cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ревизионизм
Ревизионизм - Кандайдыр бир макулдашуунун же бир доктринанын же болбосо беренелер жыйнагынын өзгөчөлүк киргизүү максатында кайрадан каралышын каалаган агым же муну иш жүзүнө ашыра турган саясий иш-аракет. Мисалы, Германия I Дүйнөлүк согушта жеңилгенден кийин Версаль келишиминин кээ бир өкүмдөрүнөн кутулуш үчүн кол коюп, аларды өтүмсүз деп эсептей турган саясий тең салмактуулук куруу аракетин көргөн жана бул максатта курган системасын ревизионисттик фронт деп атаган. Бул фронтто Африка менен Жер Ортолук деңизиндеги жерлерге көзү түшкөн Италия менен төңкөрүш артынан жалгыз калган жана I Дүйнөлүк согушта бир топ жеринен айрылган Россия да бар болчу. Кийинчерээк Россия бул фронттон чыгып кетсе да бул фронтту жетектеген Германиянын Польша менен болгон согушуна катышып, бир топ жер үлүшүнө ээ болгон. Кийин бара-бара согуштун оту тутанып отуруп, II Дүйнөлүк согуштун чыгуусуна себепкер болгон. 1960-жылы Россиянын Кытайга көрсөткөн жардамынын токтотулушу менен коммунисттик режимде жашаган бул эки өлкөнүн арасындагы мамилелерде ажырым пайда болгон. Ушундан улам Кытай экономикалык жана социалдык жактан өзүнөн бир топ жогору турган Россияны коммунизмдик 121 теориялардан алыстап, буржуазиялаша баштады, капитализмге жанашуу менен доктринасын өзгөртүп ревизионисттик саясат жүргүзө баштады деп күнөөлөгөн жана Кытай ушул күнгө дейре бул көз карашынан кайтпай келет. Кээде эки өлкөнүн ортосундагы мындай мамилени согуш чыгарышы мүмкүн деген ой-пикирлер бар. Мындан башка ревизионисттик иш-аракет Цюрих жана Лондон келишимдеринин негизинде 1960-жылы түзүлгөн Кипр Республикасынын мамлекеттик түзүлүшүн жана конституциясын өзгөртүү үчүн аракеттенген Макариостун жүргүзгөн саясатында байкалат. Макариос 1960-жылы жогорудагы келишимдерге өзү кол коюп туруп, кайра өзү бузган, өзү тебелеп-тепсеген жана аз убакыттан кийин ревизион жолун ачуу үчүн мамлекет башчысы болгондугуна карабастан, өз калкына каршы арамза бир саясат жүргүзө баштаган, акырында өлкөсүн түрдүү кризистерге дуушар кылган. Акыркы жылдарда Батыш Германия менен Чыгыш өлкөлөрү ортосунда түзүлгөн Остполитика саясаты ревизионизм жарата турган курч маселелерди жумшарткан. Анткени II Дүйнөлүк согуштун натыйжасында айрыкча эски немис аймагына байланыштуу жаңы пландар түзүлгөн жана чек араларда өзгөртүүлөр болгон. ФРГ мурдагы чек араларына байланышкан ойлорун дале коомчулукка сунуштоодо. Бул болсо чек араларды кайрадан карап чыгууну талап кылуу жана ревизионизмге кайрылуу дегенди түшүндүрөт. Бирок Остполитика саясатынын негизинде Европадагы кээ бир чындыктар ачыкка чыккан жана бул абал башка Европа өлкөлөрүн бул чындыкты көрүүгө жана ФРГ менен мамилелерин түзөтүүгө аргасыз кылган.
Колдонулган адабияттар
Эл аралык мамилелер сөздүгү/ Түз. Аббас Караагачлы; котор. Топчугүл Нармаматова, -Б.:КТМУ, 2008.- б. ISBN 978-9967-24-921-9
Абстрактуудан конкреттүүлүккө көтөрүлүү
Абстрактуудан конкреттүүлүккө көтөрүлүү (орус. Восхождение от абстрактного к конкретному) – теориялык ойдун предметин бүтүн, ар тараптуу, толук элестетүү кыймылынан турган илимий изилдөөнүн методу.
Абстрактуулук – бул теориялык ой жүгүртүүнүн өнүгүүсүнүн мазмундук-конструктивдик процесси. Ал жаңы абалдар менен түшүнүктөрдү колдонуунун натыйжасында ой жүгүртүүнүн үзгүлтүксүз байышына өбөлгө түзөт.
Курляк
Курляк — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Томск облусу, Новосибирск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - КАР/ОБЬ/2677/234/46 орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Кемерово шаарынын аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Касабланка
Касабланка – Марокконун батышындагы шаар. Касабланка облусунун административдик борбору. Атлантика океанынын жээгинде жайгашкан. Калкы 3,2 млн (2008). Эл аралык аэропорту бар. Жолдор тоому. Өлкөдөгү эң ири порт (жылына 25 млн тонна жүк ташылат). 7-кылымдан Анфа деген ат менен эскерилет. Шаардын эски бөлүгү (Эски Медина) айланта дарбазалуу дубалдар жана бастиондор менен курчалган. Кууш көчөлөрүндө мечиттер, кумпалуу күмбөздөр жана соода жайлары жайгашкан. Океанга жакын жерде Хасан IIнин мечити (1986–93; Улуттук музей, медресеси, китепканасы менен; кызгылтым граниттен салынган, кооз, 78 колонналуу намазга жыгылуучу жайы бар; дүйнөдөгү эң бийик минареттердин бири, бийиктиги 210 мдей), шаардын жаңы бөлүгүндө кенен аянттар, парктар, фонтандар жана көп кабаттуу үйлөр жана башка салынган. ИИИлер (анын ичинде Пастер, балык, океан, биология жана биохимия жана башка), университеттер (Хасан II жана башка), консерватория, жогорку мектептер, китепканалар, музейлер (анын ичинде иудаизм), театрлар бар. Касабланка – өлкөнүн ири финансы, соода жана өнөр жай борбору. Касабланкада Фонд биржасы (көлөмү 19 млрд доллардан ашык; 2006), Марокконун жана чет өлкөлөрдүн ири банктарынын башкы офистери, өкүлчүлүктөрү, көп улуттук компаниялардын штаб-квартиралары жайгашкан. Машина куруу, нефть ажыратуу, текстиль, тамак-аш (балык жана деңиз азыктарын белендейт), химиялык, цемент, тамеки, айнек эмерек өнөр жай жана курулуш материалдар ишканалары иштейт. Балык кармалат. Касабланкага жакын Булауан чебинин калдыктары сакталган. Жыл сайын эл аралык ярмарка өткөрүлүп турат.
Билимди өздөштүрүүнүн деңгээлдеринин мааниси
Билимди өздөштүрүүнүн деңгээлдеринин мааниси - Окутуу процесси үчүн билимди өздөштүрүүнүн биринчи деңгээлинин камсыз болушу сөзсүз зарыл, бирок ал жетиштүү эмес. Окутуунун азыркы кездеги максаты – билимди өздөштүрүүнүн үчүнчү деңгээлине жетишүүнү камсыз кылууда, б. а. окуучуларды алган билимдерин (информацияларды) чыгармачылык менен пайдаланууга даярдоодо турат.
Өздөштүрүүнүн биринчи деңгээлиндеги билимди төмөндөгүчө аныктоого болот. өздөштүрүүнүн биринчи деңгээлиндеги билим деп айланадагы чындыктын, сезимдүү кабыл алынган жана эсте сакталып калган тигил же бул объекттери жөнүндөгү объективдүү информацияны айтабыз. Өздөштүрүүнүн эң жогорку деңгээлиндеги билимди кыскача чыгармачылык менен пайдаланылуучу деңгээлде өздөштүрүлгөн информация деп аныктоого болот. Билимдин окутуу процессинде сөзсүз эске алынуучу эң баалуу төмөнкүдөй түрлөрү бар: терминдер жана түшүнүктөр, факттар, мыйзамдар, теориялар, методологиялык билимдер, баа берүү билимдери. Терминдер жана түшүнүктөр үйрөнүлүүчү объекттердин кандайдыр бир түрүн же билимдердин чогуусун белгилөө үчүн колдонулат. Терминдер жана түшүнүктөрдүн жардамы менен ой жасалат, адамдын ой пикири туюнтулуп айтылат.
Мыйзамдарбелгилүү гана сандагы факттардын байланыштарын чагылтат. Теория болсо көп сандагы факттардын чогуусун жана аларды байланыштыруучу мыйзамдарды өз ичине камтыйт, конкреттүү кубулуштарды жалпы мыйзамдардын негизинде түшүнүүгө жардам берет, адамдын түшүнүктөрүн системага келтирет.
Методологиялык билимдерге ыкмалар жөнүндөгү, таанып билүүнүн тарыхы, илимдин конкреттүү ыкмалары, чыгармачылыктын жана эмгектенүүнүн ар кандай ыкмалары жөнүндөгү билимдер кирет. Методологиялык билимдер мурда өздөштүрүлгөн билимдерди анын улам жаңы үлүштөрүнө ээ болууда кандайча колдонуу керектигине туура багыт берет. Эң акыры, баа берүү билимдери – тигил же бул объекттерге болгон катнашуунун, аларга баа берүүнүн, маанисин ачып көрсөтүүнүн нормалары болуп эсептелет. Билимдин бул түрү туура катнашууларды калыптандыруу, ар кандай билимдердин салыштырма салмагын, реалдуу объекттерди сезүү, адамдын инсеандык баалуулук системасын калыптандыруу үчүн чоң мааниге ээ.
Кара-Дөбө көмүр кени
Кара-Дөбө көмүр кени Ош облусунун Өзгөн районунда, Өзгөн шаарынан 70 км түндүк-чыгышта, Фергана тоо тизмегинин түштүк-батыш капталында, Карадөбө жана Байбиче сууларынын алаптарынын ортоңку бөлүгүндө. Кен жөнүндөгү алгачкы маалымат 1909–16-ж. Д. И. Мушкетовдун изилдөөлөрөндө кездешет. 1941–45-ж. издөө иштери көмүр кабаттарынын жер үстүнө чыккан тилкесинде тоо казындыларын өтүү менен жүргүзүлгөн. 1990–92-ж. көмүрлөрдү издөө иши жүргүзүлгөн. Кен Балкамыш участогу жана Делдекетоо аянты болуп экиге бөлүнөт. Көмүр туюк свитасы менен байланышкан. Чаарташ жана зындан свиталары аз көмүрлүү. Көмүрлүү туюк свитасында 20дай кабатча бар. Алардын ичинен 4 кабат кеңири тараган, калыңдыгы 0,50 мден 5,20 мге чейин. Кендин көмүрү сапаты жана технологиялык касиеттери боюнча биринчи майсыз (1 Т) жана экинчи майсыз (2 Т) маркасына кирет. Көмүрдүн орточо күлдүүлүгү 5,57%тен 14,85%ке чейин, күйүү жылуулугу 33,76–36,43 МДж/кг (8065–8703 ккал/кг). Кендин көмүрү жогорку сапаттагы энергетикалык отун катары, карбид алууга жана кокстоо процессине колдонууга жарайт. Кайра бааланган (1990-ж.) болжол ресурстары 40446 миң т. Делдекетоо аянтынын Батыш участогунун түштүк жагында ачык казып алуу үчүн жергиликтүү участок бөлүнгөн жана запасы эсептелген. Анын запасы С1 жана С2 категориясы боюнча 42 миң т (1995-ж.).
Алымбек датка
Алымбек Датка Асан бий уулу, Алымбек парваначы (1799–1862) – кыргыз элинен чыккан көрүнүктүү мамлекеттик ишмер. Жыйырма жети жашында аял алган .31 жашында ага датка наамы ыйгарылган. Ал Алайлык кыргыздардан чыккан эң таасирдүү саясий ишмерлердин, аскер башчылардын бири, парваначы наамын (генералга тете) эң биринчи алган адам. Алымбек 1831 ­ж. Мадали хандан “Алайдын даткасы” наамын алган. Ал өлгөндөн кийин даткалык наам аялы Курманжанга өткөн.
Отуз эки жашында Анжиян вилайэтинин беги болуп дайындалып, Чуй ордосунда таасирдүү рол ойногон.
1842-жылы Шераалыны хан (Шераалы хан) көтөрүүгө жигердүү катышкан. Анжиян вилайетинин борборун Чуй шаарына көчүрүп, бул шаардын социалдык-экономикалык өнүгүшүнө чоң салым кошкон. Балдар үчүн медресе курдурган. 1845-жылдагы ордого каршы Чуй көтөрүлүшүн жетектеген.
Хандыктагы саясий жана мамлекеттин 30 жылдык (1831–62) ишмердигинде журт кызыкчылыгын, эл мүдөөсүн биринчи орунга койгон. 1862-жылы 24-февралда Малла ханды өлтүрүү үчүн кутумга (заговорго) катышкан. Тактыга Шераалы хандын он эки жаштагы жеени Шах Мурадды отургузуп, кыска мөөнөт ага аталык болуп турган. Кокон хандыгынын акыйкатсыз, баскынчы саясатын колдогон эмес.
Алымбек Датка кыргыздын түштүк жана түндүк урууларын бириктирүүгө көп аракет жасаган, өз алдынча кыргыз мамлекетин түзүүгө далалаттанган.
Отуз жылдык (1831-62) ишмердигинде журт кызыкчылыгын, эл мүдөөсүн биринчи орунга койгон. Алымбек датка Кокондун 4 ханын көргөн (Мадалы, Шералы, Мала, Шах мурад).
Козубеков, Төлөгөн
Козубеков, Төлөгөн - акын, жазуучу, котормочу. Бакай-Ата районундагы Кызыл-Жар айылында 1937-жылы 10-февралда туулган. 1961-жылы КМУнун филология факультетин бүтүргөн. 1962-жылдан Кыргыз ССРинин Мамлекеттик телерадиокомитетинде балдар үчүн берүүлөрдүн редактору, улук редактор, 1974-жылдан Кыргыз ССРинин Мамбаскомунун Басмалар башкармалыгында улук редактор, бөлүм башчы, башкарманын орунбасары, 1977-жылдан Кыргыз ССРинин Министрлер Кеңешинде социалдык-маданий уюмдар бөлүмүнүн референти, төраганын орунбасарынын жардамчысы, 1984-жылдан Кыргызстан КП БКнын агитация жана пропаганда бөлүмүнүн сектор башчысы, 1989-жылдан Кыргыз ССРинин Мамбаскомунун төрагасынын биринчи орунбасары, 1991-жылдан Кыргыз Республикасынын Басма-сөз жана маалымат министрлигинде министрдин биринчи орунбасары, 1992–1994-жж. Акыл мамконцернинин төрагасы, Кыргыз Республикасынын Президентинин иш башкармалыгында башкы адис, 2005-жылдан Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик иштери боюнча агенттигинде мамлекеттик тил боюнча жетектөөчү адис болуп иштеп келет.
Биринчи ырлар жыйнагы «Биз бактылуу балдарбыз» деген ат менен 1970-жылы басылып чыккан. Бир катар поэтикалык жыйнактардын, жомоктордун, аңгемелердин жана С.Злобиндин, орто кылымдын адабий эстелиги болгон Ж.Баласагындан «Куттуу билим» аттуу китептеринин котормосунун ж.б. автору.
1982-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз ССРинин ЖКнын Ардак грамотасы менен сыйланган. Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер.
Кыргыз тилинде
Биз бактылуу балдарбыз: Ырлар жана жомоктор. – Ф.: Мектеп, 1970. – 50 б.
Оюнчук жана мен: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1972. – 15 б.
Биринчи беттешүү: Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1973. – 99 б.
Чыйыр: Ырлар. – Ф.: Мектеп, 1976. – 47 б.
Онунчу бийиктик: Ырлар жана поэма. – Ф.: Мектеп, 1979. – 80 б.
Ак шоола: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1981 – 168 б.
Көктөм ыры: Ырлар, поэма, уламыш – Ф.: Мектеп, 1985. – 124 б.
Көк-Теңир – Алтын казыгым: Макалалар. – Б.: «Алтын тамга» ЖЧК, 2003. – 120 б.
Жусуп Баласагын: Бейне сүртүмдөрү. – Б.: «Түркстан» басмасы, 2003. – 92 б.
Котормолору
Ла Гума Алекс Чидер: Повесть. Ф.: Кыргызстан, 1969. – 144 б.
Азыркы польша аңгемелери. – Ф.: Кыргызстан, 1975. – 228 б.
Ла Гума Алекс. Караңгы түндө каңгуу: Повести. – Ф.: Кыргызстан, 1978. – 448 б.
Аксаков С.Т. Жомоктор. – Ф.: Мектеп, 1980. – 44 б.
Аксаков С.Т. Ажайып гүл: Сказка Пелагеи. – Ф.: Мектеп, 1981.– 40 б.
Баласагын Жусуп. Куттуу билим: Дастан. – Ф.: Кыргызстан, 1988. – 528 б.
Баласагын Жусуп. Куттуу билим: –М.: «НИК» фирмасы 1993. – 496 б.
Аугистино Нето. Ырлар. – Ф.: Адабият.
Глицерин
Глицерин (гр. glykeros - таттуу), (1,2,3-пропантриол) – эң жөнөкөй үч атомдуу спирт; СН2ОН-СНОН-СН2ОН; мол. масс. 92,09; таттуу, жыты жок, түссүз илээшкек суюктук; балкып эрүү t 17,9оС; кайноо t 290оС (ажыроо м-н); d420 1,260; nD20 1,4740.
Суу, этанол, метанол, ацетон менен бардык катышта аралашат; хлороформдо жана эфирде эрибейт, алардын этанол менен болгон аралашмаларында эрийт. Абадан нымдуулукту тартып алат (масса б-ча 40 %ке чейин). Г. суу менен аралаштырганда жылуулук бөлүнүп чыгып, контракция (көлөмдүн азайышы) процесси жүрөт. Г.-суу эритмелери төмөнкү темп-раларда, мис., 66,7 % глицерини бар аралашма -460С тоңот. Мол-сында үч ОН-группасы болгондуктан, Г. үч катар өзүнүн туундуларын берет, моно- жана дитуундулары 2 структуралык изомер түрүндө болушу мүмкүн. Г. СН2Х-СНОН-СН2ОН же СН2Х-СНХ-СН2ОН туундулары оптикалык изомерлер түрүндө болот. Г. оор металлдар оксиддери менен аракеттенишип, глицераттар пайда кылат, мис., СuО. Демек, Г. бир атомдуу спирттерге караганда күчтүүрөөк к-талык касиетке ээ. Г. суутектүү галоген к-талары же фосфор галогениди менен моно- же дигалогенидди, I2 жана Р менен - 1,2,3-трииодпропанды (йодго жана аллилиодге ажыраган туруктуу эмес бирикме), орг. эмес жана карбон к-талары менен толук жана толук эмес татаал эфирлерди, дегидратациялоодо – акролеинди пайда кылат. Г. ар кандай окистендиргич таасиринде жана ар кандай шартта Г. альдегидин СН2(ОН)-СН(ОН)-СНО, Г. к-тасын СН2(ОН)-СН(ОН)-СООН, тартрон к-тасын (НООС)2-СНОН, дигидроксиацетонду НОСН2-СО-СН2ОН, мезоксаль к-тасын (НООС)2-СО алса болот. Ал эми KMnO4 жана K2Cr2O7 таасиринде Г. СО2 жана Н2О чейин окистенет. Г. аралаш карбон к-таларынын триглицериди түрүндө жаратылыш майларынын курамында болот. Өнөр жайларда катализатордун (к-талар, щелочтор, ферменттер) катышуусунда Г. жана май к-таларына ажыроочу тамак-аш майларынын самындашуу реакциясы аркылуу алынат. Г. алууда синтездик методдор чоң мааниге ээ. Алардын бири - өндүрүштө колдонулуучу хингидриндик метод. Г. пропиленден хлорсуз синтездөө методдору да белгилүү. Г. алюминий же дат баспаган болоттон жасалган идиштерде (азот жаздыгынын астында) сакталат. Г. нитроглицерин, глифтал чайырларын алууда, кездеме, тери, кагазды жумшартыш үчүн, эмульгаторлор, антифриздер, өтүк майларынын, самын жана желим, парфюмериялык жана косметикалык каражаттар, кондитердик азыктар компоненти катары колдонулат.
Буриказган (Стерлитамак району, Башкыртстан)
Буриказган — Башкыртстандын Стерлитамак районундагы айыл, Буриказган айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 845 киши. Почта индекси — 453161, ОКАТО коду — 80249828001.
Нижние Лемезы (Иглин району, Башкыртстан)
Нижние Лемезы — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Лемезин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 776 киши. Почта индекси — 452427, ОКАТО коду — 80228835001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Унковский Иван
УНКОВСКИЙ Иван – 18-кылымдын башында орус падышасы Пётр Iнин Жуңгар ханы хонтайжы Цеван Рабданга жиберген элчиси, артиллерия капитаны. 1721-жылы Петербургда Петр I Цеван Рабдандын орус падышасынын букаралыгына өтүүнү каалаганын билдирген жуңгар элчиси Борокурганды кабыл алган. Цеван Рабдан менен сүйлөшүү жүргүзүү үчүн Унковский жөнөтүлгөн.
Петр Iнин атайын указына ылайык, ал жуңгар башчысынан бир нече чеп куруу үчүн ыңгайлуу, өзгөчө «кен байлыктарды табууга жана Сибирь менен байланыштарды түзүүгө» мүмкүн болгон жерлерге уруксат алууга жана ал жердин картасын түшүрүүгө тийиш болгон. Курамы 57 кишиден турган элчилик 1722-жылы Цеван Рабдандын ордосунда сүйлөшүүлөрдү жүргүзгөн. Бирок Борбордук Азиядагы тышкы саясий абалдын Жуңгар хандыгынын пайдасына өзгөрүшү Унковскийдин миссиясынын орундалбай калышына алып келген.
Цеван Рабдандын элчини жергиликтүү калк менен байланыштырбоо аракетине карабастан, Унковский Борбордук Азиянын көптөгөн элдери, анын ичинде кыргыздар жөнүндө маалыматтарды чогултууга жетишкен. Калмактар жай айларын Ысык-Көлдө өткөрүшчү. Жуңгар башчысы менен бирге Унковский Кыргызстанга келген. Каркыра, Түп, Жыргалаң дарыялары аркылуу өтүшкөн.
Өзүнүн «Жол китебинде» кыргыздар (буруттар) тынымсыз Жуңгар ордосуна кол салып турушкандыгын, ысыккөлдүк кыргыздар 3 миңге чейин мыкты колду чогулта ала тургандыгын, баары биригип алар 500 боз үйдү, башкача айтканда болжол менен 25 миң кишини түзөрүн белгилеген.
Колдонулган адабият
“Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия” Бишкек 2003. “Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору” “И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик Педагогикалык университети” “Башкы ред. Ү.А.Асанов, жооптуу ред. А.А. Асанканов”. “Ред кеңеш: Ө.Ж.Осмонов (төрага) Т.Н Өмүрбеков”
Атайын мектептер
Атайын мектептер - кем мүчөлүү же психикалык жактан кемчилдиги бар балдар үчүн жалпы билим берүүчү мектептер. Аларга дүлөй, сокур, начар көргөн, акылы кем, кекеч, полиомиелиттин кесепети бар жана башка өзгөчө камкордукка муктаж балдар үчүн ачылган мектептер кирет. Аялуу балдардын ар бир категориясынын психикалык жана дене өнүгүшүнүн мыйзамченемдерин, өзгөчөлүктөрүн жана таанып-билүүчүлүк мүмкүнчүлүктөрүн терең, комплекстүү изилдөөнүн натыйжасында мындай мектептердин ондон ашык тармагы түзүлгөн. Алар билим берүү министрлигинин карамагында мектептерди түзүүнүн жалпы принциптеринин негизинде уюштурулат, бирок структурасы, режими, тарбиялоо жана окутуу ыкмалары өз алдынча өзгөчөлүктөргө ээ. Атайын окуу планы, программасы, окуу китептери бар, аларда атайын дефектологиялык билими бар мугалимдер иштейт. Окуучулар бөлүнгөн категорияларына жараша жалпы билим алуу м-н бирге кесипке даярдалат. Бул мектептердин негизги милдети балдардын психикалык же дене-бою жагынан кемчил өнүгүшүн оңдоо болуп эсептелет, ошондуктан анын ар бир тибинин өзүнчө айырмалуу милдеттери бар.
Абахай
Абахай - Энесай кыргыздарында (бүгүнкү хакастарда да) «тектүү аял», байбиче», бектин аялы», «тектүү адамдын байбичеси», «сулуу» деген маанилерди туюнткан. Бүгүнкү хакастарда Ата Журтун коргоп, өзүн курмандыкка чалган байыркы кыргыздарга таандык "Абахай Пахта" аттуу дастан белгилүү.
Улуттук саясат
Улуттук саясат - мамлекет тарабынан иш жүзөгө ашырылуучу, улуттук кызыкчылыктарды эске алуу, айкалыштыруу жана жүзөгө ашырууга багытталган чаралардын системасы. Бул учурда гумандуулук мазмунундагы жана демократтык багыттагы Улуттук саясат жөнүндө сөз болууда. Тарыхый тажрыйба жана азыркы мезгил күбөлүндүргөндөй Улуттук саясат үчүн көп учурда «бөлүштүр жана бийлик кыл» принцибинен тышкары чыкпоо мүнөздүү. Мындай саясат улуттук процесстерде терс натыйжаларга, көбүнчө социалдык кыйроолорго жана трагедияларга алып келбөөсү мүмкүн эле. Көп улуттуу мамлекеттин башкы милдети болуп улуттар аралык мамилелерди жакшыртуу саналат, б. а. улуттар аралык мамилелердин субъектеринин өз ара аракеттенүүсүнүн өтө ылайыктуу варианттарын издөө жана жүзөгө ашыруу. Улуттук саясат-тын мазмунунун негизгиси - улуттук кызыкчылыктарга алардын: Улуттар аралык мамилелердин айрым субъектилеринин маанилүү кызыкчылыктарынын жана мамлекеттин масштабында жалпы улуттук кызыкчылыктардын жалпылыгы объективдүү негиздөөгө ээ. Кызыкчылыктардын келишпестиги улуттар аралык мамилелердин субъектеринин улуттук өз алдынчалыкты түрдүү түшүндүрүүсү менен байланышкан. Улуттук жана саясий кызыкчылыктардын чырмалышы алардын келишпөөчүлүктөрү кагылышууга, конфликтке өсүп жетиши мүмкүн. Мындай шарттарда алардын иш жүзөгө ашырылышынын өбөлгөсү катары улуттук кызыкчылыктарга компромисске жетишүү зарыл. Ушунун өзү Улуттук саясат-тын маңызын түзөт. Анын жетектөөчү принциби болуп кызыкчылыктарды жана кызыкчылыктар аркылуу улуттарды башкаруу саналат. Улуттук кызыкчылыктардын ушул эле мейкиндигинде чечилиши Улуттук саясаттын компетенциясына кирген проблемалык кырдаалдар пайда болот. Улуттук проблемалар коомдун жашоо ишмердигинин экономикалык, социалдык, саясий, руханий ж. б. чөйрөлөрүнө көрүнөт. Моралдык-саясий планда эл терминин пайдалануу ыңгайлуу эмес. В. Гюгонун сөздөрү боюнча «дүйнөдө майда элдер жок. . . Адамдын улуулугу анын бою менен өлчөнбөгөн сыяктуу эле, элдин улуулугу да анын саны менен өлчөнбөйт». Чындыгында этностун потенциалдык мүмкүнчүлүктөрү көбүнчө анын санынан көз каранды. Улуттук тең укуктуулук саясатында төмөндөгү критерийди жетекчиликке алышат: көп сандуу улуттардын өкүлдөрү тарабынан аз сандагы этносторго анын түрдүү чөйрөлөрдө өзүн-өзү ырастоосуна көп көңүл буруу. Саясат дегеле, ал эми Улуттук саясат өзгөчө илим гана эмес искусство болуп саналат. Ал улуттук процесстердин диалектикасынын терең анализи менен бирге өзгөрүлүүчү улуттук көңүлдөрдү милдеттүү эсепке алууну иш жүзөгө ашырат. Улуттук саясатта улуттук кызыкчылыктар канчалык аз эске алынып, иш жүзүнө ашырылса, алар ошончолук чоң болуп массалык, улуттук аң-сезимде чагылдырылат. Мындай шарттарда улуттук көңүлдөр улутчулдукка өсүп жетишет. Бул өз кезегинде саясий максаттарында улуттук кыймылдардын лидерлери, түрдүү улутчул - мансапкорлор тарабынан колдонулуучу улуттук-популисттик фондду түзөт. Белгилүү социалдык күчтөрдүн кызыкчылыгын чагылдырган саясий режимден улам Улуттук саясатта төмөнкүлөр басымдуулук кылышы мүмкүн:
Колдонулган адабияттар
Кыргыз педагогикасы:Энциклопедиялык окуу куралы/Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. кеңеш И. Бекбоев(төрага) ж.б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 340 б. ISBN 9967-14-018-6
Бир калыптагы кыймыл
Бир калыптагы кыймыл - убакыт бирдик ичинде бирдей жолду басып өткөн кыймыл. Бул учурда кыймыл турактуу ылдамдыкта болот, u=s/t=const, мында s өткөн жол, t убакыт. Катуу нерсе бир калыпта алга умтулуучу, айланма жана буралма кыймылда болот. Алга умтулуу кыймылында нерсенин бардык чекиттери бирдей кыймылдайт жана ылдамдыгы барабар. Айланма кыймылда айлануу огунда жатпаган нерсенин чекиттери тийиштүү айлана боюнча, айлануу огу окту бойлото, ал эми алга умтулуу кыймылында болсо, нерсе буралма кыймылда болот.
Коркунуч
1) Психологияда терс эмоция. Элестетилген коркунучтун же болбосо реалдуу себептердин пайда болушунда организмдин жашоосуна, баалуулуктарды сактаган адамга коркунуч туудурса (идеалдар, максат, принцип).
2) Экзистенциализмдин бирден бир негизги түшүнүгү.
Коркунуч - коркуу жөнөкөй эмпирикалык айырмачылык катары С. Кьеркегор тарабынан киргизилген, шарт же болбосо конкреттүү предмет келтирет жана аныкталбаган себепсиз коркунуч-кайгы.
Метафизикалык коркунуч жаныбарларга белгисиз эч нерсе буюм катары пайда болбойт жана адам чектеген жашоосу ошону билет жана ошо менен шартталган.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Атайын нуска
Атайын нуска - басмадан чыккан ар кандай чыгармалардын мамлекеттик атайын китеп сактоо жайларына, библиографиялык жана маалымдоо борборлоруна, ири китепканаларга милдеттүү түрдө жөнөтүлө турган нускасы. Атайын нусканы сактоо иштерин Китеп палатасы жүргүзөт.
Криптоплакс
Криптоплакс (лат. Cryptoplax) – чопкуттуу моллюскалардын бир уруусу.
Кегети
Кегети - Чүй районунундагы суу. Кыргыз Ала тоосунун түндүк капталынан башталып, Чүй дарыясынана жетпей сугатка бөлүнүп кетет. Узундугу 55 км, алабынын аянты өрөөнү 290 км2. Башжагында токойлуу кууш өрөөн менен агып, өзөнүндө шагыл-таштар, босоголор бар. Тоодон чыга бериште өрөөнү кеңейип, салааларга бөлүнүп кетет. Жылдык ортчо чыгымы 2,34 м3/сек.
Эң көп чыгымы июлда, эң азы февралда байкалат. Декабрда тартылып, май айында киребаштайт. Ири куймасы–|Көлтөр (17 км). Сугатка пайдаланылат. Жээгинде Кегети, Акбешим ж.б.кыштак жайгашкан.
Колдонулган адабияттар
...
Даргиндер
Даргиндер (өздөрүн дарган, дарганти деп аташат) – Дагстан Республикасынын жергиликтүү калкы. Россиянын Ставрополь крайында жана Калмакстанда да жашайт. Жалпы саны 365,0 миң адам, анын ичинде (тили, маданияты, турмуш-тиричилиги жагынан жакын кайтаг жана кубачилер менен кошо) 280,4 миңи Дагстанда (2000). Даргин, ошондой эле орус тилинде да сүйлөшөт. Дини – мусулман-суннит. Даргиндер этноними алгач 15-кылымда эскерилет. Даргиндердин негизги кесиби – дыйканчылык, мал чарбачылык, багбанчылык. Байыртан өнүккөн кол өнөрчүлүгү бар. Негизинен тоолуу аймактарда жүн (кездеме, килем, таар жана башка токуу иштери), металл, жыгач, таш жана тери иштетүү кеңири өнүккөн. Кубачи зергерлери курал-жарактары, зeр буюмдары менен даңкталган. Даргиндердин негизги социалдык уюткусун айылдык жамаат түзүп, кичи үй- бүлө түрү калыптанган. Бир тукумдан тараган тухум – үй- бүлөнүн патрилиниялык тобу сакталган. Даргиндер үстү темир же черепица менен жабылган эки же көп кабат үйлөрдө жашашат. Эркектер көйнөк, ыштан, бешмант, черкеска (бели тар, жакасыз, узун чапан), бурка (жеңсиз чапан), тон, булгаары жана кийизден жасалган бут кийим, аялдар көйнөк, кенен  шым, тон жана булгаары өтүк, башына күмүш кооздуктар менен жасалгаланган чухта жамынган. Салттуу тамак-ашы – дан, эт, сүт азыктары, Ошондой эле жашылча-жемиштер.
Ревалоризация
Ревалоризация - Кандайдыр бир өлкөнүн акча бирдигин өзгөртүп, аны башкача ат менен атоо. Көптөгөн өлкөлөр, айрыкча согуш маалынан кийин гиперинфляция болгон мезгилдерде бул жолду тандашкан. Мисалы, Францияда 15 жыл мурун «Жаңы Франк» (Nouveau Franc) аты менен мурунку акча бирдигинин ревалоризациялап, 1 NF=100 Франк түрүндө эски акчасын өзгөрткөн. Немис маркасы, италия лирети, грек драхмиси II Дүйнөлүк согуштан кийин бул операциядан өткөрүлгөн. Ревалоризация менен револьвация таптакыр башка түшүнүктү бергенине карабастан, көбүнчө бири-бирине чатыштырылып колдонулуп жүрөт.
Колдонулган адабияттар
Эл аралык мамилелер сөздүгү/ Түз. Аббас Караагачлы; котор. Топчугүл Нармаматова, -Б.:КТМУ, 2008.- б. ISBN 978-9967-24-921-9
Касаи
Касаи (төмөнкү агымында – Ква) – Ангола менен Конгодогу (Киншаса) дарыя. Конго (Заир) дарыясынын эң ири сол куймасы. Узундугу 2000 кмдей, алабынын аянты 880,2 миң км2. Лунда платосунан башталат да, анын Түндүк капталы жана Конго ойдуңу аркылуу агат. Нугунда босоголор менен шаркыратмалар көп. Негизги куймалары: Лулуа, Санкуру, Фими-Лукение (оң), Кванго (сол). Суусу сентябрь–октябрдан майга чейин кирет. Орточо чыгымы 10 миң м3/сек (эң азы 5 миң м3/сек, көбү 20 миң мЗ/секга чейин). Балык кармалат. Чатынан 750 км аралыкка чейин кеме жүрөт. Ири пристаны – Илебо [Конго (Киншаса)].
Унитардык мамлекет
Унитардык мамлекет (фр. unitaire - биримдик) мамлекеттик, улуттук-мамлекеттик түзүлүштүн формасы. Төмөнкү негизги белгилер менен мүнөздөлөт: Централизм түрдүү даражада жана түрдүү формаларда өзүн көрсөтөт. Кээде борбордук бийлик тарабынан администрациялык-аймактык бирдиктерди башкаруу үчүн шайлануучу муниципалдык органдардын ордуна өзүлөрүнүн өкүлдөрүн дайындоого чейин барат. Унитардык мамлекетте администрациялык-аймактык бирдиктерди башкаруунун жергиликтүү органдары бийликтин борбордук органдарынын нормативдик актылары менен жетектелишет. Алардын норма жаратуу ишмердиги борбордук бийликке баш ийүү мүнөзүнө ээ. Жергиликтүү соттук органдар бирдиктүү борборлоштурулган соттук системанын тизмеги болуп саналат. Азыркы мезгилдеги мамлекеттердин көпчүлүгү - унитардык мамлекеттер.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз педагогикасы:Энциклопедиялык окуу куралы/Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. кеңеш И. Бекбоев(төрага) ж.б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 340 б. ISBN 9967-14-018-6
Чорголу
Чорголу (Чорголу) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Панфилов районундагы айыл. Фрунзе айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 335 киши.
Бото-Мойнок
Бото-Мойнок — топоним. Манас Алмамбетке алгач жолугарда кырк чоросу менен ууга чыгып, тамаша кылып жүрүп, Көкчөгө тарынып келаткан Алмамбетти көргөн жер (Сагымбай Орозбаков, 2. 290). Географиялык реалияда Ашмара суусунун башы Кыргыз Ала-Тоосундагы бел.
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Өзгөчө жетишкендиктер сыйлыгы
Өзгөчө жетишкендиктер сыйлыгы (англ. Breakthrough Prize) - илимий жетишкендиктер үчүн "Өзгөчө жетишкендиктер" сыйлыгынын башкаруучу кеңеши тарабынан үч багыт боюнча ыйгарылган эл аралык сыйлыктардын топтому.
Аталган сыйлыктар Сергей Брин, Энн Вожицки, Марк Цукерберг, Присцилла Чан, Юрий Милнер, Жулия Милнер, Жек Ма жана Кэти Жаң тарабынан түзүлгөн. Мурдагы лауреаттарын комитеттери жеңүүчүлөрдү көрсөтүлгөн талапкерлердин арасынан онлайн жана жалпыга ачык болгон жараянда тандашат.
Лауреаттардын ар бири 3 млн АКШ доллар өлчөмүндөгү сыйлыкка ээ болот. Алар жетишкендиктерин майрамдоого ылайыкталган сыйлык тапшыруучу телекөрсөтүүгө катышып, окумуштуулардын кийинки муунун шыктандырышат. Ошондой эле аземдин бир бөлүгү катары алар доклад жана талкуу программаларына катышышат. Жаңы эле ачылыш жасаган адамдар болочоктогу Өзгөчө жетишкендиктер сыйлыгына катышуу мүмкүнчүлүгүн алышат.
Байге
Байге сүрөтчү Олафур Элиассон (дан. Olafur Eliasson) тарабынан жасалган. Элиассондун көпчүлүк эмгектери сыяктуу бул айкел көркөм өнөр менен илимдин ортосундагы орток чөйрөнү изилдейт. Ал тороид формасында жасалып, кара тешиктер, галактикалар, деңиз үлүл кабыктарын жана ДНКнын орому сыяктуу табигый калыптарды эске салат.
Токтогул району
Токтогул району ― Кыргызстандын Жалал-Абад облусундагы район. Административдик борбору ― Токтогул шаары.
Сары уйгур
САРЫ УЙГУР – түпкү теги боюнча Уйгур кагандыгынын (744–840) негизги калкы менен жалпылыгы бар түрк тилдеринде сүйлөгөн эл. Түндүк-Батыш Кытайда (Ганьсу провинциясынын батыш тарабындагы Чжанье жана Цзюцюань шаарларына жамаатташ жерлерде) жашашат. Алар 1954-жылы улуттук адмиистративдик. (автономиялык уезд) укуктагы башкаруу бирдигине ээ болушкан. Учурда он миңден ашуун Сары уйгур бар. Чарбасынын негизин мал чарбачылыгы менен дыйканчылык түзөт. Байыртадан жергиликтүү кытай, тибет, моңголдор менен жамаатташ жашоо, чарбалык-маданий, тилдик байланыштар Сары уйгурларга таасирин тийгизген. Алардын тибеттешкен жана моңголдошкон бөлүгү «шира югур», кытайча сүйлөгөнү «юйгу», эне тилин сактап калгандары (түрк тилинде сүйлөгөндөрү) сары уйгур деп аталат. Натыйжада, түпкү теги бир эл учурда өз ара кытай тили аркылуу баарлашып калышкан. «Ойлык» (өрөөндүк, түздүктүк), «таглык» (тоолук, тоодо жашагандар) деген эки чоң тайпага бөлүнүшөт. Сары уйгур будда динин тутунган кытайлашкан юйгулардан айырмаланышып, шаманизмге көбүрөөк маани беришет.
Токтогул району
Административдик-аймактык бөлүнүшү
Районго он айыл аймагы жана бир шаар кирет:
Дорожковка (Юга куймасы)
Дорожковка — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Түштүк дарыясынын сол жээгинен 221 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бирма тили
Бирма тили — тибет-бирма тилдеринин бири. Мьянма Союзунун мамлекеттик тили. Аракан, тавой, инта, дану, таунйоу, йо диалектилеринен турат. Муунчул жана тончул Бирма тили бир топ агглютинативдүү элементтерди камтыганы менен аморфтуу тилдерге кирет.
Александр Даргомыжский
Даргомыжский Александр Сергеевич [2(14). 2. 1813, Тула губерниясы, Белёвск уезди, Троицк кыштагы – 5(17). 1. 1869, Петербург] – орус композитору, музыка сын реализминин ири өкүлү. Бир катар чыгармаларында («Картаң капрал», «Курт», «Титулярдык советник») коомдук теңсиздикти ашкерелеген. Элдин турмуш-тиричилигин чагылдырган лирикалык, декламациялык-речитативдик драмалардын жаңы түрлөрүн жараткан. Даргомыжский орустун Глинка баштаган улуттук классикалык музыка мектебинин элдик-реалисттик талаптарын өнүктүрүп, жаңы табылгалар менен байыткан. Белгилүү чыгармалары: «Эсмеральда» (В.Гюгонун романы боюнча, 1841), «Суу периси» (1855), «Таш конок» (1866, экөө тең А. С. Пушкиндин чыгармалары боюнча) жана башка опералар. Даргомыжский симфоника оркестр үчүн «Жезкемпир» аттуу  тамашалуу  фантазияны (1862) жана «Чухон фантазияларын»  (1867),  фортепьяно үчүн пьесаларды, вокалдык квартеттерди, 100гө жакын романс, ырларды жазган. Даргомыжскийди Мусоргский музыкадагы чындыктын окутуучусу деп атаган. А. Малдыбаев атындагы Кыргыз улуттук опера жана балет театрында «Эсмеральда», «Суу периси» жана башка опералары коюлган.
Кара-Жылга марганец кени
'Кара-Жылга марганец кени Жалал-Абад облусунун Аксы районунда, Таш-Көмүр шаарынан 15 км түндүктө, Бозбу тоосунда жайгашкан. Кен 1950-ж. ачылып, геол. иштер жүргүзүлгөн. Кен аймагы девон мезгилинде пайда болгон акиташ тектери, фельзиттер, альбитофирлер, кварцтуу порфирлер жана алардын туфтарынан түзүлгөн. Акиташтын эффузивдер менен болжол контактысын бойлоп марганец рудасын камтыган үч участок созулуп жатат. Алардын жер үстүндөгү ченеми төмөнкүчө: 1-участоктуку – узундугу 60 м, туурасы 27 м; 2-участоктуку – узундугу 15 м, туурасы 0,5 м; 3-участоктуку – узундугу 15 м, туурасы 4 м. Руда кварц, кальцит, пиролюзит минералдарынан турат. Рудадагы марганецтин орточо өлчөмү 14,4%. Руданыкын болжол ресурсу 1728 миң т, марганецтики – 248,8 миң т.
Сасык-Үңкүр үңкүрү
САСЫК-ҮҢКҮР ҮҢКҮРҮ – таш дооруна (мустье мезгилине) таандык эстелик. Ош облусунун Араван районунун Сасы-Күңкүр айылына жакын жерде Чилустун кырка тоосунун батыш этегинде жайгашкан. Үңкүрдүн диаметри 8 метр, туурасы 13 метр, уундуугу. 37 метр, бийиктиги 15 метр. Андан 2 кыргыч жана үч бурчтуу сынык таш табылган. Бул маданиятты ар-хеологдор В. А. Ранов жана Б. М. Юнусалиев 1967–68-жылы изилдешкен.
Адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Роберт Де Ниро
Роберт Энтони Де Ниро (Robert De Niro; 1943-жылдын 17-августунда туулган) -америкалык актер, продюсер жана режиссер. Ал Италиянын дагы, АКШнын дагы жарандыгын алган. Актер "Өкүл ата 2 " (англ. The Godfather Part II) тасмасында аткарган Витонун ролу үчүн "Экинчи пландагы эң мыкты актер" номинациясында "Оскар" сыйлыгын алган. Анын кинорежиссер Мартин Скорсезе менен көп жылдык кесиптик байланышы жемиштүү болуп, "Кутурган өгүз" (англ. Raging Bull ) тасмасындагы Жейк Ла Моттанын ролу "Эң мыкты актер" номинациясында "Оскар" сыйлыгына татыктуу болгон. Ал 2003-жылы Америка кино искусство институтунун (AFI Life Achievement Award) сыйлыгына татыктуу болсо, "Алтын глобус" сыйлыгына ( Сесиль Де Милль) 2010-жылы арзыган. 2016-жылы АКШнын ошол кездеги президенти Барак Обама тарабынан "Эркиндик" медалы ыйгарылган.
Де Ниро кинодогу ири ролдору "Барабанды акырын ойно" (англ. Bang the Drum Slowly, 1973) спорттук драмасына жана М. Скорсезенин " "Жаман көчөлөр" (англ. Mean Streets) тасмасыне таандык. Ал М. Скорсезенин "Такси айдоочу" (англ. Taxi Driver, 1976) жана "Коркунуч тумшугу" (англ. Cape Fear, 1991) тасмасындагы ролдору "Оскар" сыйлыгынын көптөгөн номинацияларына талапкер болгон. Де Ниро Майкл Чимино тарткан "Бугуларга аңчылык" (англ. The Deer Hunter, 1978), Пенни Маршаллдын "Ойгонуу" (англ. Awakenings, 1990) Дэвид О. Расселлдин “Күмүш мукабалуу китеп” ( Silver Linings Playbook, 2012) тасмаларына катышкандыгы үчүн дагы кошумча сыйлыктарга көрсөтүлгөн.
Де Ниро "Алтын глобус" сыйлыгынын Көркөм фильмдеги эң мыкты актер" номинациясына "Нү-Йорк, Нү-Йорк" (англ. New York, New York (1977), "Түнгө чейин шашуу" (англ. Midnight Run, 1988), "Муну талда" ( англ.Analyze This, 1999) жана "Ата-эне менен таанышуу" (англ. Meet the Parents, 2000) тасмаларындаги ролдору үчүн төрт жолу көрсөтүлгөн. Башка көрүнүктүү ролдору "Америкада бир кезде" (англ. Once Upon a Time in America, 1984), "Бразилия" (англ. Brazil, 1985), "Миссия-кызмат" (англ. The Mission, 1986), "Кол тийбестер" (англ. The Untouchables, 1987), "Кыл чайнаш" (англ. Heat, 1995) жана "Казино" Casino (1995) тасмаларына таандык. Роберт де Нирло "Бронкс окуясы" (англ. A Bronx Tale, 1993) жана "Жакшы койчу" (англ. The Good Shepherd, 2006) тасмаларын тартып жана роль жараткан
Бала чагы
Роберт Де Ниро - Нью-Йорк шаарында 17 Августта, 1943 жылы туулган. Роберт Де Ниро Нью-Йорктун Кичи Италия аталган жеринде жана Манхэттенден анча алыс эмес Гринвич Виллидж жеринде бала чагы өткөн. Гринвич Виллидже артист жана сүрөтчүлөрдүн көп чогулган жери эле. Де Ниро он жашка чыкканда анын артисттик дебюту болгон. Ал “Оз өлкөсүнүн табышмактуу сыйкырчысы” жомогунун мектептеги оюнунда коркок Арстандын ролун ойногон. Бир нече жыл жалпы орто билим берүү мектебинде окуган соң ал апасынын айтуусу боюнча Нью-Йорк шаарында жайгашкан Фьорелло Ла Гуардия музыка, искусство жана аткаруучулук өнөр боюнча Жогорку окуу жайга окууга кирет. (Кызыктуусу бул окуу жайда Аль Пачино да окуган). Де Ниро Стелла Адлердин курстарында окуган жана Ли Страсбергдин актердук студиясында катышчу.
1960 жана 1970 жылдары
Роберт Де Ниро 1963 жылы Брайан Де Пальманын “Үйлөнүү той” фильминде күйөө жолдоштун ролун жараткан. 1970 жылы Де Ниро үчүн жемиштүү жыл болгон, анткени ал “Акырын тарсылдат” фильминде бейсболчу Брюс Пирсондун ролун ойнойт. Бул ролу үчүн ал Нью Йорк Киносынчыларынын экинчи пландагы актер оюнунун премиясын жана аны менен бирге эл арасында аты угула баштайт. Жылдын аягында Де Ниро Френсис Форд Копполанын долбоору “Өкүл ата 2” Вито Карлеоненин ролун жаратат. Ал ролу үчүн Роберт Де Ниро экинчи пландагы мыкты актер номинациясында “Оскар” алат. Роберт итальян тилинде ойногон, жана бул сыйлык америкалык актерго, бирок башка тилде ойногондугуна байланыштуу да берген.
1980 жана 1990 жылдар
1980 жыл Де Ниро үчүн абдан жемиштүү жыл болгон. Ал Мартин Скорсезенин “Кутурган бука” киносунда боксер Джейк Ламоттанын каарманын ойногон. Ал кино эки “Оскар” алган жана ал ролду жаратуу үчүн Де Ниро бокс менен машыккан. 1984 жылы Роберт Де Ниро Серджо Леоненин “Бир жолу Америкада” фильминде Дэвид Аарансондун ролун ойнойт. Ал адамдын жаш кезин жана карыган учурун да ойногон. Атайын кары көрүнүш үчүн ал 27 килограмм салмак кошкон. 1995 жылы Роберт Де Ниро Аль Пачино менен бирге “Кармашуу” киносунда ойногон. Бул фильм көптөгөн ийгилик алып келген жана сынчылардын сынынан да жакшы өткөн. Ушул эле жылы Роберт Де Ниро Джо Пеши менен биргеликте “Казино” фильмин жаратышкан. Сынчылар Робертке жогорку баа беришкен, анткени ал терс каармандардын ролун ойногон күнүндө дагы аны өтө жогорку дэңгээлде ойногон жана каармандарынан адам корккон жана сыйлаган.
Азыркы учурда
Роберт Де Ниро азыркы күнгө чейин киного тартылып келет. 2000 жылы ал “Аскер суучул” киносунда офицердин ролун мыкты жараткан жана “Фокерлер менен таанышуу 1-2” комедияларында ойноп келет. Кийинки тартылган кинолору көбүнчө коммерциялык багытты көздөп келет, анткени 2001 жылдын 11 Сентябрындагы террористтик соккудан кийин көптөгөн кайрымдуулук иштерге тапкан каражатын жумшайт.
Ишкердүүлүк активдүүлүгү
Роберт Де Ниро активдүү жана ийгиликтүү ишкер болуп саналат, анткени анын компаниялары жана ресторандары бар. Трайбек Продакшнс компаниясы жана жапондуктар менен иштетилген Нобу ресторандарынын ээси.
Жеке жашоосу
Роберт Де Ниронун биринчи аялы Дайенн Эббот, ал кара түстүү ырчы жана актриса болгон. Ал аялынын биринчи күйөөсүнөн кызы Дреннаны багып алган. Дренна Де Ниро киного атасы менен бир нече ирет тартылган. Дайеннден Роберттин Рафаэль аттуу баласы бар. Ал да киного тартылып баштап, бирок кийинчерээк таштап койгон. 1988 жылы Де Ниро Эббот менен ажырашып кеткен. Кийинчерээк Де Ниро модель Тука Смит менен мамиледе болгон жана юридикалык каттоодон өткөн эмес. Алар Джуллиан Хенри жана Аарон Кендрик балдары бар. 1997 жылы Роберт Де Ниро экинчи ирет үйлөнгөн. Анын аялы Грейс Хаттауэр мурда стюардесса болгон. Экөөнүн Элиотт аттуу баласы бар.
Шилтемелер
Категория :АКШ
Автоэтнонимдер
Автоэтнонимдер - уруулардын, этнографиялык топтордун, элдердин өзүн-өзү атоосу, таанып-билүүсү, энчилүү аты. Мисалы, кытайлар өздөрүн «ханзу» деп аташат; ал эми батышта «чайна», мусулман элдеринде «чин», түрк тилдүү элдерде «кытай», «кыдат» деген аттар менен белгилүү.Венгрлер мамлекетинин атын Хун- гария, өздөрүн «мадярсварош» деп аташары маалым. Венгрия өлкөсүнүн жашоочулары славяндарда «венгр», «мадяр», түрк тилдүү элдерде «мажар» деген этностук аталыштар менен белгилүү.
Колдонулган адабияттар
Эндоэтноним
Криптопсар
Криптопсар (лат. Cryptopsaras couesii) – кайырмакчы балыктардын бир түрү.
Кумарья (дарыя)
Кумарья — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Турузбаевка дарыясынын сол жээгинен 54 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тура дарыясы Тагил дарыясынын куюлушунан Тагил дарыясы, Ница дарыясы жана Пышма дарыясы дарыяларын кошпогондо аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Чыгыш батыш
Чыгыш батыш – мадан, социалдык, философиялык, руханий-психологиялык системалардын бири-бирин аныктоосунун формасы, адамдын ишкердүүлүгү менен ой-жүгүртүүсүндөгү эки башка түрлөрдүн карама-каршылыгы жана байланышы. Чыгыш менен  Батыштын  бинардык оппозициясы ар түрдүү каралат. Мисалы, философияда (мистицизм-рационализм), экономикада (агрардык-индустриалдык), коомдо (коллективдүүлүк-индивидуалдуулук), жүрүм-турум эрежесинде (баамдоочулук-активдүүлүк) ж. б.Географиялык тараптан Чыгыш менен  Батыштын  маселеси байыркы гректер өзүн Чыгыш  мамлекети  карама-каршы койгондон бери башталат. Кийин европалык мамлекеттердин Азиянын жерлерине соода-сатык, саясий, согуштук, маданий экспонсиясынын жүрүшүндө стереотиптүү «сызыктуу» каршылыктар: руханийликке-практицизм, космоцентризмге-антропоцентризм, монизмге-дуализм айкындалат. Негизинен чыгыш батыштын маселеси европалыктар чыгыш элдеринин өзгөчөлүктөрүн түшүнүүгө аракет кылуусунун натыйжасында пайда болгон, ал эми «востокоцентризм» «европоцентризмге» карата жооп катары жаралган концепция. Философиянын алкагында бул маселени карасак, философия алгач Чыгыш өлкөлөрүндө пайда болуп, кийин Батышка тараган. Орто кылымдарда философиянын борбору кайрадан чыгышка-араб мусулман өлкөлөрүнө өтүп, Жаңы Мезгилде европанын мамлекеттерине өтөт. Санскрипттик адабият Шеллинг, Фихте, Гегель, Шопенгауэр сыяктуу философтордун ой жүгүртүүсүнө чоң таасир кылган. 20-к-дын аягында бардык адамдар ар түрдүү регионалдык, экономикалык, саясий, этномаданий ж. б. жалпылыктардын негизинде диалог же полилог түзүшүп, Чыгыш Батыштын  карама-каршылыкташтыруу туура эместигин баамдашты. Бирдиктүү Чыгыш же бирдиктүү Б. жок, алар өз ара бир топ экономикалык жана маданий борборлорго бөлүнүшөт; мисалга чыгыш  (Жер ортолук дениздик, Борбордук азиялык, Тынч океандык) же Батыш (Борбордук европалык, батыш европалык, Атлантикалык). Чыгыш Батыштын стереотиби өзүнүн мурунку маанисин жоготуп, азыркы учурда анын ордуна башка оппозициялар: «Түндүк-Түштүк», «Европа-Африка», «Япония-Азия», «АКШ-Латын Америкасы» жана  башка орчундуу маселеге айланып бара жатат.
Питчаль-Кыке дарыясы
Питчаль-Кыке — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Худосей дарыясынын оң жээгинен 2 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
2017 Топ-Лига
2017 Шоро Топ-Лига — Кыргызстан футбол чемпиондугунун жогорку дивизионунун 26-мезгили. 2017 футбол мезгилинде Алай (Ош) футбол клубу мурунку мезгилдин чемпиону болуп, чемпиондук наамды сактап калган.
Мелдеш жадыбалы
<section begin=карта />
Касан-Сай сурьма кени
Касан-Сай сурьма кени - Жалал-Абад облусунун Чаткал районунда, Чаткал кырка тоосунун түштүк-чыгыш капталындагы Касан-Сай суусунун сол өйүзүндө, деңиз деңгээлинен 1420–1700 м бийикте.
1934-жылы табылып, 1936–72-жылдары мезгил-мезгили менен чалгындалган. Кен аймагын протерозой заманынын аягында пайда болгон акиташ менен сланецтер түзөт. Кен таш негизинен бул тектердин кошулган жеринде, кээде акиташ тегинин арасындагы брекчия кабаттарында кезигет. Кен таш кабатча түрүндөгү барит, кварц, кальцит, антимонит, сфалерит жана сейрек кездешүүчү минералдардан турат. Брекчия кремнийлүү тектердин сыныктарынан түзүлүп, кварц, антимонит, кээде барит, кальцит менен цементтелген. Кен таш тулкуларынын узундугу 30–300 мге созулуп, калыңдыгы 0,7–7,0 мге жетет. Кен герцин металлогениялык доорунда гидротермден пайда болгон. Сурьманын орточо өлчөмү 3,48%. Кен таштын запасы С2 категориясы боюнча 1123 миң тонна, сурьманыкы 39087 тонна.
29 Февраль (Бирдин айы)
29-Февраль - Григорий календары боюнча 60-күнү, жылдын аягына чейин 306 (толук жылда 365) күн бар.
Манагора (Иглин району, Башкыртстан)
Манагора — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Лемезин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 52 киши. Почта индекси — 452427, ОКАТО коду — 80228835002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Джаконита (Нү-Мексико)
Джаконита (Нү-Мексико) (Jaconita) — Нү-Мексико штатынын Santa Fe округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 343 киши. Болжолдуу аянты - 1.7 км². FIPS коду — 35-34925.
Кара-Жылга сейрек металлдар кени
Кара-Жылга сейрек металлдар кени Талас районунда, Каражылга тоосунда, Кең-Кол суусунун оң жээгинде, деңиз деңгээлинен 1850–2200 м бийиктикте. 1957–61-ж. издөө-баалоо иштери жүргүзүлгөн. Кен рифейдин каражылга гранит жана гнейс–гранит интрузиясынын эндоконтактысынын түндүк-чыгыш бөлүгүнө туура келет. Руда тулкулары граниттин катаклазданган, гнейстелген зоналарына туташып, түндүк-батышка созулган жараканын бузулуштары менен байланышкан. Негизги руда минералдары: ферриторит, торит, ортит, монацит, ильмонорутил. Рудадагы сейрек учуроочу металлдардын кычкылынын орточо өлчөмү – 0,1 – 0,7%. Сейрек учуроочу металлдардын болжол ресурсу 16700 т.
Ботонун-Бели
Ботонун-Бели — топоним. Көкчөгө тарынып капаланып келе жаткан Алмамбетти Манас алыстан көрүп, аны сынамакка Чалыбай, Ажыбай, Сыргак, Кутунай, Чубак Б.-Б-нен тосуп туруп, тоноп, топоңдото алдыңарга салып топко айдап келгиле деп жөнөткөн бел (Сагымбай Орозбаков, 2. 304).
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4