft компаниясынын продуктулары дүйнөнүн 80 ден ашык өлкөлөрүндө сатылат. Програмдары 45 тен ашык тилге которулган.
Тановгаур (Кугарчин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Microsoft
2002-жылдын аягынан баштап Алматы калаасында Microsoft кеңсеси ишин алып барат. Максатары: програмдык камсыздоо жагын колдоо менен Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан, Түркмөнстан, Өзбекстан өлкөлөрүндө компьютердик технологияларды өнүктүрүү.
Иллюзия
Иллюзия (лат. – жаңылуу, адашуу) – кабыл алуунун алдамчылыгы, сүрөттөлүп аткан нерсени реалдуулук катары түшүнүп калуу. Мисалы, “Айчүрөк” операсында каармандын көрүүчүлөрдүн көз алдында учуп кетиши. Чынында мында каарман-аткаруучу учпайт, анын кеби гана учат.
Медицина
Иллюзиялар— турмуштагы чыныгы нерселерди жана көрүнүштөрдү жаңылыш кабыл алуу. Иллюзиялар түрдүүчө айырмаланат. Сезүү органдарынын бөтөнчө функцияларына байланышкан Иллюзиялар физиологиялык деп аталат. Мындай И. айлана-чөйрөнүн объективдүү касиеттери менен шартталат. Психикалык Иллюзиялар адамдын сезүү-туюмунун өзгөчөлүгүнө байланыштуу. Психиатриялык тажрыйбада көбүнчө угуу жана көрүү Иллюзиялары көп учурайт. И. адатта оорулуу адамдарда байкалат, кээде дени сак адамдарда да кездешет. Аны башка кайгы-капа да күчөтүшү мүмкүн, бирок оору экенин түшүнбөстүктүн кесепетинен жаңылыш кабыл алуудан кабылдап кетиши ыктымал.
Диксон (Оклахома)
Диксон (Оклахома) (Dickson) — Оклахома штатынын Carter округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1139 киши. Болжолдуу аянты - 36.8 км². FIPS коду — ?.
Аксуубай Атабаев
Аксуубай Атабаев (1943-2011) - Кыргызстандын эл артисти, белгилүү обончу, ырчы, 200гө жакын обондордун автору.
Кыскача өмүр таржымакалы
Аксуубай Атабаев 1943–жылы 22–декабрда Кыргызстанда Ысык-Көл облусуна караштуу Ак-Суу районунун “Ак-Булуң” айылында туулган.
Бир жарым жыл Советтер Биримдигинин Кронштадттагы Аскер-деңиз флотунда кызмат өтөп, ооруга байланыштуу, бир өпкөсүнөн операция болуп, кыргыз жергесине кайтып келет.
1963-жылы Бишкектеги Абдылас Малдыбаев атындагы опера жана балет театрына “Хордун артисти” кызматына кабыл алынган.
1970-жылы Бишкек шааарындагы (мурдагы Фрунзе) Муратаалы Күрөңкеев атындагы музыкалык-хореографиялык окуу жайынын элдик аспаптар бөлүмүнө кабыл алынып,комуз боюнча адистикке ээ болгон.
1970-1976–ж.ж. Токтоболот Абдымомунов атындагы Кыргыз Улуттук драма театрында музыкант болуп иштейт.
1974-1979-жылдары Бүбүсара Бейшеналиева атындагы Көркөм өнөр Институтунун маданий-агартуу факультетин бүтүргөн.
1979-1982 ж.ж. Бишкектеги Токтогул Сатылганов атындагы филармонияда солист, 1982-жылдан Республикалык кесипчилик-техникалык окуу жайынын Маданият Ордосунун директору болуп иштеген.
15ке жакын ар кандай өздүк көркөм чыгармачылык топторун түзгөн.
2010-жылы Аксуубай Атабаев ардактуу эс алууга чыккан.
Аксуубай Атабаев 2011-жылы бештин айында (12-декабрь күнү) жүрөк оорудан кийин дүйнө салды.
Аксуубай Атабаев менен ордо шаардагы коштошуу 13-декабрь күнү саат 10.00до Бишкектеги Абдылас Малдыбаев атындагы академиялык опера жана балет театрында өттү.
14-декабрда сөөгү (маркумдун керээзи боюнча) туулуп өскөн кыштагында - көлдүн Ак-Суу районундагы Ак-Булуң айылында жерге берилди.
Чыгармачыл ишмердиги
Аксуубай Атабаев - классикага айланган кыргызча мыкты обондордун автору.
“Чагылган”, “Он сегиз жаш”, “Эне жөнүндө баллада”,”Тоолор”, “Таалайбек”,”Айгүл ай””Жүрөк эңсейт” жана башка ырлары кыргыз обондуу ырларынын алтын казынасынан орун алды.
Аксуубай Атабаев акыркы жылдары өмүр жашоо, арман тууралуу көлөмдүү чыгармаларды жазып келди.
“Арман дүйнө, жалган дүйнө” аттуу балладасы, Алыкулду кумир тутуп, ага арнап жазган “Алыкул тууралуу ода” (Сөзү Анатай Өмүркановдуку) аттуу чыгармасы композициялык, обондуулук жактан жаңыча иштелген чыгармаларынан болду.
Анын ырларын аткаргандар
СССРдин эл артисти Болот Миңжылкыев, Кыргыз Республикасынын эл артисти Эрмек Мойдунов,Зейнеп Шаакеева,Гүлмайрам Момушева, Сабира Суранчиева, Анарбек Ибраев, Майрам Дүйшөкеева, Керим Турапов, Султан Каримов, Гүлнур Сатылганова, ж.б.
Азыр да жаш ырчылар А.Атабаев жараткан бул обондуу ырларга кайрадан өмүр жаратып, аткарып жүрүшөт.
Сыйлыктары. Наамдары
Аксуубай Атабаевдин кыргыз музыка өнөрүнө сиңирген эмгеги жогору бааланып, грамоталар, медалдар менен сыйланган.
1988-жылы Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер наамын алган.
2000-жылы Кыргыз Республикасынын эл артисти наамын алган.
2010–жылы Аксуубай Атабаевдин ысымы өзү иштеп кеткен Республикалык кесипчилик-техникалык окуу жайынын Республикалык маданият үйүнө ыйгарылган.
Жүрөк эңсейт
“Чагылган”, “Он сегиз жаш”, “Эне жөнүндө баллада”, ”Тоолор”, “Таалайбек”, ”Айгүл ай” ”Жүрөк эңсейт”.
Тарка-Яра-Яха
Тарка-Яра-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Байдарата губасы орун алган. Дарыянын узундугу - 43 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тогызак (Уй куймасы)
Тогызак (Төмөнкү Тогузак, Тогузак) — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Курган облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Уй дарыясынын оң жээгинен 108 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 246 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы башатынан Увелька дарыясын кошпогондо, Уй дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Лашкер, кошбеги
Кыскача өмүр таржымакалы
Лашкер кошбеги теги б-ча ирандык кулдан чыккан. 19-к-дын 20-жылдарынан тартып Ташкен шаарынын акими болгон.
Л. к. түндүк кыргыздарына Кокон хандыгынын үстөмдүгүн орнотуу үчүн жасалган жортуулдарга жетекчилик кылган.
1825-ж. ал Мадалы хандын буйругу б-ча төрт миң аскерин алып, Чүйдөгү солто ж-а сарыбагыш урууларын басып кирет. Сарыбагыштардын бир бөлүгү Ысык-Көлгө оогон. Ушул жылы Аламүдүн суусунун сол өйүзүнө Пишпек чебин курдурган.
Л. к-нин ж-а ферганалык миң башы Хаккулунун кандуу жортуулдаарынын натыйжасында 1831-жылга карата Кыргызстандын алыскы аймактары да Кокон хандыгына каратылып бүткөн.
Репрессор
Репрессор (лат. repressor - чектөөчү, токтотуучу; reprimo - басуу) - оператор (оперондун жөнгө салуучу участогу) менен байланышуунун натыйжасында, оперонду жөнгө салуучу гендердин Транскрипция (ДНК)|транскрипциясын]] токтотуучу - жөнгө салгыч белок. Бул тиешелүү м-РНКнын, демек, оперон аркылуу коддолуучу ферменттердин синтезинин токтошуна алып келет. Р-до бир клеткага жөнгө салуучу гендин көзөмөлдүгү астында 10дон 20 молекулага чейин синтезделет. Алар активдүү, башкача атйканда оператор менен түз байланышууга жөндөмдүү же активсиз формада болушат. Активдүү Р. клеткага өзгөчө төмөн молекулалуу заттар - индукторлордун келип түшкөндө синтезделүүчү т.н. индукциялоочу ферменттер пайда болот. Индуктордун Р. менен байланышышы Р-дун активдүүлүгүн төмөндөтөт, жана тиешелүү ферменттердин синтези (индукция) башталат. Р-дук ферменттерге активсиз Р. мүнөздүү. Алар клеткага жөнөкөй молекулалуу заттар - корепрессорлор келип түшкөндө активдешет. Бул учурда оперондор аркылуу коддолуучу ферменттердин синтези токтойт (репрессия). Адатта, индукторлор жана корепрессорлор жалпысынан эффекторлор деп аталат.
Сенаж
Сенаж - чөптүн нымдуулугу 50- 55%ке чейин тоборсутулуп, абасыз чөйрөдө консервалоо жолу менен даярдалган тоют. Сенаж сырьёсу катары табигый шалбаа жана эгилме чөптөр керектелет. Тоборсутулган чөптү майдалагыч машина менен туурайт. Сенаж сактоо үчүн металлдан же темир бетондон жасалган жылчыксыз мунара, кээде кирпичтен же бетондон салынган силостук мунара, бетондолгон траншеялар колдонулат. Мунарадагы (бийикт. 16-18 м) чөп салмагы менен басырылат, траншеяда трактор ж. б. менен тапталат. Бекем ныкталган чөп, жылчыксыз жай бактериялардын өсүүсүн токтотуп, чирүүгө тоскоолдук кылат. 100 кг беде Сенажында 35-40 тоют бирдиги, 4-5 кг сиңимдүү протеин, 450- 460 г кальций, 200-220 г фосфор, 3000-4000 мг каротин бар.
Сенаж майда тууралган тоют болгондуктан малга берүүнү механикалаштыруу жеңил. Кышкысын тоңбойт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Бегельдинов, Талгат Якубекович
Бегельдинов Талгат Якубекович (Қазақстан, 1922ж.т., 5 тамыз 1922, Ақмола облысы, Қорғалжын ауданы) - Советтер Союзунун эки жолку Баатыры (1944, 1945). 1940-ж. Сов. Армиянын катарына чакырылат. 1942-ж. Чкалов (азыркы Оренбург) атындагы аскердик авиациялык мектепти бүтүргүң, учкуч укугун алат. 305 жолу учуп чыгып, душмандарга каршы согушкан. 1950-ж.Бегельдинов Авиация академиясын бүтүрүп, полктун командиринин орун басарын жана штабдын начальниги болуп 1956-ж-га чейин иштеген. СССР Жогорку Советинин 2-3 чакырылышынын депутаты. 2 Ленин, 2 Кызыл Туу, 1-, 2-даражадагы Невский, Кызыл Жылдыз, 3- даражадагы Даңк ордендери жана медалдар менен сыйланган. Бегельдинов “305 жолу учуу” (Фрунзе, 1966), “Илдер чабуул коюшат”, “Асмандагы бетешуу” (Алма-Ата, 1966,1967) мемуарларынын автору.
Рецессивдүүлүк
Рецессивдүүлүк (лат. recessus - чегинүү, четтетүү) — гетерозиготтук (башкача атйканда бир гендин эки түрдүү аллелин алып жүрүүчү) особдо бир аллелдин фенотипке чыкпай калышы. Рецессивдик аллелдер кичине тамгалар а, в ж.о.с. менен белгиленет.
Ташты баштан ары артка ыргытып уяга түшүрмөй
Шарты
Оюн аянтчада, талаада өткөрүлөт.
Оюнда таштар колдонулат.
Оюнга даярдануу
Бир биринен 4—5 метрдей аралыкта эки тегерек сызылат, андан кийин оюнчулар, колдоруна таштарын алышып оюндун шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун баяны
Оюнчулар кезектери келгенде, бир тегеректе колдоруна таштарын алышып, экинчи тегерекке арты менен турушуп, таштарын баштан ары артка ыргытышып, экинчи тегерекке (уяга) түшүрүүгө аракеттенишет. Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат. Көп жолу ташты баштан ары артка ыргытып уяга түшүргөн оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.
Жон Кеннет Гэлбрейт
Жон Кеннет Гэлбрейт (1908-ж, т.,) – америкалык экономист жана публицист. Экономикага саясаттын ж. б. социалдык институттардын таасирин эске алган экономикалык теорияны түзүүгө аракеттенген.
Ташты баштан ары артка ыргытып уяга түшүрмөй
Оюндун башка түрү
Ташты баштан ары артка кол менен алыстыкка ыргытуу, ташты эки колдоп алыстыкка ыргытуу.
Жон Кеннет Гэлбрейт
Ал адегенде экономиканын «Пландаштыруу» сектору илимий-техникалык процесстин сапаттуу жаңы этабында америкалык чарбанын негизги белгиси катары караган. Голбрейттин социалдык-экономикалык программасынын мазмуну антикоммунисттик багыттан бирдиктүү өндүрүштүк негизде эки саясий системаны жакындатууга, акырында, 70-жылдарда америкалык коомго социализмдин белгилерин таңууга өткөн.
Ташты баштан ары артка ыргытып уяга түшүрмөй
Оюндун эрежеси
Тегерекке жакын турууга, бир бирине тоскоолдук кылууга, ташты уядан башка тарапка ыргытууга болбойт.
Оюндун педагогикалык мааниси
Оюнда күч, ийилчектикке тарбияланат.
Лангар (Кара-Суу району)
Лангар (Лангар) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Суу районундагы айыл. Нариман айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 768 киши.
Конко-Шор
Конко-Шор — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Микит-Ю дарыясынын сол жээгинен 26 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Балбак Түлөбаев
Балбак Түлөбаев  Зарлыкович — Бишкек шаарынын мэринин милдетин аткаруучу (27-октябрь, 2020)
Өмүр баяны
Балбак Түлөбаев Ысык-Көл облусунун Тоң районунда 1972-жылдын 21-сентябрында туулган.
Бехистун аскасы
Бехистүн аскасы — түндүк-батыш Ирандын Керманшах шаарынан 80 км алыстыкта жайланышкан. Дүйнөдөгү эң көлөмдүү аска летописи. Биздин заманга чейинки 516-жылы Дарий Iнин буйругу боюнча жерден 152 м бийиктикте, узундугу 20 м, бийиктиги 8 м келген тик аскада байыркы перс клинопись жазмасы аркылуу элам жана вавилон тилдеринде Орто Азия жана Теңир-Тоо аймагын байырлашкан көчмөн элдер тууралуу алгачкы маалымат берилет. Жазмада Дарий Iнин Орто Азияга жасаган жортуулу жана ал басып алган элдер (өзгөчө сактар) тууралуу кабарлар берилет. Бул байыркы жазууларды 1835–47-жылдары Г. Роулинсон которгон.
Кр эларалык келишимдери
Кр эларалык келишимдери – эларалык мамилелер жаатында укуктарга жана милдеттерге карата КРдин бир же бир нече мамлекет, эларалык уюм же эларалык укуктун башка субъекттери менен тең укукта жана ыктыярдуу макулдашуусу. КР Э. к. келишим, макулдашуу, конвенция, протокол, меморандум, кат жана нота алмашуу түрүндө аталышы жана түзүлүшү, ошондой эле башка аталышка ээ болушу мүмкүн. Аларга катышуучу субъекттердин саны боюнча КР Э. к. эки тараптуу жана көп тараптуу болуп; ошондой эле мазмуну боюнча бөлүнөт. Э. к. экономикалык, саясий, каржылык, укуктук болушу, ошондой эле башка маселелер боюнча түзүлүшү да мүмкүн. Мөөнөттөрү боюнча келишимдер мөөнөттүү жана мөөнөтсүз болуп бөлүнөт. Э. к. башка түрдө да түзүлүшү мүмкүн. Э. к. чет мамлекеттер, ошондой эле эларалык уюмдар менен төмөнкүлөрдүн атынан түзүлөт: КРдин (мамлекеттер аралык келишимдер); КР Өкмөтүнүн (өкмөттөр аралык келишимдер); КР ЖКнын (парламенттик келишимдер); КР министрликтеринин, мамлекеттик комитеттеринин жана административдик ведомстволорунун (ведомстволор аралык келишимдер). Э. к-нин тили кыргыз тили, айрым учурларда орус тили жана башка келишим түзүүчү тараптардын (тараптын) тили болуп эсептелет. Э. к-нин тексти түзүлгөн тил ошол келишимдин текстинде көрсөтүлөт, мында анын бирдейлиги жана ырасмийлиги аныкталат. Э. к. жазуу жүзүндө түзүлөт.
Кара-Үңкүр (Ала-Бука району)
Кара-Үңкүр — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Ала-Бука районундагы айыл. Биринчи Май айыл аймагына кирет.
Кр эсеп палатасы
Кр эсеп палатасы – мамлекеттик аудиттин көзкарандысыз жогорку органы. КР. Э. п. ишинин негизги максаты аудит жана натыйжалуу аудит болуп саналат: республикалык жана жергиликтүү бюджеттердин, бюджеттик эмес жана атайын каражаттардын аткарылышын баалоо, мамлекеттик жана муниципалдык менчиктерди пайдалануу, стандарттарды ишке ашырууну камсыз кылуу менен, каржы отчетунун эларалык стандарттары жана бухгалтердик отчеттун эларалык калыптары боюнча усулдарды иштеп чыгуу, ошондой эле мамлекеттик, муниципалдык ишканаларда, уюмдарда, мекемелерде каржы менеджментин реформалоону алдыга жылдыруу.
Кара-Үңкүр (Ала-Бука району)
Калкы
Калкы - 940 киши.
Яңайыл (Кугарчин району, Башкыртстан)
Яңайыл — Башкыртстандын Кугарчин районундагы айыл, Исим айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 260 киши. Почта индекси — 453343, ОКАТО коду — 80238830011.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Татарка дарыясы (Чумыша куймасы)
Татарка — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чумыш дарыясынын оң жээгинен 242 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 62 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Адельсхайм
Адельсхайм (Adelsheim) — Германиянын Баден-Вюртемберг Жериндеги шаар. Неккар-Оденвальд районуна карайт. Карлсруэ административдик округуна тиешелүү. Калкы – 4878 (2013-ж.). Аянты – 43,84 км².ref>Bevölkerungsentwicklung in den Gemeinden Baden-Württembergs 2010.
Сайт (биология)
Сайт (биология) (англ. site - орун, турган орду) - гендин рекомбинациялык картасында чекиттик мутациялардын жайгашкан орду. Эки тизмектүү ДНКнын молекуласында ар бир С. нуклеотиддердин белгилүү жубуна, же генетикалык материалы РНКнын же ДНКнын бир жипчесинен туруучу вирустарда, бир нуклеотидге туура келет. Ошондуктан бир С-та жайгашкан эки мутациянын ортосунан рекомбинация кубулушу байкалганга чейин, алар бир С-та локализацияланган болуп эсептелишет.
Алтыр
Олтыр улусу – 17–18-к. енисейлик кыргыздардын башкаруусундагы админ. аймактык бирдик.
Компьютер тармагы
Компьютер тармагы - бул ар түрдүү байланыш каналдары аркылуу байланышууга жана ресурстарды чогуу колдонууга мүмкүнчүлук түзгөн компьютерлердин тобу. Тармактар бир нече характеристикага жараша болүнөт.
Абу Райхан ал-Бируни
Абу Райхан ал-Бируни (толук аты жөнү — Абу Райхан Мухаммад ибн Ахмед ал-Бируни;, بو الريحان البيروني‎‎ ; 4-октябрь 979-жыл , Кият, Хорезм, Саманийлер мамлекети — 11-декабрь 1048-жыл, Газни, Газневилер мамлекети) — орто кылымдагы перс энциклопедист окумуштуусу жана ойчул, тарых, география, филология, астрономия, математика, механика, геодезия, минералогия, фармакология, геология ж.б. боюнча көптөгөн фундаменталдуу эмгектердин автору.
Компьютер тармагы
Максаты
Компьютер тармактары төмөнкү максаттар үчүн колдонулат: аркылуу оңой жана эффективдүү түрдө байланыша алышат.