cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юра доорунун паркы
"Юра доорунун паркы" (Jurassic Park, Парк юрского периода) - 1993-жылы Стивен Спилберг тарткан жана Кэтлин Кеннеди менен Жералд Р. Молен продюсерлик кылган Американын илимий-фантастикалык тасмасы. "Юра доорунун паркы" тасмасынын алгачкы чыгарылышы 1990-жылы жарык көргөн Майкл Кричтондун романына негизделген жана сценарийин Кричтон менен Дэвид Коэп жазышкан. Тасмадагы окуя, Коста-Рикага жакын Борбордук Американын Тынч океанынын жээгиндеги ойдон чыгарылган кичинекей Исла Нублар аралчасында өтөт. Анда филантроп миллиардер жана генетиканы изилдеген окумуштуулардан турган топ, клондолгон динозаврлардын жапайы паркын түзүшөт.
MSQRD
Анын өзгөчөлүгү - анда виртуалдуу 3D бет каптар жайгашкан. Видеочарт түзүлүшүндөгү виртуалдуу сүрөттөр аркылуу колдонуучу көрүнүшүн өзгөртүп, белгилүү адамга, жаныбарга же кайсы бир баатырга "айлануусу" мүмкүн болот, жана ошондой эле Facebook жана Instagram баракчаларга дароо эле жиберүүгө болот.Күлкүлүү программа дүйнөдө жүздөгөн күйөрмандарын тапты. Жадакалса алып баруучу Жимми Киммел өзүнүн шоусунда бул ыкманы колдонуп, Леонардо Ди Каприонун бет кабын кийген.
Ройтч
Ройтч (Roitzsch) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Биттерфельд районуна кирет.
Калкы - 2591 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 17,14 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 330. Муниципалитеттин башчысы — Барбара Мош.
Карабекова Аяткан
Карабекова Аяткан (1946-ж.т., Токтогул району) - коомдук ишмер, билим берүүнүн отличниги.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Ойдогу кепилдиктер
Ойдогу кепилдиктер – камсыздандыруу полисинин текстине киргизилбеген, бирок бар экени камсыздандыруу келишиминин ажырагыс бөлүгү катары ойдо болгон кепилдиктер. Алсак, кемелерди каттамга камсыздандырууда кеме каттамга чыгар алдында деңизде сүзүүгө жарактуу турганы тууралуу камсыздандыруучу тарабынан кепилдик бериле турганы өзүнөн өзү ойго алынат. О. к-тердин ачык бузулушу камсыздоочуну жоопкерчиликтен бошотот.
Мандара
Мандара (өз аты vandala/вандала) — Батыш Африкадагы эл. Камерундун түндүгүндө жана Нигериянын түндүк-чыгышында, Мандара тоолорунда жана Мора менен Маруа шаарларынын ортосундагы жерлерде жашайт. Тыгыз байланышкан этникалык топтор: матака, даба, гидар, гамергу и падуко. Жалпы саны 1 млн адам. Анын ичинде 660 миң Камерунда, 320 миң Нигерияда, 10 миң Чадда.
Тил
Эне тили — вандала. Вандала тили Афроазия макро-үйбүлөнүн чад уясына кирет. Мындан тышкары, Камерунда мандара арасында француз жана фулбе тилдери кеңири таралган, Нигерияда - хауса жана англис.
Тарых
16-кылымда азыркы Камерундун түндүгүндө Мандара деген алгачкы феодалдык мамлекет түзүлгөн. 17-кылымда Борну мамлекетинин таасири астында калган. Коом үч ээликке (аристократия, галлипах кызматкерлери жана талагахтын карапайым калкы) жана эки кастага (касапчылар жана темир усталар) бөлүнгөн; кулдар да болгон. Саясий түзүлүшү Борну системасына жакын болгон. 1715-жылы Мандаранын башкаруучусу мусулман насаатчыларына өз өлкөсүнө кирүүгө уруксат берген жана Мандара султандыкка айланган. Ислам дини 18-19-кылымдарда тараган. Мандара султандыгы Борну жана фулбе менен согушуп, 19-кылымдын аягында судандык махди Мухаммад Ахмедден жеңилип калышты. 1902-жылы султандыктын жерлери Германиянын колониясына айланган, 1922-жылы Улуттар Лигасынын мандаттуу аймагы катары Францияга өткөрүлүп берилген.
Коом
Социалдык топтун негизин аксакал башында турган чоң үй-бүлө жамааты түзөт. Туугандык эсеп аталык, нике патрилокалдык; көп аялдуулук өнүккөн.
Дин
Көпчүлүк мусулмандар (сүннөттөр). Кээ бирлери жергиликтүү салттуу ишенимдерди карманышат.
Чарбалык иштер
Жылуулук электр станциясы
Жылуулук электр станциясы - жылуулук кыймылдаткычтар менен кыймылга келтирилген генераторлор аркылуу электр энергиясын иштеп чыгуучу ишкана. Алгачкы жылуулук электр станциясы 1882-жылы Нью-Йоркто, ал эми 1883-жылы Петербургда, 1884-жылы Берлинде курулган. Органикалык отун күйгөндө пайда болгон химиялык энергия жылуулук электр станциясынын жылуулук булагы болуп эсептелет. Ал колдонулуучу отундун түрүнө жараша катуу, суюк, газ жана аралаш отундуу; жылуулук кыймылдаткычынын түрү боюнча буу турбиналуу (баралуу), газ турбиналуу (баралуу) жана ичинен күйүүчү кыймылдаткычтуу; берүүчү энергиянын түрүнө жараша конденсациялуу электр станциясы жана жылуулук электр борборлору (теплофикациялуу) жана башка болуп бөлүнөт. Жылуулук электр станциясынын бир түрү катары атомдук, гелиоэлектрдик, геотермалдык электр станциялар эсептелет. Жылуулук электр станциясынын электр жабдууларына ток генератору, бөлүштүргүч түзүлүш, жогорулаткыч подстанция, текшерүү жана башкаруу куралдары, ошондой эле жардамчы түзүлүштөр кирет. Азыркы учурда кубаттуулугу 5-6 ГВт болгон жылуулук электр станциялары курулууда.
Мандара
Коом
Салттуу кесиби — кол менен иштетилген айыл чарбасы, тоо боорлорунда — террасалык (таруу, сорго, буурчак, жер жаңгак, күрүч, ямс), мал чарбасы (ири жана майда мүйүздүү мал).
Кол өнөрчүлүк
Кол өнөрчүлүктөрдөн көркөм металл буюмдарын жасоо (темир, коло, күмүш), карапачылык жана токуучулук өнүккөн.
Турак жай – таштан же ылай кирпичтен тургузулган, бийик конус түрүндөгү саман чатыры ярустарга салынган тегерек кепе.
Кийим
Тамак-аш
Тамак-ашы негизинен өсүмдүктөрдөн (токочтор, ботколор, жармалар, нан сорпо, күрүч, калемпир, сарымсак, пияз кошулган ачуу татымалдар).
Генетика
Мандара элинде Ү-хромосомалык R1b гаплогруппасынын жыштыгы 65% чейин жетет. R1b гаплогруппанын аномалдуу жогорку концентрациясы Евразия калкынын Африкага кайтып келген байыркы миграциянын натыйжасында пайда болгон деп эсептелет.
Ой-Миттельберг
Ой-Миттельберг (Oy-Mittelberg) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Жогорку Альгой районуна кирет.
Тарнов (Небраска)
Тарнов (Небраска) (Tarnov) — Небраска штатынын Platte округуна караган АКШ шаары.
Пегматит
Пегматит (грекче pegmatos – биригүү, бекем байланыш) – негизинен тарамдар түрүндөгү интрузия тоо теги. Кычкылдуулугу Si02 >75%, өңү кызгылтым, ачык боз,күрөң, саргыч ж. б. Толук кристаллдуу ири бүртүкчөлүү структурага жана эвтектоид текстурасына ээ. Салмагы 2,5–2,7. Касиеттери жана өзгөчөлүктөрү: тоо текти түзгөн минералдардын өлчөмү ири; курамында суу, фтор, хлор, бром ж. б. жеңил (оңой уччу) компоненттүү минералдар арбын; минералдык курамы татаал жана ар түрдүү (негизги минералдары: талаа шпаты, кварц жана слюдадан башка Li, Rb, Cs, Be, Mb, Ta, Zr, Hf, Th, U, Sc ж. б. сейрек жана чачынды элементтердин минералдары көп); курамында талаа шпатынын метасоматоздук өзгөрүшүнөн жана гидролиз процесстеринен пайда болгон минералдар өтө арбын. Тарам, линза, уя түрүндө жайгашат. Пегматит тарамдарынын калындыгы жүздөгөн мте, узундугу бир нече кмге жетип, 1 кмден ашык тереңдикке созулат. Адатта Пегматиттер топтошуп, пегматит талаасын пайда кылат. Анын аянты ондогон км2 келип, андагы тарамдардын саны бир нече миңге чейин жетет. Гранит интрузиялары менен байланышкан гранит Пегматит кеңири таралган жана практикалык мааниси чоң. Алар өз ичинен бир нече типке: слюдалуу, сейрек металдуу, хрусталдуу Пегматит деп бөлүнөт. Слюдалуу Пегматит өтө тереңде (6 кмден ашык) пайда болуп, башка Пегматиттерге салыштырмалуу минералдык курамы жарды. Негизинен плагиоклаз, микролин, кварц, мусковит, биотит, кара турмалин, апатит жана бериллден түзүлгөн. Сейрек металдуу Пегматит орточо терендиктерде (4–6 км) калыптанып, курамында микролин, кварц, альбит, айрымдарында сподумен, мусковит, лепидолит жана берилл, ошондой эле түстүү турмалин, колумбит, танталит, касситерит, полуцит ж. б. кездешет. Хрусталдуу Пегматит 3–4 км тереңдиктерде калыптанып, курамында микроклин, кварц, ошондой эле альбит, мусковит жана биотит бар. Пегматиттин пайда болушу жөнүндө ар кандай пикирлер: оңой уччу компоненттерге бай калдык магманын узак убак бою кристаллданышынан (A. Е. Ферсман), кристаллдануу дифференциациясы менен катар эле эманациядан (К. А. Власов), метасоматоздон (У. Т. Шаллер, Г. Хесс ж. б.), гидротерм эриндисинин таасиринен майда кристаллдуу магма тоо тектеринин кайра кристаллдануусунан (A. Н. Заварицкий ж. б.) Пегматит пайда болот деп эсептешет.
Жылымдоо
Жылымдоо, шылбыраң мелүүн жана жогорку кеңдиктердеги кыш мезгилинде башка жактан келген жылуу абанын таасиринен аба ырайынын жылуу тартып кетиши. Бул учурда аба ырайынын температурасы 0°Сден жогору көтөрүлүп, кар, муз эрий баштап, белгилүү бир убакыт өткөндөн кийин тумандуу бүркөк аба ырайы менен алмашат.
Кыргыз-Башкырт Кеңештик Республикасы
Кыргыз-Башкырт Кеңештик Республикасы (КБСР, Ҡаҙак-Башҡорт Совет Республикаһы ) – РСФСРдин курамындагы башкырлар менен казактардын улуттук мамлекеттүүлүгүнүн долбоору.
Ист Бриджуатэ (Массачусетс)
Ист Бриджуатэ (Массачусетс) (East Bridgewater) — Массачусетс штатынын Плимаус (Plymouth) округуна караган АКШ шаары.
Кыргыз-Башкырт Кеңештик Республикасы
Долбоордун тарыхы
Кыргыз-Башкырт кеңештик Республикасын түзүү долбоорун башкыр улуттук кыймылынын жетекчилери - А.К.Адигамов, А.А.Бикбавов, А.А.Валидов жана Х.Ю.Улуттар Элдик Комиссарлыгына сунуш кылышкан. 1919-жылы 4-июнда РСФСР И.В.Сталин, ошондой эле А.-З. Валидов (башка маалыматтар боюнча – А.К. Адигамов) – В.И.Ленинге 1919-жылдын 13-декабрындагы меморандумунда. Акыркысына «Башкурт жана Кыргыз Советтик республикаларын бириктирүү долбоору» тиркелген.
Ист Бриджуатэ (Массачусетс)
Калкы - 12 974 киши. Болжолдуу аянты - 45.3 км². FIPS коду — 25-18455.
Кыргыз-Башкырт Кеңештик Республикасы
Долбоордун тарыхы
Кыргыз-Башкырт Республикасын түзүү долбоору 1919-жылы декабрда Москвада Башкырт АССРинин 7 делегациясынын катышуусунда өткөн жолугушууларда талкууланган ( А. TO. Адигамов, А. БИРОК. Валидов , А. БИРОК. Каспранский жана Ф. М. Сулейманов ), Уфа губерниясы ( Б. М. Ельцин ), Кыргыз крайы, Оренбург губерниясы, Түркстан АССРи, Бүткүл россиялык Борбордук Аткаруу Комитети, Чыгыш коммунисттеринин Борбордук бюросу.
Долбоор 14 пункттан туруп, республиканын аймагын, саясий жана экономикалык негиздерин аныктаган. Башкириянын жана борбору Орырбор шаары болгон Кыргыз кырынын негизинде Кыргыз-Башкурт Советтик Республикасын түзүү каралган. Республикалык бийлик органдарында башкырттар менен казактардын тец укуктуу екулчулугунун принциби жарыяланды. Республикага кеңири ыйгарым укуктар берилген:
1919-жылдын 16-декабрында Кыргыз-Башкырт Кеңештик Республикасын түзүү долбоору четке кагылган.
Искра кагылуусу
Искра кагылуусу — 2006 жылы Чүй облусунун Искра айылында болгон дунгандар менен кыргыздардын согушунан башталып, массалык улуттук куугунга, кыргынга келтирген.
Жылуулук энергетикасы
Жылуулук энергетикасы - жылуулук техникасынын жылуулук, электр жана башка кыймылдаткычтардын жардамы менен жылуулукту энергиянын башка түрүнө өзгөртүүчү (негизинен механикалык энергияны электр энергиясына) тармагы. Жылуулуктун эсебинен механикалык энергияны өндүрүү үчүн жылуулук күч курулмалары колдонулат. Мындан алынган мехаикалык энергия жумушчу машиналарды (металл иштетүүчү станоктор, автомобилдер, конвейерлер жана башка) же электр энергиясын иштеп чыгуучу электр-механикалык генераторлорду кыймылга келтирет. Жылуулуктун электр энергиясына айланышы электр-механикалык генераторсуз эле ишке ашса, мындай курулмалар энергияны түздөн-түз айландыруучу болуп эсептелет. Буларга магнит-гидродинамикалык жана магнит-термоэлектрдик генераторлор, энергияны өзгөртүп түзгүчтөр кирет. Жылуулукту электр энергиясына айландыруу негизинен жылуулук электр станцияларында ишке ашырылат. Мында күйгөн отундун, ядролук отундун, жердин ички жылуулугунун, Күн системасынын энергиясы пайдаланылат.
Вер (Айфель)
Вер (Айфель) (Wehr (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Арвайлер районуна кирет.
Элк Ривэр (Айдахо)
Элк Ривэр (Айдахо) (Elk River) — Айдахо штатынын Клируотер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.4 км². FIPS коду — 16-25120.
Калкы
2010-жылы калкы 156 киши болгон.
Карабаев Болот
Карабаев Болот (10.3.1939-ж.т., Тастопиян) - райондун ардактуу атуулу, белгилүү механизатор.
1958-ж. механизаторлордун курсун бүткөн.1962-жылдан Чаткал”совхозунда тракторист-механизатор, айдоочу, механик болуп эмгектенген. “Эмгек ветераны” медалы менен СЫЙланган (1983).
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Ыктымалдуулук
Ыктымалдуулук -  чексиз жолу кайталанган шартта кандайдыр белгилүү окуянын пайда болуу мүмкүндүгүнүн сандык мүнөздөмөсү. Ыктымалдуулук түшүнүгү кандайдыр бир окуянын болуу мүмкүндүгүн сан түрүндө туюнтуу үчүн киргизилип, ал Ы-тун классикалык аныктамасынан келип чыгат. Кандайдыр бир окуяны (А) кайталанып болгон санынын (т) кайталанууга мүмкүн болуучу бардык санына (п) катышы Ы. деп аталат да, р(А)= т/п деп жазылат. Бул Ыктымалдуулуктун классикалык аныктамасы деп аталат. Мис., мамлекеттик утуш лотереясынын 10 млн облигациясынын бир тиражында бир ири утуш болуп, ал эми кандайдыр шаарга 500 миң облигация таркатылса, анда ал шаарда жашаган адамдардын ири утушту алуу Ыктымалдуулуу 500000/10000000=1/20 ге барабар. Кээ бир учурларда Ыктымалдуулутун сан маанисин аныктоо үчүн статистикалык метод ылайыктуу. Мис., эгер 100 жолу атканда 39 жолу бутага тийсе, анда анын бутага тийүү Ыктымалдуулуугу 39/100«4/10ке барабар. Классикалык же статистикалык метод менен аныкталган Ыктымалдуулу боюнча ыктымалдык теориясынын эрежелерине ылайык жаңы Ы. эсептелиниши мүмкүн. Мис., эгер бутаны атууда бутага тийүү Ыктымалдуулугу 4/14кө барабар болсо, анда 4 жолу атканда жок дегенде бир жолу тиет. Мында Ыктымалдуулу 1-(1-4/10)4»0,87ге барабар. Ыктымалдуулу илимдин ар түрдүү тармагында, техникада жана эл чарбасында кеңири колдонулат, к. Ыктымалдуулук теориясы.
Батл Крик
Батл Крик (Battle Creek) — Мичиган штатынын Calhoun округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 52 347 киши. Болжолдуу аянты - 113.1 км². FIPS коду — 26-05920.
Шпангенберг (Гессен)
Шпангенберг (Гессен) (Spangenberg (Hessen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Кассель административдик округуна карайт. Швальм-Эдер районуна кирет.
Калкы - 6200 киши(2013-ж.). . Аянты - 97,7 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 34 024. Мэр — Петер Тиггес.
Шаар административдик курамы боюнча 12 шаардык районго бөлүнөт.
Эркин ой жүгүртүү
Эркин ой жүгүртүү (Свободомыслие) диний догмаларды (жоромолдорду) ж-а чиркөө ырым-жырымдарга танып, ар нерсеге акыл-эс илимий көз караш м-н мамиле кылуу. Э. о. ж. орто кылымда эле кездешет (кош чындык теориясы).
Эркин ой жүгүртүү коомдук ой-пикирдеги агым катары 17-к. аягы – 18-к. башында пайда болгон. Эркин ой жүгүртүү терминин биринчи жолу англиялык философ А. Коллинз өзүнүн «Эркин ой жүгүртүү жөнүндө ойлор» аттуу эмгегинде колдонгон (1713). Эркин ой жүгүртүү идеясы француз Агартуучулары тарабынан бир кыйла ырааттуу өнүктүрүлгөн. Россияда Эркин ой жүгүртүүЛомоносов, Радищев, айрым декабристтердин көз карашына мүнөздүү. 19-к. 2-жарымынан баштап илимдин дүркүрөп өсүшү м-н Эркин ой жүгүртүү табият изилдөөчүлөрдүн ж-а буржуазиялык маданияттын прогрессивдүү көз караштагы адамдарынын арасында ири агым болуп калган. Азыркы учурдагы Эркин ой жүгүртүүнүн аралык ири эл уюмдары – «Эркин ой жүгүртүүдүн бүткүл дүйнөлүк кеңеши» (1880, Брюссел), «Эл аралык гуманисттик жана этикалык кеңеш» (1952, Амстердам). Алардын философиялык – саясий ишенимине динди тануу, ар түрдүү көз караштардын курамынан турган эклектизм (келишүүчүлүк) мүнөздүү. Азыркы учурда коомдун өнүгүшү, калктын социалдык жигеринин күчөшүнө байланыштуу Эркин ой жүгүртүүнүн негизги жоболору эскирүүдө. Азыр Эркин ой жүгүртүүчүлөр өз көз караштарын көптөгөн басылмалар аркылуу жайылтышууда.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Клайнбокедра
Клайнбокедра (Kleinbockedra) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Нойхарлингерзиль
Нойхарлингерзиль (Neuharlingersiel) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Виттмунд районуна кирет.
Калкы - 1119 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 24,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 62 010. Муниципалитеттин башчысы — Юрген Петерс.
Василькино (Бижбуляк району, Башкыртстан)
Василькино — Башкыртстандын Бижбуляк районундагы айыл, Камен айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 4 киши. Почта индекси — 452051, ОКАТО коду — 80212828002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Пегматит кендери
Пегматит кендери – курамында казып жана бөлүп алууга арзырлык өлчөмдө баалуу минералдар бар пегматитпгер. Пегматит кендери 3 класска – жөнөкөй, слюдалуу жана метасоматоздук өзгөрүүдөн пайда болгон Пегматит кенинин тулкусунун ички түзүлүшүнүн схемасы: 1 – микроклинпертит жана турмалин аралаш кездешкен кварц-альбиттүү сырткы зона; 2 – сподумен жана амблигонит аралаш кездешкен төмөнкү өтмө зона; 3 – альбит линзасы; 4 – кварц, амблигонит жана петалит кездешкен микроклинсподумендүү төмөнкү өтмө зона; 5 – берилл жана воджинит кездешкен кварц-альбит-микроклин-пертиттүү ички зона; 6 – кварцтуу ядро; 7 – поллуциттүү зона, 8 – диабаздар жана андазиттер деп бөлүнөт. Баштапкы тектин химиялык-минералдык курамы жөнөкөй пегматиттерде сакталат. Жөнөкөй гранит пегматити негизинен талаа шпаты жана кварцтан түзүлүп, курамында аз санда слюда, турмалин жана гранат кездешет. Көбүнчө карапа, ошондой эле курамындагы талаа шпаты менен кварцтын катышы 3:1ди түзсө, фаянс жана фарфор өнөр-жай сырьёсу катары казылып алынат. Слюдалуу пегматиттер ысык газ-суу эритиндисинин таасиринен баштапкы пегматиттердин кайра кристаллдашуусунан пайда болуп, ар түрдүү өлчөмдөгү дан структурасы менен айырмаланып турат. Бул кристаллдашууда кварц жана калийлүү талаа шпатынан сырткары, гидролиз учурунда мусковит калыптанат. Мусковит ушул пегматиттерден гана өндүрүлөт. Метасоматоздук өзгөрүүдөн пайда болгон (сейрек металлдуу жана хрусталдуу) пегматиттер ысык газ-суу эритиндисинин таасиринен калыптанган альбиттешүү жана грейзендешүү зоналарынын болушу менен айырмаланат. Бул пегматиттердин химиялык курамы баштапкы пегматиттердикинен айырмаланып турат. Бул класстагы Пегматит кендери тоо хрусталын, оптикалык флюоритти, асыл таштарды (топаз, аквамарин, турмалин, гранат, аметист), ошондой эле литий, бериллий, цезий жана рубидий кенташтарын, кээде калай, вольфрам, торий, уран, ниобий, тантал кенташтарын, сейрек элементтерди алуу үчүн казып алынат. Кыргызстанда интрузия тоо теги (негизинен гранит) чыккан жердин көбүндө Пегматит кендери кезигет. Аларда калай (Түз-Ашуу), тантал-ниобий (Чекенди, Батан-Чал, Каравшин, Бактиек) кенташтары, сейрек металлдар (берилийдин Кырк-Булак, Кара-Суу – Каравшин ж. б. кендери) жана сейрек жер элементтери табылган.
Руан
Руан – Франциянын түндүгүндөгү шаар. Сена департаментинин административдик борбору. Калкы 115,6 миң (2010). Порт. Текстиль, тамак-аш, кагаз, химиялык, нефть ажыратуу, машина куруу өнөр-жай ишканалары иштейт. Асем искусство жана карапа, антика ж. б. музейлер бар. Готика стилиндеги Нотр-Дам собору (12–16-кылымдын башы), Сен-Маклу чиркөөсү (15-кылым) сакталган. Нормандия герцогдугунун 10–13-кылымдардагы борбору болгон.
Ойлоп табуу формуласы
Ойлоп табуу формуласы – патенттик укукта белгиленген ченемдик документтердеги эрежелер боюнча ойлоп табуунун техникалык маани-маңызын, анын көлөмүн аныктоочу сөз түрүндөгү кыскача мүнөздөмө. О. т. ф. бир баскычтуу жана көп баскычтуу болуусу жана ошого жараша 1 же бирканча пунктту өзүнө камтуусу мүмкүн.
Тилдэн (Небраска)
Тилдэн (Небраска) (Tilden) — Небраска штатынын Madison округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1078 киши. Болжолдуу аянты - 1.9 км². FIPS коду — 31-48935.
Ойлоп табуучулук деңгээл
Ойлоп табуучулук деңгээл – ойлоп табуунун патентке жарамдуулук шарттарынын бири. Эгер ойлоп табылган нерсе ошо кездеги техника деңгээлине туура келбесе, ал О. т. д-ге ээ болот. Анын жаңычылдыгы менен өндүрүштүк негизде пайдалануу мүмкүнчүлүгү дагы бир шарты болуп саналат.
Ойлоп табуу
Ойлоп табуу – өнөржай менчигинин объектиси. О. т. катары сунуш кылынган нерсе чын эле жаңы, ойлоп табуучулук деңгээл  болсо жана өндүрүштүк негизде пайдаланууга мүмкүндүк берсе, ага укуктук коргоо берилет. Эгер ал мурдагы техника деңгээли боюнча белгисиз болсо, жаңы О. т. катары кабыл алынат. О. т. ошо кездеги техника деңгээлине туура келбесе, ал ойлоп табуучулук деңгээлге ээ болот. Дүйнөдө белгилүү болгон баардык маалыматтар О. т. артыкчылыгы берилгенге чейин техника деңгээлине кирет. О. т-нун жаңычылдыгын аныктоодо башка жактардын Кыргызпатентке сунуш кылынып, кайра чакыртып алына элек нерселердин техникалык деңгээли боюнча маалыматтар жана КРде каттоодон өткөн ойлоп табуулар менен пайдалуу деп табылган үлгүлөр эске алынат. Эгер өнөржайда, айылчарбада, саламаттык сактоодо ж. б. элчарба тармактарында колдонулушу мүмкүн болсо, О. т. өндүрүштүк негизде пайдаланууга жата турган нерсе катары таанылат. О. т-га жатуучу нерселер: түзүлүш, ыкма, зат, микроорганизм түрү, өсүмдүк менен жаныбарлардын клетка түзүлүштөрү, ошондой эле мурда белгилүү болгон түзүлүштөрдү, ыкмаларды, заттарды жаңы багытта колдонуу же техника менен технология чөйрөсүндөгү баардык жаңы жетишкендиктер. Төмөндөгүлөр О.т. катары таанылбайт: илимий теориялар менен математикалык усулдар; чарбаны уюштуруу жана башкаруу усулдары; шарттуу белгилер, жүгүртмөлөр, эрежелер; акыл эмгегинин аткарым усулдары; эсептөө машинелери үчүн алгоритм менен программалар; курулмаларды, имараттарды, аймакты пландаштыруу долбоорлору жана схемалары, буюмдун көркөмдүк керектөөлөрдү канагаттандыруу багытына тийиштүү сырткы жасалгалары; интегралдык микросхемалар топологиясы; өсүмдүк менен жаныбар түрлөрү; коомдук кызыкчылыкка, гумандуулук жана морал принциптерине кайчы келген чечимдер; айлана-чөйрөгө зыян келтире турган нерселер.
Рубин
Рубин (латынча rubeus – кызыл) корунд минералынын бир түрү. Курамында Сг3+ ионунун кошунду түрүндө кездешүүсү менен айырмаланат. Өңү кызгылтым, кара кочкул кызыл. Рубин 1-класстагы асыл таш. Рубиндин кендери Россияда Бирмада, Индияда, Тайландда, Шри-Ланкада бар. Синтездик Рубин зергерчиликте жана саат өнөр-жайларында, квант электроникасында (лазерде) кеңири колдонулат.
Нюдюко-Харицей-Яга
Нюдюко-Харицей-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Баренц деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 40 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Веслэй (Мэн)
Веслэй (Мэн) (Wesley) — Мэн штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 114 киши. Болжолдуу аянты - 131.8 км². FIPS коду — 23-81685.
Херитэйдж Хиллс (Колорадо)
Херитэйдж Хиллс (Колорадо) (Heritage Hills) — Колорадо штатынын Дуглас округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 658 киши. Болжолдуу аянты - 4.9 км². FIPS коду — 08-35667.
Роксфөрде
Роксфөрде (Roxförde) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 222 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 15,61 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 445. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Грунак.
Стюарт (Миннесота)
Стюарт (Миннесота) (Stewart) — Миннесота штатынын McLeod округуна караган АКШ шаары.
Вандала (тил)
Вандала (Malgwa, Mandara, Mandara Montagnard, Mura, Ndara) — мандара элинин эне тили. Вандала тилинде сүйлөгөндөр Камерундун түндүгүндө (Ыраакы Түндүк аймагы) жана Нигериянын түндүк-чыгышында (Борно штаты) жашашат. Вандала тили Афроазия макро-үйбүлөнүн чад уясына кирет.
Вандала тили көптөгөн диалектерге бөлүнөт: вандала (мандара), гамаргу (гамергу, малгва, малго), гвандже, джампалам, зиогба, камбурвама, кирава, мазагва, масфейма, мура (дуве, кирди-мора, мора-бруссе, мора-массиф).
Жазуусу латын алфавиттин негизинде.
Педагогикалык консилиум
Педагогикалык консилиум – медициналык кызматкерлердин жана ата-энелердин катышyycy менен өткөрүлүүчү мугалимдер кеңешмеси. Мында окуучулардын окуу мүмкүнчүлүгү төмөнкү параметрлер боюнча аныкталат: 1) окуучунун коомдук жана эмгектик активдүүлүгү; 2) адептүүлүк деңгээли; 3) окууга болгон мамилеси; 4) тааныпбилүү аракетинин калыптанышы; 5) тырышчаактыгы; 6) дене-бой жактан өсүшү; 7) үй-бүлөнүн тарбия берүүдөгү мааниси.
Педагогикалык консилиум методу менен класс жетекчиси класстагы окуучулардын ар бирине объективдүү мүнөздөмө бере алат. Ал мүнөздөмөдөгү маалыматтарды ушул класска сабак берүүчү бардык предметтик мугалимдер өздөрүнүн окутуу иштеринде толук пайдаланууга тийиш.
Ок-дары
Ок-дары — куралдын тийиштүү түрүнөн атууга ылайыкташтырылган, жарылуучу, ыргуучу, пиротехникалык же ушул касиеттер бар, бутаны кыйратууга ылайыкталган куралдын ыргытылуучу же аны менен өзара айкалышкан жабдыктын тийешелүү түрү.
Жылдыздар согушу: Күчтөрдүн ойгонушу
Тасма 2015-жылы, 14-декабрда Лос-Анжелес шаарында көрсөтүлгөн. Тасма киреше жагынан көптөгөн рекорддордон ашып, "Жылдыздар согушу" чыгарылыштарынын эң көп кирешелүү бөлүмү деп табылып, Түндүк Америкадагы эң жогорку кирешелүү тасма жана дүйнө жүзү боюнча эң көп кирешелүү тасмалардын арасында үчүнчү орунду ээлеп, дүйнө жүзү боюнча 2 миллиард АКШ доллар тапкан, ал эми таза киреше 780 миллион АКШ долларын түзгөн. Тасма "Оскар" сыйлыгынын беш наамына жана "Британия Киносыйлыктары" аземинде төрт сыйлыкка көрсөтүлүп, "Эң мыкты визуалдык эффект" наамын жеңип алган. Тасманын кийинки эки чыгарылышы "Жылдыздар согушу: Акыркы Жеди" жана "Жылдыздар согушу:IX эпизод" 2017-2019-жылдары чыгат.
Эрктин эркиндиги
Эрктин эркиндиги – адамдын өз иш-аракетин өзү аныктоо жөндөмдүүлүгү.
Байыркы грек маданиятында Эрктин эркиндиги философиялык түшүнүккө караганда юридикалык түшүнүктү көбүрөөк билдирген. Эркин адам – бул өзүнүн ата-бабаларынын жеринде жашап жаткан адам, анын карама-каршысы – бөтөн жерге алынып кетип, кулга айланган согуш туткуну. Гомердин доорунда эркин адам – бул мажбурлоосуз, өзү каалагандай жүргөн адам. Эркиндиктин эң бийик көрүнүшү – тагдырды жеңип чыккан кудайга тете каармандар болгон Сократтан бери келе жаткан талаш-тартыш – бул адамдын эрки алдын-ала шартталган, аныкталган көрүнүшпү же андай эмеспи деген суроо. Эгер адамдын ар бир иш-аракети алдын-ала аныкталып, аны өзгөртүүгө болбосо, анда аны күнөөлөөгө да, урматтоого да болбойт. Бирок эркти моралдык иш-аракеттердин «акыркы натыйжасы» м-н байланышсыз кароо – табияттагы себеп – натыйжаны тааныган илимий көз карашка туура келбейт. Канттын дуализминде адам акыл-эстүү жандык катары Э. э-не ээ, бирок табият мыйзамдары үстөмдүк кылган эмпирикалык дүйнөдө ал эркин эмес, Эрктин эркиндигиги чектелген, жүйөлүү себептер м-н шартталган. Диний түшүнүктөрдө адам «кудай менен бириккенде», тактап айтканда өзүн толук ага арнаган кезде гана эркин болот дешкен. Ар түрдүү доорлордо адам жакшы иштерди жасаганда гана (Сократ, Платон); максатына жетүү үчүн жакшы ыкма-билимдерди туура тандап алганда (Аристотель); өзүнүн иш-аракеттерин табият мыйзамдарына же өзүнүн эркине баш ийдиргенде (Посидоний), ж. б. гана эркин болот дешсе, айрымдары адамдын иш-аракети толугу м-н Кудайдын эрки м-н болот (Лютер, Кальвин) деп эсептешкен, Локк болсо, эркиндик – бул аң-сезимдүү түрдө аракет кыла билүү дейт, ж. б.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Жылытуу
Жылытуу - жылдын суук мезгилинде турак үйлөрдү, коомдук жана өндүрүш жайларын санитардык техникалык шартка ылайык жылуу температурада кармап туруучу жасалма жылытуучу түзүлүштөр. Алгачкы жылыткыч түзүлүштөр таш доорунда эле белгилүү болгон. Адегенде түтүн чыгуучу түтүктөрү бар жылыткыч мештер колдонулган. Жылытуу. системасынын негизги бөлүгү борбор. Жылытуу системасы болуп эсептелет. 15-кылымда аба менен жылытуу пайда боло баштады. Суу жана буу менен жылытуу 19-кылымда өнүктү. 20-кылымдын башында нур менен жана панелдүү жылытуу ишке киргизилди. Жылытуу негизинен жерге жана борбордук болуп экиге бөлүнөт. Меш, газ жана электрдик жылытуу жерге болот. Борбордук Жылытуу. системасы төмөнкүлөрдөн турат: 1) жылуулук генератору (казан, меш) күйгөн отундун жылуулугун аба, суу аркылуу бөлүп чыгарат; 2) ысыткыч жабдуулар жылуулукту аба аркылуу берүүчүлөр; 3) жылуулук өткөргүчтөр жылуулук булагынан ысыткыч жабдууларга жылуулук жеткирүүчү түтүктөр же каналдар тармагы. Айрым учурда адамга таасири жакшы болгондуктан, нур менен Жылытуу. колдонулат. Мында Жылытуу. имараттын шыбына же дубалына киргизилген ичинде ысык суусу бар болот түгүктөрүнөн чыгуучу нур менен ишке ашырылат. Борбордук жылытуу. түйүндөрүндө жылуулук алып жүргүч катары суу, буу жана аба пайдаланылат. Айрым учурда айкалыштырылган жылытуу тармагы колдонулат. Буларга буу-суу, буу-аба, суу-аба жана башка жылытуу. системалары кирет.
Педагогикалык окуу
Педагогикалык окуу – педагогдордун, педагогикалык илимдин жана агартуу ишмерлеринин, коомдук өкүлдөрдүн педагогикалык алдынкы тажрыйбаларын жыйынтыктоо жана жайылтуу максатында мезгил-мезгили менен өткөрүлүүчү кеңешмеси. П. о. адегенде берилген тематика боюнча мектепте, кийин райондук, облустук, шаардык, респ. педагогикалык мекемелерде жүргүзүлүп, жыйынтыгы чыккандан кийин кезеги менен эки жылда бир жолу жалпы Кыргызстан боюнча Бишкек шаарында Кыргыз Билим берүү академиясы (КББА) тарабынан өткөрүлөт. Анда кабыл алынган ой-пикирлер, сунуштар жүзөгө ашыруу үчүн Кыргыз Республикасынын Билим берүү министрлигине жөнөтүлөт.
Веркхаузен
Веркхаузен (Werkhausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Чөлкөм
Округ (чөлкөм) – 1) кээбир өлкөлөрдө (м.: Исландияда, Португалияда) – административдик-аймактык бирдик; 2) аркыл убактылуу түзүмдөр (м.: шайлоо округу  ); 3) белгилүү гана органдардын (сот О., нотариалдык О. ж. б.) тийешелүүлүгү таралган аймак.
Жыныс диморфизми
Жыныс диморфизми, айрым жыныстуулук - түрдүн эркек жана ургаачы особдорунун белгилери боюнча айырмаланышы, полиморфизмдин бир түрү. Жыныс диморфизми жыныстык тандоонун таасиринен келип чыккан. Көп клеткалуу жаныбарларда жыныстык жетилүү мезгилинде толук өрчүйт, көбүнчө жыныс органдарынын түзүлүшүндөгү, ошондой эле жыныстык жетилгендеги жыныс белгилеринин айырмасына байланыштуу. Жыныс диморфизминин туруктуу жана мезгилдик түрү болот. Туруктуу жыныс диморфизми мезгилдик шарттарга бир аз көз каранды же көз каранды эмес. Ал көпчүлүк омурткасыздар (өзгөчө курттар, муунак буттуулар)жана омурткалууларга мүнөздүү (мисалы., кээ бир жаныбардын ургаачысы эркегинен бир топ кичине, айрымдарында, тескерисинче, ургаачысы чоңураак). Эркеги ургаачысына караганда ачык коргоочу түстө болот (мисалы, көпөлөктөр, канаттуулар жана башка)жана көп учурда ургаачысы тукумуна кам көрүп, аз кыймылдайт. Бугу коңуздун «мүйүзү», нарвал (дельфиндин бир түрү)жана пилдин эркегинин узун жумуру азуулары (бивень), көптөгөн бугулардын эркегинин мүйүзү экинчилик (жетилгенден кийинки) жыныстык белгилери Жыныс диморфизминин айкын көрүнүшү болуп эсептелет. Жыныс диморфизми езгилдик Жыныс диморфизми. көбөйүү мезгилинде гана байкалат. Мында жыныс диморфизми көпчүлүк балыктарда, жерде-сууда жашоочуларда, мисалы, тритондун эркегинин жонундагы кыры, балыктын эркегинин ачык түсү. Кишиде жыныс органдарынын түзүлүшүндөгү айырмачылыктардан башка, эркектин скелети жана булчуңдары жакшы өрчүгөн, сакал, муруттун болушу жана башка белгилер; аялда эмчек, ошондой эле жамбашынын жазы болушу жана башка жыныс диморфизми нин көрүнүшү.
Педагогикалык этика
Педагогикалык этика – мугалимдин ыймандык, адеп-ахлактык жактары жөнүндөгү илим. Педагогдун ыймандуулугу анын аң-сезиминдеги, жүрүм-турумундагы, мамилелериндеги көрүнүштөрдөн жана ишмердигинен билинет.
Труман берүүсү
"Труман берүүсү" (The Truman Show, Шоу Трумана) -1998-жылы Питер Вейр тарткан жана Скотт Рудин, Эндрү Никкол, Эдвард С.Фелдман, Адам Шройдер продюсерлик кылган жана сценарийин Никкол жазган америкалык сатирикалык комедиялуу драма. Тасмада баш каарман Труман Бөрбенк ( Жим Керри ) корпорация чоңойткон керексиз баланын ролун аткарат. Анын жашоосу чыныгы жашоо катары жасалгаланган телевизиондук берүү болуп саналат. Ал мындай сырды ачкандан кийин, ал жерден качып чыгууну көздөйт. Ошондой эле тасмада Лаура Линней, Ноа Эмерич, Наташа МакЭлхон, Холланд Тейлор жана Эд Харрис тартылышкан.
Тасма кирешелүү болуп жана алгачкы мактоолоруна арзыган. Ошондой эле 71-"Оскар" сыйлыгында, 56-"Алтын Глобус", 52-"Британиялык Кино Сыйлыгы" жана "Сатурн" сыйлыктарында бир нече наамга көрсөтүлгөн.
Нойхаус (Осте)
Нойхаус (Осте) (Neuhaus (Oste)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Куксхафен районуна кирет.
Калкы - 1148 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,86 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 52 039. Муниципалитеттин башчысы — Георг Мартенс.
Тобиас (Небраска)
Тобиас (Небраска) (Tobias) — Небраска штатынын Saline округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 106 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 31-49005.
Ист Брукфилд (Массачусетс)
Ист Брукфилд (Массачусетс) (East Brookfield) — Массачусетс штатынын Уорчестер (Worcester) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2 183 киши. Болжолдуу аянты - 26.9 км². FIPS коду — 25-18560.
«Каныш-кыя» совхозу
«Каныш-кыя» совхозу - райондогу ири чарбалардын бири.
1974-жылы өрөөндүн бардык аймагын камтыган мурдагы “Чаткал” совхозу “Чаткал” (борбордук участкасы Каныш-Кыя айылы) жана “Ак-Таш” (борбордук участкасы Жаңы-Базар айылы) совхоздоруна бөлүнгөн.
Ал эми 1980-жылдан Кыргызстан КП БКнын жана Министрлер Советинин №352 токтомуна ылайык Кыргыз ССР айыл чарба министрлигинин 21.8.1980-жылдагы №357 буйругу менен “Чаткал” совхозу “Каныш-Кыя” совхозу деп аталган. Негизинен мал чарбасы жана үрөөнчүлүк багытында иш жүргүзгөн. Совхоздо 80-жылдары К.Скрябин атындагы айыл чарба институтунун окумуштуулары (профессор Талант Раззаковдун жетекчилигинде) селекциялык илим-изилдөө иштерин жүргүзүшкөн.
Негизинен кой (№1 бөлүмүндө 50 миңден ашык кой), жылкы жана топоз (2000ге жакын) багылган. Союзга, республикага таанымал чарба устаттары: Социалисттик Эмгектин Баатыры, Жогорку Кеңештин бир нече жолку депутаты Т.Айдаров, Ленин орденинин ээси Эшенкул Кадырбеков, СССР Жогорку Советинин депутаты Б.Нарматов, алдыңкы чабандар Турдумат Кыдыралиев, Убали Орозбаев, Кайырма Масалбекова (Баймырзаева), Алымкан Үмөталиева, Гүлдана Сөлпүева, Дуулат Черикчиев, топоз багуунун устаты Алтымыш Накетаев ж.б.жогорку ийгиликтерге жетишишкен. Айыл чарбасында дан өсүмдүктөрү: буудай, арпа, картошка, ошондой эле көп жылдык тоют (беде, эспарцет) өстүрүлгөн. Дыйкандар: Төрөбеков Шайлообай, Бегалиев Турду, Акылбеков Азанбек, Сейитбеков Нурмат, Араке Надыровдор, ал эми №2 бригадада Ыманкан Алматов, Батырбек Алматов, Чоюн ж.б.чоң ийгиликтерге жетишишкен.
Талаачылык жана дыйканчылык иштерди жолго коюуда башкы агроном Беккулиев Ибраим, Эмгек Кызыл Туу орденинин ээси Кудайкулов Жаманкул, бригадирлер Дербиш Чотбаев, Токтогул Бегматов, ин-женер-техниктер К.Батырбеков, С.Кушубаков, А.Алматов, У.Кадырбеков, А.Назаловдордун, тракторист-механизаторлор Конокбай Муратбеков, Ташмат Мырзатаев, Качкынбай Раманов, Жаныбек Белдибеков ж.б. салымы чоң.
1982-жылы совхоздо мектеп бүтүрүүчүлөрүиөн турган “Достук” комсомолдук жаштар бригадасы түзүлүп, аны Б.Баймырзаев жетектеген.
Темир усталар: Кудаяр, Мамбет, Турду, Ырыс жана алардын жолун улаган Миңбай Мамакеев, Ашырбек Кайыпов, Гөлүбай Ашырбай уулу, Рай Алибеков, Ыманберди, токарь Арстан Надирбеков, электр ширетүүчү Жусуев Осмонкул ж.б. чарбанын ишин жүргүзүүдө салымы чоң.
“Каныш-Кыя” совхозун К.Дооронбеков (1974-79), М.Рыскулов (1980-85), Ш.Аликеев (1985-), А.Сапарбековдор жетектеген. 1992-жылы айыл чарбасын реформалоого байланыштуу 1992-жылы чарба жоюлуп, анын мүлкү жеке менчикке таркатылган.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Бюлертан
Бюлертан (Bühlertann) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Штутгарт административдик округуна карайт. Швебиш-Халль районуна кирет.
Калкы - 3049 киши(2013-ж.). . Аянты - 23,59 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 27 012. Мэр — Йохан Вайс.
Ойербах (Германия шаары)
Ойербах (Германия шаары) (Euerbach) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швайнфурт районуна кирет.
Калкы - 2965 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17,40 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 78 128. Муниципалитеттин башчысы — Артур Арнольд.
Эрос
Платондун философиясында («Пир» ж-а «Федра» диалогдору) Э. мотиви абсолют б-ча ностальгия катары эске түшүрүү – анамнезис теориясы м-н чырмалышып турат. Э. сулуулукка бой тартып турат, бирок мунун негизинде аны өңү серт, түрү суук деп айтууга болбойт. Э.-кудай эмес, демон, башкача айтканда адам м-н кудайдын, сулуулук м-н көрксүздүн, адалдык м-н арамдыктын, акылмандык м-н наадандыктын ортосундагы нерсе. Так ошол «орточулдугунун» натыйжасында Э. асман дүйнөсү м-н жер дүйнөсүн бириктирип турган тогоонун милдетин аткарат ж-а асман дүйнөсүнө чыгуунун каражаты болуп кызмат кылат. Метафизикалык (кол жеткис) чындык Платондун философиясында ашыктыктын эстетикалык объектиси катары көрүнөт, ал эми Э. болсо философиялык ой жүгүртүүнүн метаформасы сымал кабылданат. Эллинисттик философия школаларында Э. коркунучтуу «кумар» (патос) деңгээлине түшүрүлөт, төмөн-дөтүлөт.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Клайнбрембах
Клайнбрембах (Kleinbrembach) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Зөммерда районуна кирет.
Калкы - 320 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 8,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 68 031. Муниципалитеттин башчысы — Беате Раубе.
Ыйык Лаврентий аралы
Ыйык Лаврентий аралы - Беринг деңизинин түндүгүндөгү түздүктүү арал. Чукча ж. а-нан түштүк-чыгыш тарапта. АКШнын (Аляска) аймагы. Аянты 5 миң км2. Бийиктиги 673 мге жеткен жанартоолуу дөңсөлөр бар. Тундра ландшафты мүнөздүү. Деңиз (жапайы айбандар) промысели өнүккөн. Негизги калктуу конуштары: Гамбелл, Савунга. Аралды 1728-ж. орус деңиз саякатчысы В. Беринг ачкан.
Антон Рубинштейн
Рубинштейн Антон Григорьевич [16 (28). 11. 1829, Россия империясы, Подольск губерниясы, Выхватинец кыштагы – 8 (20). 11. 1894, Петергоф] – орус пианисти, композитор, дирижёр, педагог жана музыкалык коомдук ишмер. Фортепьянодо ойногонду энесинен, кийин пианист А. И. Виллуандан үйрөнгөн. 10 жашында Москвада пианист катары эл алдына чыккан. 1840-ж. Европа өлкөлөрүндө, АКШда концерт берген. 1859-ж. Рубинштейндин демилгеси менен Орус музыкалык коому уюшулган. 1862-ж. Россиядагы эң алгачкы Петербург консерваториясын түзгөн. 1862–67, 1887–91-жылдары анын директору жана профессору (П. Чайковскийдин окутуучусу). Рубинштейн орус пианисттер мектебин негиздеген. Түрдүү жанрдагы чыгармаларды – 14 опера («Демон», «Дмитрий Донской», «Нерон» ж. б.), 6 симфония, ораториялар, музыкалык сүрөттөмөлөр («Иван Грозный», «Дон Кихот»), фантазия («Россия»), фортепьянолук чыгармалар, көп ыр, романстар жазган. Рубинштейндин демилгеси менен пианисттердин жана композиторлордун эл аралык конкурсу (Рубинштейн атындагы) уюштурулган (1890).
Жыныс органы
Жыныс органдары - организмдин тукумдоо милдетин аткаруучу мүчөлөрү. Аларга жыныс бездери (эркек жана ургаачы жыныс бези), жыныс өткөөлдөрү (урук жана тукум түтүгү), жардамчы түзүлүштөр (ургаачыда секреция чыгаруучу без, эркекте жумуртканын түрдүү челин пайда кылуучу зат) кирет. Айбанаттардын көпчүлүгү айрым жыныстуу, кээ бир түрүнө (былпылдактар, ичеги көңдөйлүүлөр, курттар, молюскалар жана башка) гермафродитизм мүнөздүү. Балырлардын көпчүлүгүнүн жана жөнөкөй козу карындардын аталык жана энелик жыныс органдарынын морфологиялык жактан айырмасы жок. Морфологиялык жактан айырмаланган бир же көп клеткалуу тегерек же баштык формасындагы эркек жыныс органдарында (антеридийлерде) эркек урук клеткасы өсөт. Энелик жыныс органдары орто тегерек, бир клеткалуу болсо (балырлар, козу карындар) оогамиялар, архикарптар (аскомицет козу карындарда); көп клеткалуу, чучуктай жумуру, сүйрү болсо (эңилчектерде, папоротник сымалдарда), архегонийлер деп аталат.
Педаль
Педаль (pedalis – бутка ылайыкталган) – 1) музыкалык аспапта ойноодо буттун жардамы менен башкарылуучу тетик. Ал атайын кооздуктарды алуу, күүгө келтирүү, үйлөө (мисалы, фисгармония) ж. б. үчүн пайдаланылат; 2) органдын бут менен ойнолуучу клавиатурасы; 3) көпкө кармалуучу, созулуучу добуш. Адатта Педаль добуштун фонунда чыгарманын башка добуштары анын мазмунуна карата өзгөрүлүп турат; 4) оркестрлештирүү ыкмасы. Ал адатта узак созулган добуштун, үндөштүктөрдүн фонунда ишке ашырылат.
Вэст Баз (Мэн)
Вэст Баз (Мэн) (West Bath) — Мэн штатынын Саджадахок округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1798 киши. Болжолдуу аянты - 38.8 км². FIPS коду — 23-81930.
Окуя
Окуя – мыйзамда укук мамилелери менен байланыштырылуучу юридикалык фактылардын бир түрү. Адамдардын эркине жана аң-сезимине көзкарандысыз, объективдүү түрдө келип чыгуучу табигый кубулуштар (жагдайлар) окуя болуп эсептелет (суу ташкыны, жер титирөө, төрөлүү, өлүм д. у. с.). О-нын эркке башийбестик мүнөзү тууралуу кеп болгондо, анын келип чыгышынын себеби эмес, окуянын конкреттүү укук мамилелерине таасир көрсөтүү жүрүмү эсепке алынат.
Бензониа
Бензониа (Benzonia) — Мичиган штатынын Benzie округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 519 киши. Болжолдуу аянты - 2.8 км². FIPS коду — 26-07580.
Эметт (Айдахо)
Эметт (Айдахо) (Emmett) — Айдахо штатынын Джем округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 4.7 км². FIPS коду — 16-25570.
Калкы
2010-жылы калкы 5490 киши болгон.
Горалдар
Горалдар (Górale, горал Górole, словак Gorali, чех силез : Gorole), ошондой эле тоолуктар жана поляк тоолуктары деп да белгилүү, түпкүлүктүү этнографиялык же этникалык топ, негизинен, Польшанын түштүгүндө, Словакиянын түндүгүндө жана Чехиядагы Цезин Силезия аймагында жайгашкан. Силезиялык горалдар катары белгилүү. Украинанын батышындагы Буковина аймагында жана Румыниянын түндүгүндө, ошондой эле Түндүк Американын поляк тоолуктар альянсынын борбору Чикагодо да олуттуу горал диаспорасы бар.
Рорберг (Альтмарк)
Рорберг (Альтмарк) (Rohrberg (Altmark)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 1169 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 10,49 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 440. Муниципалитеттин башчысы — Гюнтер Крузе.
Дубровка (Бижбуляк району, Башкыртстан)
Дубровка — Башкыртстандын Бижбуляк районундагы айыл, Камен айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 0 киши. Почта индекси — 452051, ОКАТО коду — 80212828003.
Сэбека (Миннесота)
Сэбека (Миннесота) (Sebeka) — Миннесота штатынын Wadena округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 711 киши. Болжолдуу аянты - 6.4 км². FIPS коду — 27-59152.
Каныш-Кыя айыл аймагы
Каныш-кыя айыл аймагы - Чаткал районундагы администрациялык-аймактык бирдик. Ьорбору - Каныш-Кыя айылы.
Республиканын борбору Бишкек шаарынан 735 км, облустун борбору жана темир жол бекети Жалал-Абад шаарынан 387 км түндүк-батышта. 1936-96-жылдары Каныш-Кыя айылдык Кеңеши, 1996-жылдан Каныш-Кыя айыл өкмөтү, 2012-жылдан азыркы аталышта (Төрагалары - А.Мырзалиев (1967-74, 1977-81), Э.Исаков (1973-76) А.Кубатбеков (1986-94), Э.Т.Кошбаев, С.Кошбаев (2001-03), К.Стамбеков (2007-08), С.А.Алмырзаев (2008-13), 2013-жылдан С.А.Мусабаев жетектейт.
Совет бийлигинин алгачкы жылдарында азыркы айыл аймагындагы айылдар Төрөтал айыл Кеңешинин курамында болгон. Аймакта Социализм, Чукурчак ТОЗдору, кийин Энгельс, Социализм, Каганович колхоздору түзүлгөн.
1935-ж.Чаткал өрөөнү Кызыл-Жар районунан өзүнчө район болуп бөлүнүп, 1936-жылы азыркы айыл аймагында Каныш-Кыя айылдык кеңеши (аймагында Энгельс, Социализм, Каганович атындагы колхоздор - төрагалары Кыпчакбаев Кенжетай, Бегалиев Кадырбек, Осмонбек, Осмонов Али) уюшулган. Каныш-Кыя айыл Кеңешинин аймагындагы 3 колхоз кийин Каганович атындагы колхозго бириктирилип, биринчи төрагасы болуп Барпы Сарпашов иштеген. 1958-жылы колхоздор жоюлуп, Чаткал эт-сүт совхозу түзүлгөн.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Рубинштейн Николай Григорьевич
Рубинштейн Николай Григорьевич [2 (14). 6. 1835, Россия империясы, Москва – 11 (23). 3. 1881, Париж, сөөгү Москвага коюлган] – орус пианисти, дирижёр, музыкалык коомдук ишмер. А. Г. Рубинштейндин иниси. Орус музыкалык коомунун Москва бөлүмүн (1860) жана Москва консерваториясын уюштуруучу (1866; анын профессору жана директору). 19- кылымдагы мыкты пианисттердин жана дирижёрлордун бири. Фортепьяно үчүн пьесалардын, романстардын ж. б. чыгармалардын автору. П. Чайковский «Улуу артисттин эстелигине» фортепьянолук триосун арнаган.
Канышай акылман
Канышай акылман – тарыхый инсан.
18-кылымдын орто ченинде Ара-Булак деген жайлоодо кыргыз, казак урууларынын ортосундагы жайлоо, суу, жер талаш маселесин калыстык менен чечип, элди ич ара кыргындан сактап калган.
Чырдашкандарга кайрылып Канышай эне “Мурда ичкен сууңду, баскан жолуңду, көздө, экинчи жаңжал болбосун, жер, суу жетишет, кудай алдында тынч бололу, тынчтык бардык элдин бактысы” - деген сөзүнө чогулгандар макул көрүп, тарап кетишет. Эл ичинде ошол кыя Каныштын кыясы аталып, кийин Каныш-Кыя сай аталып калган. Анын атынан Каныш-Кыя айылы, айыл аймагы ж.б.мекеме-уюмдар аталган.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Окшош товарлар
Окшош товарлар – бирдей же биртектүү товарлар.
Жыныстык бузулуулар
Жыныстык бузулуулар, перверециялар жыныстык каалоонун багытталышынын аны канааттандыруу жолдорунун оорулуу бузулушу. Мында жыныстык кумарлануу ылайык келбеген объектиге багытталат: жаш балдарга (педофилия), жакын туугандарына (инцестофилия), жаныбарларга (зоофилия), өлүктөргө (некрофилия). Жыныстык бзулуулар кээде ошол адамдын жыныстык козголуусун пайда кылуучу буюмдарга кызыгуу (фетишизм) түрүндө байкалат. Жыныстык канааттануу өнөгүнө катуу, орой мамиле жасоо (садизм) же денесин оорутуу, ындынын өчүрүү менен да өтөт. Жыныстык бузулуулардын пайда болушуна кээ бир нерв жана психикалык оорулар (мисалы, энцефалит, мээнин жабыркашы, шизофрения), эндокриндик жана башка бузулуулар себеп болушу мүмкүн. Дарылоо аны пайда кылган себебине карата жүргүзүлөт. Психотерапия, гормон дарылары, нейролептиктер колдонулат. Алдын алууда жыныстык тарбияны туура жүргүзүүнүн мааниси чоң.
Ыйманкулов (Иманкулов) Белек
Ыйманкулов (Иманкулов) Белек (22.06.1940ж.)
1970- жылдан бери 25.00.07-гидрогеология  багыты боюнча улуу илимий кызматкер.
Иштеген жери
К.И.Скрябин атындагы Кыргыз улутту агрардык университетинин, гидромелиорация, экология жана жерге жайгаштыруу факультетинин, Мелиорация жана суу ресурстарын башкаруу кафедрасынын профессору.
Туулган жери: Чүй облусу, Чүй району.
Улуту: Кыргыз
Хиллроз (Колорадо)
Хиллроз (Колорадо) (Hillrose) — Колорадо штатынын Морган округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 254 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 08-36610.
Нягринская Виска
Нягринская Виска — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Баренц деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.