cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Иезуиттер
Иезуиттер - католик монахтарынын (кечилдеринин) орденинин мүчөлөрү. Алар өздөрүн «Иисус коому» (лат. «Societas Iesu») деп аташкан. Орденди 1534-ж. Парижде испан дворяны Игнатий Лойола негиздеп, 1540-ж. папа Павел III бекиткен. Ал орден Реформацияга каршы күрөшүү, католицизмди коргоо жана жайылтуу, папанын бийлигин чыңдоо максатын коздоп, илимге, жаштарды тарбиялоо жана окутуу ишине активдүү кийлигишкен; миссионер дик (дин жайылтуу) иштерди да көп жүргүзгөн. Жер-жердегилерди борборго, кичүүнү улууга, калкты бийликке, ал эми бийлөөчүлөрдү Рим папасына баш ийдирүү ордендин негизги иши болгон. Иезуиттердин моралы «кудай жолу» үчүн кылмышка барса болот деген ураанга негизделген. 16-кылымда Иезуиттер орденинин таасири Европадагы мамлекеттерден башка Индия, Япония, Кытайга тараган. 17-кылымда Парагвайда Иезуиттер мамлекети түзүлгөн. Мамлекеттин саясатына киилигишкени үчүн айрым өлкөлөр (Испания, Франция) Иезуиттерди кууп чыгууга чечим кылган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Кылмыш ордунун чиймеги
Кылмыш ордунун чиймеги – криминалистикадагы кылмыш ордун сүрөттөөчү жана кылмыш-жаза ишине тиркеле турган план; окуя болгон жерди кароо протоколун толуктап, аргандай учурларда тез баам салууга мүмкүндүк берет. План (чиймек) фотосүрөттөрдөн тышкары түзүлө берет.
Медербеков, Артелбек
Медербеков Артелбек (1928-1986) ...
1928-жылы Чүй областына караштуу Сокулук районундагы Асыл-Баш айылында Молдо Медербек деген бийдин үй-бүлөсүндө туулган. Атасы Медербек араб тилинде кат сабаты ачылган, мусулманчылыктын шарият жолдорун элге түшүндүргөн абдан билимдүү адам болгон. "Аккан арыктан суу агат"- дегендей, Артелбек ага да эл арасында кадыр-баркка ээ болгон адам болгон. Совет доорунда көптөгөн жооптуу кызматтарда эмгектенген. Эки жылдык мугалимдер институтунан билим алгандан кийин Асыл-Баш айылында бригадир болуп иштеди. Калинин айылындагы мектепте башталгыч класстарына билим берди. Кийин заман шарты менен мал чарбачылыгына багыт алды. Өмүрүнүн акырына чейин Асыл-Баш айылынын байланыш кызматкери болуп эмгектенди. Өмүрлүк жары Асел Конокбаева менен 1948-жылы баш кошушуп, тогуз уул-кызды тарбиялашты. Алар учурда эл ишеничин актаган инсандардан. 39 неберенин, 25 чөбөрөнүн кадырман чоң ата, чоң эне, таята, таенеси болушту. "Атабыз менен апабыз арабызда жок болушса да, жаныбызда жүрүшкөндөй сезилет. Алардын кеп-кеңеши, акыл-насааттары кулагыма жаңырып турат. Туу туткан ата-энебизди эч жоктогубуз келбейт. Балдарынын, небере, чөбөрөлөрүнүн жүрөгүндө ар дайым жашай берет. Ар дайым куран окутуп, бейитке бата кылып келебиз",-дейт уулу Сабытбек.
Кляшторный Сергей Григорьевич
Кляшторный Сергей Григорьевич 1928-жылы туулган Россия, Ленинград (Санкт-Петербург) шаары – тарых илимдеринин кандидаты, профессор (1989). СССР Илимдер Академиясынын Чыгыш таануу институнун Санкт-Петербургдагы филиалында илимий кызматкер болуп иштеген, кийинчерээк түркология жана моңголистика секторунун башчысы. Илимий эмгектери негизинен Чыгыш элдеринин байыркы тарыхын изилдөөгө арналган. Бернштамдын археологиялык экспедицияларына катышкан. Орхон-Енисей жазууларын чечмелөөгө, кыргыздардын байыркы тарыхын изилдөөгө зор салым кошкон. 300гө жакын илимий эмгектери жарыяланган. Кыргыз Республикасынын 3-даражадагы Манас ордени менен сыйланган.
Колдонулган адабият
“Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия” Бишкек 2003. “Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору” “И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик Педагогикалык университети” “Башкы ред. Ү.А.Асанов, жооптуу ред. А.А. Асанканов”. “Ред кеңеш: Ө.Ж.Осмонов (төрага) Т.Н Өмүрбеков”
Анализдөөчү аргындаштыруу
Анализдөөчү аргындаштыруу - организмдердин белгисиз генотибин аныктоо үчүн, аны рецессивдик белгиси бар организм менен аргындаштыруу. Эгер ушундай аргындаштыруудан кийин, белги биринчи муунда (F1) бирдей болуп, ажыроо байкалбаса, анда изилдеген организмдин генотиби гомозиготалуу болот.
Рецессивдүү белгиси бар организмдин генотиби (аа), фенотиби боюнча эле аныкталат. Анткени ал организм сөзсүз гомозиготалуу (аа) болот, эгерде гетерозиготалуу (Аа) болсо, анда доминанттуу белги байкалмак. Доминанттуу белгини алып жүргөн гомо (АА) жана гетерозиготалуу (Аа) организмдер фенотиби боюнча айырмаланышпайт. Алардын генотибин билиш үчүн А. а. колдонулат.
Өсүмдүк менен жаныбар селекциясында генотипти аныктоонун мааниси чоң. Медицинада санжырага кирген тукумудун саны боюнча, анализдөөчү аргындаштырууга ылайык келген белгилер изилденет. Мисалы, кара көздүү жа көк көздүү ата-энеден жалаң кара көздүү балдар төрөлсө, анда кара көздүү особду гомозиготалуу (АА) деп эсептешет. Ал эми ушундай фенотиптүү үй- бүлөдө, кара жана көк көздүү балдар төрөлсө, анда кара көздүү жубай гетерозиготалуу (Аа) болуп эсептелет, себеби белгилердин ажыроосу жүрөт.
Кноулесс (Оклахома)
Кноулесс (Оклахома) (Knowles) — Оклахома штатынын Beaver округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 11 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 40-40100.
Кылмыш предмети
Кылмыш предмети – кылмыштуу кол салуу түздөнтүз багытталган нерсе (м.: диверсия учурунда жол катнаштары, байланыш каражаттары ж. б.).
Идиоморфизм
Идиоморфизм (гр. ldios - өзүмдүкү, башкалардан бөтөнчө, өзгөчө жана morphe - форма) - тoo тектер менен рудалардын пайда болуу процессинде минерал бүртүкчөлөрүнүн өздөрүнө гана мүнөздүү туура формада кристаллдануусу. Ал заттардын кристаллдануу мүмкүнчүлүгүнө байланыштуу болуп, көбүнчө тоо тек же руда пайда болуу процессинин алгачкы стадиясында кристаллданган минералдарда байкалат. Too тектердеги талаа шпаттары, авгит, амфибол, кварц, нефелин ж. б., рудадагы пирит, арсенопирит ж. б. идиоморфтуу минералдарга кирет.
Тельман (Кара-Суу району)
Калкы
Калкы - 3 923 киши. бул маалымат 2009 ж жыл каттоо көрсөтмөсү менен.
Идиоморфизм
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Жалал-Абад областтык китепкананын тарыхы
Жалал-Абад областтык китепкананын тарыхы
Кожо
Кожо – Мукамбет пайгамбардын же алгачкы халифтердин тукуму; бүт мусулмандардын дин башчыларына берилүүчү наам. Октябрь революциясына чейин дин кызматкерлери Кыргызстандын аймагында жашаган мусулмандарга ал наамды «ыйык» катары көргөзүп, элди алдашкан. Кожо коомдук турмушта ар дайым реакциячыл роль ойногон.
Аутбридинг
Аутбридинг - тектеш эмес (теги алыс) сортторду, түрлөрдү, породаларды аргындаштырып тукум алуу. А. гетерозис кубулушун пайда кылат, башкача атйканда биринчи муундагы гибриддин тукумдуулугун же жашоо жөндөмдүүлүгүн арттырат, өсүүсүн тездетет жана көлөмүн чоңойтот жана башка у. с.
Жалал-Абад областтык китепкананын тарыхы
1926-жылы июль айында Жалал-Абад областтык китепканасы түзүлгөн. Ал алгачкы коомдук китепкана деп аталып, китепканада бир гана бөлүм-тейлөө бөлүмү болгон. Алгачкы фонду болсо 892 нускадагы китептен туруп, 50-60гана окурмандар катталган. Китепканада бир гана кызматкер иштеген. Соң китепканада уюштуруу иштери жүргүзүлүп, фондго китептерди топтоо башталган. 1938-жылы китепкана Н.В. Гоголь атындагы Жалал-Абад шаардык китепкана болуп негизделген. 1939-жылы 21-ноябрда Жалал-Абад областы болуп жүргүзүлгөн. Китепкана 1939-жылдан 1959-жылга чейин областык борбордук китепкана болуп турган.
Китепканада: -балдар бөлүмү жана 3, китепкананын филиалы ачылган. Шаардагы 5профсоюздук, 2 ведомстволук, 3 коомдук жана бардык мектеп китепканаларына усулдук жардам берүү үчүн мекеме болуп саналган. Китепкананын фондунда кыргыз, өзбек, аңглис, орус, немец, француз тилдериндеги 151,9 миң нускадагы китептер болгон. 1959-жылы Жалал-Абад областы Ош областына бириктирилген. 1986-1993-жылга чейин китепкана ЦБС (шаардык борбордук китепкана системасы) деп эсептелген. Ал эми 1993-жылдан баштап шаардык борбордук китепкананын базасында Жалал-Абад областтык китепканасы негизделген. Бүгүнкү күндөЖалал-Абад областтык китепканасынын фондунда: 118350 нускадагы китеп, 14 миңден ашуун окурман 16 китепканалык кызматкерлер иштейт.
Жалал-Абад областтык китепканасы областтын аймагындагы 192 китепканага усулдук жардам көрсөтөт. Китепканалар арасында кароо-сынактарды уюштуруп турат. 2011-жылга чейин китепкана кызматкерлери Эл аралык уюмдарга долбоор жазып, 6,0 миңге жакын нускадагы адабияттарды 6 компьютер, 2 принтер, 1 көчүрмө аппараты, веб камера, видеопроектор жана башкаларды алып 2005-жылдан бери интернет байланышына колдоо алып келе жатат. Долбоорлордун колдоосу менен рай-шаардык китепкана кызматкерлери арасында семинар-тренингдерди уюштурган. Мындан сырткары 2007-жылы АКШнын Кыргызстандагы элчилигинин колдоосу менен Сузак, Базар-Коргон, Ноокен, Чаткал, Тогуз-Торо райондук, Майлуу-Суу шаардык китепканаларынын алдында Укуктук маалымат берүү борборлорун ачып калкка укуктук маалыматтарды жайылтууда көмөк көрсөтүп келе жатат.
Жалал-Абад областтык китепканасында бөлүмдөрү
-Абонемент -окуу залы -Укуктук маалымат берүү борбору -усулдук бөлүм -комплектөө жана китептерди кайра иштетүү бөлүмү -"Интернет-китепкана" окуу борбору Балдар китепканасы
Китепкананын филиалдары
№ 1-филиал -Жалал-Абад шаары, Вокзалный бурулушу № 2-филиал. Жалал-Абад шаары, СМУ шаарчасы № 3-филиал. Спутник кичи шаарчасы № 4-филиал. Тайгараев А-Ө. Кыргызстан айылы
Китепкананын өнөктөштөрү
Жалал-Абад областтык китепканасы 2002-жылдын бери Эл Аралык уюмдар менен иштешип келе жатат. Натыйжада китепкананын алдында "Укуктук маалымат берүү борборун" ачып азыркы күнгө чейин иштеп келүүдө. Эл Аралык уюмдардын колдоосу менен областыбыздын аймагындагы Майлуу-Суу шаардык, Сузак, Базар-Коргон, Ноокен, Тогуз-Торо, Чаткал райондук китепканаларынын алдында ушундай Укуктук маалымат берүү борборлору ачылып калкты укуктук маалыматтар менен камсыз кылып келүүдө.
USAID Америка элинен Жалал-Абад областтык китепкананын алдында ачылган Укуктук маалымат берүү борборуна 2005-2006-жылдарыUSAID проектисинин колдоосу менен юридикалык адабияттар сатылып берилген, «Адам укугу», «Жер реформасы», «Адвокаттын жардамчысы», «Нотариустун жардамчысы», «Кыргызстандын сот актылары», «Эмгек мыйзамдары» жана башка базалар топтомдору областыбызда ачылган 5 райшаардык УМБ борборундагы компьютерлерге киргизилип калкка пайдаланууга берилди. Айрекс 2010-жылдын 1-ноябрынан, 2011-жылдын1-ноябрына чейин АЙРЕКСтин «Билим берүүдөгү заманбап технология»программасынын колдоосу менен «Санарип жаштардын маеги» долбоору.
Долбоордун колдоосу менен китепканага 6 нуска заманбап компьютер, бир жылга Интернет байланышы үчүн акча каражаты, сүрөт камера, Вебкамера, 3 нуска флешкарта, семинар-тренинг үчүн материалдар, 2 нуска лекциялык плакат, сүрөт камерага эс картасы берилди. Ошондой эле долбоордун колдоосу менен китепкананын 3 кызматкери Бишкек шаарында өткөрүлгөн «Тренерлер үчүн тренинг» семинар –кеңешмесине катышып келишти. Долбоордун негизги максаты областыбыздагы 14 жаштан 24 жашка чейинки жаштарды Интернет аркылуу маалымат алууга, сүйлөшүүгө, башка мамлекеттин жаштары менен пикир алышууга үйрөтүү.
Американын Кыргызстандагы элчилигинин АКШнын департаменти Жалал-Абад областтык китепканасынын 8-долбоору. 2007-жылдын апрельайынан 2008-жылдын апрель айына чейин АКШнын Кыргызстандагы Элчилигинин алдындагы Американын Департаменти программасынын колдоосу менен «Бүгүнкү студент – эртең өз ишинин устаты» долбоорунан 7 райшаарлардагы ачылган укуктук маалымат берүү борборлоруна юридикалык адабияттар, Маалыматтар топтому «Токтом-юрист» алынды, 2007-2008-жылдар үчүн 5 аталыштагы гезит жазылып берилди. Укук темасына арналган 9 көчмө семинар-кеңешмелер үчүн таркатылуучу чыгымдарга жана сапар чыгымдары үчүн жумшалды. Интернет байланышы түзүлүп, канцелярдык чыгымдар үчүн каражат ажыратылды. Ошондой эле борбордун кызматкерлери тарабынан жаңы ачылган борборлорго кадр даярдоо максатында 25 студент компьютерде иштөөгө акысыз үйрөтүлдү. Жалпы суммасы 3055$ АКШ долларын түзөт.
Американын Юристеринин ассоциациясы
Жалал-Абад областтык китепканасынын 1-долбоору. 2002-жылдын 25-июлунан 30-авгуска чейин Американын Юристеринин Ассоциациясынын колдоосу менен «Укуктук маалымат берүү борборун ачуу» долбоору түзүлгөн. Борбордун кызматкерлери компьютерде иштөөгө окутулуп жана семинар-тренинг өткөрүлгөн. жалпы суммасы 2 миң$ АКШ долларын түзгөн.
Евразия фонду
Жалал-Абад областтык китепканасынын 3-долбоору. 2002-жылдын 8-июнунан 2003-жылдын 8-июлуна чейин «Евразия» фондунун колдоосу менен «Пайдалануучуларды укуктук адабияттар жана укуктукмаалыматтар менен камсыз кылуу». Юридикалык адабияттар, 1 компьютер, маалыматтар топтому «Едвайзер», сапарчыгымдары, борбордун кызматкерлерине айлык акы, Интернет байланышы үчүн. Жалпы суммасы: 726$ АКШ доллары. ООНдун Жогорку комиссарият башкармалыгы Жалал-Абад областтык китепканасынын алдында түзүлгөн Укуктук маалымат берүү борбору 2007-жылдан баштап УВКБООНдун качкындар менен иштөө программасы менен иш баштады. Бул долбоордун негизги максаты: Жалал-Абадобластына келген качкындардын укугун үйрөтүү. Программа тарабынан УМБ борборуна 1 компьютер, 1 принтер, ЮПС жана юридикалык адабияттар берилди жана семинар-кеңешмелер өткөрүлдү. Россиянын Кыргызстандагы элчилиги 2006-жылы долбоордун колдоосу менен 141 орус адабияттары жана 91 нуска журналдар берилди. 2007-жылы областык китепкананын алдында ачылган Укуктук маалымат берүү борборунда «Россиянын адабияты жана маданияты бурчу уюштурулган». Азыркы учурда № 3-филиалда жайгашкан.
Сорос-Кыргызстан фонду
2-долбоор 2002-жылдын 25-июлунан 2003-жылдын 25-июлуна чейин «Кыргызстан-Сорос» фондунун колдоосу менен «Укуктук маалымат берүү борборун ачуу» борборго 1 компьютер, 1 принтер, модем, көчүрмө аппараты, сканер. Маалыматтар топтому «Токтом» жана канцелярдык товарлар алынган. Жалпы суммасы 12919$ АКШ доллары. 4-долбоор 2003-жылдын 26-сентябрынан 2004-жылдын 26-сентябрына чейин «Кыргызстан-Сорос» фондунун «Укук»программасынын колдоосу менен «Укуктук маалымат берүү борборун жайылтуу». Юридикалык адабияттар, 1 компьютер,маалыматтар топтому «Едвайзер», «Токтом», факс, Интернет байланышы, фотоаппарат, семинарга үчүн материалдаржана рекламалык чыгымдар. Жалпы суммасы 5000$ АКШ доллары. 5-долбоор. 2003-жылдын 6-сентябрынан 2004-жылдын 6-сентябрына чейин «Кыргызстан-Сорос» фондунун «Экономикалык реформа» программасынын колдоосу менен «Региондордогу калкты экономикалык маалымат менен камсыз кылуу» Экономикалык адабияттар жана гезит журналдар сатылып алынды, 1 экономист штатына айлык акы жана канцелярдык материалдар сатылып алынган. Жалпы суммасы 5000$ АКШ доллары. 6-долбоор. 2004-жылдын 29-ноябрынан 2005-жылдын 29-ноябрына чейин «Кыргызстан-Сорос» фондунун «Укук»программасынын колдоосу менен «Жергиликтүү өз алдынча башкаруунун актыларынын маалыматтар базасын түзүү жанаЖалал-Абад областынын маалыматтык чөйрөсүн өнүктүрүү». «Едвайзер» компаниясы менен биргеликте «БДАМС»базасын түзүүгө, Интернет байланышына, канцтовар, реклама чыгымдарына жумшалды жана борбордункызматкерлеринин айлык акысына кошумча акы төлөнүп берилди.
Кылмыш психологиясы
Кылмыш психологиясы – кылмыш-жаза укугун бузуучулардын психологиясын жана кылмыш жасоонун психологиялык механизмдерин иликтей турган юридика психологиясынын бир тармагы.
Кургак Губерля (дарыя)
Кургак Губерля — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Губерля дарыясынын сол жээгинен 46 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 52 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Орск шаарынан Сакмара дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сулайманов Турар Абдырасулович
Сулайманов,Турар Абдырасулович-(1948-жылы туулган,Жумгал району).Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнө эмгек сиңирген кызматкери.
Билими
1973-жылы Кыргыз мамлекеттик университетин,1988-жылы Алматыдагы догорку партиялык мектепти бүткөн.
Эмгек жолу
1975-1976-жылдары Кыргыз мамлекеттик дене тарбия институтунда комсомол комитетинин катчысы,1976-90-жылдары Кыргыз ССР ИАсында стажер-изилдөөчү,кенже илимий кызматкер,тарых институтунда илимий катчы,партиянын Фрунзе шаардык комитетинде инструктор,1990-1993-жылдары тарых иснтитутунун джиректорунун орун басары,Кыргыз Республикасынын Президентинин аппаратынын жергиликтүү администрация башчысы,1993-1995-жылдары Нрын облусунун Ак-Талаа раймамадминистрациясынын башчысы,1995-2000-жылдары Кыргыз Рспубликасынын Президентинин администрациялык уюштуруу иштери жана мамлекеттик башкаруу саясат бөлүмүндө инспектор,сектор башчысы,бөлүм башчысынын орун басары,2009-жылы президенттик канцеляриянын начальниги болуп иштейт.
Сыйлыктары
==Кол Кыргыз Республикасынын Ардак грамотасы менен сыйланган.
Макариха (Уса куймасы)
Макариха (Лек-Макариха) — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Уса дарыясынын оң жээгинен 108 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 27 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ау (Брайсгау)
Ау (Брайсгау) (Au (Breisgau)) — Германиянын Баден-Вюртемберг Жериндеги шаар. Брайсгау-Жогорку Шварцвальд районуна карайт. Фрайбург административдик округуна тиешелүү. Калкы – 1370 (2013-ж.). Аянты – 3,99 км²
Монитор
Компьютердик монитор (monitor) — маалыматты сүрөт түрүндө көрсөтүп чыгаруучу түзүлүш.
Гаочан
Гаочан — Түркстандагы байыркы шаар. Гаочандын тарыхы гунндардын доорунан башталат. Биздин замандын 1-кылымда түндүк гунндар Чыгыш Түркстанда өзүлөрүнүн саясий таасирин бекемдеген.
Хан империясы 2-кылымда гунндардан жеңилгенден кийин батыш аймактардан узак мезгилге чейин ажырап калган. 3–4-кылымда Гаочан аймагы бирде Кытайдын, бирде көчмөн гунн урууларынын колуна өтүп турган. 397–401-ж. хэси жана Гаочан аймагында гунндардын башчысы Цзюйцюй Менсюн Түндүк Лян династиясын негиздеген.
460-ж. бул династия жуан- жуандар тарабынан кыйратылган. Бул аймакта ошол эле учурда гунндар менен көчүп келген ашина түрк-төрүнүн тарыхынын эрте мезгили (Ганьсу-Гаочан 3-к. 460-ж.) болуп өткөн.
Кийин Гаочан Чыгыш Түркстандын башка шаарындай эле Батыш Түрк кагандыгынын карамагында болгон. 9-кылымдын 2-жарымында Гаочан Уйгур кагандыгынын борборлорунун бирине айланган. Гаочан шаарынын орду азыркы Турпан шаарынан 35 км түштүк-чыгышта жайгашкан.
Бухара Советтик Эл Республикасы
Бухара Советтик Эл Республикасы (БСЭР) – 1920-ж. 8-октябрда түзүлгөн. Бухара хандыгынын аймагынан орун алып, аянты 18,2 миң км2, калкы 2,2 млн киши болгон. 1924-ж. 19-сентябрда БСЭР Советтеринин 5-курултайында республиканы социалисттик деп жарыялап, анын СССРдин курамына кошулушу жөнүндө чечим кабыл алынган. Ошол эле жылдын октябрь айында Орто Азия республикаларынын улуттук-мамлекеттик чегараларын белгилөөгө байланыштуу жоюлуп, анын аймактары жаңыдан түзүлгөн Өзбек жана Түркмөн ССРлеринин, ошондой эле Тажик АССРинин курамына кирген.
Баяс дарыясы
Баяс — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Кыга дарыясынын сол жээгинен 3 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган Орусия территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ахроматиндүү түйдөк
Ахроматиндүү түйдөк - клетка митоз жолу менен бөлүнүп жаткан учурда хромосомалардын түйдөктөшкөн абалы.
Кылмыш субъектиси
Кылмыш субъектиси – кылмыш курамынын төрт катышынын бири. Кылмыш-жаза мыйзамдары тарабынан тыюу салынган жорук-жосундарды жасап, ал үчүн кылмыш жоопкерчилигин тартууга жөндөмдүү жактар кылмыш-жаза укугу боюнча К. с. болуп таанылат.
Ге-гун
Ге-гун, гяньгун Кытайдын расмий тарых наамасынын эң алгачкы эстелиги Сыма Цзяндын «Тарых жазмаларындагы» («Ши-цзи») биздин заманга чейинки 201-ж. эскерилген кыргыздардын энчилүү атынын кытай транскрипциясында (айтылышында) берилиши. Бул терминди орус кытайтаануучусу И. Бичурин биринчилерден болуп ырастаган жана дүйнөлүк илимий чөйрөгө тааныткан. Совет мезгилинде хакас археологу Л. Р. Кызласов этнотерминдин кыргыздарга таандык экендигинен күмөн санап, илимий талашты туудурган. Советтик белгилүү кытай таануучу С. Е. Яхонтовдун пикири боюнча «хягас» түрүндөгү кытай транскрипциясы кыргыз деген сөздү туюндурат, ар кандай формада берилген кытай иероглифтериндеги терминдер (ге-гун, гянь-гун жана башка) фонетикалык вариант катары эсептелип, кыргыз деген атты түшүндүрөт.
Кылмыш текеберчилиги
Кылмыш текеберчилиги (кылмыш жеңил ойлуулугу) – кылмыш-жаза укугундагы күнөө таризи, кылмыштуу байкабастыктын бир түрү.
Хара-Пэ-Яха
Хара-Пэ-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ою-Яха дарыясынын сол жээгинен 56 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Побоище (Кугарчин району, Башкыртстан)
Побоище — Башкыртстандын Кугарчин районундагы айыл, Побоищен айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 198 киши. Почта индекси — 453341, ОКАТО коду — 80238870001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Монолог
Монолог (гр.— бир сөз) — көркөм чыгармада каармандын жекече же көрүүчүлөргө карата айткан сөзү. Монологдун диалогдон (к.) айырмасы сүйлөп жаткан кишинин сөзүнө башка каармандар аралашпайт. Лирикалык чыгармаларда монолог негизги орунда турат, драмалык чыгармаларда катышуучунун монологу көрүүчүлөргө карата айтылат. Монологдор аркылуу каармандардын мурунку жана кийинки тагдырын, алардын бул же тигил көрүнүшкө карата мамилесин, личносттук сапаттарын даана билебиз. Мисалы, К. Баялиновдун «Ажар» повестиндеги Ажардын монологу:
«— Жаным, aпa тур! Жетим тайлактай боздоп, жетимсиреп артыңда жалгызың келип, жалооруп жаныңда турат. Жалгызыңдын сөзун ук, ая! Жалгызың бүгүндөн баштап, ата-бабасы тааныбаган бөтөн журттун бирөөнө башы байланганы, ага сатылганы жатат. Андан кутказ, ал азапты көрсөтпө, койнуңа ал, ач койнуңду!..
... Кантейин, эң болбогондо теңтуш болсо, кыздын барар жери күйөө дегендей, жаттыгына карабай «мейли» деп коёт элем. Бирок ал маркум атамдан да карыган киши экен. Ага канткенде барам? Канткенде аны өмүрлүк жолдош кылам? Андан канткенде кутулам? Кимден кеңеш, кимден жардам сурайм? Айт, aпa! Мага айла тап! Менин сенден башка барар жерим, таянар тоом, жашынар караган-бутам калбай калды».
Булак: http://kyrgyzinfo.ru
Кремлинн (Оклахома)
Кремлинн (Оклахома) (Kremlin) — Оклахома штатынын Garfield округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 240 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 40-40400.
Идеалдуулук
1) абстракция түрүндөгү нерселердин аң-сезимде чагылышы. Ушул планда Идеалдуулук реалдуулукка карама-каршы коюлат;
2) идеалдаштыруунун натыйжасында пайда болгон, бирок тажрыйбада мүмкүн болбогон абстракттуу объект (мис., идеалдуу газ, чекит ж. б.); идеалга топ келген татына нерсе. Идеалдуулук жөнүндөгү көптөгөн көз караштар материализмге же идеализмге алып келет. Идеализм Идеалдуулукту материалдык дүйнөдөн тышкары туруп, өз алдынча мааниге ээ болгон өзүнчө негиз катары ар түрдүүчө түшүндүрөт. Маркске чейинки материализм Идеалдуулукту адамзаттын иш-аракетинин натыйжасы катары эмес, сырттан гана байкоо жүргүзүүнүн продуктусу деп караган. Диалек. материализм Идеалдуулукту материалдык дүйнөнүн адамдын аң-сезиминде чагылышы, объективдүү образы катары карайт. Идеалдуулук аң-сезимдин адамзаттын бытиесин мүнөздөөчү бир аспектиси,
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Маразык кызы Кымбат
1939-жылдын 16-сентябрында Кемин районунун Жаңы-Алыш айылында колхозчунун үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Маразык ата менен Уулман апанын кызы кичинесинен адептүү, эмгекчил, тазалыкты сүйгөн. Орто мектепти аяктагандан кийин Кымбат апа Жаңы-Алыш колхозунда комсомолдук бригаданын мүчөсү катары 1959-жылдан 1962-жылга чейин талаачылыкта эмгектенди. 1974-1991-жылдары Орловка тигүү фабрикасында тигүүчүлүк кызматты аркалап, ардактуу эс алууга чыккан. Маразык кызы Кымбат I жана II даражадагы "Энелик", "Даңк" медалдарына татыктуу болгон. Жубайы Бейшеев Жумабай 1930-жылы туулган. Кыргыз Республикасынын калкты тейлөө тармагына эмгек сиңирген кызматкер. Алар бактылуу үй-бүлөлөрдүн катарында үч уул, үч кыздуу болушту. "Кымбат өтө жөнөкөй, мээримдүү апа эле. Балдарды ак ниет, мекенге берилген-дикке, адептүү болууга тарбиялоого баардык аракетин, эмгегин жумшаган. Жолдошуна сый, камкор, үй-бүлөлүк салтты бекем сактаган инсан болчу. Балдарын ар убакта окууга да, ишке да жоопкерчилик менен мамиле кылууга, колунан келген жардамды эч кимден аябоого, улууларды урматтоого жакшылык кылууга үйрөткөн. Ар убакта тазалыкты сактоого, ынтымакта болууга чакырып келген",-деп эскерет өмүрлүк жолдошу Жумабай Бейшеев.
"Апабыз өз бир-туугандарына да, кайын журтуна да бирдей мамиле кылып, баардыгына акыл-насаатын айтып, жаштарга туура жол көрсөтүп, дайыма ынтымакка чакырып, энелик мээримин аябай, туугандарынын сый-урматына, кадыр-баркына ээ болгон. Өмүрүнүн акыркы күндөрүндө, ооруп турганына да карабай өзүнүн абдан кайраттуулугун жана чыдамкайлыгын көргөздү. Апам бул дүйнөдөн өтүп кетсе да, биз үчүн эң ыйык, бийик, эң сүйүктүү апабыз боюнча кала берет!"-дейт кызы Каным.
Жогорку Биянка дарыясы
Жогорку Биянка — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Миньяр дарыясынын сол жээгинен 14 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 28 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кылмыш этиологиясы (башаты)
Кылмыш этиологиясы (башаты) – кылмыштардын же алардын айрым түрлөрүнүн келип чыгуу себептери менен шарттары жөнүндөгү илимий негиздемелеринин жыйындысы.
Махмуд Эсембаев
Эсамбаев Махмуд Алисултанович (15. 7. 1924, Чечен-Ингуш АССРи, Рус-Мартан району, Старые Атаги айылы - 7. 1. 2000, Москва) - балет артисти, эстрада бийчиси. РСФСРдин эмгектин сиңирген артисти (1957), РСФСРдин (1966), Кыргыз ССРинин (1969), СССРдин (1974) эл артисти, Социалисттик Эмгекке Баатыры (1984).
Өмүр баяны
Анын улуту чечен.
1944-жылдагы Түндүк Кавказ элдерин депортациялоонун натыйжасында Кыргызстанга келген.
Бала чагынан бийге шыктуу болуп, музыка жан-дүйнөсү менен берилген адам эле.
Анын бул талантына атасы Алисултан Эсамбаев каршы болгон.
Канча жолу бий ийримине катыштырбай, андан алаксытуу максатында башка иштерге орноштурганда да ал өзүнүн максатынан, каалоосунан кайткан эмес.
Он жашка толгондо МоскваМосквага хреографиялык училищеге тапшырууга келген.
Аны окуткан мугалимдери Махмуддун талантына тан беришчу, бирок бир айдан соң аны айылдаштары таап, качып келген Махмудду атасына кайтарып алып барышкан.
Атасынан катуу жаза алып, ошол жерде наавайканага иштеп калган.
Бирок өзүнүн талантын таштаган эмес, кайсы жерде жүрбөмүн талантын элге тартуулачу.
Махмуд Эсамбаев 2000-жылы Үчтүн айынын (январь) 7 дүйнөдөн кайткан.
Анын ысымы Москвадагы «Орусия Федерациясынын эстрада жылдыздары» галереясына жазылган жана анын эстелиги Подмосковьеге коюлган. Азыр М.Эсамбаев атындагы искусство мектеби жана кайрымдуулук кору таланттуу балдарга жардам берип келуудө.
Ишмердүүлүгү
1939-жылы Чечен АСССРиндe Мамлекеттик ыр жана бий ансамбли уюшулган жана анда мастер болуп жаш Махмуд эмгектенген.
Ансамблда Махмуд орус, азербайжан жана армян бийлерин жеке номерде мыкты аткарчу.
Махмуд оор жашоону тандап алды, атасы бир туган байкелери аны көргүсү келген эмес, бир гана апасы жана улуу эжеси Пада жашырын барып анын концертин көрүшчү.
Улуу Ата Мекендик согуш башталганда анын туугандары жана жакын–достору майданга аттанышкан.
1941-жылы августта Махмуд Эсамбаев жетектеген концерттик бригада фронко кеткен.
Концерттик бригада Ростовдо, Новочеркасста, Пятигорскто жоокерлерге концерттерин тартуулашты ар бир концерт шаңдуу коштоолор менен өтүп жатты.
Бирок, Махмуд Эсамбаев жана анын жакындарынын жашоосу күтүүсүз бурулушка туш болду.
Себеби, 1944-жылы И.В.Сталиндин буйругу менен Түндүк Кавказ элдери Чыгышка депортацияланган.
М.Эсамбаевдин үй-бүлөсү Кыргыз ССРине келди.
Депортация Эсамбаевдерге оор таасир калтырды: апасы каза болуп, атасы бат картайып кетти жана тез-тез ооруучу болду.
Кайгы-муң ата баланы жакындатты.
Махмуд 1944-жылы ноябрдан тартып кыргыз мамлекеттик Ленин ордени опера жана балет театрына иштеп калат жана бир бөлмөдө атасы менен жашап калат.
Театрдын коллективтивижылуу мамиле менен кабыл алышты. Анын бийге болгон сүйүүсү бардыгын багындыра алган.
Бул жерден ал медицина институтунун студенткасы Нина Ханумянц менен баш кошуп Стелла аттуу кыздуу болушкан.
Спектаклдагы эпизоддук ролдордо элдик бийлери менен Махмуд көрүүчүлөрдү өзүнүн багындыра алды.
Бирок анын тилеги башкы ролду аткарууда болгон.
Ошентип, 1951-жылы тажрыбалуу педагог жана балетмейстер Иван Кириллович Ковтунов менен таанышып, ал койгон «Бахчисарай фонтанында» башкы ролду аткарган.
И.К.Ковтунов Фрунзеге келгенге чейин Ленинград академиялык опера жана балет теарында улуу, таланттуу советтик хареограф, мастерлер: Ф.В.Лопухов, Р.В.Захаровдор  менен иштешкен.
«Бахчисарай фонтанында» иштөө ийгилктүү аяктап, М.Эсамбаев «Кызыл мак» жана «Ресторандагы бий» балеттерин чон жетишкендик менен аткарган.
Бул ийгиликтерден улам Ковтунов жаш бийчиге башкы ролду ойноого ишеним көрсөттү жана 1952-жылы «Тарас Бульбанын» башкы ролун М.Эсамбаевге берген.
«Тарас Бульбанын» премьерасы 1952-жылы мартта өткөрүлдү.
М.Эсамбаевдин аткаруусунда залда Тарас Бульбанын пайда болушу көрүүчүлөрдүн кызуу колдоосуна ээ болду ажан алар Гоголдогу чыныг тарасды көргөндөй сезимдери менен кол чаап жатышты.
Махмуд Эсамбаев биздин республикадагы хореографиянын негиздөөчүлөрүнүн бири болуп саналат.
Ал дүйнө элинин жашоосун чагылдырган улам жаны бий-новеллалардын толкунун жаратуунун тилек кылган.
1956-жылы Махмуд театрдан кетип, Филармонияга иштеп калат.
М. Эсамбаев эскерет: «элдик бий чыгармачылыгына кайрылуу чечими пайда болду менде, чындыгында, ошол мезгилдеги СССРдин элдик бий Мамлекеттик ансамблин жетектеген Игорь Моисеевди мен өзүмдүн руханий ата катары эсептейм.
Москвада өткөн Элдик бий боюнча Бүткүл союздук конкурска катышып, лауреттык наамды алып кайткан.
Ал Бүткүлдүйнөлүк жаштардын фестивалына катышып, көпчүлүктүн алкоосуна ээ болуп ордендин эээси болуп кайткан.
Ушундан тартып ал Москвага, өзүнүн мекени болгон Грозныйдагы Чечен-Ингуш филармониясына гастролго барып турган.
1959-жылы М.Эсамбаев «советтик балет жылдыздары» (12кишиден турган) тобуна мүчө болуп, Францияга, Түштүк Америкага гастролго барып келет.
Чет мамлекетке гастролдоп келген сон ал өзүнүн «дүйнө элдеринин бийи» программасы алдында өзүнүн коллективин түзгөн.
Ал бул программасы менен СССРди гана эмес дүйнө элдерин багындыра алган.
Наамы
Ал элдерге бийдеги эргүүнү тартуулап, адамдын тынчык тууралуу тилеги, достук, бир туугандык, элдердин биримдигин өзүнүн бийи аркылуу жеткире алды.
Ал биздин өлкөдөгү балеттин өнүгүшүнө чон салым кошкан кыргыз элинин сүйүктүү чыгармачыл адамдарынын бири, советтик ошол мезгилде жакшы өнүккөн хореографиянын мыкты өкүлдөрүнүн бири болгон.
Бул эмгеги аны Кыргыз ССРинин эл артисти наамына татыктуу кылган.
Өжөр элдин өкүлү Махмуд Эсамбаев элдердин биригүүсү, жакындашуусу үчүн өзүнүн өмүрүн арнаган адам болгон.
Анын репертуары дүйнөнүн ар элдеринин бийинен турган.
Анын чыгармачылыгынын негизги өзөгү достук, сулуулук, ынтымак, тынчтык болгон.
Кылмыш шериктештигин уюштуруу (кылмыштуу уюм)
Кылмыш шериктештигин уюштуруу (кылмыштуу уюм) – КР кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган, коомдук коопсуздукка каршы кылмыш. Ал төмөндөгүлөрдөн көрүнөт: а) оор жана өзгөчө оор кылмыштарды жасоо үчүн кылмыштуу шериктештикти (кылмыштуу уюмду) түзүүдөн – ошого тете ошондой шериктештикти (уюмду) же анын түзүмдүк курамына кирген бөлүмдөрдү жетектөөдөн, ошондой эле оор жана өзгөчө оор кылмыштарды жасоо үчүн пландарды жана шарттарды иштеп чыгуу максаттарында уюмдашкан топтордун уюштуруучуларынын, жеткечилеринин бирикмелерин түзүүдөн; же болбосо б) кылмыштуу шериктештикке (кылмыштуу уюмга) катышуудан, же болбосо уюшкан топтордун уюштуруучуларынын, жетекчилеринин же уюмдашкан топтордун башка өкүлдөрүнүн бирикмелерине катышуудан.
Бухарест Тынчтык Келишими
Бухарест Тынчтык Келишими (1812) – Россия-Түркия согушунун аякташы менен 1812-ж. 16 (28)-майда Бухарестте түзүлгөн. Түркиянын өкүлү кечеңдеткенге аракет кылса да, орус армиясынын башкы командачысы М. И. Кутузов сүйлөшүүлөрдү Наполеон Россияга кол салганга бир ай калганда бүтүрүүгө жетишкен. Натыйжада Россиянын түштүк чегарасы коопсуз болуп, Дунайдагы армияны батыш чегараны бекемдөө үчүн пайдаланууга мүмкүндүк түзүлгөн, Түркия Францияга союздаш болбой калган. Келишим боюнча, Россия менен Түркиянын чегарасы Прут дарыясы (мурда Днестр эле) менен чектелип, Бессарабия Россияга өткөн. Россия Кара деңиздин Кавказ жээгинен 1-жолу деңиз базасына ээ болгон.
Бивалент
Бивалент (лат. bi – эки эселенген, эки түрдүү жана valens - күчтүү) - мейоз учурунда бири-бири менен бириккен (конъюгацияда) гомол. жуп хромосомалар. Б. профазада пайда болуп, биринчи анафазага чейин сакталат (к. Мейоз). Б-те жуп, гомол. хромосомалар ортосунда Х сымал кайчылашуу – хиазмалар пайда болуп, генетикалык материалдын алмашуусу жүрөт.
Б-тердин саны хромосомалардын гаплоиддик санына барабар болот.
Чычкан
Чычкандар (лат. Muridae) — сүт эмүүчүлөрдүн кемирүүчүлөр түркүмүнүн тукуму. Денесинин узундугу 548,5 см, куйругу узун, көбүнчө жүнсүз. 100-120 уруусу, 480дей түрү, КМШ өлкөлөрүндө 5 уруу, 12-13 түрү, Кыргызстанда 4 түрү кездешет. Кеңири тараган космополиттер, айрымдары силантроп жаныбарлар. Ийин казып жашайт, чээнге кирбейт. Жылуу климатта жыл бою көбөйүшөт. Көбүнчө күүгүмдө жана түнкүсүн тиричилик өткөрөт. Табигый шартта 1-3 жыл жашайт. Токой жана айыл чарбасына, кампаларга зыян келтирет. Жугуштуу оорулардын козгогучтарын алып жүрүүчүлөр болгондуктан, коркунучтуу жугуштуу ооруларды - чума, лептоспироз ж. б. жуктурат.
Миялы, Кара-Суу району
Миялы (Миялы) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Суу районундагы айыл. Кызыл-Суу айыл аймагынын составына кирет. 2004-жылы жер көчкү коркунучу бар деп табылып, жергиликтүү элди жер которто баштаган. 2014-жылдан тартып айылдын жарымы башка жакка көчурүлгөн. Учурда Миялы айылында 40тан ашуун кожолук жашайт.
Калкы
Калкы - 200 киши.
Гаметогамия
Гаметогамия - эки жыныс клеткаларынын, гаметалардын бири-бири менен кошулушу. Булардын ядролорунун кошулушунан зиготанын ядросу пайда болот.
Богояш дарыясы
Богояш — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чулышман дарыясынын сол жээгинен 198 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 44 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кичи Адакъю
Кичи Адакъю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Уса дарыясынын оң жээгинен 174 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 45 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кургак Каморза (дарыя)
Кургак Каморза — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Курган облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Каморза дарыясынын сол жээгинен 3,3 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы башатынан Увелька дарыясын кошпогондо, Уй дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ау-на-Рейне
Ау-на-Рейне (Au am Rhein) — Германиянын Баден-Вюртемберг Жериндеги шаар. Раштат районуна карайт. Карлсруэ административдик округуна тиешелүү. Калкы – 3258 (2013-ж.). Аянты – 17,47 км².
Бухарин Николай Иванович
Бухарин Николай Иванович [27.9. (9. 10.) 1888, Москва – 15.3.1938, ошол эле жер)] – саясий жана мамлекеттик ишмер, СССР Илимдер академиясынын академиги (1928). 1905-07-жылдардагы жана 1917-ж. Октябрь революцияларынын катышуучусу. 1918–29-ж. «Правда» гезитинин редактору, ошону менен катар эле 1919–29-ж. Коминтерндин Аткаруу комитетинин мүчөсү. 1929–32-ж. СССР Эл чарбасынын жогорку Советинин Президиумунун мүчөсү, 1932-жылдан Оор өнөр жай эл комиссариатынын коллегиясынын мүчөсү. 1934–37-ж. «Известия» гезитинин редактору. Большевиктердин арасында марксизм теоретиги катары таанылган. 1920-ж. Жаңы экономикалык саясатты колдоп, бирок коллективдештирүүгө каршы чыккан. 1938-ж. репрессияланган, өлгөндөн кийин акталган (1988).
Кылмыш-жаза жоопкерчилиги
Кылмыш-жаза жоопкерчилиги – юридикалык жоопкерчиликтин бир түрү; жасалган кылмыштын укуктук кесепети – жазалоо таризиндеги мамлекеттик мажбурлоо. К.-ж. ж-не тартуу кылмыш-жаза ишин козгоо, андан ары иликтөө, соттук териштирүү дегенди билдирет. Кылмышка даярдык көргөндүгү үчүн, кылмыш жасоого ниеттендиги үчүн, кылмышка катышкандыгы үчүн да К.-ж. ж. каралат.
Харасовая
Харасовая — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шарапов Шар булуңу орун алган. Дарыянын узундугу - 271 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гаплоид
Гаплоид - мейоздун натыйжасында хромосомалары жупсуз, гаплоиддик (жалкы) жыйыны топтолгон клетка же организм.
Ламар (Оклахома)
Ламар (Оклахома) (Lamar) — Оклахома штатынын Hughes округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 172 киши. Болжолдуу аянты - 31.3 км². FIPS коду — 40-41250.
Калча уулу, Сыртбай
Калча уулу Сыртбай (1895–1925)- обончу, ырчы. Калча уулу Сыртбай Түп районунун Чоң-Таш айылында 1895-жылы туулган. Жашынан ырдап, комуз черткен. Ал өз учурунда көптөгөн обондорду, терме, санат-насыят ырларын чыгарган, бирок тилекке каршы, алардын көбү жазылып алынбай, жыйналбай калган.
Автордун элдик оозеки чыгармачылыктын өзөгүндө чыгарган «Сыртбай», «Насыят» аттуу ырлары эл оозунда сакталып калган.
«Сыртбай» аттуу ыры М.Баетовдун, А.Огомбаевдин, А.Жумабаевдин аткаруусунда элдик ырга айланган. Комузчу, ырчы Бөжөй Шадыкановдун аткаруусунда Сыртбай Калча уулунун терме, санат ырларынын айрымдары Кыргыз радиосунун Алтын казынасына жазылып алынган.
Автордун «Сыртбай» аттуу ыры «Ала-Тоо таңшыйт», «Сармерден» аттуу ж.б. обондуу ырлар жыйнагына басылган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Республикасынын обончулары. Маалымдама/Кыргызпатент/ Түз.: А.Чекиров, Ө.Калыева. – Б.: Кыргызпатент, 2010. – ISBN 978-9967-26-120-4
Щербаки (Кугарчин району, Башкыртстан)
Щербаки — Башкыртстандын Кугарчин районундагы кыштак, Побоищен айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 17 киши. Почта индекси — 453341, ОКАТО коду — 80238870002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Айбек Карымов
Айбек Карымов
Обончу, ырчы Карымов Айбек Токтогул районунун Сары-Камыш айылында 1969-жылы 29-июлда туулган. Орто мектепти аяктап, Чехословакияда Советтик армиянын милдетин өтуп келген. 1991-жылы Жалал-Абад шаарындагы маданий-агартуу окуу жайынын эл аспаптар оркестри бөлүмүндө окуган.
2009-жылы И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университетинин Маданият билим берүү борборун бүтүргөн. 1992-жылы алгачкы «Сүйүү керемети» аттуу ырын гитаранын коштоосунда чыгарган. 1994-жылы «Нур» аттуу эстрада ансамблин уюштуруп, ырчылар К.Алымбекова, С.Кочкоров, 2003-жылы «Ай Теңир» аттуу эстрада тобун уюштуруп, анда ырчылар С.Балтаева, Г.Байзакова менен иштешкен жана «Дил кайрык», «Аттиң ай, аттиң», «Ооруп турат жүрөгүм» ж.б. ырларын ырдаган.
Ал 60тан ашык обондордун автору. Анын «Дил кайрык» ырлар жыйнагы, ырларынын үч альбому жарык көргөн. Ардак грамоталар, дипломдор менен сыйланган жана республикалык кароо-сынактардын лауреаты болгон.
Ноталуу китептери
Дил кайрык: Обондуу ырлар жыйнагы. – Б., 2005.
Гетерогамия
Гетерогамия - жыныстык көбөйүүдө сырткы түрү жана белгилери ар башка гаметалардын биригип түйүлдүк (зигота) жаратуусу.
Манкеев, Бекмырза Жумабекович
Манкеев Бекмырза Жумабекович — Ардактуу ирригатор 1952-жылы 12-февралда эмгекчинин үй-бүлөсүндө туулган. Жети атасына кайрылсак, атасы Жумабек, чоң атасы Манке, бабасы Байтегин, бубасы Осунбек, кубасы Сарман, жетеси Коёш, жотосу Жакып. Солто уруусунан. 1959-1967-жылдары 3-интернационал атындагы орто мектепте окуган. Эмгек жолун 1968-жылы Кант районунун "Алга" колхозунда чабандык кесип менен баштаган, 1973-1915-жылдары Советтик Армиянын катарында аскердик кызматын өтөп келген. 1976-1977-жылдары талаачылык бригадасында эсепчи, 1978-1987-жылдары бригада жетекчиси, 1988-1999-жылдары чарбада башкы агроном болуп иштеген. Иштеп жүргөн мезгилде адегенде, Канттагы айыл чарба техникумунунан, андан соң борборубуздагы К.И.Скрябин атындагы айыл чарба институтунан агроном адистигин алып чыккан. Бекмырза Жумабекович Узун-Кыр айыл өкмөтүнүн аймагында 1998-жылы уюшулган "Узун-Кыр" суу пайдалануучулар ассоциациясын негиздеп, алгачкы жетекчиси болгон. Өмүрүнүн акырына чейин ошол уюмду жетектеп, сырттан инвестицияларды тартып келип, уюмдун материалдык, техникалык базасын чьщдап, ички сугат тармагын жакшыртууга зор салым кошту. Эмгектери бааланып, бир канча мамлекеттик баалуу сыйлыктар, дипломдор жана айылдык, райондук, областтык кеңештердин Ардак грамоталары менен сыйланган. Жубайы Анара менен эки уул, эки кызга тарбия беришип, үч неберенин ардактуу таятасы, таенеси болушту. "Өзгөчө адам көңүлүн аздектеп, улуу-кичүү дебей, баарына бирдей мамиле жасап, ар качан бирөөгө жардам көрсөтүүгө даяр турган илбериңкилиги шайдоот мүнөзү жарашып турчу. Аттиң бир кем дүйнө! Ичибизди эңшерип кеткен бир боорубуз ак көңүл, чын көңүлдөн карс-карс күлгөн, ичи тышына чыгып турган айкөл адам эле. Бул эскереме сага кылган зыйнатым. Урпактарга белек болуп калсын деп жаздым. Көлдөн келгени ушул гана",-дейт СПАнын кеңешинин мүчөсү Алмаз Асанкеевич.
Генеалогия
1. Уруулардын  тарыхын,  санжырасын,  үй-бүлөнүн  келип чыгышын, жеке адамдардын тек-жайын, тууганчылык байланыштарын иликтеп үйрөтүүчү тарых илиминин көмөкчү тармагы (биологиядажаныбарлардын жана өсүмдүктөрдүн келип чыгышын үйрөтөт). Генеалогиянын белгилери илгери эле  болсо  да,  илим  катары  болжол  менен  17–18-кылымда  калыптанган;
2. социалдык  түзүлүштү  жана уруулардын тегин үйрөтүүгө негизделген орто кылымдагы тарых сабагы.
Философияда
Ал эми философияда генеалогия – бул социалдык- маданий көрүнүштөрдүн өзгөрүлбөстүгүн танган классикалык эмес ыкма Генеалогия Ф. Ницше тарабынан киргизилип, кийин М. Фуко андан ары өнүктүргөн. Генеалогия өзүнө адамдын реалдуу денелик көрүнүшүнүн белгилүү шарттарын камтыган конкреттүү себептердин көпчүлүгүн камтыйт. Ницше моралдын тарыхын сызыктуу өнүгүүнүн алкагында көрсөткөн анын бардык тарыхын пайдалуулукка алып барган утилитаристтик тенденцияга каршы чыккан. Ницшенин айтуусунда сөздөр өзүнүн маанисин өзүнө камтыбайт, каалоолор бир гана нукка багытталбайт, ал эми идеялар өзүнүн логикасын сактабайт.
Тил менен каалоолордун дүйнөсүнө кол салуу, күрөш, байкатпоо жана куулук тааныш. Генеалогия окуялардын укмуштуулугун бир маанилүү натыйжасынан көз карандысыз түбөлүккө калтырат. Генеалогия иш жүзүнө ашпаган же окуяга катышпаган элементтерди да таап чыгат. Ошондуктан, генеалогия майда-бараттардын бардыгын билүүнү, чыдамдуулукту талап кылат жана материалдын эбегейсиз көптүгүнө көз каранды. Генеалогия бир түрдүү болуп көрүнгөн нерсенин гетерогендүүлүгүн таап, айкындайт. Натыйжада, Генеалогия өзүн денеге бириктирет. Ницшенин айтуусунда генеалогия ролу моралдын, идеалдардын, метафизикалык концепциялардын, эркиндиктин же аскеттик жашоонун концепцияларынын тарыхын жазуу эсептелет.