cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Милдеттүү медициналык камсыздандыруу
Милдеттүү медициналык камсыздандыруу – бул КР саламаттыкты сактоо тармагындагы жарандардын укуктарын камсыз кылууга багытталган социалдык коргоонун мамлекеттик түрү. Эмгек келишимдеринин негизинде эмгек мамилелеринде турган жарандар; пенсионерлер; калкты иш менен камсыз кылуунун мамлекеттик органдарында катталган жумушсуздар; эгер алар М. м. к. үлүштүк салымдарын төлөп жүрүшкөн болсо, КР башка шарттарда (жеке ишкерлер, өз иштери менен алектер, жеке практикалоочулар, чыгармачыл кызматкерлер) эмгек ишмердигин жүзөгө ашырып жатышкан жарандары;социалдык жөлөкпул алып жүрүшкөн адамдар, аскер кызматкерлери жана аларга теңелген адамдар; 16 жашка чейинки балдар (жалпы билим берүүчү мекемелердин окуучулары – алар окуусун аяктаганча, бирок 18 жаштан жогору эмес куракка жеткенче); башталгыч кесипчилик окуу жайларынын окуучулары, алар 21 жашка чыкканча орто жана жогорку кесиптик окуу жайларынын студенттери (сырттан жана кечкисин окуучу бөлүмдөрдө окугандардан башкалары); КР аймагында убактылуу же туруктуу жашап турушкан чет өлкөлүк жарандар; КР аймагында туруктуу жашап турушкан жарандыгы жок адамдар; жарандардын дагы башка катмарлары М. м. к. жатат. М. м. к. тутумуна камтылбаган адамдар медициналык, алдыналуу, калыбына келтирүү жана денсоолукту чыңдоо кызматтарын өзалдынча төлөшөт.
BMC Kirpi
BMC Kirpi (которулганда "Кирпи") - Түркиялык BMC компаниясынын тарабынан чыгарылган түрк өндүрүшүндөгү минага туруктуу Буктурмадан сооттолгон унаа. Кирпи мина жана баллистикалык коркунучтардан олуттуу коргоону камсыз кылат. Ал баллистикалык коркунучтардан коргоону камсыз кылган стандарттуу жана кошумча курал-жарактарды айкалыштырат, ал эми анын V түрүндөгү корпусунун асты жана монококасы анын ичиндеги персоналды миналардан жана колго жасалган жардыргыч түзүлүштөрдөн (МЭА) коргоого мүмкүндүк берет. BMC Kirpi оор соотташыгыч болуп саналат жана анын негизги максаты персоналды ар кандай коркунучтардан коргоп, аларды бир жерден экинчи жерге которуу болуп саналат. Бирок, ал керектүү миссия жабдуулары менен жабдылган ар кандай оперативдүү ролдорду ала алат.
Плуммэр (Айдахо)
Плуммэр (Айдахо) (Plummer) — Айдахо штатынын Бенева округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.9 км². FIPS коду — 16-63910.
Калкы
2010-жылы калкы 990 киши болгон.
Машыгуу күнү
"Машыгуу күнү" (Training Day, Тренировочный день) - (2001) нео-нуар криминалдык триллер, тарткан-Антуан Фукуа, сценарийин жазган Девид Айер, башкы ролдордо Дензел Вашингтон, Итан Хоук. Тасма эки нарко-кылмыш иликтөөчү офицердин 24 саат ичинде банданын уюгу болгон Лос Анжелес Полиция Кызматынын Рампарт Бөлүмүндө жана Лос Анжелестин Түштүк Борборундагы окуясын сүрөттөйт.
Фильм 2001-жылы 5-октябрда жарыкка чыккан, дүйнө жүзү боюнча 104 миллион доллар киреше тапкан. Детектив Алонзо Харристин образын жараткан Д. Вашингтон адаттан тыш өзгөчө ролу үчүн 74-Кино Академиясынын "Эң мыкты актер" наамында Оскарды жеңип алган. Өнөктөшү Итан Хоук офицер Жейк Хоуттун образы үчүн "Эң мыкты экинчи пландагы актер" наамына татыган.
Рельс
Рельс (латынча regula – түз таяк) – туура кесилиши белгилүү формадагы (кыры жумуру, томпок же кобул сымал) тилке болоттон жасалган прокат. Аларды эки же бир катар төшөп, ар кандай темир жолдор курулат. Рельстүү темир жол метрополитендин кыймылдуу курамынын (поезд, дрезина, трамвай) локомотивдери жана вагонеткалары, крандуу арабачалар, көтөргүч крандар ж. б. жылып жүрмө, бурулма конструкциялардын жылып жүрүшүнө арналган. Биринчи металл рельс 1767-жылы Улуу Британияда жасалган. Темир жол рельси жолдун үстүнкү бетине коюлган таянычтарга (шпалга) орнотулат. Ошол таянычтарга бекитилип жана өз ара туташтырылып, рельстүү колеяны түзөт. КМШ өлкөлөрүндө темир жол рельсинин 4 түрү (Р43, Р50, РВ5 жана Р75) бар. Анын түрү жолдун жүк көтөрүмдүүлүгүнө жараша тандалат. Жолдун ийри бөлүктөрүндө кыскартылган рельстер пайдаланылат. Трамвай рельси темир жол рельсиндей эле жасалат да, адатта кобул сымал оюгу, бийиктиги жана туура кесилиш аянты чоң. Алар 15–18 м узундукта чыгарылат. Кен казуу транспорту, жылып жүрмө көтөргүч крандар жана алардын механизмдери, бурулма жана айланма конструкция менен агрегаттар ж. б. үчүн темир жол рельсинен жеңил, айрым учурда атайын формадагы рельс пайдаланылат.
Милдеттүү нуска тутуму
Милдеттүү нуска тутуму – милдеттүү нускалардын түрлөрүнүн жыйындысы, ошондой эле аларды жыйноо, бөлүштүрүү жана пайдалануунун белгиленген тартиби.
Волга автомобиль заводу (ВАЗ)
Куйбышев областындагы Тольятти шаарында жайгашкан.
Төлөмүшев Токтобай
Төлөмүшев Токтобай (1936-ж.т., Кемин району, Кара-Булак айылы) - геология тармагынын көрүнүктүү ишмери.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Тармак иштетүү системасы
Тармак иштетүү системасы (англисче network operation system) – жергиликтүү тармактын иштөөсүн алып барат жана колдонуучуларга файл, ресурс ж. б. тармак кызматтарын пайдаланууга уруксат берет. Тармак иштетүү системасынын милдеттерине төмөнкүлөр кирет: 1) административдик (кардарларды) тармакка кошуу, алып салуу жана иштерин уюштуруу); 2) файлдарды башкаруу (файлдардын орундарын аныктоо жана файлдарды серверден клиент компьютерине которуу); 3) принтерди башкаруу (тармактагы принтерге жиберилген документтерди приоритет негизинде басып чыгаруу); 4) коопсуздук (текшерүү жана керек болгон учурда тармак ресурстарына башкалардын кайрылуусун чектөө). Ар башка тармактар ар башка иштетүү системаларын колдонушат. Мисалы, тегиз тармактарында Artisoft LAN, MS Windows 98, Appl AppleTalk иштетүү системалары колдонулат. Ал эми кардар-сервер тармактарында кардар жана сервер бөлүктөрүн камтыган Novel NetWare, MS Windows NT ж. б. тармак иштетүү системасы колдонулат.
Милдеттүү төлөмдөр
Милдеттүү төлөмдөр – мыйзамда аныкталган шарттарда жана тартипте тийиштүү деңгээлдердеги бюджетке, бюджеттен сырткаркы фонддорго төлөнүүчү салыктар, жыйымдар жана башка милдеттүү мүчөлүк акылар.
Бурлингтон (Мэн)
Бурлингтон (Мэн) (Burlington) — Мэн штатынын Пенобскот округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 351 киши. Болжолдуу аянты - 145.7 км². FIPS коду — ?.
Вайнсхайм (Бад-Кройцнах)
Вайнсхайм (Бад-Кройцнах) (Weinsheim (bei Bad Kreuznach)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Кройцнах районуна кирет.
Калкы - 1892 киши(2013-ж.). . Аянты - 9,28 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 33 112. Муниципалитеттин башчысы — Рольф Хан.
Пайгамбар
Пайгамбар, расул – диний концепцияларда (Инжил, Куран ж. б.) кудайдын эркин, буйругун адамдарга жеткирүүчү касиеттүү олуя адам, көсөм, үгүт-насаатчы; кудайдын жердеги элчиси. Ислам дининде Пайгамбарлар Аллага моюн сунуп сыйынууга адамдарды үгүттөгөн. Мусулмандар 28 Пайгамбарды аташат; Адам (Алланын таза кулу), Идирис, Нух (Ной), Салих, Ибрахим (Абраам, Кудайдын досу), Лут, Ысмайыл, Худ, Искак (Исаак), Жакып (Якуб), Жусуп (Иосиф), Аюб, Шугаюб, Муса (Моисей, Кудай менен сүйлөшкөн), Арун, Зулкефил, Дауд (Давид), Сулайман, Илияс, Жунус, Закиря, Яхья, Ыйса (Иисус, Рухтан бүткөн), Мухаммед (Кудайдын сүйгөнү) ж. б. Алар Кудайдын пенделерге жөнөткөн өкүлдөрү дешет. Ислам диин боюнча Мухаммед Алланын эң акыркы Пайгамбары болуп саналат.
Төлөбаев Алибай
Төлөбаев Алибай (1905, Аксы району, Авлетим айылы - 1929, Чаткал) - Совет бийлигин чыңдоо үчүн күрөшкөндөрдөн.Кызыл-Жар районунун Ак-Суу айылындагы жети балдар жатак үйүндө тарбияланып, билим алган.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Гоголь-моголь
Го́голь-мо́голь — жумуртканын сарысына кумшекер кошуп жасалган десерт. Вино, виски, ванилин, ром, нан, бал, какао, мөмө, шире кошуп жасалган вариацияларын кездештирүугө болот.
Үн бузулгандагы рецепт же "Гоголь-Моголь" Мындан жүз жылча илгери орустун Могилев шаарында Гогель аттуу еврей Дьякон жашаган болот. Анын үнү бузулуп калганда синагогинден кууп жиберишет. Көп балалуу ата айласы кеткенден эмнени гана жасабайт, ошентип жүрүп, тапкан пайдалуу амалы - күнүгө эртен менен чийки жумурткага кара нандан укалап, туз сээп, анан абдан чалып туруп ичип алып жүрөт. Кедей бечарага бул жир жагынан эртең мененки тамак ордуна да керектелет. Дьякондун үну ошентип калыбына келет.
Ошол эле учурда коңшу Большой Своротви деген жерден жаш графиня Потоцкая бул "сыйкырдуу" дарыны угуп калат. Ал меймандарына жаңы романстардан ырдап берип таң калдырганды абдан жакшы көрчү экен, бирок ыр арасында үнү бузулуп кете турган. Ал нандан семирип кетүүдөн коркуп, анын ордуна жарым чай кашык бал салып, абдан узака чалдырып туруп, ичип жүрөт. Ага дагы жардамы тиейт, ошондо Потоцкая күчкө салып: "Бул мен ойлоп тапкан бальзам, аты Гоголь-Моголь болсун",-дейт.
Ал эми Могилевден чыккан Гогель дагы ага жөн эле жеңилип калбаптыр, ал өзүнүн дарысына "Моголь-Гоголь" деп ат койгон экен.
Фульдедеги Ротенбург
Фульдедеги Ротенбург (Rotenburg an der Fulda) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Кассель административдик округуна карайт. Херсфельд-Ротенбург районуна кирет.
Калкы - 13640 киши(2013-ж.). . Аянты - 79,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 32 018. Мэр — Манфред Фер.
Шаар административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Бэлмонт (Массачусетс)
Бэлмонт (Массачусетс) (Belmont) — Массачусетс штатынын Миддлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 24 729 киши. Болжолдуу аянты - 12.2 км². FIPS коду — 25-05070.
Зикероде
Зикероде (Sickerode) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Айхсфельд районуна кирет.
Калкы - 158 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 2 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 61 086. Муниципалитеттин башчысы — Гундольф Готе.
Пайда
Пайда – экономикалык категория; ишканалардын жана жеке ишкерлердин чарбалык ишинин финансылык жыйынтыгынын маанилүү көрсөткүчтөрүнүн бири. Ишкана продукциясын сатуудан түшкөн акча менен сатылган продукциянын толук өз наркынын ортосундагы айырмадан келип чыгат. Тактап айтканда продукция чыгарууга кеткен чыгымдарды жапкандан кийин калган акча каражаты.
Пилгэр (Небраска)
Пилгэр (Небраска) (Pilger) — Небраска штатынын Stanton округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2 500 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 31-39135.
Кичи Лобачейяга
Кичи Лобачейяга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лобачейяга дарыясынын сол жээгинен 71 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Хайбуллино (Белорет району, Башкыртстан)
Хайбуллино — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Зигазин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 37 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Тармак кароо терезеси
Тармак кароо терезеси, веб-браузер – байланыш программдык жабдыгынын атайын түрү. Алар интернет тармагынын орундарына кайрылууга жана андан маалыматтарды кароого мүмкүндүк берет. Интернет тармагынын орундарындагы маалыматтар өзгөчө түрдө уюшулган жана ал тармак барагы, ал эми тармактын ар бир орунун биринчи барагы баш барак (үй) деп аталат. Браузер тармак барагын чечмелейт жана аны компьютер экранына текст, график, аудио жана видео сигналдар түрүндө көрсөтөт. Браузер ошондой эле интернет орундарына байкоо жүргүзүүгө мүмкүндүк берет жана ал орундун дарегин жазып коёт, зарыл болгон учурда кайталап кире алат. Netscape Navigator жана Microsoft Internet Explorer кеңири таралган браузерлер болуп эсептелет.
Ошерслебен
Ошерслебен (Oschersleben (Bode)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Шаар. Бөрде районуна кирет.
Калкы - 20831 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 122,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 415. Мэр — Дитер Кленке.
Санфорд (Колорадо)
Санфорд (Колорадо) (Sanford) — Колорадо штатынын Конейос округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 817 киши. Болжолдуу аянты - 3.6 км². FIPS коду — 08-67830.
Рэнвилл (Миннесота)
Рэнвилл (Миннесота) (Renville) — Миннесота штатынын Renville округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1287 киши. Болжолдуу аянты - 3.6 км². FIPS коду — 27-53890.
Волга бою дөңсөөсү
Волга бою дөңсөөсү - Волганын оң жээгинде, Горький шаарынан Волгоград шаарына чейин созулуп жатат.
Басымдуу бийиктиги 150—200 м, бийик жери 367 м, туурасы 500 км ге че­йин. Дөңсөө жылга-жыбыттуу, Волга жагы тик, Ока-Дон ойдуңуна карай жантайыңкы. Башкы «тоолору»: Змее­ва, Жигули, Столбичи. Волга бою дөңсөөсүнө рельефтин структуралык формаларын түзүүчү тектоникалык валдар, бүктөлүүлөр мүнөздүү. Аки таш теги, чо­по, кум, мергель ж. б. борпод тоо тектеринен түзүлүп, карст кубулуштары өнүккөн. Нефть, күйүүчү газ, асфальт, фосфорит ж. б. алынат. То­койлуу талаа жана талаа ландшафтта­ры басымдуу.
Милдеттүү төлөнмө нуска
Милдеттүү төлөнмө нуска – алардын өндүрүүчүлөрү тийиштүү мекемелерге жана уюмдарга, тийиштүү тартипте жана санда акысына берүүсү тийиш болгон аркыл документтердин нускалары. Милдеттүү төлөнмө нускалардын ичине өзүнчө редакциялык–басмалык иштеп чыгуудан өткөн, басмаканалык жактан өзалдынча жасалгаланган, чыгаруу маалыматтарына ээ басмакана продукциялары – басылмалар (тексттик, ноталык, картографиялык, сүрөт); ырасмий документтер – мыйзам чыгаруу, аткаруу жана сот бийлик органдарынын атынан басылып чыгарылган жана башкалар.
Тотонов Субаналы
Тотонов Субаналы (1938-ж., Жер-Капчыгай кыштагы) - айыл чарба тармагынын көрүнүктүү ишмери, райондун ардактуу атуулу.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Релятивдик механика
Релятивдик механика – теориялык физиканын жарык ылдамдыгына салыштырмалуу v ылдамдык менен кыймылдаган нерсенин (бөлүкчөнүн) кыймылынын классикалык закондорун үйрөтүүчү бөлүмү. Салыштырмалуулук теориясына негизделген. Ньютондун 2-законунун релятивдүү жалпыланышы жана энергия-импульстун сакталуу закону релятивдик механиканын негизги теңдемелерин түзөт. Булар Эйнштейндин салыштырмалуулук принцибинин талаптарын канааттандырат, алардан материалдык объектинин ылдамдыгы жарык ылдамдыгынан ашпайт деген тыянак чыгат. Эгерде материалдык объектинин ылдамдыгы жарык ылдамдыгынан өтө кичине (v«c) болсо, релятивдик механика Ньютондун классикалык механикасына өтөт.
Рем
Рем (Римдин легендарлуу падышасы) – байыркы рим уламышы боюнча Римдин биринчи падышасы – Ромулдун иниси. Ромул менен бирге Рим шаарын негиздеген.
Тармак оруну
Тармак оруну (англисче web site) – гипербайланыштагы документтерди камтып, интернетте орнотулган жер (жай). Бир эле компьютерде бир нече тармак оруну болушу мүмкүндүк Мисалы, чакан көп мекемелер же инсандардын тармак орундарын бир станцияда жайгаштырса болот.
Плэйсервилл (Айдахо)
Плэйсервилл (Айдахо) (Placerville) — Айдахо штатынын Бойсе округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.6 км². FIPS коду — 16-63550.
Калкы
2010-жылы калкы 60 киши болгон.
Жекече дифференциал,
Жекече дифференциал, айрым дифференциал – u=f(x1, х2,..., х) функциясынын x1ден башка бардык аргументтери туруктуу деп эсептеп, x1 боюнча алынган дифференциал.
Волга ГЭСи
Волга ГЭСи - КПССтин 22 - съезд атындагы - дүйнөдөгү ири ГЭСтердин бири.
Волга дарыясынын төмөнкү агымында, Волгоград шаарыннын түндүгүндө. 1951-ж. курула баштап, 1958-ж. 3 агрегаты, 1962-ж. акыркы 22-агрегаты ишке берилген.
Гидротүйүндүн составына бетон жана бетонсуз плотина, ГЭС имараты, суу деңгээлин жөндөөчү, кеме өткөрүүчү курулуш, Волга-Ахтуба каналы жана балык өткөрмө курулуштар кирет. ГЭСтин имаратына ар биринин кубаттуулугу 115 Мет (115 миң кет")' элгон 22 гидроагрегат жанa кичине зггегат (кубаттуулугу 11 Мет) орнотулган.
Жөө Аскердин Согуш Унаасы
Жөө аскерлердин согуштук унаасы (ЖАСУ), ошондой эле Механикалаштырылган жөө аскерлердин согуштук унаасы (МЖАСУ) катары белгилүү, жөө аскерлерди согушка алып баруу жана түз ок атууну камсыздоо үчүн колдонулган брондолгон согуштук унаанын бир түрү. 1990 -жылы Европадагы Кадимки куралдуу күчтөр жөнүндө келишимде жөө аскерлердин согуштук унаасы "негизинен күжүрмөн жөө аскерлер отрядын ташуу үчүн иштелип чыккан жана жабдылган жана кеминде 20 миллиметр калибрдеги ажырагыс же органикалык замбирек менен куралданган сооттолгон согуштук унаа" деп аныктайт. кээде танкка каршы ракета учуруучу». ЖАСУнун көбүнчө негизги курал системасы катары жана механикалаштырылган жөө аскер бөлүгү үчүн транспорт түрү катары кызмат кылат.
Жөө аскерлердин согуштук машиналары бронетранспортерлордон (БТР) айырмаланат, алар өзүн-өзү коргоо үчүн гана куралданган жана өз алдынча согушуу үчүн атайын иштелип чыкпаган транспорттук унаалар. IFV танктарга караганда мобилдүү болуп иштелип чыккан жана тез атуучу автоканнон же чоң кадимки мылтык менен жабдылган; алар бортто жөө аскерлердин жеке куралын аткылоо үчүн каптал портторун камтышы мүмкүн.
Милдеттүү үлүш
Милдеттүү үлүш – мүлктөрдүн керээз буйуртмасына карабастан, белгилүү мурастоочуларга өтүүчү бөлүгү. Ушундай укукка ээ мураскер кандайдыр бир негиз боюнча мураска алуучулардын баары, анын ичинде демейки үй тиричилигинде пайдалануучу буюмдардын баасы жана андай мураскердин пайдасына белгиленген керээздөөдөн баш тартуунун баасы дагы М. ү-кө эсептелет. Керээзде мураста милдеттүү үлүшкө укугу бар мураскер үчүн белгиленген кандай гана чектөөлөр жана оорчулуктар болбосун, ага өтүүчү мурастын М. ү-үнөн ашкан бөлүктөрүнө карата гана жарактуу.
Бергатройте
Бергатройте (Bergatreute) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Тюбинген административдик округуна карайт. Равенсбург районуна кирет.
Калкы - 3145 киши(2013-ж.). . Аянты - 23,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 36 014. Мэр — Хельмфрид Шефер.
Пайдалуу аракет коэффициенти
Пайдалуу аракет коэффициенти – энергияны өзгөртуүдөгү же берүүдөгү системанын (түзүлуштүн, машинанын) аракеттүү мүнөздөмөсү; пайдалуу (керектелген) энергиянын (Wn) система алган энергиялардын суммасына (Wc) болгон катышы (р) менен аныкталат: r|=W /Wc. Пайдалуу аракет коэффициенти – бирдиксиз чондук. Ал электр кыймылдаткычтарында пайдалуу механикалык жумуштун булактан алынган электр энергиясына болгон катышы, жылуулук кыймылдаткычтарында пайдалуу механикалык жумуштун чыгымдалган жылуулук санына болгон катышы менен эсептелет. Сүрүлүү, чөйрөдөгү нерселерди ысытуу ж. б. кубулуштарда энергия сөзсүз коромжу болгондуктан, р < 1 жана ал дурус бөлчөк түрүндө же процент менен туюнтулат. ЖЭСтин Пайдалуу аракет коэффициенти (35- 40% ке, ичинен күйүүчү кыймылдаткычтыкы 40- 50% ке, трансформатордуку 98% ке жетет. Карно цикли өтө чоң Пайдалуу аракет коэффициентине ээ.
Топчубеков Абдрахман
Топчубеков Абдрахман (1931, Кызыл-Токой айылы - 1997, ошол эле жер) - билим берүү тармагынын көрүнүктүү ишмери.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Рема
Рема (грекче rhema – сөз, айтылган ой) – сүйлөмдүн маанилүү бөлүгүндө: айтылган ойдун негизги эки компонентинин бири; сүйлөм башындагы маалыматты бекемдейт. Синтаксистик жол менен караганда, көбүнчө баяндооч рема деп эсептелет. Рема негизги жаңы ойду камсыздайт, башкача айтканда улам кийинки сүйлөмдөгү, тексттик бөлүктөгү улануучу жаңы ой болуп эсептелет.
Пай-Хой
Пай-Хой – Уюлдук Уралдын түндүк бөлүгүндөгү токол тоо, Ненец автономия округунда. Югор Шары кысыгына карай 200 кмте созулуп жатат. Эң бийик жери 467 м (Мореиз чокусу). Таштак тоо тундрасы басымдуу.
Прагю (Небраска)
Прагю (Небраска) (Prague) — Небраска штатынын Saunders округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 346 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 31-39975.
Вайсентурм
Вайсентурм (Weißenthurm) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан Шаар. Майен-Кобленц районуна кирет.
Кульмдагы Нойштадт
Кульмдагы Нойштадт (Neustadt am Kulm) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Нойштадт (Вальднаб) районуна кирет.
Вайсентурм
Калкы - 7747 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,99 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 37 228. Мэр — Томас Przybylla.
Кульмдагы Нойштадт
Муниципалитет административдик курамы боюнча 9 шаардык районго бөлүнөт.
Танк аскерлери
Танк аскерлери же Сооттолгон танк аскерлери (америкалык англисче ; орфографиялык айырмачылыктарды караңыз) - заманбап согушта брондолгон согуштук машиналарды колдонуу. Бул согуштун заманбап ыкмаларынын негизги компоненти болуп саналат. Брондолгон согуштун негизи аскерлердин бронетранспорттук бөлүктөрдүн маневрлерин колдонуу аркылуу кадимки коргонуу линияларына өтүү жөндөмдүүлүгүнө негизделет.
Габдюк (Белорет району, Башкыртстан)
Габдюк — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Зуяк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 518 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Зильберфельд
Зильберфельд (Silberfeld) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Грайц районуна кирет.
Калкы - 112 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 2,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 76 071. Муниципалитеттин башчысы — Хенрик Книпер.
Волга-Дон кеме жүрүүчү каналы
Волга-Дон кеме жүрүүчү каналы - В. И. Ленин атындагы Волга жана Дон дарыяларын алардын эң жакын жеринен бириктирип турган канал.
Уз. 101 км (мунун ичинен 45 км суу сактагычтар аркылуу өтөт). Волга менен Донду байланыштырган кеме журүучү канал курууга 17-кылымдын аягында эле Петр I демилге көтөргөн.
Эки дарыяны бириктирүүнүн бир нече долбоору кийин иштелип чыгып, бирок ишке ашкан эмес. Каналды куруу иши Улуу Ата Мек. согуштун алдында гана колго алынып, бирок согуш жылдарында токтолуп калган.
Ал 1948—52-ж. толук курулуп, СССРдин европ. бөлүгүндөгү суу транспортунун системасына айланды.
Милдеттүү юрисдикция
Милдеттүү юрисдикция – эларалык келишим катышуучуларынын ортосунда баардык же кээбир гана маселелер боюнча келип чыккан талаш-тартыштарды келишиминде аныкталган эларалык сот же арбитраждык органдардын кароосуна коюу тууралуу алар тарабынан ыктыярдуу кабыл алынган милдеттенме.
Пөделист
Пөделист (Pödelist) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бургенланд районуна кирет.
Калкы - 338 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 10,57 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 380. Муниципалитеттин башчысы — Бодо Шиммлер.
Америкалык гангстер
"Америкалык гангстер" (American Gangster, Гангстер) (2007)- Америкалык тарыхый криминалдык драма, тасманы тарткан жана продюсери Ридли Скотт, сценарийин жазган - Стивен Зеллиан. Тасмада Түндүк Каролинадан чыккан Френк Лукас аттуу криминалдык төбөлдүн Вьетнамдагы согушунан кайтып жаткан кызматтык учактар менен Америкага контрабандалык жол менен героин ташуусу, акырында детектив Ричи Роберт баштаган оперативдик топ тарабынан кармалгандыгы тууралуу окуяны баяндайт. Тасмада башкы каармандарды Рассел Кроу жана Дензел Вашингтон чогуу ойношот. Бул алардын1995- жылкы "Виртуоздуулук" тасмасынан кийинки чогуу оюну. Ошондой эле тасмада Тед Левин, Жош Бролин, Чиветел Эжиофор, Норман Ридус, Руби Ди, Лимари Надаль, Куба Гудинг Жуниор ойногон.
Тасманы тартуу идеясы 2000 жылдары башталган, Universal Pictures менен Imagine Entertainment Нью Йорк журналынан Лукастын окуясын сатып алышкан. Эки жылдан соң, Стивен Зеллиан 170 беттен турган сценарийдин кол жазмасын Скоттко тааныштырган. Бюджетке ылайык тасма Торонтодо тартылмак, бирок студия Нү-Йоркко туруктуу жайгашып калат. Universal тасманын улам өсүп бараткан бүджетин камсыздай албай, 2004 жылы токтоткон. Терри Жорж менен келишимден кийин тасма кайра жанданып, 2005-жылдын мартынан баштап өндүрүштү Р. Скотт жетектейт. Тартуу иштери 2006 жылдын июлунан декабрга чейин беш айга созулуп, Нү-Йоркто башталып, Таиландда тартылып бүтөт.
Америкалык гангстер тасмасы жыйырма бир наамга ат салышкан, анын ичинде "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты режиссер" жана "Экинчи пландагы эң мыкты актриса" (Руби Ди ) наамдарына көрсөтүлгөн. "Киноактерлор гильдиясынын сыйлыгы" көрсөткөн "Экинчи пландагы актрисанын эң мыкты ролу үчүн" менен кошулуп 3 наамды жеңип алган.
Паклин Игорь Васильевич
Паклин Игорь Васильевич (15. 7. 1963-жылы туулган, Фрунзе) – спортчу (жеңил атлетика). СССР спортуна эмгек сиңирген чебер. Фрунзе шаарындагы политехникалык институтту бүтүргөн (1990). Италиянын Милан шаарында өткөн дүйнөнүн кышкы чемпионатында (жабык имаратта өтүүчү) 2 м 36 см бийиктиктен секирип, рекорд койгон (1984). Япониянын Кубе шаарындагы Бүткүл дүйнөлүк универсиадада 2 м 41 см бийиктиктен секирип, дүйнөлүк рекордду жаңырткан (1985). Штутгардт шаарында (ГФР) өткөн Европа чемпионатында (1986) 2 м 24 см, Торонто шаарында (Канада) өткөн дүйнөлүк кышкы чемпионатта (1986) 2 м 38 см бийиктиктен секирип, 1-орунду, Римде өткөн дүйнөнүн жайкы чемпионатында (1987) 2 м 38 см бийиктиктен секирип, 2-орунду ээлеген. 2010-жылдан Иран Республикасында жашайт.
Бэлчертаун (Массачусетс)
Бэлчертаун (Массачусетс) (Belchertown) — Массачусетс штатынын Гемпшир округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 14 649 киши. Болжолдуу аянты - 143.4 км². FIPS коду — 25-04825.
Чогори
Чогори, Годуин-0 стен, Дапсанг Кара-Корум тоо системасындагы бийик чокулардын бири. Бальторо кырка тоосунда Кашмир (Индия) менен Кытайдын чек арасында, Гималайдын түндүк-батышында жайгашкан. (бийиктиги (8611 м ) боюнча Жомолунгмадан кийинки 2-чоку. Ири мөңгүлөр (Балторо ж. б.) бар. Чокуга алгачкы жолу 1954-ж. 31-июлда итал. альпинисттер, 1986-ж. аялдардан алгачкылардан поляк Ванда Руткевич, 1996-ж. орус альпинисттери (Иван Душариндин жетекчилиги астында) чыккан. 2008-жылдын ортосуна чейин 284 адам (а. и. 66сы набыт болгон) чокуну багындырган.
Луден
Луден (Luhden) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Шаумбург районуна кирет.
Кичи Мадаха
Кичи Мадаха — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Мадаха дарыясынын сол жээгинен 48 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Рункель
Рункель (Runkel) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Гиссен административдик округуна карайт. Лимбург-Вайльбург районуна кирет.
Калкы - 9522 киши(2013-ж.). . Аянты - 43,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 5 33 013. Мэр — Фридхельм Бендер.
Свинк (Колорадо)
Свинк (Колорадо) (Swink) — Колорадо штатынын Отеро (Otero) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 696 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 08-75970.
Рэндол (Миннесота)
Рэндол (Миннесота) (Randall) — Миннесота штатынын Моррисon округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 650 киши. Болжолдуу аянты - 5.4 км². FIPS коду — 27-53080.
Гарлэнд (Мэн)
Гарлэнд (Мэн) (Garland) — Мэн штатынын Пенобскот округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 990 киши. Болжолдуу аянты - 98.6 км². FIPS коду — 23-27190.
Палаван
Палаван (Palawan) – Филиппин архипелагынын батышындагы арал. Түштүк Кытай жана Сулу деңиздеринин аралыгында. Аянты 11,8 миң км2. Узундугу 450 кмдей. Тоолуу, бийиктиги 2085 мге чейин. Нымдуу тропик токою басымдуу; өрөөндөрүндө шалы, кокос пальмасы өстүрүлөт; балык кармалат. Негизги шаары – Пуэрто-Принсеса.
Жекече чыгарылыш
Жекече чыгарылыш, айрым чыгарылыш – теңдеменин жалпы чыгарылышынан ага кирүүчү турактуу санга маани берүү менен алынуучу чыгарылыш. Биринчи тартиптеги дифференциалдык теңдеменин y=<p(x, C) жалпы чыгарылышындагы С турактуулугуна С=С0 маанисин бергенде алынган y=<p(x, C0) функциясы ошол теңдеменин жекече чыгарылышы деп аталат. Турактуу сандын мындай мааниси теңдеме менен бирге берилген кошумча шарттын негизинде табылат. Мисалы, у"+у=0 теңдемесинин y=C1cosx + C2sinx жалпы чыгарылышынан C1=2, C2=–1 болгондо, y=2cos xsinx жекече чыгарылышы алынат.
Волгоград облусу
Волгоград облусу (1961-жылга чейин Сталинград областы) Россия федерациясынын субьекти  1936-ж. 5-декабрда түзүлгөн. Аянты 114,1 миц км2. Калкы 2 545 937 (2016).
Волгоград областы Чыгыш Европа түздүгүнүн түш.-чыгышында. Батыш тарабы дөңсөөлүү, кокту-колоттуу; чыгышы түзөң. Климаты континенттик. Кар аз түшөт, кышы суук; жайы кургак, ысык. Январдын орт. температурасы түш,- батышында — 8° С, түн.-чыгышында— 12° С. Жайында 22° С, 24° С. Жылдык жаан-чачыны 450 мм. Область аркы­луу Волга жана Дон дарыялары агып өтөт.
Волгоградск, Цимлянск суу сактагычтары, Эльтон, Боткуль, Горько-Солёный туздуу көлдөрү бар. Территориясынын 83% талаа зонасында, түндүк- батыш бөлүгү кара, калган жеринин кыртышы кара күрөң жана күрөң топурактуу. Аянтынын 4% токой (эмен, клён ж. б.).
Айбанаттары: карышкыр, сэры чычкан, кош аяк, түлкү, бөкөн; канаттуулары: тоодак, торгой ж. б.
Чмырь Петр Яковлевич
Чмырь Петр Яковлевич (18.11.1925, Казакстан, Семей обл. - 17.09.1976, Чүй облусу, Сокулук району) - механизатор, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1971). Кыргыз ССРинин мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1976). Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. 1960-ж. Фрунзе айыл чарбасы техникумун бүтүргөн. Эмгек жолун Сокулук районундагы Кант кызылчасы боюнча селекдия станциясында иштеп баштаган (1934-жылдан). 1945-50жылдары бригадирдин жардамчысы, 1953-жылдан бригаданын жетекчиси болгон. 1970-ж. ал жетектеген бригада кант кызылчасынын ар гектарынан 555 цден, жүгөрүдөн 470 цден түшүм жыйнаган. Эки Ленин, Эмгек Кызыл Туу, Кызыл Жылдыз, «Ардак Белгиси» ордендери менен сыйланган.
Сурабалдиева, Эльвира Жыргалбековна
Эльвира Жыргалбековна Сурабалдиева — ишкер, саясатчы, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин VI чакырылышынын депутаты, Кыргыз Республикасынын 2020-жылдагы вице-премьер-министрдин милдетин аткаруучу, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин VII чакырылышынын депутаттыгына талапкер
Өмүр баяны
Эльвира Сурабалдиева 1978-жылы 23-ноябрда Фрунзе (азыркы Бишкек) шаарында туулган. Үйбүлөдө төрт бир туугандын эң улуусу, эки сиңдиси, бир иниси бар. Атасы Жыргалбек Сурабалдиев Сокулук районунан чыккан белгилүү ишкер болгон. Кийин Жогорку Кеңешке депутат болуп шайланган. Апасы Ысык-Көлдүн Ак-Суу районунун кызы.
Билими жана эмгек жолунун башталышы
Эльвира 2000-жылы Бишкектеги Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетин "эл аралык байланыштар" адистиги боюнча аяктап, билимин Улуу Британиянын Бристоль университетинде ушул эле адистик боюнча уланткан.
2004-2006-жылдары Социалдык фонддун тышкы байланыштар жана маалыматтар бөлүмүндө катардагы адистен бөлүм башчылыкка чейин көтөрүлгөн.
2006 — 2015 —жылдары Бишкек шаарындагы "Кудайберген" автоунаа базарынын башкы директору болуп иштеген.
Саясый тажрыйбасы
Сурабалдиева Эльвира 2015 — жылы 4-октябрда өткөн парламенттик шайлоодо Кыргызстан социал-демократтар партиясынан (КСДП) Кыргыз республикасынын Жогорку Кеңештин VI чакырылышына депутат болуп шайланган. 2020-жылы октябрда Сурабалдиева Ата-Мекен (партия) менен шайлоого катышкан. 2020-жылы 4-октябрда Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине өткөн шайлоо көпчүлүк элдин толкундоосунан кийин жокко чыгарылып, VI чакырылыштын депутаттары кийинки шайлоого чейин мөөнөтү узартылган. 2020-жылы 27-октябрда эл өкүлү өз ыктыяры менен мандатын тапшырган.
2020 - жылдын 28-октябрында Эльвира Сурабалдиева Кыргыз Республикасынын вице-премьер министринин милдетин аткаруучу болуп дайындалган. 2021-жылдын февраль айында өкмөттүн жаңы курамы түзүлүп, бул кызмат орду жоюлган.
Бир мандаттуу шайлоо округу боюнча кайра шайлоого катышуу (2022)
2021-жылдын 28-ноябрында өткөн Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоодо Бишкек шаарынын төрт шайлоо округунун экөөсүндө “Баарына каршы” варианты эң көп добушка ээ болуп, алардан Жогорку Кеңешке депутаттарды шайлай алышкан эмес. 28-ноябрда БШК төрайымы Нуржан Шайлдабекова «Бишкектин айрым шайлоо участкаларында "баарына каршы" варианты талапкерлерге караганда көбүрөөк добуш алып «Шайлоо мыйзамынын 37-беренесине ылайык, мындай учурларда шайлоо жараксыз деп табылып, кайра шайлоо дайындалат», - деп түшүндүрдүргөн.
Эльвира Сурабалдиева Бишкек шаарынын No27 Биринчи Май шайлоо округу боюнча кайра шайлоодо 25 талапкер менен ат салышты. 2022-жылдын 28-февралына карата алдын ала жыйынтыкта Сурабалдиева Эльвира Жыргалбековна Биринчи Май шайлоо округу боюнча кайра шайлоого катышкан шайлоочулардын 47,89% добушуна ээ болгон. Учурда АСУ менен кол саноо иштери жүрүп жатат. Официалдуу маалымат 12-мартта чыгат.
Жалаңкычтын турагы
"Жалаңкычтын турагы" (Resident Evil, Обитель зла) - Германия-Британия биргелешип чыгарган илимий популярдуу уруштук жана коркунучтуу тасма. Сценарийин жазган жана тарткан Пол Андерсон, продюсери - Бернд Айхингер. Башкы каармандарды ойногондор - Милла Йовович жана Мишел Родригес. Ушундай эле аталыштагы Capcom компаниясы иштеп чыккан компьютердик видео оюндарынын негизинде тартылган алгачкы тасма. Ошондой эле тасмага Эрик Мабиус, Жеймс Пьюрфой, Мартин Крувз, Колин Салмон тартылган. Тасманын продюсери Бернд Айхингер жана Пол Андерсон.
Покателло (Айдахо)
Покателло (Айдахо) (Pocatello) — Айдахо штатынын Баннок округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 73.1 км². FIPS коду — 16-64090.
Калкы
2010-жылы калкы 51466 киши болгон.
Токторалиев Биймырза Айтиевич
Токторалиев Биймырза Айтиевич (13.8.1951-ж.т., ЖаңыБазар айылы) - биология илимдеринин доктору (1993), профессор (1997), Кыргыз Республикасынын УИАнын мүчө-корреспонденти (1997), академиги (2010).
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Ишля (Белорет району, Башкыртстан)
Ишля — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Ишлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 637 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Берглен
Берглен (Berglen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Штутгарт административдик округуна карайт. Ремс-Мур районуна кирет.
Калкы - 5995 киши(2013-ж.). . Аянты - 25,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 19 089. Мэр — Вольфганг Шилле.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 21 Шаардык районго бөлүнөт.
Желе-Дөбө
Желе-Дөбө – майда дөбөлөрдүн узатасынан созулган тизмеги. Дөмпөйүп бириндеп, бир катар болуп («желеге» окшоп) жер бетине чыгып турат. Салыштырмалуу бийиктиги 20–30 мден ашпайт. Жети-Өгүз районундагы Желе-Дөбө кыштагынын аты да ушул түшүнүккө байланыштуу пайда болгон.
Спрагю (Небраска)
Спрагю (Небраска) (Sprague) — Небраска штатынын Lancaster округуна караган АКШ шаары.
Минимум бюджеттик камсыздалгандык
Минимум бюджеттик камсыздалгандык – жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарына алардын аймактарында минимум мамлекеттик стандарттарды камсыз кылуу үчүн зарыл болгон акча каражаттарынын минимум деңгээли.
Кыргыч учак
Ал душмандын үстүнөн абада артыкчылыкка ээ болуу үчүн, ошондой эле бомбалоочу учактарды, транспорттук учактарды, жарандык авиациянын учактарын коштоп жүрүү үчүн жана жердеги объекттерди душмандын учактарынан коргоо үчүн колдонулат.
Көбүнчө согушкерлер кургактагы жана деңиздеги бутага кол салуу үчүн колдонулат.
Агрессивдүү аталышына карабастан, истребитель куралдын коргонуу түрлөрүнө кирет, истребителдик авиация өзүнчө чабуулдук мааниге ээ эмес. Бирок, азыркы учурда, бул машиналар (жана, тиешелүүлүгүнө жараша, көбүрөөк көтөрүү жөндөмдүүлүгү, башкача айтканда, ракета жана бомба жүгү) күч -салмактык катышынын өсүшү менен, алар жер бетиндеги бутага натыйжалуу чабуул коюу мүмкүнчүлүгүнө ээ болгон, жана азыркы локалдык конфликттердин шарттарында согушкерлер жер үстүндөгү максаттарды жок кылуу үчүн колдонулушу мүмкүн.
Читтагонг
Читтагонг - Бангладештин түштүк-чыгышындагы шаар. Читтагонг облусунун адм. борбору. Бенгал булуңуна жакын (15 км аралыкта) жайгашкан. Карнапхули д-ндагы өлкөнүн башкы порту (жылына 15 млн т жүк ташылат). Калкы 3,9 млн (2010). Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Ири өнөр жай борбору. Металлургия, машина куруу (кеме куруу жана оңдоо, электр-техникалык ж. б.), металл иштетүү, нефть ажыратуу, текстиль (жут, кебез-кездеме), химиялык, тамак-аш, цемент, фармацевтика ж. б. өнөр жай ишканалары иштейт. Университет, Кадами-Мубарак (12-к.) жана Жами (17-к.) мечиттери бар. 1-кылымдан белгилүү.
Вайтерсбах
Вайтерсбах (Weitersbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Биркенфельд районуна кирет.
Калкы - 77 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 34 092. Муниципалитеттин башчысы — Карл-Хайнц Рип.
Палана
Палана – Россия Федерациясындагы шаар. Коряк автономия округунун административдик борбору. Камчатка крайынын аймагында, Палана дарыясынын боюнда жайгашкан. Охота деңизинен 8 км аралыкта. Калкы 3,5 миң (2010). Тамак-аш (ири ишканасы «Корякрыба» ЖАК), түстүү металлургия («Корякгеолдобыча», платина, алтын, күмүш) өнөр-жай ишканалары иштейт. Край таануу музейи бар. Балык кармалып, беленделет (Усть-Хайрюзовск балык-консерва заводу).
Жел-Тийбес корукчасы
Жел-Тийбес корукчасы – Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы ботаникалык корукча (заказник). Таш-Көмүр шаарынын батыш тарабында. Аянты 800 га. Түштүк жарым чөлдүн үлгү аянтын коргоо максатында 1975-жылы уюшулган. Ал аймакта караган, мисте жана эфемер өсүмдүктөрү өсөт.
Владимир Волобуев
Волобуев, Владимир Родионович (25 июль 1909, Екатеринодар — 5 ноябрь 1987, Баку). Топурак таануу боюнча советтик илимпоз. СССР ИАнын корр. мүчөсү (1968). Азербайжанн ИАнын акад. (1958). 1952—57-ж. Азербайжанн ИАнын топурак таануу жана агрохимия институтунун директору, 1957— 59-ж. вице-президент. А га В. В. Доку­чаев атн. (1958), СССР мамл. сыйл. (1967) ыйгарылган.
Пөльсфельд
Пөльсфельд (Pölsfeld) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зангерхаузен районуна кирет.
Калкы - 427 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 11,59 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 315. Муниципалитеттин башчысы — Хольгер Реппин.
Минимум керектөө бюджети
Минимум керектөө бюджети – илимий негиздүү ченемдер жана нормативдер менен аныкталган, коомдун өнүгүшүнүн ушул учурунда адамдын жол берилген минимум керектөөлөрү катары коом тарабынан аныкталган деңгээлде жашоосун камсыз кылуучу азык-түлүк жана азык-түлүк эмес товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн натуралдык жана нарктык жыйындысы.
Сологой
"Сологой" (Southpaw, Левша)- 2015-жылы тартылган спорттук драма, тарткан- Антуан Фукуа, сценарийин жазган Курт Саттер, башкы ролдордо - Жейк Жилленхол, Форест Уитакер жана Рейчел Макадамс. Тасмада жаш боксердун аялынын күтүүсүз өлүмү, кичине кызынын коргоо уюмдарына өткөрүлүп берилүүсү анын жашоосун түп тамырынан өзгөрткөнү баяндалат. Тасма 2015-жылдын 24-июлунда Вайнштайн (Weinstein) компаниясы тарабынан жарыкка чыгарылган.
Тасма композитор Жеймс Хорнердин көз жумгандан кийинки пайдаланылган үч эмгегинин бири болуп калган. Тасма жана тасманын саундтреги анын жаркын элесине арналат.
Зильберхаузен
Зильберхаузен (Silberhausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Айхсфельд районуна кирет.
Калкы - 687 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 10,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 61 087. Муниципалитеттин башчысы — Йөрг Рувиш.
Токторалиев Асанбек Айтиевич
Токторалиев Асанбек Айтиевич (21.1.1960-ж.т., Жаңы-Базар айылы) - биология илимдеринин кандидаты, доцент.
Минимум мамлекеттик социалдык стандарттар
Минимум мамлекеттик социалдык стандарттар – КР Өкмөтү тарабынан жарандарды минимум деңгээлде камсыз кылуу кепилденген мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөр стандарттары.
Палембанг
Палембанг – Индонезиянын түштүгүндөгү шаар. Суматра аралында. Түштүк Суматра провинциясынын административдик борбору. Муси дарыясынын чатында жайгашкан порт (негизинен нефть ташылат). Калкы 1,5 млн (2010). Эл аралык аэропорту бар. Нефть промыселинин борбору. Нефть ажыратуу, табигый каучук, тамак-аш, текстиль, жыгаччылык, резина-техникалык өнөр-жай ишканалары жана кеме верфи иштейт. Университет бар. Курулуштары негизинен түркүктөргө (эстокада) жана кайыктарга салынган.
Палео
Палео... (грекче palaios – байыркы) – татаал сөздөрдүн «байыркы» деген маанини туюндуруучу биринчи бөлүгү, мисалы, палеонтология, палеография ж. б.
Майндагы Нойштадт
Майндагы Нойштадт (Neustadt am Main) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Майн-Шпессарт районуна кирет.
Калкы - 1262 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 19,81 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 77 166. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Майер.
Бэрклей (Массачусетс)
Бэрклей (Массачусетс) (Berkley) — Массачусетс штатынын Бристоль (Bristol) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5 749 киши. Болжолдуу аянты - 45.0 км². FIPS коду — 25-05280.
Чита
Чита - Россиядагы шаар. Забайкалье крайынын адм. борбору. Чита д-нын Ингода д-на куйган жеринде жайгашкан. Калкы 331,4 миң (2013). Жолдор тоому. Т. ж. бекети. Аэропорту бар. Энергетика, машина куруу, металл иштетүү, жыгаччылык, эмерек, жеңил, тамак-аш, курулуш материалдар ж. б. өнөр жай ишканалары иштейт. Шаардын чегинен көмүр казып алынат. ЖОЖ (а. и. мед. академия), ИИИ, театр, музей (а. и. A. К. Кузнецов атындагы край таануу), тарыхый-маданий эстеликтер ж. б. бар. 1653-ж. негизделип, 1851-жылдан шаар. Ч-га 1826-30-ж. декабристтерди сүргүнгө айдаган. 1920-22-ж. Ы. Чыгыш Респ-нын борбору болуп турган.
Учак
Учак (эскирген — аэроплан) — абадан оор учактын классы, кыймылды жаратуучу күч блогунун жардамы менен атмосферада учууга арналган жана көтөргүчтү пайда кылуучу канаттын аппаратынын башка бөлүктөрүнө салыштырмалуу стационардык. Туруктуу канаты учакты маховиктен (орнитоптерден) жана тик учактан, ал эми кыймылдаткычынын болушу аны планерден жана булчуң учактан айырмалайт. Учактын дирижабль менен аба шарынан айырмасы, ал көтөргүчтү түзүү үчүн аэростатикалык ыкманы эмес, аэродинамикалык ыкманы колдонот.
Заманбап авиацияда кыймылдуу өзгөрүлмө канаты бар учактар бар (мисалы, Су-24 же Роквелл B-1 Lancer).
Перу (Небраска)
Перу (Небраска) (Peru) — Небраска штатынын Nemaha округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 569 киши. Болжолдуу аянты - 1.4 км². FIPS коду — 31-38960.
Карталы (Белорет району, Башкыртстан)
Карталы — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Ишлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 72 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Рэсайн (Миннесота)
Рэсайн (Миннесота) (Racine) — Миннесота штатынын Mower округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 442 киши. Болжолдуу аянты - 1.1 км². FIPS коду — 27-52882.
Северанс (Колорадо)
Северанс (Колорадо) (Severance) — Колорадо штатынын Уэлд (Weld) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 597 киши. Болжолдуу аянты - 5.6 км². FIPS коду — 08-69150.
Вологда облусу
Вологда областы - Россия федерациясынын субьекти1937-ж. 23-сентябрда түзүлгөн. Калкы 1 187 685 (2016). Борбору — Вологда ш.
Вологда областы Чыгыш Европа түздүгүнүн (150—200 м бийпкте) түн. бөлүгүн ээлеп жатат. Областтын батыш бөлүгүндө Онега бою, Молого-Шексинск ойдуңдары, борб. бөлүгүндө Вологда, Галич дөңсеөлөрү, чыгыш тарабында кокту-колоттуу түздүктөр жатат. Кли­маты мелүүн континенттик. Январдын орт. температурасы батышында —11°С, чыгышында —14°С. Июлдун орт. темпрасы 17—18°С. Жылдык жаан-чачын 560—580 мм. Дарыя, көлдөрү Балти­ка, Ак жанa Каспий деңиздеринин алабына тиешелүү. Эң ири дарыясы — Сухона.
ыртышы түн. бөлүгүндө күлдүү, түштүгү чым-күлдүү топурак.
Володарский В
Володарский В (өз аты-жөнү — Гольдштейн Моисей Маркович; 1891—20. 6. 1918) — революциячыл ишмер.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Токтогулов Мамасалы
Токтогулов Мамасалы (16.1.1940-ж.т., Каныш-Кыя айылы) - райондун ардактуу атуулу.
Саз
Саз — жер бетиндеги ашыкча нымдуу жерлер. Ашыкча нымдын болушунан жана органикалык заттар чирибей жыйыла берип, чымкөңгө айланат. Топурактын саздануусунан же көлмөлөрдү чөп басуудан пайда болот. Газ алмашуунун начардыгынан саздарда органикалык кислоталар пайда болуп, саз өсүмдүктөрдүн өсүүсүнө шарт түзүлөт.
Саздуу жерлер түндүк жарым шардын мелүүн алкагынын токой зонасында кеңири таралган. Саздын жалпы аянты 350 млн га, Кыргызстандагы саздуу жердин жалпы аянты болжол менен 600 км2, анын 95% Түндүк Кыргызстанда.
Саздар төмөнкү түрлөргө бөлүнөт: оёңдогу саздар (эвтроф), өтмө саздар (олиготроф). Саздардан казылып алынган чым көң жер семирткич, отун, курулуш материалы жана башка катары пайдаланылат; баалуу химиялык продукт алынат. Географиялык энчилүү аттардын курамында да көп кездешет. Мис., Белсаз (Кегети менен Ысык-Ата сууларынын арасында), Саз (Өзгөн районундагы суу) жана башка.
Бергхауптен
Бергхауптен (Berghaupten) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. Ортенау районуна кирет.
Калкы - 2415 киши(2013-ж.). . Аянты - 9,7 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 17 009. Мэр — Юрген Шефер.
Вайтерсборн
Вайтерсборн (Weitersborn) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Кройцнах районуна кирет.
Калкы - 261 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,12 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 33 113. Муниципалитеттин башчысы — Альберт Шрайнер.
Эрих Мария Ремарк
Эрих Мария Ремарк (англ. Erich Maria Remarque; туулгандагы аты: Эрик Пол Ремарк, 1898-жыл 22-июнь — 1970-жыл 25-сентябрь) — согуш коркунучтары жөнүндө көптөгөн чыгармаларды жараткан немис жазуучусу болгон. Анын "Батыш майданында жымжырт" (англ. All Quiet on the Western Front, 1928) аттуу Биринчи дүйнөлүк согуштагы немис аскерлери тууралуу романына негизделип "Оскарга" татыктуу болгон тасма тартылган. Китеби аны Нацилердин душманына айлантып, көптөгөн эмгектери өрттөлгөн.
Өмүр таржымалы
1-дүйнөлүк согушка катышкан (1914–18). 1932-жылдан эмиргацияда жашаган. «Батыш фронтунда өзгөрүү жок» (1929), «Үч жолдош» (1938), «Салтанат капкасы» (1946), «Өмүр жана өлүм мезгили» 1954) деген романдарында фашизмге каршы күрөш пацифизм, абстракттуу-гуманисттик өңүттөн сындоо, ошондой эле буржуазиялык дөөлөттөрдөн көңүлү калган «өгөйлөнгөн муундун» достук, фронттогу жолдоштук же сүйүүдөн тирек издөө аракеттери чагылдырылган. «Карыз комүр» (1959), «Лиссабондогу түн» (1963) чыгармалары беллетристикалык маанайда жазылган. Ремарктын чыгармалары социалдык маңызы, каармандарынын гумандуулугу, нравалык тазалыгы менен баалуу.