cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пуэбла шаары
Пуэбла шаары, Пуэбла-де-Сарагоса – Мексикадагы шаар. Пуэбла штатынын административдик борбору. Төрт жанар тоонун [Пик, Орисаба, Попокатепетль (аракеттеги) жана Истаксиуатль] ортосунда жайгашкан дүйнөдөгү жалгыз шаар. Калкы 1,5% млн (2010; агломерациясы менен 2,3 млн). Темир жол түйүнү. Текстиль өнөр жайынын ири борбору. Булгаары, цемент, тамак-аш–татымал ишканалары иштейт. Шаар 1530-жылы негизделген. Собор (1649), капелле, чиркөө, храмдар, саат мунарасы, 16–18-кылымга таандык монастрлар, чиркөөлөр, турак-жайлар сакталган. Эки университет, китепкана, анын ичинде Санта-Моника край таануу, Ампара (Мексикадагы байыркы) искусствосу, ошондой эле сүрөт галереясы бар. Шаар 1987-жылы Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген. 1999-жылы жер титирөөдөн катуу жабыркаган.
Эмгек наркынын теориясы
Эмгек наркынын теориясы - экономист классиктер (А. Смит жана Д. Рикардо) иштеп чыккан теория; анда товардын алмашуу (акчалай) наркы өндүрүштө ага жумшалган эмгек аркылуу өлчөнөрүн негиздеген.
Суучулдар паспорту
Суучулдар паспорту – ээсинин инсандыгын күбөлөндүрүүчү ырасмий документ. С.п. чет өлкөгө чыгуучу кемелерде иштөөчү же чет өлкө кемелеринде иштөө үчүн кеме ээси тарабынан ишсапарына жөнөтүлгөн адамдарга, анын ичинде окуу жайларынын курсанттарына, уюмдардын кол алдында турган кемелерде иш таршырмасын аткаруу үчүн ишсапарына жиберилген жумушчуларга, ошондой эле четөлкө каттамдарына чыгуучу суучулдардын эрезеге жеткен үйбүлө мүчөлөрүнө берилет.
Хагенбург
Хагенбург (Hagenburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Шаумбург районуна кирет.
Куу жерлер
Куу жерлер — тоо этектериндеги же жапыз бөксө тоолуу аймактардагы (кээде орто бийик жана бийик тоолордо кездешет) кокту-колоттор, жарлар менен баш аламан тилмеленген, аң-дөңдүү, рельефи татаал жайдак жерлер. Кыртышы суу өткөрбөөчү чополуу, кумайлуу тектерден турган мындай жерлерге жаанчачын нөшөрлөп жааганда, жердин үстүнкү бетин жууй берип, кокту-колот, жарларга айлантып жиберет. Мындай жерлерге чөп аз чыгат. Көбүнчө жарым чөлдүү жана тоо арасындагы каксоо жерлерде көп кездешет. Кыргызстанда Ат-Башы, Ысык-Көл (батышы), Нарын (Байгөнчөк, Акислотал) ойдуңдарында, Фергана ойдуңунун өндүрлөрүндө кездешет. Мындай жерлер эл аралык адабияттарда чап, бедленд деп аталат.
Хагенбург
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Гүлчө заказниги
Куршаб суусунун жайылмасында, Гүлчө кыш-на жакын жайгашкан. Заказник 1968-ж. кыргоолу көп чычырканак токоюн коргоо максатында уюшулган. Фаунага бай. Аянты 600 га.
Цедденик
Цедденик (Zeddenick) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Йерихов районуна кирет.
Калкы - 157 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 6,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 86 265. Муниципалитеттин башчысы — Гуннар Беккер.
Эдди Мөрфи
Э. Мөрфи 1980-жылдан 1984- жылга чейин "Алтынчы күнү (Ишемби) күнү түз эфирде" ( англ. Saturday Night Live) программасынын туруктуу катышуучусу болгон. Ал куудул катары өзүнүн чыгармачылыгын өркүндөтүп "Comedy Central" телеканалынын версиясы боюнча "Бардык мезгилдердин 100 эң улуу куудулу" деген тизмеде онунчу орунда турган.
Э. Мөрфи "Кырк сегиз саат" (англ.48 Hrs), "Беверли Хиллздин полиция кызматкери (англ. the Beverly Hills Cop), "Орун алмашуу" (англ. Trading Places), and "Келесоо профессор" (англ. The Nutty Professor) тасмаларындагы ролдору үчүн "Алтын глобус" сыйлыгынын номинацияларына талапкер болгон. 2007-жылы, актер "Алтын глобус" сыйлыгынын "Экинчи пландагы эң мыкты актер" номинациясын жеңип алган "Оскар" сыйлыгынын "Экинчи пландагы эң мыкты актер" номинациясына "Кыялдагы кыздар"(англ. Dreamgirls) тасмасындагы Жеймс «Чагылган» Эрлинин ролу үчүн көрсөтүлгөн.
Э.Мөрфи "Мулан"(англ. Mulan) тасмасынде Мушунун, "Пижама" (англ. The PJs) тасмасынде Таргуд Стаббстын, "Шрек" (англ. Shrek) тасмасынде Эшектин үндөрүн коштогон. Кээ бир тасмаларда, анын ичинде " доктор Стрейнжлав" (англ. Dr. Strangelove) тасмасынде Питер Селлерстин кейипкеринен башка дагы бир нече кейипкерди ойногон. Э.Мөрфи "Америкага саякат" (англ. Coming to America), "Бруклиндеги вампир" (англ. Craven's Vampire in Brooklyn), "Келесоо профессор" (англ. Nutty Professor) тасмаларында башкы кейипкердин атасынын, агасынын, апасынын жана чоң апасынын ролдорун жараткан. "Боунфиңгер" (англ. Bowfinger), "Плуто Нэштин жоруктары" (англ. The Adventures of Pluto Nash), "Норбиттин жоруктары" (англ. Norbit) жана "Бул Дейв" (англ. Meet Dave) тасмаларында башкы ролдорду эки түрдүү ойногон.
Дойзельбах
Дойзельбах (Deuselbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бернкастель-Витлих районуна кирет.
Калкы - 251 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 31 018. Муниципалитеттин башчысы — Райнхард Манц.
Гондельсхайм
Гондельсхайм (Gondelsheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Карлсруэ административдик округуна карайт. Карлсруэ районуна кирет.
Калкы - 3311 киши(2013-ж.). . Аянты - 14,86 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 15 025. Мэр — Маркус Руп.
Конзо (эл)
Конзо (конджо, баконджо, бананде, баира) — банту эли. Конго Демократиялык Республикасында (Эдуард көлүнүн батышында) жана Уганданын чек ара аймактарында да жашайт. Жалпы саны 850 миң адам, анын ичинде КДР 600 миң, Угандада 250 миң.
Тил
Сарымсаков Кенжалы
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Конзо (эл)
Чоң үй-бүлө жамааттары коомдук уюмдун негизи болуп саналат. Аталык уруулук топторго бөлүнүү сакталып калган.
Дин
Көпчүлүк жергиликтүү салттуу ишенимдерди (ата-бабалар культу жана табигый күчтөрүнө сыйынуу) карманышат. Калгандары — христиандар (католиктер).
Негизги кесиби — кол менен иштетилген тропикалык жер чарбасы (сорго, элевсина, күрүч, маниок, буурчак өсүмдүктөр). Малчылык (майда мүйүздүү мал). Балык уулоо (Эдвард көлүнүн жээгинде) менен да алектенет. Айрымдары тоо-кен тармагында иштешет.
Кол өнөрчүлүк
Боёлгон самандан килемчелерди, самандан себеттерди, ашкабактан идиштерди жасоо.Металлдарды эритүү жана кайра иштетүү. Жыгач оюм.
Маниоктон жасалган токоч жана ботко, банан жана балыктан жасалган тамактар, пальма майы кошулган жержаңгак. Пальма шарабы да жасалат.
Конзо алачыктары аары уюгуна окшош, дубалдары жок, чатырлары банан жалбырактары менен капталган. Бардык конуштар адырларда жайгашкан. Алардын жанында чөптөн жана самандан токулган тирөөчтөрдөгү дан кампалар жайгашкан. Бир чоң үй-бүлөгө таандык алачыктар көбүнчө тегерек болуп тизилип, кичинекей көчөнү жана ичинде короолорду түзөт.
Маданият
Оулс Хид (Мэн)
Оулс Хид (Мэн) (Owls Head) — Мэн штатынын Кнокс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1601 киши. Болжолдуу аянты - 50.8 км². FIPS коду — 23-56135.
Дашман заказниги
Дашман заказниги - Базар-Коргон районунун (Гүмкана токой чарбасынын) аймагындагы жаңгак-жемиш токоюнда жайгашкан.
Аянты 5 миң га. Жаңгак, алма, алмурут, алча, изирик, долоно ж. б. баалуу жапайы жемиш токоюн коргоо максатында 1975-ж. уюшулган.
Куур (трубопровод)
Куур (трубопровод) — 1) териден жасалган, кургап, катып калган, куудураган эски кийим (куур тон, куур шым); 2) суу жана газ өткөрүүчү чоң түтүк. Илгерки заманда шаардын, чептин ичиндеги элдин жашоосун камсыз кылуу үчүн сырттан жер алды мн карапа түтүктөрдү бирине бирин кийиштирип, суу алып келген. Бул термин азыркы адабий тилде түтүк, труба, өткөргүч терминдерине синоним катары колдонулууда.
Кыргызстан социал-демократиялык партиясы
Кыргызстан социал-демократиялык партиясы (КСДП) (Социал-демократическая партия Кыргызстана, СДПК) — Кыргызстандагы саясий партия. 1993 жылы 1 октябрда негизделип, 1994 жылдын, 16 декабрнда катоодон өткөн.
Эвансвилл (Миннесота)
Эвансвилл (Миннесота) (Evansville) — Миннесота штатынын Дуглас округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 612 киши. Болжолдуу аянты - 1.8 км². FIPS коду — 27-19898.
Рөц
Рөц (Rötz) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Кам районуна кирет.
Калкы - 3498 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 66,68 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 72 154. Муниципалитеттин башчысы — Лудвиг Регер.
Пасс Криштиан (Миссисипи)
Пасс Криштиан (Миссисипи) (Pass Christian) — Миссисипи штатынын Харрисон (Harrison) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6579 киши. Болжолдуу аянты - 39.6 км². FIPS коду — 28-55400.
Эмгек кодекси
Эмгек кодекси - эмгекчилер (жумушчу, ишкер ж. б.) менен жумуш берүүчү тараптын (ишкана, мекеме, уюм, жеке менчик чарба ж. б.) ортосундагы эмгек мамилелерин укуктук жактан жөнгө салуучу мыйзамдар жыйнагы. Мис., 2004-ж. кабыл алынган КР Э. к-нин жарандардын эмгектик укуктарынын жана эркиндиктеринин мамлекеттик кепилдиктерин белгилөө, кызматкерлер менен иш берүүчүлөргө ыңгайлуу иш шартын түзүү, укуктарын (беш күндүк жумуш жумасы, сегиз сааттык жумуш күн ж. б.) же таламдарын (убактылуу эмгекке жарамсыз учурда компенсация төлөп берүү, ар жылдык өргүү укугу ж. б.) коргоо каралган. Мындан тышкары Эмгек кодексинде эмгек мамилесиндеги жамааттык келишимдер же макулдашуулар (иш берүүчү менен аны аткаруучунун ортосундагы), эмгек келишимдеринде каралган эмгек шарттарын камсыз кылуу, ички эмгек тартибин сактоо, кызматкердин иш-милдеттерин жөнгө сала турган негизги мыйзам болуп саналат. КР Эмгек кодекси бардык мамлекеттик кызматчылар, жергиликтүү мекеме-ишканалар, ошондой эле коммерциялык багытта иш алып барган ишкана-уюмдар үчүн бирдей норма болуп саналат жана эмгек мыйзамдарын ж. б. актыларды бузуу кылмышка жатат.
Том Харди
Эдвард Томас "Том" Харди (1Tom Hardy;977-жылдын 15-сентябрында туулган) англиялык актер жана продюсер. Анын кинодогу дебюту Ридли Скотт 2001-жылы тарткан "Кара Шумкар" (англ. Black Hawk Down) экшн тасмасы болгон. Хардинин башка көрүнүктүү тасмаларына "Жылдыздуу жол: өч алуу" (англ. Star Trek: Nemesis (2002), "Рок-н-ролчу" (англ. RockNRolla, 2008), "Бронсон" (англ. Bronson, 2008), "Жоочу" (англ. Warrior, 2011), "Тыңчы" (англ. Tinker Tailor Soldier Spy, 2011), "Мыйзам бузгандар" (англ. Lawless, 2012), "Лок" (англ. Locke (2013), "Общак :ууру-кескилер" (англ. The Drop (2014) кирет. "Тирүү калган" (англ. The Revenant, 2015) тасмасындагы ролу үчүн "Экинчи пландагы эң мыкты актер" номинациясында "Оскар" сыйлыгына көрсөтүлгөн. Ал "Акылсыз Макс" ( англ. Mad Макс: Fury Road, 2015) тасмасында Макстын, "Уламыш" (англ. Legend, 2015). тасмасында эгиздер Режи жана Роналд Крейдин ролдорун аткарган. Т. Харди Кристофер Нолан тарткан "Башталыш" (англ. Inception, 2010), "Кара рыцарь" (англ. The Dark Knight Rises, 2012) жана "Дюнкерк" (англ. Dunkirk) деген үч тасмага тең катышкан.
Актер " Ага-инилер бандасы" (англ. Band of Brothers, 2001), "Падыша кыз" (англ. The Virgin Queen, 2005), "Коркунучтуу ашуу" (англ. Wuthering Heights, 2008), "Сатып алуу" (англ. The Take, 2009), жана "Бирмингемдеги каракчылар" (англ. Peaky Blinders, 2013) телесериалдарында дагы ойногон. Ал "Тыюу" (англ. Taboo, 2017) тасмасынын сценарийин жазып, продюсер болгон жана башкы ролду аткарган.
Самаков Расылбек Сырдыбаевич
Самаков Расылбек Сырдыбаевич (22. 10. 1948-ж. туулган, Суусамыр кыштагы) - экономика илимдеринин кандидаты (1991), эл агартуунун отличниги, Мамлекеттик кызматтын 1-класстагы кеңешчиси.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Пуэнт-Нуар
Пуэнт-Нуар – Конго Республикасындагы шаар. Атлантика океанындагы Пуэнт-Нуар кысыгынын жээгинде жайгашкан порт (жылына 8,1 млн тонна жүк ташылат; ал аркылуу өлкөнүн сырткы соодасынын дээрлик бардыгы өтөт). Калкы 779,4 миң (2010); калкынын саны боюнча өлкөдөгү (Браззавилден кийинки) 2-шаар. Эл аралык аэропорту бар. Браззавиль шаары менен темир жол аркылуу байланышат.
1883-жылы негизделген. Тамак-аш (май, балык беленделет), жыгаччылык, нефть ажыратуу, химиялык, бут кийим өнөр жай ишканалары, кеме верфи иштейт. Балыкчылык өнүккөн. Собор, океанография борбору бар. Пуэнт-Нуарга жакын жерде нефть (Пуэнт-Эндьен), калий тузу табылган.
Найдхартсхаузен
Найдхартсхаузен (Neidhartshausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Вартбург районуна кирет.
Калкы - 321 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 7,59 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 63 059. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Шульц.
Л'Aнсэ
Л'Aнсэ (L'Anse) — Мичиган штатынын Baraga округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2107 киши. Болжолдуу аянты - 6.7 км². FIPS коду — 26-45540.
Ерзеньга
Ерзеньга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лака дарыясынын сол жээгинен 17 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 30 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Холиоук (Массачусетс)
Холиоук (Массачусетс) (Holyoke) — Массачусетс штатынын Хэмпден округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 39 880 киши. Болжолдуу аянты - 59.1 км². FIPS коду — 25-30840.
Домбровка (Благовар району)
Домбровка — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Языков айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 397 киши. Почта индекси — 452740, ОКАТО коду — 80214837004.
Пуну (эл)
Пуну — банту эли. Габондун түштүгүндө жана Конго Республикасынын чектеш аймактарында жашайт. Жалпы саны 330 миң адам (1990), анын ичинде Габондо 250 миң адам, Конго Республикасында 80 миң.
Тил
Сира-пуну тилдеринде сүйлөшөт. Ал тилдер банту уясына кирет.
Коом
Коңшу же уруулук жамаат менен уруулук мамилелер, патриархалдык мамилелер сакталып калган. Туугандыктын жана аталык мурастын аталык тукумдагы тегинин эсеби, атасынын атын мурастоо. Аял күйөөсүнүн жамаатына (үйүнө) көчүп кирген патрилокалдык нике.
Дин
Көпчүлүк жергиликтүү салттуу ишенимдерди карманышат. Калгандары — христиандар (католиктер).
Чарбалык иштер
Негизги кесиби — кол менен иштетилген тропикалык жер чарбасы (ямс, маниок, таро, батат, рис, арахис, жашылча, цитрустар). Балык уулоо (дарыяларда). Эркектер сезондук жумуштарда плантацияларда (кофе, какао) жана токойлордо (жыгач кыюу). иштешет.
Кол өнөрчүлүк
Жыгачтан оюу, карапачылык, килем токуу, идиштерди сүрөт менен кооздотуу.
Тамак-аш
Куурулган жашылча жана жемиштер, куурулган банан, балык (балык уулоого ылайыктуу жерлерде).
Турак жай
Айылдар дарыялардын же чоң жолдордун жанында жайгашкан. Үй куруу үчүн көбүнчө пальма жалбырактары, чөптөр, дарак бутактары жана камыштар колдонулат. Турак тик бурчтуу үй, дубалдары токулган, чатыры бийик.
Маданият
Пуну элинде "мпонгве" (балумбо) деп аталган белгилүү ак маскалар бар. Бул маскалардын келип чыгышы узак убакыттан бери изилдөөчүлөрдүн көңүлүн буруп келген, бирок алардын так урууга тиешелүүлүгүн биротоло аныкталган деп кароого болбойт. Алар Габондун жана Конго Республикасынын көптөгөн элдеринде кездешет. Мпонгве" маскалары кээде "жапондуктар" деп аталат, анткени симметриялуу тарак түрүндөгү чач жасалгасы кара түскө боёлгон, көздүн мүнөздүү кесилиши, кызыл эриндери менен кичинекей оозу, мпонгве маскаларынын бетин каптаган ак, аларды жапон театрынын кээ бир маскаларына жакындатат. Мпонгве маскаларынын өзгөчөлүгү алардын реалдулуука көбүрөөк жакындыгындат. Пуну аялдары өздөрүнүн сулуулугу менен атактуу, мпонгве маскалары жандуу моделдердин негизинде жаралган. Кээ бир маскалар өлгөндөрдүн рухун билдирет. Мурда алар аялдар коомдоруна кирген. Аземдерде аларды таякта бийлеген бийчилер кийишчү.
Кенсингтон (Нү-Гэмпшир)
Калкы - 2124 киши. Болжолдуу аянты - 31.0 км². FIPS коду — 33-39780.
Куурма чай
Куурма чай — унду майга кууруп, ага сүт, суу жана коюу демделген чай кошуп даярдалган мүнөз тамак. Адегенде койдун сызгырылган куйрук же бөйрөк майына, ошондой эле сары майга унду (ун ордуна буудай талканды колдонсо да болот) күйгүзбөй, кызарта кууруйт. Адам санына жараша чайнекке чай салып, үстүнө кайнак суу куюп, демдейт. Демделген кезде чамасын сүзүп, кочкул коюу маңызына сүт же каймак кошуп, куурулган унду чалып, туз татытып, казанга же эмаль идишке кайнатат. Бир аз кайнаган соң, оттон чыгарып, таттуу (бал, кант, набат) салып аралаштырат. Куурма чай элдик медицинада кубаттандыруучу мүнөз тамак катары колдонулат.
Мейманалиев Тилек Сагынбекович
Мейманалиев Тилек Сагынбекович [8. 9. 1951-жылы туулган, Талас областы, Киров (азыр Манас) району, Покровка айылы] – кардиолог, медицина илимдеринин доктору (1987), профессор (1991). Кыргыз Республикасынын илим жана техника боюнча мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1984). КММИни бүтүргөн (1975). Кыргыз кардиология ИИИде кенже, улук илимий кызматкер (1976–80), КММИде ассистент, кафедра башчысы (1985–97), Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо министринин орун басары (1997–99), министри (1999–2001) 1-орун басары (2002– 05), Борбордук Азияда ИЖОСту көзөмөлдөө боюнча долбоордун аткаруучу директору (2005–10), 2010-жылдан Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун Европа бюросунда кеңешчи. Кыргыз Республикасынын илимге эмгек сиңирген ишмери (1996). Кардиология, ички оорулар жана саламаттык сактоону уюштуруу боюнча адис. 160тан ашык илимий эмгеги, анын ичинде 15 монографиясы бар. Эмгектери: Профилактическая горная медицина. Ф., 1987; Об этике здоровья. Б., 1991; Высокогорная кардиология (в соавторстве). Ф., 1994; Высокогорная легочная гипертония (в соавторстве). Б., 1996.
Доквайлер
Доквайлер (Dockweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Калкы - 661 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 33 018. Муниципалитеттин башчысы — Бруно фон Ланденберг.
Жанчыкты заказниги
Жанчыкты заказниги – Лейлек районунун аймагындагы ботананикалык корукча (заказник).
Исфана кыш-нан батыш тарапта. Аксуунун алабында, Төөжайлоодо. Аянты 80 га. Кыргызстан боюнча ушул аймакта гана өскөн жоогазынды (Түндүк Памир-Алайдын эндемиги) коргоо максатында 1975-ж. уюшулган.
Сыйлык
Сыйлык – 1) ишмердиктин кайсы бир чөйрөсүндө өзгөчө эмгек сиңиргендиги үчүн сыйлоо чарасы. Сыйлык акчалай жана натуралай, жекече жана жамааттык болот; 2) эмгек укугунда кызматчыга акчалай төлөп берүү (эреже катары, эмгек акы төлөөнүн сыйлык тутумунун алкагында); 3) опциондун сатып алуучусу тарабынан сатуучуга (жазылуучуга) төлөнүүчү чоңдук (сумма); 4) камсыздандыруучу тарабынан камсыздануучуга камсыздандыруу полисинин кармоочусуна камсыздандыруу учуру келип жеткен учурда полисте шартталган милдеттенмени төлөп берүү милдетин алганы үчүн төлөнүүчү акчалар.
Цемник
Калкы - 134 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 6,83 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 91 395. Муниципалитеттин башчысы — Розель Райм.
Паттэн (Мэн)
Паттэн (Мэн) (Patten) — Мэн штатынын Пенобскот округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 200 киши. Болжолдуу аянты - 99.7 км². FIPS коду — 23-57150.
Самаков Жолдошбек
Самаков Жолдошбек (19. 4. 1938-ж. туулган, Суусамыр өрөөнү) - эмгек ардагери. Кыргыз айыл чарба институтун бүтүргөн (1965).
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Мейнфрейм
Мейнфрейм (Мainfreim), универсал компьютер – чоң өндүрүмдүүлүккө ээ жана ири маселелерди чечүүгө арналган атайын компьютер. Заманбап мейнфреймдер көп миңдеген терминалдардын киргизүү-чыгаруу амалдарын иштете алат жана терабайт өлчөмдүү экинчи эсти колдонот.
Куурчак
Куурчак — кыздар оюнчугу. Мурда куурчакты кыргыз кыздары өздөрү колго жасашкан. Кичинекей топчу, тегерек жалпак жыгач же тоголоктогон чүпөрөк кызыл, сары, күрөң ж. б. түстөгү кездемеге оролуп, ачакей жыгачтын же кош чийдин башына чырмалып, куурчактын бети жасалган. Ага туурасынан дагы бир чий же жыгач бекитилип, кол чыгарылгандан кийин тиешелүү кийим кийгизилген. Азыр ар түрдүү Кислотар резина, пластмасса ж. б. материалдан жасалып, өндүрүштө даярдалат.
Мейманкана
Мейманкана, конок үйү – калктуу конуштарда адамдар убактылуу жашаган мүлк комплекси, мекеме. Ал түрдүү (мотель, отель ж. б.) кызмат аткарат. Алгачкы мейманканалар байыркы мезгилде пайда болуп, ири соода жолдорунда (мисалы, Улуу Жибек жолундагы Таш-Рабат кербен сарайы), диний зыярат жайларында (Меке, Рим ж. б.) жол тоомдорунда салынган. Коомдун өнүгүшү менен жер кезерлер менен саякатчылардын көбөйүшүнөн мейманканага кардарлар кескин өскөн. Мунун натыйжасында бүгүнкү күндүн талабына ылайык ар кандай тейлөө кызматы (эмереги менен өзүнчө бөлмө, коридор, жалпы холл, ресторан, бассейн ж. б.) бар. Мейманканалар (отелдер) пайда болгон. Алар кардарларды тартуу үчүн ар кандай шарттары бар жылдыз белгилери (1ден 5ке чейин) менен белгиленип бөлүнөт. Кыргызстанда 5 жылдыздуу эң жогорку тейлөөсү менен «Хаят», «Ак-Кеме» ж. б. мейманканалар бар.
Пуэбло
Пуэбло – 1) АКШнын түштүк-батышындагы индей элдеринин тобу. Нью-Мексико жана Аризона штаттарында, Колорадо жана Рио-Гранд дарыясынын ортосунда жашашат. Жалпы саны 32 миң киши (1987). Пуэбло монголоид расасынын америкалык бутагына тиешелүү. Хопи, шошон, суньи, керес, тано тилдеринде сүйлөшөт. 20-кылымдын 2-жарымына чейин испан тили, учурда, англис тили басымдуулук кылат. Негизинен католик динин тутушат. Пуэблонун ата-бабалары – аңчылык жана жыйноочулук менен кесиптенишкен жарым көчмөн уруулар. 13–15-кылымда азыркы жайгашкан аймактарга отурукташкан. Негизги кесиби – дыйканчылык жана кол өнөрчүлүк. Эркектери көйнөк, кенен, кыска шым, булгаары туфли кийип, аялдары тизесине чейин көйнөк-жамынгыч оронуп, такасыз, ак түстүү бут кийим кийген; 2) Түштүк-Батыш Америкадагы индей айыл-кыштактарынын аты (16-кылым).
Холланд (Массачусетс)
Калкы - 2 407 киши. Болжолдуу аянты - 33.9 км². FIPS коду — 25-30665.
Пачута (Миссисипи)
Пачута (Миссисипи) (Pachuta) — Миссисипи штатынын Кларкe округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 245 киши. Болжолдуу аянты - 5.9 км². FIPS коду — 28-54960.
Госхайм
Госхайм (Gosheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. туутлинген районуна кирет.
Калкы - 3800 киши(2013-ж.). . Аянты - 9,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 27 019. Мэр — Бернд Халлер.
Шилбили-Сай заказниги
Шилбили-Сай заказниги – Карабуура районундагы мамл. ботан. Заказник.
Талас Алатоосунун түн. капталында, Шилбилисай суусунун (Карабууранын куймасы) алабында. Аянты 100 га. Чекенде өсүмдүгүнүн табигый шартта жакшы өсүп ж-а көбөйүп жаткан ареалдарын коргоо максатында 1980-ж. уюшулган.
Сыноо мөөнөтү
Сыноо мөөнөтү – КР эмгек укугунда жалдоочунун жумушчунун ишкер сапатын текшере турган, ал эми жумушчу өзү иштей турган жердеги эмгек шарты жана чогуу иштей турган эмгек жамааты менен тааныша турган мезгил аралыгы. Сыноо мезгилинин аралыгында жумушчуга карата эмгек жөнүндөгү мыйзамдар, ошондой эле ошол ишканада, мекемеде же уюмда түзүлгөн жамааттык келишим колдонулат. Эгер мыйзам тарабынан башка шарттар каралбаса, С. м. 3 айдан ашык созулбайт. Ага иштөөгө убактылуу жараксыз болгон жана жумушчу белгилүү себептер менен жумушка чыкпаган күндөр буга кошулбайт. С. м-нүн шарттары эмгек келишиминде, жумушка алуу жөнүндөгү буйрукта (тескемеде) көрсөтүлүүгө тийиш. Эгер мындай шарттар көрсөтүлбөсө, С. м-сүз эле ишке кабыл алынган болуп эсептелет. Жумушка кабыл алууда С. м. төмөнкүлөргө белгиленбейт: 18 жашка тололек балдарга; кесипчилик окуу жайын бүтүргөндөргө; ал адамга арналган жерге калкты жумуш менен камсыз кылуу боюнча мамлекеттик органдар тарабынан жиберилген майыптарга; боюнда бар жана 3 жашка тололек баласы бар аялдарга. Башка уюмга, башка ишке которулган адамдарга карата да С. м. колдонулбайт.
Эвелэс (Миннесота)
Эвелэс (Миннесота) (Eveleth) — Миннесота штатынын St. Louis округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3718 киши. Болжолдуу аянты - 16.8 км². FIPS коду — 27-19934.
Раймлинген
Раймлинген (Reimlingen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Донау-Рис районуна кирет.
Калкы - 1338 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,54 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 79 203. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Луц.
Хагермарш
Хагермарш (Hagermarsch) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Аурих районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Коб-Покровка (Благовар району, Башкыртстан)
Коб-Покровка — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Языков айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 553 киши. Почта индекси — 452740, ОКАТО коду — 80214000000.
Гольдберг
Гольдберг (Goldberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан Шаар. Пархим районуна кирет.
Калкы - 3277 киши(2013-ж.). . Аянты - 27,36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 60 026. Мэр — Дитер Вольшлегер.
Шаар административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Сайдинова Базарбүбү
Сайдинова Базарбүбү (23. 10. 1957-ж. туулган, Чүй району, Кегети кыштагы) - эл агартуунун отличниги.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Куурчакча
Куурчакча — толук кубулма курт-кумурскалардын жеке өөрчүүсүндөгү личинкадан кийинки стадиясы. Көпчүлүк куурчакча азыктанбайт жана кыймылсыз болуп, пилланын ичинде жайгашат. Куурчакчада ички кайра куруу ишке ашып, анын натыйжасында алар жетилген жандык — имагого айланат. Куурчакчанын тиричилик узактыгы 6—10 күндөн бир нече айга чейин созулат.
Эмбриондук өөрчүү
Эмбриондук өөрчүү, түйүлдүктүн өөрчүшү, эмбриогенез - жаныбар туйулдугунун эне организминин сыртында (жумурткада) же ичинде (түйүлдүк кабында) өөрчүшү. Эмбриондук өөрчүү энелик клетканын уруктанып, жеке өөрчүшүнөн (онтогенез) башталып, бир бүтүн, көп клеткалуу, өз алдынча жашоого жөндөмдүү организмдин түзүлүшү менен аяктайт. Эмбриондук өөрчүү бардык жаныбарларда бир нече процеестен турат: уруктануу, гаструляция, органогенез жана өөрчүгөн организмдин жумуртка кабын жарып сыртка чыгышы же төрөлүшү. Ар кандай топтогу жаныбарларда жумурткадан сыртка чыгуу же төрөлүү өөрчүүнүн ар кандай стадиясында өтөт. Мис., ийне терилүүлөр жана кээ бир жердесууда жашоочулар түйүлдүк кабынан эрте, личинкага айлангандан кийин эле чыгат, ал эми негизги өөрчүү процесстери түйүлдүктүн өөрчүшүнүн кийинки мезгилдеринде жүрөт. Уруктануу аталык жыныс клеткасы - сперматозоид менен энелик клетканын биригишинен башталып, ядронун кошулушу менен аяктайт. Уруктанган жумуртка клеткасы адегенде эки бластомерге, андан кийин ал экөө кайрадан бөлүнүп, бирдей чоңдуктагы төрт клетканы пайда кылат. Бластомерлер өспөйт, бирок митоз жолу менен бөлүнүп, көптөгөн майда клеткаларды пайда кылат да, бластуланы - көп клеткалуу түйүлдүктү түзөт.
Бластуланын пайда болушу менен Эмбриондук өөрчүүнүн кийинки мезгили - гаструляция башталат. Ал эми пайда болгон экинчи катмар гаструла деп аталат. Гаструладагы түйүлдүктүн желбиректеринин сырткысы - экзодерма, ичкиси - эндодерма, ортонкусу мезодерма деп аталат, Бул желбиректер пайда болгондон кийин өөрчүүнүн кийинки мезгили - органогенез башталат. Органогенезде эктодермадан тери эпителийи, нерв системасы жана сезүү органдары; энтодермадан ичеги, карын эпителийи, тамак эритүүчү бездер өпкө; мезодермадан скелет, булчуң, кан тамыр, бөлүп чыгаруу системалары өөрчүйт. Ошентип, түйүлдүк өз алдынча өмүр сүрүүгө өтүп, жумуртка кабынан сыртка чыгуу менен Эмбриондук өөрчүү мезгили аяктайт да, постэмбирондук өөрчүү мезгили башталат. Көбөйүүсү ар кандай (жумуртка саны, уруктануу тиби, Эмбриондук өөрчүү узактыгы, түйүлдүктүн азыктануу булагы, тукумуна кам көрүүсү) жаныбарларда жумурткасынын түзүлүшү жана Эмбриондук өөрчүү бир топ айырмаланат. Ар кандай топтогу жаныбарлардын түйүлдүктөрү жетилген организмге салыштырганда көбүрөөк окшоштукка ээ, себеби эвол. өзгөрүү өөрчүүнүн кийинки стадияларында чоң таасир этет.
Сарымогол (Сарыкмогол) заказниги
Сарымогол (Сарыкмогол) заказниги – Алай районунун аймагындагы ботан. заказник.
Сарымогол кышнан 3 км аралыкта. 1975-ж. Костычев кундуз гүлү өскөн аймакты коргоо максатында уюшулган. Ал Алай өрөөнүндө гана өсөт. Аянты 60 га.
Мейман
Мейман, конок – сый көрүүчү адам. Мейман үй ээсинин камылгасына карай чакырылган (атайын) мейман жана кудайы (күтүүсүз) конок болуп бөлүнөт. Чакырылган мейман алдын ала күтүлүп, конок камы көрүлүп (мал союлуп), дасторкон даярдалат. Илгери кыргыздар мейманга атайы ак өргөө көтөргөн. Мейман келе жатканда, үй ээси тосуп алып, сый көрсөтүп, узатат. Кудайы конок айттырып келбейт. Ар кандай шарт менен күтүлбөгөн жерден келген бейтааныш адамга үй ээси мүмкүнчүлүгүн аябай, аны сыйлоого аракеттенет. Айрым мезгилдерде үй ээсинин шартына жараша мал союлат. Мындай мейманды элибиз жогору баалаган. Аны кудайым өзү жибергендей, Кызыр-Алекисалам түнөп кеткендей сезишкен.
Лазрап Вилладж
Лазрап Вилладж (Lathrup Village) — Мичиган штатынын Oakland округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4075 киши. Болжолдуу аянты - 3.9 км². FIPS коду — 26-46320.
Доккендорф
Доккендорф (Dockendorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 192 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,82 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 026. Муниципалитеттин башчысы — Херберт Монен.
Сырбилги
Сырбилги – техникалык же дагы башка маселелерди чечүү үчүн зарыл болгон билим, тажырыйба жана өндүрүш сырлары. С-ге кире турган маалыматтар кандайдыр бир мамлекеттик органдар тарабынан каттоого жана коргоого (м.: патент, күбөлүк ж. б.) алынбайт. КР жарандык мыйзамдарында С. деген аталгы колдонулбайт, ошондуктан аны коргоону камсыз кылуу үчүн жарандык мыйзамдын жалпы жоболору (карасанатай атаандаштыктан коргоого багытталган кызматтык жана коммерциялык сыр жөнүндөгү ченем, келишимдик жана деликтик укук ченемдери, кылмыш белгилери бар болсо, жазык-укуктук ченеми) пайдаланылат.
Пенобскот (Мэн)
Пенобскот (Мэн) (Penobscot) — Мэн штатынын Хэнкок округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1344 киши. Болжолдуу аянты - 121.1 км². FIPS коду — 23-57920.
Сагындыков Абакир
Сагындыков Абакир (1920-ж. туулган, Кызыл-Ой кыштагы) - согуштун жана эмгектин ардагери.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Кингстон (Нү-Гэмпшир)
Кингстон (Нү-Гэмпшир) (Kingston) — Нү-Гэмпшир штатынын Роккингэм округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6025 киши. Болжолдуу аянты - 54.1 км². FIPS коду — 33-40100.
Ценс
Ценс (Zens) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Кыштак. Шөнебек районуна кирет.
Калкы - 293 киши (31-декабрь, 2005 жыл). Болжолдуу аянты - 5,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 3 67 029,. Кыштак башчысы — Др. Франк Аренд.
Сырсактоо энтамгасы
Сырсактоо энтамгасы – мамлекеттик сырды сактоо мыйзамдарына ылайык, документтин өзүнө жана/же аны коштогон документацияларга коюлуп, анын сырсактоо даражасын айкындай турган дареккат.
Ерна
Ерна — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кепина дарыясынын сол жээгинен 7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
Пелахатчи (Миссисипи)
Калкы - 1461 киши. Болжолдуу аянты - 8.3 км². FIPS коду — 28-56200.
Холлистон (Массачусетс)
Холлистон (Массачусетс) (Holliston) — Массачусетс штатынын Миддлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 13 547 киши. Болжолдуу аянты - 49.3 км². FIPS коду — 25-30700.
Семёновка заказниги
Семёновка заказниги – Ысык-Көл районундагы аңчылык заказниги.
Күнгөй Алатоонун түш. капталында, Чоң Аксуунун Ысык-Көлгө куйган аймагындагы бадал-саздуу жерлерди ээлейт. Аянты 50 га. Кыргоол, көгүчкөн, жапайы өрдөк ж. б. суучул куштарды коргоо, көбөйтүү максатында 1971-ж. уюшулган.
Эски горн (Благовар району, Башкыртстан)
Эски горн — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Языков айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 8 киши. Почта индекси — 452740, ОКАТО коду — 80214837006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кайыргүл Урумканова
Урумканова Кайыргүл Орозбаевна (1977-жылы 19-октябрда Ысык-Көл облусунун Каракол шаарында төрөлгөн) - журналист, “Govori.TV” аттуу Кыргызстан дагы биринчи интернет телевидениенин негиздөөчүсү, Кыргызстан Улуттук телерадиоберүү корпорациясынын (УТРК) экс-башкы директору, Кыргыз телеграф агенттигинин (КырТАГ) экс-башкы директору.
Өмүр баяны
Кайыргүл Урумканова 1977-жылы 19-октябрда Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусунун Каракол шаарында туулган. 1999-жылы Каракол шаарындагы К.Тыныстанов атындагы Ысык-Көл мамлекеттик университетинин чет элдик факультетин “англис тили мугалими” адистиги боюнча аяктаган. 3-курста жергиликтүү “Экологиялык жаштар телевидениесине” (ЭЖТВ) кастингден өтүп, 1998-жылдан бери берүүлөрдүн биринде алып баруучу болуп иштей баштаган. Ошентип Кайыргүл Урумканованын журналисттик жолу башталган. Андан соң университетти аяктагандан кийин дагы эки жыл ЭЖТВ телеканалында жаңылыктар кызматынын редактору жана диктору болуп иштеген.
Мекире сымалдар
Мекире сымалдар, осётрлар – балыктардын мекире түспөлдүүлөр түркүмүнүн тукуму. Өтмө, жарым-жартылай өтмө жана тузсуз сууда жашоочу тумшугу созуңку, тиши жок, скелети кемирчектүү балыктар. Дене узундугу 9 м ге, салмагы 1,5 тоннага жетет. Денесинде узата кеткен 5 катар сөөк урчуктары болот. Көкүрөк сүзгүчтөрүнүн алдынкы тармагы жоон тикен сымал, оозунун алдында муруту бар. 4 уруусу, 23 түрү Түндүк жарым шардын сууларында жашап, жай өсөт, 50–100 жылга чейин жашайт. 8–10 жашында жыныстык жактан жетилет. Жазында, жайында өзөнгө өрдөп, икрасын суунун шагыл таштуу түбүнө таштайт. Бентофагдар жана жырткычтар. Бардык түрү баалуу промысел балыктары. КМШ өлкөлөрүнүн жана Ирандын сууларынан көп кармалат. Акыркы жылдары саны азаюуда.
Кайыргүл Урумканова
Өмүр баяны
2000-жылы Бишкекке көчүп келип, “Пирамида” телеканалынын кабарчысы болуп, ал жерде 2005-жылга чейин иштеген. “Пирамидада” иштеген жылдары Кайыргүл Урумканова редакторлук менен катар парламенттик кабарчы болууга да жетишкен.
2005-жылдагы “Жоогазын ыңкылабынан” кийин Кайыргүл Урумканова НТС телеканалында атайын кабарчы болуп иштей баштаган. Ал ошондой эле “Рецидив” программасын алып барган. Алндан соң “Бешинчи канал” компаниясында иштеп, “Биздин эл” аттуу өзүнүн автордук программасын жараткан.
2009-жылдын февраль айынан ноябрь айына чейин КР Улуттук телерадиоберүү корпорациясынын (УТРК), азыркы КТРКнын башкы директорунун орун басары болуп иштеген. Ал эми 2009-жылдын ноябрь айынан тарта УТРКнын башкы директору болуп дайындалган. Бирок 2010-жылдагы апрель ыңкылабынан кийин ал кызматтан алынган.
2010-жылдын аягында Кыргыз телеграф агенттигине (КырТАГ) башкы редактор болуп иштөөгө чакырылып, көп өтпөй башкы директор болуп дайындалган. Аталган агенттикте 5 жыл иштеген.
2016-жылдын апрелинде Өмүрбек Текебаевге таандык оппозициялык “Сентябрь” телеканалы ачылган. Каналга жетекчи катары Кайыргүл Урумканова чакырылган. Урумканованын жетекчилиги астында канал көрүүчүлөрдүн кеңири аудиториясын топтой алган. Бирок 2018-жылдын 22-августунда Биринчи Май райондук соту оппозициялык маанайдагы “Сентябрь” телеканалынын берүүлөрүнө “экстремисттик мүнөздөгү материалдарды таркаткан” деген негизде тыюу салган. Телеканал “Жалбырак ТВ” болуп өзгөрүп, интернеттен чыга баштаган. Каналдын жабылышы узакка созулган соттук териштирүүлөр менен коштолгон.
2018-жылы Урумканова өзүнүн “Govori.TV” деп аталган эксклюзивдүү медиа долбоорун ачкан, ал ушул күнгө чейин каналдын башкы директору болуп иштеп келатат.
Govori.TV
Govori.TV – көз карандысыз интернет-басылма, анын базасында Кыргызстанда биринчи интернет-телевидение ачылган. Баштапкы каражатты Европанын демократияны колдоо фонду бөлүп берген. “Govori.TV” 3 жылдык ишмердүүлүгүнүн натыйжасында бир нече платформаларга, анын ичинде YouTube каналына чыгып, миңдеген көрүүчүлөрдү топтой алган мультимедиялык маалымат агенттигине айланды. www.govori.tv сайтынын базасында обого чыккан телеканал эксклюзивдүү ток-шоуларды, иликтөөлөрдү, талкууларды, маектерди жана репортаждарды көрсөтөт. Басылманын сайтынан ошондой эле аналитикалык материалдарды, лонгриддерди, инфографикаларды жана акыркы жаңылыктарды табууга болот.
Сыйлыктар
Кайыргүл Урумканова менен Нурланбек уулу Нурбек Борбор Азия өлкөлөрүндөгү MediaCAMP Award аттуу журналистика боюнча биринчи конкурстун жеңүүчүлөрү болушкан. “Бийлик жана коом” номинациясында биринчи орун “Мыйзамдагы ууру Азиз Батукаевди куткаруу операциясы. Бул кантип ишке ашкан?” деп аталган журналисттик иликтөөсү үчүн ыйгарылган.
Шилтемелер
__INDEX__
Эмба
Эмба -  Казакстандын батышындагы дарыя.. Уз. 712 км, алабынын аянты 40,4 миң км2. Мугалжар тоосунун батыш капталынан башталып, Урал этегиндеги плато жана Каспий бою ойдуңу аркылуу агат. Ал аркылуу Азия менен Европанын шарттуу чек арасы өтөт. Э. Каспий деңизине 5 км жетпей шор жерлерге сиңип соолот. Кар суусунан куралып апрель - май айларында кирет. Негизги куймалары; Темир, Атсоксы. Жайында суусу абдан минералдашып, иримдерге бөлүнөт. Чатынан 150 км аралыкта орточо чыгымы 17,5 м3/сек. Сугатка пайдаланылат.
Науендорф (Тюрингия)
Калкы - 279 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 2,38 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 71 059. Муниципалитеттин башчысы — Регина Кайзер.
Элювий
Элювий (лат. eluo - жууйм), элювий чөкмөсү - тоо тектердин убөлөнүусунөн пайда болуп, ошол эле үбөлөнгөн ордунда топтолгон жана үбөлөнүү кыртышын түзгөн борпоң чөкмө тоо тек. Түзөң же бир аз жантык келип, денудация өтө жай жүргөн жер бетинде калыптанат. Ал түрдүү өлчөмдөгү жана курамдагы иргелбеген, кырдуу тоо тек сыныктарынан турат. Элювийдин чополуу, кумдуу, шагылдуу, кесек сыныктуу ж. б. түрлөрү бар. Элювий кенташ чөкмөлөрүнө тыгыздыгы аз заттарды шамал учуруп кеткенден кийин басырылган вольфрамдын жана алтындын кен чачындылары кирет. Жер шарында Элювий менен топтолгон алмаздын, калайдын кендери кездешет.
Куут
Куут — төл алуу үчүн тубар мал менен эркек малды жупташтыруу (качыруу). Тубар мал күүлөгөн мезгилде куудурулат. Малды алгачкы куудуруу организм жетилгенде өткөрүлөт, мисалы, айгыр менен байтал 3 жашынан, бука менен кунажын 15—18, кочкор менен токту 12—18, каман менен мегежин 10—12 айлыгынан үйүрлөштүрүлөт. Кууттун эркин, короодо, үйүрдө, класстата, жасалма түрлөрү бар. Малдын түрүнө, кунардуулугуна, санына, үйүрүнө, табигый шартка жараша өткөрүлөт. Эркин куут көбүнчө эт багытындагы уй чарбасында, үйүрдө куудуруу көбүнчө жылкы чарбасында, класстата куудуруу кой чарбачылыгында колдонулат. Кой класска бөлүнүп, аларга тандамал кочкор кошулат.
Сыртка чыгуу туризми
Сыртка чыгуу туризми – КРде туруктуу жашабаган адамдардын КРдин чегиндеги саякаты же жер которуп жүрүүсү.
Семиз-Бел заказниги
Семиз-Бел заказниги – Тоң районундагы аңчылык заказниги.
Тескей Алатоонун түн. капталында. Семизбел, Улакол өрөөндөрүн, Чоломо, Алабел тоолорунун түн. капталдарын ээлейт. Аянты 97,0 миң га. Азайып бараткан тоо эчки, коён, кекилик, чил ж. б. коргоо ж-а көбөйтүү максатында 1977-ж. уюшулган.
Готтенхайм
Готтенхайм (Gottenheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. Брайсгау-Жогорку Шварцвальд районуна кирет.
Калкы - 2608 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 15 043. Мэр — Фолькер Кибер.
Бенедикт Камбербэтч
Бенедикт Тимоти Карлтон Камбербэтч Benedict Cumberbatch;(1976-жылдын 19-июлунда туулган) - кинодо, теледе, театрда жана радиодо роль жараткан англиялык актер. Ал актерлор Тимоти Карлтон жана Ванда Вентхамдын уулу. Камбербэтч Манчестер университетин бүтүргөндөн соң, Лондон Музыка жана драма искусствосу академиясында окуп, "Классикалык актерлук өнөр" адистиги боюнча "Искусство магистри" академиялык даражасын алган. Ал Реженс-Парктагы "Ачык асман" театрында классикалык ролдору аткаруу менен чыгармаылыгын баштаган. "West End" театрында 2005-жылы коюлган Ричард Айрдын "Гедда Габлер" (англ. Hedda Gabler) пьесасында Жорж Тесмандын ролу менен театрда актердук тушоосу кесилген. Ошондон баштап Королдук улуттук театрда "Бийден кийин" (англ. After the Dance, 2010) жана "Франкенштейн" (англ. Frankenstein, 2011) пьесаларында ойногон. 2015-жылы, ал Barbican театрында Уильям Шекспирдин "Гамлет" (англ. Hamlet) пьесасында роль жараткан.
Б. Камбербэтч көптөгөн сыйлыктардын ээси, ал үч жолу Лоуренс Оливье атындагы сыйлыкты уткан, "Франкенштейн" (англ. Frankenstein, 2011) пьесасындагы ролу үчүн "Пьесадагы эң мыкты актер" номинациясына татыктуу болгон. Б. Камбербэтч төрт жолу праймтаймдык "Эмми" сыйлыгына көрсөтүлүп, "Шерлок Холмс" (англ. Sherlock) тасмасындагы ролу үчүн "Кичи сериалда башкы ролдогу эң мыкты актер" сыйлыгын жеңип алган. Актердун "Окшоштурулган оюн" (англ. The Imitation Game) ролу "Эң мыкты актер" номинациясында "Оскар" сыйлыгына талапкер болгон. Мындан тышкары,Б. Камбербэтч Британия кино жана телекөрсөтүү академиясынын сыйлыгына алты жолу, АКШ киноактерлор Гильдиясынын сыйлыгына беш жолу жана эки жолу "Алтын глобус" сыйлыгына көрсөтүлгөн. 2014-жылы актер Time журналынын "Дүйнөнүн эң таасирдүү инсандары" жылдык тизмесине кирген 2015-жылдын июнь айында Каныша Елизавета Экинчи тарабынан Б. Камбербэтчке искусствого жана кайрымдуулукка кошкон салымы үчүн Британия империясынын Ордени ыйгарылган.
Мурле (эл)
Мурле (бейр, аджиба, муруле, иринге) — нилот эли. Судандын түштүк-чыгышында Пибор дарыясынын жогорку агымында (200 миң адам) жана жана Эфиопиянын чек ара райондорунда (30 миң адам) жашайт. Жалпы саны 230 миң адам.
Тил
Мурле же капета тилинде сүйлөшөт. Ал тил Нил-сахара уясынын нилот тобуна кирет.
Көпчүлүк мусулмандар (сүннөттөр). Бирок кээ бирлери жергиликтүү салттуу ишенимдерди (фетишизм, магия) карманышат.
Чарбалык иштер
Негизги кесиптери малчылык (ири жана майда мүйүздүү мал) жана кол менен иштетилген жер чарба (таруу, жүгөрү, жер жаңгак, ашкабак, кунжут, тамеки). Мал чарбачылыгынын басымдуу болушу бул улуттун эзелтен келе жаткан чабандык салтын урматтоо. Цеце чымын жок жерде мал багылат. Мурле территориясындагы кыртыштар түшүмдүү жана нымдуу болсо да, жер абдан зарыл болгон шарттарда гана иштетилет. Ошондой эле аңчылык менен балык уулоо өнүккөн.
Геометриялык оймо-чиймелерди колдонуу менен түстүү самандан килемчелерди, себеттерди, майда буюмдарды токуу. Жыгач оюм. Терилерди кайра иштетүү, алардан продукция чыгаруу.
Турак жай
Турак-жай тегерек кепе — чопо менен кык жана майдаланган саман аралашмасы менен шыбаланган өрүлгөн каркас, саман же чөптүн конус түрүндөгү чатыры. Көчмөн конуштарда турак жай — бутактан жасалган алачык.
Тамак-аш
Негизги тамак-аш продуктусу – сүт жана жашылча азыктары (ботколор, коюу сорполор, жашылча, кычкыл сүт жана башка сүт азыктары, кан менен сүттүн аралашмасы), балык, аң. Чыгыш Африкадагы бардык малчылар сыяктуу эле эт сейрек жешет.
Маданият
Оозеки чыгармачылык өнүккөн, ал уруулардын келип чыгышы, алардын ата-бабалары жөнүндөгү мифтер аркылуу чагылдырылган, ыр-музыкалык чыгармачылык өнүккөн.
Коом
Мурле жарым отурукташкан, кээ бир топтору жарым көчмөндөр. Коомдук түзүлүштүн негизинде уруулук түзүлүш жатат. Нике патрилокалдык, көп аялдуулук кеңири тараган.
Салттуу майрамы
Жаан-чачындуу мезгилдин аягында, мурле элинде "мови" майрамы болот, ал малдын ритуалдык союусунан турат, ал жыл сайын фестивалдын бардык катышуучуларын өз кезегинде, салтка ылайык ар бир жаш курактык бөлүнүүнү камсыз кылат. Бул майрамда жылдын этинин негизги көлөмү жешет, анын башка мааниси жок.
Элюар Поль
Элюар Поль (өз аты Эжен Грендель) (14. 12. 1895, Сен-Дени, Франдия - 18. 11.1952, Париж) - француз акыны. Каршылык көрсөтүү кыймылынын катышуучусу. 1920-30-жылдары сюрреализмге ыктаган. «1936-жылдын ноябры» жана «Герниканын жеңиши» (1938) аттуу поэмаларында Испаниядагы фашизмди сындаган. «Турмуш өзү» (1932), «Эл үчүн роза» (1934), «Айтчумду айтсам калтырбай» (1951) деген лирикалык жыйнактарында дүйнөнү кайра куруу жана жарандык позиция жөнүндөгү ойлору берилген. Тынчтыктын эл аралык сыйл. лауреаты (1953).
Райн (Лех)
Райн (Лех) (Rain (Lech)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Донау-Рис районуна кирет.
Калкы - 8461 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 77,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 79 201. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Мартин.
Сагынбаев Орозалы Эркебекович
Сагынбаев Орозалы Эркебекович (4. 5. 1955-ж. туулган, Калинин (Жайыл) району, 8-Март (Кожомкул) кыштагы) - эл агартуунун отличниги.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Эвон (Миннесота)
Эвон (Миннесота) (Avon) — Миннесота штатынын Stearns округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1396 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 27-03070.
Цепперник
Цепперник (Zeppernick) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Кыштак. Анхальт-Цербст районуна кирет.
Калкы - 733 киши (31-декабрь, 2005 жыл). Болжолдуу аянты - 33,62 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 1 51 066,. Кыштак башчысы — Хорст Шөттле.
Петал (Миссисипи)
Петал (Миссисипи) (Petal) — Миссисипи штатынын Форрест (Forrest) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 10 617 киши. Болжолдуу аянты - 25.1 км². FIPS коду — 28-56800.
Вигго Мортенсен
2000-жылдардын башында В. Мортенсен "Шакектер кожоюну" (англ. The Lord of the Rings) эпикалык трилогиясында Арагорндун ролун аткарып эл аралык коомчулукка таанылган. 2005-жылы Дэвид Кроненбергдин "Зомбулук" ( A History of Violence) криминалдык триллериндеги ролу үчүн алкыштарга арзыган Эки жылдан кийин режиссер Кроненбергдин дагы бир тасмасы "Чыгыштагыдай убада берүу" (англ. Eastern Promises, 2007) курч сюжеттүү тасмасындагы ролу ийгиликтүү болуп, "Эң мыкты актер" номинациясында "Оскар" сыйлыгына талапкер болгон. Режиссер Кроненбергдин үчүнчү "Коркунучтуу ыкма" (англ. A Dangerous Method, 2011) тасмасындагы Зигмунд Фрейддин ролу "Алтын глобус" сыйлыгынын "Көркөм фильмде экинчи пландагы эң мыкты актер" номинациясына көрсөтүлгөн. Жакшы кабыл тасмалардын катарына Роберт Паркердин романынын негизинде тартылган "Аппалуза" (англ. Appaloosa (2008), Альберт Камустун аңгемесинин негизиндеги "Адамдардан алыс" (англ. Far from Men) тасмалары аталат. Ал "Оскар" сыйлыгына экинчи жолу "Эң мыкты актер" номинациясында 2017-жылдагы 89-аземинде " Капитан Фантастик" (англ. Captain Fantastic) тасмасындагы ролу үчүн талапкер болгон.
Актер көп кырдуу талант болгондуктан, актерлук кесиптен сырткары, көркөм өнөр, фотография, поэзия жана музыкада өзүн сынап келет. 2002-жылы актер "Perceval Press" басма үйүн негиздеген, ал жаңыдан чыгып келаткан сүрөтчүлөрдүн жана жазуучулардын эмгектерин басып чыгарат.
Лапир
Лапир (Lapeer) — Мичиган штатынын Lapeer округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 8841 киши. Болжолдуу аянты - 14.4 км². FIPS коду — 26-46040.
Перхам (Мэн)
Перхам (Мэн) (Perham) — Мэн штатынын Аростук округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 434 киши. Болжолдуу аянты - 94.9 км². FIPS коду — 23-58060.