cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Полина Попова
Өмүр баяны
Бош убактысында теннис ойногонду, тамак жасаганды жана саякаттаганды жактырат. Анын эң жакшы көргөн адабий чыгармасы Маргарет Митчеллдин "Шамал менен кеткен" чыгармасы. Окуудан өтүүнү пландап, ал үчүн кытай тилин үйрөнгөн. Бирок “Орусия сулуусу” сынагында жеңишке жеткенден кийин, ал өз мекенинин пайдасына өз оюн өзгөрткөн.
Анын пикиринде, кыздын сулуулугунан тышкары, «боорукер жүрөк жана сулуу жылмаюу» болушу керек.
Ал ноябрда Кытайдын Санья шаарында өткөн "Дүйнө сулуусу 2017" сулуулар сынагында алдыңкы ондукка кирген.
Электрдик көзөнөк
Электрдик көзөнөк – электр өткөрбөөчү чөйрөдө ток күчүнүн чукул көбөйүшүнө алып келүүчү физикалык жаратылышы бар процесстердин жалпы аталышы.
Ашкалдөбө
Ашкалтепа — Өзбекстан Республикасынын Андижан облусу Коргондөбө районуна карашту айыл.
Морфема
Морфема – сөздүн маани берүүчү бөлүгү жана тилдеги негизги бирдик же мааниси жагынан бөлүнбөй турган грамматикалык форма. мененынкасиеттери: маани берет (лексикалык же грамматикалык маани туюнтат); башка учурларда да бирдей мааниде, бирдей формада кайталанат; чектүү болот (баштапкы маанидеги абалынан ары бөлүктөргө ажырабайт). Мисалы «малчылардын» деген сөз «мал» «-чы», «-лар», «-дын» деген 4 морфемадан турат. Мында биринчи морфема зат атооч, экинчиси сөз жасоо, үчүнчүсү көптүктү, төртүнчүсү (илик жөндөмө) таандык байланыш маанилерин туюнтту. Ушул сыяктуу ар кыл маанилерди туюнтушуна карата бул сөз бирдиги (морфема) уңгу морфема, лексикалык морфема, куранды морфема дегендей түрлөргө бөлүнүп кетет.
Нарын заказниги
Нарын заказниги - Нарын дарыянын жогорку жагында. 1958-ж. мамлекеттик аңчылык заказниги катары уюштурулган.
Деңиз деңг. 2400—3500 м бийикте. Аянты 40 миң га. Негизинен марал жана тоо эчки, аркар, элик, аюу, илбирс, суусар, тыйын чычкан, суур, хашкулак жана башкаларды коргоо максатын квздойт. Кийинчерээк доңуз коё берилип, тоо шартына байырлашып, саны бир кыйла көбөйдү. Заказникте карагай, ит мурун, карагат, четин, кайыц, зарац, арча ж. б. осет. Канаттуулардан улар, кекилик, чил, өрдөк ж. б. учурайт. Заказникти жакшыртуу максатында ар кандай биотех. чаралар жүргүзүлүүдө. Кыргызстандын башка аймагында кездешпөөчү ма­рал бар.
Далум
Далум (Dahlum) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Вольфенбюттель районуна кирет.
Калкы - 739 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,12 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 58 007. Муниципалитеттин башчысы — Рольф Шрадер.
Сенин атың
"Сенин атың" (жапон тилинде 君の名は: kimi no nawa) ― 2016-жылы Макото Шинкай жазган жана тарткан жапон анимациялык тасмасы. Тасма Макотонун тасмадан бир ай мурун жарык көргөн романына негизделген. Окуя айылда мектепте окуган кыз жана токиолук мектеп окуучусу жаш жигиттин денеси алмашып кеткени менен уланат.
Нарын участкалык солдат депуттарынын совети
Нарын участкалык солдат депуттарынын совети - Кыргызстандагы алгачкы Советтердин бири.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Эгматинг
Эгматинг (Egmating) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Эберсберг районуна кирет.
Калкы - 2142 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 19,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 75 116. Муниципалитеттин башчысы — Эрнст Эберхер.
Декуриондор
Декуриондор, куриалдар - Байыркы Римдеги Италия шаарлары менен провинцияларындагы шаардык советтердин (сенаттардын же куриалдардын) мүчөлөрү.
Декуриондордун кызматы ардактуу жана өмүрлүк болуп эсептелген жана коомдук акчаларды сарптоо, жерди ижарага берүү, алык-салык ж. б. иштерди башкарып, жөнгө салып турушкан.
Зальцведель
Зальцведель (Salzwedel) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 24 874 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 106,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 455. Муниципалитеттин башчысы — Зигфрид Шнайдер.
Майтенбет
Калкы - 1917 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 30,94 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 83 126. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Кирхмайер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 58 шаардык районго бөлүнөт.
Орусбаев Абдыкадыр
Орусбаев Абдыкадыр (8. 12. 1937, Чүй облусу, Чүй району, Калиновка айылы – 25. 11. 2009, Москва) – тилчи, кыргыз жана орус тилдери боюнча адис, социолингвистиканын баштоочусу, филология илимдеринин доктору (1992), профессор (1993), Эл аралык Информациялаштыруу академиясынын академиги (1996, Москва). КРдин илимге эмгек сиңирген ишмери (1999). Каракол мамлекеттик педагогикалык институтун бүтүргөн (1962). Тогуз-Торо районундагы Кош-Дөбө орто мектебинде мугалим (1962–64), Кыргыз илимийиз. институтунда илимий кызматкер (1965–67), СССР ИАнын Тил илими институтунун аспиранты (1968– 71), КР УИАнын Тил жана адабият институтунда улук илимий кызматкер, лаборатория башчысы (1971–76), директордун орун басары (1979–89), КМУда окутуучу (1972), Алжирдеги Оран университетинин Орус тили факультетинин деканы (1976-79), Курск жана Мичуринск педагогикалык институтунда доцент (1982, Россия), Фрунзе педагогикалык институтунда проректор (1990-92) Пекин университетинин Орус тил факультетинде окутуучу (1995), Лейпцигдеги Айхшетт католик университетинде изилдөөчү (1999–2000). КРСУда декан (1992–2009). 300дөн ашык илимий эмгектин автору. А. С. Пушкин атындагы Эл аралык медаль (1995, 2004, Россия) жана «Даңк» медалы менен сыйланган. Эмгектери: Языковые процессы. Ф., 1987; Языковая жизнь Киргизии. Ф., 1990; Функциональная дистрибуция языков. М., 1991; Социолингвистика. Б., 1997. Русский язык как этнокоммуникативный компонент двуи многоязычия в Кыргызстане. Б., 2003; Воспитание молодежи на этических ценностях народных эпосов «Манас», «Песнь о нибелунгах» и «Слово о полку Игорове». Б.; Лейпциг, 2000.
Гилтнэр (Небраска)
Калкы - 389 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 31-18825.
Фэррелвю (Миссури)
Фэррелвю (Миссури) (Ferrelview) — Миссури штатынын Platte округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 593 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 29-24058.
Вехтерсбах
Вехтерсбах (Wächtersbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Дармштадт административдик округуна карайт. Майн-Кинциг районуна кирет.
Калкы - 12297 киши(2013-ж.). . Аянты - 50,79 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 35 029. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Кречмер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Урмия
Урмия (мурдагы Резайе) - Армян тайпак тоосундагы туздуу туюк көл. Ирандын түндүк-батышында. Күрдстан тоолорунун чыгышындагы тектон. ойдуңда, 1275 м бийиктиги жайгашкан. Аянты 5,8 миң км2. Терендиги 15 кмге чейин. Жээктери көбүнчө жапыз келип, шор жерлери көп. Негизги куймалары: Зеррине-Руд, Татаву, Ажи-Чай. Суусунун туздуулугу 80%оден (жазында) 280%оге (күзүндө) чейин. Көлдө 102 арал бар, алар негизинен ээн. Ирилеринде мисте токойлору өсөт. Балык жок. Пеликан жана фламинголор байырлайт. Кеме жүрөт.
Куймаларына суу сактагычтарды куруунун натыйжасында жана кургакчылыктан көлдүн аянты 2 эсеге кичирейип, соолуп калуу коркунучунда турат.
Нарышкиндер
Нарышкиндер - 16-кылымдын орто ченинен белгилүү орус ак сөөк тукуму.
Нарышкиндер падыша Алексей Михайлович экинчи аялы Наталья Кирилловна Нарышкинага (1651—94; Пётр 1нин энеси) үйлөнгөндөн кийин саясий аренага чыккан. Пётр I тактыга келгенде На­талья Кирилловна жанa Лев Кирилло­вич (Пётр 1нин таякеси) мамлекетти башкарууда маанилүү роль ойногон. 18-кылымдын башынан Нарышкиндерден оомат качкан, бирок Александр I сурагына чейин да, андан кийин да Нарышкиндердин өкүлдөрү падыша ордосунда саясий иштерге катышып турган. Декабрист М. М. Нарышкин да Нарышкиндер тукумунан.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Боден (Вестервальд)
Боден (Вестервальд) (Boden (Westerwald)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 574 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,30 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 43 005. Муниципалитеттин башчысы — Рудольф Ойльберг.
Үч-Коргон айыл аймагы (Кадамжай району)
Үч-Коргон айыл аймагы ― Кыргызстандын Кадамжай районундагы административдик-аймактык бирдик. Үч-Коргон, Боз, Валакиш, Какыр, Калача, Калтак, Камбарабад, Разьезд, Сулайманабад, Сухана, Тажик-Кыштак, Чаувай айылдарынан турат. Административдик борбору ― Үч-Коргон айылы.
Хинтон (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 808 киши болгон.
Декстриндер
Декстриндер (лат. dexter - оң) - амилаза тибиндеги ферменттердин таасири менен полисахариддердин ферменттик гидролнзинен пайда болгон аралык продукт.
Ал - анча-мынча калыбына келтиргач касиети бар коллоид эритмелерин пайда кылуучу аморфтуу зат. Декстриндер гидролиз стадиясынын башталышында йод менен кошулганда көк түскө келүүчү амплодекстринди жана йод менен боёлбоочу мальтодекстринди, эритродекстрпндерди пайда кылат.
Наряд (аскердик)
Наряд (аскердик) — ички кызмат, күзөт жанa гарнизон кызматтарын аткаруучу, о. эле ар кандай чарб. ж. б. иштерди бүтүрүүчү аскер бөлүктөрүндөгү, кемедеги жанa гарнизондогу бөлүкчө, аскер кызматчыларынын тобу.
Наряд бир суткага, чарба ж. б. иштери үчүн командир белгилеген мөөнөткө дайындалат.
Сярно-То-Се
Сярно-То-Сё — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хайпудырская губасы орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Брайтунген (Верра)
Калкы - 4910 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 44.89 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 66 013. Муниципалитеттин башчысы — Петер Хаймрих.
Декрет
Аны жогорку бийлик жана башкаруу органдары укук нормаларын белгилөө үчүн чыгарат.
Кара Көйнөк
Кара-Көйнөк — кыргыз элинин Бугу уруусунун курамындагы урук. Көбү Ысык-Көл облусунда жайгашат, Бөкөнбаев айылында жашашат. Кыргыздын Багыш уруусунун курамында Ак Көйнөк аттуу урук аталышы бар. Жана түркмөндөрдө аттуу уруулар бар. Уруктун калкы: ~ 10.000.
Жашаган айылдары, шаарлары
Ак-Суу ооданында, Жети-Өгүз ооданында, Бөкөнбаев айылы, Темир-Канат айылы, Бүт калктын жашаган жери Ысык-Көлдүн түштүк жээгинде жайгашат.
Бөлүнүшү
Шоңко, Курумшу, Бүтөбай. уруктарынан түзулөт
Элдик көркөм искусство –
Элдик көркөм искусство – эмгекчи эл жараткан, анын табити менен кызыкчылыктарын чагылдырган жана эл массаларынын арасында кеңири тараган көркөм сүрөт жана жасалгалык-турмуштук кооз буюмдар көркөм искусствосу. Элдик көркөм искусство ачык байкалган улуттук мүнөздө болот. Өзүнүн өзгөчөлүгү боюнча ал «турмуштук» деген сөздүн эң кеңири маанисинде колдонулат: материалдык маданияттын скульпторлуктан зергер буюмдарына чейинки бардык жактарын өз ичине камтыйт. Тиричилик жана өндүрүштүк болуп бөлүнгөн турмуштук практика менен күндөлүк тыгыз байланышуусунда Э. к. и. эреже катары, өзүнүн чыгармаларындагы терең шайкештиги менен айырмаланат. Көркөм тилинин айкындыгы менен күчү, материалды түшүнүп, туура колдонуу ыгы, чыгармачылык тапкычтыгы жана чечимдеринин шардыгы, мазмун менен бекем органикалык (шайкештик) байланышы, көркөм формасы, предметтин аткарылыш техникасы жана бардык ушул элементтердин турмуштук талаптарга жооп бериши Э. к. ө-дүн чыгармаларын классикалык чыгармаларга айланткан мүнөз­дүү белгилерине кирет. Э. к. и-нун көркөм принциптери менен чыгармачылык ыкмасы көркөм практика процесси учурунда иштелип чыгып, мурунку устадан кийинки анын ишин улантуучу устага берилет. Адамзат тарыхынын эң алгачкы стадияларында бүт көркөм өнөр элдик болгон. Таптын пайда болушу жана искусствонун келип чыгышы менен Э. к. и. «өзү үчүн» деп аталган көркөм үй ишине (негизинен дыйканчылык көркөм өнөрү) жана кеңири элдик көркөм кесипчиликке айланган көркөм кол өнөрчүлүктөргө бөлүнүп кеткен. Капитализм мезгилинде эмгекти коомдук бөлүштүрүүнүн негизинде кесиптик-турмуштук кооз буюмдар көркөм искусствосу пайда болот жана ал фабрика өндүрүшү менен тыгыз байланышта турат, ошол эле учурда элдик кол өнөрчүлүктүн иш чөйрөсү кыскарат (арзан фабрикалык буюмдардын конкуренциясы астында), Э. к. и. чыгармаларынын сапаты төмөндөйт. Ал эми социализм учурунда Э. к. и. өнүгүүнүн толук эркиндигин өз колуна алат, элдик уздардын маданияты өсөт, элдик искусство менен кесиптик искусство жакындаша башташат.
Яртыбаш
Яртыбаш — Өзбекстан Республикасынын Андижан облусу Коргондөбө районуна карашту айыл.
Хинтервайденталь
Хинтервайденталь (Hinterweidenthal) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк Батыш Пфальц районуна кирет.
Калкы - 1619 киши(2013-ж.). . Аянты - 16,90 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 40 020. Муниципалитеттин башчысы — Бербель Шенк.
Тутагач (Балтачев району, Башкыртстан)
Тутагач — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Төмөнкү сикияз айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 370 киши. Почта индекси — 452982, ОКАТО коду — 80208822006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Брэнсон (Колорадо)
Брэнсон (Колорадо) (Branson) — Колорадо штатынын Лас Анимас округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 77 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 08-08345.
Электр-динамикалык өлчөгүч механизм
Электр-динамикалык өлчөгүч механизм – токтун эки контурунун өз ара аракеттешүүсүнө негизделген механикалык которулушундагы электр тогунун күчүн өзгөрткүч.
Кыймылсыз (1) жана кыймылдуу (2) чыгырык аркылуу ток өткөндө алардын айланасында магнит талаасы пайда болот. Бул талаалар айландыруучу моментти түзөт. Карама-каршы айландыруучу момент спираль пружиналардын жардамы менен түзүлөт. Бул эки моменттин чоңдуктары бирдей болгондо (2) чыгырык бурулуусун токтотот жана аны менен байланышкан (4) жебе кубаттуулукту көрсөтөт. Мында (3) чыгырыктын айлануу огу. Тышкы магнит талаасы өлчөөлөргө таасирин тийгизбегендей курал металл экран менен капталат. Электр-динамикалык өлчөгүч механизм негизинен кубаттуулукту өлчөй турган ваттметрлерде болот. Өлчөөнүн жогорку чегинде салыштырма негизги каталыгы 0,1%ке жетет. Бул механизмдин бир түрү – ферродинамикалык өлчөөчү механизм. Андан кыймылсыз чыгырыктын магнит талаасын күчөтүү үчүн магнит өткөргүчтөр пайдаланылат. Электр-динамикалык өлчөгүч механизм амперметр, вольтметр, ваттметр катарында өзгөрмө токтун чынжырларында колдонулат.
Урманбетов Салмоорбек
Урманбетов Салмоорбек (14. 7. 1950, азыркы Чүй обл., Сокулук району, Кызыл-Туу айылы - 2. 7. 2010, Кытай, сөөгү Караганда шаарына коюлган) - цирк артисти, Кыргызстанда алгачкы айбанат үйрөтүүчү. Кыргыз ССРинин эмгеги сиңирген артисти (1979), Кыргыз ССРинин эл артисти (1990). 196667-ж. Түркмөнстандагы «Жигитовка» студиясында окуган. Андан кийин Кыргыз циркинин жалпы программасына «Кыргызстандын шумкарлары» деген оюн менен катышкан. 1972-жылдан аюу, топоз, төө, кой, эчки, ит жана ат үйрөтүп, биринчи аренага алып чыккан. Болгария, Румыния, Кытай ж. б. өлкөлөрдө гастролдо болгон. Кыргызстан Ленин комсомолу сыйл. лауреаты (1982). Медалдар менен сыйланган.
Орус жүкчүл жылкысы
Орус жүкчүл жылкысы – жүкчүл жылкы породасы. Бул тукум чымыр денелүү болуп, сөөктүү жана кесимдүү. Айгырынын бийиктиги 150–158 см, салмагы 550–590 кг. Бээсинин бийиктиги 150–156 см, салмагы 520–560 кг. Орус жүкчүл жылкысы узун денелүү, кең көкүрөктүү келип, соорусу чоң, тегерек, кыска, буттары күчтүү. Семиз жылкыларынын жалы аябай чоң болуп, булчуң эттери өзүнчө бөлүнүп турат. Соорусу эки бөлүнүп, салаңдаган абалда болот. Тарамыштары бекем, бакайлары анча узун эмес, жал-куйругу денесине төп келишкен жылкы. Өңү жээрде, буурул, тору, күрөң жана кара болот. Порода бельгиялык оор жүкчүл арден тукумундагы айгыр менен жергиликтүү бээни аргындаштыруу аркылуу алынган. Орус жүкчүл жылкысы чыгаруу жумушу 1923-ж. Украинадагы Ново-Александр жылкы з-ду менен Россиянын Пермь обл-ндагы чарбаларда кеңири жүргүзүлгөн. Ошол убакта араба тартууга күчтүү жылкы көп керектелгендиктен, орус жүкчүл жылкысына болгон талап аябай күчөгөн. Субай жылкыны атайылап багуунун натыйжасында орус жүкчүл жылкысынын Луганск облусунун чарбаларында анча бийик эмес, калегес, ыкчам тиби – Ново-Александр жылкы заводунан тараган өзүнчө тип пайда болгон. Кээ бир өтө мыктылары 20 тга чейин жүктү тарта алат. Кыргызстан, Казакстан, Өзбекстанга чейин тарап, күч унаа катары абдан керек жылкыга айланды.
Милроу (Миннесота)
Милроу (Миннесота) (Milroy) — Миннесота штатынын Redwood округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 252 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 27-42362.
Саар Бассейнинин Аянты
Саар Бассейнинин Аянты ( Le Territoire du Bassin de la Sarre ), Саар ( Saargebiet ) - Биринчи дүйнөлүк согуштан кийин Улуу Британия жана Франция тарабынан оккупацияланган жана 1920-1935-жылдары Улуттар Лигасы башкарган Германиянын аянты. Администрациялык жер жалпысынан Германия Федеративдик Республикасынын курамына кирген азыркы Саар аймагына туура келген, анын административдик борбору Саарбрюккен шаары болгон. 1935-жылы плебисциттен кийин аянт Германияга кайтарылган.
Административдик бөлүнүш
Саардын Аянты бөлүнөт:
Урду
Урду -  пакистандыктардын тили; Пакистандын расмий тили; Индиянын азыркы адабий тилдеринин бири. Пакистан, Дели, Бомбей, Хайдарабад жана Индия, Фиджи, Англия, Канада, АКШ, Норвегияга тараган. Индевропа тилдеринин инди-арий тобуна кирет. 13-14-кылымда кхариболи диалектисинен өөрчүп чыккан. 17-кылымдын акырында адабий тилге айланган. Бул тил Урду наамын 19-кылымда алган, ага чейин «рехта» аталган. Жазуусу араб графикасынын негизинде калыптанган.
Элдик көркөм өнөрчүлүк
Элдик көркөм өнөрчүлүк – ар кандай көркөм буюмдарды жасоого адистешкен устаттардын артелдерге бириккен жасалгалык-турмуштук кооз буюмдар көркөм искусствонун жергиликтүү тармактары. Атагы алыска кеткен ушундай элдик кол өнөрчүлүгүнө палех, мстер, федоскиндик сүрөттөр (папье-маше боюнча), жыгачтагы хохлома сүрөт оюулары, гжель керамикасы, күмүштү карартуу боюнча великоустюг кол өнөрчүлүгү, холмогордук, сөөктү оюп кесүү, богороддук кесип жасалган жыгач оюнчугу, дымково оюнчугу, металлдан жасалган кубачин буюмдары, вологда торлору, мстёр саймалары, новгород саймалары жана көп сандагы Түркмөнстан, Азербайжан, Армения жана Украинадагы килем токуучулук кол өнөрчүлүгү кирет. Мына ушул бардык кол өнөрчүлүктөр өздөрүнүн бай көркөм традицияларына ээ жана эчен к-дардан бери калыптанып, муундан муунга берилип келе жатат. XIX кылымдын акырында, айрыкча XX кылымдын башында Э. к. к. ө. («кустардык көркөм кол өнөрчүлүк» деп аталган) зор кризиске туш болгон жана жоголо баштаган. Буга алып сатарлардын кол өнөрчүлөрдү ырайымсыз эзүүсү жана базар талабын аныктаган, көркөмдүккө каршы буржуазиялык модерн стилинин таралышы себеп болгон. Советтик түзүлүштө Э. к. к. ө. кайрадан туулган жана өзүнүн эң жакшы традицияларын өнүктүрө алган. Ал жаңы образдар, сюжеттер, орнаменттүү мотивдерге байыган. Э. к. к. ө. устарттары жаңы техниканы кеңири пайдаланышкан. Көркөм артелдердин эмгектери мамлекеттик ишке айланган. Үзгүлтүксүз уюштурулган элдик турмуштук кооз буюмдар көркөм искусство көргөзмөлөрү кеңири коомчулуктун көңүлүн өз ишмердигине буруп, кызыгуусун туудурган. Алар жасаган буюмдар совет элинин турмушунан кеңири орун алып, советтик адамдардын эстетикалык тарбиясын өнүктүргөн.
Дамме (Фехта)
Дамме (Фехта) (Damme (Landkreis Vechta)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Фехта районуна кирет.
Калкы - 16 441 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 104,45 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 60 002. Мэр — Герд Муле.
Шаар административдик курамы боюнча 30 шаардык районго бөлүнөт.
Морфогенез
Морфогенез (гр. morphe – түр, форма жана...генез), форма пайда болуу – организмдердин жеке (онтогенезде), о. эле тарыхый же эволюциянын өөрчүшүндө (филогенезде) органдардын, системалардын жана дене бөлүктөрүнүн жана формалардын пайда болушу. Морфогенезди изилдөө – өсүмдүк, жаныбар жана адам морфологиясынын негизги проблемаларынын бири. Жаныбарлардын жеке өөрчүшүндө субклеткалуу, клеткалуу жана көп клеткалуу структуралар пайда болот. Классикалык эмбриологияда, демейде, көп клеткалуу структуралардын пайда болушу морфогенез деп түшүндүрүлөт. Ал өөрчүп жаткан организмдин көбөйүшү, формасынын өзгөрүшү, клеткаларынын орун которушунан пайда болот. Жаныбарларда клеткалардын көбөйүшү аркылуу форма пайда болуу түйүлдүктөн кийинки өөрчүүгө мүнөздүү. Жаныбарда көңдөй (түтүк) органдардын (ичегинин, нерв түтүгүнүн пайда болушу), алардын бөлүктөрүнүн (мээ ыйлаакчаларынын өөрчүшү) жана башка учурлар морфогенезге мисал болот.
Өсүмдүк морфогенези – өөрчүү процессинде форманын калыптанышы, морфологиялык структуралардын пайда болушу жана организмдин бүтүндүгү. Өсүмдүктүн бүтүндөй онтогенезинде такай өстүрүп туруучу меристеманын болушу өсүмдүк морфогенезинин мүнөздүү белгиси болуп эсептелет. Бул учурда бардык жаңы өркүн, гүл, тамыр калыптанат жана дене түзүлүшүнүн метамердүүлүгү (симметриялуулугу) пайда болот. Онтогенездин ар кандай этаптарында организмдин өөрчүшүн башкаруу максатында морфогенезди изилдөө өөрчүү биологиясы, ошондой эле генетика, молекула биологиясы жана башкалар. тармактардын негизги маселелери болуп саналат жана тукум куугучтук закон ченемдүүлүгүн изилдөө менен байланыштуу.
Орус-Иран согуштары (18–19-к.)
Орус-Иран согуштары (18–19-к.) – Закавказьеге үстөмдүк кылуу үчүн падышалык Россия менен Ирандын ортосунда болгон согуштар. 1722–1723-ж. Пётр I Россиянын түштүк чек арасын кеңейтүү максатында Персия жортуулун баштап, Азербайжан менен Дагстандын айрым бөлүгүн Россияга кошкон. 18-кылымдын аягында Иран Англия менен Франциянын колдоосуна таянып, Закавказьеге үстөмдүк кылуу үчүн Россияга каршы согуш баштаган. Натыйжада Россияга 1801-ж. Грузия (Картли жана Кахети), 1803-ж. Мегрелия, 1804-ж. Имерети жана Гурия кошулуп, 1804-ж. Гянжи хандыгы багындырылган. Бул 1804–13-ж-дагы орус иран согушуна алып келген. 1804-ж. 23-майда Иран Түштүк Кавказдан орус аскерин чыгарууну талап кылган. Бул талап орундалбагандан кийин 10-июнда Иран согуш баштаган. Согушта орус аскери жеңип, 1806-ж. Нух, Дербент, Баку жана Кубаны, 1808-ж. Эчмиадзин, Нахичеванды, 1813-ж. Ленкоранды алган. 1813-ж. октябрда Иран Гүлстан тынчтык келишимине кол коюуга мажбур болгон. Келишим боюнча Иран Дагстан менен Түндүк Азербайжандын Россияга кошулушун тааныган. Бирок Иран өкмөтү Англиянын тукуруусу менен тынчтык келишимди бузуп, Россияга кошулган аймактарды кайтарууну талап кылган. 1826-ж. 16-июлда Иран аскери согуш жарыялабастан, Россияга кол салган. Согуш эки жылга созулган. Орус аскерлеринин жеңиштүү чабуулунун натыйжасында Иран өкмөтү келишимге келүүнү өтүнгөн. 1828-ж. 10-февралда түзүлгөн Түркманчай келишими боюнча Эриван жана Нахичеван хандыктары Россияга кошулган.
Джансен (Небраска)
Джансен (Небраска) (Jansen) — Небраска штатынын Jefferson округуна караган АКШ шаары.
Орус музыкалык коому
Орус музыкалык коому - 1859-ж. А. Г. Рубинштейндин демилгеси менен Петербургда уюшулган. Негизги максаты – Россияда музыкалык билимди өркүндөтүү жана жергиликтүү музыканттарга жардам берүү. Москва, Киев ж. б. ш-да бөлүмдөрү бар. Кесипкөй музыкалык Маданиятын өнүгүшүнө көмөкчү болгон. 1917-ж. чейин иштеген.
Декоратив өнөрү
Декоратив өнөрү - пластика өнөрүнүн тармагы; ал архитектура жана дизайн сыяктуу материалдык чөйрөнүн көркөм калыптанышына таасир кылып, ага эстетикалык жана идеялык-образдык касиет берет.
Декоратив өнөрү түздөн-түз архитектура менен байланышкан монумент өнөрүнө (фасаддарды, интерьерлерди, о. эле парк скульптураларын кооздоочу архитектуралык декор, рельеф, статуя, витраж, мозаикаларды түзүү), жасалга-колдонмо жана жасалга өнөрүнө (көргөзмөлөрдүн жана музейлердин экспозицияларын кооздоо ж. б.) бөлүнөт.
Декоратив өнөрүнүн чыгармаларыньш экспозициялык элементтери же деталдары (аянт, парк, о. эле имараттар, интерьерлер ж. б.) ансамблдин келем-мейкиндик жактан уюшулушунда маанилүү роль ойнойт жана ошол ансамблдин айкалышында гана таасирлүү кабыл алынат.
Наряд-буйрутма
Наряд-буйрутма ― өндүрүштүк-тех. багыттагы продукцияны өткөрүүчү менен керектөөчүнүн өз ара катнашын жөндөөчү документ.
Аны тейлөө органдары тапшыруучулар менен сатып алуучуларга тийиштүү фонду бөлүнгөндөн кийин 15 күндө берет. СССР Мин. Со­ветинин материалдык-тех. жабдуу боюнча мамл. комитета Наряд-буйрутма жөнүндөгү бекиткен жобону (1969) бардык жаб­дуу мекемелери колдонууга милдеттүү. Өндүрүштүк-тех. багыттагы өндүрүмдү тапшыруу шарты СССР Мин. Советинин 1969-ж. 9-апрелдеги № 269 токтому менен бекитилген.
Зальцмюнде
Зальцмюнде (Salzmünde) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале районуна кирет.
Калкы - 2486 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 18,01 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 88 320. Муниципалитеттин башчысы — Герд Кальбиц.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Вецлар
Вецлар (Wetzlar) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан шаар. Лан-Дилль районуна кирет.
Калкы - 51499 киши(2013-ж.). . Аянты - 75,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 5 32 023. Мэри — Вольфрам Детте.
Фриман (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 521 киши болгон.
Эмблема
Эмблема (латынча emblema; грек. еmblema – кошумча, томпок кооздук) – маанилүү түшүнүктү же абстракттуу идеяны кандайдыр шарттуу белгинин же сүрөттүн жардамы менен түшүндүрүү, белгилөө (мисалы, беш жылдыз Кызыл Армиянын Э-сы). Символдон айырмаланып, Э. түшүнүктүн мазмунун же идеясын көркөм чагылдырууга аракет кылбайт жана алар менен шарттуу түрдө гана байланышып турат. Сөз колдонуу практикасында көбүнчө «символ» менен «эмблема» терминдери жакындашып кетет.
Декомпенсация
Декомпенсация (де жана лат. compensate - теңдештирүү, ордун толтуруу) - көнүгүү механизмдеринин үзгүлтүккө учурашынан же начарлашынан органдын, системанын же бүткүл организмдин ишинин бузулушу.
Бир топ убакыт өткөнден кийин организм жаңы шартка көнөт (мис., жүрөк кемтигинде анын булчундарынын чоңоюшу) жана компенсация пайда болот. Компенсация убагында орган же система күчтүү иштегендиктен зыяндуу таасирлерге байымсыз келет.
Ургулап чыңоо
Ургулап чыңоо - пластикалык деформациянын натыйжасында металлдардын жана куймалардын структурасын жана касиетин өзгөртүү. Ургулап чыңоодо ийилчээктиги жана сокмо илээшкектиги азаят, бирок катуулугу жана бекемдиги артат. Көбүнчө машина курууда тетиктерди беттик бекемдөө үчүн колдонулат. Ургулап чыңоонун 2 түрү бар: фазалык жана деформациялык. Деформациялык Ургулап чыңоо - тышкы деформациялык күчтөрдүн аракетинин натыйжасында ишке ашат. Фазалык Ургулап чыңоодо фазалык айлануу деформациянын булагы болуп кызмат кылат, анын натыйжасында баштапкы нерcеден салыштырма көлөмү менен айырмаланган жаңы фазалар түзүлөт.
Табров-Яга
Табров-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Черная дарыясынын оң жээгинен 122 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 54 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жапайы баяндар
"Жапайы баяндар" (Relatos salvajes, Wild Tales, Дикие истории) -2014-жылы Дамиян Шифрон тарткан жана жазган зомбулук жана өч алуу жөнүндөгү кыска 6 тасмадан турган аргентиналык комедия жыйнагы.
Тасмага тартылгандар: Рикардо Дарин, Оскар Мартинез, Леонардо Сбараглиа, Эрика Ривас, Рита Кортесе, Хулиета Зулберберг жана Дария Грандинетти. Продюсерлери Агустин Алмодовар жана Педро Алмодовар. Тасманын музыкасын Густаво Сантаолалла жазган. Тасма 87-Оскарда "Эң мыкты чет тилдеги тасма" наамына талапкерлиги көрсөтүлгөн. Ал эми 69-"BAFTA" аземинде "Эң мыкты англис тилинде эмес тасма" сыйлыгын 2-"Platino" аземинде "Эң мыкты иберо-америкалык тасма" сыйлыгын жеңип алган.
Насос-форсунка
Насос-форсунка — дизель кыймылдаткычынын күйүү камерасына күйүүчү майды (отунду) керектүү өлчөмдө бүркүп туруучу агрегат.
Мында жогорку басымдуу отун насосу менен форсунканын сопло бөлүгү өз ара бириктирилген. Насосту жана форсунканы бир агрегатта жайгаштыруу насостун плунжери менен бүрккүчтүн тешикчелеринин ортосундагы күйүүчү майдьш көлөмүн азайтат, майды бүркүүнү жакшыртат. Насос-форсунка күйүүчү майдын көлөмүн жана бүркүү убактысын кыймылдаткычтын иштешине жараша өзгөртөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Орус православие чиркөөсү
Орус православие чиркөөсү – православие чиркөөлөрүнүн эң ириси жана таасирдүүсү. 10-кылымда негизделип, 11-кылымда Киев митрополити башында турган. 15-кылымдын ортосуна чейин Констонтинополь патриархынын көзөмөлүндө, 1447жылдан өз алдынча, 1589-жылдан патриархалдык чиркөө. 1590-жылдан Москва патриархы Константинополь собору тарабынан таанылып, православие чиркөөлөрүнүн саны боюнча 5-орунда турган. 1721-ж. Россия империясында Орус православие чиркөөсү мамлекеттик статуска ээ болуп, Синод башкарган. Азыркы учурда Москва патриархатындагы Синоддун курамында 5 туруктуу, 6 убактылуу епархиялык архиереясы бар. Епархиялык архиереяны (епископтор, архиепископтор, митрополиттер) епархиялык кеңеш башкарат. Москва православие чиркөөсүнө өз ички иштерин өздөрү башкарган Украина, Беларус, Молдовавия, Латвия, Эстония православие чиркөөлөрү кирет.
Холи Крос (Айова)
Холи Крос (Айова) (Holy Cross) — Айова штатынын Дубьюк округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.7 км². FIPS коду — 19-36885.
Калкы
2010-жылы калкы 339 киши болгон.
Бешкент айыл аймагы
Бешкент айыл аймагы ― Кыргызстандын Лейлек районундагы административдик-аймактык бирдик. Бешкент, Кайгарач, Карл Маркс, СССРдин 50 жылдыгы, Эски-Оочу айылдарынан турат. Административдик борбору ― Бешкент айылы.
Исландия депрессиясы
Исландия депрессиясы, Исландия минимуму – Атлантика океанынын Түндүк бөлүгүндөгү атмосферанын төмөнкү басымдуу облусу. Түндүк жарым шардагы атмосферанын аракеттеги негизги борборлорунун бири. Негизинен кышкы мезгилде болот. Исландия дарыясынын таасиринен Атлантика океанынан соккон нымдуу аба Батыш Европанын басымдуу бөлүгүндө деңиздик климаттын түптөлүшүнө өбөлгө түзөт. Климаттык карталарда анын негизги борбору Исландия менен Түштүк Гренландиянын аралыгына жайгаштырылат. Исландия дарыясынын борборунда январдагы басымдын өлчөмү 1000 гПадан төмөн.
Урбоэкология
Урбоэкология - экологиянын шаардын экологиялык көйгөйлөрүн окуп үйрөтүүчү тармагы, жаңы илимий багыт. Урбоэкология - өтө татаал тармак. Ал социалдык, биологиялык, географиялык, технологиялык, психологиялык ж. б. тармактарды камтыйт. Аны изилдөөдө адамзаттын, табигый чөйрөдө отурукташышы жана алардын айлана-чөйрө менен түз жана кыйыр байланыштары каралат. Айрым учурда шаар куруу жана шаар экологиясы терминдери менен бирдей мааниде колдонулат. У-нын негизги максаты шаар курууда айлана-чөйрөгө терс таасир этпөөчү чечимди кабыл алып, калктын гигиенасын сактап, белгиленген аймакта табиятты туура пайдаланууну жолго салат. Урбоэкология - жалпы экологияда кеңири таралган. Ал биосфера менен аймактын ортосундагы байланыштан келип чыккан көйгөйлөрдү чечүүгө багытталган. Урбоэкология адамзат гигиенасы, география, айлана-чөйрөнү коргоо, жалпы экология ж. б. илимий багыттар менен тыгыз байланышта.
Декалькомания
Декалькомания - атайын кагазга басылган сүрөттөрдү башка буюмдарга (кагаз, металл, фарфор ж. б.) көчүрүүнүн полигр. ыкмасы.
Декалькоманияны орус художниги А. И. Теребенов 1840-ж. ойлоп тапкан. Декалькомания колдонулуучу кагаздын бетине желим сүйкөлөт. Сүрөткө сүйкөлгөн боёк кагазга жетпей желимдин үстүнкү катмарында калат. Кагаздын сырткы бетин нымдап же ысытканда аныи бетиндеги желим жумшап эрип, сүрөттөр башка буюмга оной эле көчүрүлүп алынат.
Декалькомания өнөр жай товарларына белги салууда, карапа буюмдарга гүл түшүрүүдө жана кочүрмө (балдар үчүн) сүреттөр даярдоодо колдонулат. Ал эми көп түстүү сүрөттөрдү басуу литография жолу менен аткарылат.
Майтинген
Майтинген (Meitingen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Аугсбург районуна кирет.
Калкы - 11081 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 72 177. Муниципалитеттин башчысы — Михель Хигль.
Джонсон (Небраска)
Джонсон (Небраска) (Johnson) — Небраска штатынын Nemaha округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 280 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 31-24670.
Браменау
Браменау (Brahmenau) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Грайц районуна кирет.
Эгштетт
Калкы - 2914 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 24,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 87 125. Муниципалитеттин башчысы — Йоханнес Шартнер.
Браменау
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Ижтимоиёт (Коргондөбө)
Ижтимоиёт — Өзбекстан Республикасынын Андижан облусу Коргондөбө районуна карашту айыл.
Хинтервайлер
Хинтервайлер (Hinterweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Калкы - 213 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 33 030. Муниципалитеттин башчысы — Герд Мертес.
Жаңы-Жер айыл аймагы
Жаңы-Жер айыл аймагы ― Кыргызстандын Лейлек районундагы административдик-аймактык бирдик. Центральное, Арка, Достук айылдарынан турат. Административдик борбору ― Центральное айылы.
Боденбах
Боденбах (Bodenbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Калкы - 216 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,78 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 33 205. Муниципалитеттин башчысы — Херман Хайнц.
Буена Виста (Колорадо)
Буена Виста (Колорадо) (Buena Vista) — Колорадо штатынын Чаффи (Chaffee) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2 195 киши. Болжолдуу аянты - 8.9 км². FIPS коду — 08-10105.
Энкаустика
Энкаустика (грекче enkaustike enkaio – күйгүзөм) – мом живописи. Азыркы учурда аз колдонулган, чапташтыргыч зат катары момду негиз кылып алган живопись техникасынын бир түрү. Антик Э-сы мом живописинин бекемдиги боюнча эң мыкты ыкмасы болуп эсептелет; ал жылытылып алынган негизде боёкторду ысытып суюлтуу жолу менен металл аспаптын же кыл калемдин жардамы аркылуу живописти от менен иштеп чыгууну аяктайт. Бул техникага артыкчылыкты эң мыкты сапаттагы атайын даярдалып алынган мом берет; ал дээрлик мезгил жана нымдуулук таасирлерине көз каранды эмес, андан жарака кетпейт жана өзүнүн түсүн өзгөртпөй сактай алат. Анын негизги кемчилигин материалдын техникалык касиеттеринин температурага болгон көз карандылыгы түзөт. Антик Э-сынын материалы менен ыкмалары бизге аягына чейин белгилүү эмес. Мом живописинин ысык ыкмасы менен бирдикте анын катардагы живопись техникасына жакындашып кеткен муздак ыкмасы да бар. Бул учурда мом боёктору учуп кетүүчү эритиндилер менен аралаштырылат, ошондуктан бүт иш кыл калем менен аткарылат жана боёк катмарын ысытуу менен бүтөт, к. Фаюм портрети макаласын.
Урта-Елга (Балтачев району, Башкыртстан)
Урта-Елга — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Төмөнкү сикияз айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 50 киши. Почта индекси — 452982, ОКАТО коду — 80208822007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Урбино
Урбино - Италиядагы шаар. Марке облусунда. Калкы 15,6 миңге чукул (2010). Университет (1506) бар. Кафедралуу собор, Сан-Доменико, Сан-Спирито чиркөөлөрү, Рафаэль Сантинин үй-музейи сакталган. 4-кылымдан белгилүү. Ренессанс арх-расынын эстелиги - Палаццо Дукале (1450-1563-ж.). Шаардын тарыхый бөлүгү 1998-ж. Бүткүл дүйнөлүк журастын тизмесине киргизилген. Туризм өнүккөн.
Морфология (биологияда)
Морфология (биологияда) – жаныбар организминин, алардын жеке (онтогенез) жана тарыхый (филогенез) өөрчүшүнүн закон ченемдүү формасы жана түзүлүшү жөнүндөгү окуу. Жаныбар морфологиясы изилденүүчү жаныбардын түзүлүш деңгээлине жараша цитология, гистология, анатомия, эмбриология болуп бөлүнөт. О. эле функционалык, экологиялык, эволюциялык, популяциялык морфология белгилүү. Адамдын морфологиясы организмдин түзүлүшүнүн түрдүү өзгөрүүлөрүн (курактык, жыныстык, адистик жана башкалар) изилдейт. О. эле к. Өсүмдүк морфологиясы макаласын.
Дамнац
Дамнац (Damnatz) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Люхов-Данненберг районуна кирет.
Калкы - 328 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 16,25 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 54 003. Муниципалитеттин башчысы — Аугуст Маттиш.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Дезурбанизм
Дезурбанизм (дез жана лат. urbanus - шаардык) — 20-кылымдын шаар куулушундагы ири шаарлардын социалдык ролун, прогрессчил жактарын жокко чыгарып, калкты топ-тобу менен калаанын чет жакаларына жайгашууга үгүттөгөн багыт.
Ал шаар менен кыштактын ортосундагы карама-каршылыктын жана капит. шаардагы кризистин курчушунан пайда болот.
Дезурбанизм идеялары 19-кылымдын башында эле социалдык утопияларда байкала баштаган. 1920-жылдын аягында айрым советтик архитекторлордун (М. Я. Гинзбург, М. О. Барщ ж. б.) чыгармаларына да таасир эткен. Дезурбанизм идеялары Ф. Л. Райттын «Жоюлуп бараткан шаар» (1932) жыйнагында кыска жана так берилген. Ал өзүнүн шаар куруу долбоорунда (1935) турак жай жана коомдук курулуштарды а. ч. жерлерине курууну сунуш кылган.
Морфология
Морфология (гр. morphe – түр, форма жана...логия) – 1) сөздөрдүн жасалышы жана куралышы жөнүндөгү эрежелердин жыйындысы; 2) грамматиканын сөздөрдүн өзгөрүү формаларынын системасы жөнүндөгү бөлүгү. мененын негизги түшүнүктөрү: грамматикалык форма, грамматикалык маани, грамматикалык категория. Грамматикалык маани турмуш (болмуш) көрүнүштөрүнүн түрдүү карым-катышын (мисалы, жөндөмө мүчөлөрдүн мааниси) же сөздөрдүн чоң тобунун жалпыланган маанисин тут (мисалы, бардык сын атоочтор заттын сынын, сыпатын, касиетин, белгисин билдирет). Грамматикалык маанилерди туюнтуунун түрдүү жолдору бар: 1) аффикстер аркылуу; бул жол өзгөчө индевропа жана түрк тилдеринде өрчүгөн (мисалы, бала+нын – иликтин мүчөсү аркылуу, китеп+и – III жактын таандык мүчөсү аркылуу; 2) уңгудагы фонемалардын алмашуусу менен (орус тил: теч+ёшь, тек+у; берег+у, береж+ёшь); 3) басым аркылуу (мисалы, серб тилинде). Сөздүн формасын туюнтуунун эки түрдүү жолу бар: 1) синтездик жол – грамматикалык маани сөзгө мүчөнүн жалганышы аркылуу берилет (үй+лөр, шаар+га); 2) аналитикалык жол – грамматикалык маани сөзгө кызматчы сөздүн кошулуп айтылышы аркылуу берилет (өтө алыс, мал го, ат менен). Бирдей же ар түрдүү грамматикалык формалар аркылуу берилүүчү окшош грамматикалык маанилер – грамматикалык категория (мисалы, заттын үч жактын бирине таандык экенин билдирүүчү жалпы маани таандык категориясы болот). Дүйнөдөгү тилдердин грамматикалык категориялары сан жагынан да, аларды туюнтуу жолдору жагынан да бири бирине туура келе бербейт. Мисалы, орус, немис, түрк тилдери үчүн мүнөздүү жөндөмө категориясы француз тилинде жок. Славян тилдериндеги род категориясы түрк тилдерине мүнөздүү эмес. Кээ бир грамматикалык категориялар бир тилде мүчө аркылуу, биринде кызматчы сөздөр аркылуу туюнтулат. Мисалы, таандык маанини туюнтуу кыргыз тилинде атайын мүчөлөр аркылуу ишке ашат (ат+ым, ат+ың), орус тилинде – иликтин мүчөсү аркылуу (право человек+а), француз, англис тилдеринде болсо предлог аркылуу берилет.Ошо анан эмне кылып атасыңар ?Бала-чака аманбы ?яяя
Электриктер
Электриктер – сырткы аракетти токтоткондон кийин поляризацияланган абалын узакка сактоочу диэлектриктер.
Эгерде молекулалары диполдук моментке ээ болгон заттарды эритип, күчтүү электр талаасына жайгаштырса, анын молекулалары жекече талаа боюнча тизилишет. Электр талаасында эритиндини муздатса жана андан кийин катууланган затта талааны өчүрсө, молекуланын айланышы кыйындайт жана багытын узак убакка чейин сактайт. Ушундай ыкма менен биринчи Электриктерди 1922-ж. Ёгучи даярдаган. Калдыктуу поляризацияны квазидиполь деп аталган талаадагы багытталуунун эсебинен кристаллдык заттан да алууга болот. Туруктуу Э. аморфтуу мом менен чайырдан (аары мому, парафин ж. б.), полимерлерден, органикалык эмес көп кристаллдуу диэлектриктерден, монокристаллдуу органикалык эмес диэлектриктерден, айнектерден жана ситаллдардан алынат. Аларды ысытып, андан кийин күчтүү электр талаасында муздатат, күчтүү электр талаасында жарыктандырат, радиоактивдүү нурда нурландырат, ысытпай күчтүү электр талаада поляризациялайт, электр талаасында органикалык эритмеде суутат, полимерлерди механикалык деформациялайт, таажы разряд талаасы менен аракеттендирет. Бардык Электриктердин беттик заряды туруктуу. Электриктер туруктуу электр талаасынын булагы, о. эле электрдик эске тутуунун дозиме-трия түзүлүштөрүндө сезгич, билдиргич катары колдонулат. Фотоэлектреттер электр-фотографияда пайдаланылат.
Электр-динамикасы
Электр-динамикасы – классикалык электр заряддары арасындагы өз ара аракеттешүүлөр аткарылуучу электр-магнит талаасынын кванттык эмес теориясы.
Классикалык макроскопиялык Электр-динамикасынын закондору мейкиндиктеги электр заряддарынын жана токтордун бөлүштүрүлүшүнө көзкаранды болгон вакуумдагы жана макроскопиялык нерселердеги электр-магнит талаанын мүнөздөөчүлөрүн – электр талаасынын чыңалышын жана магнит индукциясын (В) аныктоого мүмкүндүк берген Максвелл теңдемелеринде жазылган. Кыймылсыз электр заряддарынын өз ара аракеттешүүсү Максвелл теңдемелеринин натыйжасы катарында электр-статиканын теңдемелери менен жазылат. Айрым алынган заряддалган бөлүкчөлөрдөн түзүлгөн макроскопиялык электр-магнит талаа классикалык Электр-динамикасынын макроскопиялык нерселердеги электр-магниттик процесстердин классикалык статистикалык теориясынын негизиндеги Лоренц–Максвелл теңдемеси менен аныкталат. Белгилүү болгон бардык өз ара аракеттешүүлөрдүн ичинен электр-магниттик аракет өзүнүн кеңдиги жана ар түрдүүлүгү менен биринчи орунда турат. Анткени бардык нерселер электр заряддары бар бөлүкчө-лөрдөн куралган жана алардын арасындагы электр-магниттик аракеттешүү гравитациялык жана өз ара аракеттешүүгө караганда бир канча эсе чоң, ал күчтүү аракеттешүүгө караганда өтө чоң аралыктан аракет этет. Электр-магнит толкундарында классикалык Электр-динамикасынын закондору аткарылбайт. Өтө кичине мейкиндик-убакыт интервалдарында өтүүчү процесстерди үйрөнүү үчүн квант Электр-динамикасынын закондору колдонулат.
Эң жөнөкөй электр жана магнит кубулуштары байыркы заманда эле белгилүү болгон. 1600-ж. У.Гильберт биринчи жолу электр жана магнит кубулуштарын бөлгөн. Магнит уюлдарын ачкан жана Жердин зор магнит экенин көрсөткөн. 17–18-кылымда көп тажрыйбалар жасалып, биринчи электр-статикалык машина пайда болгон, электр заряддарынын эки түрү табылган, металл-дардын электр өткөрүмдүүлүгү аныкталган, биринчи жолу конденсатор жасалган.
1747-53-ж. Б.Франклин электр кубулуштарынын биринчи теориясын сунуш кылган, чагылгандын электрдик жаратылышын далилдеген. 18-кылымдын 2-жарымында электр кубулуштарын сан жагынан изилдөө башталат.
1785-ж. Ш.Кулон экспериментте чекиттик электр зарядынын өз ара аракеттешүүсүнүн так законун ачкан.
18-кылымдын аягында Л.Гальвани жана А.Вольта биринчи жолу электр булагын жасашкан. 1826-ж. Г.Ом ток менен чыңалуунун арасындагы байланышты аныктоочу законду ачкан. Ошол убакта бир топ илимий ачылуулар болгон. Ошого байланыштуу В.В.Петров, Г.Деви, К.Ф.Гаусс, Ж.Жоуль, Э.Х.Ленц, Х.Эрстед, А.Ампер ж.б. белгилөөгө болот. 1831-ж. М.Фарадей электр-магнит индукция кубулушун ачкан. Анын натыйжасында электр-техникасы күчтүү өнүккөн. 1840-60-ж-дардын аралыгында Э.-д-нын өнүгүшүндө Ф.Нейман, У.Томсон, К.Ф.Гаус, В.Вебер, Ж.Генри чоң роль ойношкон. 1861-73-ж. Ж.Максвелл классикалык Э.-д-нын фундаменттик теңдемелерин чыгарган. 1886-89-ж. Г.Герц экспериментте Максвелл теориясынын тууралыгын далилдеген. 19-кылымдын аягында 20-кылымдын башында Э.-д-нын өнүгүшүндө жаңы этап башталат. Ж.Томсон жана Х.Лоренц заттын түзүлүшүнүн электрондук теориясын түзүшкөн. Ушулардын негизинде Лоренц – Максвелл теңдемеси пайда болгон.
1905-ж. А.Эйнштейн салыштырмалуулуктун теориясын жазган. Ушул теориядан кийин Электр-динамикасынын закондору классикалык теориянын закондоруна келтирилбей тургандыгы ачык болгон. Өтө кичине мейкиндик-убакыт аралыктарында электр-магнит талаасынын классикалык Электр-динамикасынын эске албаган кванттык касиеттери негиздүү болот. Электр-магниттик процесстердин квант теориясы – квант электр-динамикасы 20-кылымдын экинчи чейрегинде түзүлгөн.
Исмаилов Бактыбек Искакович
Исмаилов Бактыбек Искакович (31. 1. 1947ж. туулган, Ысык-Көл облусу, Жети-Өгүз району, Саруу айылы) – физик, техника илимдеринин доктору (2005), профессор (2006). Москва энергетика институтун (1971) жана анын аспирантурасын (1977) бүтүргөн. 1971–72-ж. СССР Илимдер академиясынын Фрунзедеги космостук изилдөөлөр институтунун Өзгөчө конструктордук бюросунда инженер, ФПИде окутуучу, улук окутуучу, КТУда декан (1973–92); «Кыргызтехникаборбор» АКтын генералдык директору, «Нарк» ЖЧКсынын директору (1993–96); КТУда доцент, профессор (1997), 1999-жылдан Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин алдындагы Лицензиялоо жана аккредитациялоо (аттестациялоо) боюнча мамлекеттик инспекциясынын башчысы. Радиоэлектрондук түзүлүштөр боюнча адис. 70тен ашуун илимий жана методикалык эмгеги, 1 монографиясы жарык көргөн. РФтин коомчулук комитетинин Ломоносов ордени менен сыйланган (2008). Эмгектери: Обобщенная структура радиоэлектронных усгройсгв. «Управление качеством РЭА и роботехника». М., 1989; Автоматизация выбора оптимальных решений. Б., 2003.
Катраң айыл аймагы
Катраң айыл аймагы ― Кыргызстандын Лейлек районундагы административдик-аймактык бирдик. Катраң, Жаңы-Турмуш, Өзгөрүш айылдарынан турат. Административдик борбору ― Катраң айылы.
Милтона (Миннесота)
Милтона (Миннесота) (Miltona) — Миннесота штатынын Дуглас округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 424 киши. Болжолдуу аянты - 1.4 км². FIPS коду — 27-42398.
Дезоксикортиксон
Дезоксикортиксон (ДОК)- бөйрөк үстү безинин гормондорунун биосинтезинин аралык заты.
Ал негизинен прогестерондон пайда болот. Дезоксикортиксон минералдык заттардын алмашуусун жөнгө салгыч болгондуктан дарылоо максатында колдонулат.
Электр-люминесценция
Электр-люминесценция – электр талаасы дүүлүктүрүүчү люминесценция. Газдарда жана катуу заттарда байкалат.
Электр-люминесценцияда заттын атомдору (молекулалары) кандайдыр бир формадагы электр разрядынын пайда болушу менен дүүлүккөн абалга өтөт. Газдардын Электр-люминесценциясы – газ разрядынын жарыктанышы – газ разряддуу түтүктөрдө колдонулат. Катуу нерселердин Электр-люминесценциясы индикатордук түзүлүштөр (электр-люминесценциялык белги индикаторлору, мнемосхемалар ж.б.) үчүн пайдаланылат.
Фронтэнак (Миссури)
Фронтэнак (Миссури) (Frontenac) — Миссури штатынын Сент-Луис округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 7.4 км². FIPS коду — 29-26110.
Калкы
2010-жылы калкы 3482 киши болгон.
Джуниата (Небраска)
Джуниата (Небраска) (Juniata) — Небраска штатынын Adams округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 693 киши. Болжолдуу аянты - 1.4 км². FIPS коду — 31-24950.