cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нарын шаары №7 орто мектеби
Окутуучулар
Мектепте 105 мугалим эмгектенет, анын ичинен 55 “Эл агартуунун отличниги”. 2010-жылы шаардык “Жыл мугалими” кароо сынагында физика мугалими Венера Алыбаева 1-орунга ээ болду. Ошону менен бирге облустук денгээлде өткөрүлгөн “Жыл мугалими” кароо сынагында гран-приге ээ болуп, республикалык денгээлдеги кароо сынакка жолдомо алды. Шаардык денгээлде өткөрүлгөн “Жаш мугалим” кароо сынагында чет тил мугалими Альбина Бактыгулова татыктуу болду.
Окуучулар
2011/2012 окуу жылынын башталышында мектепте 1250 окуучу билим алышууда. Алардын 527 отличник, 388 ударник. FLEX программасы сынагынын жыйынтыгы менен Ырыс Абдиева (10-б класс), Айзахан Тазабек кызы (10-б класс), Бермет Жаныбекова (10-б класс) АКШга жолдомо алышты. Шаардык денгээлде өткөрүлгөн олимпиаданын негизинде 1-орунга он окуучу чыгып, анын ичинен облустук олимпиадага алты окуучу катышып, төрт окуучу 1-орунга, эки окуучу 3-орунга ээ болушту. 6-класстар боюнча математика сабагынан өткөрүлгөн олимпиадада 1-орунга Аманатов Атай ээ болуп, республикалык олимпиадага барып 27 окуучунун ичинен алдынкы орунга ээ болду. Окуучулар билим алуу менен чектелип калбастан, спорт боюнча республикалык жана эл аралык деңгээлде алдыңкы орундарга ээ болушту. Алсак, Темирбек уулу Нуртай 9-в класстын окуучусу Россиянын Омск шаарында өткөрүлгөн Эл аралык мелдеште таэквандо боюнча 2-орунду ээлеп, күмүш медалга татыктуу болду. Ошондой эле “Эрежесиз күрөш” боюнча таймашта Кыдырбек уулу Урмат, Жолдошбек кызы Бейкут республикалык деңгээлде 1-орунду алып, алтын медалга татыктуу болушту. Темирбек уулу Нурбек, Тилек уулу Капар, Муратбек кызы Акмарал 3-орунду ээлешип, коло медалдын ээси болушту. Республикалык денгээлде өткөрүлгөн “Жол кыймылынын жаш инспектору” кароо сынагында 6-класстардан окуучуларынан түзүлгөн курамы 1-орунду камсыз кылышты.
Жайгаштыруу
Жайгаштыруу (Spacing- Расположение). Тамгалардын бири-бирине карата орун алышы жана саптардын жайгашышы (саптар интервалы) жайгаштыруу деп аталат. Моно жайгаштырууда сап боюнча ар тамгага бирдей өлчөмдөгү орун бөлүнөт. Пропорциалдуу жайгаштырууда туурасы кең тамгаларга (Ш жана М сыяктуу) туурасы ичкелерине (Н сыяктуу) тамгаларга караганда чоң орун бөлүнөт. Саптар арасындагы интервал бир саптын экинчисине чейинки тиги (вертикалы) боюнча интервалдык аралык менен аныкталат.
Кузебек (Зианчурин району, Башкыртстан)
Кузебек — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Жаңы чебенкин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 200 киши. Почта индекси — 453397, ОКАТО коду — 80226828004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Логопедия
Логопедия балдардын сүйлөө кемтиктерин изилдейт жана аларды оңдоо, алдын алуу жолдорун иштеп чыгат; дефектологиянын тармагы. Сүйлөө кемтиги сүйлөөнү туура эмес тарбиялоо, сүйлөө аппаратынын оорусу же тубаса бузулушу менен байланыштуу. Мындай кемтиктер — кекечтенүү, чулдуроо балдардын психикалык абалына таасир этип, так сүйлөөгө, жазууга, окууга жолтоо болот. Аны изилдөө, оңдоодо психология, физиология жана медицина илимдеринин ийгиликтерине таянган педагогикалык ыкмалар колдонулат. Ошондуктан дарылоону логопед (сүйлөөнү оңдоочу педагог) менен врач биргелешип жүргүзөт. Балдардын сүйлөө кемтиктерин мектепке барганга чейин оңдоо зарыл. Балдар бакчасынын даярдоо группаларында балдардын сүйлөөсүнүн туура өөрчүшүнө көп көңүл бурулат. Сүйлөө кемтиги бар балдар үчүн атайын балдар бакчасы жана мектептер, логопедиялык пункттар, стационарлар уюшулган. Стационарда сүйлөө кемтигин оңдогондон кийин да сүйлөө көнүгүүлөрүн жасап жүрүү зарыл. Дарылоо канча эрте башталса, ал ошончо натыйжалуу болот.
Классификациялоо
Азыркы учурда бирдей классификацияланган речтик бузулуу жок. Мындай классификациялоого (М. Е. Хватцев, О. В. Правдина, Р. А. Белова-Давид, М. Зееман, Р. Е. Левина жана башкалар) аракет кылынган. Бул кишинин речтик функцияларын аткаруучу өзүнчө органы жоктугунан натыйжа берген эмес. Речь менен үндүн чыгышы башка физиологиялык функцияларды аткаруучу органдардын ыңгайлашуусу менен болот.Ошондой эле речти угуу жана кабыл алуу дагы башка органдардын ыңгайлашуусу менен болот. Баардык бузулууларды психология жана лингвистика боюнча экиге бөлүүгө болот:
Оозеки речтин бузулушу
Сүйлөөнүн фонациондук оформить этүүнүн бузулушу:
Сүйлөөнүн структура-семантикалык (ички) оформить этүүнүн бузулушу:
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Арагуая
Арагуая - Бразилиядагы дарыя, Токантинс дарыясынын (Амазонканын алабы) негизги сол куймасы. Узундугу 2630 км, алабынын аянты 370 миң км2дей. Бразилия бөксө тоосу аркылуу агат. Ортоңку агымында эки айрыкка бөлүнүп, дүйнөдө эң ири дарыя аралдарынын бири - Бананалды (узундугу 300 кмден ашык) пайда кылат. Төмөнкү агымы босоголуу. Суусунун орточо чыгымы 8500 м3/секдай. Ортоңку агымында (1300 км аралыкта) кеме жүрөт.
Павелецкая (метро бекети, Кольцевая сызыгы)
Павелецкая — Москва метросунун Кольцевая сызыксындагы станция. 1950-жылы 1-январьда ачылган.
Алабуга (дарыя)
Алабуга — Орусиядагы дарыя. Түмөн облусу, Курган облусу, Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - КАР/ОБЬ/1162/1016/577 орун алган. Дарыянын узундугу - 46 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — РФ менен Казакстан Республикасы чек арасынын аягына чейин Чоң Уват көлүн кошпогондо Чоң Уват Суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Ишим (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү), дарыя бассейни — Иртыш.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Шаряк (Салауат району, Башкыртстан)
Шаряк — Башкыртстандын Салауат районундагы айыл, Лагерев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 165 киши. Почта индекси — 452497, ОКАТО коду — 80247825004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
«Кыргыз элинин оозеки чыгармачылык тарыхынын очерки»
«Кыргыз элинин оозеки чыгармачылык тарыхынын очерки» — элдик оозеки чыгармалардын ар кыл жанрлары боюнча изилдөө иштери топтоштурулган эмгек (1973). Жыйнакты белгилүү фольклорист, окумуштуулар — Ж. Субанбеков, С. Мусаев, Р. Кыдырбаева, Ж. Таштемиров, С. Закиров, Б. Кебековалар түзүшкөн. Анда эмгек, үйлөнүү-үлпөт, дин, сүйүү ырлары, ырым жана дарымдар, миф жана легенда, кошок, арман, санат, терме өңдүү темаларга арналган чыгармалар боюнча изилдөөлөр жүргүзүлгөн. Бул эмгектен кыргыз элинин өткөндөгү тарыхынан, маданиятынан, салт-санаасынан кеңири түшүнүк алууга болот. «Кыргыз эпостору» аттуу бөлүмдө «Манас», «Семетей», «Сейтек», «Эр Төштүк», «Жаныш, Байыш», «Курманбек», «Эр Табылды», «Жаңыл Мырза», «Кожожаш», «Мендирман», «Саринжи Бөкөй», «Олжобай менен Кишимжан», «Кедейкан» сыяктуу эпосторго кеңири орун берилип, алардын идеялык, көркөмдүк касиеттери талдоого алынган. Өзгөчө, «Манас» үчилтиги ар тараптан иликтенип (тарыхыйлуулугу, образдар системасы, поэтикасы ж. б.), жыйнактын кыйла бөлүгүн ээлейт. ошондой эле изилдене элек эпикалык чыгармалар боюнча жалпы маалымат берилип, аларды изилдөөнүн зарылдыгы жана жалпы багыттары белгиленген. Жыйнактын аягында «1916-жылдагы улуттук боштондук көтөрүлүшү элдик поэзияда», «Кыргыз элинин советтик доордогу оозеки чыгармаларынын өсүү жолдору» өңдүү макалалар берилип, ошол учурда пайда болгон чыгармалардын жалпы мүнөзү, маани-мазмуну, көркөмдүгү жана алардагы элдик эстетиканын чагылдырылышы чечмеленет. Жыйнактагы материалдар советтик идеологиянын негизинде жазылгандыктан, фольклористика илими талап кылган айрым принциптер бузулган учурлар кездешет. Идеологияга кайчы келген айрым элдик түшүнүктөр жымсалдатылган же такыр эле сөзгө алынган эмес. Алсак, дин ырлары туурасында аларды бир беткей каралоо, коомго каршы коюу тенденциясы орун алган. Ошондой эле эпосторду талдоодо, баа берүүдө мезгилдин саясатына баш ийдире анализдешкен. Марксизмдин классиктеринин искусство, көркөм адабият, фольклористика боюнча айткан жол-жоболоруна, тезистерине өзгөчө баа беришип, ошолорго таянган изилдөөлөр орун алгандыктан, албетте, бул эмгек азыркы күндө баштагыдай күчүн, сапаттык деңгээлин сактай албады. Анын үстүнө ал фольклористика илиминин азыркы жетишкен деңгээлине, талаптарына жооп бербей, илимий сапаты да төмөндөдү, моралдык жактан эскирди. Ошондой болсо да, бул эмгек убагында жогору бааланып, фольклористикага кызыккандардын: мектеп мугалимдеринин, жогорку окуу жайлардын филолог мугалимдеринин, студенттердин, аспиранттардын табылгыс окуу куралы болуп келгендиги, ал азыр да өз сапатын таптакыр жоготуп коё электигин танууга болбойт. Себеби, фольклористика илими көбүнчө консервативдик мүнөздө болуп, мезгилдик идеологияларга тиешеси аз болот. Андыктан, ошол учурда айтылган пикирлердин көпчүлүгү азыр да жарактуу. Айрыкча элдик чыгармалардын көркөм түзүлүшү, жанрдык табияты туурасындагы пикирлер учурда да өз кунун жоготкон жок. Албетте, кийинки учурлардагы изилдөөлөр «Очеркти» кайталап калган жок, алар элдик чыгармалардын идеялык жактарын учур талабына ылайыктап, ошол эле учурда мурда айтылган негиздүү пикирлерди андан ары тереңдетишти.
Зелёный Гай
Зеленый Гай (Зеленый Гай) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Жети-Өгүз районундагы айыл. Липенка айыл округу составына кирет.
Кулатай кызы Батый
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Жалпы ресурс
Жалпы ресурс(Public resource- Общие ресурсы). Бир нече түзүлүш же програмдар колдонгон каалагандай түзүлүш же програм. Windows иштетүү системинде жалпы ресурс деп тармак колдонуучулары үчүн жеткиликтүү болгон каталог, файл, принтер жана аталган каналдар аталат. Ошондой эле бул термин тармак колдонуучуларына жеткиликтүү болгон сервер ресурстары үчүн дагы колдонулат.
24-декабрь
24 декабрь (Бештин айынын жыйырма төртү) — Григорий жылнаамасы боюнча жылдын 358-чи (толук жылда 359-чу) күнү. Жылдын аягына чейин 7 күн бар.
Виндельбанд Вильгельм
Вильгельм Виндельбанд (1848—1915) — баарынан мурда философиянын тарыхчысы катарында белгилүү, ал «Байыркы философиянын тарыхын» жана «Жаңы философиянын тарыхын» жазган, булар философия тарыхын окуп-үйрөнүү үчүн баардыгын камтыган лекциялардын курсу болгон. Мындан башка да, ал «Эрктин эркиндиги жөнүндө» жана «XIX кылымдагы немец руханий турмушундагы философия» деген эмгектерди жарыялаган. Виндельбанд неокантианчылыктын башкы өкүлдөрүнүн бири.
Биометрия
Биометрия — окшоштугун аныктоо (окшоштуруу) максатында адамдын жеке сапаттарын мүнөздөөчү маалыматтарды жыйноо, иликтөө жана сактоо жүрүмү. Көз торчолорун тартуу, колдордун геометриясын иликтөө, дактилоскопия, үн таануу жана санарип сүрөтү эң кеңири таралган биометрикалык тутум болуп саналат.
Виндельбанд Вильгельм
Виндельбанд өзүнүн эмгектеринде философияны билимдердин структурасын логикалык талдоого алган илимий методология катарында караган жана тарыхый билимдердин методологиясын түзүүгө аракет жасаган. Илимдерди бөлүүнү ал баарынан мурда илимдердин таанып-билүү максаттарынын формалдуу мүнөзүнүн негизинде, б.а. тааным усулунун негизинде жүргүзөт. Бир илим жалпы мыйзамдарды, экинчилери — айрым тарыхый фактыларды издештирет. Мындан келип ойломдун (мышление) ар түрдүү типтери пайда болот. Ойломдун биринчи тибин Виндельбанд номотетикалык — мыйзамга тийиштүү, экинчиси — идиографикалык, башкача айтканда өзгөчөлүү нерселерди сүрөттөп жазуучу деп атайт. Изилдөөнүн номотетикалык усулунда ойлом жеке нерселерден жалпыны түшүнүүгө карай өтүүгө умтулат, идиографикалык усулда ойлом жеке нерселерге токтолот. Виндельбанддын пикири боюнча, бул эки усул өзүлөрүнүн алып келе турган пайдасы боюнча алганда бирдей баалуу.
Биометрия
Биометрикалык технологиялар биометрияга негизделген, өзүнчө алынган адамдын кайталангыз өзгөчөлүктөрүн өлчөйт. Бул да болушу мүмкүн, кайталангыз белгилерди, алган менен туулган (ДНК, манжанын издери ж.б.), ошондой эле мүнөздөмөлөрү алынган, бара-бара же ошол эле жөндөмдүү турушу, жаш курагына же тышкы таасири (почерк, үнү же басыш).
Виндельбанд Вильгельм
Виндельбанд философияны баалуулуктар жөнүндөгү илим катарында карайт. Ал баа берилүүчү ой жүгүртүүлөргө негизделбестен теориялык болжомдорго жана нерселер жөнүндөгү эмпирикалык маалыматтарга негиздене турган тажрыйбалык илимдерге карама-каршы коюлат. Ал логикалык, этикалык, эстетикалык жана диний баалуулуктарды бөлүп көрсөтөт.
FERRARI TR
Ferrari TR, же 250 Testa Rossa (итал. кызыл баш), — Ferrari компаниясынын спорт үлгүсүндөгү автоунаасы 1956-жылдан 1961-жылга чейин чыгарылган. Жалпысынан 5 жыл ичинде бул үлгүдө 40 унаа чогултулуп, дүйнөгө тараган. Ferrari үлгүсүндөгү бул унаа, компаниянын эң мыкты унааларынын бири болуп Ле-Ман унаалар жарышында (1958, 1960, 1961) үч, Себринде - төрт жолку жана Буэнос-Айресте эки ирээт жеңишке ээ болгон. 2011-жылдын 20 - баш оона айында Goodings & Company аукционунда 1958-жылы өндүрүлгөн бул үлгүдөгү унаа 16,4 миллион АКШ долларына сатылып, аукциондо сатылган унаалардын эң мыктысы болгон.
Кюат-Кы дарыясы
Кюат-Кы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Таз дарыясынын сол жээгинен 451 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 60 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ferrari
Ferrari S.p.A. (кыскача: Ferrari — кыргызча «Ферра́ри») — спорттук автоунаа чыгаруучу италиялык компания, 1928 жылы негизделген.
Марк Ронсон
Марк Дэниел Ронсон (англ. Mark Daniel Ronson; 1975-жылы 4-сентябрь) - англиялык музыкант, дижей, ырчы, ыр жазуучу жана музыкалык продюсер. Here Comes the Fuzz алгачкы альбому чарттарда көрүнүктүү натыйжага жетпесе дагы анын Version (кырг. Версия) аталышындагы экинчи альбому Улуу Британиянын чартында экинчи орунду ээлеп эң мыкты 10 сингл тизмесине үч чыгармасы кирген. Бул жетишкендик менен Ронсон 2008-жылы Brit Award сыйлыгынын "Эң мыкты британиялык эркеке артист" номинациясына татыган. 2010-жылдын 27-сентябрында Record Collection (кырг. Үн жаздыруулардын жыйнагы) аталышындагы үчүнчү альбому жаздырылып Улуу Британиянын чартында экинчи орунга ээ болгон.
2014-жылы ронсон Бруно Марс менен биргелешкен "Uptown Funk" (кырг. Чет-жакадагы фанк) сингли менен Улуу Британиянын жана АКШнын чарттарында биринчи орунду ээлеген. Бул ыры Ронсонго 2015-жылкы Brit Award сыйлыгынын "Жылдын эң мыкты сингли" номинациясын жана 2016-жылкы "Грэмми" сыйлыгынын "Жылдын эң мыкты үн жаздыруусу" жана "Эң мыкты поп–дуэт аткаруусу" номинацияларын алып берген. Ронсондун Uptown Special аталышындагы төртүнчү студиялык альбому 2015-жылдын январында жарыкка чыгып АКШда бешинчи орунду ээлеп Улуу Британиянын чартында биринчи жолу биринчи орунга жайгашкан альбому болгон.
Ронсон Адельдин алгачкы 19 (кырг. 19 (он тогуз)) альбомунун "Cold Shoulder" (кырг. "Көңүлсүз кабыл алуу") синглинин продюсери болгон. Эми Уайнхаустун "Back to Black" (кырг. "Карага кайтуу") альбомунун продюсери болуп ал көпчүлүккө таанылып "Rehab" (кырг. "Калыбына келтирүү") сингли үчүн "Грэмми" сыйлыгынын "Жылдын эң мыкты продюсери", "Эң мыкты поп-музыкалык заманбап альбом" жана "Жылдын эң мыкты үн жазуусу" номинацияларына ээ болгон. Ронсон "Жылдын эң мыкты үн жазуусу" номинациясына эки жолу ээ болгон – 2008-жылы продюсер катары, ал эми 2016-жылы ырчы катары. Британиянын заманбап маданиятынын эң ийгиликтүү музыканты Ронсон, 2017-жылы Debrett's компаниянын "Британиянын эң таасирдүү инсандары" тизмесинде жайгашкан.
Режавалиев Абдулатип Маматасанович
Режавалиев Абдулатип Маматасанович – КРнын 5-чакырылышынын депутаты Режавалиев Абдулатип Маматасанович
Өмүр жолу
1961-жылдын 1-июлунда Жалал-Абад облусундагы Сузак районунун Жаңы-Дыйкан айлында туулган. Жогорку билимдүү. 1984-жылы К.И. Скрябин атындагы Кыргыз мамлекеттик айыл чарба институтун бүтүрүп, агроном адистигине ээ болгон. Эмгек жолун 1978-жылы Сузак районундагы «Коммунизм» колхозунда колхозчу болуу менен баштаган. 1984-жылдан 1990-жылга чейин «Коммунизм» колхозунда тамекичилик бригадасынын бригадири болуп иштеген. Андан кийин Сузак райондук аткаруу комитетинде нускоочу, «Эркин» колхозунда башкы агроном, ошол эле райондун «Москва» кохозунда партиялык комитеттин төрагасынын милдетин аткаруучу, текшерүү комиссиясынын төрагасы,. 1992-1998-жылдар аралыгында «Коммунизм» колхозунда тамеки ферменттөөчү цехтин башчысы болуп эмгектенген. Ал эми 2006-жылга чейин жеке ишкер болуп жүрүп, 2006-жылдан тарта «Мариям» ЖЧК директору болуп иштеп келген. 2004-жылы Сузак айылдык кеңешинин жана Сузак райондук кеңешинин депутаты болгон. 2010-жылдын октябрь айында «Республика» саясий партиясынын тизмеси боюнча V чакырылыштагы Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттыгына шайланган. Жогорку Кеңештин боюнча комитетинин мүчөсү.Бир катар мыйзамдардын автору.
интернеттеги булак
www.kenesh.kg
Доңузчычкандар
Доңузчычкандар (лат. Cavia) — лабораторияда колдонулуучу кемиргич майда, желиндүү айбандардын бир уруусу.
Ураимов, Бакытбек Минбаевич
Ураимов Бакытбек Минбаевич тарых илимдеринин кандидаты, Жалал-Абад мамлекеттик университетинин доценти. "Кыргыз Тарых Коому" эл аралык коомдук бирикмесинин башкармалыгынын мучосу. 1974-жылдын 8-апрелинде Ош (азыркы Жалал-Абад) областынын Сузак районунун Кара-Дарыя айылында туулган.Айылыдык орто мектепти аяктагандан кийин 1991-жылы ОшПИге тапшырып, 1996-жылы Ош мамлекеттик университетинин тарых-юридика факультетин артыкчылык диплому менен аяктаган. Ошол эле жылы ОШМУнун аспирантурасында окуп, 1997-жылдан окутуучу, ага окутуучу болуп эмгектенет. 2001-жылдан декандын орун басары, 2006-жылы ОГПИнин "Жалпы тарых жана коомдук илимдер" кафедрасынын башчысы, 2009-жылы ЖАМУнун тарых-укук таануу жана социалдык башкаруу факультетинин деканы, ЖАМУнун тарбия жана мамлекеттик тил саясаты боюнча проректору болуп иштеген. 2011-жылдан тартып ошол окуу жайда Укук таануу кафедрасынын башчысы.
Б.Ураимов 2008-жылдын 29-февралында Кыргыз Улуттук Илимдер Академиясынын Тарых институтунда "1900-1916-жж. Кыргызстандын туштугундогу азаттык кыймылдар" деген темада кандидаттык ишин, тарых илимдеринин доктору, профессор Т.Кененсариевдин жетекчилиги менен коргогон. Автор тарбынан 4 окуу усулдук колдонмо,1 монография, 21 макала жарык коргон.
Колдонулган адабият
...
Жээк (Ысык-Ата району)
Жээк ― Кыргызстандын Чүй облусунун Ысык-Ата районундагы айыл. Жээк айыл аймагына кирет.
Ысык-Ата суусунун сол өйүзүндө, деңиз деңгээлинен 800 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору жана темир жол бекети Кант шаарынан 7 км түштүк-чыгыш тарапта. Кыштактын түндүгүнөн Чоң Чүй каналы өтөт. Кыштак 1916-жылы негизделген. Калкы 875 (2007); негизинен дыйкан чарбасында эмгектенет. Орто мектеп, клуб, ФАП бар. Колхоздоштуруу мезгилинде баатырларча курман болгон, ушул кыштакта туулган каарман пионер Кычан Жакыповго эстелик тургузулган жана мектепте музейи уюштурулган.
Аподиктикалык
Акыйкат жоболорго алып келүүчү далилдүү негиздөөлөрдөн Аподиктикалык ой жүгүртүүнүн тууралуулугу, ишенимдүүлүгү келип чыгат. Өз учурунда Аристотель Аподиктикалык ой жүгүртүүлөрдүн өзгөчөлүгүн изилдөө менен, андан башка да «диалектикалык», б. а. ыктымалдуу ой-жүгүртүүлөрүн, ой-жорутуулардын боло тургандыгын белгилеген. Аподиктикалык түшүнүгүнүн кийинки эволюциясы формалдык логиканын өнүгүшү менен байланышкан.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Философия (Энциклопедиялык окуу куралы). - Б.: 2004,ISBN 9967-14020-8.
Биочөйрөлүк аймак
Биосфералык аймак (гр. bios  – өмүр,  sphaira  – шар) – биологиялык ар түрдүүлүктүн туруктуулугун, экономикалык жактан өнүгүүнү жана тийешелүү маданий баалуулуктарды коргоону камсыз кылуучу жер менен суу экологиялык тутумун же дагы башка тармактын участогу. Б. а. коргоо менен пайдалануунун өзгөчө тартиби белгиленген улуттук деңгээлде өзгөчө корголо турган статуска ээ. == Колдонулган адабияттар ==
Аракет (механика)
Аракет (механика) - системанын динамикасын толук аныктоочу физикалык чоңдук. Механикада аракет системанын абалын мүнөздөгөн өзгөрмө чоңдуктардын функциясы катары аныкталат. Система аракетинин негизги касиети анын эки абалынын арасындагы системанын мүмкүн болгон кыймылынын кээ бир жыйнагы каралса, анда системанын чыныгы кыймылы мүмкүн болгон кыймылдан айырмаланат. Бул механика системанын кыймылынын теңдемесин туюнтууга жана бул кыймылды үйрөнүүгө мүмкүндүк берет. Аракет түшүнүгү классикалык механикадан тышкары серпилгичтүүлүк теориясында, электр-динамикада, термодинамикалык кайтарылма процесстерде, кийинки учурда теориялык физиканын талаа теориясын түзүүдө физикалык чоңдук катары колдонулат. Ал эми динамикалык теңдемелер болсо механиканын вариациялык принцибинен чыгарылат. Квант теориясында аракеттин өлчөмдүүлүгү бар физикалык чоңдуктар дискреттүү маанилерди гана алышы мүмкүн. Квант теориясында системанын абалы гильберт мейкиндигинин векторлору менен берилет, ал эми динамикалык өзгөрмөлөр катары операторлор колдонулат.
25-декабрь
25 декабрь (Бештин айынын жыйырма беши) — Григорий жылнаамасы боюнча жылдын 359-чу (толук жылда 360-чы) күнү. Жылдын аягына чейин 6 күн бар.
Ананьев, Николай Яковлевич
Николай Яковлевич Ананьев (1912-жылы Ысык-Көл облусундагы Ысык-Көл районундагы Сазоновка кыштагында (азыркы Ананьево)) туулган ― 1941-жылдын 16-ноябры) ― Кызыл Аскеринин жоокери, Советтер Союзунун баатыры (1942), Ленин орденини ээси.
= Эмгек жолу = 1941-жылы ― Кызыл Аскердин катарына чакырылганга чейин Сазоновкада колхозчу болгон.
Аскерге чакырылган соң, Москваны нацист чалгынчыларынан коргоого катышкан.
1941-жылы 16-ноябрда нацисттер Москвага чабуул койгондо, Волоколамск шоссеси багытындагы Дубосеково темир жол разъездин коргогон 28 панфиловчунун катарында эрдик көрсөтүп, баатырларча курман болгон.
Хелмэтта (Нү-Жерси)
Хелмэтта (Нү-Жерси) (Helmetta) — Нү-Жерси штатынын Мидлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2012 киши. Болжолдуу аянты - 2.3 км². FIPS коду — 34-30840.
Ага-Бурят автономия округу
Ага-Бурят автономия округу - Россиянын аймагында, Чита облусунун курамындагы Сибирь федерация округуна кирет. Забайкальенин түштүк-чыгышында. Ингода жана Онон дарыясынын аралыгында жайгашкан. 1937-ж. 26-сентябрда уюшулган. Аянты 19,0 миң км2. Калкы 72,7 миң (2004). Округдун курамында 3 район, 4 шаарча бар. Борбору Агинск шаарчасы. Аймагынын басымдуу бөлүгү тоолуу. Климаты кескин континенттик. Январдын орточо температурасы -24°С, июлдуку 18°С. Жылдык жаан-чачыны 400 мм. Башкы дарыясы Онон (ал аркылуу округдун түшүк чегарасы өтөт). Тоолуу бөлүгүндө боз, түздүктөрүндө кара топурак басымдуу. Шортоң жерлер да кездешет. Аймагынын 30%ын токой каптап жатат. Алханай улуттук паркы уюшулган. Калай, жез, сурьма, молибден, вольфрам, алтын, көмүр, талаа шпаты, асыл таштар казылып алынат. Табияты калктын жашоосуна ыңгайсыз. Тоо-кен казуу өнөр жайы өнүккөн аймактарында жана жайыттарында экология татаалдашууда. Топурактын эрозиясы күчөп, жайыт деградацияга учуроодо. Жергиликтүү калкы буряттар, ошондой эле орус, украин, татар ж. б. улут өкүлдөрү да жашайт. Орточо жыштыгы 1 км2 жерге 4,2 киши. Тоо-кен, токой, тамак-аш өнөр жайлары бар. Кой, уй, жылкы асыралат. Дан эгиндери (буудай, арпа, сулу) жана тоют өсүмдүктөрү айдалат.
Жалал-Абад шаарындагы эл-аралык университет
Тарыхы
Экономика жана ишкердик университети 1993-жылы биринчи болуп Жалал-Абад коммерциялык институту атында негизделген. 2005-жылдан баштап Экономика жана ишкердик университети, 2017-жылдан Жалал-Абад шаарындагы эл-аралык университети атында иш жүргүзөт.
Төмөнкү адистиктер боюнча жогорку билимдүү адистерди даярдайт
Жалал-Абад шаарындагы эл-аралык университетинин бүтүрүүчүлөрүнө жогорку билими тууралуу Кыргыз Республикасынын мамлекеттик үлгүдөгү диплому берилет. Кыргыз - Түрк факультетинин бүтүрүүчүлөрүнө кошумча Түркия Республикасынын үлгүсүндөгү диплом берилет. Колледждин бүтүрүүчүлөрүнө орто кесиптик билими тууралуу Кыргыз Республикасынын мамлекеттик үлгүдөгү диплому берилет. Окуу жайдын профессор - окутуучулар курамы жогорку квалификациядагы, тийиштүү илимий наам - даражалары бар, жогорку окуу жайларда жана экономиканын ар кыл тармактарында жетиштүү тажрыйбага ээ адистерден турат. ЭИУнун материалдык - техникалык базасы жетиштүү. Китепкана фондунда заман талаптарына ылайык окуу китептери жана колдонмолор. Компьютердик кабинеттер жаңы компьютерлер жана ага удаалаш, шайкеш жабдыктар менен камсыздалган. Алыс жактан келгендер үчүн жатаканада орундар кеңири. Студенттер кызматында студенттик ашкана, медпункт, тиш дарылоочу кабинет, маданий - эстетикалык борбор, спорт клубу бар. Окуу жайдын студенттери аскердик кафедрада билим алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ. Бүтүрүүчүлөрүнө Кыргыз Республикасынын Куралдуу күчтөрүнүн офицери деген наам берилет.
Аскердик демократия
Аскердик демократия- «Манас» эпосу бир эле кылымдын же бир эле доордун көркөм эстелиги эмес. Эпосто кыргыз элинин басып өткөн узак жана татаал тарыхый жолу көркөм чагылдырылып, көптөгөн доорлордун мүнөздүү өзгөчөлүктөрү кеңири баяндалган. Анын татаал тутумунда А. д. мезгилинин олуттуу белгилеринин орун алышы талашсыз далил. А. д. доору уруулук-аталык түзүлүш ыдырай баштаган мезгилге туура келет. Бул доорго мүнөздүү салттар жөнүндөгү даректер көптөгөн тарыхый эстеликтерде бар. Ошондой эле элдик оозеки адабиятта баатырдык эпостон да кеңири орун алган. Ф. Энгельс байыркы гректердин баатырдык эпосунун гүлдөгөн мезгили варвардыктын жогорку баскычына туура келерин көрсөтөт. Ал эми К. Маркс болсо жоокерлик мезгилде афиналыктарда бийликтин үч органы: 1) жолбашчылардын кеңеши; 2) элдик чогулуш (агора); 3) аскердик жолбашчы (басилевс) болгондугун далилдейт. «Манас» эпосунда да А. днын бир катар белгилеринин бар экендигин ачык көрөбүз. «Манас» эпосунун идеялык мазмунун аныктаган негизги маанилүү бөлүк болуп саналган «Чоң казат» бөлүмүнөн К. Маркс белгилеген бийликтин үч органын жолуктурабыз. 1. Уруу башчыларынын же аскердик аксакалдардын кеңеши. Эпосто көптөгөн уруулар аталып ар бир уруунун уруу башчысы бар. Мисалы, Манас өзү ногой уруусунан, Акбалта — нойгут, Кошой — катаган жана башкалар. Олуттуу маселелер алгач уруу башчыларынын же аксакалдардын кеңешинде каралып, анан бир чечимге келишет. Мисалы, Манас уруу башчылары менен кеңешип, алар макул болгондон кийин Бээжинге казат жасайт. 2. Элдик жыйын. Уруу башчыларынын бүтүмү жалпы элге, кошунга (колго) салынат. Эпосто ар бир уруу башчысынын өзүнүн эли, уруусу, кошуну (колу) бар. Бээжинге казат жасоо жөнүндөгү бүтүм жалпы элге же кошундарга жарыяланат. Алардын каалоосу, эрки менен эсептешет. Зордоо, күчкө салуу жок экени Манастын Бээжинге казат жасар алдындагы колго кайрылуусунан көрүнөт:
Азыр кайткын үйүңө,
Өзүм жалгыз дегениң
Эми кеткин үйүңө (Саякбай Каралаев,2.80).
3. Аскердик жол башчы. Жортуулга аттанар алдында согуштук колбашчы же аскер башчы дайындалат. Аскер башчынын бардык буйругун жортуулга катышкан ар бир жоокер аткарууга милдеттүү. Аскер башчынын бийлиги бекем, чексиз. «Манас» эпосунда адегенде Бакай аскер башчы болуп шайланат. Бирок, аскердик тартипти бекем кармай албагандыктан, кийин аскер башчылыкты Алмамбетке ыйгарышат. Аскер башчы өтө жөндөмдүү, кошундар арасына барктуу, согуштук стратегияны жана тактиканы мыкты билген адам болууга тийиш. Алмамбет ушул сапаттардын баарына ээ. А. д-га мүнөздүү болгон согуштук стратегиянын жана тактиканын айрым белгилерин «Манас» эпосунан учуратабыз. Эпосто кошунду онго, жүзгө, миңге, түмөнгө бөлүү салты да баяндалат:
Онун санап өтүптүр,
Он кишиге бир киши,
Он башы коюп кетиптир...
Жүзүн санап алганы
Социалдык тармак
Социалдык тармак – бул социалдык карым-катнашты түзүүгө, чагылдырууга жана уюштурууга арналган платформа, онлайн-кызмат же веб-баракча.
Аскердик демократия
Жүз адамга бир адам
Социалдык тармак
Өзгөчөлүктөрү
Социалдык тармактын мүнөздүү өзгөчөлүктөрү болуп төмөнкүлөр саналат: LiveJournal (блогдордун аянтчасы), foursquare, Twitter (микроблогдордун аянтчасы) кызматтарын социалдык тармактар деп эсептөөгө болбойт. Анткени аларда мүмкүнчүлүктөр чектелүү.
Аскердик демократия
Жүз башы коюп салганы (Сагымбай Орозбаков, 4. 124).
Социалдык тармак
Түрчөлөрү
Саналган социалдык тармактардан башка дагы Веб 2.0 форматындагы төмөнкүдөй ресурстардын түрлөрү бар: Аларды ушул эс-тутумдагы (сервер) жайгаштырылган файлдардын түрлөрү боюнча классификациялоого болот. Мисалы, LinkedIn, Мой Круг, Профессионалы.ру.
Аскердик демократия
Манас баатыр өзү да он башы Тазбайматка баш ийип келет. Элдин зсебин алган кезде Байматтын бир кишиси жок болуп чыгат. Алмамбет каарданып Байматты жазаламак болот. Көрсө Баймат Манасты унутуп калыптыр. Ушундан улам «Манасты унуткандай» деген ылакап сөз тараган. А. д. мезгилинде согуш жан багуунун, «элдик турмуштун кадыресе функциясы болуп калат» (Ф. Энгельс). Бытыранды майда уруулар аргасыз биригип, өзүнчө эл болуп түзүлүүгө мүмкүнчүлүк алат. «Манас» эпосунда «Кулаалы таптап куш кылдым, Курама жыйып журт кылдым» деген ыр саптары өтө арбын жолугат. Майда, бытыранды урууларды бириктирүү эпостун негизги темаларынын бири. А. д-нын дагы бир белгиси — Манас баатырдын кан шайланышы. Уруу башчылары адегенде кеңешип Манасты кан көтөрүшөт да, анан бүтүмдү жалпы элге салат:
Социалдык тармак
Тарыхы
1995-жылдан тартып Classmates.com («Одноклассники» анын орусча үлгүсү болуп эсептелет) деп аталган америкалык порталдын жаралышы менен интернетте социалдык тармактар кеңири жайыла баштаган. Долбоор ийгиликтүү болуп, ушундан баштап буга окшогон ондогон кызматтардын үлгүсү пайда болду. Бирок социалдык тармактардын официалдуу түрдө өсүшү катары 2003-2004-жылдарды, тагыраагы, LinkedIn, MySpace жана Facebook тармактары чыккан жылдарды айта алабыз.
Facebook
Facebook (фейсбук) дүйнөдөгү эӊ ири социалдык тармактардын бири. «Китептин бети» деген маанини берет. Аталган тармак 2004-жылы 4-февралда Марк Цукерберг тарабынан ачылган. Ошол учурда Марк Гарвард университетинде окучу. Алгач бул веб-сайт «The Facebook» деп аталып, Гарвард университетинин студенттери гана колдоно алышса, аз убакыт өтпөй катталуу Бостондун башка окуу жайларында да уланып, андан соӊ АКШнын бардык студенттерине тараган. 2005-жылы компания «The» деген белгини алып, «Facebook.com» деген аталышты калтырган. 2006-жылдын сентябрь айынан тарта 13 жаштан өйдө, электрондук почтасы бар интернет колдонуучуларына бул тармак менен пайдаланууга мүмкүнчүлүк ачылган. Бүгүнкү күндө активдүү колдонуучулардын саны күнүнө 936 миллиондон ашса, айына 1,44 миллиардга жетет. Жарнама берүүчүлөрдүн саны 2 миллион.
Аскердик демократия
Кары-жашы күңгүрлөп,
Социалдык тармак
Facebook
Күнүнө жиберилген каттардын эсеби 45 миллиард болсо, видео көргөндөрдүн саны 4 миллиард. Бир күндөгү «жакты» (нравится, like) белгиси 7 миллиарддан ашуун жолу басылса, жарыяланган сүрөттөр 2 миллиардга жеткен. 2013-жылы сайттын кирешеси 2,804 миллиард долларды түзгөн. Анын 73 пайызы жарнамадан түшөт. Мына ушундай олчойгон кирешенин артынан Марк Цукерберг 23 жашында планетанын эӊ жаш миллиардери болгон. 2014-жылы Фейсбуктун колдонуучуларынын саны 1 миллиард, 200 миллион адамга жетсе, анын 170 миӊден ашууну кыргызстандыктар. Күн сайын 80 миӊдей мекендештерибиз бул тармакка баш багышат.
Аскердик демократия
Каныбыз Манас болду деп,
Социалдык тармак
Facebook
Кызыктуу фактылар
Instagram
Инстаграм (Instagram) мактанганды жакшы көргөндөр үчүн эӊ жакшы кызмат десек болчудай. Анткени колдонуучулар чөнтөк телефонуна же фотоаппараттын «чыйк» этмесинен калган сүрөттөрүн достору менен бөлүшүп, кандай ой-пикирлер жазыларын теше тиктеп отурушат. Статистикалык маалыматтарга караганда, бул тармактын колдонуучуларынын 68 пайызын аялзаты түзөт. Аталган тармакты америкалык Кевин Систром менен Майк Кригер түзүп чыгышкан. Колдонууга берилген күнү 2010-жылдын 6-октябры. Бул тармакты 2012-жылы 9-апрелде «Facebook» компаниясы 1 миллиард долларга сатып алган. Мындан улам аталган социалдык тармакка жүктөлгөн видео жана сүрөттөрдү Facebook, Twitter өӊдүү тармактардан көрүүгө болот. Бүгүнкү күндө Инстаграм дүйнөдөгү эӊ белгилүү веб-сайттардын катарын толуктады. Тактап айтканда, 41 дүйнөлүк сайттын ичинен 21-орунда турат. Байкоолор боюнча, 2014-жылдын январь айында Инстаграмга 150 миллион адам катталган. Бир секунд ичинде сайттын колдонуучулары 8500 «жакты» белгисин басып, 1000ден ашуун сын-пикирлерди калтырышат.
Аскердик демократия
Калктын баары дүңгүрлөп,
Социалдык тармак
Вконтакте
В Контакте – («байланышта») деген маанини билдирет. Аталган социалдык тармак 2006-жылы 10-октябрдан тарта колдонулуп келет. Негиз салуучусу Павел Дуров. Алгач бул тармак Орусиянын жогорку окуу жайларында колдонулуп баштаган. Жыл өткөн сайын аудиториясы артып, бүгүнкү күндө колдонуучулардын саны 219 миллионду чамалап, күнүнө 70 миллион адам бул тармактагы баракчасына баш бакмайын тура албайт. Негизги акционери «Mail.Ru Group» компаниясы. Башкы директорлору – Борис Добродеев, Олег Добродеев. Кыргызстанда В Контакте социалдык тармагынын колдонуучуларынын саны 2013-жылдагы көрсөткүч боюнча 319 миӊден ашкан.
Аскердик демократия
Көпчүлүк топук алганы (Сагымбай Орозбаков, 1. 285).
«Айкөл эрди ошондо, Ай талаада калайык Кан көтөрүп салды эми» (Саякбай Каралаев, 1. 215). Эпосто жоокерчилик доор, ошол кездеги стратегия менен тактика, адамдардын согуш учурундагы карым-катнаш мамилелери да реалдуу көркөм баяндалган.
Социалдык тармак
Twitter
Twitter англис тилинен түзмө-түз которгондо («быдылдоо, көп сүйлөө») деген маанини берет. Бул тармак 2006-жылы АКШнын «Odeo» компаниясынын кызматкери Жек Дорси тарабынан түзүлгөн. Долбоор 2006-жылдын 21-мартында саат 8:50дө ишке киришкен. Ошондо Дорси Твиттерге биринчи катын «мен азыр Твиттерди орнотуп жатам» деп жазган. Бул социалдык тармакты алгачкылардан болуп аталган компаниянын кызматкерлери колдонушкан. 2006-жылдын 26-июлунда толук версиясы элге көрсөтүлгөн. Компаниянын башкы кеӊсеси Сан-Франциско калаасында жайгашкан. Твиттерден 140 символго (тамга) чейин СМС жана кыска сөздөрдү жөнөтүүгө болот. 2010-жылы онлайн жарнама аркылуу түшкөн каражаты 45 миллион доллар болсо, 2011-жылы жалпы кирешеси 150 миллион долларга жеткен. Ал эми 2013-жылдагы «Forbes» журналынын жыйынтыгы боюнча, сайттын бюджети 168,6 миллион долларды чапчыган. Колдонуучуларынын саны 500 миллион болсо, активдүү колдонгондор анын 140 миллионун түзөт.
Соцтармактардагы жарнама
Колдонуучулар көз караштарын, кызыкчылыктарын, артыкчылыктарын жана башка өзү жөнүндөгү маалыматтарды өз каалоосу менен жарыялагандыктан, социалдык тармактар маркетингдик изилдөөлөрдүн күчтүү куралы болуп эсептелет. Ошондуктан жарнама берүүчүлөр алардын жарнамасы кандай колдонуучуларды кызыктырарын так аныктай алышат жана профилиндеги маалыматтарга карап конкреттүү бир колдонуучуга өзүнүн жарнамасын жөнөтө алышат (жашы, жынысы, жашаган жери жана башкалар боюнча). Жарнаманын мындай түрү таргетинг деген аталышка ээ болгон (англ. «Target» - максат, башкача айтканда, аудиториянын берилген критерийлерге канааттанган бөлүгүн бөлүп алып, ошого гана жарнаманы көрсөтүүчү механизм).
Аскердик демократия
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440 б. ISBN -5-89750-013-4
Социалдык тармак
Соцтармактардагы жарнама
Социалдык тармактардагы жарнамалардын көлөмү токтоосуз өсүүдө. Ал 2007-жылы eMarketer аналитикалык компаниясынын баасында 1,225 миллиард долларлык баага жеткен. Бул eMarketer`дин эксперттеринин түзгөн отчётуна жарнаманын бардык түрү – медиа, контексттик жана видеожарнамалардын баары кирген, ошондой эле маркетологдор соцтармактарда өздөрүнүн товарлары жана бренддери үчүн профилдерди түзүүдө маркетингдик долбоорлорго кеткен чыгымдар да кирген. Мындан тышкары болжолдоолордо виджеттерди жана тиркемелерди (приложение) түзүүгө кеткен чыгымдар биринчилерден болуп эсепке кирет. 2011-жылы соцтармактардагы жарнамалардан түшкөн кирешелер 5 миллиард долларга чейин жеткен.
Кардарларды чакыруунун дагы бир жолу болуп соцтармактардагы компаниялар тарабынан ачылган топторду түзүү болуп саналат. Мындай топторду түзүү компанияларга тиешелүү өндүрүмдөрдү жана жаңылыктарды колдонуучуларга жеткирип турат.
Соцтармактардын кооптуулугу
Көпчүлүк адамдар соцтармактарда жайгаштырган маалыматтарын башкалар таап, өз пайдасына колдоно берерин түшүнө беришпейт. Соцтармактардын колдонуучулары жөнүндөгү маалыматтарды туугандары, аларга жумуш берүүчүлөр, кылмышкерлер жана башкалар таба алышат. Сот аткаруучулар салык төлөбөгөндөрдү же алардын байлыктарын билүү үчүн соцтармактарды колдонушат.
Социалдык тармактардан баарлашууга көз карандылыктын айынан психосоматикалык оорунун (кайгыруу) пайда болгондугу жөнүндө окуя бар. Белградда Снежана Павлович (Snezhana Pavlović) аттуу колдонуучу Facebook`ка жарыялаган билдирүүсү досторунун кызыгуусун жаратпагандыктан психикалык клиникага түшүп калган. Клиниканын дарыгерлери бейтаптын жүрүм-турумун азыркы замандагы индивидуумдун коомдук талаптары канааттандырарлык болбогондугунан келип чыккан кадимки эле стресс катары түшүндүрүшүп, муну “Снежананын синдрому” деп аташкан. Кээ бир жумуш берүүчүлөр чыгымды үнөмдөө үчүн гана эмес, маалыматтардын таралып кетишине жол бербөө үчүн да социалдык тармактарды колдонууга тыюу салат.
Д. Бойд АКШнын 16 штатында жүргүзүлгөн сурамжылоонун негизинде соцтармактарда эки негизги “коркунуч” бар деген жыйынтыкка келген: сексуалдык зомбулук жана жашыруун маалыматтардын таралып кетиши. М.Ларсен Даниядагы мезгилдүү контент-анализ басмасында соцтармактарга байланыштуу дайым эскертилчү сексуалдык зомбулук жана педофилия, коркутуу жана куугунтуктоо, опузалоо жана басмырлоо, улутчулдук идеяларды таратуу боюнча маселелердин тизмесин түзүүгө мүмкүндүк берген. К.Фукс немис жана австриялык студенттерден онлайн сурамжылоо жүргүзүп, төмөнкүдөй тобокелдиктердин тизмесин алган: жашыруун маалыматтардын тарап кетүүсү, спам таркатуу, жеке маалыматтардын жоголуп кетиши, жагымсыз келбет түзүү, интернетке көз карандылык.
ГУ-ВШЭ порталында жүргүзүлгөн сурамжылоонун жыйынтыгы боюнча, респонденттердин айтымында, социалдык тармактар өтө көп убакытты алат, реалдуу баарлашуудан сыртта калтырат, “маалыматтардын жана баарлашуунун ашыкчалыгын” камсыз кылат.
Отчётто «конфиденциалдуулуктун талаптары социалдык тармактын колдонуучуларын аз тынчсыздандырары” айтылат. Негизинен, бул коркунучтар байланыш маалыматтарынын спамчылар үчүн оңой, эрте жеткендигине байланыштуу.
«Интернет мейкиндигинде социалдык тармактардын аутопойезисинин» ишинде соцтармактардын кандайча бөлүштүрүлөрү, интеграцияланары жана психологиялык рекурстарга чек коюлары иллюстрацияланган: Алар жеке жашоодогу элементтердин көбүн, адамдардын сыр белгилеринин үлгүлөрүн көчүрүп барып, байланыштын жалпы талаачаларына жайгаштырууга чыгымдайт.
Ак-Кыя айылы
Ак-Кыя айылы
Нарын областынын Ак-Талаа районундагы Ак-Кыя айыл окуругуна караштуу кыштак. Нарын — Казарман авто жолунун боюнда жайгашкан. Райондун борбору Баетов кыштагынан 60 км түштүк-чыгыш тарапта. 1936-жылы негизделген. Калкы 664 (1986); негизинен кой чарбасында эмгектенишет. Орто мектеп, балдар бакчасы, фелдьшер-акушердик пункт, клуб, китеп-кана бар.
Ак-Кыя Нарын областынын Кочкор районундагы Сары-Булак айыл окуругуна караш¬туу кыштак. Кара-Кужур суусунун сол жээгинде жайгашкан. Райондун борбору Кочкор кыштагынан 57 км түштүк-чыгыш тарапта. 1946-жылы негизделген. Калкы 1176 (1986); негизинен мал чарбасында эмгектенишет. Оору¬кана, орто мектеп, маданият үйү, китеп¬кана, универмаг бар.
Ак-Кыя айылы Нарын областынын Нарын районундагы Чет-Нура айыл окуругуна караштуу кыштак. 1960-жылдарга чейин жерг. уруунун атынан Байгазак кыштагы, 1960-жылдан кыштактын батышындагы кыяны кеӊейткенде анын аты¬нан Ак-Кыя аталган. Нарын дарыясынын оң жээгинде. Райондун борбору Нарын шаарынан 15 км түндүк-чыгыш тарапта. 1930-ж. негизделген. Калкы 553 (1986); негизинен мал чарбачылыгында эмгектенишет. Орто мектеп, клуб, китепкана, фельдшер-акушердик пункт бар.
Ак-Кыя Ош областынын Совет районундагы Кара-Кочкор айыл советине караштуу кыштак. Ак-Кыя суусунун жээгинде. Райондун борбору Кара-Кулжадан 6 км түндүк тарапта. Калкы 1740 (1986); негизи¬нен мал чарбасында, дыйканчылыкта (дан жана тоют өсүмдүктөрү) эмгектенишет. Орто мектеп, клуб, китепкана, фельдшер-акушердик пункт бар.
Ак-Кыя Ош областынын Фрунзе районундагы Көтөрмө айыл окуругуна караштуу кыштак. «Кадамжай» с-зунун аймагында. Фергана — Хамза-Абад авто жолунун боюнда. Райондун борб. Фрунзе кыштагынан 20 км. Калкы 118 (1987); негизинен мал чарбачылыгында, тамекичиликте эмгектенишет.
Сооронов Омор (О. Соорон-Сопу)
Сооронов Омор (О. Соорон-Сопу) - акын, адабиятчы жана сынчы. Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер, Кыргыз Республикасынын илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыктын лауреаты. III даражадагы "Манас"орденинин ээси. Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук Университетинин Ардактуу профессору.
Омор Сооронов Базар-Коргон районунун Гөлөгөн айылында 1940-жылы 28-февралда туулган. 1967-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин бүтүргөн. Эмгек жолун 1958-жылы Базар-Коргон басмаканасында арип терүүчү болуп иштөө менен баштаган, 1959-жылдан орто мектепте улуу пионер тарбиячысы, 1959 – 1962-жж. Советтик Армиянын катарында кызмат өтөп, 1967-жылы Жалал-Абаддагы А.С.Пушкин атындагы окуу жайына окутуучу болуп жөнөтүлгөн. 1969–1979-жж. жана 1981-жылдан тартып Кыргыз ССРинин ИА Тил жана адабият институтунун кичи илимий, илимий, улук илимий кызматкери, 1979–1981-жж. «Кыргызстан» басмасынын Оригинал-дуу көркөм адабият бөлүмүнүн башчысы, 1992 – 1995-жж. И.Арабаев атындагы КМПУнун улуу окутуучусу жана КУИАсынын улук илимий кызматкери болуп азыркыга чейин эмгектенип келүүдө. 1957-жылдан бери чыгармалары жарыкка чыгып келе жатат. Чыгармачылык жолун акын катары баштаган. «Тоолорумдун зыйнаты» биринчи поэтикалык жыйнагы 1971-жылы басылып чыккан. 1980-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз Республикасынын Илим жана техника жагындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты, Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер, адабиятчы Омор Соороновдун ӨМҮР БАЯНЫ
Омор Сооронов 1940-жылы 28-февралда Жалал-Абад областынын Базар-Коргон районуна караштуу Гөлөгөн айылында дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. 1948-жылы Энгельс атындагы 7 жылдык мектептин (Азыркы Анаркулов Бейшен атындагы №13 орто мектеп) 1-классына кирип, аны 1955-жылы Ардак грамотасы менен бүтүрүп, ошол эле жылы Базар-Коргон кыштагындагы №1 орто мектептин 8-классына кирүү экзаменин тапшырып өткөн. Базар-Коргон №1 орто мектебин 1958-жылы бүткөндөн кийин “Коммунизм үчүн” деген райондук гезиттин басмаканасында тамга терүүчү болуп иштеген. 1959-жылы Кыргыз Мамлекеттик университетинин Филология факультетиндеги Журналистиканын сырттан окуу бөлүмүнө өтүп, кайра айылга келип, Авык кыштагында жаңыдан ачылган (Кийин Ленин атындагы №6 орто мектеп болуп, Совет (Арпачы) айылына көчүп кетиптир) орто мектепке улук пионер вожатый болуп иштей баштаганда, Ноябрь айында Советтик Армиянын катарына чакырылып, 1962-жылдын 17-июлуна чейин Орджоникидзе, Махачкала шаарларында жоокерлик милдет өтөгөн. 1962-жылдын августунда Кыргыз Мамлекеттик университетинин (Азыркы Улуттук университет) Филология факультетине кирип, аны 1967-жылы Артыкчылык диплому менен аяктап, А.С.Пушкин атындагы Жалал-Абад педагогикалык окуу жайына окутуучулукка жиберилет. Ошол педокуужайда иштеп жүргөндө, 1968-жылы, ВЛКСМдын 50 жылдыгына карата Ош областы боюнча (Анда Түштүктөгү үч област биригип Ош областы деп аталчу) адабий конкурс жарыяланып, О.Сооронов «Алыкул» деген поэмасы үчүн 1-сыйлыкка татыктуу болот. Бул анын адабият жагындагы эң алгачкы ийгилиги болчу. 1969-жылы Кыргыз Илимдер Академиясынын Тил жана адабият институту жарыялаган конкурска катышып, анын жыйынтыгы менен Манас секторунун кенже илимий кызматкери болуп калат. Ошондон тарта аталган институттун Совет адабияты секторунда, анан Кол жазмалар бөлүмүндө кенже, улук, анан жетектөөчү илимий кызматкер болуп иштеп келе жатат. Бул аралыктын ичинде 1979-1981-жылдары “Кыргызстан” басмасында Көркөм адабият редакциясын башкарат, 1992-1995-жылдарда И.Арабаев атындагы Педагогикалык университетте улук окутуучу болуп иштейт.
О.Соороновдун чыгармачылыгы Энгельс атындагы 7 жылдык мектептин 5-6-класстарында окуп жүргөндө эле башталып, эң алгачкы “Мектебим” деген ырын 1954-жылы 10-майда жазат. Ушул мектепте окуп жүргөндө Токоев Балтабай, Шерматов Осмоналы, Ормонов Жолдошалы, Эсенбаев Тойчулар болуп, Омор Соороновдун жетекчилигинде “Жаш тилек” аттуу кол жазма журнал уюштурушат, мектептин дубал газетасын чыгарууга активдүү катышат.
Алгачкы ырлар жыйнагы 1971-жылы “Тоолорумдун зыйнаты” деген ат менен “Мектеп” басмасынан чыгат. О.Сооронов 8 поэтикалык жыйнактын автору. “Эки тоголок” (1993-ж.) деген жыйнагы бөбөктөр менен эргенчи балдарга арналган.
Омор Сооронов поэзиядан башка көркөм сында, айрыкча адабият таануу илиминде көп эмгектенген, унутта калган акын, жазуучулардын, тарыхчылардын, искусство адамдарынын чыгармаларын, эмгектерин иликтеп, араб, латын ариптеринен азыркы кыргыз тамгасына көчүрүп жарыялоодо зор кызмат көрсөтүп келатат. Ал Сайф ад-дин ибн Дамулла Шах Аббас Аксикентинин 15-кылымдын аягында жазылган “Мажму ат-таварих” (Тарыхтардын жыйнагы), Молдо Нияздын (1823-1898) “Санат дигарасттар”, Молдо Кылычтын (1866-1917) “Казалдар”, Молдо Багыштын “Абак дептери”, Молдо Аширдин “Азирети эшен пирибиз”, Белек Солтоноевдин “Кыргыз тарыхы”, Касым Тыныстановдун “Капастан чыккан ырлар”, Магзунинин “Фаргана хандарынын тарыхы”, Актан Тыныбек уулунун “Актан”, 1855-жылы Кудаяр хан жаздырган “Насаб-наама”, Мукай Элебаевдин “Жарыяланбаган чыгармалар”, Тоголок Молдонун “Манас” ж.б. кол жазмаларды китеп кылып басмадан чыгарды. Тоголок Молдонун “Манасын” изилдеп, “Манас трилогиясындагы эпикалык окуялардын сүрөттөлүш өзгөчөлүгү” деген монография, М.Элебаевдин чыгармачылыгын иликтеп “Мукай” деген даректүү баян китебин, Токтогул Сатылгановго тиешелүү кол жазмалардын илимий сыпаттамасын  жазып атып, аны иликтөөгө киришип кетип, “Биз билген жана биз биле элек Токтогул деген даректүү баян китебин чыгарды. Андан башка эки томдук “Кыргыз совет адабиятынын тарыхы” (1987, 1990-жж.), 7 томдук “Кыргыз адабиятынын тарыхы” (2004, 2005-жж.), эки томдук “Кыргыз адабият таануу илими жана сыны” (2005-ж.), 1988-жылы Москвадан чыккан “Антология педагогической мысли Киргизской ССР” деген фундаменталдуу эмгектердин негизги авторлорунан болуп саналат. Мындан башка төрт жүздөн ашык ар түрдүү темадагы гезиттик, журналдык, энциклопедиялык, жыйнактык макалаларды жарыялаган. Омор Соороновдун “Кол жазмалар жөнүндө сөз” деген эки томдон турган китеби 2009-жылы “Турар” басмасынан жарык көрдү. 2000-жылы “Ош – 3000” темасындагы макалаларга жарыяланган конкурста “Берметтер каймагы”, “Үмөт молдонун табылгасы” деген макалалары үчүн 5000 сом өлчөмүндөгү 1-сыйлыкка татыктуу болот, бул илим жаатындагы алгачкы сыйлыгы эле.