Вьетнам
Маданияты
Француз үстөмдүгү мезгилинде Вьeтнамда негизинен француз жана америкалык фильмдер чыгарылган. Август революциясынан кийин ВДРдин өкмөтү Ханойдо Радио жана кино уюмун уюштурган. Улуттук кино түзүүдө советтик кинематографисттер жардам көрсөтүшкөн. 1948-ж. алгачкы кино хроникалары тартылган («Мак Хоа үчүн салгылашуу»). Документ фильмдердин студиясы 1956-ж. түзүлгөн. 1958-ж. Ханойдо киностудия уюшулган. Алгачкы көркөм фильми «Бир дарыяда бирге» (1959). 1960-жылдан көркөм фильм студиясы иштейт. Улуттук кинематографиянын негизги темасы француз колониячыларына каршы Вьeтнам элинин күрөшүү тарыхы («Ким Донг», «Жубайлар А Фу», «От океаны»). ВДРге каршы амер. агрессия башталгандан кийин өлкөдө «АКШнын каракчылары», «Ханой, 5 күн кармашуу», «Шамал дарбазасынын жанында» деген даректүү фильмдер тартылган. 60-70-жылдарда согуш темасындагы көркөм фильмдер: «Жаш жоокер», «Нюи сайгондук кыз», «17-параллель: күн-түн дебей» жана «Ханойлук кыз», «Апельсин багы», «Курман болгондун эстелик белеги» (1961; совпрокатта «Курман болгондун сувенири»), «Эки солдат» (1962), «Кичинекей Ким Донг» (1964), «Нгуен Ван Чой», «Бороон күчөөдө» (1966, экөө тең), «Тхам кыздын токою» (1970). Кээ бир фильмдер Москвада жана Карлови-Вардагы эл аралык кинофестивалдарда сыйлыгынын алган. 1959-ж. Ханойдо улуттук киномектеп уюштурулган. Көркөм киностудия, хроникалдык-даректүү, мультипликациялык фильмдер жана кино көчүргүч фабрика иштеген. Америкалыктардын агрессиясынын натыйжасында кино өндүрүшүнүн бөлүктөрү жунглиге көчүрүлгөн. ВДРдин көрүнүктүү актёрлору: Фи Нге, Нгок Лан, Нгуен Хонг Шэн, Ча Жанг, Туе Минь, Тху Хиен, Туй Винь. 16-кылымда музыкалык коом түзүлүп, вокалдык-аспаптык («Бо ня няк», кийинчерээк «Бо зяо фыонг» ыр жана бий коомуна айланган), «Дой ба лэнь» оркестри пайда болгон. Аспаптардан: үйлөмө кхен (Пан флейтасынын бамбуктан жасалган түрү), дык, тиеу, шао бан, шао бау (түрдүү флейталар) ж. б.; урма чонг дай жана чонг тео (барабан) кеңири тараган. 19-кылымда «Няк Тянь» оркестри уюшулган. Түштүк Вьeтнамда элдик театрдын негизинде вокалдык музыканын номурларын камтыган улуттук жарым профессионал театры негизделген. 20-кылымдын 30-жылдарында улуттук театр өнөрү өзгөчөлүгүнөн ажырап, европалык опералар коюлуп, европалык үлгүнү туураган. Француз колониячыларына каршы согуш жылдарында элдин эмгегине арналган ырларынын негизинде жаңы революциячыл ыр фольклору пайда болгон. Вьeтнамдын операсында До Ньюандын «Ко-Шао» («Кыз-жылдыз»), Нгуен Суан Хоантанын «Чоң дарыя көпүрөсүнөн өтүү» чыгармалары көрүнүктүү орун ээлейт. ВДРдин көп музыканттары тео театрынын элдик обон-күүлөрүн чогултуп, жазып жана кайра иштеп чыгуунун негизинде түрдүү жанрдагы өз музыкасын түзүшкөн. 1955-ж. Ханойдо консерватория ачылган. Андан кийин улуттук музыкалык театр мектеби, орто жана жогорку музыкалык курстар, балдардын музыкалык мектептери негизделген. 1959-жылдан Ханойдо симфониялык оркестр, 1962-жылдан элдик аспаптар оркестри, ошондой эле мамлекеттик хор иштейт. Ад.: Экономика и внешнеэкономические связи Вьетнама. М., 2001; Вьетнам: страна и люди. Ханой, 2002; Вьетнам//Большая Российская энциклопедия. Т. 6. М., 2006. Никулин Н. И. О периодизации вьетнамской литературы эпохи средневековья; Великий вьетнамский поэт Нуген Зу. М., 1965; Литературный энциклопедический словарь. М., 1987.