Германия
Айыл чарбасы
Айыл чарба өндүрүшүнө (токой жана балык чарбалары кошо) ИДПнин 1,1% жана иштегендердин 2,8% туура келет (2004). Агрардык сектордо иштегендердин жана дыйкан чарбаларынын саны жылдан жылга кыскарууда. Германиянын айыл- чарба өтө ургаалдуулугу менен өзгөчөлөнөт. Айыл-чарба продукциясын өндүрүүчү дүйнөдөгү алдыңкы он өлкөнүн ичине кирет (дүйнөлүк көлөмдүн 2,3%); Европада Франция, Италиядан кийин 3-орунда жана азык-түлүктүн көлөмү боюнча (2,0%, Франциядан кийин) 2-орунда. Агрардык продукциянын дүйнөлүк соодасында Германия алдыңкы орундардын бирин (экспорт боюнча АКШ, Франциядан, импорт боюнча АКШдан кийин) ээлейт. Германия азык-түлүккө болгон муктаждыктын 90%ин өзү камсыз кылат, ал эми жетишпеген айыл-чарба продукциясын (негизинен тропиктик жана субтропиктик мөмө-жемиштерди, жашылчанын айрым түрлөрүн, чай, кофе, какао ж. б.) импорттон толуктайт. Айыл-чарбага жарактуу жери (17,0 млн га; 2003) жер фондусунун 54,7%ин ээлейт, анын 68,3% айдоо жер, 30,4% шалбаа, жайыт, жаңы көчөттөр, 0,7% бак-дарак жана огород, 0,6% жүзүм ээлейт. 1990-2000-жылдары жер фондусунда айыл-чарбага жарактуу жердин үлүшү кыскарып, токой-паркы ээлеген жерлер кеңейип баратканы байкалган. Германиянын батыш жерлеринде фермер чарбалары басымдуу, чыгышында бир жактуу адистешкен мамлекеттик «элдик ишканалар» жана өндүрүштүк кооперативдер бар. Германияда айыл-чарба ишканаларынын орточо өлчөмү (2003-ж. 32 га) боюнча батыш (19 га) чыгыш жерлеринин (100 га) ортосунда айырма зор. Германия айыл-чарбасына техниканы колдонуу боюнча (1000 га айдоо жерге 80 трактор туура келет) дүйнөдө алдыңкы өлкөлөрдүн бири. Айыл-чарбасын химиялаштыруу деңгээли да жогору, бирок прогрессивдүү экологиялык таза технологияны киргизүүгө байланыштуу минералдык жерсемирткичтерди пайдалануу жылдан жылга кыскарууда (1990-ж. 3,4 млн т, 2003-ж. 2,6 млн т пайдаланылган). Айыл-чарбанын башкы тармагы мал чарбасы (айыл-чарба продукциясынын жалпы көлөмүнүн 70%). Анын негизи уй чарбасы (айыл-чарба өндүрүшүнүн 40%). Бодо малынын саны боюнча Европада Франциядан гана кийин турат. Сүт жана сүт-эт багытындагы мал чарбасынын мааниси зор. Сүт өндүрүү (27,8 млн т; орто эсеп менен бир уйдан жылына 6 т дай сүт саап алынат) боюнча Европада 1, дүйнөдө 4-орунду ээлейт; сүт продукциясынын бир бөлүгүн экспортко чыгарат. Чочконун саны (26,3 млн) боюнча Европада 1-, дүйнөдө Кытай, АКШ, Бразилиядан кийин 4-орунда. Куш жана кой (2,7 млн) чарбалары да өнүккөн. Германия эт өндүрүү боюнча Европа шериктештигине кирген өлкөлөрдүн ичинен 1-орунда турат (6,6 млн т; анын ичинде чочко эти 4,2 млн т, уй жана музоо эти 1,2 млн т; куш эти 1,0 млн т ж. б.). Өсүмдүк өстүрүүчүлүк (агрардык продукциянын 33% ке жакыны) көбүнчө мал чарбасынын муктаждыгына байланыштуу; тоют жана чөп өсүмдүктөрү себилген аянт азык-түлүк өсүмдүктөрүнөн кыйла кенен; алар дан жана дан-буурчак, картошка, тамыры тоют жана чөп (беде, люцерн ж. б.) өсүмдүктөрү, техникалык өсүмдүктөр (рапс, кант кызылча ж. б.); ошондой эле жашылча, мөмө-жемиш, жүзүм ж. б. өстүрүлөт. Дан эгининин дүң жыйымы (2003-ж. 43,4 млн т) боюнча Германия Европада Франциядан кийинки 2-, дүйнөдө 7-орунду ээлейт. Дан эгининин орточо түшүмдүүлүгү гектарынан 65,5 ц (2003); Германия азыктык дан менен өзүн толук камсыз кылат; ал эми тоюттук дандын кыйла бөлүгүн сырттан сатып алат. Негизги дан эгини буудай (жыйымы боюнча Европада Россия менен Франциядан кийинки 3-орунда; андан сырткары арпа (11,0 млн т; Россиядан кийин 2-орунда; айрым сорттору пиво жасоого пайдаланылат), кара буудай (3,7 млн т); ошондой эле жүгөрү (3,7 млн т; жашыл тоют жана силос үчүн), сулу (1,0 млн т; дүйнөдө 7-орунда). Кулмак (хмель) жыйноо боюнча дүйнөдө 1-орунду ээлейт.