cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сейдракманов, Назаркул
“Ташынан көп кийиги,
Талытат көздү бийиги” – деген Тал-Чокунун сүрөттөлүшү, болбосо, “Кошой менен Жолойдун күрөшүн” айтып жаткандагы:
“Буту тийген жерлери,
Бута атым бою жар болду.
Бул дүнүйө тар болду!” – деген сүрөттөөлөр манасчынын сөзүнүн көркөмдүүлүгү канчалык деңгээлде экендигин айгинелеп турат.
Сейдракманов Назаркул учурда “Манас-мурас” коомдук фондунда устаттык кылат.
2010-жылы “Даңк” медалы менен сыйланган.
Өзү Дүүлүкмө Термелүү
Өзү Дүүлүкмө Термелүү — тең салмактуу абалы туруксуз термелме системанын сырткы күчсүз өзүнөн өзү термелиши.
Акназаров айыл аймагы
Акназаров айыл аймагы ― Кыргызстандын Бакай-Ата районундагы административдик-аймактык бирдик. Кызыл-Октябрь, Көк-Таш, Маданият, Таш-Кудук, Үр-Малар айылдарынан турат. Административдик борбору ― Кызыл-Октябрь айылы.
Изенбюттель
Изенбюттель (Isenbüttel) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Гифхорн районуна кирет.
Калкы - 6165 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 18,65 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 51 013. Муниципалитеттин башчысы — Петер Циммерман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Мырзаканов Абдимамат
Мырзаканов Абдымамат 1912-жылы азыркы Сузак районунун Багыш айылында туулган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Мартинсхайм
Мартинсхайм (Martinsheim) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Китцинген районуна кирет.
Калкы - 1015 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 23,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 75 150. Муниципалитеттин башчысы — Алойс Шиг.
Осмонов Арапбай
Осмонов Арапбай 1914-жылы азыркы Сузак районунун Багыш айылында туулган. Багыш айылындагы бапггалгыч мектепти бүтүргөн соң, айдоочулук кесипке окуган. Жаштыгы колхоздоштуруу убагына туш келип, ага активдүү катышкан. Жаштардын техниканы үйрөнүүсүнө жакшы жардамын көрсөтүп, көптөгөн механизаторлорду даярдап чыгарган. Улуу Ата мекендик согуш башталганда, 1941-жылы август айында өз ыктыяры менен согушка жөнөп, артилерияда кызмат өтөгөн. Согуштагы каармандыгы үчүн, аскер жетекчилигинин көптөгөн алкыштарына, ”3а отвагу”, “За боевые заслуги” медалдары, Евпатория, Перекоп шаарлары үчүн болгон согушта, И.В.Сталиндин өз колунан сыйлык алууга татыган.
Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарын бошотууда оор жаракат алып, жеңиш күнүн госпиталда тоскон. Госпиталдан 1945-жылы август айында чыгып, өз айылына кайтып келип, өмүрүнүн акырына чейин айдоочулук кесибинде эмгектенип келген. 1978-жылы согушта алган жаракатынын кесепетинен 64 жашында каза болгон.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Элберон (Айова)
Элберон (Айова) (Elberon) — Айова штатынын Тама округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.7 км². FIPS коду — 19-24375.
Калкы
2010-жылы калкы 245 киши болгон.
Эрнсгаден
Эрнсгаден (Ernsgaden) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Пфаффенхофен (Ильм) районуна кирет.
Калкы - 1525 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 86 116. Муниципалитеттин башчысы — Карл Хубер.
Мультипликатор
Мультипликатор ( лат. multiplico – көбөйтөм, чоңойтом), көбөйткүч – 1) машина валынын (огунун) айлануу жыштыгын көбөйтүүчү түзүлүш (мисалы, ылдамдатуучу тиштүү кыймыл бергич); 2) суюктуктун басымын жогорулатуучу түзүлүш (мисалы, насосто жана башкалар. гидравликалык машина жана шайманда); 3) фотоаппараттын бир пластинкада (плёнкада) бир нече негатив алууга мүмкүндүк берүүчү жардамчы куралы; 4) түстүү басманын үлгүсүн бир мезгилде алуучу прибор; 5) инвестициялардын көбөйүшү (азайышы) менен киреше чоңдугунун өзгөрүшүн чагылдырган коэфф.; кирешенин өзгөрүшүнүн инвестициялардын өзгөрүшүнө көз карандылыгын туюнткан экономикалыккөрсөткүч. Мисалы, инвестициялардын өсүшү 5 млрд сомду түзүп, кирешенин өсүшү 15 млрд сомго жетсе, анда мультипликатор 3кө барабар болот. Өндүрүштө инвестициялар кандайдыр бир суммага өсүшү, жумушчулардын кирешесин ошол суммага чейин өстүрөт. Ал өз кезегинде керектелүүчү заттарга талапты өстүрөт да, ошол чөйрөдөгү ишкерлердин кирешесинин көбөйүшүнө шарт түзөт. Бул процесс ар бир жаңы чыгымдардын айланпасынан уланып турат. Мультипликация идеясын алгач 1931-жылы англис тилинде экономист Р. Кан киргизгенетикалыкАйрыкча экономикалыкбагытта Кейнстин мультипликатору кеңири мааниге ээ. Ал боюнча мультипликатор инвестицияларды көбөйтүүдө улуттук кирешенин канча эсеге өсүшүн көрсөткөн коэффициенти болот. Ошондой эле банк (коммерциялык банктардын депозиттик эсептеги акчалардын банк арасында акчанын жүгүртүлүшүнүн эсебинен көбөйүү процессин негиздейт) мультипликатору да бар.
Хорперат
Хорперат (Horperath) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Калкы - 133 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,40 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 33 216. Муниципалитеттин башчысы — Томас Беккер.
Крифтел
Калкы - 10 722 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 36 009. Муниципалитеттин башчысы — Христиан Зайц.
Казан казаттары (1545-52)
Казан казаттары (1545-52) – Казан хандыгына каршы орус аскерлеринин согуштук аракеттери. Казан хандыгы (1438-1552) Россиянын Волга аркылуу өтүүчү соода жолун жаап, анын аймагына дайым чабуул коюп турган. 16-кылымдын орто ченинде Казандагы орус туткундарынын саны 100 миңге жеткен. Казанды Россияга бириктирүү үчүн болгон күрөш 15-кылымдын аягында башталып, 16-кылымдын 40-жылдарында өзгөчө күчөгөн. Татар феодалдарынын бир бөлүгү («Москва партиясы») бул күрөштү жактаган. 1545жылдагы жортуул согуштук демонстрациялык мүнөздө болгон. Натыйжада «Москва партиясынын» позициясы күчөп, 1545-жылдын аягында хан Сафа-Гирей Казандан куулган. 1546-ж. тактыга Шах-Али отурган. Бирок крымдыктардын колдоосу менен Сафа-Гирей Казанга кайра келген. Орустардын 1547-48жана 1549-50-жылдардагы жортуулдары ийгиликсиз аяктаган. Иван IVнүн өкмөтү жаңы жортуулга камынган. Буга Ногой ордосу көмөктөшкөн. 1551-ж. Шах-Али кайрадан тактыга отуруп, бирок ал башкара албагандыктан, 1552-ж. Казандан кетип, ордуна астрахандык ханзада Ядигар келген. 1552-ж. 16июнда Иван IV баштаган орус аскерлери Москвадан чыгып, Тулада Крым ханы Давлет-Гирейдин аскерлерин талкалаган. 2-октябрда Казан багындырылган. Казан казаттарынын натыйжасында Казан хандыгы жоюлуп, Орто Волга бою Россияга кошулуп, Кавказ жана Чыгыш өлкөлөрү менен соода байланыш кеңейген.
Мультиполь
Мультиполь (лат. multum – көп жана гр. polos – уюл) электрдик – белгилүү симметрияга ээ болгон электр заряддарынын (уюлдар) системасы. Татаалдыгына жараша мультипольдун нөл тартиби бир заряд, 1-тартиптегиси – диполь, 2 – квадруполь, 3 – октуполь жана башкалар. деп аталат. Мультипольдун негизги мүнөздөөчүсү – мультипольдук момент жана ал сырткы талаалар менен болгон энергиялык байланышын, талаанын бурчтук көз карандылыгын, негизги чоңдуктарын аныктайт.
Междугорное (Белебеев району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Идс (Колорадо)
Идс (Колорадо) (Eads) — Колорадо штатынын Киова округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 747 киши. Болжолдуу аянты - 1.2 км². FIPS коду — 08-22145.
Николлэт (Миннесота)
Николлэт (Миннесота) (Nicollet) — Миннесота штатынын Nicollet округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1093 киши. Болжолдуу аянты - 2.3 км². FIPS коду — 27-46150.
Кеннард (Небраска)
Кеннард (Небраска) (Kennard) — Небраска штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 371 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 31-25230.
Ленинполь айыл аймагы
Ленинполь айыл аймагы ― Кыргызстандын Бакай-Ата районундагы административдик-аймактык бирдик. Бакай-Ата, Наматбек айылдарынан турат. Административдик борбору ― Бакай-Ата айылы.
Мона Лизанын жылмаюусу
"Мона Лизанын жылмаюусу" (Mona Lisa Smile, Улыбка Моны Лизы) - 2003-жылы Майк Нүэлл тарткан, сценарийин Лоуренс Коннер жана Марк Росентал жазган драма. Продюсерлери "Revolution Studios", "Columbia Pictures" жана "Red Om Films Productions". Катышкандар: Кирстен Данст, Мэгги Жилленхол, Жулия Робертс жана Жулия Стайлз. Тасманын аталышы Леонардо да Винчинин белгилүү Мона Лиза сүрөтүнөн келип чыккан. Ал эми ушундай эле аталыштагы ырды Нэт Киң Кол чыгарган, бул ырды тасмага Сил ырдаган. Жулия Робертс тасмадагы ролу үчүн $25 млн алган, бул актрисанын ошол мезгилдеги эң кымбат гонорары болуп эсептелет.
Браунвайлер
Браунвайлер (Braunweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Кройцнах районуна кирет.
Калкы - 618 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,68 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 33 015. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Йозеф Вебер.
Казак Сары-Аркасы
Казак Сары-Аркасы, Борбордук Казакстан Сары Аркасы, Сары-Арка — Казакстандын борбордук жана чыгыш бөлүктөрүндөгү түздүк-дөңсөөлүү зор аймак; айрым жерлеринде жапыз тоо массивдери, кырка тоолор бар. Торгой коосу менен Алтай тоолорунун аралыгында. Мелүүн алкактын талаа жана жарым чөл зоналарында жайгашкан. Узундугу 1200 км, туурасы 400-900 км. Батыш бөлүгү — өтө түзөңдөлгөн пенеплен, деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги 300 – 500 м. Мында эки жапыз тоо массиви батыш жагында Улуу-Тоо (бийиктиги 1113 м), түндүгүндө Көкчө-Тоо (Синюха тоосу, 947 м) көтөрүлүп жатат. Сары-Арканын чыгыш бөлүгү көтөрүңкү келип (500-1000 м), кокту-колоттуу. Анын борборунда Каркаралы тоосу (1403 м), чыгышында Чыңгыз-Тоо (1469 м) жана Сары-Арканын эң бийик тоосу Кызыл-Тас (Аксоран массиви, 1565 м) орун алган. Салыштырмалуу бийиктиги 500-600 мден ашпаган жапыз тоо массивдери дөбө-дөңсөөлүү жана жалдуу (салыштырмалуу бийиктиги 10-50 мден 100 мге чейин) күдүрлүү түздүктөр сары-аркалар менен курчалган. Казак Сары-Аркасы геологиялык жактан Урал-Моңгол геосинклиналь алкагына кирет. Ал палеозойдун дисклокацияланып метаморфизмделген сланец, кварцит, кумдук жана акиташ тектеринен түзүлгөн. Алар мезозой-кайнозойдун чөкмөлөрү менен жабылып жатат. Көп бөлүгүн интрузия (гранит, диорит, порфирит) жана эффузия (туф) тоо тектери ээлейт. Батыш бөлүгү каледон, чыгышы герцин бүктөлүү структураларына кирет.
Климаты континенттик, түштүктү карай кескин кургакчыл боло баштайт. Январдын орточо температурасы -14°С...-18°С, июлдуку 20-24°С. Кышында -40°Сге чейин суук, жайында 35°С жана андан ысык болот. Жылдык жаан-чачыны 200300 мм. Жайында кургакчылык, чаңдуу бороон жана керимсел болуп турат. Казак Сары-Аркасы Иртыш дарыясынын алабы менен Борбордук Азия ички агымынын суу бөлгүчү болуп саналат. Ири дарыялары: Ишим (Иртыштын алабы), Нура, Сары-Суу. Көлдөрү көп, эң ирилери Тенгиз (тайыз, бирок туздуу көл) жана Кургалжын. Түндүк бөлүгүндө бетеге, ак кылкандуу талаа, түштүгүндө жарым чөл өсүмдүктөрү өсөт. Бул аймакта таш көмүр (Караганды, Экибастуз бассейндери), темир (Атасуу), жез (Жезказган, Коңурата), марганец рудалары, алтын, сейрек кездешүүчү металлдар ж. б. бар. Дөңсөө негизинен жайыт катары пайдаланылат; айрым жерлери айдалат.
Анорга-Яга (Уяръяга куймасы)
Анорга-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Уяръяга дарыясынын сол жээгинен 22 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Саид Нурси
Саид Нурси (1878 – 23-март 1960) деген ат менен белгилүү болгон Саит Окур – күрт ислам аалымы, тавсирчи жана жазуучу. Дару'л-Хикмети'л-Исламийе мүчөсү Биринчи дүйнөлүк согуштун Кавказ фронтунда милиция полкунун командири болгон. Ал 50дөн ашык тилге которулган, ислам дини боюнча жазылган жана 300гө жакын аятка тавсир берген «Рисале-и Нур» китебинин автору.
Ванда кыялданган жана ментал даярдык көрүп илимдер жана диндер чогуу окута турган Медресетүз-Зехра долбоору үчүн Стамбулга келген. Бул үчүн Султан II. Абдулхамид менен жолугууга аракет кылса да, каалаган натыйжасын ала алган жок. Бирок анын ордуна келген Султан Решад менен жолугуп, долбоорун кеңири түшүндүрүп берүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болду. Кабыл алынган долбоор үчүн Ван губернаторлугуна миң алтын каражат жөнөтүлдү.
Осмон доорундагы медресе салттарынын бири болгон илимий талаш-тартыштарга катышкан Саид Нурси колдонгон наамы жана анда көрсөткөн ийгиликтери менен атактуу болду. Түрдүү гезит-журналдарга макалаларды жазып, «Марифет ве Иттихад-ы Экрад» гезитин чыгарууга аракет кылган. Бул доордо конституциялык монархиянын жактоочусу болгон Саид Нурси бул башкаруу формасынын динге каршы эмес экенин баса белгилейт. Ойлорун «Талкуу» аттуу эмгегинде китепке салат.
Саид Нурси 31-март окуясында козголоңду басуу үчүн гезитке макалаларды жазып, Согуш министрлигине кайрылды. Ал 31-марттагы окуядан кийин түзүлгөн Жалпы Сотто каралып, акталган.
Ванга кайтып келип, Фонддор министрлигине караштуу Хорхор медресесинде окуучуларга сабак бере баштайт. Биринчи дүйнөлүк согуштун башталышы менен полк муфтийи катары армияга кошулган Нурси, кийин Энвер паша тарабынан ыктыярдуу милиция полкунун командирлигине дайындалган. Ал Кавказ фронтунда окуучулары менен согушат. Согуш маалында анын айрым шакирттери каза болуп, жарадар болуп, туткунга түшүп, Костромадагы лагерге жөнөтүлгөн. Сабырдуулугу жана күрөшү үчүн туткундугунун аягында Согуш медалы менен сыйланып, Дару'л-Хикмети'л-Исламийенин мүчөсү болуп дайындалды.
Кызыл Жарым Ай коомунун жыйналыштарына катышкан Нурси Жашыл Айдын негиздөөчүсү.
Йерихов
Калкы - 7461 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 53,04 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 86 080. Мэр — Харальд Боте.
Вальтерсхаузен
Вальтерсхаузен (Waltershausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан Шаар. Гота районуна кирет.
Чэстерфилд (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 47484 киши болгон.
Вальтерсхаузен
Калкы - 10 668 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 31,33 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 67 072. Мэр — Михель Брихки.
Шаар административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Сайназаров Ажимамат
Сайназаров Ажимамат 1912-жылы 12-январда Сузак районунун Багыттт айылында туулган. 1932-жылы орто мектепти Фрунзе шаарында окуп бүтүп, андан соң, бухгалтер кесибине ээ болгон. 1941-жылы Улуу Ата-мекендик согушка чакырылып, 19-аткычтар полкунун минамет батареясында минаметчик болуп кызмат өтөгөн. 1943-жылы оң колунан жана оң бутунан жарат алып үйгө кайткан. 1946-1949-жылдары Багыш айыл кеңешинин төр агасы, 1950-1954-жылдары Октябрь райондук Госстрахтын ага инспектору, 1954-1956-жылы ХХ-партсьезд колхозунда парт организациянын секратары, 1956-1963-жылдары “Ленин-жол” колхозунда пахтачылык бригадасында бригадир, 1963-жылдан ’’Дружба” совхозунда бригадир, кассир болуп өмүрүнүн аягына чейин эмгектенип, 1986-жылы дүйнөдөн кайткан.
Бир канча орден, медалдар менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Арзыматов Тагай
Арзыматов Тагай 1912-жылы Өзгөн районунун Таш-Кепе айылында туулган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Изернхаген
Изернхаген (Isernhagen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Ганновер районуна кирет.
Калкы - 22 927 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 59,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 41 008. Муниципалитеттин башчысы — Арпад Богиа.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Орос айыл аймагы
Орос айыл аймагы ― Кыргызстандын Бакай-Ата районундагы административдик-аймактык бирдик. Кыргызстан, Жон-Коргон, Биринчи Май айылдарынан турат. Административдик борбору ― Кыргызстан айылы.
Орусиянын Херсон аймагын оккупациялоосу
Херсон Аскердик Жараандык Акимчилиги (Херсонская военно-гражданская администрация) — Орус-украин согушу учурундагы Херсон облусун орус оккупациялоосу 2022-жылдын 24-февралында кеңири масштабдуу басып алуудан кийин башталган. Облус борбору - Херсон шаары жана облустун оң жээгиндеги бөлүгү 2022-жылдын ноябрынан тарта Украинанын Куралдуу күчтөрүнүн көзөмөлүндө. Херсон облусунун каралышы менен Украинанын түштүгүндөгү башка аймактарды басып алуу башталган. 2022-жылдын 26-апрелинде Херсон облусунун оккупацияланган аймактарында Аскердик-жарандык администрация (ААК) түзүлгөн. 2022-жылдын 30-сентябрында ойдон чыгарылган референдумдан кийин  ЦААнын башчысы «Орусияга кошулуу» жөнүндө келишимге кол коюп, Россия Херсон облусун расмий түрдө аннексиялап алган.
Килгор (Небраска)
Калкы - 99 киши. Болжолдуу аянты - 1.2 км². FIPS коду — 31-25405.
Шадыкан айыл аймагы
Шадыкан айыл аймагы ― Кыргызстандын Бакай-Ата районундагы административдик-аймактык бирдик. Ынтымак, Түйтө айылдарынан турат. Административдик борбору ― Ынтымак айылы.
Холдинг
Холдинг (англ. holding - ээлөөчү), холдинг компаниясы - коммерциялык уюм; акционердик компания; б. а. өз капиталынын таасирине таянып, башка ишканалар менен компанияларды башкарып, контролдоп туруучу корпорация же компания. Чет элдик практикада Холдинг компаниясы ага катышкан ишканалар менен фирмалардын салган акциясынын негизги бөлүгүн (50%тен ашыгын) ээлеп турат. Бирок, Холдинг компаниялары өндүрүш ишкердигине тикелей катышып, ээлик кыла албайт. Холдинг компанияларынын негизги функциясын ага катышкан компаниялардын контролдук акциясын ээлеп турган ири компаниялар менен банктар аткарат. Алгачкы Холдинг компаниялары биринчи жолу АКШда ага катышкан компаниялардын акчалай капиталын жана акцияларын борбордошуп топтоо максатында пайда болгон.
Элворд (Айова)
Элворд (Айова) (Alvord) — Айова штатынын Лайон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.7 км². FIPS коду — 19-01675.
Калкы
2010-жылы калкы 187 киши болгон.
Алмабеков, Кубанычбек
Алмабеков, Кубанычбек - Ысык-Көл облусунун Ысык-Көл районуна караштуу Григорьев айылында манасчынын үй-бүлөсүндө 1955-жылдын 18-июнунда туулган.
Атасы Касымаалы, чоң атасы Алмабек, чоң атасынын агасы Дыйканбай, бабасы Тойчубек өз заманынын залкар манасчылары болгон. Өзгөчө, Дыйканбай менен Алмабек жалпы кыргыз элине белгилүү болгон манасчылар.
Сегиз жашына чейин чоң атасы – Алмабектин колунда чоңоюп, аны менен бирге эл-жер кыдырып, анын «Манас», «Семетей», “Сейтек” айткан учурларына далай ирет күбө болгон. Кийинчерээк атасы – Касымаалынын колуна өтүп, анын да ар кайсы айылдык, райондук жыйындарда, салтанаттарда «Манас», «Семетей», «Эр Табылды», «Курманбек», «Эр Төштүк» эпосторун айткандарын уккан.
Ал орус орто мектебин бүткөндөн кийин Кыргыз Мамлекеттик медициналык институттун дарыгерлик факультетине тапшырып, аны ийгиликтүү аяктаган (1972-1978). Өзүнүн алган кесибине ылайык Жети-Өгүз, Ак-Суу райондорунда, азыркы күндө Түп айылында башкы дарыгер-хирург болуп эмгектенүүдө.
Манасчылык өнөргө 7-8 жашында келет: «Айыл четинде чоң суудан өтүп баратып, өзүмдөн-өзүм эле Манас менен Коңурбайдын салгылашып жатканын айтып кирдим. Анан эсим ооп жыгылып калыптырмын. Канча убакыт айтканымды да билбейм, канча убакыт жатканымды да билбейм. Айтор, жатып калган жеримден чоң атам таап алыптыр. “Баланы даарып кеткен тура” – деп, үйгө алып келиптир. Чоң энемдин табыпчылык жагы бар эле, экөөлөп мени ырымдашыптыр. Кийин, чоң атамдын каза болгонуна бир ай болуп калган. Түшүмдө чоң атам келип, эч үн-сөзсүз эле мени колумдан жетелеп, Бакай атага алып келди. Бакай ата мага кайрылып: “Таанып ал! Бул Манас! Бул Семетей! Мына бул Кырк чоро! Булардын баарын таанып ал да, айтып жүр!» деп, ысымдарын атады. Эртеси, өзүмө-өзүм ээ боло албай, ары-бери урунуп. “Манас” эле айткым келип калыптыр”. Буга карабастан, Кубанычбек айтпай жүрөт. Арадан жылдар өтөт. Кийинчерээк, Кубанычбек тун кыздуу болгон күнү, өңүндө Семетей баатыр келип, отурган жеринен күч менен көтөрүп туруп, дубалды көздөй ыргытып жиберет. Кубанычбек бир топко дейин эсине келе албай, эмне болуп кеткенин түшүнө албай, бөлмөнүн бурчунда жатып калат. Аңгычакты болбой, маңдайында сары алтындан зоот кийген, башында туулга, колунда түпөктүү найзасы бар, төбөсү шып тиреген, сүрдүү зор баатыр пайда болуп: «Мен Семетей болом! Атаңдын жолуна түшпөй, бизди неге айтпай жүрөсүң?» - деп туруп, найза менен Кубанычбекти качырып калат. Найзасынын учу Кубанычбектин төшүнө кадала түшкөндө, ал эч бир кыймылга келе албай баатырдын алдында селейип туруп калат. Семетей: « - Айтасыңбы?!» деп, күркүрөйт. Кубанычбек коркконунан баарына кайыл болуп: « - Айтам, айтам!» - деп, түнү менен айтып чыгат. Мына ошол окуядан кийин Кубынчбек эл ичинде «Манас» баянын айтууга чындап киришет.
Ал өзүнүн аталары сыяктуу эл аралап «Манас» айтпаганы менен маал-маалы менен ар кандай жыйындарда, салтанаттарда, ж.б. шарты келген учурларда айтпай койбойт. Ал ар дайым райондук, областык кароо-сынактарга, маданий иш чараларга катышып, «Манасын» оозунан түшүрбөй келет. Ал, «Манас» бөлүгү боюнча: «Манастын төрөлүшү жана балалык чагы», «Манастын Кошой дөөгө жолукканы», «Манастын Ала-Тоого көчүп келиши», «Алмамбеттин баяны», «Кыз Сайкалдын баяны», «Көкөтөйдүн ашы», «Чоң казат» окуяларын, «Семетей» бөлүгүн толук, «Сейтек» бөлүгүнөн: «Сейтектин төрөлүшү жана балалык чагы», «Сейтектин Күлчорого жолукканы», «Кыяз менен Күлчоронун беттешүүсү», «Канчоронун өлүмү», «Желмогуз уулу Сарыбайдын урушу» аттуу окуяларын айтып келүүдө.
Анын балалык жана өспүрүм кездеринде чоң атасы менен атасы устаты болуп келсе, кийин устаты катары, аталаш кайнагасы Шаабай Азизов болгон. Манасчылык өнөрү жөнүндө чакан маалымат, Т.Бакчиевдин жарык көргөн илимий эмгектеринде берилген.
Эл ичинде айтылып жүргөндөй, манасчылык өнөрү тукум куучулук касиетине эгедер өнөр. Мына ошондон улам, манасчылыкты атайын кесип кылбаса да, аталарынын мураскору катары салтын улап келген манасчы.
Өзү Жүктөгүч
Өзү Жүктөгүч — жүктү чукул аралыкка ташууда, жүктөөдө, түшүрүүдө мезгилдүү же үзгүлтүксүз иштөөчү машина.
Ал кампаларда, иш­кана аймагында, цехтерде, порттордо жана башкада колдонулат. Ал айрылуу кармагыч, чөмүч, тайпагай жыгач, челек, таңгактар (пакеттер) үчүн атайы кармагыч ж. б. менен жабдылат.
Өзү Жүктөгүч авто-жүктөгүч жанa электр-жүктөгүч болуп бөлүнөт. Эл чарбасынын түрдүү тармактарында атайы Өзү Жүктөгүч колдонулат. Мис., тоо-кен өнөр жайында тоо тектерин транспорттоочу, өнөр жайда, айыл чарбада кызылча жана башкаларды жүктөгүч.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Кулмамбетов Насырынбек
Кулмамбетов Насырынбек - 1911-жылы Өзгөн районуна караштуу Жазы кыштагында туулган (азыркы Ясы айылы).
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Хорхаузен (Вестервальд)
Хорхаузен (Вестервальд) (Horhausen (Westerwald)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 1928 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,72 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 055. Муниципалитеттин башчысы — Рольф Шмидт-Маркоски.
Нимрод (Миннесота)
Нимрод (Миннесота) (Nimrod) — Миннесота штатынын Wadena округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 69 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — 27-46294.
Марцлинг
Марцлинг (Marzling) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Фрайзинг районуна кирет.
Калкы - 3099 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 20,5 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 78 140. Муниципалитеттин башчысы — Дитер Вернер.
Кронберг (Таунус)
Кронберг (Таунус) (Kronberg im Taunus) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Жогорку Таунус районуна кирет.
Калкы - 17 683 киши(2013-ж.). . Аянты - 18,62 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 34 006. Мэр — Вильхельм Крес.
Анорга-Яга (дарыя)
Анорга-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Выер-То көлү - Выер дарыясы орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Йерхель (Гарделеген)
Калкы - 320 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 16,02 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 215. Муниципалитеттин башчысы — Рогер Шмид.
Боо-Терек айыл аймагы
Боо-Терек айыл аймагы ― Кыргызстандын Бакай-Ата районундагы административдик-аймактык бирдик. Боо-Терек айылынан гана турат.
Подлесное (Белебеев району, Башкыртстан)
Подлесное — Башкыртстандын Белебеев районундагы айыл, Донской айылдык кеңеши айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 134 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Казан-Куйган
Казан-Куйган — Кыргызстандын Нарын облусунун Нарын районундагы айыл. Казан-Куйган айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 1033 киши (2009-жылы).
Эрхартинг
Эрхартинг (Erharting) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Мюльдорф (Инн) районуна кирет.
Калкы - 918 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 83 116. Муниципалитеттин башчысы — Георг Коблер (жергиликтүү блок).
Хожа Энвер
Энвер Хожа (16. 10. 1908, Осмон империясы, Гикастра ш. - 11. 4. 1985, Тирана) - Албаниянын мамлекеттик жана саясий ишмери. Албания эмгек партиясы БКнын 1-секретары (1941-85), Албан Элдик Социалисттик Республиканын жетекчиси (1944-85), Министрлер советинин төрагасы (1946-54), Тышкы иштер министри (194653), Куралдуу күчтөрүнүн башкы командачысы (194485). Элдик баатыр. Монпелье университетин, Маркс-ЭнгельсЛении жана чет тилдер инттарын бүтүргөн. «Ревизионизмге» каршы «сталинизмхожаизм» деген марксисттик агым түзгөн. Өлкө ичинде репрессиялык ыкмаларды колдонгон. Советтик үлгүдөгү социалисттик мамлекет курууга аракеттенген.
Өзү Жазма Өлчөгүч Прибор
Өзү Жазма Өлчөгүч Прибор — физ. чоңдуктардын өзгөрүшүн диаг­рамма түрүндө чийин көрсөткүч түзүлүш менен жабдылган өлчөгүч при­бор. Мындай приборлор бир же бир нече чоңдуктун (чыцалуу, ток, каршылык, күч, температуpa, нымдуулук ж. б.) убакытка (кээде башка физ. чоңдукка) көз каранды графигин чийүүдө колдонулат. Өзү жазгычтын үч фазалуу тармакта үч чыңалууну же токту үзгүлтүксүз сызык түрүндө наттоочу өзү жазма прибор: Магнит-электр өзгөрткүчтөр (вольтметр, амперметр); Өзү жазма (чийүүчү) элементтери; Прибор — жазылгандарды ташыгыч (диаграмма кагазы); Прибор — жазылгандарды ташыгычтын жүргүзгүчү.
Жөнөкөйү — кыймылдуу бөлүгүнө чийүүчү элемент (уч, карандаш, сыясы бар түтүкчө) бекитилген прибор. Чийүүчү элемент жылып туруучу атайын кагаз лентага ченелүүчү чоң­дуктун графигин чиет. Өзү Жазма Өлчөгүч Прибор үзгүлтүктүү (чекиттер, штрих же башка белги) жанa үзгүлтүксүз сызыктүрүндө жазгыч болуп айырмаланат. Бир нече чоңдуктун графигин бир убакта чийиш үчүн алардын санына жараша чийүүчү элемент менен жабдылат. Өзү Жазма Өлчөгүч Прибор өлчөнүүчү чоңдук­тун убакыт боюнча өзгөрүшүн үзгүлтүксүз байкоо керек болгон учурда кол­донулат.
Илимий изилдөөдө жанa практикада андай прибор коп пайдаланылат. Бул прибордун кеңири белгилүүлөрү—өзү жазма вольтметр, ватт­метр, автоматтык потенциометр, жарык нурлуу осциллограф, термограф ж. б. Алардын туруктуу орнотулма жанa алып жүрмө түрлөрү чыгарылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Илинворт
Илинворт (Ihlienworth) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Куксхафен районуна кирет.
Калкы - 1633 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 40,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 52 025. Муниципалитеттин башчысы — Ханнелоре Блом.
Турсунбаев, Салимбай
Турсунбаев, Салимбай - манасчы, кесиби боюнча энергетик. Турсунбаев Салимбай 1959-жылы 13-январда Жалал-Абад облусунун Токтогул районуна караштуу Кайырма кыштагында туулган.
Атасы Орозбай “Манасты” жорго сөз менен сабалатып айткан чоң төкмө болгон. Ушундан улам, Салимбай атасынан Манас жөнүндө көп угуп, шыгы эртелеп ойгонот. Зээндүү бала ага аябай кызыгып, балалык баёо сезимдери менен баатырдын эрдиктерин көңүлүнө бекем түйүп өсөт. Тилекке каршы, 4-сыныпка келгенде атасы каза табат.
Болочок манасчы 7-сыныпка келгенде көпчүлүк манасчылар сыяктуу эле түш көрүп, кой дегендерге болбой ээлигип, “Манас” айта турган болот. Анан өзү жалпыга жарыя кылгысы келбеген кайсы бир кырсыктан улам, анын “Манас” айтуусуна таенеси караманча тыюу салат. Ичинде буркан-шаркан түшкөн күч жайына койбой, эми Салимбай эл жок, ээн жерлерде “Манас” айтып, аз да болсо бугун чыгарып жүрөт. Калган бугун ыр жазуудан чыгарат, жамактатып ырдап да жүрөт. Акыры 1986-жылы манасчылыгын ачыкка чыгарып, жалпы журттун алдында “Манас” айтат. Тез эле оозго алынып, жалпы республикага аты таанылып, белгилүү манасчылардын сабына кошулат. Анын манасчылык боюнча жетишкендиктери төмөнкүлөр:
1992-жылы залкар манасчы Орозбак уулу Сагымбайдын 125 жылдык мааракесине арналган Республикалык манасчылардын мелдешинде 3-орунга ээ болот;
1994-жылы “Манас” эпосунун 1000 жылдык мааракесине карата “Манас – 1000” дирекциясы тарабынан өткөрүлгөн Республикалык манасчылардын кароо-сынагында 1-орунга ээ болот;
Вальшлебен
Калкы - 1777 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 16,79 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 68 057. Муниципалитеттин башчысы — Рудольф Эрих.
Турсунбаев, Салимбай
1995-жылы “Манас” эпосунун 1000 жылдык салтанатына карата өткөрүлгөн Эл аралык манасчылардын кароо-сынагында 3-орунга ээ болот;
Манасчы Турсунбаев Салимбай ар убак изденүүнүн үстүндө жүргөн инсан. Ал жаңылык катары улуу жомоктун “Чон казат” темасы боюнча 6000 сап ырдан турган өзүнүн вариантын иштеп чыккан. Анын айтуусунда Кыргыз Улуттук телерадио компаниясынын “Алтын казнасына” “Манас” эпосунун ар кайсы эпизоддору жазылып алынган.
2005-жылы Кыргыз Республикасынын мамлекеттик тил комиссиясынын жетекчилиги тарабынан “Кыргыз тилине кошкон салымы үчүн” мамлекеттик деңгээлдеги диплом менен сыйланган.
Учурда Турсунбаев Салимбай Жалал-Абад облусунун Кара-Көл шаарында жашап, энергетика адистиги боюнча Токтогул ГЭСиндеги Каскадда эмгектенет. Мындан тышкары, Кара-Көл шаардык Маданият үйүнүн усул бөлүмүндө башкы усулчу, “Балдардын атайын билим берүү борборунда” “Манас сабагы” боюнча мугалим болуп талыбай эмгектенип, артынан шакирт ээрчитип, жаш манасчыларды таптап келет.
Хоккайдо
Хоккайдо - Япониянын түндүгүндөгү арал. Батышын Япон, түндүгүн Охота деңиздери, чыгыш жана түштүгүн Тынч океаны чулгайт. Түштүгүндөгү Хонсю а-нан Сангар кысыгы менен бөлүнүп турат. Аянты 77,7 миң км2 (Хонсю а-нан кийин 2-орунда). Рельефи негизинен тоолуу, бийиктиги 2290 м (Асахи тоосунда). Аракеттеги 8 жанар тоосу (Токати, Сяри, Усу ж.б.) бар; жер титирөөлөр болуп турат. Климаты мелүүн муссондук. Январдын орточо температурасы -7ден -11°Ска чейин, июлдуку 17-21°С. Жылдык жаан-чачыны 800-1500 мм. Дарыялары энергоресурстарына бай; ирилери - Исикари, Тесно, Токати. Аянтынын 60% ин токой (түндүгүн ийне жалбырактуу, түштүгүн аралаш жана жазы жалбырактуу токой) ээлейт. Ири шаарлары: Саппоро, Хакодате, Асахигава. Хонсю а. менен суу астындагы тоннель аркылуу байланышат.
Илифф (Колорадо)
Илифф (Колорадо) (Iliff) — Колорадо штатынын Логан округуна караган АКШ шаары.
Өзгөрүш айыл аймагы
Өзгөрүш айыл аймагы ― Кыргызстандын Бакай-Ата районундагы административдик-аймактык бирдик. Өзгөрүш айылынан гана турат.
Орусиянын Порожьежак аймагын оккупациялоосу
Запорожье Аскердик-Жараандык Акимчлиги (ЗАЖА) (Запорожская военно-гражданская администрация) — Орус-украин согушу учурундагы Запорожье облусун орус оккупациялоосу 2022-жылдын 24-февралында Орусиянын Украинага басып киришинен кийин башталган. Орусия аймактын түштүк бөлүгүн көзөмөлдөйт, областтык борбор Запорожьени көзөмөлдөбөйт. 2022-жылдын 12-мартында Запорожье облусунун оккупацияланган аймактарында аскердик-жарандык администрация (ААК) түзүлгөн. 2022-жылдын 30-сентябрында жасалма референдумдан кийин ЖАА башчысы “Орусияга кошулуу” тууралуу келишимге кол койгон жана Орусия Запорожье облусун расмий түрдө аннексиялаган. Эл аралык укук коргоочулар чогулткан далилдер боюнча, оккупацияланган Запорожье жана Херсон облустарында орустар жергиликтүү тургундарды кыйнап өлтүрүшөт. Көптөгөн адамдар "кармалышат", андан кийин алар жок болот.
Маматов Бөрүбай
Маматов Бөрүбай 1907-жылы азыркы Сузак районунун Кызыл-Туу айылында туулган. Улуу Ата Мекендик согуш башталганга чейин ар түрдүү тармакта бухгалтер болуп иштеп, 1941-жылы согушка чакырылган. Алгач Украина фронтунда, андан кийин Прибалтика, Беларус фронторунда, байланыш бөлүмүнүн командири болуп кызмат кылып, Берлинди алуудагы согушка катышкан. Согушта көрсөткөн эрдиги үчүн “Берлинди алууда көрсөткөн эрдиги үчүн” “Кызыл-Жылдыз” ордендери жана көптөгөн медальдар менен сыйланган. Согуштан келгенден кийин Жалал-Абад областтык Эл агартуу тармагында баш бухгалтер болуп көп жылдар эмгектенип, андан соң Октябрь балдар үйүндө кампа башчысы болуп иштеп ардактуу эс алууга чыккан. 1997-жылы 90-жаш курагында көз жумган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Браунеберг
Браунеберг (Brauneberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бернкастель-Витлих районуна кирет.
Калкы - 1207 киши(2013-ж.). . Аянты - 12,22 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 31 012. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Денцер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Валпарайсо (Небраска)
Валпарайсо (Небраска) (Valparaiso) — Небраска штатынын Saunders округуна караган АКШ шаары.
Мыйзамсыз
"Мыйзамсыз" (Lawless, Самый пьяный округ в мире) - 2012-жылы Жон Хилкот тарткан америкалык кылмыш драмасы. Сценарийи Мэтт Бондуранттын "Дүйнөдөгү эң нымдуу өлкө" аттуу тарыхый романына таянып автралиялык ырчы-сценарист Ник Кейв жазган. Тасмага тартылгандар: Шайа Лабаф, Том Харди, Гэри Олдман, Миа Васиковска, Жессика Честейн, Жэйсон Кларк жана Гай Пирс.
Тасма бири-биринин ээлеген аймагын талашкан Форрест (Харди), Хоуард (Кларк) жана Жэк Бондурант (Лабаф) аттуу үч бир тууган ортосундагы катаал чырды баяндайт. Тасма өндүрүлгөнгө чейин 3 жыл даярдалган. 2012-жылы тасма Канн фильм фестивалында көрсөтүлүп, 2012-жылы 29-августта жарыкка чыккан.
Чилхови (Миссури)
Чилхови (Миссури) (Chilhowee) — Миссури штатынын Джонсон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.0 км². FIPS коду — 29-13654.
Калкы
2010-жылы калкы 329 киши болгон.
Мумиё
Мумиё, тоо бальзамы, аркар таш – теги биологиялык чайыр сымал табигый зат. Аска-зоолордун жаракаларынан сызылып чыгып турат. Түрлөрү көп. Өңү-түсү ак, көгүш, кызгылтым, кара күрөң жана башкалар. Химиялык курамы туруксуз, негизинен зоомеланоэдин, гумин, гиппур, бензой кислотасы, амин кислотасы, туздар, микроэлементтер, ар түрдүү өсүмдүктөрдүн калдыктары кездешет. Бальзам сымал жыты бар, формасыз. Алтын (кызгылтым), күмүш (ак), жез (көгүш), темир (кара күрөң) мумиё деп бөлүнөт. Темир мумиё бардык жерде жолугат. Гималай, Теңир-Тоо, Араб жарым аралындагы, Иран, Моңголия, Бирмадагы жана башка тоолордо кездешет. Дартка даба, организмге пайдалуу зат. Сөөктүн сыныгын, ичеги-карын ооруларын, бронхит астмасын, өпкө учугун, жарааттарды дарылоодо кеңири колдонулат. Учурда Кыргызстанда ар кандай дарылар жасалууда.
Арко-Бесштанная
Арко-Бесштанная — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Баренц деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Хорхаузен (Нассау)
Хорхаузен (Нассау) (Horhausen (Nassau)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Лан районуна кирет.
Калкы - 289 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,46 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 062. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Хеннеман.
Мумбаи
Мумбаи (1995-жылы чейин Бомбей) – Индиянын батышындагы шаар. Араб деңизинин жээгинде, Соллет аралында жайгашкан. Административдик жактан эки бөлүктөн – Түштүк Мумбаи (Арал шаар аталат) жана Шаар айланасы округунан турат. Экөө биригип, Чоң Мумбаи шаар корпорациясын түзөт. Өлкөнүн негизги өнөр жай, соода-финансы, экономикалык жана маданий борборлорунун бири. Махараштра штатынын административдик борбору. Калкы 12,5 млн (2011; шаар айланасы менен 18,4 млн); калкынын саны боюнча Индиядагы 2 ири порт (жылына 54,5 млн тга жакын жүк ташылат) жана дүйнөдөгү эң ири шаарлардын бири.
Элгин (Айова)
Элгин (Айова) (Elgin) — Айова штатынын Файет округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.7 км². FIPS коду — 19-24645.
Мумбаи
Бомбей порту «Индиянын дарбазасы», ал аркылуу өлкөнүн сырткы деңиз соодасынын 1/ине жакыны, импорттун 1/и өтөт. Эл аралык аэропорту (Түштүк Азиядагы эң чоң; 24,3 млн жүргүнчү, 530,3 миң т жүк) бар. Дүйнөдөгү кебез-кездеме чыгаруучу Өнөр жайынын ири борборлорунун бири (жалпы Индия өндүрүшүнүн 1/ и). Шаардын экономикасынын негизин тейлөө чөйрөсү түзөт. Өлкөнүн финансы-экономикалык борбору. Резерв банкы, монета сарайы (Индиядагы 4өөнүн бирөө), мамлекеттик жана жеке банктардын кеңселери, көптөгөн эл аралык компаниялардын өкүлчүлүктөрү, товар, фонд (1875; Азиядагы эң эски) жана пахта биржалары жайгашкан. Ар кыл машина, кеме, станок куруу, металл иштетүү, химия, текстиль, нефть-химия, полиграфия өнөр жайы өнүккөн жана күндөлүк керектелүүчү товарлардын бардык түрү чыгарылат. Неоготика стилинде салынган темир жол (карапа такталар колдонулган; 1878–76) жана Бомбей бухтасындагы Элефанта аралындагы үңкүр храмдар Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген. Эки университет, институттар, Эл аралык индия киносу академиясы, музейлер, сүрөт галереясы иштейт. Кино өнөр жайы (Индиядан чыккан кинофильмдердин 2/сине жакыны) алдыңкы орунда. Мумбаинин качан негизделгени белгисиз.
Элгин (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 676 киши болгон.
Мумбаи
1534-жылы аны португалиялыктар басып алган. 1661-жылы португалиялык хан кызы англис тилинде король Карл IIге турмушка чыкканда, жээктеги аралдар менен кошо сеп катары Англияга өткөн. 1668-жылы англис тилинде Ост-Индия компаниясына берилген. Мурун (1661жылдан) Мумбаи Британиянын Батыш Индиядагы башкы факториясы жана таяныч пункту болгон. 2008-жылы Мумбаиде бир нече жолу терракт (195 адам каза болуп, 300дөйү жабыркаган) болгон. Эки жылда бир кино, документ, кыска метраждуу, анимациялык фильмдердин фестивалы (1990жылдан) жана дерби (ат спорту, 1798-жылы алгачкы жарыш болгон; 2004-жылдан марафон) өткөрүлүп турат. Мумбаиге жакын жерде Тарапур АЭСи (кубаттуулугу 1400 МВт) курулган. Туризмдин (маданий-оюн-шоок, спорт, пляжда эс алуу) ири борбору. Ботаникалык бак уюштурулган.
Миң-Булак айыл аймагы (Бакай-Ата району)
Миң-Булак айыл аймагы ― Кыргызстандын Бакай-Ата районундагы административдик-аймактык бирдик. Миң-Булак айылынан гана турат.
Йерхель (Эльба)
Йерхель (Эльба) (Jerchel (Elbe)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Калкы - 137 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 8,98 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 280. Муниципалитеттин башчысы — Эльке Беренс.
Ниссва (Миннесота)
Ниссва (Миннесота) (Nisswa) — Миннесота штатынын Crow Wing округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1971 киши. Болжолдуу аянты - 47.6 км². FIPS коду — 27-46348.
Өзүнчө билим (Таалим) алуу
Өзүнчө билим (Таалим) алуу — окуучунун жеке кызыкчылыгы материалды өз алдынча үйрөнүүгө айкалышып, илим, техника, маданият, саясий турмуш ж. б. боюнча системалуу билим алышы.
Өзүнчө билим (Таалим) алуунун негизги түрү — илимий - популярдык, окуу, көркөм, ж. б. адабиятты, прессаны (мезгилдүү басма сөз: газета, журнал ж. б.) үйрөнүүсү. Өзүнчө билим (Таалим) алууга ар кандай жардамчы каражаттарды пайдалануу мүмкүндүгү да кирет. Алар — лекция, доклад, концерт, фоножазуу угуу, адистер консультациясы, спектакль, кинофильм көрүү, музей, галерея, көргөзмө жан башкада болуу, ар кандай практикалык иш жүргүзүү (тажрыйба, эксперимент ж. б.).
Өнүккөн коомдо Өзүнчө билим (Таалим) алуунун башкы багыты окуу жайларында ал­ган билимин өз алдынча тереңдетүү. Өзүнчө билим (Таалим) алуу системасынын нөгизгилери: саясий окуунун ар кандай түрлөрү; элдик университеттер, ар кандай курстар. илимий ийрнмдер ж. б.
Калдыбаев Борчо
Калдыбаев Борчо 1922-жылы 12-ноябрда Сузак районунун Көк-Кыя айылында туулган.
Колдонулган адабияттар
Ааламга кеткен жол айылдан башталат: Багыш айыл аймагы. – Бишкек, 2015. ISBN 978-9967-04-673-3
Бөйрөк оорусу
Бөйрөк оорусу Бөйрөк – дененин эң маанилүү органдарынын бири. Ал организмден зааранын чыгуусуна жооп берет. Анын эң маанилүү экендигин билсек да бөйрөккө анчалык деле кам көрө бербейбиз. Буга азыркы күндө бөйрөк ооруларынан жабыркагандардын күн санап өсүп жаткандыгы далил. Мындай коркунучтуу жагдайдын алдын алуу үчүн алгач бөйрөктү иштен чыгаруучу көнүмүш адаттардан арылуу керек.
Өзү Туураланма Система
Өзү Туураланма Система (ав­томат башкарууда) — өзү ылайыктануучу система.
Бөйрөк оорусу
Ооруну басаңдатуучу каражаттар
Өзү Туураланма Система
Мында кокусунан өзгөргөн шарттарга ылайыкташуусу тууралоо параметрин автомат түрдө өзгөртүү же оптималдуу тууралоону автомат түрдө издөө менен камсыз кылынат. Өзү Туураланма Система издегичтүү жанa издегичсиз болуп бөлүнөт. Издегич­туу Өзү Туураланма Системада оптималдуу туура­лоону автомат жол менен издөө аркылуу башкаруунун керектуу сапатына жетишилет. Издегичсиз Өзү Туураланма Системанын издегичтүү системадан бир топ артыкчылыгы бар.
Бөйрөк оорусу
Кандай гана оору болбосун, ооруну басаңдатуучу дары-дармектерди колдонобуз. Тилекке каршы, алар бөйрөктүн иштешин үзгүлтүккө учурата турган бирден-бир себеп болуп саналат. Ооруну азайтуучу каражаттарды көп колдонуу кандын агуусун азайтып, анын натыйжасында бөйрөктүн иштеши начарларын изилдөөлөр далилдеген.
Өзү Туураланма Система
Бул системада башкаруу сапатын текшерүү үчүн кандайдыр бир контролдук көрсөткүч (мис., текшерилме параметрдин убакыт боюнча алынган туундусу) пайдаланылат.
Бөйрөк оорусу
Белогу көп азыктар
Өзү Туураланма Система
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Бөйрөк оорусу
Белокко бай азыктарды жана этти көп колдонуу бөйрөктүн иштешин начарлатат. Анткени организмде белоктун көбөйүшүнөн зат алмашуу тездеп бөйрөккө күч келет. Бардык ашыкча белоктор организмден бөйрөк аркылуу чыккандыктан жүк болот. Жыйынтыгында бөйрөк өз ишин жакшы аткара албай калып таш пайда боло баштайт.
Кофеин
Казан хандыгы (1438-1552)
Казан хандыгы (1438-1552)  – Орто Волга боюндагы феодалдык мамлекет. Алтын Ордодон бөлүнүп чыгып, Волга-Кама Булгариясынын аймагында түзүлгөн. Казан хандарынын династиясын Улуу Мухаммед (1438-45) негиздеген. Калкы казандык татарлар, марылар, чуваш, удмурт, мордва жана башкырттар. Дыйканчылык, кол өнөрчүлүк менен кесиптенишкен. Россия, Сибирь, Кавказ жана Чыгыш өлкөлөрү менен соода жүргүзгөн. Башкы бийликти хан жүргүзгөн. Мусулман дини зор роль ойногон. Казан хандыгы даругдарга (округдар) жана улустарга (вилайеттерге) бөлүнгөн. Аскери хандык гвардиядан, жеке феодалдардын отряддарынан, феодалдарга салык төлөгөн эркин дыйкандардан куралган. Казан хандыгы түзүлгөндөн баштап эле орус жерине жортуулдар жасап, 16-кылымдын 20-жылдары күчөгөн. Казан аскерлеринин орус жерлерине талоончулук кол салуулары ийгиликсиз аяктаган. Казан хандыгы 1487-1521-ж. Россияга, 1524-жылдан Түркияга вассалдык көз карандылыкта болгон. Казан казаттарынан (1545-52) кийин Казан хандыгы жоюлган. Орто Волга бою Россияга бириктирилген.
Бөйрөк оорусу
Адистердин айтымында, алкоголь менен тамеки бөйрөк үчүн эле эмес, организмдеги ар бир орган үчүн коркунучтуу. Бөйрөк ооруларынын дээрлик 90 пайызынын себеби мына ушул терс адаттар экендиги аныкталган. Анткени алкоголь менен тамекиден организмге көп сандаган токсиндер барат. Алар менен күрөшүүдө бөйрөк үч эсе көп күч жумшайт.
Сууну аз колдонуу Организмдин кургап кетүүсү эң коркунучтуу. Бөйрөктүн негизги функциясы эритроциттер менен зат алмашуу каналын жөнгө салуу болуп саналат. Ал эми суу болсо организмдеги бардык жаман нерселерди сыртка айдап чыгат. Ошондуктан бөйрөк өз кызматын үзгүлтүксүз аткарып туруусу үчүн кадимки таза сууну көп колдонуу сунушталат.
Натрийдин көп өлчөмү
Организмде натрийдин көбөйүшү да бөйрөктүн иштешин бузат. Тузду көп колдонуудан организмде суу-туз алмашуу процесси бузулат жана бөйрөктө туз, кум пайда боло баштайт. Андыктан тузду азыраак колдонуу керектигин дарыгерлер сунушташат. Уйкунун жетишсиздиги
Аз уктоонун натыйжасында бөйрөктүн ткандары толук калыбына келбейт. Анткени бөйрөктүн ткандарынын калыбына келүү процесси дал түнкүсүн ишке ашат. Андыктан кеч жатып, эрте туруудан бөйрөк жабыркайт. Суткасына 7 сааттан аз уктабоо керек. В6 витамининин жетишсиздиги
Эгер бөйрөгүңүз өз кызматын нормалдуу аткарсын десеңиз, анда В6 витаминин күнүнө орточо 1,3 миллиграмм өлчөмүндө колдонуңуз. Бул витамин цитрус өсүмдүктөрүнөн башка жашылча-жемиштерде, балыкта, тоокто, грек жаңгагында жана картошкада бар. Заараны көпкө кармап жүрүү
Заара ушаткыбыз келсе да дааратканага баргандан эринип отура беребиз. Заараны көпкө сактоо бөйрөккө күч келтирет да, бөйрөк кемтиги оорусуна жана ар кандай инфекциялардын пайда болушуна алып келет.
Диеталар Диетаны өтө катуу кармоодон организмдеги майлар активдүү эрийт жана организмдеги заттардын табигый тең салмактуулугу бузулат. Бул бөйрөккө терс таасир этет. Бөйрөк канды күч колдонуу менен тазалап, пайдалуу заттарга ээ боло албай калат. Интеренеттеги шилтемелер http://lady.kg/node/3506
Күнселль
Күнселль (Künzell) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Фульда районуна кирет.
Калкы - 16 381 киши(2013-ж.). . Аянты - 30,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 31 017. Муниципалитеттин башчысы — Петер Майнекке.
Вандерслебен
Вандерслебен (Wandersleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Гота районуна кирет.