cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Демокрит
Атомдук материализм
Левкипптин жолун жолдоп, Демокрит бардык бар болуп турган нерселер атомдордон жана боштуктардан турат деп эсептейт. Атомдор бөлүнбөй турган бөлүкчөлөр. Атомдор өз ара кошулуп, нерселерди пайда кылат. Алар өз ара формасы, тартиби жана кыймыл-жылыштары боюнча айырмаланышат. Атомдор бир бүтүн нерсе, алар бөлүнбөйт, өзгөрбөйт жана жок болуп да кетпейт. Булардан башка да боштук дегенибиз бар, боштук болбосо нерселердин орун алмашып, кыймылдап жүрүшүнө, ошондой эле тыгызданышына жана коюланышына мүмкүнчүлүк да болбос эле. Боштук өзүнүн касиети боюнча бир тектүү, ал телолорду бирин биринен бөлүп тура алат, ошондой эле нерселердин өз ичинде да бар болуп тура алат жана бул телолордун айрым бөлүктөрүн өз өзүнчө бөлүп тура алат. Атомдордо болсо боштук болбойт, алар абсолюттук тыкыстык менен айырмаланышат.
Декарттын пикири боюнча дүйнөдө сансыз коп атомдор бар. Ошондой эле атомдордун формалары да чексиз. Ошону менен эле бирге Демокрит дүйнөнүн мезгил агымындагы түбөлүктүүлүгүн жана анын мейкиндиктеги чексиздигин да тааныйт. Ал дайыма пайда болуп жана кайрадан өлүп жок болуп турган көптөгөн дүйнөлөрдүн бар экендигине ишенген.
Атомдор жаратылышынан кыймылга ээ жана ал кыймыл атомдордун оз ара кагылышуулары аркылуу пайда болот. Кыймыл өнүгүүнүн негизги булагы катарында чыгат. Демокрит алгачкы (түпкыймыл) кыймыл, биринчи түрткү эч качан болгон эмес, анткени кыймыл атомдордун жашоо ыгы дейт.
Ал Левкипптин жолун жолдоп, ага чейинки философтор айтышкандай эч нерсе жоктон бар болбойт жана себепсиз эч нерсе пайда да болбойт деп эсептеген. Бардык болуп жаткандар ырааттуу зарылдык боюнча болуп турат. Баардыгы атомдордун механикалык кыймылы аркылуу детерминдештирилген. Диоген Лаэртский жазгандай, Демокритте «бардык нерсе детерминдештирилген: ар бир пайда болгон нерсенин себеби — куюн, бул куюнду ал зарылдык деп атайт». Демокрит үчүн кокустук деген жок нерсе, бардык нерсенин өз себеби бар, демек алар кокустук боло албайт. А түгүл бирине бири байланышпаган эки катардагы окуялардын кокустан дал келип кесилишип калышы сыяктуу көрүнүштөрдү да Демокрит зарылдык деп таап, бул окуяга көрүнүштөрдүн себептик тутуму алып келген дейт. Мына ошентип, Демокрит өзүнүн механикалык кыймылды кыймылдын бирден бир формасы деп тааныгандыгынан улам келип чыгуучу ырааттуу детерминизм позициясында турат.
Сезим таанымы
Демокрит сезим таанымына чоң маани берген. Сезим органдары тарабынан тышкы предметтердин кабылданышын түшүндүрүү үчүн ал агылуу теориясын көтөрүп чыгат. Бул теория боюнча предметтерден ушул предметтерге окшош образдар агылып чыгат. Алар көзгө урунганда предмет жөнүндө элес пайда болот. Сезим таанымы, Демокриттин пикири боюнча, анык тааным болуп саналбайт. Сезим аркылуу келе турган таанымды ал «караңгы» тааным деп атайт, ал чыныгы тааным эмес. Таанымдын чыныгы формасы — ой жүгүртүүнүн жардамы менен жетишиле турган тааным.
Адамдын психикалык иш-аракетин түшүндүрө келип, Демокрит: жан дегенибиз — бул кыймылдагы башталма, сезип-туюунун жана ойлоонун органы деп жазат. Телону кыймылга келтирүү үчүн жан өзү материалдык жана кыймылдагы нерсе болушу керек. Жан атомдордон турат, ошондуктан ал өлөт, анткени адам өлгөндөн кийин жандын атомдору да тарап чачылып кетет.
Демокрит атеисттик көз карашты туткан, муну Аристотель далилдейт. Адамдар кудайларга жаратылыштагы: күндүн күркүрөгөнү, чагылган, күндүн жана айдын тутулушу сыяктуу коркунучтуу кубулуштардын таасири астында ишенип калышкан деп эсептеген.
Өзүнүн саясый көз карашы боюнча, Демокрит грек демократиясынын кызуу жактоочусу болгон, башкаруунун кул ээлөөчүлүк формасын жактаган, аристократтарга каршы күрөшкөн. Ал мындай деп жазат: «Кулчулукка караганда эркиндик канчалык артык болсо, демократиянын тушундагы кедейлик падышалардын тушундагы граждандардын жыргалчылыгы деп аталгандан ошончолук артык».
Этикадан Демокрит индивидуалисттик принципке таянат. Ал үчүн башкы нерсе — бул «ак ниет ой-пикирге жетишүү», «Жакшылыкты ойлогон адам адилеттүү жана мыйзамдуу иш-аракеттерге умтулат, уктабаганда да, уктаганда да шайыр, ден соолукта жана бейкут болот». Этикалык тарбиянын башкы каражаты деп Демокрит ынандырууну эсептеген. «Мыйзамды жана күчтү колдонууга умтулган адамга караганда таасирлентип, ынандыруучу сөздөрдү колдонгон адам мыкты таасир берүүчү адам болуп чыгат».
Демокриттин философиясы бардык кийинки философия үчүн зор роль ойногон.
Кэндыль-Кы дарыясы
Кэндыль-Кы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Худосей дарыясынын сол жээгинен 167 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Абысайнап Баймоңолова
Баймоңолова Абысайнап Саймачы. 1924-ж. Нарын районундагы МиңБулак айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Тигүү фабрикасында эмгектенет. Атасы айыл ичиндеги саймачылардын «чиймечиси» болгон. Аталаш эжеси Ажар оймочу, энеси Сайра бычмачы-тикмечи делинген. Алый Бекбоеванын ишенимдүү шакирти. Абысайнап ушулардын нускасын алган. Узчулукту «керебет тарткыч», «терезе пардоо», «сүлгү», «бет аарчы» өңдүү буюмдарды жөрмөмө сайма менен ачык, так, төп жасалгалоодон баштаган. Кыргыздын элдик «илме сайма», «шибеге сайма», «ийне сайма», «басма сайма» сыяктууларына көбүрөөк назар таштайт. Туш кийиз жасоодо Абысайнаптын уздук татымы көрүнөт. Басма сайма аркылуу бүткөрүлгөн туш кийизине өзү жашаган чөйрөнүн (Эки-Чат, Көк-Торпок, Солтон-Сары, Тер-Суу, Чуңкур-Суу) табиятын табылгыс көркөм көчөттүн бай каражаты катары алат. Ал бул көрүнүшү элдик оюм-чийимдердин элемент терине шайкеш символдоштурган. Анда кадимки «мүйүз оюмдарынын», «кыял оюмдарынын», «бадам оюмдарынын» элеси көз алдыга келет. Уз аларды табияттагы көрүнүштөр менен айкаштырат. Андай кооздуктар «Абысайнап көчөтү» деп аталат. 60-70 жылдардагы жана андан мурун-кийин да саймачылыкта жүрүп кеткен агым катары кездеме бетине сүрөт түшүрүүчүлүк (В. И. Лениндин портрети, Мамлекеттик гербдер, Спутник, Көгүчкөн, Төш белгилер) сыяктуу көрүнүштөр Абысайнаптын узчулугунда да басымдуу болгон. Ошентсе да ал көркөм каражаттарды түс, өң аркылуу айкалыштырууда анын сайма буюмдары акак таш чөгөрүлгөн зер нускалардай ачыктыкты сактап турат. Уз абалы түшүүчү түрдү чийип алат. Жүндү көбүнчө колдо ийирип, чыйратып, челдеп, аны түрдүү түскө боёп, саймага жип кылат. Анын илме сайма аркылуу бүткөрүлгөн туш кийиздери көбүнчө алты табакчадан турат. Мал чарбачылыкка байланыштуу оюм-көчөттөрдөн тышкары «жөргөмүш», «омуртка», «секиртме», «кереге көз», «ала мончок» (көчөт катары эсептелет да, ортолук менен жээк көчөттөрүн бөлүп турат), «көөкөр», «кушканат» өңдүүлөрдү арбын пайдаланат. Абысайнап жүндү аябай кылдап, анан уютат да, кементай жасайт. Аны кир көтөрүмдүү кездеме менен ичтейт. Kapa баркут кыюлап, колдо шырыйт. Кементайга көрпө ичиктей жака чыгарып, сайма көчөтүн түшүрөт. Ага көбүнчө «мүйүз оюмдарын» тандайт. Мындай сайма жазылышы карыш кармалган эки жеңдин учундагы көркөм көчөттөргө да үндөшөт. Анын буюмдары төрт түлүктү кесип туткан кыргыз элинин каадалуу турмуш-жашоосун туюндурат. Эмгеги баттамада. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1970-ж. В. И. Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгына карата «Жасалга-колдонмо өнөрүнүн Бүткүл союздук көргөзмөсү». Туш кийизи үчүн диплом; 1974-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Кол өнөрчүлөрдүн республикалык көргөзмөсү». Сайма буюмдары үчүн Кыргыз ССР Маданият министрлигинин диплому.
Хаммонтон (Нү-Жерси)
Хаммонтон (Нү-Жерси) (Hammonton) — Нү-Жерси штатынын Атлантик округуна караган АКШ шаары.
Милянфан
Милянфан (Милёнчуан) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусунун Ысык-Ата районунундагы айыл. Милянфан айыл аймагынын акимий борбору жана айыл аймактагы жалгыз айылдык конуш. Калктын көпчүлүк бөлүгү Дунгандар.
Калкы
Калкы - 4 160 киши.
Ук (Тобыл куймасы)
Ук — Орусиядагы дарыя. Курган облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тобыл дарыясынын оң жээгинен 457 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 55 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы Курган шаарынан Есет дарыясынын куймасына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Султан Юсупов
Юсупов Султан (1918, Сокулук району, Таш- Булак айылы) — хор дирижёру, педагог. Кыргыз ССР эл артисти (1967). Кыргыз ССРинин искусствосуна эмгек сиңирген ишмери (1958), профессор (1977).
Өмүр таржымалы
Москва консерваториясынын хор дирижёру бөлүмүн бүтүргөн (1950, профессорлор А. Свешников, Г. Соколов, А. Хасановдун класстары боюнча). 1938—45-ж. Кыргыз мамлекеттик опера жана балет театрында хор артисти. 1952-ж. башкы хормейстер, 1970-ж. дирижёр.
Эмгектери
Бир топ операларды коюуга катышкан. Алардын башкысы «Айчүрөк» (1939), «Манас» (1946) операларынын хорлорун да даярдаган. «Айчүрөк» операсына увертюра, кириш бөлүм катары оркестр пьесасын жазган. Мында операнын идеялык мазмунун, сюжеттик багытын, драмалык чечилишин, образдардын эмоциялык сезимин угуучуларга жыйынтыктуу жеткирет. Бул увертюра «Айчүрөк» операсынын негизги лейтмотивин түзөт. «Айчүрөк» операсы хордук аткарууга өтө бай. Акункандын ордосу, анда «Душманга толду жерибиз» деген элдик ырдын мотивинде жазылган хор менен кешеге ачылып, «Эркиндик эже асманда» деген элдик ырдын мотивиндеги хор менен опера аяктайт. «Манас» операсынын экинчи редакциясы да бир топ элдик обон, күүлөр менен толукталган хорлорго бай. Мында Ю. А. Огонбаевдин «Күйдүм чок» ырынын обонун операнын увертюрасына, андагы хорлорго пайдаланган. Юсупов бул опералардан тышкары бир топ хордук чыгармалардын автору. 1958 —70-жылдары В. В. Маяковский атындагы Кыргыз кыз-келиндер педагогика институтунда иштеген. 1967-жылдан Кыргыз мамлекеттик искуство институтунда хормейстрлерди даярдап эмгектенүүдө.
Сыйлыктары
Эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар менен сыйланган.
Айрым шилтемелер
ТУНГУЧ ХОР ДИРИЖЕРУ СУЛТАН ЮСУПОВ
Бейтарап соттун туруктуу палатасы
Бейтарап соттун туруктуу палатасы – эларалык туруктуу арбитраждык орган, 1899-ж. Гаагада эларалык кагылышууларды тынчтык жолу менен чечүү жөнүндөгү Гаага конвенциясынын жоболорунун негизинде түзүлгөн.
Плазма
Плазма (plasma) – заттын бөлүкчөлөрүнүн иондошуусу көп болгон өзгөчө агрегаттык абал.
Терс жана оң заряддар бири бирин нейтралдайт. Иондошуу даражасына жараша начар иондошкон, жартылай иондошкон жана толук иондошкон плазмага бөлүнөт. Жер атмосферасынын жогорку ионосфера катмары табигый шарттагы начар иондошкон плазмага кирет. Күн, ысык жылдыздар, жылдыз аралык чөйрө өтө жогорку температурада пайда болгон толук иондошкон плазманын мисалы. Жасалма жол менен алынган газ разряддарындагы жана газ разряд лампалардагы плазмалар түрдүү даражадагы жартылай иондошкон плазма. Космос плазмасында электрондор жана оң заряддалган атом ядролору гана болбостон, кээде терс иондор да болот.
Плазма – заттын төртүнчү абалы.
Булут
Булут – өтө майда муз кристаллдары менен суу тамчыларынын атмосферада топтолушу. Ал тропосферада суу буусунун көбөйүшүнөн пайда болот.
Айрым булуттарда суу тамчылары жана кристаллдары чоңойсо, жаан-чачын түрүндө (кыроо, жамгыр, мөндүр, кар) жерге түшөт. Булуттагы 1 м3 булуттун массасында граммдын үлүшүнөн бир нече граммга чейинки тамчылуу суюк жана кристаллдуу суу кармалып турат. Булут катмары жарык нурун начарлатып, бир катар оптикалык кубулуштардын пайда болушуна себеп болот. Булуттарга дүйнөнүн миңдеген метеорологиялык станциялары ар дайым байкоо жүргүзөт.
Булуттардын классификациясы
Булуттар жайгашуу бийиктигине жараша жогорку, ортоңку жана төмөнкү булуттарга айырмаланат. Булуттар катмары (ярус) жана негизги формасы бонча жогорку катмардагы булуттар, ортоңку катмардагы булуттар, төмөнкү катмардагы булуттар тик катмардагы булуттарга бөлүнөт.
Жогорку катмардагы булуттардын бийиктиги 6 кмден жогору. Аларга канат сымал, канат сымал түрмөктөлгөн, канат сымал катмарланган булуттар кирет. Ортоңку катмардагы булуттардын бийиктиги 2–6 км. Алар бийик түрмөктөлгөн жана бийик катмарланган булуттардан турат. Төмөнкү катмардагы булуттардын бийиктиги 2 кмден төмөн. Алар катмарланган – түрмөк, катмарланган жана катмарланган – жамгырлуу булуттардан куралат. Тик катмардагы булуттарга түрмөктөлгөн, түрмөктөлгөн ­ жамгырлуу булуттар кирет. Булут стратосферада седеп түстө, мезосферада күмүштөй ак түстө болот. Азыр илим менен техниканын жетишкендиктери булуттан жаан жаадырат, чогулган булуттарды таркатат, мөндүрдүн түшүшүн токтотот.
Булут артындагы жаркыроо
Булут артындагы жаркыроо – асман чүмкөгүнөн көрүнгөн нурлар. Көбүнчө асманда түрмөктөлгөн ала булут болуп, Күн батып бара жаткан мезгилде көрүнөт. Күн нуру үзүлгөн булуттардын арасынан өтүп, күүгүм тарткан абаны жарык кылат. Башкача айтканда жаан эртең менен жана кечинде Күн горизонттун ары жагында болгон учурда байкалышы мүмкүн. Кээде бул учурда булут алтын сымал жалтылдаган түскө ээ болот.
Булут системалары
Булут системалары, булут чогулмалары адатта планеталык масштабга ээ. Булуттардын макросистемасына жана мезосистемасына (же жергиликтүү системасына) айырмаланат. Макросистеманын узундугу миңдеген километрге жетет, ал бир суткадан 5 суткага чейин турат. Мезосистеманын узундугу ондогон жана жүздөгөн километрге жетет, ал бир нече гана саат турат. Булут системалары мезгил жана мейкиндик бонча формасын, өлчөмүн жана бийиктигин өзгөртүүнүн белгилүү ырааты менен мүнөздөлөт. Булут системаларынын бир түрү булуттардын фендик валы деп аталат. Мындай түрдөгү булуттар тоо кыркаларынан жана ашуулардан күчтүү аба агымы жүргөндө чокуларда пайда болот.
Булуттардын иризациясы
Булуттардын иризациясы – Күндөн 30°тан ашык аралыкта турган түрмөктөлгөн булуттардын чет жакасындагы күн желеси сыяктуу түс. Адатта бул түстө кызыл жана жашыл басымдуулук кылат. Бул кубулуш жарык нурларынын дифракциясына негизделген. Булуттардын түскө боёлгон бөлүктөрү венецтин чоң диаметрлүү сегменттери болот. Кубулуштун аталышы грек. “ирис” күн желеси деген сөздөн чыккан.
Күмүш түстүү булуттар
Күмүш түстүү булуттар – Жер бетинен 70 – 90 км бийиктиктеги мезосферада пайда болуучу булуттун өтө жука катмары. Кээде түнкү асманда күмүш сымал начар жаркырап көзгө чалдыгат. Жылдыз жарыгын өткөрөт. Булут күмүш сымал көгүш ак түскө боёлгон. Алардын өзгөчөлүгү Күн горизонттун астына 6 – 16°ка киргенде, күүгүм ченде зенитке жакын, асмандын түндүк жарымынан көрүнөт. Алар вулкан же космос чаңдарынын муздаган кристаллдарынан турат деп болжолдонот.
Алгебралык бөлчөк (Рационалдык бөлчөк)
Алгебралык бөлчөк, рационалдык болчөк — Р(х, у, ..., z)/Q(х, у, ..., z) эки көп мүчөнүн катышы.
Аныкталуу областы бөлүмү нөлгө барабар болбогон бардык x,y,., .zтен турат. Алгебралык бөлчөктүн негизги касиети: алымын да бөлүмүн да нөлгө барабар болбогон бир эле санга көбөйтүүдөн анын мааниси өзгөрбөйт. Алгебралык бөлчөктүн алымы бөлүмүнөн кичине болсо дурус бөлчөк, алымы бөлүмүнөн чоң болсо, буруш бөлчөк деп аталат.
Автоматтык чийүү прибору
Автоматтык чийүү прибору - график, чийме жана башкаларды жогорку тактыкта автоматтык түрдө чийүүчү түзүлмө. Автоматташтырылган долбоорлоо системасынын маалыматты чыгаруучу негизги түзүлмөлөрүнүн бири жана конструктордун автоматташтырылган жумушчу орунунун негизги бөлүгү. Ал маалыматты инпульс түрүндө ошол автоматташтырылган долбоорлоо системасы менен автоматташтырылган жумуш орунундагы компьютерден алат. Сүрөттү чөйрө сызыгы (контуру) боюнча чийет жана чекиттер боюнча түзөт, андан тышкары тактачалык (планшеттик) жана рулондук прибор болуп бөлүнөт. Куроодо (монтаждоодо), карта тартууда, долбоорлоодо, маалыматтык өлчөө системасында жана башкалар колдонулат.
Чырак (айыл)
Чырак (Чырак) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Жети-Өгүз районундагы айыл. Жети-Өгүз айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 735 киши.
Алгебралык бүтүн сан
Алгебралык бүтүн сан — коэффициенттери бүтүн сан жана жогорку даражалуу мүчөсүнүн коэффициенти 1ге барабар болгон көп мүчөнүн тамыры.
Шырдакбек чеби
Шырдакбек чеби - Борбордук Теңир-Тоодогу Алабуга суусунун оң өйүзүндө (Ак-Талаа району) жайгашкан. 10 – 13-кылымга таандык. Аталышын 18-кылымдагы баатыр Шырдакбектин ысымы менен байланыштырышат. Бул чепти 1945-ж. А. Н. Бернштам изилдеп, отурукташкан үлгүдөгү бир нече турак-жай комплексинин орун алгандыгын аныктаган: Чеп төрт чарчы формада салынган. Сакталып калган дубалдарынын бийиктиги 6 мге че-йин жетип, баксадан курулган. Чептин дубалдары, бурчтары, эшиктери мунаралар менен бекемделген. Мунаралардын боорунда жаа атуу үчүн тешиктер жасалган жана чепти айланта туурасы 20 мдей аң казылган. Шырдакбек чеби Фергана кырка тоосу аркылуу Өзгөн тараптан каттаган байыркы кербен жолунун боюнда жайгашкан. А. Н. Бернштамдын пикири б-ча бул жерде түрк башкаруучу төбөлдөрүнүн чеп-байтактысы орун алып, анын айланасына Ферганадан көчүп келгендердин турак-жайлары жайгашкан. Шырдакбек комплекси соода жолунун боюнда жайгашып, ал жерден орто кылымдарда Жамандабан аркылуу Арпа өрөөнүнө, Байбиче-Тоо жана Калкабар аркылуу Атбашы өрөөнүнө чыгууга, дагы башка жолдор м-н Кочкор өрөөнү, андан ары Ысык-Көл жана Чүй өрөөндөрүнө жетүүгө мүмкүн болгон. Шырдакбек чеби А. Н. Бернштам Н. П. Кожемяко, М. И. Москалёв изилдеген.
LMFAO
LMFAO (айтылышы: Эл-Эм-Эф-Эй-Оу) Рэдфу жээни Скай Блу менен түзгөн америкалык электрондук бий музыкалык дуэти. Motown Records үн жаздыруучу компаниянын негиздөөчүсү Берри Горди Рэдфу менен Скай Блунун бирөөсүнө атасы, бирөөсүнө болсо чоң атасы болот. Редфу менен Скай Блу Пасифик Палисейдсте (Лос-Анджелес) чоңоюп өсүп ошол жерде 2006-жылы LMFAO тобун түзүп, кийин электр-хаус музыкалык жанрынын аткаруучулары болушат. LMFAO өздөрүнүн шоу жана радио алпаруулары аркылуу жердик адамдар арасында таанымал болгон. 2010-жылы алар Дэвид Геттанын "Gettin' Over You" ырынын жаздыруусунда катышышат, бул ыр бүткүл Европа жана АКШнын чарттарында орун алып Улуу Британиянын синглдери чартында биринчи орунду алган.
LMFAO топтун эң таанымал ыры "Party Rock Anthem" ''' (кырг. "Рок зоок кеченин гимни") хити Улуу Британиянын, Австралиянын, Бельгиянын, Бразилиянын, Канаданын, Даниянын, Франциянын, Германиянын, Ирландиянын, Жаңы Зеландиянын, Швейцариянын жана АКШнын чарттарында биринчи орунду алган. "Party Rock Anthem" ошондой эле Италия жана Норвегия чарттарынын эң жогорку беш орундун бирөөсүндө жайгашып 2011-жылы бүткүл дүйнө жүзү боюнча үчүнчү орунду ээлеген эң көп сатылган (9,7 миллион) сингли болуп табылган. "Party Rock Anthem" LMFAO тобунун эң ийгиликтүү эмгеги болуп эсептелет. Бул ыры жарыкка чыккандан соң LMFAO расмий түрдө топтун ажыроосун жарыялаган.
Шер датка
Шер Датка – кыргыздын багыш уруусунун кутлук-сейит тобунун белгилүү бийи. Фергана кыргыздарынын көрүнүктүү инсаны. 1870-жылдардын башында Кокон ханы Кудаярды адилеттүү хан менен алмаштырууну көздөгөн кыргыз бийлерине демилгечи болгон. Мураскор издеп Самаркандагы, Хорезмдеги хан урпактарына барган. Алар хандык бийликке макулдугун бербеген соң, 1872-жылы кеч күздө Ташкендин жанындагы курамалык Абдымомун Шамурзак уулунун үйүнөн (к. Момун Шамурзак уулу; Искактын 1873–74-жылдардагы Аксы көтөрүлүшү) таанышкан Искак Асан уулун «Полот хан» деген ат менен Кудаяр ханга каршы күрөштү жетектөөгө үндөгөн. 1873-жылы жазында Шер датка Искакты Аксынын Сафедбулон деген жеринде Кокон ханы деп жарыялоого жетишкен. Ошол жылы Аксыда, Экисуу арасында, Алайда жана Фергана өрөөнүнүн түштүк- батышында Кокон ханы Кудаярга каршы кыргыз элетинин жалпы көтөрүлүшү башталганда, Кудаяр кыргыздардын 40 бийин сүйлөшүүгө ордого чакырган. Алардын ичинде ордого барган Шер датка башка бийлер менен кошо өлүмгө учураган.
«Автомашрадиатор»
«Автомашрадиатор» - жоопкерчилиги чектелген коом (2000). Бишкек шаарында жайгашкан. Ишкана КМШ мамлекеттеринде жана Борбордук Азияда автомобилдик радиаторлорду жана автомобилдик жылыткыч радиаторлорду долбоорлоо жана жасап чыгаруу боюнча алдыңкы орунда. Акыркы жылдарда ишкананын адистери жаңы прогрессивдүү конструкцияларды ойлоп табышкан жана аккумуляторлорду өзгөчө инженердик чечилиштердин негизинде жасап чыгарышат.
Бейтарап териштирүүдөгү тараптар
Бейтарап териштирүүдөгү тараптар – доогер жана жоопкер. Өз мүдөөсүндө доо койгон жарандар жана уюмдар, ошондой эле мамлекеттик бийликтин жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары доогер болуп эсептелет. Доо талабы коюлган органдар жана уюмдар, ошондой эле мамлекеттик бийликтин жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары жоопкер болуп саналышат.
Адабият таануу
Адабият таануу - көркөм адабияттын маңызын, анын өзгөчөлүгүн, пайда болушун, коомдук милдетин жана тарыхый-адабий процесстин мыйзамченемдерин изилдөөчү илим. Үч бөлүктөн турат: адабият теориясы, б. а. рухий жана көркөм ишмердиктин бөтөнчө формасы болгон адабияттын өзгөчөлүгүн, көркөм тексттин структурасын, адабий процесс менен чыгармачылык методдун факторлорун изилдейт; адабият тарыхы дүйнөлүк адабияттын, улуттук адабияттардын өнүгүп-өсүү процессин (анын ичинен метод, стиль, доор, багыттардын алмашуусун), айрым жазуучулардын чыгармачылыгын иликтейт; адабий сын көбүнчө учурдагы чыгармаларды талдайт жана баа берет, адабияттын коомдук турмуштагы эстетикалык маанисин жана ролун аныктайт. Азыркы адабият таануу эстетика, философия, тил илими, тарых, социология, психология менен ажырагыс тыгыз байланышта. Адабият таануунун башатында антикалык доордун философтору жана акындары, Чыгышта байыркы жана орто кылымдагы кытай, инди жана араб ойчулдары турушат. Адабият таануу өз алдынча илим катары 19-кылымда калыптанып, ар түрдүү илимий методдор пайда болгон. Өзүнүн тарыхый өнүгүшүндө элдин рухий жаңылануусун кенен жана терең чагылдыруу менен көп кырдуу, көп боёктуу турмушту таанып-билүүнүн эң таасирдүү формасына айланган. Кыргыз адабияты дүйнөлүк көркөм турмуштун, акыл-ойдун катарына ишенимдүү кошулган дешке толук негиз бар. Кыргыз адабият таануу илими элдин адабий, эстетикалык жактан өсүп-өнүгүшүнүн мыйзамченемдери, улуттук адабияттын калыптануу процессинин өзгөчөлүктөрү, фольклордук салттар менен реалисттик тажрыйбанын кандайча айкалышып жаткандыгы, кыргыздын көркөм чыгармачылыгында жашап келген түрлөрдөгү жана жанрлардагы жаңы сапаттык өзгөрүүлөр, мурда болбогон түрлөр менен жанрлардын өсүп-өнүгүшүн шарттаган коомдук-эстетикалык факторлор, социалдык шарттардын, искусствонун милдеттеринин өзгөрүшү менен бирге адабияттын тематикасындагы адабий өзгөрүүлөр, анын турмушун көркөм түрдө көрсөтүү жолдорунун, каражаттарынын байышы ж. у. с. маселелерди кароого жана чечүүгө аракет кылып келе жатат. Кыргыз элинин көркөм сөз чыгармачылыгын, айрыкча фольклорун изилдөөдө М. 0. Ауэзов, В. В. Жирмунский, М. И. Богданова ж. б. окумуштуулар эмгектеништи. Кыргыз адабиятчыларынын бир тобу (К. Асаналиев, А. Садыков, К. Артыкбаев, С. Жигитов, А. Акматалиев ж. б.) илимдин бул тармагында активдүү иштешти.
Б. з. ч. 56-кылымдарда Байыркы Грецияда адабият менен искусствонун чыгармаларын баалоонун карама-каршы эки принциби пайда болуп, ошол кылымдын алгачкы мезгилинде алыскы жана Орто Чыгыш өлкөлөрүндө адабият өнүгүүнүн дагы бир баскычына көтөрүлөт. Иран жана Орто Азиядагы Адабият таануу араб тилинде өнүгө баштайт. Европа өлкөлөрүндө Адабият таануунун тарыхында жаңы этап башталат. А. Н. Радищев (1749–1802) биринчи болуп адабияттын коомдук-тарбиялык милдеттерин элди эзүүчүлөргө каршы боштондук күрөшүнө кызмат кылуу милдети менен байланыштырган. В. Г. Белинский (1811–1848) орустун Адабият таануусунда жаңы доор баштап, материалисттик эстетиканын негизин салды. Адабияттагы жаңы багыт үчүн күрөш А. И. Герцендин (1812– 1870), Н. Г. Чернышевскийдин (1828–1889), Н. А. Добролюбовдун (1836–1861) эмгектеринде улантылды.
Адабият таануу ХХ кылымда өнүгүп, адабиятты коомдук көрүнүш деп, конкреттүү образдар жана сүрөттөр аркылуу чындыкты таануунун өзгөчө түрү катары карашты, тарыхты илимий материалисттик түрдө таанууга таянышып, коомдук аң-сезимдин бардык башка түрлөрү сыяктуу эле адабияттын өсүп-өнүгүшү да коомдук, экономикалык түзүлүштөгү, тап күрөшүндөгү өзгөрүүлөр менен шарттала тургандыгын айтышты, искусствого баа берүүнүн объективдүү чени катары адабий чыгарманын көркөмдүк баасы элдин күрөшүн канчалык даражада чагылткандыгына жараша болорун белгилешти. Кыргыздын адабият илими элдин адабий, эстетикалык жактан өсүп-өнүгүшүнүн мыйзам ченемдүүлүктөрү, улуттук адабияттын калыптануу процессинин өзгөчөлүктөрү, фольклордук салттар менен реалисттик тажрыйбанын кандайча айкалышып жаткандыгы, кыргыздын көркөм чыгармачылыгында жашап келген түрлөрдөгү жана жанрлардагы жаңы сапаттык өзгөрүүлөр, мурда болбогон түрлөр менен жанрлардын өсүп-өнүгүшүн шарттаган коомдук-эстетикалык факторлор, социалдык шарттардын, искусствонун милдеттеринин өзгөрүшү менен бирге адабияттын тематикасындагы өзгөрүүлөр, анын турмушту көркөм түрдө көрсөтүү жолдорунун, каражаттарынын байышы жана ушул сыяктуу маселелерди кароого жана чечүүгө аракет кылып келе жатат.
Төмөнкү Муйнак (Зианчурин району, Башкыртстан)
Төмөнкү Муйнак — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Муйнак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 88 киши. Почта индекси — 453390, ОКАТО коду — 80226822004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Байгабыл кызы Жумабүбү
Байгабыл кызы Жумабүбү Оймочу жана саймачы. 1923-ж. Кант районундагы Жер-Казар айылында төрөлгөн. Караколдогу педагогиялык окуу жайын бүтүргөн. Кант районундагы III интернационал орто мектебинде эмгектенет. Ал «1941-45-жылдардагы эмгектеги каармандыгы үчүн» медалы, «Ардак белгиси» ордени менен сыйланган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Ал шырдак оюмдары түшкөн буюмдарды жасайт. Жердигин кийиз, кыжымы; тукаба, баркут, чий баркут, трайкеден тандайт. Чакан үлгүлөрдү кармап, үй ичин көрктөндүрөт. Мунун ичинен кийиз буюмдары салттуулукту баяндайт. Бири-бири менен жиксиз биригип, көркөм оюмдары ич ара тутумдашкан шырдактарынын табакчаларындагы төрт «куш оюмдун» башына «карга тырмак оюмун» чыгарып, андан төрт «кочкор мүйүз оюмун» пайда кылат. Мындай уздук «кочкор мүйүз оюмунун» үстүнөн «карга тырмак оюмун» төптүктө чыгарууда айрыкча билинип турат. Же төрт табакча оюм бир шырдактын ортолук оюмдары болуп, четтик (жээк) оюму үчүн ал «жарым кыялды» пайдаланат. Ортолук оюмга «бадам оюму» тушташ берилет да, эки оюм бычак учу аркылуу айырмаланып, табакчалар «мандалак оюму», «бадам оюму» сымал түшөт. Жумабүбү уздун шырдактарынын жээк оюмдары «жагалмай канат оюмдарынан» да туруп, чакан шырдактары эки эсе табакчадан түшүп, анда «кочкор мүйүз оюмунун» үстүнөн «ачкыч оюму» (ал дайыма оюм үстүнөн орун алат) чыгын, сыртынан «жүрөкчө оюму» болуп көрүнөт. Эки оюмдун араларын «аламыч» эмес, түр жип аркылуу эки элидей эндей кийиздин сыртын милтелеп «суу» өңдөнтүп койгон учурлары да бар. Эки кийизди беттей ойгондуктан шырдактын төрт бурчунан өөн-келки чыгарбайт, Ага да «куш канат оюмун», «карга тырмак оюмун», «ачкыч оюмун», «мүйүз оюмун шартташтырат. Уз элдик кийим-кечектерди бычып тигип, аларга көркөм көчөттөрдү келтирет. Жумабүбү азыр мектепте көркөм кол өнөрчүлүк боюнча музей уюштуруп, окуучуларды узчулукка үйрөтүүдө. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1989 ж. Кыргызстан эл чеберлер союзун уюштуруу курултайына карата «Эл чеберлеринин республикалык көргөзмөсү». ЭЧЖРКнүн медалы, диплому; 1990 ж. Кыргызстан Эл чеберлеринин республикалык уюштуруу көргөзмөсү. Кийиз буюмдары жана элдик кийим-кечектери коюлган.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Лейкоцитоз
Лейкоцитоз — канда лейкоциттин көбөйүшү. Лейкоцитоз физиологиялык жана патологиялык болот. Биринчиси дени соо адамда, экинчиси ооруп аткан абалда пайда болот.Физиологиялык лейкоцитоз тамактангандан, иштегенден кийин жана башка учурда байкалат. Патологиялык лейкоцитоз ириңдүү сезгенүү процессинде, бир катар инфекциялык ооруларда, кемикке уу заттар же кан айлануунун бузулушу таасир эткенде (мисалы, миокарддын инфаркты) болот. Лейкоцитоздун бардык түрү себебин четтеткенден кийин жоголот. Лейкоцитоз кан пайда кылуучу ткандардын шишигине байланыштуу болушу да мүмкүн (Лейкоз).
2026 кышкы Олимпиада оюндары
2026 кышкы Олимпиада оюндары (2026 Winter Olympics, Jeux Olympiques d’hiver de 2026, XXV Giochi olimpici invernali, расмий аталышы XXV кышкы Олимпиада оюндары) — 25-чү Кышкы Олимпиада оюндары, 2026-жылы 6 — 22 февраль аралыгында Италын Милан-Кортина д'Ампеццо шаарында өтөт.
Лейкоцитоз
Физиологиялык лейкоцитоздун себептери
Ушул себептен канды ачкрын тапшыруу керек, ооруканага бараарда кара жумуш жазабаш керек. Боюнда барларга, төрөөчүлөргө, балдарга өз нормалары бар.
Патологиялык лейкоцитоздун себептери
Төмөндөгүлөр буга кирбейт: лейкопения менен чоогу болгон кээ бир инфекциялык оорулар (ич келтеси, безгек, бруцеллез, кызылча, кызамык, грипп, курч фазадагы вирустуу гепатит ). Эгер инфекциялык оорунун курч фазасында лейкоцитоз болбосо, бул организмдин начар реактивдүүлүгүнүн (каршылыгынын) белгиси. Төмөндөгүлөр буга кирбейт: сөөк чучугундагы метастаздар кан жаралышты бузуп жана лейкопенияны жаратышы мүмкүн Төмөндөгүлөр буга кирбейт: лейкопениялык (кандагы лейкоциттердин санынын нормадан аздыгы ) жана алейкемиялык (кандагы лейкоциттердин санынын нормадан аздыгы, жетиле элек клеткалардын жоктугу) формаларында, лейкоцитоз болбойт
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Алгебралык геометрия
Алгебралык геометрия — математиканын коммутативдик алкактар менен байланышкан геометриялык объекттерди (алгебралык көп түспөлдүүлүктөрдү) жана алардын ар түрдүү жалпылоолорун (схемаларды, алгебралык мейкиндиктерди ж. б.) изилдөөчү бөлүмү. Ал алгебралык ийри сызыктарды жана анча чоң эмес даражадагы беттерди изилдөөдө келип чыккан.
Тилек Батыров
Тилек Батыров (Анг. Tilek Batyrov) (1991.08.19) - кыргызча ММА-аскет, сени чыгат 2012-жылдын в жеңил-орто салмак (Featherweight) катигориясы. Ат - Батыр (Анг. Baatyr).
Пол ван Дайк
Маттиас Пауль (англ. Matthias Paul, айтылышы: [maˈtiːas ˈpaʊ̯l], сахналык аты: Пол ван Дайк (англ. Paul van Dyk), айтылышы: [fan ˈdʏk]; 1971-жылы 16-декабрь) - Айзенхүттенштадта (чыгыш Германия) туулган "Грэмми" сыйлыгына ээ болгон немис дижейи, музыкалык продюсер жана музыкант. дижейлердин алгачкы чыныгы супер жылдызы ван Дайк 2003-жылы эң биринчилерден болуп "Грэмми" сыйлыгынын жаңы кошулган "Эң мыкты бий/электрондук альбому" номинациясына "Reflections" (кырг. "Чагылдыруулар") эмгеги менен татыган. 2005чи жана 2006-жылдары ал бир аз эле дижей татыган "Дүйнөдөгү эң мыкты дижей" наамына татыктуу деп табылган. Mixmag боюнча 2005-жылы ван Дайк дижейлер арасында биринчи болуп "Эң мыкты дижейлердин мыктысы" деп табылган. Ал 2008-жылына чейин дүйнө жүзү боюнча 3 миллион альбомун саткан.
1990-жылдырдын башында, транс-музыканын продюсери катары ван Дайк өзүнүн MFS үн жаздыруучу фирма белгиси астында чыккан "Love Stimulation" (кырг. "Сүйүүгө кызыктыруу") (Humate, 1993) ремикси жана "For an Angel" (кырг. "Бир периштеге") синглы менен популярдуулукка жеткен, учурда ван Дайк өзүнүн музыкасын транс жанрына кошпой электр-музыка деп эсептейт.
Азыркы учурда ал Dash радионун Vonyc Sessions with Paul (кырг. Пол менен "Vonyc" отуруму) программасынын алпаруучусу.
«Автомаш-Экол»
«Автомаш-Экол» - жабык акционердик коом (1997). «Кыргызавтомаш» акционердик коому менен «Ekol Akumulator Sanaii ve ticaret limited sirketi» Түркия фирмасынын ортосундагы макулдашылган келишимдин негизинде уюшулган. Автомобиль жана тракторлор үчүн коргошун кислоталуу стартердин, аккумулятордун батареяларын жасап чыгарат. Жылдык кубаттуулугу 25 000 аккумулятор батареяларын жасап чыгаруу мүмкүнчүлүгү бар. Эл аралык көргөзмө-ярмаркаларда ишкананын продукциясы бир нече жолу Алтын медаль менен сыйланган.
Яубуляк (Салауат району, Башкыртстан)
Яубуляк — Башкыртстандын Салауат районундагы айыл, Аркаул айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 32 киши. Почта индекси — 452493, ОКАТО коду — 80247810006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кэндыль-Кыке дарыясы
Кэндыль-Кыке — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Худосей дарыясынын оң жээгинен 122 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Автомиксис
Автомиксис - (авто... гр. mixis аралашуу) өзүн-өзү уруктандыруу, бир эле особдун жыныс клеткаларынын (гаметаларынын) кошулушу. Автомиксис жөнөкөйлөрдө (photozoa), көпчүлүк козу карындарда, диатом балырларда кездешет.
Автобиография
Автобиография (авто..., био... жана ...графия) 1) өз өмүрүндөгү негизги окуяларды кыскача документалдуу баяндоо; 2) кара сөз менен жазылган, мемуарга ыктаган адабий жанр. Мемуардан айырмасы: мында автор жеке өзүнүн башынан өткөргөндөрү, ой-сезимдери, көз караштары тууралуу кеңирирээк сөз кылат. Автобиография дүйнөлүк адабияттагы байыркы жанр. Көркөм автобиографияга Ж. Ж. Руссо жана А. И. Герцен негиз салган. Дүйнөлүк классиктердин айрым чыгармалары да автобиографиялык мүнөздө. Кыргыз адабиятында М. Элебаевдин «Узак жолу», А. Токомбаевдин «Автобиографиялык фрагменттери», А. Осмоновдун «Жазуучулук баяным» аттуу чыгармалары мисал. Адамдын өз таржымалын кыскача баяндап жазышы да автобиография деп аталат.
Түркмөн, болуш
ТҮРКМӨН БОЛУШ
Түркмөн Сарыпбек уулу (1862, Суусамыр өрөөнү, Кызылой – 1934, Төө - Ашуу, Абла) – болуш, саясий жана чарбалык ишмер. Түркмөндүн бабасы – Кожотай, анын уулу Өмүрөк, андан Сарыпбек. Бабаларынын баатырлыгы элден башкача күлүктүгү жөнүндө эл ичинде көп кызыктуу аңыз кептер айтылат. Өмүрөк аталаш тууганы Чомой баатыр менен бирдикте өз элин тышкы коркунучтардан коргоп турган. Тайлак батыр Суусамыр өрөөнүндө жашашкан Чомой, Өмүрөк баатырларды «эки ылаачын» деп атаган.
Түркмөн төрөлгөндөн кийин Сарыпбек аялынын төркүндөрүнө, Чүйгө келип туруп калган. Сарыпбек адегенде Канайдын уулу Бошкойдун, кийин анын уулу Кураманыкына жиберет. Курама Чүй боорундагы азыркы Панфилов районунун аймагындагы Ортоарыктан баштап, Жайылма, Күрпүлдөккө чейинки жерди, ээлеп турган.
Сарыпбек Түркмөндү молдого окууга берет. Таякелеринин жардамы менен орус мектебинен да окуп, сабаты ачылган. 1870-жылы Сарыпбек үй-бүлөсү менен Суусамырга көчүп барган. Бул учурда Россия империясы Түркстан крайын беш облуска, облустар уездге, уезддер участкаларга, алар болуштуктарга (волость) бөлгөн. Бир болуштуктун карамагында 500дөн 1000ге чейин эл жашаган.
Ал Суусамыр элин ар кандай кордук - зомбулуктан коргоого, калыстык менен башкарууга аракет кылган. Ошондой эле ал эсеп ишин так билип, соодагерчиликти жакшы өздөштүргөн. Ногой, өзбек соодагерлери аркылуу өнөр жайлуу шаарлардан тоолук элге күнүмдүк керектелүүчү буюмдарды алдырып келип, саттырып турган.
Мекендеген жери Кызылой дыйканчылыкка ыңгайлуу жер болгондуктан Түркмөн Кызыл-Ойго биринчи болуп буудай, тару айдаткан. Чарбасында жалданма эмгекти пайдаланган. Пишпектеги Ногой, Исхак, Бошкойдун Өзүбеги, көпөс Сейдекерим сыяктуу ишкер соодагерлер менен тыгыз байланышта болгон. Кыргызстан Россияга карагандан кийин Түркмөн саясий кырдаалды туура баалаган. Түркмөн Суусамыр өрөөнүн өздөштүрүүгө келишкен орус инженерлери Кара төрө, Сары төрө менен достук мамиледе болгон.
Ал орустардан үлгү алып, Кызыл-Ойдо биринчи жолу пайдубалын бийик түптөп, бышкан кыштан чоң там салдырган. Өрөөндөгү биринчи мектеп ушул там болгон. Азыр анда мектеп окуучуларынын кол өнөрчүлүк эмгегинин музейи жайгашкан. Сары төрөнүн кызын өзүнүн кызы менен бирге үйүндө баккан. 1916-жылы 1000 солдаттан турган орус жазалоочу отряды Чаек аркылуу Суусамырга келет. Түркмөн багып жүргөн орус кызын алып, жазалоочуларды ак желек менен тосуп чыгат.
Элдин оруска каршылыгы жок экенине көзү жеткен отряд элге тийбестен кайтып кеткен. Түркмөн карапайым элден өзгөчөлөнбөй жашаган. Өзү чарчы бойлуу, кара тору, көзү бакыракай, сакал-муруту сыйда болгон. 1930-жылы Түркмөн кулакка тартылып, сүргүндө эки эле жыл жүргөн.
Кайтып келгенден кийин адегенде, Карабалтанын түштүгүндөгү Бөксөжолдо, кийин Төөашуунун түндүк жак бетиндеги Жети-Төр деген жерде, анан Абладагы Жыгач-Үй деген жерде жашаган. Ушул жерде 1934-жылы кыш чилдесинде каза таап, сөөгү Абланын оозуна коюлган.
Колдонулган адабият
“Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия” Бишкек 2003. “Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору” “И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик Педагогикалык университети” “Башкы ред. Ү.А.Асанов, жооптуу ред. А.А. Асанканов”. “Ред кеңеш: Ө.Ж.Осмонов (төрага) Т.Н Өмүрбеков”
Angry Birds
«Angry birds» (Каардуу канаттуулар)  — «Rovio» компаниясы чыгарган оюндар сериясы. Бул оюндун максаты аталган каардуу куштарды рогатканын жардамы менен ар кандай аралыкта жана бийиктикте орун алган жашыл чочколорду (куштардын душмандары) атып, жок кылышы керек. Анын түзүүчүсү  — «Rovio Mobile» студиясынын маркетинг боюнча директору Питер Вестербака. Бул оюн жарыкка чыгары менен 2 миллион адамдын телефонунан орун алган.
Жаралышы
Жаралыш тарыхына токтолсок, студент достор «Nokia» компаниясынын мобилдик тиркемелер боюнча өткөргөн сынагында жеӊишке жетишип, 2005-жылы «Rovio Mobile» студиясын түзүшкөн. «Angry birds» алар түзгөн 52-оюн. Достор канаттуулар жөнүндө кызыктуу оюн ойлоп чыгууну көздөшөт. Эмнеге канаттуулар? Анткени командада канаттууларды жакшы тарткан жигит болгон. Ойлонуп канаттуулардын каршысына чочкону коюшат. Муну алар «канаттууну баары жакшы көрүшөт, чочкону болсо көп жактырышпайт» деп түшүндүрүшкөн.
Оюндун алгачкы версиясы жаралган соӊ Питер апасына ойноп көрүүнү сунуштап, өзү жумуштары менен бир жакка чыгып кетет. Бир сааттан кийин келсе 1-2 мүнөт ойноп тажаса керек деген апасы дагы деле ойноп отурган болот. Мындан улам кары-жашка бирдей жага турган оюн болоруна көзү жетет. Оюнду жүктөөнүн баасы 0,99 доллар болгон.
Бул чымчыктардын негизинде «20th Century Fox» компаниясы тарабынан «Рио» мультфильми тартылып, мындан сырткары жумшак оюнчуктар, сувенирлер жасалган. 2012-жылы хоккей боюнча өткөн Дүйнөлүк чемпиондуктун расмий тумары катары таанылган.
Аталган оюн 2015-жылы 3 миллиард жолу көчүрүлгөн.
Angry Birds оюндар сериясы
Азыркы кезде төмөнкүдөй оюндар чыккан:
Оюндун атактуулугу
2011-жылдын март айында Rovio студиясы Angry Birds продуктуларынан 56 миллион евро өлчөмүндөгү акча каражаты түшкөнүн жарыялаган. Бул долбоорду баштаардагы салынган акча болгону 100 миң евро болгон. Ошол кезде Angry Birds уюлдук платформалардагы оюндардын тарыхында эң атактуу жана көп каражат түшкөн оюн болуп калган.
Ал эми ошол эле жылдын 3-ноябрь күнү оюндун 500 миллион жолу көчүргөн саны катталган, жана оюнга тиешелүү сувенирдик буюмдардын 3 миллиондон ашык саны да сатылган. Оюндун бардык оюнчулары биригип 266 миллард оюн деңгээлдерин өтүшкөн, 400 миллиард чымчык атылган жана 44 миллиард жылдызчалар чогулган. Оюнчулардын бул оюнга короткон убакытын эсептегенде, 300 миллион күнгө туура келген.
2012-жылы оюнду миллиарддан ашык жолу көчүрүп алышкан жана ал оюндун куштары ошол жылы өткөн топтуу хоккей боюнча өткөрүлгөн дүйнө биринчилигинин талисманы болуп калган.
2012-жылы Финляндияда Angry Birds Land аталышындагы оюн-зоок борбору ачылган.
Алгебралык ийри сызык
Алгебралык ийри сызык — тегиздикте чекиттеринин координаталары F(х, у)= 0 теңдемесин канааттандыруучу ийри сызык; мында F — анык коэффициенттүү көп мүчө. Ал бир өлчөмдүү алгебралык көп түспөлдүүлүк болуп эсептелет. Уюлдук координата системасындагы теңдемеси = ƒ(φ). Ага 2-тартиптеги ийри сызыктар: эллипс, гипербола, парабола кирет.
Шовинизм
Шовинизм - (фр. chaufinisme, Наполеон Iнин басып алуучулук саясатын жактаган солдат Шовиндин ысымынан) – улутчулдуктун ашынган формасы. Шовинизм улуттук артыкчылыкты даңазалап, өз улутунун кызыкчылыктарын башка улуттардыкынан жогору коюп, улуттук негизде көрө албастыкты, келишпестикти күчөтөт. 1831-ж. Францияда бир тууган драматургдар Коньярлардын «Үч түстөгү кокарда» аттуу пьесасы жарыкка чыккандан кийин Ш. термини жаралган. Пьесанын башкы каарманы агрессивдүү мүнөздөгү аскер болгон. Анын прототиби реалдуу инсан – наполеондук гвардиянын ардагери, «улуу Франция» идеясына берилген Никола Шовин болгон. Ошондон баштап Ш. ашынган улуттук экстремизмди билдирүүчү түшүнүк катары кирди. Шовинизмдин дагы бир түрү – улуу державалык шовинизм. Ал мамлекетте башкы (державалык) абалга улуттун идеологиясы жана саясаты ээ дегенди билгизет. Бул өзгөчө көп сандуу элдерге мүнөздүү. Улуу державалык шовинизмдин башкы максаты улуттарга саясий, экономикалык жана маданий үстөмдүк жүргүзүү. Шовинизмдин тарыхтагы ашкере түрү – фашизм. Шовинизмди жоюу үчүн улутуна карабай адамдын укуктарын жана эркиндиктерин теңчиликте кармап; экономикалык, саясий жана маданий чөйрөлөрдө бардык граждандарга бирдей мамиле камсыз кылуу зарыл.
Байбөрү Шайдылда уулу
Байбөрү Шайдылда уулу (Туулган, өлгөн жылы белгисиз) Уста. 19-кылымдын аягындагы атагы таш жарган чеберлерден болгон. Ат-Башыдагы черик элинен чыккан. Анын кармаган зер нускалары тарых, этнография музейлеринде, эл арасында сакталган. Байбөрүнүн устачылыгына назары түшкөн Жумгалдагы Кулжыгач элинин билерманы Мырзабек таеке-жээндигин кадыр тутуп жатып көчүрүп алат. Ал тапта Суусамырдагы Түркмөн эли устага кардар болот. Ал атактуу эл ырчысы Капык Акы уулунун кемер курун атайын тапшырма менен узанган. Туулган конушу Ат-Башы болсо да, Нарын, Ат-Башы, Жумгал, Кочкор - төрт дубан элге талашка түшкөн зергердин дүңү азыр деле Тянь-Шань бөксөлөрүнө дайын. Билген карыялар Байбөрүнү жалаң өнөрү менен эл баккан адам эле дешет. Кийин Байбөрүнүн кичүү уулу Тургунаалыга өнөр оошот. Ошол кезде чоң уста балканы жаңыдан колуна алган уулуна: «Чоң иште мага жете элексиң, майда иште менден өтгүң. Зергерчиликте оңой нерсе жок. Ар ким мен кыйынмын деши мүмкүн. Бирок, жасаган буюмдары гана күбө»,- дечү экен. Зергер кийин картайып калган кезде да көнүмүш кесиби боюнча балкасын колунан түшүрбөй отурган. Байбөрү зергердин жана анын уулу Тургунаалынын колунан күмүш күлүп, кара темирлер камырдай жуурулуп жаткан чакта Тогуз-Торолук элден дагы бирөө келип, атайын кадыр салып Кабактан көчүрүп кетет. Зергердин өнөрүн кезегинде эл ушундайча баалаган. Кийин айып чарбасын коллективдештирүү кызуу башталып, ортолук устакана уюштурулат. Тургунаалы үч колхозго: «Кайыңды», «Дөдөмөл», «Кош-Булакка» тел уста болот. Кишиден башканы бүгүндөй ийине келтире жасаган уста 35 жашында оорудан каза табат. Ошондон соң өмүрдөшү Бурушбүбү жолдошунун дүкөнүн ээн калтырбай, анын ордуна узанган.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Красная Речка
Красная Речка  (Красная Речка) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Ысык-Ата районундагы айыл. Красная Речка айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 7 274 киши.
Ник Вуйчич
Вуйчич Ник - Австралиялык оратор.
Кыскача өмүр баян
Ымыркайдын колу да,буту да жок болуп төрөлгөн, бир гана сол бутунун ордуна эки манжасы бар.
Ник сербиялык эмигранттардын үй-бүлөсүндө туулган,атасы-протестант дининин кызматкери,энеси- эмчи эже болуп иштейт.
Баланын атасы төрөт учурунда болуп,өз көзү менен көрүп ишенген эмес,ымыркайдын колу жок болгон бир гана ийинин көрүп,төрөт бөлмөсүн таштап чыгып кетет.
Кийинчерээк доктурга барып сурайт:»Менин уулумдун колу жок болуп торолду?,эмне үчүн?»,-деп сурайт.Доктур: «Ымыркайдын колу,буту жок болуп төрөлдү»,-деп жооп кайтарат.
Ортодон убакыт өтө берет,кийин кайгыга батып,депрессия Никке келген.8жашында өзүнүн дене боюндагы кемчиликтерин көрүп, кайгырып,кыйналган,өзүн-өзү ваннага барып чөккүсү келген,бирок ата-энесинин ыйлап жатканын,кантип жерге коюп жатканын элестетет.
Ошондо гана кудайдан күнү-түнү кол,бут берүүсүн тилегени ишке-ашпай,эч кандай майнап чыкпаарына көзү жетип,түшүнгөн,ошондон баштап өзүнүн кемчиликтери жөнүндө көп ойлонууну токтоткон.
Ата-энеси өкмөттөн орто мектепке окууга жөнүндө уруксат алышкан.Баланын классташтары жана теӊтуштары Ник менен ойноону каалашкан эмес.
Көп убактысында Кудай жөнүндө ойлогон.Ал мындай деген: «Эгерде мени Кудай  ушундай кылып жаратса,демек мен Кудайга ушундай бойдон керекмин»,- деп айткан жана эӊ башкы Кудай берген белгини издеген.
Жооп жаш балага кийин келген,качан гана Ник Гриффит Университетинин (Griffith University) финансовое планирование бөлүмүндө студент болуп жүргөндө,бир күнү студенттердин алдында чыгып берүүсү боюнча чакыруу алат.
Ник студенттердин алдында өзү эмне билсе,ошол нерселерди айтып берген,аягында залда отургандардын баары кол чабышып,ыйлап жиберишкен. Үйгө келип ата-энесине жарыялайт,ал түшүнгөн эмне менен алектенсе болот жана бул жашоодо эмне менен алектенсе болот.
Ний Вуйчич элдер менен пикир алышкысыкелген жана келечекте өзүн – оратор, дин кызматкери болууну каалаган.Ал бекем бир чечимге келген,төрт тарабын карап орута бербей жана бир жерде отурбастан, аны келечекте дүйнөдөгү элдер өзүнүн башына түшкөн оор түйшүктөрү менен күтүп турганын жана Ник ошол ар бир элге кандай багыт берүү керектигин сезген.
Ушул убактан тартып ал жылына 250 лекциясы менен өлкөлөрдү кыдырып,бийик ийгиликтин тепкичине көтөрүлө баштаган.Ошондо гана Кудай берген белгини тапкан,колу,буту жаш бала дене бою толук адамдар жасабаган нерселерди,иштерди жасаган.
Ийгиликтери
Бүгүнкү күндө Ник Калифорния штатында жашайт,ал эми 12-февралда 2012-жылы ДОСу, татынакай айым Канаэ Миахарага үйлөнгөн.Жубайынын дене-бою толук адам.
Жашоосу жумуш,эс алуу менен өтөт.Бош убактысында лекция жана каттарга жооп берет,Ник гольф ойнойт,балык уулоону жактырат,серфинг менен машыгат.
Ал кичинекей балдарга жана мүмкүнчүлүгү чектелген балдарга жардам берет.
2005-жылы Ник «Молодой австралиец года» наамына ээ болгон.
2009-жылы «Көпөлөктөр цирки» («The Butterfly circus») киносуна тартылган,бул жерде Уилл, анын жашоо-тиричилиги көрсөтүлөт.
24 өлкөгө барып мектептерде,университеттерде ж.б. организацияларда барып лекциясын окуп келген.
Сырткы шилтемелер
Life Without Limbs
Кусейин Мухтаров
Мухтаров Кусейин (1938-жылы т., Чүй району, Кеңбулуң айылы - 5.3.2001) – опера ырчысы (бас). Кыргыз ССР эл артисти (1973), СССР эл артисти (1984). 1964-жылы П. И. Чайковский атындагы Москва консерваториясын бүткөн. Ошондон бери А. Малдыбаев атындагы Кыргыз мамлекет опера жана балет театрында солист. Көрүнүктүү партиялары: Манас, Коңурбай, Ады, Чыңкожо ( В. Власов, А. Малдыбаев, В. Фере, «Манас», «Алтын кыз», «Айчүрөк» опералары), Семён, Балбай, Кулжыгач (М. Абдраев, «Токтогул», «Бороон алдында», «Олжобай менен Кишимжан» опералары), Борис Годунов (М. П. Мусоргский «Борис Годунов»), Дон Базилио (Ж. Россини «Севилдик чач тарач»), Лепорелло (В. Моцарт «Дон Жуан»), Мефистофель (А. Байто, «Мефистофель»), Мефистофель (Ш. Гуно, «Фауст»), Тейитбек (Н. Давлесов, «Курманбек») жана башкалар. Мухтаров опералык репертуар менен бирге вокалдык чыгармалардын классикалык үлгүлөрүн жараткан да ырчы. Дүйнөнүн көп өлкөлөрүндө гастролдо болгон. Эл достугу ордени менен сыйланган.