cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Көп оюнчуга негизделген онлайн согуш майданы
Көп оюнчуга негизделген онлайн согуш майданы (англ. Multiplayer online battle arena, MOBA), ошондой эле экшн анык убакыттагы стратегия (англ. action real-time strategy, ARTS) катары да таанымал — стратегиялык видео оюн жанры. Анык убакыт стратегиянын субжанры катары пайда болгон. Анда оюнчу эки команданын бириндеги жалгыз каарманды башкарат. Оюндун максаты — каршылаш команданын башкы курулушун кыйратуу. Аны компүтер тарабынан башкарылган жана улам пайда болгон бөлүмдүн жардамы менен жок кылыш керек. Алар белгиленген жол менен жүрүшөт. Оюнчу каармандар адатта ар кандай жөндөмөр менен артыкчылыктарга ээ. Ал оюндун жүрүшүндө жакшырып, команданын жалпы стратегиясына салым кошот. MOBA оюндар экшн оюндардын, рол аткаруу оюндарынын жана анык убакыт стратегия оюндарынын айкалышы болуп эсептелет. Анда оюнчулар негизинен имараттарды же болбосо бөлүктөрдү курушпайт.
Бул жанр өзү Aeon of Strife (AoS) менен башталган. StarCraft картасындагы төрт оюнчу биригип бир күчтүү бөлүктү башкарышат. Анда алсыз компүтер тарабынан башкарылган бөлүктөр күчтүү компүтер тарабынан башкарылган бөлүктөргө каршы жайгаштырылган. Warcraft III: Reign of Chaos жана The Frozen Throne оюндары үчүн чыккан Aeon of Strife'ка негизделген Defense of the Ancients (DotA) бул жанрдагы эң алгачкы оюндардын бири болгон. Ошондой эле ал демөөрчүлөрдүн турнирлери өткөрүлгөн алгачкы MOBA болуп калган. Анын жолун эки руханий мураскер улап кеткен: League of Legends жана Heroes of Newerth. Бара-бара алардын катарына уландысы Dota 2, андан тышкары бул жанрдагы Heroes of the Storm жана Smite сыяктуу оюндар кошулган.
Legends of Runeterra
Октябрь арасында башка бир катар долбоорлорду Riot Games сунуш кылды жаңы шарттуу-акысыз коллекционную карточную оюн учурунда ааламдын сыры League of Legends — Legends of Runeterra. Январь айында башталган ачык бета-тестирлөө долбоорун, ал эми азыр иштеп чыгуучулар районунун күнүн толук кандуу ишке киргизүүнүн — Legends of Runeterra пайда болот карата ПК жана мобилдик түзүлүштөргө 30-апрелиндеги жана колдоого кроссплатформенную оюн.
Каримов Жумалы
Каримов Жумалы (1892, Нарын облусу, Кочкор району, Мантыш кыштагы – 1950, ошол эле жер) – малчы, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1948). 1946-жылдан Нарын Облусунун Кочкор районундагы «Коммунизм» совхозунун жылкы ферма башчысы болуп иштеген. 1947-жылы ал башкарган ферма 72 бээден 72 кулун алган. Ленин ордени менен сыйланган.
Беш-Терек
Беш-Терек — топоним. Валиханов жазып алган эпизоддо:
Кыл-Эртиштин башына,
Беш-Терек менен ашамын.
Жоргонун суусун кечемин,
Хандын тоосун ашамын.
Молдоторгой басамын (Валиханов жазып алган эпизод, «Ала-Тоо», 1979, № 7, 83-б.),— деп Көкөтөйдүн ашын бергени бараткан Бокмурундун көчү басып өтүүчү жерлердиң бири катары эскерилет. Аталган топонимдер Чыгыш Казакстандагы жер-суу аттары.
Чулым (Обь куймасы)
Чулым — Орусиядагы дарыя. Дарыянын узундугу - 2023 км.
Бильбро шаары
Бильбро шаары - Испаниянын түндүгүндөгү порт шаар. Атлантика океанынын Бискайя булуңунун жээгинде, Нервьон дарыясынын төмөнкү агымында жайгашкан. Бильбро Баск өлкөсүнүн жана Бискайя провинциясынын администрациялык борбору. Калкы 352,3 миң (2004). Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Кара металлургия, оор машина куруу, химиялык, нефть ажыратуу, текстиль, тамак-аш, айнек, кагаз өнөр жайлары, музей, университет иштейт. Готика стилиндеги сепил (14-кылым), «модерн» стилиндеги ратуша (1890, арх. Руков) сакталган. 1300-ж. негизделген.
Мухика Кордано, Хосе Альберто
Мухика Кордано, Хосе Альберто (, төр. 20-май 1935) — Уругвайдын президенти (2010-2015-жыл).
Монтевидео
Монтевидео – Уругвай Республикасынын борбору, шаар. Монтевидео департаментинин административдик борбору. Атлантика океанындагы Ла-Плата булуңунун сол жээгинде, дениз деңгээлинен 500 м бийиктикте жайгашкан. Калкы 1,34 млн (2012; Уругвайдын калкынын 40% и). Жол тоому. Эл аралык аэропорту (Карраско) бар. Өлкөнүн маанилүү деңиз порту. Уругвай жана Парана дарыясы боюнча кеме катнашынын баштапкы пункту.
Шаар 1726-жылы испандар тарабынан негизделген. 1816-28-жылы Бразилиянын курамында болгон. Эт тоңдуруучу, нефть ажыратуу, металл иштетүү, цемент, химия, текстиль, булгаары-бут кийим өнөр жайы ишканалары иштейт. Ун-ттер, География жана тарых институтуту, ИИИлер (адабият академиясы жана башка), техникалык коллеж, улуттук кооз искусство жана зоология музейлери бар. Планетарий жана эки зоопарк уюштурулган. Собор (18-кылым, өтө кооздолгон), ратуша (19-кылым), чеп жана башка сакталган. 1726-жылы негизделген.
Жөкөтөй горнблендит кени
Жөкөтөй горнблендит кени Ысык-Көл облусунун Тоң районунда Балыкчы шаарынан 45 км түштүк-батыш тарапта, Тескей Ала-Тоонун түндүк капталында. 1975-79-ж. табылып, геологиялык жумуштар жүргүзүлгөн. Кен аймагында ордовик мезгилинде пайда болгон мрамор, мраморлошкон акиташ жана сланец теги жайгашкан. Мында аймактык метаморфизмдин натыйжасында карбонат тоотектери горнблендит жана парапироксенит тоотектерине айланган. Горнблендит жаткан жер 2х1 км2 аянтты түзөт. Пайдалуу тоотек – горнблендит капкара түстө, майдадан ири кристаллдуу структурага чейинки түзүлүштө. Алар өтө кооз, жакшы сайкалданат. Блоктордун көлөмү 0,1 – 0,4 м3. Механикалык бышыктыгы 1100 кг/см2. Запасы мол. Майда кооз буюмдарды жасоого жарактуу.
Панчаткы
Панчаткы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - 248 дарыясынын оң жээгинен км алыстыкта Таз орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Бийназар
Бийназар — "Манас" эпосунун эпизоддук кейипкери. Жакып элин чогултуп Алтайдан Анжыянга көчөлү деген кеңешке катышат (Сагымбай Орозбаков, 2. 25).
Панчаткы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Охна өрөөнү
Охна өрөөнү (тажикче оби-хона  — Охна суусу мол жер) Кадамжай районунун аймагында, Алай кырка тоо суусунун батыш бөлүгүнүн түндүк этегинде. Узундугу 35 км, туурасы 13 кмге чейин. Түндүгүнөн Катыраң-тоо, чыгышынан Пурапимтоо, батышынан Катыраңбашы, Шиметоо, түштүгүнөн Шыбалытоо, Кардаган, Курсала тоолору менен чектешет. Өрөөндүн таманы деңиз деңгээлинен 1250 — 1600 метр бийиктикте жайгашып, чыгышты карай жантайыңкы. Түндүк жагындагы тоолордун капталдары тигирээк, түштүгүндөгүлөрүнүкү жантайыңкы, капчыгайлар бар. Климаты негизинен континенталдык, январдын ортосунда температурасы —3 .—10°С, июлдуку 15– 20 °С. Ири суусу Охна жана анын куймасы Пешкаут. Өрөөндө талаа (бетеге, түркстан ыраңы ж ана башка. б .) жана кургак талаа (шыбак, баялыш ж. б.) ландшафттары басымдуу. Капталдарында арча өсөт. Дыйканчылык менен жайытка пайдаланылат. Өрөөндөн Орозбеков атындагы кыштак орун алган. Охна өрөөнү аркылуу автомобиль жолу өтөт.
Адабият
Кыргызстандын географиясы ISBN 9967-14-006-2
Воденьга
Воденьга — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичменьга дарыясынын оң жээгинен 190 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Түш көрүү
Түш көрүү – көзгө элестөөлөр жана баштан өткөргөн субъективдүү көрүнүштөр менен коштолуучу уктоо учурундагы дайыма боло бере турган кадыресе психикалык процесс.
Психиканы жана организмди турукташтыруу Түш көрүүнүн негизги кызматы болуп саналат. Адамдын жан дүйнөсүндөгү өзгөчө көрүнүш катары Түш көрүүнүн адамзат тарыхында узак убакыттар бою өзүнө көңүл бурдуруп жана фольклордо, мифологияда, динде, философияда, илимде, ж. б. ар түрдүү түшүндүрүлүп келген. Көптөгөн ырым-жырым, ишенимдердин жаралышына себеп болуп, кээде ар кандай акылга сыйбаган нерселер менен түшүндүрүлгөн.
Баетов Мырзабек
Баетов Мырзабек (1919-...) ...
Өмүр жолу
1919-жылы Маргун айылында дыйкандын уй-булосундо туулган.1937-жылы педагогикалык окуу жайын бүткондон кийин Лейлек районундагы Маргун айылында толук эмес орто мектепте мугалим болуп иштей баштаган. 1939-42-жылдары Советтик Армиянын катарында немецтик фашисттерге каршы согушкан. Ленинград блокадасын башынан өткөргөн. 1942-43-жылдары Лейлек райондук “Колхоз турмушу”  газетасынын  жооптуу катчысы болуп иштеген. 1943-57-жылдары Лейлек районунун прокурорунун жардамчысы, ош областындагы Төлөйкөн, Баткен, Өзгөн райондорунда прокурордук кызматта иштеген.
1957-72-жылдары “Коминтерин” колдхозунун башкармасынын төрагасы, андан кийин бөлүм  башчысы болуп  иштеп, ардактуу эс алууга чыккан. Баетов Мурзабек Арка өрөөнүн өздөштүрүүдө  зор эмгек кылган. Ошондой эле Маргун, Арка аймактарындагы элдин экономикалык, социялдык,  маданий жетишкендиктериндеги  эмгеги баа жеткис.
Маргун-Оочу жолун асфальттоо, Маргундагы АТС радио түйүнүн, суу түтүктөрүн, орто мектептин имаратын куруу түздөн түз М.Баетовдун  аракети менен бүткөрүлгөн.
Сыйлыктары
Өкмөт менен партия Баетов Мурзабектин эмгегин баалап “Ардак белгиси” ордени жана медалдар  менен сыйланган. Ал Кыргыз ССР Жогорку Кеңешинин депутаттыгына шайланган. Райондук жана айылдык Кеңештин бир канча депутаты болгон.
Каримов Абдукадыр
Каримов Абдукадыр (18. 03. 1955-жылы туулган, Ош облусу, Кара-Суу району, Отуз-Адыр айылы) – инженер-механик, техника илимдеринин доктору (2003), профессор (2006), 1978-жылы ФПИни бүтүргөн. Ошол эле жерде инженер, окутуучу, доцент, кафедра башчысы (1978–93), ЖАМУда доцент, профессор, кафедра башчысы, сырттан окуу бөлүмүнүн проректору, окуу-методикалык башкармалыгынын директору (1993–2003), ОшТУда профессор, мониторинг жана сапат департаментинин директору, декан (2003–05), 2005-жылдан ЖАМУда илимий иштер боюнча проректор, үзгүлтүксүз билим берүү институтунун директору. Машиналардын жана механизмдердин теориясы боюнча адис. 100дөн ашык илимий эмгектин, анын ичинде 1 монография, 12 окуу куралынын автору. Эмгектери: Безмуфтовые электромеханические прессы с механизмами переменной структуры. Б., 2001; Прикладная механика (курсовое проектирование). Ош, 2005; Теория механизмов машин (учебное пособие). Ош, 2004; Электромеханика (учебное пособие). ЖалалАбад, 2007.
Өлүм топтору
«Өлүм топтору 18+» (Группы смерти 18+) — Өспүрүмдөрдү социалдык тармактарда суицидке үгүттөгөн топ.Алгач "өлүм топтору" Орусияда ВКонтакте социалдык тармагында ачыла башталганын орусиялык гезит жазып чыккан. Ал макалада топко киргендердин арасынан 130 өспүрүм өз жанын кыйганын жазган автор. Бирок гезит катуу сынга кабылып, башкы редактордун орун басары жумушунан алынган. Бул окуядан 4 күн өткөн соң, 2016-жылдын 20-майында Орусия Федерациясынын Тергөө комитети "өмүрүн кыюуга жеткирүү" беренеси менен кылмыш ишин козгоп, 15-ноябрда шектүү катары 1995-жылкы Филлип Будейкин кармалган. Ага жана анын шериктерине "15 өспүрүмдү өлүмгө жеткирген" деген айып тагылган. Филипп Будейкиндин (каймана аты-жөнү - Филипп Лис) айтымында, ал өзү психикалык жактан жабыркаган. Ал өзүнө коомчулукту кара күчтөрдөн тазалоо максатын койгонун айткан. Адам эмне менен алектенерин билүү үчүн Будейкин аны скайп аркылуу транска киргизип билген. Анын шериктери Будейкин өспүрүмдөрдү жанын кыюуга жеткиргенин айтышкан.
хэштегтер: #Көккит, #тынчүй, #меноюндамын, #киттердеңизи, #мени4:20даойгот, #f57, #f58. Аталган хэштегдер интернеттен тез арада жайылып коомдо кызуу талкууга алынды. Буларды баракчасына жайгаштырган өспүрүмдөр социалдык тармактагы коркунучтуу оюнга катышууну каалагандар деп болжолдоого болот. Үрөй учурган оюндун катышуучусу адегенде ушул хэштегдерди жайгаштырат. Андан соң ага 50 күн бою өзүн өлтүрүүчүлөрдүн интернеттеги топторунан ар кандай тапшырмалар келе баштайт. Адегенде "жалгыз мүйүздүү жылкынын сүрөтүн тарт", "көк китти тарт" деген сыяктуу зыянсыз тапшырмалар берилет. Бара-бара "өзүңдү өлүп жаткандагыдай тарт", "колуңду устара менен кескиле" деген буйруктар келе баштайт. Берилген тапшырманы аткарган оюндун катышуучусу аны баракчасына жайгаштырып туруусу керек. 50-күнү "өзүңдү өлтүр" деген тапшырма берилет. Өзүн өлтүргөндөр оюндун жеңүүчүлөрү болушат. Эгер өспүрүм коркуп жатканын айтса, анын уюлдук телефонуна үйүнүн дареги жиберилип, "сенин ата-энеңди, жакындарыңды өлтүрөбүз" деген билдирүүлөр келет. Эрежеге ылайык оюндун катышуучусу саат 4:20да өзүнүн өмүрүн кыйышы керек...
Уюуштуруучулар
Бул оюндун уюштуруучулары IT-технологияны жакшы билген адамдар экени болжолдонууда. Өспүрүм дарегинин табылып калганынан чочулап жакындарына маселесин айтпай, аларды коргоп калуу максатында өз жанын кыюуга баруусу ыктымал. "Көк кит" оюну адегенде Орусияда "Вконтакте" социалдык тармагында жайылып кеткен. Андагы суицидге үндөгөн топторго күнүнө миңдеген өспүрүмдөр жазыла башташкан. Мындай топтун биринин түзүүчүсү Филипп Будейкин учурда абакта. Ал өзүнүн кылыктарын "коомчулукту керексиз адамдардан тазалап жатам" деп түшүндүргөн. Жалпы жолунан бул өлкөдө мындай топторго катталган 20га чукул өспүрүм өздөрүнө кол салып каза болгону айтылып келет. Учурда "Вконтакте" тармагынын администрациясы суицидге чакырган топторду жаап салууну убадалоодо.
Окуянын жүрүштөрү
Январь айынын акыркы күндөрүндө "Көк кит" оюну боюнча интернет айдыңында кызуу талкуулар жүрдү. Бир катар жарандар ата-энелерге "балдарыңарга көз салгыла" деп кеңеш берсе, айрым интернет колдонуучулар алардын кээ бир туугандары жалгыз мүйүздүү жылкыны тартып жатышканын айтып ой бөлүшүштү. Ички иштер министрлиги интернеттеги оюндан эч ким өз өмүрүн кыя электигин билдирди. Бирок 1-февраль күнү борбор калаанын №12-мектебинин 8-классынын окуучусу Чыгыш-5 кичи районундагы көп кабаттуу үйдөн таңкы саат 4 чамасында боюн таштап каза тапкан. Бишкек ШИИББинин басма сөз кызматы бул окуяга интернеттеги оюн себеп болгон же болбогондугу териштирилип жатат дешет. Бирок окуучунун таңкы саат 4түн тегерегинде каза болушу "өлүм оюнуна" тиешеси барбы деген ойлор айтылган. Маалыматтарга караганда, көп кабаттуу үйдөн боюн таштаган өспүрүмдүн бөлмөсүндө пижамасы тыкандык менен бүктөлүп, телефону блокко түшүрүлгөн бойдон калган.
Билим берүү министрлиги бул окуядан кийин Билим берүү башкармалыгынын жетекчилерине мектеп окуучулары кирип жаткан сайттарды көзөмөлгө алуу боюнча ата-энелер менен чогулуштарды өткөрүү тапшырмасын берди. Милиция кызматкерлерине эл арасында түшүндүрүү иштерин жүргүзүү милдеттендирилди. Статистикага ылайык, өткөн жылы 95, 2017-жылдын январь айында 15 өспүрүм өз өмүрүнө кол салган. Учурда социалдык тармактардагы "өлүм" топторуна кирген өспүрүмдөр менен иштешүү боюнча өлкө аймагында 111 жана Бишкек шаары боюнча 185 байланыш номерлери акысыз иштей баштады.
Линус Торвалдс
Линус Бенедикт Торвалдс (швед. Linus Benedict Torvalds; 1969-жылы 28-декабрда туулган) — Linux өзөгүн жараткан жана узак убакытка чейинки башкы иштеп чыгаруучусу болгон фин-америкалык программалык инженер. Ал түзгөн Linux өзөгү Linux операциондук системасы, Android жана Chrome OS сыяктуу операциондук системалар үчүн өзөк болуп берген. Ошондой эле ал Git аттуу бөлүштүрүлгөн версия көзөмөл системасы менен Subsurface аттуу сууда сүзүү жана пландоо программасын иштеп чыккан. "Linux өзөгүнүн кеңири колдонулушуна алып барган булагы ачык операциондук системаны жаратканы үчүн бааланып" ал Шинуя Яманака менен биргеликте 2012-жылы Финляндия технология академиясынын "Миң жылдыктын технологиясы" сыйлыгына татыктуу болгон. Андан тышкары ал 2014-жылы "Компүтердик технологиянын жол башчысы" сыйлыгын алган.
Өмүр баяны
...
Жаш кези
Торвалдс 1988-жылдан 1996-жылга чейин Хелсинки университетинде окуп, NODES изилдөө тобунда компүтер илимдери боюнча магистратурасын бүтүргөн. Ал 1-курста окуп аткан учурда Уусимаадагы фин аскер бөлүмүндө кызмат өтөй баштап, академикалык карьерасы үзгүлтүккө учурап калган. 1989-жылдын жай мезгилинде ал Финляндиядагы милдеттүү түрдөгү аскердик кызматын өтөш үчүн 11 айлык офицердик машыктыруучу программага жазылган. Аскерде ал баллистикалык эсептөө кызматкеринин милдетин аткарып, экинчи лейтенант наамын алган. Торвалдс компүтер илимдери боюнча профессор Эндрү Таненбаумдун "Операциондук системалар: Дизайн жана ишке ашыруу" аттуу китебин сатып алган. Китепте Таненбаум MINIX — Unixтин билим берүүгө ылайыкташтырылып кичирейтилген версиясы деп сүрөттөгөн. 1990-жылы ал университеттеги билимин улантып, биринчи жолу UNIXти ULTRIXте иштеген DEC MicroVAX формасында көргөн. Анын так илимдер боюнча жактаган магистрдик иши "Linux: Портативдик операциондук система" деп аталган.
Анын компүтерлерге болгон кызыгуусу Commodore VIC-20 менен башталган. 1981-жылы 11 жашында алгач BASIC менен программаласа, бирок кийин ал түздөн-түз 6502CPU машина кодуна өтүп кеткен. Ал ассемблер тилин колдонгон эмес. VIC-20дан кийин ал Sinclair QL сатып алган. Ал аны бир топ эле, айрыкча, анын операциондук системасын аябай өзгөртүп салган. Анткени ага Финляндияда программа табыш бир топ кыйынчылыктарды жараткандыктан QL үчүн Линус өзүнүн ассемблерин жана текст түзөтүүчүсүн (Pac-Man графикалык библиотекасы менен катар), ошондой эле бир нече оюндарды жасап алган. Ал Pac-Manдын Cool Man аттуу көчүрмөсүн жазганы менен белгилүү. 1991-жылдын 5-январында ал Intel 80386нын негизиндеги IBM PC сатып алган. Андан кийин MINIX көчүрмөсүн алып, бул өз кезегинде ага Linuxтун үстүнөн иш баштоого мүмкүнчүлүк берген.
Linux
Компүтер илимдери боюнча окуган дагы бир швед тилдүү студент Ларс Вирзениус Торвалдсты Технология университетине программа гурусу Ричард Столлмандын сөзүн угуш үчүн алып баргандан кийин ал биринчи жолу 1991-жылы GNU долбоору менен таанышкан. Торвалдс өзүнүн Linux өзөгүнө Столлмандын GNU жалпы коомчулукка ачык лицензиясынын 2-версиясын (GPLv2) колдонгон.
1996-жылдын аягында Transmeta компаниясына барып келген соң Торвалдс Калифорниядагы компаниянын жумуш сунушун кабыл алып, ал жерде 1997-жылдан 2003-жылга чейин иштеген. Кийин ал Open Source Development Labs (OSDL) уюмуна которулуп кетип, андан кийин уюм Free Standards Group менен бириккен. Натыйжада Linux Foundation түзүлүп, Торвалдс анын колдоосу астында иштеп келет. OSDLдин Орегон штатынын Бивертон жергесиндеги башкы штабына жакын болуш үчүн Торвалдс үй-бүлөсү менен 2004-жылдын июнунда аталган штаттын Данторп жергесине көчүп барган.
1997-жылдан 1999-жылга чейин ал Linux жана Unix үчүн стандарттуу бинардык форматты тандоого жардам бериш үчүн 86open долбооруна катышып калган. 1999-жылы MIT Technology Review журналынын "TR100" тизмесинде 35 жашка чейинки дүйнөнүн 100 ойлоп табуучуларынын бири катары Торвалдстын ысымы аталган.
1999-жылы Linux программаларын иштеп чыгаруучу эки алдыңкы компания, Red Hat жана VA Linux жаратмандыгы үчүн ыраазычылык катары Торвалдска биржалык опциондорду сунуш кылган. Ошол эле жылы эки компания тең коомчулукка чыгып, ал эми Торвалдстын үлүшүнүн баасы убактылуу болжол менен 20 млн АКШ долларына чейин өсүп кеткен.
Анын жеке тумар белгиси Tux аттуу пингвин Linux коомчулугу тарабынан Linux өзөгүнүн тумар белгиси катары кеңири кабыл алынган.
Торвалдс "ачык булак программа жасоонун бирден бир туура жолу" деп ишенгени менен, ал проприетардык (автордук укугу сакталган) программаларды камтыса да "жумуш үчүн мыкты шайманды" колдоноорун айтат. Linux өзөгүндөгү версия көзөмөлү үчүн BitKeeper аттуу проприетардык программаны пайдаланганы жана ыктымал колдогону үчүн сынга кабылган. Торвалдс кийин BitKeeperдин ордуна Git деп аталган акысыз программа жазган.
2008-жылы Торвалдс Fedora чыгарган Linuxту пайдаланганын билдирген. Анткени ал PowerPC процессордук архитектурасын жакшы колдоп, ошол убакта ага оң көз карашта болгон. Анын Fedoraны колдонгону кийинчерээк 2012-жылы курган маегинде ырасталган. Ошондой эле ал кабылданган өзгөчөлүктөрдүн регрессиясына жооп катары иш такта чөйрөсүн тандаганы тууралуу жаңыртууларды чыгарып турган.
Учурда Linux Foundation Торвалдс Linuxту жакшыртып, толук кандуу иштеши үчүн ага демөөрчүлүк кылат.
Линус Торвалдс Linux өзөгүндөгү почта тизмеси боюнча башка иштеп чыгуучуларга макул болбогону менен белгилүү. Өзүн "чынында эле жагымсыз адам" деп атоо менен ал кийинчерээк "Мен жакшы адам болуп, аз каргап, алар акмактар деп айтуунун ордуна аларды өсүүгө үндөгүм келет. Кечирим сурайм, мен аракет кылдым, бул жөн гана менде жок" деп түшүндүргөн. Ойду ачык-айкын билдириш үчүн зарыл деп эсептеген Торвалдстын көз карашы башкалар менен катар Intel программисти Сара Шарп жана система иштеп чыгаруучу Леннарт Поттериң тарабынан сын-пикирге кабылган.
2013-жылы LinuxCon конференциясында Торвалдска "АКШ өкмөтү тарабынан Linuxка жашыруун жол киргизүү сунушу болгонбу?" деген суроо узаткан. Бөлмөдөн чыккан каткырыкка ал "жок" деп жооп берип, бирок башын ийкеп, "ооба" деп ишарат кылган.
Linus/Linux байланышы
Башында Торвалдс өзү иштеп чыккан өзөктү Freax (Unix сыяктуу система экенин көрсөтүп турушу үчүн "free" (эркин), "freak" (түрү суук, өзгөчө) жана акыркы тамгасы X (икс) сөздөрдөрүнөн куралган) деп атагысы келген. Бирок өзөктү жүктөп алыш үчүн жайгашкан FTP серверин башкарган анын досу Ари Леммке Торвалдстын көрсөткүчүн линукс (linux) деп атаган.
Ыйгарым укуктары жана соода белгиси
2006-жылга карата, Linux өзөгүнүн болжол менен эки пайызы Торвалдс тарабынан жазылган. Linux өзөгүнө миңдеген адамдар салым кошкондуктан бул пайыздык көрсөткүч ага кошулган эң ири салымдардын бири болуп саналат. Бирок, ал 2012-жылы билдиргендей, өзүнүн жеке салымы учурда негизинен башкалар тарабынан жазылган коддорду бириктирүү менен биргеликте бир аз гана программалоо болуп калган. Торвалдс Linux стандарттык өзөгүнө кайсы жаңы код киргизилиши керек экенин чече турган эң жогорку ыйгарым укукка ээ.
Торвалдс "Linux" соода белгисине ээлик кылып, негизинен Linux Mark Institute аркылуу анын пайдаланылышын көзөмөлдөйт.
Кара колондор
Кара колондор (лат. Pseudorca) – эт жечү делфиндердин бир уруусу, булардын бир түрү бар: кара колон (лат. P. crassidens).
Chrome OS
Chrome OS — Linux өзөгүнө негизделген жана Google тарабынан иштелип чыккан операциондук систем. Ал өзүнүн негизги колдонуучу интерфейси катары Google Chrome браузерин пайдаланат. Натыйжада Chrome OS басымдуу түрдө желе колдонмолорун колдойт.
Google долбоорду колдонмолор менен колдонуучулардын маалыматы булутта жайгашкан операциондук систем катары кабылдап, 2009-жылдын июлунда жарыялаган: ошондуктан Chrome OS басымдуу түрдө желе колдонмолорун иштетет. Булак коду менен коомдук демо ошол жылдын ноябрында чыккан. Chromebook деп аталган биринчи Chrome OS ноутбук 2011-жылдын май айында келген. Samsung менен Acer'дин баштапкы Chromebook өндүрүшү 2011-жылы июлда болгон.
Chrome OS интеграцияланган медиа ойноткуч менен файл менеджерге ээ. Ал Chrome Apps'ты колдойт. Анда түпкү колдонмолор, ошондой эле иш тактага алыстан кирүү мүмкүнчүлүгү бар. Бир нече Android колдонмолор 2014-жылдан бери операциондук система үчүн жеткиликтүү болуп келет. Анын кабыл алынышы башында шек жаратып, айрым байкоочулар бардык эле операциондук системада иштеген браузер функционалдык жактан бирдей дешкен. Chrome OS машиналары базарга канчалык көп кирген сайын, учурда операциондук система ошончолук жабдыгынан өз алдынча аз бааланып калды.
Chrome OS алдын ала жабдыкка орнотулган Google өндүрүш өнөктөштөрүнүн системасы. Булагы ачык Chromium OS'ти жүктөп алынган булак коддон жыйнаганга болот. Мурдараак Google Chrome OS үчүн дизайн максаттарын караштырып, бирок техникалык сүрөттөлүшүн жарыкка чыгарган эмес.
Айдоочулардын - жеткирүү үчүн колдонулат жана маалыматтарды алардын ортосундагыларды алып жаткан иштетүү тутумунун жана компьютер жабдыктардын ортосундагы ортомчу.
3-февраль
3-февраль – Григорий календары боюнча жылдын 34-күнү. Жылдын аягына чейин 331 (толук жылда 332) күн бар.
Майрамдар
= Окуялар =
= Төрөлгөндөр =
Киров (Иглин району, Башкыртстан)
Киров — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Калтыман айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 72 киши. Почта индекси — 452401, ОКАТО коду — 80228820006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
28-январь
28-январь - Григорий календары боюнча 28-күнү, жылдын аягына чейин 337 (толук жылда 365) күн бар.
Тьерри Шартрский
Тьерри Шартрский (1149–1155-ж.). Шарт мектебинин өкүлү, орто кылымдын улуу философу. Жазуунун жана физиканын синтезин түзгөн. Аристотелдин, Платондун, Пифагордун окууларын жактаган. Анын оюу боюнча материя 4 элементке ажырайт, ал 4 элемент бири-бирин аныктайт. Тьерринин сандык виртуалдык спекуляциясы орто кылымдагы схоластикада унутула баштаган, бирок Николай Кузанскийдин системасында кайра каралган.
Газдарды кургатуу
Газдарды кургатуу – газдар жана газ аралашмаларындагы суу буусун жоготуу процесси. Г. к. жаратылыш газдарын түтүктөр аркылуу бир жерден экинчи жерге ташууда, газ аралашмаларын төмөнкү темп-рада бири-биринен компоненттерге бөлүүдө жүргүзүлөт. Натыйжада газ түтүктөрүн, жабдууларды тынымсыз пайдаланууга болот, суунун тоңуусу жоюлат. Г. к. физ.-хим. (абсорбция жана адсорбция) методдору менен жүргүзүлөт. Абсорбциялык ыкмалар газдагы нымды суюктуктар менен сиңирип алууга негизделген. Сиңирип алуучу зат (абсорбент) катары, көбүнчө диэтиленгликоль, глицерин, ZnCI2, CaCI2 эритмелери пайдаланылат. Адсорбциялык ыкмалар газдагы нымдын катуу заттарга өтүү процессине негизделген. Сиңирип алгыч заттар (адсорбенттер): бокситтер, алюмогель, силикагель, CaCI2, NaOH, KOH. Физ. методдо кургатылуучу газды муздатып, кайра газдын көлөмүн кеңейткенде андагы суу буулары суюктукка айланып, бөлүнүп калат. Суу буусуна каныккан адсорбент ысытуу же кургак газ аркылуу суу буусунан арылып, калыбына келтирилет.
Уругвай песосу
Уругвай песосу — Уругвайдын улуттук акча бирдиги.
Газдарды мембрана аркылуу бөлүү
Газдарды мембрана аркылуу бөлүү, газ мембранадан диффузия аркылуу өтүп бөлүнүүгө учурайт. Мембрана катары айнек капиллярлар, Pd куймасынан жасалган түтүктөр, полимердик материалдар колдонулат.
Эргешов Абжапар Абдыразакович
Эргешов Абжапар Абдыразакович (1951, Ош облусу, Өзгөн району, Көлдүк кыш.) - геогр. илиминин доктору (1997), профессор (2000). 1976-ж. КМУнун геогр. факультетин бүтүргөн. 1987-ж. «Кургактыктын гидрологиясы, суу ресурстары жана гидрохимия» адистиги боюнча кандидаттык диссертация коргогон. 1976-жылдан Кыргыз УИАнын Геология институтунда инженер, ил. кызматкер, лаборатория башчысы. 1988-2000-ж. Ош мамлекеттик университетинде окутуучу, доцент, профессор, Бишкек гуманитариялык университетинин табигый илимдер жана экология кафедрасынын профессору (2000), 2001-жылдан ошол эле университеттин менеджмент кафедрасынын башчысы. КУУнун, Кыргыз УИАнын, Казак улуттук университетинин алдында География жана Экология адистигиндеги кандидаттык жана докторлук диссертацияларды коргоо боюнча атайын кеңештердин мүчөсү. Нарын дарыясындагы гидротехникалык курулуштардын, суу сактагычтардын айлана-чөйрөгө тийгизген таасири, ГЭСтерге техникалык-экономикалык жактан баа берүү боюнча ил. изилдөөлөргө, экологиялык билим берүү концепциясын түзүүгө, Эл аралык долбоорлорго катышкан. 100дөн ашуун ил. эмгектин (а. и. 3 монографиянын) автору. Эмгектери негизинен айлана-чөйрөнү коргоо жана айрыкча жаратылыш ресурстарын сарамжалдуу пайдалануу проблемаларын изилдөөгө арналган.
Каримов Иманжан
Каримов Иманжан (1906, Ош облусу, Кара-Суу району, Нариман кыштагы – 1978, ошол эле жер) – пахтакер, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1948). Ош Облусунун Кара-Суу районундагы Ленин атындагы колхоздо звено башчысы болуп иштеген. 1947-жылы анын звеносу 3 га аянттагы пахтанын ар гектарынан 86 цден түшүм жыйнап алган. 1955– 59-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты. Ленин ордени менен сыйланган.
Томь (Обь куймасы)
Томь — Орусиядагы дарыя. Дарыянын узундугу - 827 км.
Конъюнкция
Конъюнкция (лат. cojunctio – байланыштыруу) – кеңири мааниде «жана» байламтасы аркылуу уюшулган татаал сүйлөм. Логикада бир нече предикат менен бир субъекттин ой жүгүртүү байланышы.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Ve kapısı
Качакталар
Качакталар (лат. Bagridae) — жаян балыктардын бир тукуму, булардын далай түрү бар: Герценштейн качактасы (лат. Liocassis herzensteini), көк качакта (L. braschnikowi), кыйчылдак качакта (Pseudobayrus fulvidraco), Уссури качактасы (L. ussuriensis) жана ушундай сыяктуу.
.uy
.uy - Уругвайдын жогорку баскычтагы домени.
Кызыл-Байрак (Кемин району)
Кызыл-Байрак (Кызыл-Байрак) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Кемин районундагы айыл. Чоң-Кемин айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 304 киши.
27 Январь (Үчтүн айы)
27-январь - Григорий календары боюнча 27-күнү, жылдын аягына чейин 338 (толук жылда 365) күн бар.
Коньюкция
Колдонулган адабияттар
Конюнкция Conjunció lògica Konjunkce (matematika) Konjunktion (logik) Konjunktion (Logik) Logical conjunction Konjunkcio (logiko) Conjunción lógica Konjunktsioon (loogika) fa:عطف منطقی Konjunktio (logiikka) Conjonction logique וגם (לוגיקה) Konjunkció Կոնյունկցիա Logika konjungsi Congiunzione logica 論理積 Конъюнкция 논리곱 Логичка конјункција Logische conjunctie Konjunksjon (logikk) Koniunkcja (logika) Congionsion Conjunção lógica Конъюнкция Logical conjunction Konjunkcia (logika) Логичка конјункција Konjunktion (logik) การเชื่อมเชิงตรรกศาสตร์ Ve kapısı Кон'юнкція 逻辑与
Упанишаддар
Упанишаддар (санскрипт उपनिषद्, upa – жанында жана sacl – мугалимдин жанында отуруу) – Веданын бөлүмдөрүнүн бири, байыркы Индиядагы ведалык гимндерге диндик-философиялык комментарийлер.
Упанишаддар б. з. ч. 10 – 6 кылымга таандык. Ведалык кудайлар жана салт-санаалар, үрп-адаттар Упанишаддарда жаңы мазмун менен берилет. Упанишаддар алгач чындыкты таанып-билүү максатында мугалимдин жанында олтуруу дегенди билдирген. Кийин бул термин «жашыруун окууну» билдире баштаган: «Биз кимбиз?», «Биз кайдан келдик?». «Биз кайда баратабыз?»
Оору (сыркоо)
Оору(сыркоо) — организмдин тиричилик аракеттеринин функциялык же морфологиялык өзгөрүүлөргө байланыштуу бузулушу. Анын натыйжасында кишилер күнүмдүк же биротоло эмгекке жарабай калышы мүмкүн.
Оруунун пайда болушу
Оруу организмге зыян келтирүүчү факторлордун күчү коргонуу реакциясынан ашып кеткенде пайда болот. Оруу кээде ооруткуч агенттин бир гана жолу (мисалы, уулануу, кырсыкка чалдыгуу) же анын узак убакыт таасир этишинен (мисалы, тамактануу режими бузулганда ичеги карын оорусу, ашыкча тамактанууда зат алмашуу процесси бузулуп семирүүгө алып келет) болот.
Кээ бир учурда Ошондой өсүү кемтигинин же тукум куума майыптыктын кесепетинен да болот. Сыркоону козгогуч агент организмге бузуучу таасир этүү менен бирге анын коргонуу жана көнүгүү реакциясын күчөтөт. Мисалы, сезгенүүдө ткандын бузулушу менен сезгенген жерде бактерия токсиндери топтолуп, ал жерге кандын көп келиши жана клеткалардын функциясынын күчөшү сезгенген тканды ажыроо продуктусунан тазалайт, бузулган ткандын тез калыбына келишине шарт түзөт. Кээ бир учурда көнүгүү реакциясы өтө күчтүү болуп, белгилүү шарттарда 0руунун өтүшүн күчөтөт. Мисалы, зыяндуу жана уу заттарды ичеги-карындан чыгарууда кусуу, ич өткөрүү маанилүү роль ойногону менен организм көп суу жоготот, ошондой эле катуу оорудан шок болушу мүмкүн. Ошондой бүтүндөй организмдин тиричилик аракетинин бузулушу болуп эсептелет. Ошондой ар түрдүү жана көп себептерден болот. Мисалы, өнөкөт гастрит тамактануу режими узакка бузулганда, ичкилик ичкенде, тамеки чеккенде; жугуштуу жана мите ооруларын козгогуч организмге таасир эткенде гана болот.
Кошумча оорунун пайда болушу
Оору катуу кармаган, анча катуу эмес, өнөкөт болуп айырмаланат. Катуу кармоочу Ошондой жашыруун (инкубациялык), Ооруну билдиргич, Оорунун күчөп турган жана айыгуу мезгилдерине бөлүнөт. Бирок көп Оорулар өөрчүү жана өтүү закон ченемдүүлүгү менен бири-биринен айырмаланат, ошондуктан мындай мезгилге шарттуу түрдө гана бөлүнөт. 0орунун жашыруун мезгили оору козгоочу агент организмге таасир эткенден оорунун белгиси байкалганга чейин болуп, көз ирмемден (кырсыкка чалдыгуу) бир нече жылга чейин созулат (лепрада). Билдиргич мезгил оорунун алгачкы белгисинен баштап, анын бардык белгилери толук байкалганга чейин болот. Сыркоонун күчөп турган мезгилинде ошол ооруга тиешелүү белгилер ачык айкын байкалат. Кээде бул белгилер анча илинбей же такыр байкалбай калышы да мүмкүн. Кээ бир кошумча оорунун натыйжасында кабылдап кетиши ыктымал.Оору капысынан же акырындык менен аяктайт. Кээ бир орган же системада болгон туруктуу өзгөрүүлөрдүн натыйжасында Ошондой өнөкөт формасына өтүп кетиши мүмкүн. Толук айыкканда организмдин функциясы калыбына келип, оору сезими жоголот.
Сыркоонун толук сакайышы көпчүлүк учурда өз убагында дарылоого жана врачтын көрсөтмөсүн так аткарууга байланыштуу. Ошондуктан кичине эле Ошондой белгиси байкалганда врачка кайрылуу керек. Өзүн өзү дарылоо же оорунун негизги белгилери жоголгондо эле дарылоону токтотуу өтө коркунучтуу. Оорулуунун мындай туура эмес мамилеси көпчүлүк учурда оорунун кабылдоосуна жана өнөкөт формасына өтүшүнө, инвалиддикке алып келет, ал тургай өлүмгө учуратышы да мүмкүн.
Сыркоо ар тараптан изилденип, диагнозу коюлат жана дарылоо, алдын алуу методдору иштелип чыгат. Ооруну дарылоодо оорулуунун жеке өзгөчөлүгү, организмдин абалы, мурдагы жана коштоочу оорусу, үй турмушу, иштеген жеринин шарты эске алынат. Бир эле Ошондой менен сыркоологон адамдарга ар түрдүү дары-дармек берилет, себеби бир кишиге жардам берген дары экинчи кишиге зыян келтириши ыктымал. Ошондуктан мурда башка кишиге жардам берген дары менен өз алдынча дарыланууга болбойт. Врач Ооруну дарылоодо себебине жараша дары-дармек сунуш кылат, мисалы, жугуштуу ооруларда микробду өлтүрүүчү заттарды берет, же Ошондой процессинин механизмине жараша, мисалы, гормон жана витамин жетишпегенде анын препараттары, ошондой эле өтө оор клиникалык белгилерге каршы каражаттар, мисалы, ооруну басаңдатуучу, жөтөлгө каршы дары-дармек берилет. Организмдин туруктуулугун жана организмдин коргонуу күчүн жогорулатуучу атайын дарылоо сунуш кылынат (витамин берүү, жакшы тамактануу). Врач оорунун стадиясына жараша дарылоо схемасын өзгөртүп, жаңы дары-дармекти, физиотерапиялык процедураны, айыктыруучу физкультура, массаж жана башкалар белгилейт. Көп ооруну дарылоо үчүн тынчтык талап кылынат. Ошондой күчөп турганда төшөккө жатуу керек. Дарылоонун натыйжалуу болушу айрыкча үй шартында| дарылоодо оорулууну туура багууга, врачтын көрсөтмөсүн өз убагында туура аткарууга жараша болот. Оорулууга тынчтык түзүү, бардык гигиеналык процедураларды жүргүзүү зарыл. Үй-бүлөнүн оорулуу адамга кылган мамилеси чоң мааниге ээ. 0оруну алдын алуу чаралары ар түрдүү. Диспансерлөөдөгү дарылоо жана алдын алуу чараларынын бирдиктүү принциби медициналык кызматкерлердин кыраакылык менен элдин ден соолугун текшерүүгө, ооруну өз учурунда алдын алууга, дени соо адамдарды ар кандай ооруудан сактоого, өнөкөт ооруну кабылдатпоого шарт түзөт.
Ар бир адам өзүнүн, үй-бүлөсүнүн жана башкалар коом мүчөлөрүнүн ден соолугун сактоого милдеттүү. Өздүк гигиенаны сактоо, организмди чыңдоо, дене тарбия көнүгүүлөрүн жасоо, эмгек жана эс алуу режимин сактоо, туура тамактануу, организмге зыян келтирүүчү адаттарды (ичкилик ичүү, тамеки чегүү, туш келди жыныстык катнашуу) четтетүү, Ошондой башталганда тезинен врачка кайрылуу, анын көрсөтмөсүн так аткаруу ден соолукту чыңдоону жана активдүү чыгармачылыкта узак жашоону камсыз кылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
АРПАТЕКТИР ТООСУ
АРПАТЕКТИР ТООСУ – Талас Алатоосунун түндук тармагы.Түз ашуу жана Желдисуу (Үч кошой суусунун сол куймалары) сууларынын аралыгында.Узундугу 25 км дей.Орточо бийиктиги 2800 м, эң бийик жери 3564 м, тоонун түштук-чыгыш бийик бөлүгү кырдуу-аскалуу,түндук-батыш жапыз бөлүгү тайпак; байыркы ден удациялык  түздүктөрдүн  калдыктары кездешет.Түштук-чыгыш капталы Үч кошой суусунун  өрөөнүнө  жантайыңкы  түшөт, түндук-батыш  капталы  тик  жана  кыска.Тоо соң курифейдин мета морфизмделген порфирлүү  гранит,гранит диорит,кварцтуу диорит интрузия тектеринен, Талас өрөөнүнө жантайган жапыз бөлүгү төртүнчүлүк мезгилинин (кум, чопо жана башка) тектеринен турат. Шалбаалуу талаа (2500 м бийиктикке чейин), бадалдуу шалбаа (2800 мге чейин), субальп жана альп шалбаасы (2800 – 3400 м),андан жогору нивалдык-гляциалдык ландшафт алкактары мүнөздүү.Жайыт чабынды жерлери бар.
Колдонулган адабияттар
1.Кыргызстандын географиясы.Б.,2004. Categoru:Кыргызстан Categoru:География Categoru:Тоо Categoru:Кыргыз таануу Categoru:Илим Categoru:Тумар-2011
Жуукучак минералдуу суусу
Жуукучак минералдуу суусу Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районундагы дарылык касиети бар минералдуу суу булактары. Каракол шаарынан 47 км түштүк-батыш тарапта, Тескей Ала-Тоонун түндүк капталындагы Жууку суусунун оң куймасы – Жуукучактын боюнда, деңиз деңгээлинен 2030 м бийиктикте. Жергиликтүү элге илгертен белгилүү. 1950–62-ж. гидрология-геол. изилдөөлөр жүргүзүлгөн. Суу палеозойдо жиреп чыккан гранит интрузиясындагы тектоникалык жаракадан булак түрүндө чыгат. Бургулоодон да (260 м тереңдиктен) жылуу суу чыгарылган. Булактын дебити 0,4 л/сек (бургулоо көзөнөгүнүкү 2,35 л/сек). Химиялык курамы, физикалык касиети боюнча радондуу, хлорид-сульфат-кальций-натрийлүү арашан сууларына кирет. Суунун температурасы 31–34°С. Жалпы минералданышы 0,3 г/л. Курамында йод, бром, СО2, темир, фтор бар. Газдын курамы боюнча суу азоттуу. Биологиялык активдүү компонент – радон (36,7 эман), күкүрттүү суутек (1,5–2,5 мг/л), кремний кислотасы (44 мг/л). Минералдуу суу муун, жарат, нерв ооруларына шыбаа берет.
Сары-Елга (Стерлибашев району, Башкыртстан)
Сары-Елга — Башкыртстандын Стерлибашев районундагы айыл, Халикеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 9 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Черемшанка
Черемшанка — Орусиядагы дарыялары :
Каримов Казимир Абдулович
Каримов Казимир Абдулович (10. 3. 1937-жылы туулган, Казакстан, Чымкент шаары) – физик, физика-математика илимдеринин доктору (1988), профессор (1988), Нью-Йорк Илимдер академиясынын академиги (1994). КМУнун физика факультетин бүткөн (1960). Кыргыз ССР Илимдер академиясынын Физика жана математика институтунда кенже илимий кызматкер (1962–69), илимий кызматкер (1969–70), метеорлорду изилдөөчү топтун жетекчиси (1971–76), Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясынын Физика институтунда атмосфералык процесстери лабораториянын башчысы (1976–98), 1998-жылдан радиофизика лабораториясынын атмосфералык процесстери тобунун жетекчиси, илимий кызматкер. Геофизика жана жогорку атмосферанын процесстерин изилдөө боюнча адис. 500дөн ашык илимий эмгеги, анын ичинде 10 монографиясы жарык көргөн. Эмгектери: Динамика воздушных течений в нижней термосфере и её связь с процессами в тропостратосфере. Ф., 1976; Экология Кыргызстана: проблемы, прогнозы, реконструкции. Б., 2000.
Акуа Фриа (Нү-Мексико)
Акуа Фриа (Нү-Мексико) (Agua Fria) — Нү-Мексико штатынын Santa Fe округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2051 киши. Болжолдуу аянты - 5.2 км². FIPS коду — 35-01220.
Жуушаң
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Рафаэль Корреа
Рафаэль Корреа (, төр. 6-апрель 1963) — Эквадордун президенти.
Бинардык номенклатура
Бинардык номенклатура (лат. binarius кош) — өсүмдүк, жаныбар, микроорганизм түрлөрүнүн эки сөз менен аталышы. Аны швед окумуштуусу К. Линней киргизген (1753). Өсүмдүктөргө ботан. ат коюу жөнүндө атайын эреже иштелип чыккан жана мезгили менен Эл аралык ботаникалык конгрессте каралып турат. Түрдүн аты эки сөз менен (уруусу жана түрү) латын тилинде берилет. Бул номенклатура таксономиялык маалыматты так берип, колдонууга оңой болгондуктан, азыркыга чейин кеңири колдонулат.
Оорулууну багуу
Оорулууну багуу — оорулууга ар тараптан көз салуу жана врачтын сунушун аткарууну камсыз кылуучу иш чаралар жыйындысы. Оорулууну багуу дарылоонун бир бөлүгү. Медицина жаңы өнүгүп келе жаткан мезгилде, врач көпчүлүк ооруну дарылоого алы жете элек кезде оорулууну туура багуу гана оорулуунун жана жарадардын өмүрүн сактап калган. Азыркы мезгилдеги илимий техникалык прогресстин өсүшү, азыркы медициналык техника, өтө натыйжалуу дарылар болуп, операция абдан кылдат жасалса да, оорулуунун ишке жөндөмдүүлүгүн жана ден соолугун калыбына келтирүүдө оорулууну багуунун ролу чоң. Оорулууну баккан киши ага жагымдуу жакшы шарт түзүү, гигиеналык талапты сактоо, врачтын көрсөтмөсүн так аткаруу менен айыкпайт деген оорулуунун өмүрүн сактап калууга болот. Ал эми тескерисинче, оорулуу туура эмес багылса оорусу көпкө созулуп же өмүргө зыян келген учурлар белгилүү. Оорулуу ачуулуу, санаа кор, таарынчаак болот. Бул абалдан чыгаруу же алаксытуу үчүн ар кандай аракеттер жасалат, ал үчүн оорулууга кылдат мамиле жасап, оорусунан толук айыгып кетишине ишендирүү керек. Оорулууну багуу ден соолукту калыбына келтирүүдө чоң мааниге ээ. Ар бир оору бөтөнчө багууну талап кылат, бирок бардык эле оорулуу адамды багууда сактай турган жалпы эреже болот.
Био
Био (гр. bios өмүр, жашоо) 1) «өмүр» (мисалы, биография), 2) «турмуш-тиричиликке байланыштуу» (мисалы, биометрия), 3) «биологиялык» (мисалы, биосинтез) деген маанилерди туюндуруучу татаал сөздөрдүн биринчи бөлүгү.
Оорулууну багуу
Жалпы эрежелер
Оорулуу жаткан бөлмө мүмкүн болушунча жарык, жылуу (абанын температурасы 18—20°С) болууга тийиш. Үйдү күнүнө эки жолу ным чүпүрөк менен тазалоо зарыл. Кышкысын 3 жолу 10— 15 мин. желдетүү, жайкысын терезени такай ачып коюу сунуш кылынат. Желдетүү учурунда оорулууну жылуулап жаап, башын ороп, бетин ачык калтырат. Оорулуунун өздүк гигиенаны так сактоосуна көз салуу зарыл; күнүгө эртең менен жана кечинде жуунтуп, тишин 2 жолу тазалап, тамак ичкен сайын оозун чайкап, эгер мүмкүн болсо кемин- де жумасына бир жолу ваннага түшүрүү керек. Катуу оорулуунун бети колун күн сайын кайнаган сууга кебезди нымдап сүртүп, көзүнүн кычыктарына бор кислотасынын 2%түү жылуу эритмесин тамызып же кебез менен тазалоо, тилин, тишин жана тиштин этин бор кислотасынын 2%түү эритмесине же марганцовканын мала эритмесине кебезди нымдап тазалоо сунуш кылынат. Моюну менен көкүрөгүн, колтугун күн сайын жылуу, ным сүлгү менен сүртүп, кургата аарчуу зарыл. Эткел жана терчил оорулуулардын эти бышырбас үчүн колтугун, жука чурайын жана эмчегинин алдын жууп, арак же атыр менен сүртүп туруу керек. Катуу оорулуунун эти оюлуп кетпесин үчүн анын белин, куймулчагын камфора спирти менен сүртүп, куймулчагына таза жуулган эски жаздык тыш капталган тегерек резина коёт. Чачын күндө тарап, тырмагын дайыма алып, заара ушаткан сайын оорулуунун алдын кайнаган жылуу суу менен жууп туруу керек. Ич кийими менен шейшептерин кеминде жумасына бир жолу которуу сунуш кылынат. Оорулуу ным ич кийимчен жатууга болбойт. Оорулуунун төшөнчүсү менен кийимин которуунун өзгөчө ыгы бар. Оорулууну акырын төшөктүн четине жылдырып, шейшептин бошогон жагын оорулууну карай түрүп, таза шейшепти салып, кайра ордуна жаткырат. Эгер оорулууну төшөктө да кыймылдатууга болбосо шейшебин бутунан башын көздөй белге чейин түрүп, артынан жаңы шейшепти жылдырып, баш жагынан кир шейшепти сууруп алат, тазасын бырыштырбай тегиздеп салат. Катуу оорулуунун көйнөгүн чечүү үчүн колду анын далысына сойлотуп, көйнөгүн кежигесине жеткире жыйнап, эки жеңин удаа чечет. Оорулуунун бир колу майып болсо, адегенде соо колу, ал эми миокарддын инфарктында адегенде оң колу чечилет. Көйнөктү жаралуу колунан баштап, башынан ылдый карай бырышын жакшылап жазып кийгизет. Эгер оорулууга такыр кыймылдоого болбосо, ачык көйнөк кийгизген оң.
Био
Химиялык ажаткана - ошондой эле жыты өлтүрүүгө атайын химиялык аркылуу чөлгө талкалап турган, агын жана, адатта, көчмө менен байланышкан эмес, бир ажаткана. Химиялык ажатканалар көп колдонулат, ал эми тазалоо үчүн атайын суюктук.
Оорулууну багуу
Жалпы эрежелер
Төшөктөн турууга болбогон катуу оорулуунун астына күлтүк коюу үчүн куймулчак тушуна бир колду сойлотуп акырын көтөрүп, экинчи колу менен аны көчүктүн астына коёт. Күлтүктү бошотуп, ысык суу менен таза жууп, лизол же хлораминдин 3%түү эритмеси менен дезинфекциялайт, бул каражаттар болбосо марганцовканын коюу эритмесин колдонсо деле болот. Оорулуунун тамак-ашы ар түрдүү жана жагымдуу болууга тийиш. Аны күнүгө төрт, кээде андан да көп жолу, бир маалда тамактандыруу керек. Мүнөздөп тамактануу менен суюктуктун өлчөмүн врач дайындайт. Кыймылдай албаган оорулууну атайын идиштен же кичинекей чайнектен ичирген жакшы. Оорулууга тынчтык түзүү өтө зарыл шарт. Оорулууга дартынан айыкпасын айтууга болбойт. Өмүрүнүн акырына чейин анын көңүлүн көтөрүп туруу керек.
Дарылар тууралуу
Дары врачтын дайындаган убактысы, өлчөмү менен берилет. Оорулуунун температурасы күнүгө эки жолу бир маалда (эртең менен саат 8—9, кечинде 5—6) 10 мин. өлчөнөт. Кээ бир ооруда врачтын көрсөтмөсү боюнча температура тез-тез өлчөнөт. Оорулууну багууда жылыткыч, компресс, оңко, горчичник койгонду, ингаляция, клизма жасаганды, кээде ооруган жерге муз же кар салынган капчык басканды билүү зарыл.
Оорулууну багууда жалпы эрежелерден башка тигил же бул оорунун өзгөчөлүгүнө жараша бир катар кошумча чараларды аткарууга туура келет.
Панчаткыщитчар дарыясы
Панчаткыщитчар — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - 21 дарыясынын сол жээгинен км алыстыкта Панчаткы орун алган. Дарыянын узундугу - 115 км.
Оорулууну багуу
Жүрөк-кан тамыр системасы ооругандарды багуу
Жүрөк-кан тамыр оорулары кабылдаганда төшөккө жаткыруу зарыл. Жүрөк ишинин жетишсиздигинде деми кыстыгып, көгөрөт, жөтөлүп, кан түкүрөт, ак шишик басат. Бул белгилер өзгөрсө, күчөсө, капысынан деми кыстыкса, көгөрсө, көбүктүү какырык түкүрсө баккан киши кайдыгер мамиле жасабаш керек. Анткени ал жүрөк астмасынын, өпкө шишигинин белгилери болгондуктан тез врач чакыруу зарыл. Врач келгенче оорулууну чалкалата огургузуп, бөлмөгө таза аба киргизип, мүмкүн болсо кычкылтек жыттатат (Кычкылтек	дарылоо). Эгерде бутун ак шишик басса, ичкен жана бөлүп чыгарган суюктуктун өлчөмүнө көз салып, суюктукту жана тузду аз берген оң. Гипертония оорулары менен ооруган кишинин башы айланса, башы ооруса, тез врач чакырып, ал келгенче далысына горчичник коюп, мурда врач сунуш кылган дары берилет. Стенокардия оорулуунун төш сөөгүнүн тушу ооруса валидол, карвалол берип, жардам болбосо жүрөктүн жана төш сөөгүнүн тушуна горчичник коюп, нитроглицерин берген оң. Эгерде булардан натыйжа болбосо медициналык тез жардам чакыруу керек. Жүрөк-кан тамыр ооруларында врачтын сунушусуз дарыны өз алдынча колдонуу өтө коркунучтуу (Жүрөк-кан тамыр системасы).
Панчаткыщитчар дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Оорулууну багуу
Ичеги-карын жолу ооругандарды багуу
Ичеги-карын жолунун ооруларында ич ооруйт, функциясы бузулат, бул учурда тез врач чакыруу керек. Диагнозу такталганча ооруну басаңдатуучу, ич алдырма дарыны берүүгө болбойт, клизма, жылыткыч коюу, кустуруу ар түрдүү кабылдоого алып келип, диагнозду тактоо кыйындайт. Кусундуну же заңды врач келгенче сактоо зарыл. Карын жана ичегинин өнөкөт ооруларында (Гастрит, Колит, Панкреатит, Жара оорусу) жана алардын кабылдоосунда диета жана врач сунуш кылган дарыны колдонуу жана башкалар процедураны так аткаруу керек. Ар кандай «билермандардын» айтуусу менен алкоголду, өсүмдүктөн алынган жана татымал аралашмаларды колдонуу көбүнчө түрдүү кабылдоого алып келгендиктен, аларды таптакыр пайдаланууга болбойт. Боор жана өт баштыгынын ооруларында диета сактоо, витаминди жетиштүү өлчөмдө кабыл алуунун мааниси чоң. Ооруну басаңдатуучу дары, тюбаж, жылуу процедуралар врачтын сунушу менен гана колдонулат. Оорулуунун абалына (алсыроо, уйку басуу), теринин, заңдын жана зааранын өңүнө көз салуу керек.(Сарык)