cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Монохроматор (оптикада)
Монохроматор (оптикада) – оптикалык нурлануу спектринин кууш бөлүгүн алуу үчүн курал. Монохроматордун элементи – дисперсиялоочу призма жана дифракция торчосу. Объективдин фокус аралыгы менен дисперсия бурчун аныктайт. Дисперсиялык призма, дифракциялык торчо дисперсиялоочу элемент болуп эсептелет. Ар кандай спектрлер үчүн ар кайсы материалдан жасалган призмалар керек. Монохроматордун сапатын анын тактыгы жана жарык күчү аныктайт. Монохроматордун объективи (коллиматордук жана фокустоочу) линзадан жана күзгүдөн турат. Объектив күзгүдөн жасалса, кеңири спектрдин диапазонун алат, линзалуу объективден айырмасы спектрдин бир бөлүгүнөн башка бөлүккө өткөндө кайрадан фокустоо талап кылынбайт. Көзгө көрүнбөгөн ультракызгылткөк жана инфракызыл спектрлерде күзгүлүү объективди колдонуу ыңгайлуу. Монохроматордун колдонулушунун дагы бир артыкчылыгы – дисперсияны жогорулатат.
Гладиатор
"Гладиатор" (Gladiator) − 2000-жылы Ридли Скотт тарткан, сценарийин Дэвид Франзони жана Жон Логан жазган эпикалык тарыхый драма. Катышкандар: Рассел Кроу, Хоакин Феникс, Конни Нилсен, Ралф Мөллер, Оливер Рид (тартылган акыркы тасмасы), Жимон Хонсу, Дерек Жейкоби, Жон Шрапнел жана Ричард Харрис. Кроу атасын өлтүрүп, такты тартып алган император Марк Аврелийдин уулу Коммод чыккынчылык кылган, абдан ишине берилген испано-римдик генарал Максимус Декимус Меридиус аттуу ойдон чыгарылган каарманды чагылдырат. Акыры кулчулукка түшүрүлгөн Mаксимус үйбүлөсүн жана императорун өлтүргөн адамдан өч алуу үчүн гладиатордук аренадагы наамдарды алып отуруп кайрадан көтөрүлөт.
Тасма 2000-жылы 5-майда АКШда жарыкка чыгып, дүйнөлүк аренадан $457 млн киреше тапкан. Тасма "Эң мыкты тасма", "Эң мыкты актер" (Кроу) жана башка дагы 3 Оскар сыйлыктарын алган. Ошондой эле тасма байыркы Грек жана Рим маданияты тууралу тасмаларга болгон кызыгууну арттырган.
Кая (штат)
Кая (Кая; ошондой эле Каренни деп аталат) — өлкөнүн түштүк-чыгышындагы Мьянмадагы штат ( улуттук район ). Ал Таиланд жана Шан жана Карен штаттары (улуттук райондору) менен чектешет. 18 ° 30 'жана 19 ° 55' N ортосунда жайгашкан. жана 94 ° 40 'жана 97 ° 93' E. д) Административдик борбору Лойко шаары. Калкы 349 875 киши. Калкы - 29,82 киши. / км². Калкынын басымдуу бөлүгү Кай - кытай-тибет тилдер үй-бүлөсүнүн карен тобуна кирген кызыл карен же каренни деп да аталган эл.
Административдик бөлүнүш
Мамлекеттик административдик борбору - Лойко шаары (Лойкав). Штат эки райондон (Болахе жана Лойко) турат, алар жети районго бөлүнөт, аларга 106 шаар жана айыл кирет. Мамлекеттик оодандар :
Мөнксрот
Мөнксрот (Mönchsroth) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Ансбах районуна кирет.
Калкы - 1626 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 11,92 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 71 179. Муниципалитеттин башчысы — Фриц Франке.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Санды-Таню
Санды-Таню — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Санды-То көлү - №8647 аталышы жок дарыя орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Үмөталиева Жамал Темиркуловна
Үмөталиева Жамал Темиркуловна (13-март 1933-ж. т., Фрунзе ш.) — искусство таануучу, СССР сүрөтчүлөр союзунун мүчөсү (1975), Кыргыз ССРинин искусствого эмгеги сиңирген ишмери (1983), искусство таануу илимдин доктору (1984), СССРдин (1984), Кыргыз ССРинин (1985) билим берүүсүнүн отличниги, проф. (1986), КР УИАнын корр. мүчөсү (1993), Эл аралык Калифорния искусство академиясынын академиги (1996), Кыргыз Республикасынындин Көркөм сүрөт академиясынын академиги (1998) Т. Үжөталиевдин кызы.
Аспен (Колорадо)
Калкы - 5 914 киши. Болжолдуу аянты - 9.1 км². FIPS коду — 08-03620.
Лисандр
Лисандр (т. ж. белгисиз — б. з. ч. 395) — спарталык кол башчы.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Исаев Шарше
Исаев Шарше [1938-ж. туулган, Нарын облусу, Тянь-Шань (азыркы Нарын) району, Жаңы-Талап айылы] – малчы, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1966). Эмгек жолун Нарын областынын Тянь-Шань районундагы «Жаңы-Талап» колхозунда койчу, баш чабан болуп иштеп, кой чарбасын өнүктүрүүдө жана анын кунардуулугун арттырууда жогорку көрсөткүчтөргө жетишип, 1965-ж. ар жүз тубар койдон 125тен козу, ар койдон 3,2 кгдан жүн кыркып алган. Ленин ордени менен сыйланган.
Физикалык талаалар
Физикалык талаалар – материянын жашоосунун өзгөчө формасы; азыркы учурдагы маалыматтар боюнча жаратылышта 4 фундаменталдык талаа бар.
Лисичанск
Лисичанск— Украинанын Ворошилов­град областындагы шаар.
Северский До­нец дарыянын жээгинде. Темир жол станциясы. Донбасстагы маанилүү индустр. борбор. Көмүр казып алынат.
Хершберг
Хершберг (Herschberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк-Батыш Пфальц районуна кирет.
Калкы - 879 киши(2013-ж.). . Аянты - 11,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 40 017. Муниципалитеттин башчысы — Лидия Вестрих.
Монохромдуулук
Монохромдуулук (моно... жана гр. chrjmа түс) – бир түстүүлүк же бир түстүн агышынан кочкулуна чейинки ар кандай түрүндө аткарылышы. «Монохромдуулук» термини сүрөт искусствосунун бир түстүн бир тону менен же ал түстүн тондук градациялары менен тартылган чыгармаларына карата айтылат. Жалпы мааниде тегиз бир түстө (башка эч түс кошулбаган) дегенди түшүндүрөт.
Ормонбеков Тынымбек
Ормонбеков Тынымбек (4. 10. 1945, Жалал-Абад облусу, Токтогул району, Ак-Чий – Кара-Суу айылы – 15. 6. 2011, Бишкек) – техника илимдеринин доктору (1990), профессор (1992), КР УИАнын корреспондент мүчөсү (1993). КМУну, Н. И. Лобачевский атындагы Горький мамлекеттик университетин (1969), ММУнун аспирантурасын (1975) бүтүргөн. ФПИде ассистент, окутуучу, улук окутуучу, доцент, профессор, кафедра башчысы (1971–2011), КРдин Илим жана жаңы технологиялар боюнча мамлекеттик к-ттин төрагасы (1996–97), КРдин Билим берүү, илим жана Маданият министринин орун басары (1997–2001), Кыргызпатентин директорунун орун басары (2001–02), КРдин Президенттик адмененын (аппаратынын) социалдык саясат бөлүмүнүн башчысы (2002– 05), КРдин Президентине караштуу Илим жана жаңылануу технологиялары боюнча координациялык кеңештин жооптуу секретары (2005–08), КР УИАнын Физика-техникалык проблемалар жана материал таануу институтунун директору (2008–09), 2009– 11-ж. Инновациялык (жаңылануу) технологиялар эл аралык университетинин президенти. Теор. жана колдонмо механика, базальт буласынын технологиясы боюнча адис. 80ден ашык илимий эмгеги, анын ичинде 10 монография жана 1 окуу куралы жарык көргөн. Эмгектери: Взаимодействие конструкций со средой (в соавторстве). Ф., 1983; Технология базальтовых волокон и изделий на их основе. Б., 1996; Дисперсионная среда и модулированные одномерные волны. Б., 1999.
Үлүлдүү тоо тектер
Үлүлдүү тоо тектер - деңиз үлүлдөрүнүн бүтүндөй же талкаланган кабыктарынан пайда болгон акиташ теги. Курамы негизинен кальциттен (СаС03) түзүлүп, бир аз санда кварц, чопо ж. б. минералдардын аралашмасы кездешет. Литорал жана сублиторал зоналарында пайда болот. Үлүлдүү тоо тектер ачык түстүү (адатта ак, саргыч же боз); борпоң жана морт; майда көңдөйчөлүү, көңдөйлүүлүгү 22-60%; көлөмдүк массасы 11002240 кг/м3; жылуулук өткөргүч коэффициенти 0,29-0,99 em (МК) (0,25-0,85 ккал (с. м.°С)), кысуудагы бекемдик чеги 0,4-28 Мн/м2 (4280 кг/см2). Үлүлдүү тоо тектер - баалуу курулуш материалы. Кыргызстандын бор жана неоген катмарларында кездешет.
Усубалиев, Алтымыш
Усубалиев, Алтымыш (1930, Фрунзе шаарына жакын Төкөлдөш кыш. –1971, Фрунзе) – кыргыз живописчиси. 1952-ж. Ленинграддагы И. Репин атындагы живопись, скульптура жана архитектура институтун (М. Авиловдун өнөрканасынан) бүтүп, Фрунзе көркөм сүрөт окуу жайында иштеген (1962–67). У. – чебер портретчи. Анын “Колхозчунун портрети” (1953), “Кыргыз кызынын портрети” (1959), “Түгөлбай Сыдыкбековдун портрети” (1958), “Чыңгыз Айтматовдун портрети” (1966), “Автопортрет” (1970), “Академик Иса Ахунбаевдин портрети” (1966), “Академик Курман Каракеевдин портрети” (1969), “Жумушчу Бешкемпировдун портрети” (1969) жана башка эмгектери кыргыз сүрөт өнөрүндө портрет жанрына кыйла салым кошкон. чыгармачылыгына замандаштарынын, асыресе кыргыз жазуучуларынын, илимпоздорунун, эмгек кайратмандарынын ички дүйнөсүн иликтөө, коом алдындагы бийик парзын даңазалоо мүнөздүү. У-дин чыгармалары Г. Айтиев атындагы кыргыз улуттук көркөм сүрөт искусство музейинде, Третьяков галереясында, Чыгыш элдеринин маданият музейинде бар.
Деңиз транспорту
Мында жүргүнчү жана жүк деңиз аркылуу ташылып, тышкы жана ички соодада чоң роль ойнойт. Деңиз транспорту б. з. ч. 6-4-миң жылдыктарда башталган. Кийин өнөр жай өнүгүп, эл аралык сооданын кенейиши Дениз транспортунун өркүндөшүнө шарт түзгөн.
Манчэстер (Миннесота)
Манчэстер (Миннесота) (Manchester) — Миннесота штатынын Freeborn округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 57 киши. Болжолдуу аянты - 0.2 км². FIPS коду — 27-39716.
Вайльрод
Вайльрод (Weilrod) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Дармштадт административдик округуна карайт. Жогорку Таунус районуна кирет.
Калкы - 6238 киши(2013-ж.). . Аянты - 71,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 34 013. Муниципалитеттин башчысы — Аксель Бангерт.
Эгвайль
Эгвайль (Egweil) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Айхштетт районуна кирет.
Физикалык чоңдуктардын бирдиктери
Физикалык чоңдуктардын бирдиктери – аныктама боюнча сан мааниси бирге барабар болгон физикалык чоңдук.
Бирдиктин аталышы физикалык чоңдуктун жанына кошо жазылат, мис., түтүктүн узундугу 3 м; 3 – узундуктун сан мааниси, метр (м) – физикалык чоңдуктун бирдиги. Физикалык чоңдуктун бирдиги системадан тышкары (мис., электронвольт, ат күчү) жана кандайдыр системага кирүүчү системалык бирдик болуп бөлүнөт. Системалык бирдик негизги жана туунду бирдиктер болуп дагы экиге бөлүнөт. Негизги бирдиктер Эл аралык макулдашуу боюнча кабыл алынат. Негизги бирдиктер жетөө. Туунду бирдиктер физикалык чоңдуктарды байланыштырган теңдемелер боюнча эсептелип алынат. Туунду бирдиктер: Ньютон (Н), Джоуль (Дж), Ватт (Вт). Эсептөөдө эселүү, үлүштүк бирдиктер да колдонулат. Мис., кВт, кДж.
Сексизм
Сексизм (лат.sexus - жыныс) – бул адамдарды жыныстык белгисине карап кемсинткен көрүнүштүн (сөз, жест, сүрөттөө, кыймыл-аракет) бардык түрү. Белгилүү бир жыныстагы адамдарга, көбүнесе аялдарга карата антипатия же негативдүү мамиле. Бул көрүнүш адамдардын мамилеси менен гана чектелбейт, сексизм тилде, искусстводо, тарыхта, укукта жана саясий институттарда калыптанган жана эркектин үстөмдүк статусун чагылдырган салттык маданий нормаларда да кездешет.
Америкалык окумуштуулар Питер Глик жана Сьюзан Фиске сексизмдин үч түрүн белгилешет. Душмандык сексизм – адамды жыныстык белгиси боюнча агрессивдүү түрдө басынтуу. Мисалы, эркектерге караганда аялдардын акылы төмөн деген сөздү карасак болот. Ак ниеттүү сексизм аялдын алсыздыгын жана назиктигин аяр жана жагымдуу сүрөттөө менен эркектин үстөмдүккө ээ экенин белгилейт. Ички сексизм – адамдын жыныстык белгисине карап өзүн-өзү же өз жынысындагы адамдарды дискриминациялашы. Мисалы, ички сексизмге ыктаган аялдар үй-бүлөнүн ордуна карьераны башкы планга койгон аялдарды сындашат, же тескерисинче.
Тарыхы
Сексизм термини 1960-жылдары – феминизмдин “экинчи толкуну” тушунда АКШда феминисттер тарабынан колдонууга киргизилген. Феминисттик теориянын жана гендердик изилдөөлөрдүн алкагында иштелип чыккан сексизм түшүнүгү убакыттын өтүшү менен социалдык жана гуманитардык илимдерде кеңири жайыла баштаган. Социалдык илимдерде сексизм патриархатты жактаган идеология жана тажрыйбалардын комплекстүү системин түшүндүрөт.
Гендердик стереотиптер
Гендердик стереотиптер – эркек менен аялга таандык же таандык болушу керек деген кеңири жайылган көз караштар, мүнөздөмөлөр же алдын ала бекитилген милдеттер. Гендердик стереотиптер адамдардын жөндөмдүүлүгүн, инсандык өнүгүүгө умтулуусун, жашоодо маанилүү тандоо кылуусун чектеген учурда абдан зыяндуу көрүнүш катары бааланат. Мындай стереотиптер душмандык (мисалы, аялдар табияттан акылы аз) же жакшы ниет менен (аялдар назик жана камкор) болгонуна карабай баары бир теңсиздикти жаратат. Балага кам көрүү көбүнчө жалаң аялдар тарабынан аткарылып жатканын мисал кылууга болот. Гендердик стереотиптер гендердик теңсиздикти актаган милдетти да аткарат, мисалы, аялдар жумшак мүнөздүү болушу керек деп алардын агрессивдүүлүгүн жана чечкиндүүлүгүн сындоо – жумуш ордунда аялды дискриминациялоо менен алардын карьералык жолунда “айнек шып” жаратат деп эсептелет.
Тилдеги сексизм
Тил маалыматты сактоонун жана маалымат алмашуунун каражаты болуу менен айрым түшүнүктөрдү түшүнүүдө мурунку муундардын тажрыйбасын сактайт. Коомдук аң-сезимдин маанилүү компоненттери болгон гендердик лингвистика изилдеген «феминдик» (аялдык) жана «маскулиндик» (эркектик) түшүнүктөрү кайсы маданиятта болбосун, кайсы тилде болбосун бар. Алар дүйнөнүн сүрөтүнүн түшүнүктөрү катары ар кандай жолдор менен чагылдырылат. Батыш өлкөлөрүндө эркек нормасы универсалдуу деп эсептелген сүйлөө салттарын кайра карап чыгууну талап кылган феминисттик лингвистика деген концепция 1970-жылдары пайда болгон. Феминитивдерди активдүү колдонгон жана пропагандалаган адамдар тил аң-сезимге таасир этет, демек тилдеги өзгөрүүлөр коомдогу теңсиздиктин жоюлушуна да таасирин тийгизет деп эсептешет.
Лингвистикалык сексизм – адамды жыныстык белгисине карап кемсинткен тилдик түзүмдүн абалын чагылдырат. Мисалы кытай тилинде 女 (аял) ачкычы менен бир канча сөздөрдүн мааниси адеп-ахлак нормаларына карама-каршы же мүнөздүн терс сапаттарын көрсөткөн сөздөр. Сөз жасоонун бул ыкмасы аркылуу тилде аялды кемсинткен мамиле бекемделип, анын социалдык абалынын төмөндүгүнө көрсөтүлөт. Корей тилинде болсо аялды кемсинтүү иретинде колдонулган 된장녀  деген сөз кездешет, сөзмө-сөз “кыз өзүнүн пастасы менен...” деп которулат. Бул эң зарыл болгон каражаттардан акча үнөмдөгөн аялдарга карата айтылат.
Орус тилинде кесиптердин көбү эркек роддо (жыныс) колдонулат, ал эми аялдарды кесиптик ишмердүүлүктө белгилөө үчүн феминитивдерди колдонуу өтө чектелген, анткени алар оозеки мүнөзгө жана белгилүү бир стилистикалык түскө ээ. Мисалы "врач" сөзү эркек роддо, анын аял роду "врачиха" кемсинтүүчү мааниде колдонулат.
Кыргыз тили түрк тилдер группласындагы башка тилдердей эле грамматикалык род категориясы жок. “Ал” сөзү эркектерге дагы, аялдарга дагы тиешелүү. Ошого байланыштуу башка, мисалы орус тилинде болгон көйгөйлөрдөн алыс. Эгерде орус тилинде кесиптердин аталыштары көпчүлүк учурда эркектик жана аялдык формага ээ болсо, кыргыз тилинде алар гендердик айырмачылыкка ээ эмес: мугалим, дарыгер, депутат. Кээ бир башка тилдерден алынган сөздөрдө гана гендердик жактан дифференциацияланган, мисалы медайым. Бирок ошол эле убакта лингвисттик сексизм бул тилдерде дагы бар. 2021-жылы өткөн жайкы Олимпиада оюндарында Кыргызстандык грек-рим балбандары Айсулуу Тыныбекова, Мээрим Жуманазарова жана Айпери Медет кызы тууралуу жаңылыктарда жана социалдык тармактарда аларга "эркек" аныктамасы колдолунуп жатты. Ал тургай коомдук жана мамлекеттик кызматтардагы адамдар дагы бул түр сөздөрдү колдонуудан баш тартышкан жок. Мисалы АКШдагы экс-элчи Кадыр Токтогулов твиттерде "Кыргызстанда эки эле эркек бар, Айсулуу жана Валентина" деп жазган. Бул "эркек" сөзүн колдонуу кемсинтүүчү эмес экенин көрсөтөт. Ошол эле убакытта тескери багытта, эркек кишини "аял" деп атоо кемсинтүүчү болуп эсептелинет.
Билим берүүдөгү сексизм
Мугалимдин окуучу кыздарга жана балдарга дискриминациялык ыкмада кайрылышы, окутуудагы, окуу куралдарындагы калыптанган стереотиптер, жаштардын келбетине жана сексуалдуулугуна карата комментарийлерге жазанын жоктугу жана башка жагдайлар – билим берүүдөгү сексизмдин элементтери. Улуу Британияда 16-18 жаштагы кыздар арасында сурамжылоо жүргүзүлүп, алардын 66 пайызы мектепте сексисттик аракетке кабылганын же андай көрүнүштүн күбөсү болгонун айтышты. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, бүткүл дүйнө боюнча башталгыч мектеп окуу китептеринде аялдар стереотиптик ролдордо сүрөттөлөт же аларга көңүл бурулбайт жана бул мектептердеги гендердик дисбалансты күчөтөт. Гаитидеги башталгыч класстын окуучусунан окуучулар апалар "балдарга кам көрүп, тамак жасап", аталар "офисте" иштешерин үйрөнүшөт. Ошондой эле пакистандык окуу китебинде авторитеттүү жана таасирдүү саясатчылардын баары эркек. Түркияда сүрөттөгү бала дарыгер болууну кыялданса, кыз өзүн үйлөнүү үлпөт көйнөгүн кийген болочок келин катары элестетет. Бул тизме чексиз - географиялык чектери жок.
Кыргызстанда билим берүү системинде бир катар көйгөйлөр бар, алар: инклюзия, толеранттуулук жана гендердик теңчилик темасы боюнча мугалимдердин компетенттүүлүгүнүн жетишсиздиги; окуу материалдарында стереотиптердин жана толерантсыз билдирүүлөрдүн камтылышы; жана бул маселелер боюнча мугалимдердин методикалык тажрыйбасынын жетишсиздиги. Бул көйгөйлөрдүн квинтэссенциясы 2018-жылы жараандык активисттердин жана коомчулуктун көңүлүн бурган 3-класстардын окуган "Адеп" китебиндеги "Гүлайым" ыры. "Гүлайым" ырынан үзүндү
Жөн басса да канетмек,
Жөөлөйт чыккан жигитти
Ийрелендейт мүчөсү,
Мүлжөгөндөй жиликти. Сексисттик климат окуучулардын жана студенттердин окууда ийгиликке жетишүүсүнө таасир этет жана алардын кесип тандоосун чектейт дешет эксперттер. Ошондуктан окуу программасын кайрадан карап чыгып, окуу куралдарынан сексисттик материалдарды алып таштоо, анын ордуна искусстводогу, саясаттагы, илимдеги аялдар тууралуу маалыматтарды кошуу зарыл деген пикирлер айтылып келет.
Кесиптик сексизм
Эркектер менен аялдардын эмгек маянасынын расмий жалпы дүйнөлүк айырмасы 23% түзөт: артыкчылык эркектердин пайдасында. БУУнун эсептөөлөрү боюнча, азыркыдай ыргакта эмгек акы төлөөнүн ортосундагы глобалдык гендердик айырмачылыкты жоюуга дагы 70 жыл керектелет. Дүйнөлүк банк тарабынан жарыяланган “Аялдар, бизнес жана мыйзам – 2021” докладындагы маалыматтарга таянсак, дүйнөнүн 90 өлкөсү аялдар менен эркектердин бирдей эмгек акысы жөнүндө мыйзамдарды кабыл алышты. Human Rights channel’дин маалыматы боюнча, аял-журналисттердин 63% оозеки шылдыңдоого кабылышат. 80 пайыз аялдар жумушта мэнсплейнингге кабыларын айтышты. Европада жаңылыктар сюжетинин жана маалымат булагынын 75% эркектер болушат. Францияда сурамжылоого катышкан жаш аялдардын 50 пайызы аял болгону үчүн жакында эле алар адилетсиздикке жана кемсинтүүгө кабылышканын билдиришти. Изилдөөлөргө ылайык Сербияда аялдардын 76% бизнесте эркектердей олуттуу кабыл алышпайт. Парламентке шайланган аялдардын 58% социалдык түйүндөрдө сексисттик чабуулга кабыларын да изилдөөлөр көрсөттү.
Айнек шып
1970-жылдары аялдардын кызматтык тепкичтен көтөрүлүшүндөгү тоскоолдуктарга карата “Айнек шып” деген термин пайда болгон. Бул термин аялдардын жогорку кызматка жетүүсүнө тоскоолдук жараткан “көрүнбөс” комлексти түшүндүрөт. Изилдөөлөр бирдей мүмкүнчүлүктөр шартында аялдар дагы деле жогорку жетекчилик кызматтарга аз дайындаларын көрсөтүүдө. Конкреттүү көзгө көрүнөрлүк барьердин жоктугунан улам тоскоолдукту реалдуу баалоо жана аны айланып өтүүгө кыйын. Терминди ойлоп тапкан Мэрилин Лоден мындай тоскоолдукту “айнек шыпка” салыштырган. Бул тоскоолдуктар жазылбаган эрежелер, каада-салт, жүрүм-турум нормалары, аялдардын жана эркектердин ролу тууралуу эски жана терең тамыры бар элестетүү болушу мүмкүн.
Социологияда “жабышчаак пол” деген да термин колдонулат. Бул – аялдар кызматтык иерархия боюнча баштапкы позициясында көпкө (эркектерге салыштырмалуу) кармалып калуусу. Эркектер кызматтык тепкичтен ыкчам көтөрүлүшөт.
"Айнек эскалатор" – аялдар артыкчылыкка ээ кесипте эркектердин кызматтык тепкичтен аялдардан бат көтөрүлүшү. Эркектер кызматтан жогорулоо процессинде “көрүнбөс” эскалаторго чыгып аялдарды ашып өтүп, бийикке чыгып кетишин туюнтат.
Төрөт
Аялдар менен эркектердин ортосундагы экономикалык теңсиздик бала төрөө менен да байланыштуу. Төрөткө байланышкан өргүү, балдарды бала бакчага берүүгө мүмкүнчүлүктүн жоктугу аялдарды өзүнө “ыңгайлуураак” кесип тандоого түртөт деп айтылат.
Энелердин жумушка алынышы, жумушта компетенттүү катары кабыл алынышы же ошол эле квалификациядагы эркек кесиптештери сыяктуу эле көп айлык алуу ыктымалдыгы азыраак. Социологиялык изилдөөлөргө караганда “энелик жаза” жана “аталык бонус”  ата-эне болуу жөнүндөгү эскирген түшүнүктөрдөн келип чыгат. Көпчүлүк жумуш берүүчүлөр аталар энелерге караганда туруктуураак жана ишеничтүүрөөк кызматкер болушат деп эсептешет. Профессор Мишель Бадиг наристенин пайда болушу менен эркектердин кирешеси 6 пайызга өсөт, аялдардын кирешеси 4 пайызга азаят деген жыйынтыкка келген. Анткени аялдар бала кароо менен жумушту айкалыштыруу үчүн мезгилдик иштерди же аз төлөнүүчү иштерди тандашат. Бирок негизги себеп бул жумуш берүүчүлөрдүн эркек-жумушчу үй-бүлөсүн багүү максатында көп иштейт, ал эми аялдар жумуштан алагды болот деп эсептешкенинде дейт Бадиг.
Кызгылт жакалуу жумушчу
Кызгылт жакалуу жумушчу – тейлөө тармагында же салттуу түрдө аял иши деп кабыл алынган тармактарда иштеген адамдар, мисалы, медайымдар, багуучулар,официанттар, катчылар, сатуучулар жана башка тейлөө тармагында иштеген кызматкерлер. Бул жумуштарда эркектер да, азыраак болсо да, иштейт. Тейлөө секторундагы жумуш ак жакалуу же көк жакалуу жумушка караганда кыйла азыраак төлөнүшү мүмкүн. Бул дагы аялдар менен эркектердин кирешесиндеши айырманын себептеринин бири.
STEM’деги аялдар
STEM – Илим (science), Технология (technology), Инженердик иш (engineering) жана Математика (mathematics) дегенди түшүндүрөт. STEM тармагында, айрыкча жогорку квалификациялык жумуш орундарында аялдардын үлүшү төмөн бойдон калууда. Гендердик айырмачылык жогорку билим берүү деңгээлинен тартып эле башталууда: ЮНЕСКОнун маалыматы боюнча STEM тармагынын алкагында илим изилдеген студенттер (аялдар) 35 гана пайызды түзөт. Жапониянын автоунаа өндүрүшү кызматкерлеринин профсоюздар конфедерациясы (JAW) инженерлерди кайра жумушка алуудагы гендердик айырмачылык 50x50 көрсөткүчүн түзбөй жатканын, буга технологиялык факультеттерде студент кыздар 15 пайызды түзүп жатканын белгилейт.
Европада орто жана жогорку технологиялык өндүрүштө эркектер үстөмдүк кылууда: окумуштуу жана инженерлердин 83 пайызы эркектер. 2016-жылы Австралияда инженерлердин 12,4 пайызын гана, Канадада 13 пайызын гана, АКШда 2017-жылы 16,2 пайызын гана аялдар түзгөн.
2019-жылы “STEM’деги аялдар” темасына арналган IndustriALL Женева конференциясынын презентациясында швециялык Unionen профсоюзу аялдар эмне үчүн STEM тармагы боюнча билим алууну ЖОЖду бүтпөстөн таштап салары боюнча бир нече факторлорду атады. Алардын бири - окутуучулар жана студенттер тарабынан жасалган сексизм. IndustriALL сексизмге, зордук-зомбулукка, опузалоого, мунун ичинде STEM тармагындагы аталган көрүнүштөргө чекит коюу үчүн өзүнүн мүчөлүк уюмдарын “190 конвенциясы жашоону өзгөртө алат” кампаниясына кошулууга чакырат.
Укуктук адилеттүүлүк жана жоболор
Эл аралык эмгек уюму 2 негизги конвенцияга таянып дискриминация менен күрөшүүдө алдынкы катарда жүрөт: 1951-жылы кабыл алынган эркектер менен аялдарды бирдей эмгек үчүн бирдей сыйлоо жөнүндө конвенция жана 1958-жылы кабыл алынган эмгек жана иш менен алектенүү тармагындагы дискриминация жөнүндө конвенция.
Сексуалдык объективдештирүү
Сексуалдык объективдештирүү – кимдир бирөөгө инсан катары эмес, сексуалдык объект же сексуалдык канааттануунун куралы катары кароо жана мамиле кылуу. Илимде көптөгөн эмгектер арналып изилденген объективдештирүү теориясына ылайык, аял эркектин муктаждыгын канааттандырган сексуалдык объектке айланат. Анын денеси толугу менен же анын бир бөлүгү эркектин каалоосунун физикалык объекти катары аялдын жеке сапаттарынан өзүнчө кабыл алынат. Мисалы, жарнамаланган товардын фону катары аялдын көкүрөк аймагы “кызмат кылган” көрүнүш көп кездешет. Феминисттер сексуалдык объективдештирүүнү аялдын инсандык жана интеллектуалдык жөндөмүнө, анын коомдо ээлеген ордуна кол шилтөө, көз жумуу деп бааланат. Феминисттик терияда салтуу коомдун феномени жакшы чечмеленип жазылат: аял өзүн толук кандуу субъект сезет, бирок айланасында ал нерсе эч кимди өзгөчө кызыктырбайт, башкысы – анын көкүрөгүнүн өлчөмү.
Модадагы сексизм
Түстүү моделдер ак терилүү кыздарга салыштырмалуу подиумга аз чыгышат, кара терилүү дизайнерлер Vogue Runway тартуулаган бардык бренддердин болгону 1 пайызын түзөт. Бирок Financial Times мода тармагында “тескери сексизмди” белгилейт: эркектик образды жаратуучулар канчалык аракет кылбасын, баары бир аялдык образ эффекттүү көрүнөт. Америкалык дизайнер Майкл Корс эркек-моделдерди өзүнүн моделин (аялды) коштоп жүрүүчү гана деп атаса, германиялык модельер Карл Лагерфельд тескерисинче, эркек модель дефиленин тең укуктуу катышуучусу дейт.
Америкалык Glamour журналы өз иликтөөсүндө аныктады: дүйнөлүк мода бренддеринин 14 пайызында гана аялдар башкы аткаруучу директор (СЕО) болушат. Бул мода продукттарынын негизги кардарлары аялдар экенин эске алгандагы көрүнүш. Аталган журналдын сурамжылоосуна катышкан 535 аялдын баары кызматтан көтөрүлүүнү суранышканын, эгер компанияга вице-президент дайындоо маселеси жаралса эркектерде мүмкүнчүлүк көбүрөөк болорун айтышты.
Үй-бүлөдөгү сексизм
Кыргызстанда гендердик теңчилик формалдуу мүнөзгө ээ, аялдардын укугу коомдук жана тиричиликтик деңгээлде басмырланган бойдон калууда. Үй-тиричилик сексизм балдардын ойногон оюнчуктарынан баштап (кыздар кызгылт куурчак, балдар көгүлтүр машине), жеңелердин аткарган кызматтарына чейин жашоонун бүткүл сфераларына сиңип кетти. Кыргыз коомунда жайылган калың төлөө, ала качуу, шейшеп текшерүү салттары сексизмдин кооптуу көрүнүштөрү.
Сэйнт Джеймс (Миссури)
Сэйнт Джеймс (Миссури) (St. James) — Миссури штатынын Фелпс округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 7.2 км². FIPS коду — 29-64424.
Калкы
2010-жылы калкы 3,704 киши болгон.
Бисдорф (Айфель)
Бисдорф (Айфель) (Biesdorf (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 234 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 016. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Найзес.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Физикалык чоңдукту ченөө
Физикалык чоңдукту ченөө – физикалык чоңдуктун бирдигин сактаган жана ченеле турган чоңдуктун бирдиги менен ошол чоңдуктун маанилеринин катышын табууну (ачык же көмүскө түрдө) камсыз кылган техникалык куралдарды колдонуу боюнча операциялардын жыйындысы.
Төмөнкү ивана (Балтачев району, Башкыртстан)
Төмөнкү ивана — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Кунтугушев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 336 киши. Почта индекси — 452990, ОКАТО коду — 80208816001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бишофрод
Бишофрод (Bischofrod) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдбургхаузен районуна кирет.
Калкы - 185 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5.42 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 69 004. Муниципалитеттин башчысы — Бианка Кюм-Панков.
Хамбург (Айова)
Хамбург (Айова) (Hamburg) — Айова штатынын Фримонт округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.9 км². FIPS коду — 19-33780.
Калкы
2010-жылы калкы 1240 киши болгон.
Домерслебен
Домерслебен (Domersleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бөрде районуна кирет.
Калкы - 1143 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 15,65 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 150. Муниципалитеттин башчысы — Бернд Майер.
Ормонбекова Ардакбүбү
Ормонбекова Ардакбүбү (15. 2. 1957-ж. туулган, Жалал-Абад облусу, Токтогул району, Ак-Чий–Кара-Суу айылы) – тилчи, эл агартуунун отличниги (1996), филология илимдеринин доктору (2012). 1978-ж. КМУну, 1994-ж. КР УИАнын Тил жана адабият институтунун аспирантурасын бүтүргөн. 1979-ж. азыркы К. Баялинов атындагы Республикалык балдар китепканасында библиограф, 1982-ж. Казарман орто мектебинде мугалим, 1986-ж. Макмал орто мектебинде директордун орун басары, 1990–95-ж. директору, 1995–98-ж. КР УИАнын Тил жана адабият институтунда улук илимий кызматкер, 1998–99-ж. БГУда улук окутуучу, 1999–2001-ж. кафедра башчысы, 2001–05-ж. декан, 2005–08-ж. Ж. Баласагуни атындагы КУУнун «Карьера» борборунун тең директору, 2008-ж. КРдин Билим берүү жана илим министринин орун басары, 2009–11-жылдан БГУнун Информатикалык технологиялар эл аралык университетинин эл аралык байланыштар боюнча проректору. 70тен ашык илимий макаланын (анын ичинде 2 монография, 3 окуу китеп) автору. Эмгектери: Лингистикалык бирдиктердин лингвоноэпикалык табияты. Б., 2011.
Фабрициус, Карел
Фабрициус, Карел (өз аты-жөнү Карел Питерс; 1622, түндүк Голландия, Мидден-Бемстер – 1654, Делфт) – голланд сүрөтчүсү. 1641–43-ж. Амстердамда Рембрандтан таалим алган. Мидден-Бемстерде (1643-жылдан), Делфтте (1650-жылдан) иштеген. Ал Рембрандтан психологизмди терең өздөштүрүп, чыгармаларында адамдын рухий дүйнөсүн, мүнөзүн жарык шоокумунун жардамы менен өз алдынча чагылдырган (“Музыка аспаптарын сатуучу киши”, 1652, Лондон, Улуттук галереясы). Мындан башка да “Кароол” (1654, Шверин музейи), “Автопортрет” (1654, Лондон, Улуттук галереясы) жана башка чыгармалар Ф-тун мыкты эмгектерине кирет.
Степаненко Иван Никифорович
Степаненко Иван Никифорович - эки жолу Советтик Союздун Баатыры (1944, 1945), авиациянын генерал-майору (1958), СССРдин эмгектин сиңирген аскер учкучу (1966).
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Грос-Берсен
Грос-Берсен (Groß Berßen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эмсланд районуна кирет.
Калкы - 684 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 20,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 54 016. Муниципалитеттин башчысы — Райнхард Курлеман.
Үмөтөв, Жумабай
Үмөтөв, Жумабай (1933, Ак-Суу району – 1995) – кыргыз сүрөтчүсү. Кыргыз ССРинин эл сүрөтчүсү (1979). Москвадагы В. И. Суриков атындагы сүрөт институтунун көркөм мектебинен, Ленинграддагы В. И. Мухина атындагы жогорку көркөм өнөр жай окуу жайынан (1954–59) билим алган. Ү. Негизинен кездемелердин бетине түр салуу, улуттук оймо-чиймелерди иштеп чыгуу өнөрүнө көп эмгек сиңирген. 1961-ж. Ү. түр салган килем Москвадагы бүткүл союздук көргөзмөдө жогорку баага арзыган. “Аң уулоо” (1960), “Аңчы” (1962), “Кубаныч бийи” (1972) сыяктуу ала кийиздери Румыния, ГДР, Канада, Япония жана башка өлкөлөрдөгү эл аралык көргөзмөлөрдө көрсөтүлгөн. 1974-ж. соц. өлкөлөрдүн колдонмо искусство боюнча Эрфуртта (ГДР) өткөн көргөзмөсүндө Ү-дун ала кийиздери биринчи сыйлык алган. Живопись боюнча да эмгектери “Китепчен кыз” (1962), “Салкын таң” (1969), “Маанай” (1974) жана башка Ү. 1973-ж. СССР САнын күмүш медалына, 1974-ж. СССР эл чарба жетишкендиктеринин көргөзмөсүнүн алтын медалына татыктуу болгон. Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты.
Үлгү (этнография)
Үлгү (этнография) - көркөм кол өнөрчүлүктө жасалуучу кооз буюмдун кагазга же башка жердикке (кийиз, кездеме, таар, тери, темир, жыгач, мүйүз) түшкөн түрү. Кооз буюмду башкага көчүрүү да үлгү болуп эсептелет.
«Ормон окуу»
«Ормон окуу» – бийликке ээ болгондон кийин Ормон хандын бийликти бекемдөө, аны борборлоштуруу, коомдук тартипти чыңдоо, мыйзам кабыл алуу ж. б. боюнча жасаган аракети. Анын натыйжасында ханга көмөк көрсөтүүчү уюмдар: чоң кеңеш, кичи кеңеш, тышкы жана ички иштердин түзүлүшү, жазалоо формасы (айып салуу, орго салуу, дарга тартуу ж. б.) иштелип чыккан. Кабыл алган мыйзам боюнча киши өлтүрсө 300, кыз ала качса 40, майда ууру кылса 9 жылкы айып салынып, манапты өлтүргөн, калыңдуу кызды ала качкан, катары менен үч жолу уурулук кылган ж. б. күнөө жасагандар өлүм жазасын алган. Мамлекет үчүн атайын чыгарылган мындай мыйзамдардын жыйындысы эл ичинде «Ормон окуу» деген ат менен калган. «Ормон окуу» негизинен мамлекеттин ичиндеги тартипти бекемдөөгө жардам берген.
Дэвис (Небраска)
Дэвис (Небраска) (Deweese) — Небраска штатынын Clay округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 80 киши. Болжолдуу аянты - 0.2 км². FIPS коду — 31-12945.
Мандалай (оодан)
Мандалай ( бирм. <span style="font-family: code2000, MyMyanmar, Padauk"> မန္တလေး  - Мандале ) — Мьянмадагы административдик аймак. Ал өлкөнүн борборунда жайгашкан, Сикайн, Магу жана Пегу административдик райондору жана Шан жана Карен улуттук оодандары менен чектешет. Административдик борбору — Мандалай шаары. Башка ири шаарлар - Мейтхила, Мемио, Могоу, Миинжан, Яметин. Түштүктө Пьинмана шаары жайгашкан, ага жакын жерде Нейпьидо деген жаңы борбор курулган.
Административдик бөлүнүш
Райондо 7 район, 30 шаар, 2320 айыл бар.
Лискун, Ефим Федотович
Лискун, Ефим Федотович [14(26). 10. 1873, Черновиц обл., Хотин району, Атаки кыш.— 19. 4. 1958, Москва] — мал чарбасы боюнча көрүнүктүү сов. илимпоз, ВАСХНИЛдин акад, (1934), РСФСРдин илимге эмг. сиц. ишмери (1934), 1900-ж. Москва айыл чарба институтун бүткөн.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Магуэ (оодан)
Административдик бөлүнүш
Оодан беш чөйрөөгө бөлүнөт: Магуэ (Magwe), өнөр жай банкы (Минбу), Ty (Тгаетмө), Тачилек (Тачилек) жана Gango (Хехо), 25 шаар, 1696-кыштактары менен. Административдик борбору — Магу шаары. Башка ири шаарлар - Пахоуку, Чау, Минбу, Тоундунджи.
Исаева Клара Асангазиевна
Исаева Клара Асангазиевна (16. 5. 1960-ж. туулган, Ысык-Көл облусу, Каракол шаары) – юридика илимдеринин доктору (2002). Милициянын полковниги (1980). СССР ИИМдин Волгоград Жогорку мектебин (1986), РФ ИИМ академиясын (1996) бүткөн. 1980–2003-ж. ички иштер органдарында иштеген. Кыргыз мамлекеттик юридика академиясында декан, окуу-инспекция башкармалыгынын (2003–06), саясий билим берүү башкармалыгынын (2006–08) начальниги, КУУда окуу-методикалык иштер боюнча проректор (2006–08), 2008-жылдан КРСУнун юридика факультетинде жана КУУнун юридика институтунда профессор Кылмыш жана кылмыш-процессуалдык кодекстеринин долбоорлорун иштеп чыгууга катышкан. 1998–2001-ж. ПРООНдун Кыргыз Республикасында уюшулган кылмыштуулук менен күрөшүү проблемалары боюнча укук коргоо органдары менен бирдикте социологиялык изилдөөлөрдү жүргүзүүгө ОБСЕнин «Аялдарга жана балдарга карата зомбулукту болтурбоо» ж. б. эл аралык долбоорлоруна катышкан. Кыргыз улуттук аттестациялоо комиссиясынын Эксперттик кеңешинин төрагасынын орун басары жана Юриспруденция боюнча эксперттик комиссиянын мүчөсү (2009). Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнүн отличниги (1994). Ок атуу боюнча спорт чебери (1998). 50дөй илимий эмгектин (анын ичинде 2 монография) автору. Эмгектери: Проблемы криминалисгического обеспечения преступлений в сфере экономической деятельности. Б., 2002.
Камил Рашидов
Камил Каюмович Рашидов (Komil Qayumovich Rashidov) - өзбек дипломаты, юридика илимдеринин доктору, профессор. 2013-2019-жылдары Өзбекстандын Кыргызстандагы элчиси. 2012-жылы Өзбекстандын тышкы иштер министринин орун басары болгон.
Өмүр баяны
1964 -жылы 21-январда Самаркандда туулган.
1986-жылы Самарканд мамлекеттик университетин юриспруденция адистиги боюнча бүтүргөн. Юридикалык илимдердин доктору, профессор.
1986-1991 - Самарканд университетинин окутуучусу.
1991-1994 - Ташкент юридикалык институтунун аспиранты.
Үлгү (техника)
Үлгү (техника) - шаблон  -  даярдалган буюмдардын формасынын тууралыгын текшерүүчү жасалга, аспап; тетиктерди бирдей жасоо үчүн колдонулуучу буюм. Үлгү радиустуу жана сайлуу болуп бөлүнөт. Радиустуу Үлгү - машина тетиктеринин ж. б. буюмдардын томпок жана иймек беттеринин ийрилик радиусун текшерүүчү аспап. Анын калыңдыгы 0,5-1 мм, учтары иймек же томпок ийилген болот пластинкадан жасалат. Ийрилик радиусу 1-25 мм. Тетиктин ийрилик радиусу Үлгү беттештирилип текшерилет. Сайлуу Үлгү - машина тетиктеринин ж. б. буюмдардын сайынын кадамын жана профиль түспөлүнүн (профилинин) бурчун аныктагыч аспап. Ал сайдын ок профили боюнча жасалган, калыңдыгы 0,5-1 мм тиштүү болот пластинкадан турат. Үлгүнүн тиштери текшерилүүчү сайдын чуңкурларына киргизилип, алардын бир бирине тыгыз беттешүү даражасы боюнча сайдын тактыгы аныкталат. Үлгү куюу өндүрүшүндө модель комплектинин элементи - текшерүүчү бети так профилденген жасалга
Камил Рашидов
Өмүр баяны
1994-1995 - Дүйнөлүк экономика жана дипломатия университетинин окутуучусу.
1995-1997 - Өзбекстан Республикасынын Юстиция министрлигинин Эл аралык-укуктук башкармалыгынын начальниги.
1997-2000 - Өзбекстан Республикасынын Президентинин Аппаратынын консультанты.
2000 - Өзбекстан Республикасынын Жогорку экономикалык сотунун Мыйзам чыгаруу жана эл аралык-укуктук байланыштар бөлүмүнүн башчысы.
2000-2004 - Өзбекстан Республикасынын Олий Мажлисинин Катчылыгынын Комитеттер менен иштөө бөлүмүнүн башчысынын орун басары.
2004-2012 - Өзбекстан Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин юридикалык бөлүмүнүн башчысы.
2012-2013 - Өзбекстан Республикасынын тышкы иштер министринин орун басары.
2013-2019 - Өзбекстан Республикасынын Кыргызстандагы толук жана ыйгарым укуктуу элчиси.
2019-2020 - Өзбекстан Республикасынын Премьер-министринин кеңешчиси - Өзбекстандын чет өлкөлөрдө убактылуу эмгек ишмердүүлүгү менен алектенген жарандарынын укуктарын коргоо жана колдоо бөлүмүнүн башчысы.
2020-жылдын 27-августунан азыркы күнгө чейин Өзбекстан Республикасынын Тышкы иштер министрлигинин Юридикалык бөлүмүнүн башчысы болуп эмгектенип келет.
Марбл (Миннесота)
Марбл (Миннесота) (Marble) — Миннесота штатынын Itasca округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 701 киши. Болжолдуу аянты - 11.4 км². FIPS коду — 27-40418.
Атвуд (Колорадо)
Атвуд (Колорадо) (Atwood) — Колорадо штатынын Логан округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 133 киши. Болжолдуу аянты - 9.2 км². FIPS коду — 08-03840.
Физо тажрыйбасы
Физо тажрыйбасы ⎯ кыймылдуу чөйрөдө жарыктын таралуу ылдамдыгын аныктаган тажрыйба.
Фр. физиги Физо 1851-ж. жүргүзгөн тажрыйбасында, жарыктын кыймылдуу чөйрөнү анча-мынча ээрчий тургандыгын көрсөткөн. Кыймылдуу чөйрөдөгү жарыктын ылдамдыгы с/пαϑ, мында c – кыймылсыз чөйрөдөгү жарыктын ылдамдыгы, n – чөйрөнүн сынуу көрсөткүчү, ϑ – чөйрөнүн байкоочуга (б.а. лабораториялык эсептөө системасына) карата кыймыл ылдамдыгы, α – ээрчүү коэффициенти, “+” жана “–“ тиешелүү түрдө жарык менен чөйрөнүн ылдамдыктарынын бирдей же карама-каршы багытта экендигин көрсөткөн белгилер. Фр. физиги Френель тарабынан ээрчүү коэффициенти үчүн мурда алынган α=1–1/n2 формуласынын тууралыгы Физо тажрыйбасынан далилденген.
«Ормон опуза»
«Ормон опуза» – Ормон хандын кыйын кырдаалдардан чыгуу, душманга сыр алдырбай алардын үшүн алуу, коркутуу үчүн колдонгон айла-амалы, аскердик тактикасы. Жаңы түптөлүп жаткан кыргыз мамлекетинин борбордук бийлиги алсыз болгондугуна байланыштуу, Ормон хан «Ормон опузаны» көбүнчө кооптуу учурда же согушта пайдаланган. 1847-ж. Кенесары хан кыргыздарга кол салганда (к. Кенесары хандын чапкыны) Ормон жигиттерине мындай буйрук берет: адыр аралай, кыр ылдый өйдө-төмөн чычырканак сүйрөткүлө, уюлгуган коюу чаң чыгып, жоо түмөндөгөн кол топтогондой түшүнсүн. Кыр-кырларга түнкүсүн алоолонто от жаккыла, казактар жер жайнаган аскер келип калгандай корксун. Ормон хан жасаган мындай айлаамалдар кыргыз жергесин кошуна өлкөлөрдөн коргоодо түрткү берген. Ошондой эле төөлөргө жыгач комдотуп, үстүнө килем жаап жетелетип, Ормондун жоо-жарагы дедиртип, душмандарынын үшүн алган.
Орнаментика (музыкалык)
Орнаментика (музыкалык) – вокалдык жана аспаптык обондорду кооздоп аткаруу ыкмасы жөнүндөгү окуу. А дегенде аткаруучу өз билгениндей орнаментикалаган, кийин атайын белгилер менен белгиленип, толук бойдон нотага жазыла баштаган. Чакан күүнү көркөмдөө мелизм деп аталат. Мелизмдин негизги түрлөрү: форшлаг, мордент, группетто, трель ж. б.
Сарембой-Яга
Сарембой-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Коротаиха дарыясынын сол жээгинен 74 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 90 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Ваймар (Лан)
Ваймар (Лан) (Weimar (Lahn)) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Гиссен административдик округуна карайт. Марбург-Биденкопф районуна кирет.
Калкы - 6923 киши(2013-ж.). . Аянты - 47,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 5 34 020. Муниципалитеттин башчысы — Фолькер Мут.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 12 шаардык районго бөлүнөт.
Хершбройх
Хершбройх (Herschbroich) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Арвайлер районуна кирет.
Калкы - 308 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,27 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 31 028. Муниципалитеттин башчысы — Моника Корден.
Флуоресценция
Флуоресценция (биринчи жолу Флуоресценция байкалган флюорит минералынын атынан жана лат. Еscent – начар аракетти билдирүүчү суффикс) – кыска убакытта (~10-8сек) өчүүчү люминесценция. Дүүлүгүү энергиясын кайрадан түзүү механизми боюнча Флуоресценция спонтандык люминесценция болот, ошондуктан анын узактыгы энергиянын дүүлүккөн деңгээлинде болуу убактысы менен аныкталат.
Флуоресценция газдардын атомдорунда жана молекулаларында байкалат. Көпчүлүк органикалык заттар, суюк жана катуу эритмелерде, о. эле кристалл абалда, Флуоресценцияга ээ болот. Флуоресценция спектрлери, анын поляризациясы жана кинетикасы люминесценция борборлорунун же молекулалардын симметриясына жана түзүлүшүнө, алардын өз ара аракеттешүүсүнүн мүнөзүнө, эритменин концентрациясына көзкаранды. Ошондуктан Флуоресценциянын жардамы менен заттардын түзүлүшү жана анда жүргөн физикалык процесстер изилденет. Флуоресценция люминесценттик анализде, сцинтилляция санагычтарында, дефектоскопияда, микробиологияда, медицинада, биофизикада ж. б. пайдаланылат.
Листер, Жозеф
Листер, Жозеф (5. 4 1827, Аптон, Эссекс—10. 2. 1912, Уолмер, Кент) — англ, хирург. Хирургияга антисептиканы киргизип белгилүү болгон.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Сэйнт Мартинс (Миссури)
Сэйнт Мартинс (Миссури) (St. Martins) — Миссури штатынын Коул округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 4.1 км². FIPS коду — 29-65018.
Калкы
2010-жылы калкы 1,023 киши болгон.
Деңиз ташкыны жана тартылышы
Деңиз ташкыны жана тартылышы - Күн менен Айдын тартуу күчүнүн таасиринен деңиз деңгээлинин мезгил-мезгили менен кескин көтөрүлүп жана төмөндөп турушу.
Ай жана Күн бир сутканын ичинде 2 жолу деңиз ташкыны менен тартылуусун пайда кылат. Дүйнөлүк океанда ташкындоонун 3 түрү болот:
Акыркысы жарым суткалык туура эмес (ай суткасынын ичинде бири биринен кескин айырмаланган 2 жолу ташкындоо жана тартылуу болот) жана суткалык туура эмес (кандайдыр бир жерде Айдын эңкейиш бурчу эц чон сюлгондо суткалык ташкындоо, ал эми Ай экватор аркылуу өткөндө ошол эле жерде жарым суткалык ташкындоо болот) ташкындоо болуп экиге бөлүнөт.
Жарым суткалык жана жарым суткалык туура эмес ташкындоо көбүрөөк болуп турат. Ташкындоонун бийикт. ачык океанда 1 м ден ашпайт, бирок тар кысыктарда, булуң, бухталарда 14-16 м те жетет.
Флюксметр
Флюксметр (лат. Fluxus – агым жана гр. Metreo – өлчөймүн, ченеймин) – өлчөөчү катушкада индукцияланган ЭКК боюнча магнит агымынын өзгөрүшүн аныктоочу магнит-электрдик же фотоэлектрдик курал.
Исакеев кыштагы
Исакеев кыштагы (мурдагы Большевик), Үкөк – Нарын областынын Кочкор районундагы кыштак. Кочкор айыл округуна караштуу. Деңиз деңгээлинен 1810 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Кочкор кыштагынан 7 км түштүк тарапта. Балыкчы темир жол бекетинен 67 км. Кыштак 1930-ж. негизделген. Калкы 1849 (2007); негизинен мал жана дыйкан чарбасында эмгектенет. Орто мектеп, клуб, китепкана бар. Мончо, медпункт иштейт. Ушул кыштакта туулган коомдук ишмер Б. Д. Исакеевдин ысмы ыйгарылган.
Домниц
Домниц (Domnitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале районуна кирет.
Калкы - 806 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 17,08 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 88 080. Муниципалитеттин башчысы — Бернхард Царски.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Монтгомери Аламейнский Бернард Лоу
Монтгомери Аламейнский Бернард Лоу (17. 11. 1887, Лондон – 24. 3. 1976, ошол эле жер) – британиялык аскер ишмери, фельдмаршал (1944), виконт (1946). Епископтун үй-бүлөсүнөн. Сандхерсттеги аскер академиясын бүткөн (1908). Биринчи дүйнөлүк согушка (1914–18), экинчи дүйнөлүк согуштун (1939–45) башталышында Франциядагы жана Бельгиядагы согуштарга катышкан. 1942-жылы август – 1942-жылы октябрьноябрь айларында Эль-Аламейндин жанында италян-немис аскерлерин талкалаган 8-англис тилинде армияга командалык кылган. 1944-жылы июнда Нормандияга түшүрүлгөн (1944, июнь) союздаш армиялар тобунун, 1944-жылдын августунан Бельгияда, Нидерландда жана Түндүк Германияда согушкан 21-армиялар тобунун командачысы. 1945-жылы Германияда британиялык оккупациялык аскерлердин башкы командачысы, 1946– 48-жылы империя Генштабынын начальниги, 1948– 51-жылы Батыш союздун Коргонуу кеңешинин башкы командачылар комитетинин төрагасы, 1951– 58-жылы НАТОнун Европадагы куралдуу күчтөрүнүн башкы командачысынын 1-орун басары болуп иштеген. Улуу Британиянын жана чет өлкөлөрдүн ордендери, а. и. СССРдин «Жеңиш» жана 1-даражадагы Суворов ордендери менен сыйланган.
Үкү сымалдар
Үкү сымалдар (Strigitormes) - куштардын түркүмү. Күндүзгү жырткыч куштарга окшош. Уз. 12-84 см, ургаачысы эркегинен чоң. Жүнү калың, жумшак, түсү бозомтук же күрөң чаар ала. Башы чоң, көзүнүн айланасында майда бет табагы (диски) болот. Көздөрү чоң, күндүз жана күүгүмдө жакшы көрөт. Караңгыда жемин добушунан угуп кармайт. Тумшугу кыска, илмек сыяктуу. Азыгын күчтүү буту менен кармап, учтуу, чоң тырмагы менен өлтүрүп жейт. Үн чыгарбай учат. Моногамдар. Уясын дарак көңдөйлөрүнө, аска жаракаларына, таш коңулдарына, айрымдары жерге же башка ири куштардын уясына уялайт. Майдалары 10-12, ирилери 1-2 жумуртка тууп, ургаачысы басып чыгарат. Сокур, ак тыбыт менен капталган балапандар чыгат. Балапандарын эркеги менен ургаачысы экөөлөп багат. 2 тукуму (үкүлөр жана шынаа баш үкүлөр), 133 түрү тундрадан баштап, тропик токойлорго жана чөлдөргө чейин тараган. Кыргызстанда 10 түрү кездешет. Саны азайып 4 түрү, 9 түрчөсү ТКЭСтин Кызыл китебине катталган.