cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пияздын пайдалары
Жөтөл үчүн пияздын ширеси натыйжалуу дары болуп эсептелет. Эгерде анын жыты жана даамы жакса. Болбосо пияздын кесимин кулагыңызга тыгып коюңуз, анын ширеси баары бир каныңызга таасир этет да, оорудан куткарат.
Күнгө күйүүдө Күнгө күйүп калуу баарыбыз үчүн абдан жагымсыз көрүнүш. Аны жок кылуу үчүн эки кесим пиязды алып күйүктүн үстүнө 2 мүнөт коёбуз. Эгерде күйүктөн дале арылбасаңыз, жумуртканын белогун сүйкөп коюңуз.
Баш, кулак ооруда Башы менен кулагы ооруган адам бул оорулардын канчалык тозок экенин жакшы билет. Бул оорудан кутулуу үчүн адам эмне болсо да жасагысы келип калат эмеспи. Убара тартпай жөн гана пияздын кесиндисин кулагыңызга тыгып коюңуз. Ал суук тийүүдө натыйжалуу каражат болуп эсептелет. Эгерде сизди шакый да кыжалат кылса, бул ыкманы уктардын алдында да кайталаңыз. Пияз кулагыңызга тыгылган боюнча уктап деле калсаңыз болот. Жыйынтыгына ыраазы болосуз.
Дене табында
Пияз өзгөчө балдардын дене табынын көтөрүлүшүнө жакшы жардам берет. Эгерде балаңыздын дене табы көтөрүлүп жаткан болсо, пиязды аарчып, шакекче кылып кесип аласыз. Аны алма уксусуна малып, ургулап туруп байпагына төшөп кийгизип койсоңуз, дене табы түшүп калат.
Сыздоокто
Пиязды төрт бөлүккө бөлөсүз дагы, анын бир бөлүгүнүн сырткы кабатын алып, анын ичине шилекейленген кир самын саласыз да, сыздоокко таңып коёсуз. Сыздооктун ириңин соруп алат.
Канды токтотуу
Кокусунан териңизди кесип алсаңыз пияздын бир-эки кесимин коюп, чүпүрөк менен таңып салсаңыз, кан токтоп калат. Эгерде дайыма пиязды таңып жүрсөңүз жаратыңыз бат айыгат.
Чыйрыгууда
Эгерде денеңиз чыйрыгып ысый албай жатсаңыз, сизге пияз жардамга келет. Бир пиязды аарчып алып чийки боюнча баарын жеңиз. Бир канча убакыттан кийин чыйрыгууңуз басылып, жылып жеңилдеп калганыңызды сезесиз.
Аары чакса
Эгерде курт-кумурскалар чагып алган болсо, пияздан кесип алып ошол жерге койсоңуз, шишигин таратып, уусун чыгарып, теринин бат айыгышына жардам берет.
Мараимбеков Кадырбек Рысбекович
Мараимбеков Кадырбек Рысбекович (18.7.1963-ж.т., Сумсар айылы) - коомдук ишмер.
Пияздын пайдалары
Теридеги тырыкты кичирейтүү үчүн тырыктын айланасын пияздын кесиндиси менен сүрүп турасыз. Интернеттеги шилтемелер http://lady.kg/node/2260
Ретцау
Ретцау (Retzau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Биттерфельд районуна кирет.
Калкы - 389 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 4,59 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 310. Муниципалитеттин башчысы — Фридхард Кольх.
Дамарискотта (Мэн)
Калкы - 2041 киши. Болжолдуу аянты - 37.8 км². FIPS коду — 23-16235.
Кацхютте
Кацхютте (Katzhütte) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заальфельд-Рудольштадт районуна кирет.
Калкы - 1657 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 28,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 73 037. Муниципалитеттин башчысы — Вильфрид Махольд.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Бретцфельд
Калкы - 12244 киши(2013-ж.). . Аянты - 64,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 26 011. Мэр — Томас Фёль.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 12 Шаардык районго бөлүнөт.
Спайсер (Миннесота)
Спайсер (Миннесота) (Spicer) — Миннесота штатынын Kandiyohi округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1167 киши. Болжолдуу аянты - 2.8 км². FIPS коду — 27-61690.
Маняшин Леонид Александрович
Маняшин Леонид Александрович (15.10.1954-ж.т., Ош шаары) - билим берүү тармагынын көрүнүктүү ишмери, райондун ардактуу атуулу (2013).
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Обертульба
Обертульба (Oberthulba) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Бад-Киссинген районуна кирет.
Калкы - 5056 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 52,24 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 72 139. Муниципалитеттин башчысы — Готтард Шлерет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Самнэр (Небраска)
Самнэр (Небраска) (Sumner) — Небраска штатынын Dawson округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 237 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 31-47675.
Шылуун жигиттер
"Шылуун жигиттердин" премьерасы 2016-жылдын 15-майында Канн кинофестивалында болуп өткөн жана АКШдагы кинотеатрларда Warner Bros. Pictures тарабынан ошол эле жылдын 20-майында көрсөтүлгөн. Бюджети 50 млн долларды чапчыган тасма киносынчылардын оң баасына татыган болсо да кассалык жыйымдары 57 млн долларды гана түзүп калган.
Ыктымал уландысы
Тасма кинотеатрларга чыгаардан мурда, 2016-жылдын майында, Блэк фильмдин уландысы тууралуу "Уландысын тартууну ойлонуу азырынча эртелик кылат. Мен карасанатайлыкка көп деле ишене бербейм, ошондой болсо да кийинкиси жөнүндө сөз кылуудан мурда бизге мунусун көрө турган адамдар керек. Биз суперкаармандык боюнча катаал атаандаштыкка каршыбыз. Биз жөн эле адамдардын, билесизби, Американын капитанын балким алты жолу көргөн чыгар, бирок ал тасманы жетинчи жолу көрүүнүн ордуна биздин кинону көрүшүн каалайбыз" деген.
Негизги мыйзамдар
Негизги мыйзамдар – түздөнтүз конституцияда алдынала көрсөтүлгөн тартипте (б. а. анын бланкеттик ченемдеринин негизинде) кабыл алынган мыйзамдар, аларды кабыл алуунун тартиби конституцияны кабыл алуунун тартибинен да айырмаланат. Эреже катары, конституцияда шайлоо тутуму, өзгөчө абал тартиби, мамлекеттин жогорку аткаруу жана сот органдарынын статусу ж. б. боюнча Н. м-ды кабыл алуу каралган. Н. м. аталгысынын өзү негизинен роман укук тутумундагы өлкөлөрдүн (Франция, Испания, Румыния, Молдова, Чили ж. б. ) конституциялык укуктарында белгилүү. Бразилияда Н. м. кошумча мыйзамдар деп аталат. Орусияда, Тажикстанда, Литвада, Казакстанда Н. м. конституциялык мыйзамдар деп аталат. Биркатар өлкөлөрдө (Эстонияда, Венгрияда, Азербайжанда) Н. м. атайын аталышка ээ эмес.
Негизги опцион (географиялык опцион)
Негизги опцион (географиялык опцион) – кире жалдоочулардын чартерде айтылган жүктөөчү жана/же түшүрүүчү суубекеттерин тандап алуу укугу.
Романдык стиль
Романдык стильказактан – Европада (негизинен батыш Европада) 10-кылымдан – 12-кылымга (кээ бир жерде 8-кылымга) чейин өкүм сүргөн көркөм стиль. «Романдык стиль» термини 19-кылымдын 20-жылдарында киргизилген. Романдык стиль диний-феодалдык идеологиянын күчтүү таасири менен пайда болгон. Дин турмуштун бардык тармагына үстөмдүк кылгандыктан, чеп тибиндеги монастырлар, чиркөөлөр (Германиядагы Вартбург чеби, Фландриядагы фландрия графтарынын чеби, Испаниядагы Авила шаарындагы чиркөөлөр ж. б.) салынган. Имараттар таш, кыштан тургузулуп, каалга, терезелерге тор орнотулуп, күмбөз, мунаралар курулган. 11-кылымдагы Романдык стилинде живопись басымдуулук кылса, 12-кылымдан тартып рельеф, рококо ыкмалары менен дубал беттерин жасалгалоо, кооздоо күчөйт. Чиркөөлөр кудай кудурети экспрессиялуу көрсөтүлгөн сүрөттөр жана рельефтер менен кооздолгон. Ал эми жомокко айланган сюжеттер, айбанаттардын жана өсүмдүктөрдүн сүрөттөрү эл чыгармачылыгынан алынган. Металлды жана жыгачты иштетүү, эмаль, миниатюра ыкмалары өтө өнүккөн.
Неросовей-Тане
Неросовей-Тане — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нерута дарыясынын оң жээгинен 64 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Паскаль теоремасы
Паскаль теоремасы – проекциялык геометриядагы теорема. Ал теорема боюнча конустук кесилишке (эллипс, гипербола, парабола) ичтен сызылган ар кандай алты бурчтукта карама-каршы жактарын туташтыруучу үч түгөй сызыктын кесилишкен чекиттери бир түз сызыкта жатат, ал Паскаль түз сызыгы деп аталат. Мындай алты бурчтук томпок же жылдызча түрүндө болот. Бул теореманы Б. Паскаль (1639) негиздеген.
Нетце
Нетце (Neetze) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Люнебург районуна кирет.
Калкы - 2608 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 26,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 55 026. Муниципалитеттин башчысы — Хайнц Хагеман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Мамытбеков Абдимуталип
Мамытбеков Абдимуталип (1937-ж.т., Ала-Бука району, Жапасалды айылы) - советтик, партиялык ишмер.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Жүн класстоо
Жүн класстоо - жүндү технологиялык өзгөчөлүктөрү, белгилери жана касиеттери боюнча топко, класска жана сортко бөлүү. Жүн эмнеден алынганына жараша төмөнкү класстык топтор белгиленген: кой жүнү, эчки жүнү, төө жүнү, заводдук жүн (көбүнчө булгаары сырьёсу үчүн кайра иштетилген уйжанажылкы терисинен алынат), эски жүн (көөнөргөн жүн буюмдарынан алынат), химиялык була (жасалма же синтездик жүн), коён тыбыты. Кой жүнү андагы жүн булалары боюнча бир тектүү жана аралаш жүн болуп бөлүнөт. Бир тектүү жүн ичкелиги, тармалдыгы, узундугу жана башка сырткы белгилери боюнча бирдей булалардан турат, аралаш жүн ичкелиги, тармалдыгы, узундугу жана башка белгилери боюнча кескин айырмаланган булалардан туруп, жогорку, 1-, 2-, 3-класстарга бөлүнөт. Бир тектүү жүн уяңжаначала уяң, аралаш жүн чала кылчык жана кылчык жүн болуп айырмаланат. Уяң жүн тыбыттуу булалардан турат. Буласынын орточо жоондугу 25 мкдон ашык эмес,башкача айтканда 60-сапаттан жоон эмес болот. Чала уяң жүндүн эң ичкесинин орточо жоондугу 25,1-27 мк же 58-сапатта, эң жоонунуку 29,1-31 мк же 56/50-сапатта болот. Чала кылчык жүнгө тыбыттуу жана өтмө булалардан башка кыйла ичке кылчык да кирет. Бул топко бир тектүү жүндүн 50-сапаттан жоон (31,134 мк) болгон айрым түрү да тиешелүү. Кылчык жүн тыбыттуу, кылчыктуу жана өтмө булалар аралашмасынан турат. Кылчык жүндүн орточо жоондугу 23-60 мк болот. Жүн ылгоо өнөр жайында жүн атайын өнөр жайлык класстоодон өткөрүлүп, тийиштүү белги жана касиеттерине жараша ийрилүү жана башка технологиялык сапаттары аныкталат.
Форт Люптон (Колорадо)
Форт Люптон (Колорадо) (Fort Lupton) — Колорадо штатынын Уэлд (Weld) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6 787 киши. Болжолдуу аянты - 10.4 км². FIPS коду — 08-27700.
Жүн тарагыч жана тыткыч
Жүн тарагыч жана тыткыч - жүндүн өтө кыска бөлүктөрүн жана андагы кошулган ар кандай башка заттарды бөлүп алууга арналган машина. Бул машина чыкканга чейин жүн эки болот тарактын жардамы аркасында кол менен таралган жана тытылган. Биринчи жүн тарагыч машина 1827-жылы ойлонуп табылган. Жүн тытуу үчүн тытуучу 2 же 3 барабаны бар машина колдонулат. Мында жүндү тытуу, тазалоо жана тытылган жүндөн шоона чоюп, аны түрүү процесси аткарылат.
Уса (Благовещен району, Башкыртстан)
Уса — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Ильино-Полян айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 3 киши. Почта индекси — 453448, ОКАТО коду — 80215825017.
Батыш Тимор
Чыгыш Тимор [7], БУУнун терминологиясы боюнча Тимор-Лесте [8], кээде транслитерация Timor-Leste [9] бар, толук расмий түрү Чыгыш Тимор Демократиялык Республикасы [7] же, ошого жараша, Демократиялык Тимор-Лесте Республикасы — Азия мамлекети, Тимор аралынын чыгыш бөлүгүн, ошондой эле ошол эле аралдын батыш жарымындагы чакан эксклавды (Окуси Амбено провинциясы) жана Атауру чакан аралдарын (түндүгүндө) ээлейт. ) жана Жако (чыгышта). Өлкө 16-кылымда Португал империясы тарабынан колонияланган жана деколонизацияга чейин Португал Тимору деп аталган. 1975-жылдын аягында Чыгыш Тимор өзүнүн көз карандысыздыгын жарыялаган, бирок ошол жылдын аягында аны Индонезия басып алган жана кийинки жылы Индонезиянын 27-провинциясы катары басып алынган. 1999-жылы Бириккен Улуттар Уюму тарабынан колдоого алынган өз тагдырын өзү аныктоо актысынан кийин Индонезиянын өкмөтү аймакты көзөмөлгө албай калган жана 2002-жылдын 20-майында Чыгыш Тимор 21-кылымда биринчи жаңы эгемен мамлекет болгон. Көз карандысыздыкка ээ болгондон кийин өлкө Бириккен Улуттар Уюмуна жана Португал тилдүү өлкөлөрдүн коомчулугуна кошулган. 2011-жылы Тимор Лесте топтун он биринчи мүчөсү болуу ниети жөнүндө декларация тапшыруу менен Түштүк-Чыгыш Азия мамлекеттеринин Ассоциациясына кошулуу каалоосун жарыялады. Бул Түштүк-Чыгыш Азиядагы христиан динин туткан эки өлкөнүн бири (экинчиси Филиппин).
Окуя Жерималай үңкүрүндө аралдын алгачкы аборигендери мындан 60-50 миң жылдай мурда жашаган. Биздин заманга чейинки 38 миң жылдан бери д. 17 миң жылга чейин д. Жерималай үңкүрүндө эч ким жашабаган, бул деңиз деңгээлинин төмөндөшүнө байланыштуу [13]. Болжол менен 4 миң жыл мурун Тиморду байыркы папуа тилдеринде сүйлөгөн австралоид расанын өкүлдөрү жашаган. Кийинчерээк Тиморго азыркы Индонезиянын аралдарынан келген австронезиялык монголоид уруулары отурукташа баштаган. Бул отурукташкандардын акыркысы, кыязы, 16-кылымда тетумдар болгон. Тетумдар аралдын ошол кездеги бардык тургундарынын өнүгүшүнө олуттуу таасирин тийгизген – тетумдардан үлгү алып, алар алгачкы жыйноочулуктан дыйканчылыкка, атап айтканда, күрүч өстүрүүгө өтө башташкан. Бул мезгилде (XIV-XVI кылымдарда) Тиморго Яван, Малай жана Кытай соодагерлери келип, алар Түштүк-Чыгыш жана Түштүк Азия өлкөлөрүндө чоң суроо-талапка ээ болгон сандал дарагын жергиликтүү тургундардан алмашышкан.
Португалиялыктар бул аймакка 16-кылымда келген биринчи европалыктар болгон жана Тимор аралында бир нече конуштарды курушкан, ал эми анын тегерегиндеги аралдар голландиялыктар тарабынан колонияланган. Соодагерлер болгон биринчи португалиялыктар Тиморго 1509-1511-жылдары азыркы Панте Макасар шаарынын аймагында келишкен. 1556-жылы гана биринчи католик миссионерлери пайда болуп, 17-кылымга чейин Лифау алардын ишинин борборуна айланган. 1702-жылы Тимор расмий түрдө Португалиянын колониясы деп жарыяланган. 1769-жылы Чыгыш Тимордун борбору 1520-жылы негизделген Дили конушу болгон. 1859-жылы Лиссабон келишимине ылайык, Тимор Нидерландия менен Португалияга бөлүнгөн, бирок бул эки өлкөнүн Тимордогу ээликтеринин ортосундагы акыркы чек ара 1914-жылы гана аныкталган [14].
Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда аралды Япония басып алган (1942-жылдан 1945-жылга чейин). Согуштан кийин португал бийлиги калыбына келтирилген. Чыгыш Тимор 1974-жылга чейин Португалиянын колониясы болгон. Португалияда болгон Гвоздика революциясынын аркасында колониялар Ангола сыяктуу көз карандысыздыкка ээ болушкан, бирок бул Чыгыш Тимор үчүн трагедия болгон. 1980-1990-жылдары Индонезия өлкөнү оккупациялап, геноциддерди жүргүзүп, Тимордун тарыхы үчүн караңгы мезгил болгон Тиморго өз маданиятын киргизүүгө аракет кылган.
Бул жерде Xanana Gusmão келет, ал 2002-жылы өлкөнүн эгемендүүлүгүн жарыялап, ага эркиндик алып келет.
Куурчак аралы
Куурчак аралы (Isla de las muñecas) - Мексиканын борбору Мехикодо коркунучтуу тасмаларда көрсөтүлүп келген куурчак аралы бар. Чет элдик массалык маалымат каражаттарына таянсак, анын жаралыш тарыхы абдан кейиштүү. Бир канча жыл мурун кичине бир кыз чөгүп кетип, бул жер аны эскерүү жайына айланган. (Isla de las Muñecas) - деп аталган арал жадакалса кайраттуулардын жүрөгүнүн үшүн алчудай бар. Анткени ал жер жалаң асылган куурчактарга толгон.
Тарыхы
Мунун баары 60 жыл мурун башталган. Мексикалык Жулиан Сантана Баррера аттуу жаран киши жашабаган бул жерди кароо үчүн көчүп келип, отурукташып калган. Бир күнү аралдын кароолчусу каналдардын биринде чөгүп жаткан наристенин кыйкырыгын угуп жетип барат. Тилекке каршы, кечигип калып, кыз чөгүп кетет. Бир канча күндөн кийин кароолчу ошол каналдын үстүндө калкып бара жаткан куурчакты көрүп, аны суудан чыгарып, каза болгон кыздын элесине арнап бакка илип коёт. Мындай жагдай кайталанып, Жулианды таң калтырган. Ырымчыл кароолчу "бул жогору жактан келген белги, өлүп калган кыздын жаны көп куурчак илүүгө чакырып жатат" деп чечкен. Жулиан оюнчуктарды бардык жерден, каналдардан, таштандылардан издеп кирген. Кароолчу тапкандарынын баарын иле берип, колу, буту, башы жок куурчактар бардык жерде пайда болгон. Жергиликтүү тургундар болсо куурчак аралына жакындоодон корко баштаган. Алар "куурчактын башы кыймылдайт, көзүн ачат, кечинде болсо коркунучтуу үн угулат" деп белгилешкен. Ал эми кароолчу "бул куурчактардын жанында кичине кыздын жаны жай алып, өзүн жалгыз сезбейт" деп ишенген. Бул арал Жулиан Сантана Баррера тирүү кезинде эле Мексиканын көзгө урунган атактуу жерине айланган.
Туристтерди кызыктырган арал
Белгилей кетсек, куурчак аралында жайгашкан көл ЮНЕСКОнун бүткүл дүйнөлүк мурастар тизмегине кирген. Бирок туристтик агенттиктер ал жерге барбоону сунушташат. Анткен менен бул жай туристтерди магниттей өзүнө тартат. Бул аралга келген туристтер куурчак алып келе башташкан. Бирок жаңы, татынакай куурчактар жаан-чачындан улам кебетелери кетип, коркунучтуу болуп калышат. Ал эми 2001-жылы Жулиандын сөөгү кичине кыз чөгүп кеткен жерде табылгандан бери элдер аны каргыш тийген арал деп атап келишет. Азыркы убакта аралда дүйнөнүн ар кайсы бурчунан келген миңге жакын куурчак илинип турат.
Селфи
Селфи (selfie, англис тилинен которгондо «self», — «өзүн-өзү») — дегенди түшүндүрөт. Фотокамера менен адам өзүн-өзү бет маңдайын туштап же күзгү аркылуу тарткан сүрөттөрдү селфи сүрөттөр деп коюшат. Аталган термин мобилдик телефондордун фото-кызмат көрсөтүү түзүмү өскөндөн баштап пайда болгон. Селфи сүрөттөр сунулган колдун алыстыгына жараша тартылгандыктан, адатта сүрөткө адамдын көкүрөктөн өйдө жагы гана тартылат. Замандын талабына жараша селфи жер жүзүндөгү уюлдук телефонунда фотокамерасы бар ар бир адамга жетти.
Романенко Александр Иванович
Романенко Александр Иванович (7. 5. 1951, Фрунзе – 28. 3. 2014, Бишкек) – медицина илимдеринин доктору (1997). Кыргыз Мамлекеттик медицина институтун бүтүргөн (1974). Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин Экология Илимий изилдөө институтунда врач (1974–80), бөлүм башчы (1980–98), 1998-жылдан КРСУда жугуштуу оорулар кафедрасынын башчысы. Жугуштуу оорулар боюнча адис. 80ден ашык илимий эмгек анын ичинде 2 монографиясы бар. Эмг.: Нарушение метоболизма при острых кишечных инфекциях и пути коррекции. Алматы. 1997; Острые кишечные инфекции у детей. Б. 2001; Вирусные гепатиты В и С в Кыргызской Республике. Б. 2002; Острые респираторные инфекции, пути диагностики и профилактики. Б., 2002.
Хансэн (Айдахо)
Хансэн (Айдахо) (Hansen) — Айдахо штатынын желекин-Фолс округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.0 км². FIPS коду — 16-34930.
Негизсиз баюунун натыйжасындагы милдеттенме
Негизсиз баюунун натыйжасындагы милдеттенме – жарандык-укуктук милдеттенме. КР жарандык мыйзамдарына ылайык мыйзамда же келишимде белгиленген негиздерсиз бирөө ( сатып алуучу ) башка бирөөнүн (жабырлануучунун) эсебинен мүлк сатып алса, же жыйнап алса, кийинкисине негизсиз сатылып алынган же жыйналган мүлктү (негизсиз баюу) кайтарып берүүгө милдеттүү. Мүлктү негизсиз алган же жыйнаган адам жабырлануучуга ал негизсиз байыганын билген же билиши керек болгон мезгилден берки ал алган же алуусу тийиш болгон баардык кирешелерди кайтарып берүүгө же төлөп берүүгө милдеттүү. Негизсиз байыган акча өлчөмү башка бирөөнүн каражаттарын пайдалангандыгы үчүн үстөк пайыз чегерүүгө жатат.
Эдинбург
Эдинбург - Улуу Британиядагы шаар. Шотландиянын борбору (1437-жылдан). Климаты мелүүн деңиздик. Январдын орточо температурасы 40°С, июлдуку 15,1°С. Жылдык жаан-чачыны 750 мм. Калкы 452 миң (2010; шаар айланасы менен 730 миң). Жолдор тоому. Т. ж. бекети, эл аралык аэропорту бар. Түндүк деңиздеги Ферт-оф-Форт булунундагы деңиз порту. Шаардын экономикасынын негизин банк-финансы, туризм, билим берүү жана жогорку технологиялар тармагындагы илимий-изилдөө жана тажрыйба-конструктордук иштеп чыгуулар түзөт. Фармацевтика, машина куруу, металл иштетүү, кагаз-целлюлоза, полигр., жеңил, тамак-аш (а. и. Пиво кайнатылат, виски өндүрүшү өнүккөн) өнөр жай ишканалары иштейт. ЖОЖдор (а. и. Шотландия академиясы, университет), музейлер (а. и. Шотландия королдорунун), улуттук сүрөт галереясы ж. б. бар. 15-16-кылымда Шотландия королдугунун борбору болгон.
Сент-Маргрет капелласы (12-к.), готика стилиндеги Сент-Жайлс собору (14-16-к.), шотландия королдорунун Холируд ак сарайы (12-17-к.), классицизм стилиндеги (18-19-к) курулуштар сакталган. Шаардын тарыхый бөлүгү 1995-ж. Бут кул дуйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген. Жыл сайын эл аралык фестивалдар өткөрүлүп турат. Туризм (жылына 13 млнго жакын турист келет) өнүккөн.
Асэнс
Асэнс (Athens) — Мичиган штатынын Calhoun округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1111 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 26-03880.
Пассат агымдары
Пассат агымдары – Дүйнөлүк Океандын Түндүк жана Түштүк жарым шарлардын тропик жана экватор кендиктериндеги үстүнкү агымдары. Пассат аба агымынын таасиринен пайда болуп, чыгыштан батышка карай агат. Агымдын ылдамдыгы 0,2–1,0 м/сек, чыгымы 45 млн м3сек. чейин. Атлантика жана Тынч океандарында пассат аралык каршы агым менен бөлүнгөн эки чоң агымга (Түндүк жана Түштүк Пассат агымдары) ажырайт. Инди океанында муссон циркуляциясынын таасиринен Түндүк Пассат агымдары кышында гана болуп, жайкысын муссондук каршы агым менен алмашат.
Эдилова Мариям Миталиповна
Эдилова Мариям Миталиповна (19. 3. 1951ж. т., Талас обл., Ленинполь району, Ленинполь айылы) - философ, философия илимдин доктору (2001), проф. (2009). Жалал-Абаддагы A. С. Пушкин атындагы педагогика окуу жайын (1969), КМУну (1974) бүтүргөн. Кыргыз Советтик Энциклопедиясынын Башкы редакциясында редакция башчысы (1975-82), КМУнун Философия кафедрасына караштуу Социологиялык лабораториясында улук инженер (1982-2000), КУУда проф. (2000-10), Эл аралык Ата түрк-Ала-Тоо университетинин проректору (2010-14), 2014-жылдан аталган университеттин ректорунун кеңешчиси. Үч монографиянын, бир окуу китебинин, бир окуу-методикалык китептин, 70тен ашык илимий-макалалардын автору.
Негоциант
Негоциант (лат. negotians  – соодагер) – 1) векселди эсепке алуучу тарап, векселдерди эсепке алуу менен кесипкөй алектенген банк; 2) ишкер, коммерсант, соодагер.
Ватцерат
Калкы - 414 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,62 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 320. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Мартин Коккельман.
Жүрөк хирургиясы жана органдарды алмаштыруу илим-изилдөө институту
Жүрөк хирургиясы жана органдарды алмаштыруу илим-изилдөө институту - КРдин Саламаттык сактоо министирлигинин жүрөк-кан тамыр системасынын ооруларын диагноздоо жана хирургиялык жол менен дарылоонун жаңы методдорун киргизүү, ошондой эле органдарды алмаштырууну клиникалык практикага киргизүү боюнча илимий иштерди жүргүзүүчү мекеме. 2004-жылы уюшулган. Институттун 8 бөлүмү бар: консультация-диагноздоо; кийин пайда болгон жана тубаса жүрөк кемтигинин хирургиясы; жүрөк ыргагынын бузулушу; трансфизиология жана бөйрөктү алмаштыруу бөлүмү жана башка Институтта КР УИАнын 1 корреспондент мүчөсү, 4 илимдин доктору, 11 илимдин кандидаты эмгектенет (2007). 2005-жылдан институттун директору Абдраманов К. А.
Пассат климаты
Пассат климаты – пассаттардын таасиринде турган аймактарга мүнөздүү климат. Ага шамалдын бир багытта жана туруктуу согуп турушу, аз булуттуулук жана жаан-чачындын аз жаашы (тоолуу аймактардан башка) мүнөздүү. Жайкы айларда абанын орточо температурасы 20-27°С, кышында 10-15°Сге чейин төмөндөйт. Жылдык жаан-чачыны 500 мм. Пассат климаты өкүм сүргөн кургактыктагы аймактарда тропиктик чөл жана жарым чөл ландшафттары басымдуулук кылат.
Мамырканов Кыдырбек
Мамырканов Кыдырбек (1950-ж.т., Манас району, Нылды айылы) - Москвадагы Плеханов атындагы соода институтун бүткөн (1974).
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Рецлинген (Оре)
Рецлинген (Оре) (Rätzlingen (Ohrekreis)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Оре районуна кирет.
Калкы - 790 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 14,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 435. Муниципалитеттин башчысы — Вильхельм Беренс.
Сазэрланд (Небраска)
Сазэрланд (Небраска) (Sutherland) — Небраска штатынын Lincoln округуна караган АКШ шаары.
Негоциация
Негоциация – 1) ошол эле векселдерди эсепке алуу; 2) векселдерди сатып алуу, сатып өткөрүү иштери боюнча ортомчу аткарымдар.
Швальбах (Таунус)
Швальбах (Таунус) (Schwalbach am Taunus) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Дармштадт административдик округуна карайт. Майн-Таунус районуна кирет.
Калкы - 14695 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 36 011. Мэр — Роланд Зеель.
Дайтон (Массачусетс)
Калкы - 6 175 киши. Болжолдуу аянты - 59.2 км². FIPS коду — 25-16950.
Мамырбеков Масалбек
Мамырбеков Масалбек (1923, Ала-Бука аймагындагы Сары-Талаа айылы - 2002, ошол эле жер) - советтик, чарбалык кызматкер.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Кашвиц
Кашвиц (Caaschwitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Грайц районуна кирет.
Калкы - 649 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 76 012. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Дрөзе (SpuFv).
Романистика
Романистика – роман тилдерин жана роман элдеринин адабиятын, фольклорун жана маданиятын изилдөөчү филологиялык тармактардын бири. Романистика орто кылымда пайда болуп, Кайра жаралуу доорунда өсүп өнүккөн. 19-кылымдын башында тилдердин тектештиги салыштырма-тарыхый метод менен изилденип, Романистиканын жаңы доору башталган. Романистиканын калыптанышына жана өнүгүшүнө орус филологдору (A. Н. Веселовский, В. Ф. Шишмарев, М. В. Сергиевский ж. б.), немец (Ф. Диц), австриялык (В. Мейер-Любке, X. Шухардт), италян (Г. Асколи), француз (Э. Бурсье) тилчилери чоң салым кошкон. 20-кылымдан илимпоздор роман тилдери жана адабияттарынын тарыхына гана эмес, анын кийинки өнүгүүсүнө көңүл бурушуп, илимий лингвистикалык мекемелерде Романистика борборлору, коомдору түзүлгөн.
Чад
Чад Республикасы (République du Tchad, جمهورية تشاد) — Борбордук Африкадагы мамлекет. 2021-жылдын июнь айына карата эсептөөлөр боюнча өлкөнүн калкынын саны 17 414 108 адамды түзөт. Өлкөнүн аянты 1 284 000 км², калктын жыштыгы 1 чарчы километрге 13,56 кишиден туура келет.
Борбору - Нджамена шаары. Расмий тилдери француз жана араб тилдери.
Аскердик хунта башкарган унитардык мамлекет, президенттик республика. Мамлекет башчысы жана Убактылуу Аскердик кеңештин төрагасы кызматын Махамат Деби ээлейт.
Олуттуу этномаданий жана диний көп түрдүүлүк менен айырмаланат. Өлкө калкынын жарымына жакыны мусулмандар (негизинен сунниттер, малики мазхабы), жарымынан бир аз азы христиандар (негизинен католиктер), өлкөдө ошондой эле динге ишенбегендер жана бутпарастардын саны аз. Негизги элдери – Сара (өлкөнүн түштүгүндө христиан негроиддери) жана арабдар (түндүгүндө мусулман семиттери), бирок алар чогуу калктын жарымынан азын түзөт.
Адамдык өнүгүү индекси өтө төмөн агрардык өлкө, дүйнөдөгү эң жакыр жана эң коррупциялашкан өлкөлөрдүн бири. Сатып алуу жөндөмдүүлүгүнүн паритети боюнча ИДПнын көлөмү 26,574 миллиардды түзөт (жан башына 1618 доллар, 164-орун). Акча бирдиги - CFA франкы.
Спринг Валлэй (Миннесота)
Спринг Валлэй (Миннесота) (Spring Valley) — Миннесота штатынын Fillmore округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2479 киши. Болжолдуу аянты - 6.5 км². FIPS коду — 27-62104.
Момордика харанция
Момордика харанция же ачуу бадыраң (Momordica charantia) — Көптөгөн өлкөлөрдө Кытай ашкабагы деген аталышка ээ .Ал эми Кыргызстанда бул өсүмдүктү Индия анары деп аташат. Биологиялык түзүлүшү Момордика, ашкабактар уруусуна кирген жашылча.
Мекени
Мекени – Азиянын тропик өлкөлөрү. Дүйнөнүн жылуу климаттуу аймактарында, негизинен Түштүк Азияда (анын ичинде Индияда да) жана Түштүк Чыгыш Азияда, Кытайда жана Кариб деңизинин жээктеринде көп өстүрүлөт.
Биологиялык түшүндүрмө
Сабагынын узундугу – 4 метрге чейин жете турган 1 жылдык лиана. Гүлү – сары Мөмөсүнүн узундугу – 18 сантиметрге чейин (Кыргызстанда)
Курамы - Момордика харанция курамында темир, бета-каротин, витаминдер, кальций, калий бар болгону үчүн баалуу. Тамакты жакшы сиңирип, ичтейди ачат.
Кулинарияда
Мөмөсү быша элек кезинде эти ачуу болгондуктан ачуу бадыраң деген атты да алып жүрөт. Андыктан быша элек мөмөсүн чогултуп, ичиндеги уругун алып салып, анан ачуусу чыгышы үчүн бир нече саат туздуу сууга чылап коюшат. Анан этин бууга демдеп же сууда кайнатып туруп тамак-ашка колдонушат. Мөмөсүн гана эмес, жаш сабагы менен жалбырагын да дымдап бышырып жегенге болот. Бышкан уругу таттуу болгондуктан жей берүүгө болот. Быша элек көк мөмөсүн маринаддашат. Бышкан кезде эти жумшарып калгандыктан аз колдонулат.
Элдик медицинада
Ширеси быша электе уулуу, бирок аны элдик медицинада артрит, кызыл жүгүрүк, астма, айрым тери ооруларын, кант диабетин айыктырууда, балдардын ичтеги мите курттарын түшүрүүдө колдонушат. Малярия оорусунун алдын алып, аны айыктырууда да колдонулат делет.
Этнохороним
Жергиликтүү аймактын жашоочуларын атоо же катойконимдер - бул белгилүү бир аймактын жашоочуларын атоо. Мисалы, Бишкек шаарынын жашоочулары - бишкектик (көптүк түрдө "бишкектиктер"), Ош - оштук, Талас - таластык, Нарын - нарындык, Каракол - караколдук, ж.б.
Бул эч кандай аймак аралык же түндүк-түштүк деп бөлүнүү эмес. Жөн гана белгилүү бир аймактын жашоочуларын башка аймактын жашоочуларынан айырмалоо максатында атоо.
Башка мамлекетин жашоочуларын атоодо да колдонулат. Мисалы, Канада - канадалык, Орусыя - орус, орусыялык, Казакстан - казак, казакстандык, Зимбабве - зимбабвелик, ж.б.
Көптүк түрдө болгону -лар мүчөсүн гана кошуп коюу жетиштүү
Оберхайд (Жогорку Франкония)
Калкы - 4662 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 27,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 71 165. Муниципалитеттин башчысы — Карстен Йонайтис.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Нетто
Нетто (лат. netto – таза) – товардын таңгагы эсептелбеген массасы; таза салмак чыгымдарды, сарптоолорду чыгарып салгандан кийинки киреше, к. Брутто.
Жүрүш (аскердик)
Жүрүш (аскердик) - (marche жүрүү, алдыга жүрүү) 1) күжүрмөн тапшырманы аткаруу үчүн белгилүү бир убакытта мерчемдүү аймакка келүү максатында аскерлердин уюшкандыкта транспорт каражаттары менен же жөө жүрүүсү. Жүрүш эреже катары түнүндө, жашыруун, ал эми күжүрмөн иш-аракет убагында жана аскердик ооруктарында күндүзү болот. Жүрүштүн негизги көрсөткүчтөрү: алыстыгы (баштапкы чектен мерчемдүү чекке чейинки жолдун узундугу км менен); узактыгы (саат же сутка менен баштапкы чекти өтүү убактысынан мерчемдүү аймакта толук топтолгонго чейин); бөлүнгөн багыттардын саны же кыймыл тилкесинин кеңдиги; суткалык өтүүлөрдүн саны жүрүш убагында бир суткада аскерлер басып өткөн аралык; суткалык өтүүлөрдүн алыстыгы (км менен); колонна кыймылынын орточо ылдамдыгы (жүрүү ылдамдыгы); сутка (саат) ичинде кыймылдын убактысы; 2) согуштук тапшырманы аткаруу үчүн аскерлердин же согуш кемелеринин жолго чыгышы. Армиянын (флоттун) душмандын аймагына басып кирүүсүн, алыскы аралыкка аскерлердин (кемелердин) орун которуусун, согушууну жана салгылашууну камтыган күч-аракеттер; 3) уюмдашкан түрдө чыгуу.
Бригахталь
Калкы - 5095 киши(2013-ж.). . Аянты - 22,8 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 26 075. Мэр — Георг Леттнер.
Нидерланген
Нидерланген (Niederlangen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эмсланд районуна кирет.
Калкы - 1205 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 54 039. Муниципалитеттин башчысы — Хайнрих Шварте.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Неро-Яга
Неро-Яга (Яроватая) — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Баренц деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мамбетова Нарбү
Мамбетова Нарбү (1.12.1952-ж. т., Каныш-Кыя айылы) - коомдук ишмер.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Жыбыт
Жыбыт - тоолордун, адырлардын капталдарындагы майда ой-чуңкурлуу, кокту-колоттуу жерлер. Көбүнчө шиленди тектер менен капталат. Морфологиялык түзүлүшү боюнча тарам-тарам майда колотчолор же аянты 0,1-0,3 га болгон майда дөбө жана тайпак аңдар. Үстү кыртыштуу. Бийик тоо кыртышындагы түбөлүк тоңдон же чакан жер көчкүлөрдөн пайда болушу мүмкүн. Көбүнчө неогендпк чополордон түзүлгөн чоң коктулардын баш жагында, капталында жана адырларда пайда болот.
Нетто үчүн брутто
Нетто үчүн брутто – эгер неттонун так салмагы зарыл болбосо же аны текшерүү максатка ылайык келбесе, брутто салмагы боюнча баасын бычуу жана брутто салмагын аныктоо үчүн шарттуу белги (м: таңгактын, идиштин баасы товар баасынан анчалык айырмаланбаса же таңгактын, идиштин салмагы анчалык деле оор болбосо). Н. ү. б-ну дагы тагыраак аныктоо үчүн сатып алуучу брутто салмагына карата азыраак пайыздагы таңгак салмагын же өтө чоң көлөмдү айтууга аракеттенет.
Харрисон (Айдахо)
Харрисон (Айдахо) (Harrison) — Айдахо штатынын Кутеней округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.2 км². FIPS коду — 16-35200.
Калкы
2010-жылы калкы 267 киши болгон.
Эглестонит
Эглестонит - сейрек кездешүүчү минерал, сымаптын гидроксихлориди ((Hg+2)3C130(0H)). Кристаллы ромбододекаэдр, айрымдары ичке ийнедей чач сымал түспөлгө ээ. Алар тыгыз бүртүк же жука кристаллдык катмар агрегатын түзөт. Гипергенде, сымап кенинин кычкылдануу зонасында сымаптын башка минералдарынын өзгөрүшүнөн пайда болот. Өңү жаны сынган жериники сары, күн нурунун таасиринен ал күрөң, кара түскө өтүп кетет. Морточо Алмаздай, чайырдай жылтырайт, тунук. Катуулугу 2,5, тыгыздыгы 8,31-8,45. Кыргызстандагы Айдаркен сымап кенинде табылган.
Эгүү
Эгүү, үрөн себүү - үрөндү өнүп чыгышы үчүн топурактын үстүңкү катмарына жайгаштыруу; эң маанилүү агротехникалык ыкма. Эгүү ыкмасы айыл чарба өсүмдүгүнүн азыктануу аянтына, жарыкты, нымды керектешине, өсүмдүктүн катар аралыгын жумшартууну ж. б. механикалаштырууга жараша тандап алынат. Эң жөнөкөй ыкма кол менен чачып себүү. Мында кол менен себилген үрөн малаланган топуракка ар кандай тереңдикте көмүлгөндүктөн, айдоонун үстүнө тегиз өнүп чыкпайт. Катарлап себүү (катар аралыгы 20-25 см, көбүнчө 15 см) негизинен эгин Эгүүдө колдонулат. Сепкич үрөндү жөөктүн түбүнө катарлап таштап, жумшак топурак менен көөмп кетет. Бул учурда өсүмдүк тегиз чыгат. Кууш катарлап же кайчылаш себүүдө үрөн аянтка тегиз себилет. Кеңкатар себүү (катар аралыгы 25 см ) отолмо өсүмдүк (жүгөрү, кант кызылчасы, күн карама, кара күрүч, азык тамырлуу өсүмдүктөр ж. б.) өстүрүүдө колдонулат. Сабиз, шалгам, чамгыр ж. б. тилкелеп эгилет. Тилке аралыгы 45 - 60 см, тилкедеги can аралыгы 15 см болот. Чөнөктөп Эгүүдө ар бир чөнөккө бир нече үрөн түшөт. Эгерде чөнөк кайчылаш жайгашса, чарчылап-чөнөктөп Эгүү деп аталат. Мындай чарчынын ар бурчуна бирден үрөн түшүп, өсүмдүктүн катар аралыгы эки багытта жумшартылат. Аттатып пунктирлеп себүүдө белгиленген аралыкка бирден үрөн жайгашат. Кар аз жаап, кышы суук жерлерде күздүк эгин жөөктөп, өтө нымдуу жерлерде кырдап себүү ыкмасы колдонулат. Өрүндү себүү мөөнөтү климат, жер шартына, өсүмдүктүн биологиялык өзгөчөлүгүнө жараша тандалат. Мис., жүгөрү Чүй өрөөнүндө апрелдин аягы - майдын башында, Ысык-Көлдө майдын экинчи жарымында эгилет. Үрөн өсүмдүктүн биологиялык өзгөчөлүгүнө, топурактын механикалык курамына жараша түрдүү тереңдикте (мис., жүгөрү 10-12 см, эгин 4-6 см) себилет.
Пассаттар
Пассаттар (испанча viento de pasada – көчүүгө ыңгайлуу шарт түзгөн шамал) – тропик жана экватор алкактарында (түндүк жана түштүк кеңдиктердин 25–30°нан дээрлик экваторго чейин) жыл бою согуп туруучу шамалдар. Түндүк жарым шарда түндүк- чыгышка, Түштүк жарым шарда түштүк-чыгышка багытталат. Пассаттар материктерге караганда океан үстүндө туруктуу келет. Бирок, Инди океанында өзгөрүп, муссонго айланат. Пассаттар атмосферанынын циркуляциясынын жалпы системасында маанилүү орунду ээлейт. Алар экватордо күн нурунан кескин жылынган аба массасынын төмөнкү бөлүгү жогору көтөрүлүп, уюлдарды карай агылуусунан пайда болот. Кариолис күчүнүн таасиринен бул аба агымдары Түндүк жарым шарда онго, Түштүк жарым шарда солго оошуп барат да, экватордо бири-бирине жакындап, тропиктик конвергенция зонасында (абасында салкын жел, булуттуулук жана нымдуулук мүнөздүү болгон ичке тилке) басандайт. Көтөрүлгөн абанын орду мелүүн алкактардан келген муздак аба массалары менен толукталат. Пассаттардын ылдамдыгы 5–6 м/сек, кээде 15 м/секга чейин жетип, бир нече км (экватордо 15–16 кмге чейинки) аба катмарын камтыйт. Атмосферанынын 1–2 км бийиктигинде пайда болгон инверсия зонасы (бийиктеген сайын температуранын өзгөрүшү) булуттуулуктун калыптанышына тоскоол болуп, кургакчыл (тоолуу жээктерден башка) аба ырайынын калыптанышын шарттайт. Пассаттар океанда чыгыштан батышты карай аккан пассат агымдарын, кургактыкта тропик чөлүн пайда кылат Пассаттардын туруктуулугу жана ылдамдыгы байыркы дениз сүзүүчүлөрүнүн жаңы жерлерди ачуусуна чоң өбөлгө түзгөн.
Рибау
Рибау (Riebau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 305 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 19,09 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 430. Муниципалитеттин башчысы — Вильфрид Бетцихе.
Форт Морган (Колорадо)
Форт Морган (Колорадо) (Fort Morgan) — Колорадо штатынын Морган округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 11 034 киши. Болжолдуу аянты - 11.7 км². FIPS коду — 08-27810.
Спектр (тасма)
"Спектр" (Spectre, 007: Спектр) Eon Productions тарабынан Metro-Goldwyn-Mayer менен Columbia Pictures үчүн тартылган Жеймс Бонд сериясындагы 24-тасма. Тасмада Бонддун ролун төртүнчү жолу Дэниел Крэйг аткарат. Ал эми "Бонд" сериясындагы бул фильм Сэм Мендес Скайфолдон кийин режиссерлук кылган экинчи тасма. Сценарийин Жон Логан, Нил Пёрвиз, Роберт Уэйд жана Жез Баттеруорт жазышкан.
Тасмада Бондго каршы болгон "Спектр" дүйнөлүк кылмыш тобу жана анын башчысы Эрнст Ставро Блофелддин окуясы жана ошондой эле Блофелд Бонддун өгөй агасы болуп чыга келгени тууралуу баяндалат. Бонд Блофелддин дүйнөлүк көзөмөлдөө тармагын ишке киргизишин токтотууга аракет кылып жүрүп Спектрге туш болот жана мындан мурунку үч тасмадагы окуялардын артында Блофелд тураарын билип калат. Уюмдун башчысынын образын Кристоф Валц жаратат. Спектр кылмыш тобу акыркы жолу 1971-жылы "Түбөлүк алмаз таштар" тасмасында экрандаштырылган. Бул топтун 44 жылдан кийин кинолентага алгачкы жолу кайтып келиши болуп саналат. Жеймс Бонддогу айрым M, Q жана Мисс Манипенни сыяктуу образдардын да кайтып келгенине күбө болобуз. Ошондой эле Леа Сейдунун Доктор Мадлин Суонндун ролундагы, Дейв Батистанын Хинкс мырзанын, Эндрю Скотттун Макс Денбинин жана Моника Беллуччинин Люсиа Скиарранын ролундагы жаңы кошумча образдары да киргизилген.
Тасма 2015-жылдын 26-октябрында Улуу Британияда экранга чыккан. Ошол эле түнү Королдук Алберт холлдо дүйнөлүк премьерасы болуп, анын артынан эле дүйнө жүзүндө көрүүчүлөргө сунушталган. IMAX форматында да кмнотеатрларда көрсөтүлгөн. Фильм Америка Кошмо Штаттарында бир аптадан кийин, 6-ноябрда экранга чыгарыла баштаган. Жарык көрөөрү менен тасма сынчылардын оң баасын алган. Актёрдук чеберчилик, көрарманды өзүнө тартып турушу жана окуялардын өнүгүшү боюнча жогору бааланып, Вальц Блофелддин ал эми Батиста Энкстин ролун аткарганы үчүн көпчүлүктүн алкоосуна татыган. Саундтреги менен сценарийи жетишээрлик эмес деп табылган. "Дубалдагы жазуу" саундтреги британиялык ырчы Сэм Смит тарабынан аткарылган. Ал "Эң мыкты ыр" номинациясы боюнча Оскар сыйлыгын жана Алтын глобустун ушундай эле байгесин жеңип алган. "Спектр" дүйнө жүзү боюнча жалпы 880 млн доллар чогултуп, бул сериядагы өзүнөн мурдагы "Скайфолдон" кийинки орундагы ири киреше алып келген тасма болуп калган.
Эн (департамент)
Эн (, En) — Франциянын чыгышындагы департамаент, Рона — Альп аймагындагы 9 департаменттен бири.
Административдик борбору — Бурк-ан-Брес.
География
Аймактын аянты 5762 км². Департамент Рон жана Сон дарыяларын ортосундо жайгашкан.
Ниетин табуу (жалаңкат ниет)
Ниетин табуу (жалаңкат ниет) – оозеки түрүндө, жазуу жүзүндө же же дагы да башка жолдор аркылуу даана байкалган кылмыш жасоо ниети. Н. т. кылмыш-жаза жоопкерчилигине тартылбайт.
Сайэр (Небраска)
Сайэр (Небраска) (Thayer) — Небраска штатынын Йорк округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 71 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 31-48690.
Романовдор
Романовдор – 1613-жылдан 1917-жылдын февралына чейин Россияны бийлеген падышалар жана императорлор династиясы. Литваны жердеген байыркы бояр тукумунан чыккан. Алардын түпкү теги Андрей Иванович Кобыладан (1350–51) башталат. Романовдор деп бояр Роман Юрьевичтин атынан аталган (16-кылымдын 2-жарымы). 1613-ж. Земский собор патриарх Филореттин 16 жашар баласы Михаил Романовду падыша кылып шайлаган. Романовдор династиясы (1721-жылдан император аталышкан); Михаил Фёдорович (1613–45), Алексей Михайлович (1645–76), Фёдор Алексеевич (1676–82), Пётр I Алексеевич (1682–1725), Екатерина I (Пётр 1нин аялы; 1725–27), Пётр II (Пётр 1нин небереси, 1727–30), Анна Ивановна (Иван V Алексеевичтин кызы; 1730–40), Иван VI Антонович (Иван V Алексеевичтин чөбүрөсү; 1740–41), Елизавета Петровна (Пётр I-нин кызы; 1741–62). Романовдордун түз тукуму ушул Елизавета Петровнанын өлүмүнөн кийин үзүлгөн. Императордук такты Пётр I-нин кызы 4-кызы А́нна Петро́вна (герцогиня Гольштейн-Готторпская) менен Гольштейн герцогствосунун герцогу Карл Фридрих Гольштейн-Готторпскийден туулган Карл Петер Ульрих Гольштейн-Готторпскийге (Пётр III) тийиши менен (1762) Гольштейн-Готторп-Романовдор династиясы болуп аталып калган. Екатерина II (Пётр IIIнүн аялы; 1762–96), Павел I (Пётр IIIнүн баласы; 1796–1801), Александр I (Павел Iнин баласы; 1801–25), Николай I (Павел Iнин баласы; 1825–55), Александр II (Николай Iнин баласы; 1855–81), Александр III (Александр IIнин баласы; 1881–94), Николай II (Александр III нүн баласы; 1894–1917). Романовдор династиясы Февраль революциясынын натыйжасында кулаган. 1917-ж. 2(15)-мартта Николай II тактыдан баш тарткан. 1918-ж. 17-июлда Екатеринбургда Николай II үй-бүлөсү менен атылган.2010-жылга карай Романовдордун (негизинен Николай Iнин 4 баласынан)13 эркек тукуму бар деп эсептелет
Мамбетов Мукаш Саамалыкович
Мамбетов Мукаш Саамалыкович (29.6.1952-ж.т, ЫсыкКөл облусу, Түп району, Маяк айылы) - коомдук ишмер.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Вахенхайм (Вайнштрассе)
Вахенхайм (Вайнштрассе) (Wachenheim an der Weinstraße) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан Шаар. Бад-Дүркхайм районуна кирет.
Калкы - 4680 киши(2013-ж.). . Аянты - 24,97 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 32 046. Мэр — Арнольд Нагель.
Эгирин
Эгирин (байыркы скандинавиялыктардын деңиз кудайы Эгирдин ысмынан) - жегичтүү силикаттар классчасынын пироксендер тобундагы тоо тек пайда кылуучу минерал, NaFe3+(Si206). Кошундулары: А1203 (<6%), ТЮ2 (<0,25%), Nb205, MnO, ВеО, Zr02, кээде V203, SrO, Та205. Моноклин системасында кристаллданат. Кристаллдары призма же ийне сымал. Өңү ачык жашылдан күңүрт жашылга чейинкилери кездешет, айрымдары күрөң, кара күрөң (акмит), түссүз. Айнек сымал жылтырайт. Четтери же жука сыныгы тунук. Морт, катуулугу 6-6,5, тыгыздыгы 3,5-3,54 г/см3. Нефелендүү сиениттин курамында ортоклаз, эвдиалит, апатит, щелочтуу граниттерде альбит, циркон менен бирге кездешет.
Шалана (Благовещен району, Башкыртстан)
Шалана — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Ильино-Полян айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 3 киши. Почта индекси — 453448, ОКАТО коду — 80215825019.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жыгач иштетүүчү станок
Жыгач иштетүүчү станок - жыгач материалдарын керектүү өлчөмгө жана түргө келтирип иштетүүчү жөнөкөй машина. Анда ар түрдүү жыгач материалдарынан (тактай, фанера, жыгач такта жана башка) буюмдар менен жасалгалардын (эмерек, вагон, кеме жана башка) тетиктери, даяр буюмдар (эмерек, терезе, каалга, паркет, лыжа, кеңсе буюмдары жана башка) даярдалат. Аткарган жумуштун түрүнө жараша жыгачты кескич, ийгич, жыйноочу, желимдөөчү жана жасалгалоочу болуп бөлүнөт. Жыгач кескич станокто жыгач араалоо, фрезалоо, жонуу, көзөө, оюу, сүрүү жана жылмалоо иштери аткарылат. Жыгач ийүүчү станок жыгач бөлүкчөлөрүнүн байланышы бузбай ийип, керектүү түргө келтирет. Жыйноочу станокто айрым даяр тетиктер мык, сайлуу мык, тээк жана башка менен бекитилип, буюм жасалат. Жасалгалоочу станокто даярдалган буюмдардын бетине лак сүйкөлүп, ар түрдүү оюм-чийим түшүрүлөт.
Ау Грэс
Ау Грэс (Au Gres) — Мичиган штатынын Arenac округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1028 киши. Болжолдуу аянты - 6.2 км². FIPS коду — 26-04120.
Нийет
Нийет – кылмыш-жаза укугунда күнөөнүн бир түрү, адамдын өзүнүн жосундарынын коомдук коркунучтуулугун туюнганын билдирет. Н. тикелей жана кыйыр болот. Тикелей Н-те адам өзүнүн жосунунун коомдук коркунучтуулугун толук сезет (уурдоо, өлтүрүү, талап-тоноо ж. б.). Кыйыр Н-те кылмыш жасоочу зыяндуу жыйынтыктар болуусун каалабайт, бирок көңүл тереңинде алардын болорун билет (м.: мас абалында автомобиль айдоо).
Луи Пастер
Пастер Луи (французча Louis Pasteur; 27. 12. 1822, Франция, Юра департаменти, Доль – 28. 9. 1895, Парижге жакын Вильнев-л` Этан) – француз микробиологу жана химик, азыркы микробиологияны жана иммунологияны негиздөөчү. Париж Илимдер Академиясынын (1862), Франция медициналык академиясынын (1873) жана Франция академиясынын (1881) мүчөсү. Петербург Илимдер Академиясынын чет элдик ардактуу корр. мүчөсү (1893). Жогорку нормалдуу мектепти бүткөн (1847). Страсбург (1849), Париж (1867) ж. б. университеттердин профессору 1888-ж. уюшулган Микробиология илимдер изилдөө институнун биринчи директору. Пастердин молекуланын оптикалык асимметриясы тууралуу алгачкы ачылышы стереохимиянын негизин түзгөн. 1857-жылдан ачытуу процессин изилдеп, анын ар кандай микроорганизмдердин аракетинен болорун далилдеген. Шарап жасоо, пиво кайнатуу ж. б. тамак-аш өнөр-жай тармактарын илимий жактан негиздеп, аларды бузулуудан сактоо үчүн пастерлөөну сунуш кылган. Пастер жибек куртунун ыландарынын жугуштуулугун аныктап (1870), аны менен күрөшүү чараларын иштеп чыккан. Бир нече жугуштуу ооруну (сибирь жарасы, кутурма ж. б.) изилдеп, аларды бөтөнчө козгогучтар пайда кыларын далилдеген, сибирь жарасына каршы эмдөөнү сунуш кылган (1881). Э. Ру менен бирге кутурманы изилдеп, ага каршы 1885-ж. биринчи болуп эмдөө жүргүзгөн.
Тернополь облусу
Тернополь облусу (Терно́пільська о́бласть) — Украинанын батышындагы административдик-аймактык бирдик, 1939-жылы 4-декабрда түзүлгөн. Облустун борбору - Тернополь шаары. 1944-жылдын 9-августуна чейин Тарнополь облусу (борбору — Тарнополь шаары) деп аталган.
Тарыхый-этнографиялык жактан Галициянын чыгыш бөлүгүн, Подолиянын батыш бөлүгүн жана Уолындын түштүгүн камтыйт. Географиялык жактан Подол дөңсөөдө жайгашкан; Тернополь облусунун түштүк чек арасы Днестр дарыясы, чыгыш чек арасы - Збруч дарыясы менен өтөт.