cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Акселерометр
Кыймылдын түрүнө жараша ал сызыктуу жана бурчтук; иштөө принциби боюнча механика, электр-механикалык; арналышы боюнча ылдамданууну өлчөгүч акселерометр деп айырмаланат.
Первомайская (метро бекети)
Первомайская — Москва метросунун Арбатско-Покровская сызыксындагы станция. 1961-жылы 21-октябрьда ачылган.
Чоң-Арык (Токтогул району)
Чон-Арык — Кыргыз Республикасынын Жалал-Абад облусунун Токтогул районундагы айыл. Кетмен-Дөбө айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы - 3 273 киши.
Пасквиль
Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Инвентардык номер
Инвентардык номер – негизги фонддордун туура пайдалануусуна көзөмөлдүктү уюштуруу, аналитикалык эсеп жүргүзүү үчүн номер; ар бир инвентаризациядан өткөн объектке, аны пайдалануунун баардык убактысына бекитилген И. н. ыйгарылат.
Малик (Карайыдель району, Башкыртстан)
Малик — Башкыртстандын Карайыдель районундагы айыл, Эски акбуляк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 16 киши. Почта индекси — 452369, ОКАТО коду — 80234872002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Родий
Родий (лат. Rhodium)– Д. И. Менделеев мезгилдик системасы 5-мезгилинин VIIIВ группа элементи, платин а металлдар тобуна кирет, к.н. 45, ат. м. 102,905. 1803-ж. англ. окумуштуу У. Волластон ачкан. Гр. rhodon – «роза» деген сөздөн, анткени анын кээ бир туздар эритмелери кызыл түстө болот. 1 туруктуу изотобу бар - 103Rh. Иондошуу энергиясы: Rh0 ® Rh+ ® Rh2+ ® Rh3+ (эВ м-н) 7,46; 18,07; 31,05 барабар. Жер кыртышынын 1×10-7 % түзөт; жаратылышта платина металлдары менен бирге кездешет. Р. күмүш түстүү, ак металл; платина жана палладийге караганда катуу, кыйындык менен эрийт. Ат. радиусу 1,342, иондук радиусу Rh3+ 0,78 Е; Ru4+ 0,71 тыгызд. 12,44 г/см3 (200С), эрүү температурасы 1960оС; кайноо температурасы 4500о С. Р. химимялык жактан активдүү эмес; к-тада эрибейт. Абада 600-800 оС окистенип бир нече оксидди: Rh2O3 ; Rh 2O; RhO; RhO2 пайда кылат. Р. көзгө көрүнүүчү нурларды эң жакшы чагылдыргандыктан прожекторлор рефлекторунун жана ар кандай так өлчөөчү прибордун күзгүлөрүн каптоодо колдонулат. Көп сандаган комплекстик бирикмелеринин болгонуна карабастан III валенттүү Р. абдан аз санда тараган жана чачыранды элемент. Р. платина менен болгон куймалары химимялык идиштерди жасоо үчүн, термопаралар жана зергер буюмдарын даярдоодо, ошондой эле катализатор катары пайдаланылат.
Роданиддер
Роданиддер, тиоцианаттар — суутек роданиди кислотасынын HSCN туздары; көпчүлүгү сууда жакшы эрийт. Аты гр. rhоdоn — роза, темир Р. Fе(SСN)3 ачык кызыл түсүнөн аталган. Аналитикалык хим-да колдонулуучу түссүз КSСN жана NН4SСN практикалык мааниси чоң.
Сеп
Бул — көркөм буюмдардын бир бүтүм жыйнагы. Кыздын төркүнүнөн барган жерине алып чыгуучу асыл-заада буюм-кечелери. Ага уста-узчулуктун сырдуу кооздугу аркылуу бүткөн: шырдак, туш кийиз, шалча, ала кийиз, килем, сөйкө, желбирөөч, күбөк, чолпу, чачкан, кеп такыя, билерик, шакек, оймок, бой тумар, төөнөгүч, сыяктуу өздүк буюмдары, ат жабдыктары, жууркан-төшөктөрү, кийим-кечектери жана башкалар кирет. Атайын көтөрүлүп берилген ак өргөө кыз себинин ата башын түзгөн. Кыз тестиер чагынан тартып эне менен эженин, же айылдаш чеберлердин нускоолору аркасында узчулуктун учугун саптап, узданууга максаттанган. Ошентип, өзүнө таандык себин өзү баса отуруп, аруу колдон даярдап чыккан. Ал кыздын асем жасалгаларына, ат жабдыктарына усталар узанышкан. Ага атайын үй көтөрүп, көмүрүн өчүрүүгө, көөрүгүн басууга, күжүсүн күйгүзүүгө адам шайланган. Устанын узануу акысы күн мурунтан бычылган. Өрмөк согууда, килем токууда, шырдак шырууда, кийиз уютууда, чий чырмоодо, кийим-кечектерин бычып-тигүүдө биргелешип узануунун салттары болгон. Үй ээси аларды мыкты күтүнүп алган. Бул элдик өнөрдүн жагымдуу жагдайлары кийинкиге дейре Ош тарапта үймө-үй өнүгүп келген. Кыз бала он-он төрт жаштардан баштап эле ал өзү өрмөк согуунун, килем токуунун, сайма саюунун, курак куроонун, шырдак шыруунун, түймө түйүүнүн, чий чырмактоонун түйшүктөрүнө адистешкен. Мындай аракеттер менен сеп даяр болуп, узчулуктун мектебин көрсөткөн.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Адам ресурстары
Адам ресурстары (АР) - классикалык экономика теориясында өндүрүш факторлорунун бири эмгек күчү болуп аталат.
Албетте, белгилүү болгондой, адабиятта адам ресурстары термини дайыма эле ушинтип аталып келген эмес. Менеджмент адабиятында персоналды башкаруу (ПБ) жана адам ресурстарын башкаруу (АРБ) түшүнүктөрү кеңири жайылган.
Баймаала
Баймаала — Кыргызстандын Баткен облусунун Кадамжай районундагы айыл. Исхак-Полотхан айыл аймагына кирет.
Калк
Калкы — 198 киши (2009-жылы).
Дипломатиялык укук
Дипломатиялык укук – мамлекеттик, эл аралык уюмдардын ортосундагы дипломатиялык алаканы жөнгө салуучу эл аралык укук нормалары. Дипломатиялык укук системасы эл аралык алаканы жөнгө салуунун төмөндөгүдөй негизги формаларына ылайык келет: а) бир мамлекеттин дипломатиялык өкүлчүлүгү аркылуу башка мамлекет аймагында ишке ашырылуучу эки тараптуу дипломатия; б) конкреттүү маселелерди чечүү максатында башка мамлекетке же эл аралык жолугушууга (конференцияга) атайын миссия жиберүү; в) эл аралык уюмдардын делегациясы жана мамлекеттердин эл аралык уюмдардагы туруктуу өкүлдөрү же уюмдардын өздөрү аркылуу ишке ашырылуучу көп тараптуу дипломатия. Дипломатиялык укук дипломатиялык мамилелер жөнүндөгү Вена конвенциясына (1961), атайын миссиялар жөнүндөгү конвенцияга (1969), ошондой эле ар бир өлкөнүн мыйзамдарына таянат. Чет өлкөлөрдүн дипломатиялык өкүлдөрү, ошондой эле элчиликтин жана миссиянын дипломат кызматкерлери, алардын үй-бүлөлөрү дипломатиялык иммунитеттен пайдаланышат.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Топон суу
Топон суу (арабча туфан-ташкын, бороон) — кудайдын каары менен жер жүзүн суу каптайт деген диний мифтик ишеним; дүйнө жүзүн каптаган сел, суу ташкыны. Миф боюнча жер жүзүн Т. с. каптап, жан-жаныбарлардын бардыгы кырылган. Ошондо Ной пайгамбар зор кеме жасап, ага адам, жаныбарлардан экиден, өсүмдүктөрдүн уруктарын салып тукум сактап калган. Курандагы Т. с. жөнүндөгү уламыш Тоораттан алынган. Ал эми Тоорат аны байыркы Ассирия уламыштарынан алган. "Манас" эпосунда кытайлардын эпикалык борбору Бээжинди адам эмес Т. с. да алалбайт деген салыштыруу менен айтылат. Бээжин жөнүндө: "Топон суу тийбес Бээжинге" (Саякбай Каралаев, "Семетей", 1. 162), "Топон суу жүрсө тоздобос" (Саякбай Каралаев, "Семетей", 1. 268) деген маалыматтар учурайт. Сагымбай Орозбаковдун вариантында Курандан алынган уламыш боюнча Т. с. жөнүндө маалыматтар берилет.
Инвентардык тизме
Инвентардык тизме – кайсы бир чарбанын, уюмдун мүлкүнүн саны жана буюмдарынын сапаты көрсөтүлгөн, алардын баасы коюлган толук тизмеси. Мүлктү өзгөчө эрежелердин негизинде атайын комиссия тарабынан инвентаризациялоо учурунда түзүлөт.
Измайловская (метро бекети)
Измайловская — Москва метросунун Арбатско-Покровская сызыксындагы станция. 1961-жылы 21-октябрьда ачылган.
Сейнт Марис (Огайо)
Сейнт Марис (Огайо) (St. Marys) — Огайо штатынын Auglaize округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 8342 киши. Болжолдуу аянты - 11.3 км². FIPS коду — 39-69680.
Топурак-Бел
Топурак-Бел — "Манас" эпосундагы топоним. Кыргыздар жана аларга жамаатташ уруулар мекендеген жерлердин бири. Алайда жаткан кыргызга Шооруктун кошуну кол салганда Манас:
Анжыяндын боорунан
Адам калбай келсин деп,
Топурак-Бел, Кара-Суу
Ортосу Оган дабаны,
Орчун шаар Анжыян,
Тез келсин деп аларды (Сагымбай Орозбаков, 2. 206) чакыртканда айтылат.
Пастиччо
Пастиччо (итал. pasticcio - аралашма) – 1. Бир композитордун операсынан же операларынан алынган ариялардан, ансамблдерден жана башка музыкалык номерлерден турган жаңы опера. 17-кылымдын акырынан тартып тараган. Пастиччо ыкмасында аспаптык чыгармалар да жаралган (мис., Чайковскийдин «Моцартианасы» ж. б.). 2. Композиторлор тобу, шериктиги тарабынан жаралган музыкалык чыгарма(мис., В. Беллинин «Гексамерон» чыгармасынын темасына Герц, Лист,Черни, Шопен, Тальберг жазган вариациялар ж. б.).
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Газ-турбиналуу электр станциясы
Газ-турбиналуу электр станциясы — электр генератору газ турбинасыменен кыймылга келтирилүүчү жылуулук электр станциясы. Көмүрдү жер астында жаткан жеринен газдаштыруудан алынган газменен иштөөчү станция катары пайда болгон. Адегенде газ-трубиналуу электр станциясы нымдуу күрөңкөмүр жайгашкан жерде (Тула облусундагы Шатск станциясы) курулган. Газдагы көмүр бөлүкчөлөрүнүн таасиринен газ турбинасынын калакчалары тез жешилгендиктен, мындай станция кеңири таралган эмес. 20-кылымдын 50-60-жылдарында дүйнөлүк практикада газ-турбиналуу кыймылдаткычтуугаз-трубиналуу электр станциясы көбүрөөк колдонула баштайт. Мында күйүүчү отун катары газ түрүндөгү продукт (жаратылыш газы, күйүүчү газ, нефть иштетүүдө жана генератордон, домна мешгеринен бөлүнүп чыккан газ), суюк отун (керосин, газойл, мазут) жумшалат. Ал станция чиркелмеге же темиржол платформасына орнотулуп, кен, нефть чыккан жерлерде, ири курулуш жүргүзүлүп жаткан аймакта негизги, ал эми электр энергиясы жетишсиз учурда толуктоочу станция катары пайдаланылат. Газ-трубиналуу электр станциясы жаратылыш газы менен иштейт, ошондой эле электр энергиясынын резервдик булагы катары колдонулат. Иштөө процесси негизинен автоматташтырылган жана аралыктан башкарылат. Көчмө газ-трубиналуу электр станциясы аз колдонулат, себеби дизелдик электр станциясына караганда эксплуатациялык мүнөздөмөсү начар. Айкалыштырылган буу-газ турбиналуу түзүлмө келечектүү экени аныкталды. Мында иштелген газдар сууну ысытууга же буу генераторунда төмөнкү басымда бууну иштеп чыгарууга жумшалат. Көпчүлүк өлкөлөрдө кубатуулугу 500 МВттан ашкан жылуулук блокторуна кубатуулугу 25-35 МВт болгон газтурбиналуу түзүлмөлөр кошумча орнотулат.
Розобом эрежелери
Розобом эрежелери - катуу эритменин жана аны менен теңдештикте болгон суюктук курамынын жана катуу фазанын балкып эрүү температурасы ортосундагы байланышты түшүндүрүүчү эки эреже; эки компонеттен турган системалар үчүн түзүлгөн. Эрежелер теориялык түрдө Г.Б. Розебом тарабынан берилген (1899). Розебом 1-эрежеси - катуу эритме аны менен теңдештикте турган суюктукка салыштырмалуу эрүү темп-ратурасу жогору болгон компоненттерге бай. Розебом 2-эрежеси - эрүү темп-расынын ийри сызыктарынын экстремум чекиттеринде (макссимумунда жана минимумунда) жайгашкан теңдештиктеги катуу жана суюк фазалар бирдей курамга ээ. Р. э. Коновалов буу менен теңдештикте болгон кош суюк системалар үчүн түзүлгөн эрежелерине окшош Р.Э. катуу эритмелер кристаллдашуусунун жүрүшүн аныктоого мүмкүнчүлүк бергендиктен, практикалык чоң мааниге ээ.
Жулия Стайлз
Жулия О’Хара Стайлз (англ. Julia O'Hara Stiles; 1981-жылы 28-март) – америкалык актриса. Нү-Йоркто туулуп өскөн Стайлз 11 жашында актердук кесибин баштаган, ошентип актриса алты эпизодтон турган "Жардамчы жазуучу" (англ. Ghostwriter, 1993-1994) телесериалында Эрика Дансбинин ролун аткарган. Актриса биринчи ролун "Сүйөм, сүйбөйм" (англ. I Love You, I Love You Not) тасмада аткарган, кийин ал "Каардуу" (англ. Wicked) тасмада башкы роль аткарган, ушул ролу үчүн Стайлз Карловы Варыда өткөн эл аралык кинофестивалынын сыйлыгынын "Эң мыкты актриса" номинациясына татыган. Актриса кеңири белгилүүлүккө "Сени жек көргөнүмдүн 10 себеби" (англ. 10 Things I Hate About You) аталышындагы өспүрүмдөргө арналган тасмада башкы роль аткарып жетип, MTV Movie Award сыйлыктын "Эң мыкты ири ачылыш аткаруу" номинациясынын жеңүүчүсү болуп Teen Choice Awards сыйлыгынын эки номинациясына талапкерлиги коюлган. "Сенин аркаңдан" (англ. Down to You) тасмада аткарган ролу үчүн актриса Teen Choice Awards сыйлыктын башка эки номинацияларынын талапкери болгон, ал эми "Акыркы бийге калтыруу" (англ. Save the Last Dance) тасмадагы ролу үчүн актриса Teen Choice Award сыйлыктын Choice Movie Actress номинациясынын жеңүүчүсү болгон жана MTV Movie Award сыйлыктын "Эң мыкты аял аткаруусу" номинациясына талапкер болгон.
Кийинчирээк Стайлз чоңдорго арналган тасмаларда тартыла баштаган, ошентип ал "Чоочундардын бириккен иши" (англ. The Business of Strangers), "Мона Лизанын жылмаюусу" (англ. Mona Lisa Smile, 2003) жана "Омен" (англ. The Omen, 2006) тасмаларда роль аткарганы үчүн "Спутник" сыйлыктын "Эң мыкты экинчи пландагы актриса" номинациясына талапкерлиги коюлган. Мэтт Деймон менен бирге "Борн" (англ. Bourne) телесериалында Ники Парсонстун ролун аткарып актриса кеңири аудиторияга таанымал болгон. Актриса Showtime каналынын "Декстер" (англ. Dexter) телесериалынын бешинчи сезонунда Лүмен Пирстин ролун аткарган, бул ролу актрисага "Алтын глобус " сыйлыктын "Сериал, кичи сериал же телевизиондук тасмада тартылган эң мыкты экинчи пландагы актриса" номинациясынын жана прайм-тайм "Эмми" сыйлыктын "Драма сериалда тартылган эң көрүнүктүү конок актрисасы" номинациясынын талапери болгон. "Үмүт шооласы" (англ. Silver Linings Playbook) тасманын актеру катары Стайлз АКШ киноактерлор гилдиясынын сыйлыгынын "Тасмадагы эң көрүнүктүү аткаруу" номинациянын талапкери болгон.
Стайлз телевизиондук экрандарда пайда болгон "Блу" (англ. Blue) аталышындагы веб-сериялда тартылган. Актриса роль аткарган тасмалар: "Канзаада жана мен" (англ. The Prince and Me), "Асманга сейилдикке чыгуу" (англ. A Little Trip to Heaven), "Үкүнүн кыйкырыгы" (англ. The Cry of the Owl), "Арабызда" (англ. Between Us), "Караңгыдан чыгуу" (англ. Out of the Dark) жана "Жанымда жүр" (англ. Blackway, же Go With Me).
Верес дарыясы (Чет куймасы)
Верес — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Четь дарыясынын сол жээгинен 393 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Партизанская (метро бекети)
Партизанская — Москва метросунун Арбатско-Покровская сызыксындагы станция. 1944-жылы 18-январьда ачылган.
Мешхед метросу
Мешхед метросу – Мешхед шаарынын метросу. Метросу 12-март 2011-жылы ачылат.
Аксиоматика ыкмасы
Аксиоматика ыкмасы - кандайдыр бир илимий теорияны түзүү ыкмасы. Бул ыкманын негизинде теориянын аксиомалары деп аталган теориянын негизги баштапкы жоболорунун жардамы менен анын калган сүйлөмдөрүнүн бардыгы аксиомалардын логикалык жыйынтыгы катары алынат. Ал адегенде Евклиддин «Башталыштарында» (б. з. ч. 300-ж.) геометрия негизделгенде жарык көргөн. Н. И. Лобачевскпй жана Я. Больяйдын 19-кылымдын башында Евклиддик эмес геометрияны ачышы анын өнүгүшүнө түрткү берген. Аксиоматика ыкмасынын негизинде элементардык геометриянын логикалык модели тургузулган (М. Паша, Дж. Пеано, Д. Гильберт). Анын жаңы деңгээлдеги өнүгүшү Д. Гильберт негиздеген математиканын негиздериндеги формализм методуна таянган, ал топологияга да таркаган. Аксиоматика ыкмасы каалагандай көптүктө топологиянын акспоматикалык аныкталышы, топологиялык мейкиндиктин өлчөмү dim, ind, lnd - акспоматпкалык аныкталыштары ж. б.
Нарын мамлекеттик коругу
Нарын мамлекеттик коругу - 1983-жылы түзүлгөн. Коруктун максаты, борбордук Тянь-Шанда кездешкен жаратылыш комплекстерин жана анда жашаган жаныбарлардын, өсүмдүктөрдүн сейрек кездешкен түрлөрүн көбөйтүү.
Канаттуулардын төмөнкү түрлөрү кездешет: бүркүт, шумкар, көк жору, көкчулдук, кидик бүркүт, сары үкү, шахин, шумкар, мыкыйүкү, кадимки тартар тоок жана кумай. Корукта өсүмдүктөрдүн 600 ашыктүрү бар.
Маралдык питомниги
Бугу, марал – Кыргызстанда жападан жалгыз Нарын мамлекеттик жаратылыш коругунда сакталган. 1-жолу 1988-жылы маралдык питомниги уюшулган. Питомникти уюштуруу максаты– бугу, маралдарды башка райондорго өстүрүү жана реаклиматизациялаштыруу, мындан тышкары келечекте панты чарбасын өркүндөтүү. Бүгүнкү күндө питомникте 25 дан ашык бугу, маралдар бар.
НГПУ жаратылыш музейи
2003-жылы Нарын коругунун базасында, экологиялык ишмердүүлүк жана жаратылыш дүйнөсү менен кененирээк таанышуу максатында, жаратылыш музейи уюшулган. Музейде Нарын мамлекеттик жаратылыш коругундагы жаныбарлардын жана Нарын областынан чыккан баалуу кенбайлыктардын экспонаттары көрсөтүлгөн.
Экологиялык борбор
Эл аралык организация флора-фауна интернешнлдин колдоосу менен 2004-жылы экологиялык борбор уюшулган. Экологиялык борбордун уюшуу максаты окуучуларды, жогорку жана орто окуужайдын студенттерин, жергиликтүү калкты экологиялык жактан билимин өстүрүү. Борбор экология боюнча окуу куралдар менен камсыздалган.
«Бугу-Марал» коомдук уюму
2004-жылдан бери «Бугу-Марал» коомдук бирикмеси Нарындын көп экологиялык көйгөйлөр үнчечүүдө активдүү катышууда. Коомдук бирикмени уюштуруу максаты, калктын экологиялык билимин өстүрүү. Мындан тышкары булишке Нарын областынын ООПТ нын жардамынын катышуусу да бар. НПО Нарын мамлекеттик жаратылыш коругу менен тыгызбайланышта ишалып барууда.
Армяндар
Армяндар (өздөрүн "айа" деп аташат) - индоевропалык тилдердин биринде сүйлөгөн улут, Армениянын (Айастандын) негизги калкы. Дүйнөдө 5-7 миллиондой армян тектүү калк байырлайт.
Кыскача таржымакалы
Армяндар мурдагы СССРде 3559 миң киши (1970) болгон. Грузия менен Азербайжанда, Түндүк Кавказда да армяндар чогуу жашаган жерлер бар. ботан ашуун чет өлкөдөгү армяндардын жалпы саны 1,8 миллиондогдон көп.
Алар армян тилинде сүйлөшөт, негизинен монофисттик христиандар, чет өлкөлөрдөгү армяндардын бир аз бөлүгү - католиктер жана протестанттар.
А-дын эң байыркы ата-бабалары К. Азиянын түн.-чыг. бөлүгүндө жашаган калк болгон.
Бул өлкө биздин заманга чейин 16- 15-кылымдагы хетт жазууларында Арматана, кийинчерээк биздин заманга чейин 14-13-к.) Хайаса деп аталат. Ассириялыктар Армяндарды Урме дешкен.
405-жылы Месроп Маштоц армян алфавитин негиздеген.
19-кдын 1-жарымында Чыг. Армениянын Россияга кошулушу анда капит. мамилелердин өнүгүүсүнө жана армяндардын андан ары улуттук консолидациялануусуна мүмкүндүк берген.
Бул жүрүм негизинен 19-кылымдардын аягында бүткөн.
Арменияда Совет бийлиги орнотулгандан кийин (1920-жылдын аягы), соң. курулуштун жүрүшүндө армян улут катары ого бетер консолидацияланышты, өз элинин маданиятын андан ары өнүктүрүштү.
1991-жылы СССР ойрон болгон соң, армян диаспорасы менен Армениядагы армяндардын карым-катнаштары ээн-эркин жүрүүдө.
Ер-Яга
Ер-Яга — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лиур-Яга дарыясынын сол жээгинен 5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 34 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Южная (Уфим району, Башкыртстан)
Южная — Башкыртстандын Уфим районундагы айыл, Русско-Юрмаш айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын - 21 киши. Почта индекси — 450521, ОКАТО коду — 80252855006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Зеличенко, Александр Леонидович
Жазуучу, журналист жана милициянын полковниги Зеличенко Александр Леонидович Фрунзе шаарында 1957-жылы туулган. 1978-жылы СССР Ички иштер министрлигинин Карагандыдагы жогорку окуу жайын аяктагандан кийин кылмыш издөөдө кызмат өтөп, Талас шаардык ички иштер бөлүмүн жетектеген. 1986-жылы Москвадагы СССР Ички иштер министрлигин Академиясын аяктап, Ысык-Көл облусунун кылмыш издөө бөлүмүн, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Баңгизаттарды контролдоо боюнча мамлекеттик комиссияны, республикалык Ички иштер министрлигинин Башкы штабын жана Наркобизнеске каршы күрөшүү боюнча кызматын жетектеген. 1997-жылы Бириккен Улуттар Уюмунун «Ош түйүнү» баңгизатка каршы Эл аралык долбоорунун офицери болгон. 2000-2004ж.ж. Бириккен Улуттар Уюмунун полициялык бейпилдикти орнотуучу күчтөрүндө – «көгүлтүр жээкте» ОБСЕнин Полиция академиясынын нускоочусу, Косово жана Македония постконфлигинде «талаа» кеңешчиси болуп кызмат өтөгөн. Түштүк Сербияда эл аралык полициялык инструкторлор тобун жетектеген. Азыркы учурда Бишкекте жашап, Зыяндарды азайтуу эл аралык программасынын баңгизат саясаты боюнча эксперти. 2003-жылдан тарых илимдеринин кандидаты. Баңгиликке каршы күрөшүү көйгөйлөрү боюнча АКШ, Улуу Британия, Россия, Түштүк Корея, Австрия, Германиядагы эл аралык конференциялардын катышуучусу. А.Зеличенко ондогон аңгемелерди, кылмыштуулук, баңгизат бизнеси, террорчулукка каршы аракет көйгөйлөрү боюнча макалаларды, эсселерди жазып, кыргыз, орус, серб, поляк, англис тилдеринде жарык көргөн. Кыргызча-орусча чыккан «Золотая паутина» (Фрунзе, 1989-ж.), «Ар дайым күзөттө» (Бишкек, 1991-ж.) жыйнактарынын авторлошу. «International Police Review» (Лондон), «Центральная Азия и Кавказ» (Швеция) журналдарында жана Кыргызстан, Россия жана Польшадан чыгуучу жыйнактарда жарык көргөн ири аналитикалык баяндамалардын автору. 1993-жылдан Кыргыз Республикасынын Журналисттер союзунун, 2006-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү.
Аксокто
Аксокто (Dactylis glomerata, L. 1753) - дан өсүмдүктөр тукумундагы көп жылдык чөп. Ал узун жазы жалбырактуу, бийиктиги 100-120 см, көп сабактуу, суукка байымсыз. Деңиз деңгээлинен 2000 мден жогору өспөйт. Беде менен аралаш сепсе бир жерде 6-8 ж. түшүм берет. Аны Чүй, Талас өрөөндөрүндө беде менен аралаш чөп чабынды же саан уйларга маданпй жайыт түзүүдө колдонуп, жай бою 3-4 прет мал жайса болот.
«Новый мир»
«Новый мир» - ай сайын чыгуучу адабий-көркөм жана коомдук-саясий журнал болгон; СССР жазуучулар союзунун органы болгон. 1925-жылы январдан (Москва). Биринчи редакторлору болуп: A. В. Луначарский, Ю. М. Стеклов, И. И. Скворцов-Степанюв; 1926-жылдан В. П. Полонский (1926-31); К. М. Симодав (194650, 1954-58), A. Т. Твардовский (1950-54; 1958-70) ж. б. иштеген. «Новый мир» журналына М. Горький, М. Шолохов, А.Толстой, Л. Леонов, М. Шагинян, А.Сурков, К. Федин, М. Пришвин, В. Катаев, М.Кольцов, Б. Пастернак, С. Маршак, Вс. Иванов өңдүү орус совет жазуучуларынын, көп улуттуу совет адабиятынын В. Быков, Р. Гамзатов, Д. Кугильтинов, М. Рыльский, М. Слущис өңдүү өкүлдөрүнүн жана чет элдик прогрессчил акын жазуучулардын чыгармалары жарыяланып Чыңгыздын чыгармаларына басымдуу көпчүлүгү эң оболу ушул маалда басылган.
Эмгек Кызыл Туу ордени менен сыйланган (1975). Тиражы 185 миң(1978) болгон.
Колдонулган адабияттар
Журналистика энциклопедиясы. 1-том. Түз., А.А. Джапанов –Б., 2016. – 360б. ISBN 978-9967-19-414-4
Сиркелетүү
Элдик зергерчиликте буюмду кооздоонун бир ыкмасы. Мында зергер күмүш зымды үшкүгө ченеп кесет. Жыгач көмүрдүн бетин кестик менен этият жонуп, тептегиз жалпактап, үшкүлүү шибеге (учу тоголок) аркылуу жалпак көмүрдүн бетин сыйда оюп, аны кыдырата коет. Үшкүгө ченеп кесип алган майда күмүштү көмүрдүн ошол чуңкурчаларына чымчуур аркылуу салып, анын үстүнө ошондой жалпак көмүрдү капкактайт. Ошол тапта эриген күмүштүн өңү жашыл түскө өзгөргөн чакта үстүндөгү көмүрдү шилеп, күмүштү жалпак темирдин үстүнө төккөндө, топтоголок «кызыл таруулар» мөлт эте түшөт. Ошентип, мында күмүштөн майда «сиркелер», («таруулар») пайда болот. Куткундап чыгарган буюмдардын оюмуна ошол майда күмүштү данакерге малып тизип чыгат да, аны көмүр табына коет. Күмүш күйүп кетпесин үчүн тутанган чокту жез түтүкчөсү менен үйлөйт. Ошондо күмүшкө аралашкан данакер жалтырап эрип, ал чыбырчыктаган «таруудай күмүштү» чап кармайт. Кыз-келиндердин кооз буюмдары: билерик, сөйкө, шакек, желбирөөч, оймок, топчу жана башкаларга мына ушундай ыкма арбын колдонулат.
Мельхиорду, же жезди бир өлчөмдө кесип, аны «бурага» сугарып, ошону кадимки эле бышкан кыштын үстүнө коюп, белгилүү өлчөмдөгү жалында эриткенде ал топтоголок болуп калат. Мунун тоголокторунун көлөмү ар башка кетилиши ыктымал. Анткени, мында буюмдун көлөмүнө жана мүнөздүү белгилерине карата ага берилүүчү «сиркелетүүчү» кооздук аныкталат. Ал улам майда болгон сайын, буюмга жыш түшкөн ал үлгүнүн ажары ачылып, зердик касиети жүзүн кубултуп, зергердин чеберчилиги артылып барат.
Сиркелетүү — өтө тыкыр ыкма. Мөлт эткен таруудай «сымаптар» көзгө ойноктоп турат. Мындан буюм кармоого зерикпеген зергерлердин колунан гана келет. Майда тоголок (сиркелер) жасалып жаткан буюмга ширетүүдө аны кайрадан бурага чылап, от коюп, анан данакер тийгизет. Ошондо данакер эрип, тоголокту чап кармап калат.
Маалыматтын булагы
[https://new.bizdin.kg/kniga/kyrgyzdyn-kol-onorchulugu Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Керемет көч
Керемет көч-кыргыз анимациялык телесериалы
Пассакалья
Пассакалья (испан.pasar - басып өтүү, calle - көчө) - испандардын алгач ырга, кийин бийге айланган муз, жанры. Алгач Пассакалья тойго, кечеге келген меймандарды гитаранын коштоосу менен узатуучу бий болгон. 17-кылымда Европанын көпчүлүк өлкөлөрүнө таралат да, бирок бий эмес аспаптык пьеса түрүндө колдонула баштайт. Пассакалья негизин кайгыны, аза күтүүнү көрсөтүү түзөт. Жай темпте аткарылат.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Инвестирлөө
Инвестирлөө (лат. investio  – кийинтем) – пайда алуу максатында жана/же башка пайдалуу натыйжага жетишүү үчүн ишкердик жана/же башка объектке акча же башка каражаттарды салуу.
Газ турбинасы
Газ турбинасы кысылган жана ысыган газдын (адатта отундун күйүү продуктусу) жылуулук энергиясын механикалык жумушка айландырып, үзгүлтүксүз иштөөчү кыймылдаткыч. Кысылган газ күйүү камерасында, ядролук реактордо жана башкаларда ысытылат. Биринчи газ трибунасы 19-кылымдын аягында газ-турбиналуу кыймылдаткычтын бөлүгү катары пайда болгон жанаконструкциясы жагынан буу барасына (турбинасына) окшош эле. Газ трибунасын өнүктүрүүгө россиялык окумуштуулар Б. С. Стечкин, Н. Р. Брилинг, В. В. Уваров, ошондой эле словакиялык жана амер. окумуштуулар зор салымдарын кошушкан. Газ трибунасы бир катарда кыймылсыз жайгашкан калакча таажылары бар сопло аппаратынан жана жумушчу дөңгөлөктүн айлануучу таажыларынан турат. Сопло аппараты жумушчу дөңгөлөк менен бирдикте турбинанын баскычын түзөт. Баскыч кыймылсыз тетиктер кирген (корпус, сопло калакчалары, бандаж шакектери) статордон жана айлануучу бөлүктөрдүн курамынан (жумушчу күрөкчөлөр, дисктер, вал) түзүлгөн ротордон турат. Айлануучу дөңгөлөккө сопло аппаратынын айлануу бөлүгү газ трибунасы же анын толук айланасы боюнча газ келет. Кысылган жана ысыган газ баштапкы ылдамдык менен сопло аппаратынын калактарынын ортосундагы аралыкка кирип, кеңейүүнүн натыйжасында жылууктун бир бөлүгү сыртка чыккан агымдын кинетикалык энергиясына айланат. Газдын агымы жумушчу калактарга таасир этип, турбинанын валын айлантат. Азыркы көп баскычтуу турбиналардын п. а. к. 0,92 0,94. Газ трибунасы газ турбиналуу кыймылдаткычтарда, авиацияда жана электр станцияларында колдонулат.
Шерлок Холмстун кайтып келүүсү
«Шерлок Холмстун кайтып келүүсү» - Артур Конан Дойль 1903-1904 жылдары жараткан 13 аңгемеден турган жыйнак. Жыйнак биринчи жолу 1905-жылы жарыкка чыккан.
Курская (метро бекети, Арбатско-Покровская сызыгы)
Курская — Москва метросунун Арбатско-Покровская сызыксындагы станция. 1938-жылы 13-мартда ачылган.
Диполь
Диполь (ди... жана гр. pоlos – уюл) – 1) электрдик диполь – бири-биринен белгилүү бир аралыкта жайгашкан, абсолюттук маанилери бирдей, бирок белгилери карама-каршы болгон эки чекиттик заряддан (+е, –е) турган система. Электрдик дипольдун негизги мүнөздөөчүсү – анын дипольдук моменти. Терс заряд менен оң зарядды туташтырган вектор дипольдун ийини, заряддын абсолюттук мааниси (q) менен дипольдун ийинине (l) болгон көбөйтүндүсүнө барабар вектордук чоңдук дипольдук момент ( вектору) деп аталат. Ал мындай туюнтулат: мында l – заряддардын арасындагы аралык. вектору терс заряддан (–е) оң зарядга (+е) багытталат. Дипольдук момент өзүнүн өлчөмүнө караганда чоң аралыктагы бейтарап системанын электр талаасын жана ага тышкы талаанын аракетин аныктайт. 2) абсолюттук чоңдуктары барабар, белгилери карама-каршы эки заряд магниттик дипольдук моментке ээ болуу менен магниттик диполь катары каралат. 3) Кыска толкундарга арналган антеналардын бир түрү.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Том Хиддлстон
Томас Уильям Хиддлстон (англ. Thomas William Hiddleston; 1981-жылы 9-февраль) – англиялык актер, продюсер жана музыкант. Чыгармачылыгынын башында Хиддлстон Уэст-Эндтин "Цимбелин" (англ. Cymbeline, 2007) жана "Иванов" (англ. Ivanov, 2008) театр көрсөтмөлөрүндө роль аткарган. Актер "Цимбелин" пьесасында аткарган ролу үчүн Лоуренс Оливье атындагы сыйлыктын "Жаңы баштоочу актер" номинациясына татыган, ушул эле сыйлыкка актер "Отелло" (англ. Othello) пьесасында Кассионун ролун аткарып татыган.
Хиддлстон Marvel франшизасында Локинин ролун аткарып кеңири таанымал болгон, ошентип актер "Тор" (англ. Thor, 2011), "Өч алгычтар" (англ. The Avengers, 2012), "Тор: Караңгы дүйнө" (англ. Thor: The Dark World, 2013) жана "Тор: Рагнарек" (англ. Thor: Ragnarok, 2017) тасмаларда тартылган. 2011-жылы актер "Империя" сыйлыгынын "Эң мыкты жаңы баштоочу актер" номинациясына татыган жана BAFTA Rising Star Award сыйлыгынын талапкери болгон. Ошондой эле Хиддлстон Стивен Спилбергтин "Согуш аты" (англ. War Horse, 2011) тасмасында, "Терең көк деңиз" (англ. The Deep Blue Sea, 2011), "Париждеги түн ортосу" (англ. Midnight in Paris, 2011), Би-Би-Синин "Генрих IV" (англ. Henry IV) жана "Генрих V" (англ. Henry V) серияларында жана вампирлер жөнүндөгү "Сүйгөн жүрөктөр гана тирүү калат" (англ. Only Lovers Left Alive, 2013) романтикалык тасмада тартылган.
2013-жылдын аягында 2014-жылдын башында актер Donmar Warehouse театрда коюлган "Кориолан" (англ. Coriolanus) пьесада башкы ролду аткарган, ошону менен актер Evening Standard Theatre Award сыйлыктын "Эң мыкты актер" номинациясына татыган. 2015-жылы актер Гилермо дел Торонун "Кочкул кызыл кыл чоку" (англ. Crimson Peak) тасмасында, Бен Уитлинин "Бийиктик" (англ. High Rise) тасмасында тартылып, "Мен жарыкты көргөм" (англ. I Saw The Light) өмүр баяндык тасмада кантри жанрынын ырчысы Хэнк Уильямстын ролун аткарган.
Тор
Тор — кытай-калмак жоокерлеринин куралы. Жылкынын жал-куйрук кылына болот зым кошуп эшилип, узун-туурасы үч-төрт кез чарчы же сүйрү формада түйүлөт. Т-ду көбүнчө коргонуучу курал катары жөө аскерлер колдонушат. Душмандын саюу же чабуу үчүн шилтенген куралына каршы ыргытылып, Т-го жабышкан душмандын куралын анын колунан жулуп алуу же саюуга (чабууга) тоскоолдук кылуу үчүн ыңгайлуу. Ошондой эле чаап келе жаткан атчан жоокердин атынын астына таштап коюп, бутунан Т-го илинген атты үстүндөгү ээси менен кошо жыгып алууга болот; айбат көрсөткөн атчан же жөө куралдуу жоокерге ыргытып, аны туткундоого да ыңгайлуу. "Манас" эпосунда калмак-кытайлардын Т. менен куралданган жоокерлер тобу "Темир аркан торчону Каптап уруш салды эми" (Саякбай Каралаев, 1. 89), — деп сүрөттөлөт.
Площадь Революции (метро бекети)
Площадь Революции — Москва метросунун Арбатско-Покровская сызыксындагы станция. 1938-жылы 13-мартда ачылган.
Газ туруктуулугу
Газ туруктуулугу (R) — 1 моль идеалдуу газдын абал теңдемесине кирүүчү физикалык туруктуу сан. Ал pV=RT теңдемеси менен туюнтулат (к. Клапейрон теңдемеси), мында pбасым, V молдун көлөмү, Tабсолюттук температура. Газ туруктуулугу физикалык мааниси боюнча универсалдуу газ туруктуулугу 1 моль идеалдуу газды туруктуу басымда 1 Кге ысытууда кеңейүү менен аткарылган жумуштун сан чоңдугуна барабар. Газ туруктуулугу туруктуу басымдагы жана көлөмдөгү молдук жылуулук сыйымд. айырмасы CpC=R. Бирдиктердин эл-аралык системасындагы (СИ) газ туруктуулугунун сан мааниси 8,31441(26) Дж/(моль K).
Аксур таш көмүр кенчеси
Аксур таш көмүр кенчеси - Жазы аянты Ош облусунун Өзгөн районунда, Чытты жана Кара-Булак сууларынын аралыгында. 1945-жылдан белгилүү. Бул жерде көмүрдүн 5 кабаты бөлүнгөн. Алардын калыңдыгы 0,20-1,4 м. Көмүрдүн маркасы болжол менен антрацитке (А) жакын. Көмүрдүн орточо күлдүүлүгү 6,15%, орточо күйүү жылуулугу 34,87 МДж/кг (8330 ккал/кг). Болжолдуу ресурсу 300 м тереңдикке чейин 15 млн т.
Инвеститура
Инвеститура – конституциялык укукта адамга же адамдар тобуна конституцияда каралган бийлик ыйгарым укуктарын берүү. «И.» түшүнүгү негизинен шайланма мамлекет башчысы – президент, ошондой эле өкмөт институтуна карата колдонулат. М.: президентке байланыштуу парламенттик жана элдик И. болуп бөлүнөт. Биринчисинде президент И-ны аны шайлаган парламенттен, экинчисинде – аны жалпы элдик шайлоодо шайлаган элден алат. Ушуга жараша өкмөт дагы И-ны парламенттен (парламентардык республикада) же президенттен (президенттик республикада) алат.
Арс Нова
Арс Нова (ars nova - "жаңы көркөм өнөр", мурдагы мааниси "жаңы техникалык ыкма") - 14-к-да пайда болгон француз жана италия музыкасындагы гуманисттик агым.
А. н-да профессионалдык музыканын вокалдык-аспаптык жанрлары чиркөө музыкалык жанрларынан бөлүнүп, бийик деңгээлге жеткен жана фольклордук каада-салт музыкасына жакындашкан.
А. н-нын теориясын 1309-ж. италиялык музыка изилдөөчү Маркетто Падуандык иштеп чыккан.
Кум-Арык
Кум-Арык — топоним. Бээжинди көздөй качкан Алооке канды Аксынын жанында К. -А. дарыясынын боюнда кууп жетет. Алоокени жайлап, дүнүйөсүн калкка бөлүп берет. Кошойдун сунушу боюнча К.-А-та жыйылган эл Манасты кан көтөрүшөт (Саякбай Каралаев, 1. 209). К.-А. Чыгыш Түркстанда, Тарим дарыясынын сол куймасы.
Апамды издеп 2
«Апамды издеп 2» (В поисках мамы 2, Finding Mother 2) — Кыргызстандын комедия жанрындагы тасмасы, «Апамды издеп» тасмасынын уландысы. Режиссёру Руслан Акун. Тасманын бет ачары: Кыргызстанда 7-февраль, 2019, Казакстанда 28-февраль, 2019.
Мазмуну
Башкы каармандардын бири Данияр апасынан ажыраган баланы (Азамат) асырап алган болот. Ал баланы апалуу кылуу үчүн үйлөнүүнү туура көрөт. Бирок анын мындай чечимине кыздын агасы (Мурат) каршы чыгып, оорулуу адамдын ролун ойнойт. Аны дарылатуунун себеби менен Данияр болочок кайнагасы Мураттын кумири болгон түрк актёру Бурак Өзчивитке жолугуу үчүн сапар тартышат. Дал ошол сапарда Мураттын чын эле оор дартка кабылгандыгы жана анын 2 ай гана өмүрү калгандыгы маалым болот.
Ак-Сай өрөөнү
Ак-Сай өрөөнү — Ички Теңир-Тоодогу бийик тоо өрөөнү. Орографиялык жактан Батыш Ак-Сай жана Чыгыш Аксайга бөлүнөт. Батыш Аксайды Атбашы, Жаңжер, Какшаал, Көккыя тоолору курчап жатат. Узундугу 81 км, таманынын эң жазы жери 28 км. Өрөөн деңиз деңгээли 2900-3800 м, курчаган тоолор 3900-5000м бийиктте таманды дөбө-дөңсөөлү, ортоңку бөлүгү түзон жана жапыз кашаттуу. Жылдын жаан-чачыны 257 мм. Кышында кар аз түшүпа айрыс жылдары дер "кара" чыгат. Өрөөндү курчаган тоолор мөңгүлүү (жалпы аянты 118,4 км2 келген 58 мөңгү бар.) Бардык жеринде түбөлүк тоң тараган. Негизи суусу Ак-Сай (Батыш). Майда моренадан жана термокраст процесстеринин пайда болгон көлдөр бар. Аксайга субалып жарым чөлү жана кургак талаа (3100-3600 мм чейин), алып шалбаалуу талаасы, айрым жеринде муздак тундра (3600-3900 мм), андан жогору невалдык гляциалдык ландшафт алкакатары мунөздүү. Өрөөн Кыргызстандагы ири жайлоо жана кыштоо. Нарын, Атбашы, Акталаа районунун малы багылат. Малчыларды тейлөөчү маданий борбор уюштурулган. Өрөөндөн авто жолу өтөт.
Колдонулган адабияттар
...
Торопов, Акиндин Маркелович
Торопов, Акиндин Маркелович (1918, Казак ССРи, Семей облусунун, Таврический району, Троицкий айылы) — белгилүү театр сүрөтчү-жасалгалоочу. 1939-ж. Самаркандагы көркөм сүрөт окуу жайын бүтүргөн. Ошол жерде жаш көрүүчүлөр театрында сүрөтчү-сценограф, көркөм сүрөт окуу жайында мугалим. Кыргызстанга келип, Н. К. Крупская атындагы орус драма театрында сүрөтчү, 1947 — 78-жылдары Кыргыз академиялык драма театрында башкы сүрөтчү болуп иштеген. Ал "Манас" эпосуна кайрылып, 1980-жылдары "Чоң казат" полотносун жараткан. Сүрөтчү мында улуу эпостун эпикалык арымын өтө кылдаттык менен даана берүүгө жетишкендиги ар түстөгү боёктордун тереңинде жаткан мезгил духунун таасын чагылдырылгандыгы аркылуу байкалат.
Салем (Огайо)
Салем (Огайо) (Salem) — Огайо штатынын Columbiana округуна караган АКШ шаары.
Партитураны окуу
Партитураны окуу – 1. Хор, ансамбль, оркестр үчүн жазылган чыгармаларды партитура менен ойноо, таанышуу процесси. Ал бай тажрыйбаны, жогорку атайын билимди жана өтө өнүккөн угуу жөндөмүн талап кылат.
2. Музыкалык чыгарманы партитурасы боюнча фортепьянодо ойноо.
3. Музыкалык окуу жайларында өтүлүүчү атайын окуу предмети.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Салем (Огайо)
Калкы - 12197 киши. Болжолдуу аянты - 14.2 км². FIPS коду — 39-69834.
Эшсай, Токтогул району
Эшсай (Эшсай) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Токтогул районундагы айыл. Кетмен-Дөбө айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 187 киши.
Шираз метросу
Шираз метросу – Шираз шаарынын метросу. Метросу 11-октябрь 2014-жылы ачылат.
Бауманская (метро бекети)
Бауманская — Москва метросунун Арбатско-Покровская сызыксындагы станция. 1944-жылы 18-январьда ачылган.
Согуу-сомдоо
Согуу-сомдоо - зергерчиликтин ыкмасы. Бул — темир бетине ар кандай сөлөкөттөрдү түшүрүү. Ал — бүгүнкү зергерлерге айрыкча мүнөздүү көрүнүш. Сомдоп согуп, андан көркөм буюм жаратуу — жаңыча узануунун бир оңтойлуу үлгүсү. Мында оболу кагазга үлгүсүн жасайт. Анан атайын жумшак топурактан алып, мунун тескери жагын гипске түшүрөт. Анын үстүнө берилүүчү түргө — калай, жез, коло өңдүүлөр коюлат да, аны жыгач балка менен акырын таптай чабат. Аны «рельефтик сомдоо» дейт.
Сомдоп-согуунун экинчи түрүндө буюмдун көлөмдүк көрүнүшү бөлүк-бөлүктөрдөн турат да, ал кадимкидей каңдалат. Мындай ыкма аркылуу бүгүн коомдук жайлар, үй ичи кооздолууда. Ага ар кандай сүрөт түшүрүлөт, адрес папкалар да ушундан жасалат. Муну мындан ары дагы кенен-кесир өркүндөтүү үчүн атайын окуу жайларында адис кылып чыгаруучу бөлүмдөр жана туруктуу узануучу ңехтер бар. Албетте, бул кыргыздын элдик зергерчиликке анча коошо бербейт. Илгери айрым усталар чайнек, табак, чөөгүн жасашкан. Казак-кыргызда муну согуу-сомдоо болгону менен орусча «чеканка» дейт.
Татары (Юла куймасы)
Татары — Орусиядагы дарыя. Томск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Юл дарыясынын оң жээгинен 19 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Зырянское ([[Томск облусу)|Зырянское]] айылындагы суу өлчөгөн посттун куйган жерине чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Поль Дирак
Дирак Поль Адриен Морис (8.8.1902, Бристоль – 1984) – англиялык физик-теоретик, квант механикасын негиздөөчүлөрдүн бири, Лондон королдук коомунун мүчөсү (1930), Нобель сыйлыгынын лауреаты (1933). Дирак СССР ИАнын чет элдик (1931) жана бир катар чет мамлекеттик академиялар менен коомдордун мүчөсү. Бристоль, кийин Кембриж университетинде окуган. Кембриж университетинин (өз убагында И. Ньютон жетекчилик кылган кафедранын) профессору (1932). Дирак квант механикасындагы өзгөртүп түзүү теориясын (1926–27), башкача айтканда толкун функциясынын симметриялуулук касиеттери менен статистикалык бөлүштүрүүнүн арасындагы байланышты тактап, квант статистикасына чоң салым киргизген. Салыштырмалуулук теориясынын маселелерин канааттандыруучу электрондук квант механика теориясын (1928) түзгөн. Дирактын теориясы электрондун спинин, Зееман эффектисин жана суутек атомунун спектрдик структурасын түшүндүргөн. Дирак теориясынын өзгөчөлүгү массасы электрондун массасына барабар оң заряддуу бөлүкчөнүн бар экендигин алдын ала айткандыгында. 1932-ж. позитрондун (антибөлүкчөлөрдүн) жана аннигиляция процессинин ачылышы Дирак теориясынын тууралыгын далилдеди. Дирактын талаанын квант теориясынын түрдүү маселелерине арналган бир нече эмгеги теориялык физикада кеңири колдонулууда.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Торуайгыр
Торуайгыр — Коңурбайдын жылкычыларынын башчысы кытай Карагулдун минген аты. Чоң казатта Алмамбет менен Сыргак Коңурбайдын жылкысын тийип, Карагул жараланып жатып калганда Т. кытай капкасына качып барат. Коңурбай жоо келгенин билет (Сагымбай Орозбаков, 4. 278—292).
Чоктал (чоку)
Чоктал ― Күнгөй Ала-Тоодогу эң бийик чоку. Кырка тоонун батыш бөлүгүндө, жинди суу менен Чоктал сууларынын башында жайгашкан. Бийиктиги 4771 м. Пирамида смал бозомтук жана кызыл граниттен турат. Неоген менен төртүнчөлүк мезгилдеринде Туштук Кемин тектон,жаракасы аркылуу көтөрүлгөн. Мөңгүлүү кар чегинин бийиктиги 3900 м. Чоктал чокусу Көк-Ойрок өрөөнүнүн 2400м, Ысык-Көлдүн деңгээлинен 3100 м бийик жатат.
Рубидий
Рубидий (лат. rubidium) — Д. И. Менделеев мезгилдик системасы IА группа элементи; к.н. 37; ат. м. 85,47. Жаратылышта 2 изотобу белгилүү: массалык сандары 85Rb (72,15%) 87Rb (27,85%) b- радиоактивдүү (Т1/2 =50 миллиард жыл). 24 жасалма радиоактивдүү изотоптору алынган. Жаратылышта Р. кеңири таралган, жер кыртышынын (м. б-ча) 3,1 ×10-2 % түзөт. Р. – күмүш түстүү, ак металл. Кычкылтек менен күйүү реакциясына кирип, Rb2O2 жана RbO2 пайда кылат. Rb2O – кычкылтек эң аз өлчөмү менен рубидий окистенгенде пайда болот. Суу менен жеңил аракеттенишип гидрооксидин - RbOH пайда кылат. RbOH - түссүз кристалл, 301оС эрийт. Р. галогениддери (RbCl, RbF, RbBr) – түссүз кристаллдар, жогорку температурада кайнап жана балкып эришет, сууда жакшы эришет. Башка элементтер галогениддери менен комплекстик бирикмелер пайда кылат, мисалы, RbCl, MgCl2×6H2O. Rb2SO4–түссүз зат, RbOH же Rb2CO3 күкүрт кислотасын таасир этүүдөн алынат. Р. карбонаты Rb2CO3-түссүз зат, эрүү температурасы 837оС. 900оС диссоциацияланат; сууда жакшы эрийт. Р. карбонатынан Р-дин бардык бирикмелери алынат. Rb2S-сульфиди, RbH-гидриди, Rb3N-нитриди, Rb2C2-карбиди, Rb4Si-силициди белгилүү. Р. үч элемент (K, Rb жана Cs) аралашмасынан өзүнчө ажыратуу м-н; вакуумда 700-8000 С Р. галогенидинен кальций металлы менен калыбына келтирүүдөн алынат. Р. металлы парафин майынын астында же атайын жасалган суутек менен толтурулган айнек ампулада сакталат. Р. фотоэлементте, түстүү жарык берген түтүктө, медицинада колдонулат. 1861-ж. Берлин илимдер академиясында Р.Бунзен жана Г.Кирхгофф спектралдык анализ ыкмасы менен жаңы бир щелочтуу металл ачылгандыгын маалымдашып, аны Р. деп аташкан. Ал лат. «rubedus» – «кызыл түстүү» дегенди билдирет. Р. лепидолит деген минералдан Р.Бунзен тарабынан 1863-ж. бөлүнүп алынган.
Мамыр Иминжанов
Сатирик жазуучу Мамыр Иминжанов Кара-Суу районунун Савай айыл өкмөтүнө караштуу Кыдырша айылында 1939-жылы 6-апрелде туулган. Айылдагы орто мектепти аяктап, 1964-жылы Ош мамлекеттик педагогикалык институтун бүтүргөн. 1964–1966-жж. мектепте мугалим, 1966–1972-жж. Кара-Суу райондук «Эмгек майданы», Ош облустук «Ленин жолу» гезиттеринде кызматкер, 1972–1980-жж. облустук телерадио комитетинде башкы редактордун телекөрсөтүү боюнча орун басары, 1980–1995-жж. республикалык телерадиокомитетинде адабий-драмалык редакциясында улук редактор, 1995-2002-жж. «Ош–3000» (азыркы ЭлТР коомдук телерадио компаниясы) теле каналында кызматкер болуп иштеген. Ал «Кутмандуу болсун күнүңөр», Бетке айткандын заары жок» адабий-сатиралык радио журналдарын 15 жыл даярдап чыгарып, республиканын аймагына кеңири тараган «Ыр кесе» оюн-зоок программасынын автору болгон. Чыгармачылык жолу 1965-жылдын октябрь айында «Чалкан» журналына «Мандайыма жазылганы» аттуу алгачкы сатиралык аңгемеси басылган учурдан башталган. Ошондон баштап республикалык гезит-журналдарда анын сатиралары жарыяланып, радиодон берилип келет. 2007-жылы “Кыргыз Республикасынын эл агартуусунун отличниги болгон. 1981-жылдан Кыргызстан Журналисттер союзунун, 1994-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Бэнкс, Тайра
Тайра Бэнкс - Америкалык супермодель, актриса, ырчы, продюсер жана теле-алпаруучу.
Парижде, Миланда, Лондондо, Токиодо жана Нью-Йоркто модель болуп иштеп жүрүп атак-даңкка жетишкен, бирок, ал чыныгы акчанын даамын теледе иштеп жүрүп таткан. Азыркы учурда өзү түзгөн "Американын эмки топ-модели" теле-проектисин жетектеп, алыпбаруучусу болуп эмгектенет. Азыр ал дүйнөнүн 50 мыкты моделинин катарын толуктап келет жана бир нече сыйлыктардын ээси.
Моделдик иши
Тайра өзүн эң биринчи модель катары Seventeen Magazine журналынын сыртына тартылып сынап көргөң. Ошондон кийин ийгилик ага жылмайып дароо 25 дизайнер келишим түзүүнү сунуштаган.
Тайра Anna Sui, Covergirl, Bill Blass, Chanel, Christian Dior, Dolce&Gabbana, Donna Karan, H&M, Michael Kors, Oscar de la Renta ж.б. белгилүү бренддер менен келишим түзүп иштеген. Анын жүзүү Harper’s Bazaar, Vogue, Elle, Cosmopolitan сыяктуу журналдардын сыймыгы болгон.
1997 жылы Бэнкс "Жылдын супермодели" наамын алганга жетишкен. Ошондой эле Victoria's Secret брэндинин эн алгачкы тартуулаган афро-америкалык модель болгон.
2005 жылы Тайра модель болуудан баш тартып, толугу менен теле тармагына кетет.
Теле
Тайрага теледен анын өзүнүн "Кийинки Америка топ-модели" теле проектиси чон ийгилик алып келди. Ал азыркы убакытка чейин программанын алыпбаруучусу, продюсери жана жюриси болуп келет.
Китеби
1998 жылы Бэнкс "Тайранын сулуулугу: ички жана сырткы" аттуу китепти жазып чыккан. Бул эмгегин окуган айымдар өздөрүнүн табигый сулуулугун сезе алышат.
Кызыктуу фактылар
Тайра эч качан алкоголь ичимдигин колдонбойт
Тайра үчүн моделдик ишин жаңы баштап келе жатканда эн биринчи атаандашы Наоми Кэмпбелл болгон.
Тайранын иттерден аллергиясы бар.
Тайра сүрөткө түшүп жатканда өзүнүн жеке эрежеси болгон: алкоголь ичимдиктерин жана жан-жаныбарларды кармап түшпөө
Ошондой эле Тайраны Майкл-Джексондун видео-клиптеринен кездештирүүгө болот.
Кумдуу-Суу
Кумдуу-Суу — топоним. Жанаша аккан К.-С. жана Кара-Суу деген дарыялардын бир тарабына Манастын колу, экинчи тарабына Орго кандын колунун:
Желбиреп желек туу болуп,
Жер жарылган чуу болуп,
Бир жагында Кумдуу-Суу,
Эки жагы суу болуп (Сагымбай Орозбаков, 2. 79) ортодогу кургакта өткөн согушта Орго кандын колу жеңилип, өзү өлөт.
Электрозаводская (метро бекети, Арбатско-Покровская сызыгы)
Электрозаводская — Москва метросунун Арбатско-Покровская сызыксындагы станция. 1944-жылы 15-майда ачылган.