cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ташмамат Жумабаев
Сыйлыгы
Днепрдан ийгиликтүү өтүп, плацдармга  бекем орношуп алып, анда көрсөткөн эрдиги үчүн  Советтер Союзунун Баатыры деген наамга 1943-жылы 30-октябрда татыктуу  болгон. Согуштан кийин Ташмамат Жумабаев офицер болуп, Советтик Армияда кызмат кылуусун уланткан.Памир автотрестинде иштеген.
Колдонулган адабияттар
Иманкулов А., Алыкулов Б., Турсунбеков Ч. “Алардын эрдиги түбөлүккө жашайт” — Фрунзе, 1986.
Иогач дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кичи Пиярга
Кичи Пиярга — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Пиярга дарыясынын сол жээгинен 2 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Дмитриев, Николай Михайлович
Дмитриев, Николай Михайлович – Улуу Ата Мекендик согуштун.
Өмүр жолу
1917-жылы Оренбург областынын Ново-Орск районундагы Кумак айылында туулган. Улуту орус. КПССтин мүчөсү. Атайын орто билимге ээ болгондон кийин Фрунзеге келген. Республикалык “ Заготскот” конторасында башкы бухгалтердин орун басары болуп иштеген.1939-жылы Советтик Армиянын катарына чакырылган.Катардагы жоокер.Танкка каршы замбиректин мээлегичи.
Эрдиги
Улуу Ата Мекендик согушка 1941-жылдын июнунан тартып, Батыш фронтунда катышкан. 1941-жылы танктардын катуу чабуулун токтотууда көрсөткөн эрдиги үчүн  Советтер Союзунун Баатыры деген наам алган.Госпиталдан дарыланып чыккандан кийин Н. М. Дмитриев душмандар менен согуш аяктаганга чейин салгылашып, даңктуу жолду басып өткөн.Андан соң офицер болуп Советтик Армиянын катарында кызмат өтөөсүн уланткан. Запаска чыккандан кийин Саранск шаарында жашап, “Электровыпримитель” заводунда иштеген. 1981-жылы дүйнөдөн кайткан.
Колдонулган адабияттар
Иманкулов.А, Алыкулов.Б, Турсунбеков.Ч “Алардын эрдиги түбөлүккө жашайт”- Фрунзе; 1986
Хосуй-Нвыми-Се
Хосуй-Нвыми-Сё — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пандат-Яха дарыясынын оң жээгинен 64 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бүткүл дүйнөлүк мурас
Конвенцияны ратификациялаган мамлекет тараптар өздөрү жайгашкан аймактагы Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесин алардын көрсөтүүсү боюнча шайлашкан Бүткүл дүйнөлүк мурас комитетине беришет (1978-жылдан). 2005-жылдын аягында дүйнөнүн 137 мамлекетинен 160 жаратылыш, 628 маданият жана 24 жаратылыш-маданият объектилери Тизмеге кирген. Алардын ичинде: айрым курулмалар жана ансамблдер Мемфистин урандысы жана көрүстөнү, Гиза-Дахшур районундагы пирамидалар, байыркы Фивы (Египет), Афиныдагы Акрополь, Вестминстер аксарайы, ыйык Маргарита аббатчылыгы жана чиркөөсү (Улуу Британия), Версалдагы жана Фонтенблодогу аксарайлар жана парктар (Франция), Москва Кремли, Кызыл аянт, «Кижи» тарыхый-архитектуралык ансамбли, Троица-Сергий лаврасы, Нерлидеги Покров чиркөөсү (Россия), София собору, Киев-Печёра лаврасы (Украина), Таж-Махал (Индия), Ватикандын архитектура эстеликтери, Эркиндик статуясы (АКШ), Улуу Кытай дубалы (Кытай); Рим жана Флоренция (Италия), Гавана (Куба), Краков жана Варшава (Польша), Дамаск (Сирия), Стамбул (Түркия), Исфахан (Иран), Санкт-Петербург (Россия), Бухара (Өзбекстан) жана башка шаардын тарыхый бөлүктөрү; археологиялык коруктар Киригуа (Гватемала), Дельфы (Грекия), Пальмира (Сирия) жана башка; улуттук парктар Чоң Барьер рифиндеги деңиз паркы (Австралия), Казиранга (Индия), Аскалуу тоолор жана Вуд-Баффало (Канада), Ньяса көлү (Малави), Беловежа чер токою (Беларуссия) жана башка бар. Тизмеге Освенцим (Польша), Стонхенж жана Сент-Килда аралы (Улуу Британия), Валь-Камоникедеги аскадагы сүрөттөр (Италия), Чжоукоудяндагы (Пекин) алгачкы адамдар жашаган жай жана Тайшань тоолору (Кытай), Алттагы аскадагы жазуу-чиймелер (Норвегия), Величкадагы туз шахтасы (Польша), Везер дарыясынын өрөөнүндөгү аскага тартылган сүрөттөрү бар үңкүрлөр (Франция), Тассилин-Аджер (Алжир) бөксө тоолору сыяктуу объекттер киргизилген. Конвенциянын чегинде ресурстары чектелүү өлкөлөргө финансылык жана техникалык жардам көрсөтүүчү Бүткүл дүйнөлүк маданий жана табигый мурастарды коргоо фонду түзүлгөн. Фондго бардык мамлекет тараптар ЮНЕСКОнун бюджетине милдеттүү төлөмдөрүнүн 1% өлчөмүндөгү төлөм төлөшөт; өкмөттүк эмес уюмдардан жана жеке адамдардан кошумча төлөмдөр кабыл алынат. Комитетте объекттердин сакталышын көзөмөлдөөгө мүмкүндүк берүүчү мониторинг системасы түзүлгөн. Конвенцияда Бүткүл дүйнөлүк мурас объектилери аймактарында жайгашкан мамлекеттердин өкмөттөрү аларды сактоо боюнча милдеттенме алары көрсөтүлгөн.
Зверев, Николай Александрович
Зверев, Николай Александрович – Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. 1921-жылы Ак-Моло областында туулган.Улуту орус. КПССтин мүчөсү. Согуш башталаардан бир нече жыл мурун үй бүлөсү менен Кыргызстанга Токмок шаарына көчүп келген. 1941-жылы Советтик Армияга чакырылган. Г вардия сержанты. Взводдун командиринин жардамчысы. Улуу Ата Мекендик согушка башынан аягына чейин катышкан. Жарадар болгон. Днепрден өтүүдө көрсоткөн эрдиги үчүн Советтер Союзунун Баатыры деген наамга 1944- жылы татыктуу болгон. Согуштан кийин баатыр тынч эмгекке кайтып келген.
Гомологиялык хромосомалар
Гомологиялык хромосомалар - морфологиялык белгилери боюнча окшош, мейоздун I профазасында конъюгациялануучу (бири бирине кыналуучу) жуп хромосомалар. Хромосомдордун диплоиддик жыйнагында ар бир жуп, эки Г. х. болуп, кроссинговер учурунда бирдей бөлүктөрү (гендери) менен алмашат.
Сюрень (Кугарчин району, Башкыртстан)
Сюрень — Башкыртстандын Кугарчин районундагы кыштак, Ураль айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 21 киши. Почта индекси — 453330, ОКАТО коду — 80238880003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жылаңач уруктуу өсүмдүктөр
Жылаңач уруктуу өсүмдүктөр (Pinophita) -жабык уруктуулар (гулдүү) менен папоротниктердин ортосундагы абалды ээлөөчү өсүмдүктөрдүн ото байыркы тобу. Алардын уругу мегаспорофиллдердин үстүндө өөрчүп, кабыксыз болгондуктан Жылаңач уруктуу өсүмдүктөр ден аталган. Булар папоротниктерден урук-бүчүрү менен жабык уруктуу өсүмдүктөрдөн мөмө-жалбыракчасынын жоктугу менен айырмаланат. Байыркы жана жонокой түзүлүштүү өкүлдөрүнүн тобурчактары жок, микроспорофиллдери жана мегаспорофиллдери узун өркүндөрундө бош жайгашкан. Азыркы убактагы Жылаңач уруктуу өсүмдүктөрдүн бардыгынын тобурчактары бар, алар бир жыныстуу, б. а. аталык тобурчагы микроспорофиллден, энелиги мегаспорофиллден түзүлөт. Жылаңач уруктуу өсүмдүктөрдүн бардыгы дарак жана бадал. Жалбырактары майда, ичке түрпү же канат сымал, анатомиялык түзүлүшү, үттөрү боюнча да бири биринен айырмаланат. Көпчүлүгүнүн ксилемадагы суу өткөргүч элементтери жалаң трахеиддерден, вельвичия, гнетум жана чекенделердики түтүкчөлөрдөн турат. Алар девон мезгилинин башында пайда болгон. Мезозой заманында алар абдан өнүгүп, кеңири таралган. Кийин геологиялык өзгөрүүлөрдүн натыйжасында кээ бири жоголо баштады. Азыр жер бетинде 600го жакын түрү өсөт, ийне жалбырактуулар, саговниктин 100, чекенденин 45 жана гнетумдун 40ка жакын туру белгилүү. Жабык уруктуу өсумдүктөрдүн өсүп, өнүгүү жолун, алардын ортосундагы эволюциялык байланыштарды аныктоодо Жылаңач уруктуу өсүмдүктөрдү изилдөөнүн мааниси чоң.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Кулутайка дарыясы
Кулутайка — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - КАС/ЕДИЛ/1804/177/561/194/3 орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Бүткүл Дүйнөлүк Соода Уюму
Бүткүл Дүйнөлүк Соода Уюму (БСУ) (Wold Trade Organisation, WTO) – 1955-жылга чейин Тарифтер жана соода боюнча генералдык макулдашуу (ТСГМ), 1986–94-ж. көп тараптуу соода сүйлөшүүлөрүнүн («Уругвай раунду») натыйжасында кабыл алынган БСУну уюштуруу тууралуу макулдашуунун негизинде 1995-ж. 1-январда түзүлгөн. Жайгашкан орду Женева. 2006-ж. мүчө өлкөлөрдүн саны 147 болгон. Кыргызстан 1994-жылдан мүчө. БСУнун негизги максаты соода байланыштарын жөнгө салуунун көп тараптуу механизмин, өндүрүштүн өсүшүн, товар жана кызмат көрсөтүү соодаларын, сырьё булактарын натыйжалуу пайдалануунун, айлана-чөйрөнү коргоонун негизинде Эл аралык сооданы эркин коё берүү болуп саналат. БСУнун жетекчи органдары министрлер конференциясы (БСУнун жогорку органы, ар бир эки жылда шайланат), генералдык кеңеш, талаш-тартыштарды жөнгө салуу боюнча комитет, соода саясаты боюнча комитет.
Кулутайка дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Клэрмор (Оклахома)
Клэрмор (Оклахома) (Claremore) — Оклахома штатынын Rogers округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 18 581 киши. Болжолдуу аянты - 31.8 км². FIPS коду — 40-14700.
Бүткүл дүйнөлүк убакыт
Бүткүл дүйнөлүк убакыт, эл аралык убакыт – баштапкы меридиандагы (0°) орточо күн убакыты. Меридиандын башталышы үчүн шарттуу түрдө Гринвич (Улуу Британия) обсерваториясынын меридианы кабыл алынган. Астрономиялык байкоолордо, Эл аралык телеграф, телетайп байланыштарында жана башкаларда пайдаланылат. Мында убакыт түн ортосунан баштап саналат. Кыргызстандын убакытынын Бүткүл дүйнөлүк убакыттан айырмасы 5 саат.
Бувела (дарыя)
Бувела — Орусиядагы дарыя. Башкыртстан Республикасы, Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сакмара дарыясынын оң жээгинен 774 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сакмара башатынан Чоң Ик дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кичи Попадья-Вож
Кичи Попадья-Вож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Черпа-Ю дарыясынын оң жээгинен 5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бүткүл Дүйнөлүк Саламаттык Сактоо Уюму
Бүткүл Дүйнөлүк Саламаттык Сактоо Уюму (ВОЗ) – Эл аралык медициналык уюм; БУУнун атайын мекемеси. 1945-ж. уюшулган. 1946-ж. Нью-Йоркто 51 өлкөнүн Эл аралык конференциясы ВОЗдун уставын иштеп чыккан жана кабыл алган, ВОЗдун штаб-квартирасы Женева шаарында (Швейцария) жайгашкан. Дүйнө боюнча ВОЗдун региондук 6 офиси бар. Европа регионуна 52 мамлекет мүчө. ВОЗдун жогорку органы Саламаттык сактоонун бүткүл дүйнөлүк ассамблеясы, анын сессиясы жыл сайын чакырылат. ВОЗ жугуштуу жана жугуштуу эмес оорулар (туберкулёз, венера жана мите оорулары, жүрөк-кан тамыр оорулары, зыяндуу шишиктер жана башка) менен күрөшөт, өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө саламаттык сактоо кызматын түзүүгө жана кайра уюштурууга, медициналык кадрларды даярдоого жана билимин өркүндөтүүгө жардам берет. ВОЗ бактериялык жана химиялык куралдарды колдонбоо, кишини атом радиациясынан коргоо, онкологиялык изилдөөлөр боюнча узак убакыт кызматташуу, ИЖОСко (СПИДге) каршы күрөшүү боюнча иш жүргүзөт. ВОЗдун милдеттерине дары каражаттарынын Эл аралык стандартын белгилөө, дарылардын сапатын, кошумча таасирлерин көзөмөлдөө, баңгиликке Эл аралык көзөмөл жүргүзүү, оорулардын Эл аралык классификациясын кайрадан карап чыгуу; мед. илимдердин негизги проблемалары боюнча изилдөөлөрдү жана саламаттык сактоонун маанилүү маселелерин координациялоо жана башка кирет. Андан тышкары Эл аралык карантин иш-чараларын жүргүзөт: чечек, чума, холера, сары лихорадка оорулары чыкканда токтоосуз Эл аралык маалымат берет, Эл аралык санит. эрежелерди иштеп чыгып, ал эрежелердин сакталышын көзөмөлдөйт. Журнал, бюллетень чыгарып турат. Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо ассамблеясы кабыл алган чечекти жоготуу программасын ишке ашыруу 1976-жылдан бүт Жер шарында чечектин жоголушуна алып келди. Кыргызстан 1992-жылдан ВОЗдун Европа Региондук Бюросуна мүчө. 1994-ж. Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоосун реформалоо «Манас» программасын, туберкулёзго каршы DOTS стратегиясын иштеп чыгып киргизген. ВОЗ Кыргызстанда саламаттыкты сактоо, дары-дармек саясатын, АПЖВ/ИЖОС, туберкулёз, безгекке каршы жана башка программаларды каржылайт Ошондой эле ВОЗ улуттук адистерди даярдоого да чоң көңүл буруп, кыска жана узак мөөнөттүү Эл аралык курстарды уюштурат.
Бүткүл дүйнөлүк фестивалдар
Бүткүл дүйнөлүк фестивалдар (жаштардын жана студенттердин) – тынчтык жана социалдык прогресс үчүн күрөшкөн түрдүү өлкөлөрдөгү жаштардын салттуу массалык майрамы. 1947жылдан 1981-ж. чейин 11 фестиваль өткөрүлгөн: 1947, 25-июль 16-август, Бухарест; 1953, 31июль 14-август, Варшава; 1957, 28-июль 11–август, Москва; 1959, 26-июль 4-август, Вена; 1962, 27-июль 5-август, Хельсинки; 1968, 28июль 5-август, Берлин; 1978, 29-июль, 7-август, Гавана.
Алексей Михайлович
Алексей Михайлович Тиша́йший (29 март 1629  — 8 февраль 1676) — Романовтор династиясынан экинчи орус падышасы (14 июль 1645 — 29 январь 1676),  Михаил Фёдорович жана анын экинчи аялы Евдокиянын уулу.
Жыландын уусу
Жыландын уусу - айрым жыландардын шилекей бездеринен бөлүнүп чыккан зат. Жаңы кезинде туссуз, саргыч же жашыл коюу суюктук; курамында альбумин, глобулин, ферменттер, суу, туздар ж. б. бар. Кургатылган түрдө 23 жылга чейин сакталат. Түрдүү жыландардын уусунун касиети ар башка; мис., кара чаар жыландын уусунда кан тамырдын жарылуусуна себеп болгон геморрагии, чекир жыландын уусунда нерв системасынын ишин начарлатуучу нейротоксин заты бар. Ошондуктан ар кандай жыландын чагуусун организм түрдүүчө которот. Мис., кара чаар жылан чакканда чаккан жер ооруп, шишийт, териде ыйлаакча жана геморрагия пайда болот; чекир жылан чакканда адам, мал демигип, кээде кусат, дем алуу борборунун иштебей калышы өлүмгө дуушар кылат. Чекир, калкан тумшук жана чырылдак жыландардын уусу канды уютпас, кара чаар жыландыкы уютма касиетке ээ. Жыланга чактырбоо үчүн саякат жана а. ч. жумуштарын аткарууда кончу узун өтүк кийип, өтө этияттануу зарыл. Жылан чакканда биринчи жардам - кишини кыймылдатпай жаткызып, шакшак коюу, суусундарды (чай, суу) көп ичирүү жана Жыландын уусуна карты сыворотка ж. б. каражаттар колдонуу. Жыландын уусунан ооруган жерди басаңдатуучу, түрдүү сезгенүүгө карты таасир берүүчү, невралгия жана муундардын оорусун ж. б. айыктыруучу дарылар жасалат. Дары-дармеги май (випросал, випратокс), чанда эритме түрүндө (випраксин, випрактин ж. б.) чыгарылат. Туберкулез, боор, бойрок ж. б. ооруларды Жыландын уусу менен дарылоого болбойт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Кайкин, Василий Матвеевич
Кайкин, Василий Матвеевич – Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу.
Өмүр жолу
1910-жылы Ысык-Көл областынын Түп районундагы Түп  айылында  кедей-дыйкандын үй булөсүндө туулган.Улуту орус. МТСге тракторчу болуп иштеген.Советтик Армиянын катарына 1942-жылы чакырылган.Гвардиянын улуу сержанты.Пулеметтун расчетунун командири.
Эрдиги
Улуу Ата Мекендик согушка Сталинград, Борбордук жана 1- Белорус фронтторунда, Волга боюнда салгылашкан. Днепр жана Волга дарыяларынан салгылашып өткөн.Одерде баатырлыкты көрсөткөн.
Наамдары
Мекен анын каармандык эмгегин Кызыл Жылдыз жана 3-даражадагы  Даңк ордендери менен  белгилеген.1945-жылы В. М. Кайкинге теңдешсиз эмгеги үчүн өлгөндөн  кийин Советтер Союзунун Баатыры деген наам алган.Баатырдын ысымы түбөлүккө өчпөй калды. Түп айылында анын ысымын алып жүргөн көчө менен мектеп бар, эстелик бюсту тургузулган.
Колдонулган адабияттар
Иманкулов.А, Алыкулов.Б, Турсунбеков.Ч “Алардын эрдиги түбөлүккө жашайт”- Фрунзе; 1986
Ташиев, Бакай
Ташиев Бакай - обончу, аткаруучу Манас районунун Бала-Саруу айылында 1952-жылы 20-октябрда туулган. 1970-жылы Арал айылындагы А.Үсөнбаев атындагы орто мектепти бүтүрүп, 1970–1972-жж. Монголия Эл Республикасында армиянын катарында кызмат өтөгөн.
Сатаров, Эсенгелди
Сатаров Эсенгелди (27.3.1942-ж. т., Жумгал району, Кайырма айылы) — Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (1993). 1969-ж. Ташкендеги А. Н. Островский атындагы театр жана көркөм сүрөт институтунун актёрдук факультетин бүткөн. 1969-жылдан "Кыргызфильм" киностудиясында режиссёр, 1971-жылдан Нарын облустук музыкалык драма театрында актёр. Театрда иштегенден бери ар кыл пландагы 100гө жакын образдарды түзгөн. Сатаров аткарган негизги ролдору: Шпекин (Н. В. Гоголь, "Шпекин") Монтано, Герцог Коркуэл (У. Шекспир, "Отелло", "Король Лир"), Разумихин (Ф. М. Достоевский, "Кылмыш жана жаза"), Жансыгул (М. Карим, "Ай тутулган түндө"), Обер Кандалов. Бекбай, Чыңгызхан, Эдигей (Ч. Айтматов "Кыямат", "Эрте жаздагы турналар", "Сары өзөктөгү өлүм"), Ш. Айылчиев (Б. Жакиев, "Унутулгус күндөр"), Ормон (М.Гапаров, "Дарыянын шоокуму") жана башка. Режиссёр катары К. Ажымудуновдун "Тирүүлөй өлүк" комедиясын койду. "Приватташтыруу", "Айылчылар", "Оору" жана башка сатираларды жазган, өзүнүн жазган ырларына обои да чыгарат.
Хупт-Яга
Хупт-Яга — Орусиядагы дарыя. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кара деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 51 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Руми
Башат
Мевлана Желаледдин Руми 1207-жылы азыркы Ооганстандын Балх шаарында жарык дүйнөгө келген.Атасы азан чакырып койгон аты -Мухаммед Желаледдин. Шейхтердин,мусулман аалымдарынын титулуна айланган Мевлана деген ысым ага кийинчерээк ыйгарылган. Араб тилинен алынгын бул сөз "эгебиз","кожоюнубуз" дегенди билдирет. Ал эми ошол учурда чыгарма жазган мартабалуу адамдар өз мекенин псевдоним катары пайдалангандыгына байланыштуу Мухаммед Желаледдин шарттуу түрдө Руми деген кошумча атка ээ болгон.Башкача айтканда,өзгө элдер Мевлана жашап өткөн бүгүнкү Анадолу чөлкөмүн ал кезде Рум жергеси деп аташчу. Желаледдин Руми бала кезинен тартыл эле төрөлүп-өскөн Борбордук Азия аймагындагы фарсий жана түркий элдердин уламыш,дастан,жөө жомок өңдүү  оозеки чыгармаларын кан-жанына сиңирип,грек философиясы менен диний китептерди көп окуган. Натыйжада сабаты эрте жоюлуп,руханий жактан калыптанып калган Мевлананын андан ары өсүп-өнүгүүсүнө атасы Бахаддин Велед өзгөчө салым кошкон.Жондотуп айтканда,медреселерде дарс окуп дасыккан,"Аалымдардын султаны"деген жогорку наамга татыган,терең билимдүү Веледдин таалим-тарбиясы болочоктогу даанышмандын "жолчырагына"айланган.
Чексиздикке кеткен жол
Тилекке каршы,жергиликтүү бийлик ээлери менен айрым философтордон ыдык көрүп,өлкө ичиндеги саясий окуялардан тажап турган Бахаддин Веледди монгол баскынчыларынын желаргысы түйшөлтө баштайт.Ушундан улам журт которууга аргасыз болгон Веледдин үй бүлөсү Батышты көздөй багыт алып,акыраягында азыркы Түркиянын Конья дубаны муфтий, мударис жана диндар аалымдардын очогуна айланган.Анан калса, Чыңгыз хандын скерлеринен качкан Бахаддин сыяктуу даанышмандар дал ушул чөлкөмгө келип баш калкалашкан. Тагдырдын буйругуна жараша Коньяда жашап калган Желаледдин ал жерден араб,перси,грек жана түрк тилдерин үйрөнүп,ошол тилдердин баарында сабаттуу жазганды өздөштүрөт.Дин илимин терең изилдеп отуруп,сопучулук агымына сүнгүйт. Бүткүл өмүрүн Кудай таанууга жумшап,өлкөнүн эң бир танымал аалымына айланган Бахаддин Велед 1231-жылы жарык дүйнө менен кош айтышат.Ошентип,24 жашында атасынан айрылган Мевлананын мойнуна ислам динин даңазалоо жана сопучулуктунсырларын карапайым элге жайылтуу жумушу жүктөлөт. Рухий жактан бир кыйла телчигип,атак-даңкы алыска угула баштаган Мевлана медреселерде дарс окуп,шакирттерине жол көрсөткөндөн сырткары, өз билимин үзгүлтүксүз өркүндөтүүгө көбүрөөк эмгек сарптайт.Атасы менен үзөңгүлөш жүргөн Саид Бурханеддин өңдүү мартабалуу аалымдардын "булагынан" суу ичет.
Көкүрөк көз
Айтор, ар тараптан бышып жетилген Желаледдин Руми 1244-жылы жүзүнөн нур төгүлгөн  Шемси Тебризи  аттуу дербишке  кезигет.Ошол жолугушуудан соң бардык жумуштарын токтотуп коюп,бир бөлмөнүн ичинде Тебризи менен күндөп-түндөп сырдашкан  Мевлананын  дүйнөтаанымы кескин  өзгөрүп,"көкүрөк көзү" ачылат.Дербиштин жүзүндөгү Ыймандын шооласынан суктанган Желаледдин ал ансайын  ага тартылып жанынан карыш чыкпайт.Эки көсөмдүн  кызыктуу маеги улам тереңдеп,убакыт учкан куштай өтө берет.Тилекке каршы, улам дербишке ык тартып,диний чөйрөдөн аылстап бараткан Мевлананын бул жоругу шакирттери менен жакын санаалаштарын тынчсыздандырган.Анан алар Шемси Тебризиге карата кутум уюштурушуп,ал жөнүндө  эл арасына  ар кандай ушак-айыңдарды таратышат.Мындан кабардар болгон Шемси бир күнү дайын-дарексиз жоголот. Айтор,шоола жүздүү дербиштин дайын-дарексиз жоголушу Мевлананы катуу кайгыга салган.Натыйжада Шемси Тебризиге арналган Мевлананын "Дивани Кебир" ("Улуу Диван") аттуу кырк миң бейттик көлөмдүү чыгармасы жаралат.
Караңгыда жаркыраган шам-чырак
Мындан сырткары Румиге таандык дагы төрт  салмактуу чыгарма бар.Алар:"Месневи","Межалис-Себа","Мектубат" жана "Фихи мафих". "Межалис-и-Себа"-Мевлананын жети осуятын өз ичине камтыган кара сөз түрүндөгү чыгарма. "Мектубат"- Мевлананын жакын санаалаштарына,досторуна жана айрым аалымдар менен өкүмдарларга жазган каттарынан турган китеп. "Фихи Мафих"-Мевлананын маек-сукбаттарынан турган жыйнагы. Бул чыгармалар Желаледдин Руминин шакирттери менен уулу Султан Велед тарабынан кагазга түшүрүлгөн. Аталган асыл мурастардын бардыгы фарсы тилинде жазылган.Булардын ичинде Желаледдин Румини атаңк-даңкка бөлөп,аны дүйнөлүк даанышман акындардын катарына кошкону-"Месневи"
Смаилова, Какен
Смаилова Какен (1937-ж. т., Кемин району, Ново-Михайловка айылы) — Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген врачы (1992), СССРдин элдик врачы. 1957-ж. Бишкек медицина окуу жайын, 1963-ж. КММИни бүткөн. 1963-жылдан Нарын облустук ооруканасында бөлүм башчы, облустук саламаттык сактоо бөлүмүнүн башкы акушер-гинекологу болуп иштеген. СССР Жогорку Советинин депутаты (1990—92). СССР саламаттык сактоо отличниги. Ленин, Эмгек Кызыл Туу ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Негативдүү тынчтык
Негативдүү тынчтык – бул мамлекеттер арасында же мамлекет ичинде согуштун, куралдуу чыр-чатактын жоктугу. Бул согуш жок, бирок чыр-чатактын тамыры болгон социалдык адилетсиздик, демократиянын жоктугу, эксплуатация, жакрычылык ж.б. сакталып турган абал.
Комманч (Оклахома)
Калкы - 1696 киши. Болжолдуу аянты - 11.8 км². FIPS коду — 40-16450.
Жыйырма алты мамлекеттин декларациясы (1942)
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Тугустемир (дарыя)
Тугустемир — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Юшатырь дарыясынын сол жээгинен 53 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 30 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гомологиялык катарлар мыйзамы
Гомологиялык катарлар мыйзамы ― Н. И. Вавилов ачкан өсүмдүктүн жана айбанаттын жакын уруулары менен түрлөрүнүн өзгөргүчтүгүнүн паралеллдүүлүгү жөнүндө мыйзам. Ал көптөгөн изилдөөлөрдүн натыйжасында генетикалык башкача атйканда теги боюнча жакын уруу менен түрлөрдүн өзгөргүчтүгү окшош гомол. катар экендигин аныктаган. Н. И. Вавилов өсүмдүктөрдүн түрлөрүн белгилүү бир тартип менен таблицага жайгаштырып, бул түрлөрдүн бардыгынан окшош катар өзгөргүчтүктү тапкан. Мисалы, жумшак жана катуу буудайда, арпада окшош формалар (кылкандуу, аз кылкандуу жана кылкансыз формалары) бар. Теги боюнча жакын уруулардагы, түрлөрдөгү катар өзгөргүчтүк алардын генотиптеринин окшоштугу жана ушуга байланыштуу тукум куугучтуктун бирдей өзгөрө тургандыгы менен түшүндүрүлгөн. Г. к. з-нун өсүмдүктөрдү өстүрүүдө, мал чарбасында мааниси зор. Ал мыйзамдын негизинде селекцияда, эгилме өсүмдүктөрдүн жаңы сортторун чыгарууда, мал породаларын жакшыртууда, өсүмдүктөр менен жаныбарлар түрүнүн пайда болушундагы эволюциялык процесстерди аныктоого болот.
Иолду дарыясы
Иолду — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Башкаус дарыясынын оң жээгинен 137 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кичи Пятомбой-Ю
Кичи Пятомбой-Ю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Роговая дарыясынын сол жээгинен 165 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 55 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Подгорное (Кугарчин району, Башкыртстан)
Подгорное — Башкыртстандын Кугарчин районундагы айыл, Чапаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 645 киши. Почта индекси — 453333, ОКАТО коду — 80238883001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Калашников, Николай Семенович
Калашников, Николай Семенович – Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу.
Өмүр жолу
1913-жылы Пишпек шаарында дыйкандын үй бүлөсүндө туулган. Улуту орус. КПССтин мүчөсү. Фрунзедеги айыл-чарба техникумун бүтүргөндөн  кийин республиканын түштүгүндө, Куршаб районундагы Ленин айылында зоотехник болуп иштеген.1935-жылы  Советтик Армиянын катарына чакырылган жана Ташкенттеги В. И. Ленин атындагы жөө аскерлер окуу жайына жиберилген. Аны бүткөн соң ошол жерде кызмат өтөгөн. Улуу Ата Мекендик согуш башталганда улуу лейтенант Н. С. Калашников Фрунзе атындагы согуш академиясына жиберилип, анын тездетилген курсун окуп, бүткөндөн кийин 1942-жылы фронтко жөнөтүлгөн.
Эрдиги
Автоматчылардын моторлоштурулган батальонунун командири, гвардиянын майору Н. С. Калашников 3-Белорус фронтунда салгылашка катышты.Командирлик айрыкча жөндөмдүүлүктү, тайманбас эрдикти жана каармандыкты көрсөттү.
Колдонулган адабияттар
Иманкулов.А, Алыкулов.Б, Турсунбеков.Ч “Алардын эрдиги түбөлүккө жашайт”- Фрунзе; 1986
Бүткүл Орусиялык кинематография институту
Бүткүл Орусиялыкк кинематография институту – Орусиядагы кинонун ар түрдүү адистерин, чыгармачылык кызматкерлерин даярдоочу жогорку окуу жайы. Мурдагы аталышы Бүткүл союздук мамлекеттик кинематография институту (ВГИК). 1919-ж. 1-сентябрда Москвада дүйнөдө биринчи болуп Мамлекеттик кино мектеби катары уюштурулган. 1922-ж. бул мектеп Жогорку типтеги мамлекеттик мастерскойго айландырылып, 1925-ж. Мамлекеттик кинематография техникуму деп аталат, 1930-жылдын 5-августунда Мамлекеттик кинематография институтуна кайра уюштурулган. 1934-жылдын 25-октябрынан тартып Бүткүл союздук кинематография институту аталат. 1992-жылдан азыркы аталышында. Институтта кинорежиссура, киноактёрдук чеберчилик, кинодраматургия, кинооператордук чеберчилик, фильмди монтаждоо, редакциялоо кинонун тарыхы менен теориясы, көркөм фильмдин чеберчилиги өңдүү сабактар өтүлөт. Андан тышкары, адабият менен искусствонун тарыхы боюнча курстар окулат. Институттун студенттери койгон фильмдер чоң экранда көрсөтүлүп, атүгүл Эл аралык кинофестивалдарда байгеге арзыган учурлар болгон. Институт кино боюнча атайын жыйнактарды чыгарат. Анын окутуучуларынын арасында азыркы Россиянын мыкты кино ишмерлери бар. Россиянын, КМШ өлкөлөрүнүн студияларынын чыгармачылык кызматкерлеринин курамынын негизин ушул институттун бүтүрүүчүлөрү түзөт. Кыргыздын чыгаан режиссёрлору, сценарийчилери, операторлору да (Мисалы, М. Убукеев, Т. Океев, Б. Шамшиев, К. Өмүркулов, К. Кыдыралиев, М. Мусаев, Д. Асанова, Г. Базаров жана башка) ушул окуу жайын бүтүрүшкөн.
Жыгач желимдөө
Жыгач желимдөө - жыгач буюмдарын жана фанера жасап чыгууда айрым бөлүгүн желим менен жабыштырып бекитүү ыкмасы. Жыгач желимдөө үчүн жабыштырылуучу жыгачтардын бетине жука катмар кылып желим эритмеси сүйкөлөт да, алар бири бирине беттештирип коюлуп, пресс менен ныкталат. Желим кургагандан кийин пресстен алынат. Желим эритмесинин ордуна кургак желим пленкасын пайдаланууга да болот. Мында желим пленкасы желимделүүчү жыгачтардын ортосунда коюлуп, ныкталат. Жыгач желимдөө үчүн жаныбар менен өсүмдүктөрдөн алынган жана синтетикалык желимдер колдонулат. Желимдоо технологиясын жакшы сактап, желимди туура тандап алганда желимделген жери жыгачтын өзүнөн да бекем болот. Жыгач желимдөө процесси температурасы 10° Сден төмөн болбогон (синтетикалык желим үчүн 16° С) жайда иштелет. Желимделүүчү элементтер винттүү, гидравликалык жана пневматикалык пресстер менен 4төн 24 саатка чейин басылып ныкталат. Конвекциялык, контакттык жана индукциялык жол менен ысытуу аркылуу Жыгач желимдөө процессин тездетүүгө болот.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Кульмоста дарыясы
Кульмоста — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Буенда дарыясынын сол жээгинен 5,4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Соданбек Жали
Соданбек Жали (12.7. 1948-ж.т., Нарын району, Чет-Нура айылы) — кинорежиссёр, Кыргыз Республикасынын искусствого эмгек сиңирген ишмери (1991). 1973-ж. Москвадагы Бүткүл Союздук кинематография институтунун режиссёрдук факультетин бүткөн. 1973-жылдан "Кыргызфильм" киностудиясында кинорежиссёр болуп иштеген. Бир катар кыска метраждуу документ фильмдерди, "Процесс", "Не ищи объяснения", "Дилетант", "Гибель во имя рождения", "Переполох", "Будь что будет" деген көркөм фильмдерди жараткан. Көп фильмдери чет өлкөлөрдө коюлган.
Колесников, Феодор Николаевич
Колесников, Феодор Николаевич – Кыргызстандык Советтер Союзунун Баатыры.
Өмүр жолу
1922-жылы Кыргыз ССРинин Ысык-Көл районундагы Семеновка айылында дыйкандын үй бүлөсүндө туулган.Улуту орус. КПССтин мүчөсү.Советтик Армиянын катарына 1942-жылдын октябрь айында чакырылган. Лейтенант.Өзү жүрүүчү артиллериялык полктун батарея командири.
Колдонулган адабияттар
Иманкулов.А, Алыкулов.Б, Турсунбеков.Ч “Алардын эрдиги түбөлүккө жашайт”- Фрунзе; 1986
Портал:Ислам/Хадис
"Тазалык бул – ыймандын жарымы (теңи). Алхамду лилллах (Аллахка мактоолор болсун) таразаны толтурат. Субхааналлах (Аллах ар кандай кемчиликтерден алыс, таза) жана Аллаху акбар (Аллах улуу) мына ушулар көк менен жердин ортосун толтурат. Намаз бул – Нур, садака бул - далил, сабырдуулук жаркыраган жарык, а Куран болсо сенин пайдаңа же сенин зыянына – далил. Ар ким ар күнү өз напсисин соодага салат анан аны куткарып алат же аны өлтүрөт."
Гибрид
Гибрид - (латынча hibrida, hybrida – аргын, кошмо) – тукум куучу касиети ар башка жаныбар жана өсүмдүктү (клеткаларды) аргындаштыруудан, кайчылаштыруудан алынган организм (клетка). Гибриддештирүүнүн негизинде эволюциянын эң негизги күчтөрүнүн бири комбинациялык өзгөргүчтүк жүрөт. Бир түрдүн особдорун аргындаштыруу түр ичиндеги, ал эми башка түрлөр же тукумдар особдорун аргындаштыруу алыскы түрлөрдү аргындаштыруу деп аталат. Алыскы түрлөрдү аргындаштырууда ар башка геномдордун кошулуусу жүрөт. Мында аргындар (гибриддер) эреже катары тукумсуз болушат. Табигый гибридештирүү эзелтен эле жүрүп келген. Ал жаратылыштын өзүндө өтөт, жасалма гибриддештирүү адам кийлигишүүсү менен ишке ашат. Мал чарбасында эки башка порода өз ара же түр бири-бири менен аргындаштырылат. Гибриддештирүүнүн натыйжасында мыкты аргын же жаңы порода чыгарууга болот. Мындай учурда аргын малда кунардуулук, чыйрактык, тез жетилүү сыяктуу сапат жаралат. Өсүмдүк селекциясында ар башка түргө кирүүчү формаларды же сортторду гибриддештирүү аргын алуунун өтө татаал жана кыйын ыкмасы. Анткени түрлөрдүн хромосомалары бири-бири менен коньюгацияланбайт, башкача айтканда оңой менен кыналышпайт. Гибриддештирүү схемасын жазууда, ата теги латын алфавитинин Р тамгасы, энелик организм ♀, аталык организм ♂, аргындаштыруу X белгиси, биринчи гибрид муун F1, экинчи муун F2 латын тамгалары менен белгиленет.
Хупт-Яга-Коче
Хупт-Яга-Коче — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хупт-Яга дарыясынын оң жээгинен 12 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жүрөктүн кемтиги
Жүрөктүн кемтиги - жүрөк жана анын клапандарынын ишинин бузулушуна алып келүүчү жүрөк клапандарынын органдардын жарадар болушу. Жүрөктүн кемтигинин тубаса жана кийин пайда болгон түрү бар. Сейрек учуроочу тубаса Жүрөктүн кемтиги түйүлдүктүн жатында туура эмес түзүлүшүнөн болот. Көп учурай турган кийин пайда болгон түрүн ар кыл оорулар (кызыл жүгүрүк, көтөн жара, атеросклероз) пайда кылат. Адегенде аталган оорулардан жүрөктүн клапандарынын ткандары сезгенип, азыктанышы бузулат. Кийин ткандар катууланып, кыскарат, беттери түз болбой, түрү бузулат. Клапандар менен бирге вена жана артериялардын чыга бериш жери тарыйт. Кызыл жүгүрүктө көбүнчө 2 капкактуу клапан жараланат. 3 капкактуу жана толто клапандарынын кемтиги сейрек учурайт. Жүрөктүн кемтигинде кандын кыймылы бузулат, айлануусу кыйындайт, Пайда болгон кемтикти жеңүү үчүн күч менен иштегендиктен, жүрөктүн ичи кеңейет, булчуңдары калыңдайт (гипертрофия). Жүрөктү тыңшоо, көкүрөктү каккылоо жана рентген аркылуу көрүү, электрокардиография жасоо менен Жүрөктүн кемтиги оңой аныкталат. Кээ бир Жүрөктүн кемтигинде жүрөктү тыңшаганда мүнөздүү дабыштар (диастолдук, пресистолдук, протодиастолдук, систолдук) угулат. Жүрөктүн кемтигин Кызыл жүгүрүк, көтөн жара ж. б. оорулар менен кошо дарылайт. Оору кармаган мезгилде ооруканага же үйгө жаткырып, жүрөк-кан тамырдын ишин жакшыртуучу жана заара көбөйтүүчү дарылар берилет.
Мухтар Магауин
Мухтар Магауин – Казакстандын эл жазуучусу, орто кылымдардагы казак фольклордук мурасынын жана тарыхынын изилдөөчүсү, публицист.
Кыскача өмүрбаян маалыматы
1940-жылы 2-февралда Казакстандын Семей облусуна караштуу Чубар-Тоо ооданында туулган.
“Казак адабияты” («Қазақ әдебиеті») гезитинин сын бөлүмүн жетектеп турган.
Бир катар повесттерин жарыялаган соң, 1971-жылы туңгуч романы "Көк мунар" жарыкка чыккан.
Совет доорунда жаңыдан таанылып келе жаткан окумуштуу жана жазуучунун орто кылымдардагы казак поэзиясынын орошон мурасы тууралуу иликтөөлөрү 1973-жылы белгилүү советолог (совет таануучу) Эдуард Олворс (Edward Allworth) мырзанын редактордугу астында чыккан "Советтик Борбордук Азиядагы улут маселеси" аттуу жыйнакта өзгөчө сөзгө алынган, бирок бул китептин калыс баасы советтик цензорлор тарабынан Магауинге "улутчул" жардыгын тагууга өбөлгө болгон.
Жазуучу, ошентип, ачыкка чыкпаган "кара тизмеде" калган, анын сырын аткаминерлер Казакстан эгемендик алган соң гана ачыкташкан.
2002-жылы анын чыгармалар жыйнагы он үч томдук болуп жарыкка чыккан.
Ушул тапта анын көп томдуу чыгармалар жыйнагынын жаңы чыгарылышы басмага даярдалды. Жазуучу басмаканада, илимдер академиясында эмгектенип, 20 жылдай "Жылдыз" деген журналдын башкы редактору болуп турду.
1997-жылы Магауин Түрк жазуучуларынын жана маданий ишмерлеринин эл аралык сыйлыгына татыган.
Жазуучулуктан тышкары ал котормочулук менен алектенип, Конфуцийди, Сомерсет Моэмдин аңгемелерин, Генри Райдер Хаггарддын “Соломон падышасынын кендери” романын казакчага которгон.
Бүткүл Союздук Лениндик Коммунисттик Жаштар Союзу, ВЛКСМ
Бүткүл Союздук Лениндик Коммунисттик Жаштар Союзу, ВЛКСМ – СССРде жаштардын коомдук-саясий уюму. 1918-ж. 29-октябрда Бүткүл Россиялык жумушчу жана дыйкан жаштар союзунун 1-съездинде уюшулуп, алгач Россия коммунисттик жаштар союзу (РКСМ), 1924-жылдан Россия лениндик коммунисттик жаштар союзу (РЛКСМ), 1926-жылдан БСЛКЖС (ВЛКСМ) деп аталган жана КПССтин көзөмөлү астында иш жүргүзгөн. Жаштардын бул уюму Совет бийлигинин алгачкы жылдарында активдүүлүгүн көрсөтүп, граждандык согуш учурундагы каармандыгы үчүн 1928-ж. Кызыл Туу, өлкөнү индустриялаштырууга, коллективдештирүүгө кошкон салымы үчүн 1931-ж. Эмгек Кызыл Туу, 1945-ж. Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында көрсөткөн эрдиги үчүн Ленин ордендери, согуштан кийин бүлүнгөн чарбаны калыбына келтирүүдө кошкон салымы үчүн 2-жолу Ленин ордени, 1968-ж. ВЛКСМдин 60-жылдык юбилейинде Октябрь Революциясы ордени менен сыйланган. ВЛКСМдин жаштар, пионерлер, балдар үчүн СССР элдеринин 22 тилинде 200дөн ашуун гезит-журналдары чыгып турган. Алардын пчинен «Комсомольская правда», «Ипонерская правда», «Ленинчил жаш» (Кыргызстанда) гезиттери, «Комсомольская жизнь», «Смена», «Мурзилка», «Пионер», «Жаш Ленинчи» (Кыргызстанда) журналдарды кеңири белгилүү болгон. 1991-ж. сентябрь айында өткөн ВЛКСМдин 22-съездинде СССРдин тарашына жана КПССтин иш-аракеттери токтогонуна байланыштуу бул уюмдун жаштардын коммунисттик федерациясы катары саясий маанисин жоготкондугу белгиленип, ишмердиги токтогон.
Мухтар Магауин
Кесиптештеринин баасы
Кыргыз эл акыны Акбар Рыскулов Мухтар Магауин Борбор Азия элдеринин адабиятында өз аты бар сүрөткер дейт:
- ''Бул киши 18-кылымдагы, 17-кылымдагы кыргыз-казак тарыхындагы эң оор, мүшкүл кезеңдерден, калмак, ойрот, жоңгор хандыгы менен чабыш мезгилдеринен бир топ кызыктуу чыгармалардан берди. Мухтар ага “Казак тарыхынын алиппеси” деген китеп жазып, казак хандыгынын адепки чыңгызийлерден башталган учурларынан бүгүнкү күнгө чейинки, учурга чейинки тарыхты ирээттөөгө аракет көрдү. Мен "Ала-Тоо" журналында иштеп жүргөн кезимде Мухтар ага "Жылдыз" журналын бир топ жетектеди. Бишкекке келип, "Ала-Тоонун" кызматкерлери менен жолугуп, айрым бир юбилейлерге катышып жүргөнү эсимде''.
Мухтар Магауин казак адабиятында, казак гана эмес Орто Азия калктарынын адабиятында, балким, түркий калктардын адабиятында өз аты, өз ысымы бар чоң сүрөткер.
Магауиндин чыгармалары казактар менен катар түркмөндөр үчүн да баалуу дейт, түркмөн жазуучусу Худайберди Халлыев:
Жакында жарык көргөн “Жармак” (“Жарты”) романында да автор калк тагдыры жана тарыхы, эгемен Казак мамлекетинин келечеги жөнүндө ой жүгүртөт.
Жамангулова, Жазгүл
Акын Жазгүл Жамангулова Нарын районунун Миң-Булак айылында 1983-жылы 2-майда туулган.
2000-жылы Токтогул Байсалов атындагы орто мектепти, 2008-жылы Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз мамлекеттик улуттук университетинин журналистика факультетин аяктаган. 2004-2006-жылы «Азаттык» үналгысынын жаштар бөлүмүндө кабарчы, 2006-2007-жж. Кыргыз телерадиокомпаниясында кабарчы, 2007-жылдан «Азаттык» үналгысынын аймактык кабарчысы болуп эмгектенип келет.
Бир катар адабий конкурстарга катышып, 2006-жылы Кыргыз Республикасынын Маданият министрлиги тарабынан өткөрүлгөн «Рухтун-100 долбоору» сынагында, жаш акындар арасынан I даражадагы диплом менен сыйланган. 2008-жылы акын Жолдошбай Абдыкалыков атындагы адабий сыйлыктын дипломанты, КМШ өлкөлөрүнүн жаш акындарынын арасында өткөрүлгөн «Шериктештиктердин дебюттары» эл аралык сыйлыгынын жеңүүчүсү болгон.
2001-жылдан жаштардын республикалык «Нурборбор» бирикмесинин, 2005-жылдан «Калемгер» адабий клубунун жана 2009-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү.
Красильников, Иван Павлович
Красильников Иван Павлович — Кыргызстандык Советтер Союзунун Баатыры.
Өмүр жолу
1910-жылы Саратов областындагы Балтай айылында кедей-дыйкандын үй бүлөсүндө туулган. Улуту орус. 1929-жылы Фрунзеге көчүп келип, “Кондитер” артелинин нан цехинде мастер болуп иштеген. Советтик Армияга 1941-жылы чакырылган. Катардагы жоокер, аткыч.
Эрдиги
Улуу Ата Мекендик согушка 1942-жылдын августунан баштап, Сталинград, Борбордук жана 1-Белорус фронтторунда катышкан. Эки жарадар болгон, бирок катарга кайтып келген.
Наамы
1943-жылы 30-октябрда Днепрдан өтүү учурунда көрсөткөн каармандыгы жана эрдиги үчүн Совeттер Союзунун Баатыры деген наамга татыктуу болгон.
Согуштан кийин Фрунзедe иштеген. 1968-жылы дүйнөдөн кайткан.
Колдонулган адабияттар
Иманкулов А., Алыкулов Б., Турсунбеков Ч. “Алардын эрдиги түбөлүккө жашайт” — Фрунзе, 1986.
Жийдебаев, Улан Жумакожоевич
Жийдебаев, Улан Жумакожоевич - Саха (Якутия) Республикасынын борбору Якутск шаарында милициянын аймактык бөлүмүнүн башчысы, милициянын майору. Теги кыргыз.
Өмүр баян
Улан Жийдебаев 1967-жылы Кыргызстандын Ысык-Көл облусунун Тоң районуна караштуу Төрт-Күл айылында туулган.
1993-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин (азыркы Кыргыз улуттук университетинин) тарых факультетин бүтүргөн. Студент кезинде Кыргызстан жаш тарыхчылар жамаатынын мүчөсү болгон.
1993-жылы Каракол шаарында Ысык-Көл облустук ички иштер башкармасында кадрлар бөлүмүндө инспектор катары эмгек жолун баштаган, андан соң Кыргызстанда полициянын (милициянын) ар кыл оперативдүү жумуштарын аткарган.
2000-жылы Бишкек шаарындагы Кыргызстан Ички иштер министрлигинин Академиясын бүтүргөн.
Учурда Саха (Якутия) Республикасынын ордосу Якутск шаарынын ички иштер башкармасында кызмат өтөйт.
Асаф ибн Бурхия күмбөзү
Асаф ибн Бурхия күмбөзү – Сулайман-Тоонун түштүк-чыгышынан орун алган архитектуралык курулуш. Эстеликке байланыштуу кызыктуу уламыштарда Сулайман Пайгамбардын авасы жана вазири Асаф ибн Бурхия жарык дүйнө менен коштошордо, "Сөөгүмдү Сулайман-Тоонун этегине койгула", - деп керээз калтырган деп айтылат. Чындыгында мындай күмбөздөрдү куруу Фергана өрөөнүндө XVII-XX кылымдарда кеңири таралган.
Интернеттеги шилтемелер
http://in.presskg.com/?p=47
Кичи Роговая
Кичи Роговая — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Уса дарыясынын оң жээгинен 250 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 80 км.
Сооронбаев, Абдыкерим Абдыкадырович
Сооронбаев Абдыкерим Абдыкадырович (1946-ж. т., Нарын ш. ) — ишкер-бизнесмен. 1981-ж. Бишкек политех, институтун бүткөн. 1965—70-ж. Бишкек электро-техникалык заводунда слесарь, 1970—75-ж. Нарын шаардык автобазасында айдоочу, 1981—82-ж. Нарын шаардык жүргүнчүлөрдү ташуучу автобазада автоколоннанын акими, 1982—85-ж. Нарын райондук ТОСЖИВде башкы инженер, 1985-жылдан Бишкек шаарындагы 16-автомобилге май куюучу станциясынын башчысы. 1991-ж. Нарын облусуна күйүүчү, майлоочу май ташып жеткирүүчү жеке менчик фирма ачып, Сооронбаевдин ишкердик жөндөмүнүн аркасында ал фирманын иши илгерилеп өркүндөгөн. Ошондон тарта Сооронбаев облустун калкына финансылык жана материалдык жардам, көрсөтө баштаган. Атап айтканда: 1991—92-ж. Нарын шаарындагы мечиттин курулушуна 1,5 млн рубль, 1993-ж. троллейбус депосуна 500 мин сом жардам көрсөткөн, жеке өзү 650 миң сом чыгарып, Нарын районун Үч-Нура айылына мечит курдурган. 1997-ж. Нарындын 70 жылдыгына карата 1 троллейбус сатып берген. Ошону менен катар каражаты жетишсиз үй-бүлөлөргө, согуштун майыптарына да жардам көрсөтүп келүүудө. Анын камкордугу бааланып, ага "Нарын шаарынын ардактуу атуулу" деген наам берилген.
Кичи Роговая
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Финаениха (дарыя)
Финаениха — Орусиядагы дарыя. Башкыртстан Республикасы, Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Ик дарыясынын оң жээгинен 310 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чоң Ик. Дарыянын айрыгы — Сала болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жүрөк-кан тамыр системасынын дарылары
Жүрөк-кан тамыр системасынын дарылары - жүрөк-кан тамыр системасынын ооруларында колдонулуучу дарылар. Алар оймок гүл, адонис, ландыш ж. б. жүрөк глюкозиддери бар өсүмдүктөрдөн алынат. Жүрөк глюкозиддери жүрөктүн булчуцдарына таасир этип, жыйрылуу кыймылын (систола) күчөтөт, таралма нервдин рефлекстик козголуусунун натыйжасында ритм жайланат жана жазылуу кыймылы (диастола) узарат. Булардан тышкары жүрөктүн ишин күчөтүүчү, борбордук нерв системасына таасир этүүчү (кофеин, камфора), кан тамырларды кеңейтүүчү (нитриттер, нитроглицерин) дарылар пайдаланылат.