cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мелис Эшимканов
Ал тууралуу көзү тирүү кезинде айтылган пикирлерден
Алым ТОКТОМУШЕВ, журналист:
- Уникалдуу журналист, гениалдуу уюштургуч. Жаңы замандын журналистикасынын башатында Мелис Эшимкановдун “Асаба”, “Агым” гезиттери турганын ашынган душманы да танбайт. Азыркы менменсинген саясатчы-революционерлердин көбү ошол “Асаба”, “Агым” гезиттеринин, демек, Эшимкановдон багыт алган. Журналисттердин чоң тобу да, анын ичинде мен да бармын.
Албетте, анын саясый ишмердиги тууралуу ар түркүн кептер көп. Саясаттын табияты ошол. Маселен, ушул эле Р.Отунбаева, А.Атамбаев, Ф.Кулов, Ө.Текебаев, ж.б. саясатчылар жалаң жакшы пикир менен жашап келатат деп кайсы акылынан айныган киши айтат.
Тынчтыкбек ЧОРОТЕГИН, "Азаттык" үналгысынын Прагадагы кызматкери:
- Ар кишиге "жаңыл-ба" деп суранабыз, жалбарабыз, бирок, калпыс кадам таштап алган кишини ар дайым "тезирээк түз жолго кайрыл!" деп гана чакырууга тийишпиз. Мурда Акаев менен Бакиевдин режимдеринин көрүнөө же көмүскө техникалык "бурамасы" болгондор да азыр кайра эле ыңкылаптан кийинки бийликке кызмат кылууга далалаттанып жүрүшпөйбү. Мелис Эшимканов азыр эр ортонуна да келе элек. Аны таптакыр, биротоло "кара тизмеге" кошуп салгандарга каяша айтаар элем. Дайым журт турмушуна өзүбүздүн жеке салымыбызды, саамалыгыбызды кошуу үчүн бири-бирибизге акыркы дем калгыча мүмкүнчүлүк ыйгарып туралы. "Азаттыктын" архивинде, кулатылган бийлик уюштурган Ынтымак курултайында Мелис Эшимканов сүйлөп, ошондон эки апта өтүп-өтпөй эле Ак үйдөн куулуп чыккан президент К.Бакиевден абактагы Исмаил Исаковду бошотуу ж.б. тууралуу өтүнүч кылып жатканын чагылдырылган тасма бар (http://www.azattyk.org/video/6397.html ). Мелисти курулай жактап жаткан жокмун. Тарых күбө, "Азаттыкты" 2008-жылы 1-октябрда УТРКнын каналынан алып салган да Мекебиз болду. Бирок, бизге бул жаатта Эшимканов түгүл, маркум Медет Садыркулов (ал кездеги президенттик администрация башчысы) менен мурдагы өкмөт башчы Игорь Чудинов да жардам бере алышкан эмес. "Азаттыкты" УТРКдан сүрүп салуу буйругу Бакиевдердин "парманы" экенин Эшимканов менен Садыркулов 2008-жылы күздө кыйытып айтышкан. Кыяс Молдокасымовго да ушундай эле кысым болгон, бирок ал акырына чейин туруштук кылган. Жогоруда учкай жазганымдай, мурдагы көшөкөрлөрдүн көбү азыр деле бийликтин ар кыл бутактарынан башын кылтыйтып коюп жүрүшөт. Мелиске айтаарым, 2010-жылы 23-мартта өзүң элдик макалды эске салгандай, "жаңылбас жаак болбойт..." эмеспи, публицисттердин үйүрүнө кайра кошулууга аракет кылып жаткан экенсиң. Менимче, өз ордуңду дал ушул жаатта кайра таба аласың. Баш аман болсун, калемгердигиңе Теңир кубат берсин. Кайра эле түпкүлүктүү демократиялык реформаны колдогон нукка түшөөрүңө үмүт байлагыбыз келет. Мурдагы авторитардык "лөктөрдүн" жана ар кандай "максимдердин" тымызын куралы болгондордон эми алыс боло көр!
Гүлзинат СУРАНЧИЕВА, ырчы:
- Мелис байке – ар тараптуу инсан. Чечкиндүү, юмордун тилин билген, демилгечи киши. Чыгармачыл адамдарды колдоп, көмөктөшүп келет. Бул киши менен баарлашуудан узакка жетерлик азык аласың.
Урмат УСЕНОВ, эстрада ырчысы:
- Мелис мырзаны журналист, кийин саясый чөйрөгө аралашкандан бери саясатчы катары билчү элем. Акыркы эки-үч жылда жакындан баарлашып калдым. Чындап эле мыкты жетекчи, стратег, мыкты калемгер, оратор экенине күбөмүн. Кыргыз телесине келгендеги жасаган аракети, маалыматтык чөйрөдө алпарган иши жаңычылдыкты, терең өзгөрүүлөрдү алып келди. Анан да өлкөдөгү көтөрүлүш, кан төгүүлөрдөн кийин эски бийликтин камчысын чаап жүргөн башка саясатчылардан айырмаланып, бир жыл өзү жана өз абийиринин алдында акталды. Кыргыздын патриоту деп билем бул кишини. Эки ирет кеңеш менен кайрылгам, ошол эки иште тең мен жаңылган жокмун. Ошондон улам, кыраакы, көрөгөчтүгүнө баа берем.
Дүйшөн ЧОТОНОВ, “Ата Мекен” партиясынын лидеринин орун басары:
- Мелис карама-каршылыктардан турган инсан. Сыртынан уксаң башка, жанынан билсең, Меке – адам. Жашоодо ар кандай кырдаалдар болот. Мелис авантюристтик мүнөзү менен бардык кырдаалдарда, мамлекеттин жаңы тарыхында дайыма саясаттын чордонунда жүрдү. Болгондо да чечим кабыл ала турган жеринде жүрдү. Бул ролу оң да, терс да кабылданып, коомдо ар кандай кеп айтылды. Бирок, менимче, ал колунан келишинче, ички туюмунда, өз деңгээлинде чечим кабыл алып келди. Алар Мелистин чечимдери болгон. Мелис Эшимкановдун ысымын кыргыз саясатынын кечээгисинен же бүгүнкүсүнөн эч ким чийип сала албайт.
Райкан ТӨЛӨГӨНОВ, “Ата Мекен” фракциясынан ЖК депутаты:
-Биринчиден, Мелис менин досум. 1988-жылдары демократиялык кыймылдын шарапатында мамилебиз түптөлгөн. КПССтин ролун төмөндөтүү, кыргыз мамлекетинин эгемендигине жетишүү боюнча биз өзүнчө бир топ түзүп, Прибалтика, Ленинград, Москвага барып, ЦК комсомолдун, жаш илимпоздордун катарында ар кандай лекцияларга катышып, жаңы идеялар менен таанышуу ниетинде Мелис Эшимканов, Алмаз Акматалиев, ж.б. менен бирге жүргөнбүз.
Адам катары Мелистин өз принциптери бар. Эгер ошол принциптерди жоро-жолдоштору сактаса, Мелис аларга ийкемдүү. Эгер ал принциптерди буза турган болушса, Мелис алар менен мамилени чорт эле үзүп, оппонент болуп калат. Бул принциптер – достукта ишеним, бири-бирин сатпоо керек, ал эми саясатта ачык, таза болуу. Мелис жеке мамилеге саясатын да, достукту да, экономиканы да проекция кылат. Жеке кызыкчылыктар үчүн баарына даяр адамдардан Мелис таптакыр башка полюста турат. Курандагы болобу, Библиядагы болобу, негизги принциптер катары жазылгандарды – адамга, жаратылышка болгон мамилени, дегеле, турмуштагы ар кандай карым-катнаштарга карата баалуулуктарды тутунат. Эгер экинчи тараптан да ушундай жооп болсо, Мелис абдан жакшы дос, пикирлеш болуп берет.
Бакиев менен кошулуп кеткени басма сөздө “сатылып кетти” деп бааланды. Мелис өзү авантюрист. Бул киши ошолордун арасына кирип, ал жактагы кырдаалды билгиси келди деп ойлойм.
Мелиске өзүнүн имиджи бир тыйын. Ал жаңы нерсе менен таанышкысы келсе, же жаңы процесстерге аралашкысы келсе, “аброюма шек келет” деп да чочулабайт. Жаңы нерсе Мелисти азгырып, тартып турат. Ката кетирсе, актанганга эч качан аракет кылбайт. “Ооба, мен ката кетирдим, ооба, мен күнөө кетирдим. Өлтүргүлө, бышырып жегиле” деп туруп берет. Достору, анын ичинде мен да өз күнөөсүн моюнга ала билгенин баалайм. Жаштыгыбызда катаны көп кетирдик. Мелистин адамгерчиликтүү сапаттарынан улам ажыраша алган жокпуз.
“Бакиевге сатылып кеткен, эми саясый аренага чыга албайт” дегенден алысмын. Ар кимдин укугу бар, ар бир адамга мүмкүнчүлүк бериш керек. Андай укукту ким чектей алат?! Бакиевге убагында керек болсо, бүт Кыргызстан кошулуп кеткен. Саналуу гана кишилер четте турган. Ошол саналуу кишилер башкалардын укугун чектей албайт. Журналисттик кесибине же саясый чөйрөгөбү, айтор, Мелис саясатка кайра аралаша турган болсо, бул дүйнө жаңы окуяларга байып, жаңы ойлорго байый түшмөк. Баары Мелистин өзүнө байланыштуу, балким, басар жерди басты, баарынан чарчагандыр. А балким, азыркы саясый кырдаалды көрүп, башка нук алып баратат деп тынч отура албайттыр. Бирок, жеке пикиримде, ал баары бир чыгат.
Мелис убагында бир топ саясатчыларга демократиянын үлгүсүн, маңызын үйрөтүп, Кыргызстан үчүн перспективасын түшүндүргөн. Азыр Мелис “саткын” болуп, алар “демократ” болуп жүрөт. Акаев, Бакиевдер менен кимдер гана иштешпеген, азыркы Ташиев да, Бабанов да, Атамбаев да иштешкен. Мелис саясый чөйрөгө кайра кайтып келем десе, бул мыйзам ченемдүү көрүнүш.
Лунара МАМЫТОВА, КТРК диктору:
- Мелис Асаналиевич менен алгач окуучулук кезимде “Асаба” гезитиндеги макалалары аркылуу таанышканмын. Агезде түзүлгөн, гезит аркылуу жарыяланып, мүчөлөрү толукталып, көбөйүп жаткан “Бей-бечаралар” партиясы мага ал учурдагы турмуштун кыйын кезеңинде өлкөдөгү бирден-бир революциячыл партия болуп сезилип, ал партиянын катарына кошулууну самаган элем. Бул менин ал киши менен сырттан таанышуум эле. Ошондон баштап, Мелис Асаналиевичти депутат, коомдук ишмер катары байкап жүрдүм. Биринчи жолу түздөн-түз жетекчим катары Улуттук биринчи каналга келгенде тааныштым. Алпарган ишинен улам, Мелис Асаналиевичти мыкты менеджер, чыгармачыл адам катары бааладым. Кеп-кеңештери, акыл-ойлору мени алдыга гана үндөп жүрдү.
Керим ТУРАПОВ, Кыргыз эл артисти:
- Саясатта, анын кесиптик чөйрөсүндө бирге иштеше алган жокмун. Бирок, мен Мелисти чыныгы дос катары билем. Адамгерчиликтүү, жоро-жолдошко, сөзүнө бек турган адам. Кыраакы, көп нерсени билген, өз кесибинде мыкты, өз ишин так аткарган инсан.
Илим КАРЫПБЕКОВ, “Мегаком” компаниясынын башкы директорунун орун басары:
Кыргызстанда Мелис Эшимкановдон башка кыргыз тилинде ушундай так, жалпыга бирдей түшүнүктүү жаза билген журналистти кезиктире элекмин. Акыркы кездери “Мелистин калеминин мизи кайтарылды” деп жүргөндөргө, анын жакындагы эки кичинекей макаласы эле жооп болду. Мелис Эшимкановду кумир тутуп келаткан журналисттерди да билем. Коомчулукта Эшимкановдун мектеби, багыты деген бренддер жашап келет. Чындап эле Мелис мырза журналистикада чоң багыт ачкан. Эшмикановду туурап, ага окшоштуруп жазганга аракет кылгандар арбын, бирок, “ага жетти, андан ашып түштү” деген журналистти көрө элекмин.
Саясатта өйдө-ылдый боло берет. Бул чөйрөдөгү адамга баа бериш кыйын. Анткени, саясат чөйрөсүндөгү адам ар кандай абалдарга кабылат. Кээде жүрөгү макул болбогон кадамдарга да барууга туура келет. Аз-маз аралашып, мен деле көрүп калдым. Бирок, азыр эч кандай саясый күчкө кирбесе да, эч бир кызматты ээлебесе да, аттуу-баштуу саясатчылар бул киши менен кеңешип, акылдашып турганы – анын саясаттагы чоң көрсөткүчү
“Айат” гезитинен (2011-жыл)
Эшимкановго эссе
Коңшулаш кафеден кезиккен, Колдурак үнүңдү эшиткен. Койнуңа жарым түн жаткырбай, Кубалап чыкчу элең тешиктен.
"Асаба" агымын кече элек, Анда биз көк мылтый эселек. Кылычтай жалаңдап канчасын, Мелистей шылысак дечү элек.
Бах, чиркин өкүнөм эмгиче: Бакиев гүл терип бергиче – Ак үйдүн алмашып бийлиги, Теминип алыстан келгиче…
Татыбекова, Жанетта Саймасаевна
Татыбекова Жанетта Саймасаевна (1928, Бишкек – 2003, ошол эле жер) – тарых илиминин доктору (1969), профессор (1982).
Мелис Эшимканов
Сыйлыктары. Наамдары
Такталып, толукталат.
Татыбекова, Жанетта Саймасаевна
1950-жылы Кыргыз мамлекет педагогикалык институтун бүтүргөн.
Мелис Эшимканов
Чыгармаларынын чакан тизмеси
Такталып, толукталат.
Ал тууралуу эмгектер, макалалар
Такталып, толукталат.
Татыбекова, Жанетта Саймасаевна
Кыргыз ССР ИАнын тарых институтунда кенже, улук илиминин кызматкер, сектор башчысы, Кыргыз кыз-келиндер педагогикалык институтунда ректор, профессор, кафедра башчысы.
1993-жылдан И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекет педагогикалык университетинде профессор, кеңешчи болуп иштеген. Илимий эмгектери негизинен Кыргызстандын тарыхы, аялдар маселесине арналган. 200дөн ашык илиминин эмгектин, анын ичинде 7 монографиянын автору.
Россия педагогикалык жана социалдык ИАнын академиги (1998), Нью-Йорк эл аралык ИАнын академиги (1999).
Кыргыз ССРинин илимге эмгек сиңирген ишмери (1990), СССР эл агартуу отличниги(1982).
Лепра
Лепра (проказа)(Хансен оорусу, хансеноз, хансениаз; эски аты — прока́за, elephantiasis graecorum, lepra arabum, lepra orientalis, финикийлик оору, satyriasis, аза тарткан оору, жалкоо өлүм, Ыйык Лазар оорусужана башка) — ала оорусу; адамдын өнөкөт жугуштуу оорусу. Ооруну кургак учук козгогучуна окшош кислотага туруктуу микобактериялар козгоп, организмге дем алуу органдарынын былжыр чели аркылуу кирет. Анын жугушуна витамин жетишсиздиги, тазалыктын жоктугу, жетишсиз тамактануу, калктын топтолушу жана башкалар шарт түзөт. Лепра Азия, Африка өлкөлөрүндө, Түндүк жана Борбордук Америкада жолугат. Козгогуч денеге киргенден кийин оору 4—6 жылга чейин билинбейт (жашыруун мезгил).
Оорунун жүрүшү
Адатта оору билинбей башталат: оорулуу адамдын жалпы абалы начарлап, эти ысыйт. Териде көптөгөн агыш же кызыл тактар пайда болот, оорууну, ысык суукту сезбей калат. Бара-бара тери катууланып, жарага айланат. Оорулуу убагында дарыланбаса чачы, кашы, кирпиги жыдып түшөт, мурдунан кан кетет, мурун тосмосу жоголуп, деформацияланат, бет түзүлүшү бузулат. Көрүү начарлап, кээде сокур болот, үнү кырылдап чыкпай калат. Муунуп, деми кыстыгат. Ички органдар да жабыркайт, шал болуп, буту-колу сыздап ооруйт. Сөөгү бузулуп, колу бутунун манжалары үбөлөнөт. Оорунун алгачкы белгилери билинери менен врачка кайрылуу керек. Сыркоологон адам атайын дарылоо мекемесине (лепрозорийге) жаткырылат.
Дарылоо
Дарылоо көпкө (бир нече айдан, бир нече жылга чейин) созулат жана көп адистердин катышуусун талап кылат. Микробдорго каршы жүргүзүлө турган процедурадан бөлөк дагы ортопеддин, офтальмологдун, невропатологдун, физиотерапевттин консультациясы керек болуп калышы мүмкүн. Лепрага каршы терапия дапсон, рифампицин, клофазимин акыркы күндөрү миноциклин, офлоксацин жана кларитромицин каражаттарынын жардамы менен кылынат.Лепрозорийден чыккандан кийин оорулуу адам тегерегиндегилер үчүн коркунучсуз.
Алдын алуу
Алдын алууда үй-бүлөсү жана оорулууга жолуккандар диспансердик каттоого алынып, мезгили менен текшерүүдөн өтүп турушат.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Хун Чи (Ысык-Ата району, Бирдик айыл аймагы)
Хун Чи (Хун Чи) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Ысык-Ата районундагы айыл. Бирдик айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - Бирдик айыл округу - 171 киши. Ак-Кудук айыл округу - 429 киши.
Шейбанийлер мамлекети
Шейбанийлер мамлекети - 1500–98-ж. Орто Азиядагы мамлекет. 15-кылымдын 2-жарымында Ак Ордо, андан соң Өзбек хандыгында ичара карама-каршылык күчөп, мамл. бирикме ыдырай баштаган. Бул мамлекеттин көчмөн өзбек уруулары Орто Азияга келип, Мавереннахрдын борб. аймактарын каратып алышкан соң түзүлгөн. Көчмөн уруулардын бул аймакка келүүсү менен Тимурийлер мамл. кулап, анын аймактары Шейбанихан негиздеген мамл-тин курамына кирген. Борбору адегенде Самаркан, 1560-жылдан Бухара болгон. Шейбанихан 1510-ж. Иран шахы Аббас тарабынан талкалангандан соң, мамлекет экиге бөлүнүп, Мавереннахрда Хива хандыгы (борбору Үргөнч, кийин Хива) пайда болгон. Тимурийлердин Хорасандагы мурда ээлеген жерлерин Иран басып алган. Хорасанды кайтарып алуу үчүн уюштурулган жортуулдар мамлекетти бүлүнткөн. Шейбанийлер мамлекети Абдулла хан II (1557–98) башкарып турган мезгилде абал бир аз оңолуп, шаарлар, кол өнөрчүлүк, соода-сатык өнүккөн. Коңшу өлкөлөр менен дипломатиялык алакалар түзүлгөн. Шейбанийлер мамлекетинин тушунда Бухара ири маданий борборго айланган. Кийинчерээк бул мамлекет Бухара хандыгы деп атала баштаган.
Экватор
Экватор (equator) – Жер бетинин борбору аркылуу өтүүчү жана Жердин айлануу огуна перпендикуляр болгон элестетилген кесилишүү сызыгы.
Ал Жер шарын Түндүк жана Түштүк жарым шарга бөлөт. Географиялык кеңдикти эсептөөнүн башталышы катары кызмат кылат. Экватордун узундугу 40075696 м.
Экватордук күн сааты
күн сааты жөнөкөй түзүлүштүү түрү. Анын көрсөткүчү Жердин айлануу огуна параллель жайгашат жана дүйнөнүн уюлуна багытталган, ал эми циферблаты бул багытка перпендикуляр болот. Көрсөткүчтөн түшкөн көлөкө циферблатта айлананы сызат. Циферблаттагы цифралар кадимки сааттагыдай эле бирдей аралыкта жайгашат, айырмасы – айлана 12 эмес 24 саатка бөлүнөт.
Фома-Ю
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Кабак (айыл)
Калкы
Калкы - 1 135 киши. (2009)
Абак (дарыя)
Абак — Орусиядагы дарыя. Түмөн облусу, Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - КАР/ОБЬ/1162/1016/320 орун алган. Дарыянын узундугу - 38 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — РФ менен Казакстан Республикасы чек арасынын аягына чейин Чоң Уват көлүн кошпогондо Чоң Уват Суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Ишим (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү), дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Араб медицинасы
Араб медицинасы — орто кылымда араб элдери менен ислам дининдеги калк арасында кеңири таралган илим тармагынын бири. Чыгышта дарылоо иштерин ирандыктар, еврейлер, сириялыктар да жүргүзгөн. Ошол кездеги дарыгерлердин белгилүү окутуучусу, устаты харет Ибн Кадалахтын (6-кылым) араб тилинде жазылган эмгектери азыркы кезге чейпн сакталган. Бул эмгекте тамакты тарта ичүү, денени таза тутуу, ичкиликти көп ичпөө жана башка жөнүндө негизги эрежелер айтылган. Аристотелдин медициналык эмгектерин арабдарга алгач тааныштырган философ, математик, астроном, дарыгер аль-Кинди болгон (800-810-жылдар чамасында). Анын дарыгерлик көз караштарын Абу Наср аль-Фараби жана Абу Али ибн Сина андан ары өнүктүргөн, аль-Фараби айлана-чөйрөнүн адам ден соолугуна тийгизген таасирин эң алгач айткан. Аны ибн Сина өз эмгектерине негиз кылып алган. Анын «Канун» аттуу эмгеги Чыгыштын дарыгерлик мектептеринде жана Европа университеттерпнде негизги медициналык окуу куралы катары пайдаланылган. Ибн Сина бул китебинде оорунун түрлөрүн аныктоо, аны дарылоо жолдору, оорулууну багуу жана башка маселелер жана 760дай дары-дармек жөнүндө сыпаттап жазып калтырган. Араб маданиятынын дүйнө жүзүнө таралышына Орто Азиялык илимпоз Бакр Закария чоң салым кошкон. Ал оорулууну дарылоо үчүн химиялык жол менен алынган дарыларды пайдаланууну сунуш кылган. Араб дарыгерлери органикалык заттардан дары алуу жолун алгачкылардан болуп табышкан. 754-жылы Багдадда алгачкы дарыкана ачылган. Араб халифатында ооруканалар иштей баштайт. Орто кылымдагы араб элдеринде ооруканалардын жанына медициналык мектептер ачылган. Алардын бай китепканалары, илимий борборлору болгон. Дарыгерлерди даярдоо ар кайсы тармактар (тиш дарыгери, хирург жана башка) боюнча жүргүзүлгөн. Арабдар оорунун түрү менен мүнөзүнө жараша дарылоону билишкен. Алардын чоң шаарларда тазалыкты сактоо, ооруну дарылоо жана алдын алуу негизги максаты болгон.
Ашыров Абдыбали
Ашыров Абдыбали Зергер, жыгаччы. 1952-ж. Кадамжай районундагы Тамаша айылында төрөлгөн. 1979-ж. Бишкектеги кесипчилик-техникалык окуу жайын бүтүргөн. Оштогу «Мурас» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Кадамжайдагы бөлүмүндө узанат. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Зергер, комузчу Эргешов Таласбектин таалимин алган. Абдыбали элдик авастык аспаптарды жасайт. Ал кыл кыяк жасоодо жергиликтүү арча, жаңгак, тыт, кызыл жыгач, алма, алмурут жыгачтарын тандайт да, декабрь - январь айларында кыят. Жыл айланганча (бир саратан) көлөкөдө кургатат. Адегенде өлчөп, түспөлүн алат. Көлөмүнө карата чарасын чыгарат. Кыл кыяктын капкагын төө терисинен да, комуз капкагынан да жасайт. Уйдун (айрыкча буканын) терисинен (эки далысынан) да аспаптын капкагын кармайт. Терини челдеп, белгилүү убакытка малмага салууга чылгыйлап түгүн жыдытын, кыргыга алат. Терини колдо иштетүүнүн жолдорун так билген уста ат жабдыктарына да кол тийгизет. Темир комузду кутусу менен жасайт. Мында сары жезди, мисти, болотту жердикке пайдаланат. Уста сары жезди иштетүүдөгү татаал жакхарын (үндү табуунун ички сырларын) туят. Комуздун тилине бураманы (У-7- оолоту) арбын пайдаланат. Тилин этиеттеп сугаруу аркылуу анын термелүүсүн жогорку чекке жеткирет. Катышкан көргөзмөлөрү жана алган сыйлыктары 1990-ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү. Аваздык аспаптары коюлган.
Кыргыз улуттук опера жана балет театры
Кыргыз улуттук опера жана балет театры А. Малдыбаев атындагы — Кыргызстандагы жалгыз опера жана балет театры, Кыргыз музыкалык маданиятынын борбору. 1937-жылы Фрунзе шаарында Кыргыз мамлекеттик театрынын базасында музыкалык драма театры болуп уюшулган. Алгач опера спектаклдери кыргыз жана орус тилдеринде коюлган. 1942-жылы Кыргыз мамлекеттик опера жана балет театрына айланышы улуттук профессионал музыкалык искусствонун калыптанышында, өнүгүшүндө өзүнчө мектеп болгон.
Адегенде «Алтын кыз» (1937), «Ажал ордуна» (1938) музыкалык драмалары коюлган. 1939-жылы театрда кыргыздын туңгуч улуттук операсы «Айчүрөк» (музыкасы В. Власов, А. Малдыбаев, В. Ференики; либреттосу Ж. Турусбеков, К. Маликов, Ж. Бөкөнбаевдики, дирижёру В. Целиковский, режиссёр А. Куттубаев, сүрөтчүсү Я. Штоффер) коюлган. Кыргыздын профессионал музыкалык искусствосун өнүктүрүүдөгү театрдын алгачкы ийгиликтери 1939-жылы Кыргыз искусствосунун Москвада өткөн он күндүгүндө белгиленип, театр Ленин ордени менен сыйланган.
1940-жылдарда театрда туңгуч кыргыз балеттери «Анар» (музыкасы В. Власов, В. Ференики; либреттосу К. Эшмамбетов, Н. Холфиндики, балетмейстери Н. Холфин), «Селкинчек» (1943, В. Власов, В. Фере), «Чолпон» (1944, 3-редакциясы 1958, В. Власов, В. Фере), улуттук опералары: «Токтогул» (1940, А. Веприк), «Элдин таалайы үчүн» (1941, В. Власов, В. Фере), «Патриоттор» (1941, В. Власов, А. Малдыбаев, В. Фере), «Манас» (1946, жаңы редакциясы 1966, В. Власов, А. Малдыбаев, В. Фере), «Элдин уулу» (1946, жаңы редакциясы 1966, В. Власов, А. Малдыбаев, В. Фере) коюлган. 1950-жылдардан баштап театр репертуары жаңы чыгармалар менен байыган, анын ичинде «Көл боюнда» (1951, В. Власов, А. Малдыбаев, В. Фере), «Айдар менен Айша» (1952, А. Аманбаев, С. Германов), «Жаш жүрөктөр» (1953, М. Абдраев), «Токтогул» (1956, А. Малдыбаев, М. Абдраев), «Ак шумкар» (1957, С. Ряузов), «Мурат» (1959, Л. Книппер), «Жамила» (1961, М. Раухвергер), «Эненин жүрөгү» (1963, С. Германов), «Олжобай менен Кишимжан» (1965, М. Абдраев), «Алтын кыз» (1974, В. Власов, В. Фере), «Бороон алдында» (1972, М. Абдраев); музыкалык драмалар жана комедиялар: «Ким кантти» (1943, М. Абдраев, А. Аманбаев, А. Малдыбаев, А. Түлеев), «Бойдоктор» (1960, экинчи редакциясы 1974, А. Аманбаев), «Аста-секин, колукту» (1971, Н. Давлесов), балеттер: «Селкинчек» (1943, В. Власов, В. Фере), «Чолпон» (1944, 3-редакциясы 1958, М. Раухвергер), «Ала-Тоодо жаз» (1955, В. Власов, В. Фере), «Куйручук» (1960, К. Молдобасанов, Г. Окунев), «Саманчы жолу» (1975, К. Молдобасанов) бар. ошондой эле дүйнөлүк классикалык чыгармалар: «Евгений Онегин», «Ак куу көлү», «Уйкудагы сулуу» (П. Чайковский), «Борис Годунов» (М. Мусоргский), «Жизель» (А. Адан), «Чио-Чио-сан» (Ж. Пуччини), «Фауст» (Ш. Гуно), «Кармен» (Ж. Бизе), «Аида», «Отелло» (Ж. Верди), «Баядерка», «Дон Кихот» (Л. Минкус) ж. б. коюлган.
1958-жылы Кыргыз адабияты менен искусствосунун Москвада өткөн он күндүгүндө чыгармачылык ийгиликтери үчүн театрга академиялык деген наам берилген (1959).
Театрды калыптантырууга жана өнүктүрүүгө композитор: А. Малдыбаев, В. Власов, В. Фере, М. Абдраев, М. Раухвергер, К. Молдобасанов, Н. Давлесов; режиссёр: А. Куттубаев, В. Васильев; сүрөтчүлөр: Я. Штоффер, А. Арефьев, А. Молдокматов; дирижёрлор: В. Целиковский, Ш. Орозов, Р. Миронович, К. Молдобасанов, А. Жумахматов, Н. Давлесов; балетмейстерлер: Н. Түгөлов, К. Мадемилова; хормейстерлер: С. Юсупов, К. Алиев; либретточулар: А. Токомбаев, Ж. Турусбеков, К. Маликов, Ж. Бөкөнбаев, О. Сарбагышев, Н. Байтемиров ж. б.; ырчылар: С. Кийизбаева, А. Куттубаева, К. Иманкулова, И. Деркембаева, С. Бекмуратова, А. Малдыбаев, М. Эркимбаева, Г. Ахунбаева, С. Токтоналиев, Б. Миңжылкыев, Х. Мухтаров, Т. Сейталиев, К. Сартбаева, Н. Акрамова, М. Темирбеков, А. Тентимишев, Э. Молдокулова, Д. Жалгасынова, Э. Касымов ж. б.; бийчилер: Б. Бейшеналиева, У. Сарбагышев, Р. Чокоева, А. Токомбаева, Ч. Базарбаев, М. Асылбашев, Б. Алимбаев салым кошушкан. 20-кылымдын аягы — 21-кылымдын башында театрда дирижёрлор: Р. Осмоналиев, Ж. Каныметов (башкы дирижёр); режиссёрлор: О. Еркимбаева, И. Сартбаев (башкы режиссёр); балетмейстрлер: К. Сыдыков, А. Нуртазин (башкы балетмейстери); М. Шарафидинов (башкы сүрөтчүсү); К. Тиленчиев (башкы хормейстери); ырчылар: С. Чоткараева, К. Турапов, В. Портнова, К. Орузбаев, Э. Нурманбетова, С. Алмасбеков, А. Ибраев, Э. Асанкулова, Т. Жакшылыков, А. Алимбаева, С. Нураков, С. Жумашев, К. Кускаков; бийчилер А. Нуртазин, С. Түкбулатова, К. Сыдыков, М. Ласточкина, Д. Бийсеев, А. Ирсалиев, Р. Таирова, Б. Куттубаев, С. Куватова, К. Сулейманов, А. Ахмадалиева, А. Миңжылкыева, А. Рыскулов, Г. Жусупова, Д. Садыркулов, А. Төлөбаев ж. б. эмгектенишкен, эмгектенип жатышат. Театр хоруна ырчыларды даярдоочу студия (1956-жылы 26-июнда уюшулган) бар. 1996-жылы театрдын демилгеси менен «Бүбүсара Бейшеналиева атындагы балет искусствосунун эл аралык фестивалы» (2000, 2008); «Болот Миңжылкыев атындагы опера искусствосунун биринчи фестивалы» (2000) өткөрүлгөн. Эл аралык долбоорлордун алкагында коюлган спектаклдер да бар: В. А. Моцарт «Сыйкыр флейта» (2001, режиссёр Сечи Осбринк, Швеция), У. Гажибеков «Кёроглы» (2009, режиссёр Афлатун Нейматзаде, Азербайжан). Театрдын 1100 орундуу имараты кпассикалык стилде [ордердик системада, архитектор А. Лабуренко (П. Ивановдун катышуусу менен)] салынган. Залдын плафонундагы чыгармалар Г. Айтиевдин жетекчилиги менен жасалган. Фронтон үстүндөгү жана эки жагындагы скульптуралар О. Мануйловага таандык. Ички жана сырткы жасалгаларына кыргыздын оймо-чиймеси кеңири колдонулган. Театрда илимий конференция, семинар, кеңешме, түрдүү тарыхый даталарга арналган салтанаттуу жыйындар өткөрүлүп турат. Имарат 1955-жылдын 15-майында пайдаланууга берилген. Театрга 1978-жылы А. Малдыбаевдин ысмы, 2000-жылдын 14-сентябрында улуттук статусу ыйгарылган. Директорлору: С. Кийизбаева, А. Куттубаева, Ч. Базарбаев, М. Баялинов, Б. Осмонов, Т. Саламатов.
Театр имараты Бишкектеги Байтик жана Рыскулов көчөлөрүнүн кесилишинде жайгашкан.
Кэныль-Кыке дарыясы (Хэтыль-Кы куймасы)
Кэныль-Кыке — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хэтыль-Кы дарыясынын оң жээгинен 243 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тилекеев, Асан
Тилекеев Асан (1930, Чүй облусу, Панфилов району, Ортоарык айылы –1991, Бишкек) – тарых илиминин доктору (1988), профессор (1989). 1951-жылы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтунун тарых факультетин (1951), Ташкендеги В. И. Ленин атындагы Орто Азия мамлекет университетин (1954) бүтүргөн. 1951–53-жылы Ташкөмүр шаарында, Ачы районунда мектептерде директор. 1954–61-жылы Ош педагогикалык институтунда, В. В. Маяковский атындагы кыргыз кыз-келиндер институтунда улук окутуучу, проректор. 1964–70-жылы Бишкек политехникалык институтунда окутуучу, доцент. 1970–82-жылы Кыргызстан БКнын Партия тарыхы институтунда улук илиминин кызматкер. 1982–86-жылы Кыргызстан мамлекет дене тарбия институтунда кафедра башчы. 1986-жылдан КМУнун саясий тарых кафедрасында доцент, профессор болуп иштеген. Анын илиминин эмгектери КПССтин агрардык саясатына, Кыргызстан компартиясынын тарыхына арналган. 40тан ашык илиминин эмгектин автору. Эл агартуу отличниги (1989).
Теңдеме
Теңдеме тап — өзгөрмөлүү барабардык. Анда камтылган өзгөрмөнүн маанисин бул барабардык аткарылгандай табуу талабы коюлат.
Теңдемени аныкталуу областтары жалпы болгон эки функциянын барабардыгы катары да кароого болот. Теңдемеге кирген өзгөрмөлөр латын тамгалары x, y, z, t,... менен белгАиленет. Бир өзгөрмөлүү теңдеме жалпы түрдө f(х)=φ(х) деп жазылат. Теңдемени барабардыкка айландыруучу өзгөрмөнүн маанилери теңдеменин тамырлары деп аталат. Теңдемени чыгаруу — анын тамырларынын көптүгүн табуу дегендикке жатат. Теңдеменин эки жагын теңдеш мааниге ээ болтуруучу өзгөрмөнүн маанилеринин көптүгү теңдеменин аныкталуу областы же өзгөрмөнүн мүмкүн болгон маанилеринин областы деп аталат. Бир нече өзгөрмөсү бар теңдеменин аныкталуу областы катары ага кирген бардык функцияларды аныктоочу өзгөрмөлөрдүн маанилеринин көптүгү аталат. Тамырлардын көптүгү дайыма теңдеменин аныкталуу областында камтылат. Теңдемелер бир, эки, ... өзгөрмөлүү (белгисиздүү); 1-даражадагы (сызыктуу), 2- даражадагы (квадраттык), 3-даражадагы (кубдук) ж. б. теңдеме; же алгебралык, трансценденттик теңдеме деп бөлүнөт. Теңдемени чыгаруу теңдемелердин тен күчтүүлүгү жөнүндөгү теоремаларга таяна
Манасаровар
Манасаровар көлү (Mapam Yumco) (Санскритте: मानस सरोवर Тибет: མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ།, Wylie: ma-pham g.yu-mtsho, ZYPY: Mapam Yumco; жөнөкөйлөштүрүлгөн кытай тили: 玛旁雍错; кадимки кытай тили: 瑪旁雍錯; башкача айтылышы Mapam Yum Co, Mapham Yu Tso), же Манаса Саровар/Манас көлү, Кытай Республикасынын Тибет автономдуу аймагында, анын борбору Лхаса шаарынан (англ. Lhasa) 940 клм. аралыкта жаткан тузсуз көл. Чыгышында Ракшастал көлү, түндүгүндө Кайлас тоосу жайгашкан.
География
Манас көлү деңиз деңгээлинен 4590 метр бийиктикте жатат жана дүйнөдөгү эң бийик тузсуз көлдөрдүн бири. Бийик тоолуу Тибет платосундагы белгилүү болгон туздуу көлдөрдүн арасындагы жайгашкан чоң тузсуз көл. Мурун тескериси маалым болуп келгендигине карабастан жер жүзүндө жүздөгөн бийик тоолуу тузсуз көлдөр бар. Алардын ичинде Тибет платосунун ыраакы-чыгышында (координаты: 33-24N 90-17E), деңиз деңгээлинен 4941 метр бийиктикте жаткан аянты - 495км2 болгон Ангпа-Тсо тузсуз көлү бар. Көлөмү - 290км2, 5018 метрге бийиктикте жаткан тузсуз көл Пумуонг Тсо дагы Тибет платосунда жайгашкан, координаты (28-34N 90-24E).
Манасаровар көлүнүн айланасынын узундугу 88 километр. Эң терең жери 90 метрге чейин жетет (шилтеме керек) жана анын аянты 320 чарчы километр. Ал жанында жайгашкан Ракшастал көлү менен Ганга Чу дарыясы аркылуу байланышып турат. Манас көлүнө жакын жерде Инд дарыясынын чыгыштагы эң ири куймасы Сутлеж дарыясы башат алат. Ошондой эле, Брахмапутра, Инд, Гхагхара дарыялары жана Ганг дарыясынын чоң куймалары башат алышат.
Индуизмде
Улуу Кайлас тоосу сымал, Манас көлү дагы Индия, Непал, Тибеттен диний саякатчылар өзүнө тарткан зыяратчылардын ордосу. Манас көлүнө чайкануу жана анын суусун ичүү күнөөлөрдү толугу менен жууйт деген ишеним бар. Зыяратчылардын топтору, өзгөчө Индиядан, дайыма уюштурулуп турат, алардын ичине эң атактуусу, жыл сайын уюштурулуучу Кайлас Манаса Саровар Йатра (Kailash Manasa Sarovar Yatra). Зыяратчылар көлдүн суусуна түшүү каадасын аткарышат.
Индус динине ылайык Манас көлү Брахма Кудайдын акыл-эсинде жаралып, кийин гана Жерде пайда болгон. Санскритте “Манас саровар” аталышы “манас” – акыл-эс жана “саровара” көл сөздөрүнүн түшүндүрөт. Манас көлү индус динин ишенимдерине ылайык Хамса каздын жайкы туругу. Ыйык саналган Хамса субконтиненттин белгилик (символдук) мейкиндигинде даанышмандыктын жана сулуулуктун пири катары кабылданат.
Буддачылыкта
Буддачылыкта санскритте Анаватапта, палиде Анотатта аталат жана Каныша Майанын боюна Будданын бүткөн жери катары эсептелет. Көлдүн жээгинде көптөгөн курулдар (кечилканалар) бар, алардын ичинен эң көрүнүктүүсү жана байыркысы - Чиу-Гомпа. Курул асканын тик бетинде жайгашкан жана аскага казылган үнкүр сымал көрүнөт. Манас көлү Буддачылыкта көптөгөн насааттарда жана окуяларда эскерилет. Будда көл жээгинде токтоп бир нече маанилүү учурларда медитация кылганы жазылып калган. Бурканчылардын айтуусу боюнча атактуу Утуру-куру (Uturu-kuru) кудайлар турагы Анаватаптанын жанында болгон. Бирок Утуру-курул Курил аралдары болгондугун көптөгөн далилдер айтып бер алат. Санскритте Утуру-куру түндүк кишиси дегенди билдирет, айну тилинде кур – киши.
Жайнычылыкта
Жайнычылыкта Кайлас Манасаровар көлү биринчи тиртханкарп Шри Рушабхдев ( Shree Rushabhdev) менен байланыштырылат. Кайластын жанындагы Аштапад тоосу Рушабхдевжи Мокшуга (Нирванага) шакирттери менен жеткен жери деп эсептелинет.
Беттештирүү
Беттештирүү – мурда сурак берип, алардын көрсөтмөсүндө эки ача карама-каршылык чыккан учурда, бир эле мезгилде 2 адамдын сурак бере турган тергөө иши. Атайын өзүнчө өзгөчөлүккө ээ болгон сурактын бир түрү.
Средний Муйнак (Зианчурин району, Башкыртстан)
Средний Муйнак — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Муйнак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 188 киши. Почта индекси — 453390, ОКАТО коду — 80226822006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Алгебралык туюнтма
Алгебралык туюнтма — тамгалардан жана сандардан куралып, өз ара алгебралык амалдардын (кошуу, кемитүү, көбөйтүү, бөлүү, бүтүн даражага көтөрүү жана тамыр чыгаруу) белгилери менен байланышкан туюнтма. Бул термин азыр көп колдонулбайт.
Колдонулган адабият
Liðun
Краков
Кра́ков (полякча Kraków[ˈkrakuf]) — Польшада жайгашкан Варшавадан кийинки чоң шаар. Калкы - 762 миң адам (2014).
Лептоспироздор
Лептоспироздор — көбүнчө боорду, бөйрөктү, майда кан тамырларды жана борбордук нерв системасын жабыркатып катуу кармоочу жугуштуу оорулар. Аны спиралдай буралган микроб — лептоспира козгойт. Ал сууда, нымдуу топуракта узак жашайт. Кургакчылыкка, күндүн нуруна, жогорку температурага, дезинфекциялык каражаттарга туруксуз, тез өлөт.
Булагы
Жаратылышта оорунун негизги булагы — кемирүүчүлөр (ар түрдүү чычкандар, келемиштер жана башкалар), кээ бир жапайы айбандар жана үй жаныбарлары (уй, жылкы, кой-эчки, чочко, ит). Ооруган бодо мал узакка чейин заарасы менен лептоспираларды бөлүп чыгарып, айлана-чөйрөнү, ачык сууларды, жайыттарды, саздарды булгайт. Кишиге аны менен булганган сууну ичкенде, сууга түшкөндө, жылаңаяк эгин, күрүч жана башкалар сугарганда, саз, арыктын четинен чөп чаап, көлчүктөрдө кир чайкаганда жугат. Лептоспиралар ооз, мурун, көз, теринин кесилген жери аркылуу организмге кирет, андан канга өтөт, кан менен боор, көк боор, бөйрөккө жетет. Көбүнчө малчылар, зооветеринариялык кызматкер, сугатчы, мергенчи, эт-консерва комбинаттарында, мал союла турган ишканаларда иштеген адамдар ооруйт. Микроб организмге киргенден оорунун белгилери билингенче 5—13 күн өтөт (жашыруун мезгил).
Оорунун жүрүшү
Оору капысынан, катуу башталат. Дененин температурасы 39—40°ка чейин көтөрүлөт, баш катуу ооруйт, көңүлү айнып кусат. Булчуңдары, муундары сыздап ооруйт. Жалпы абалы начарлап жөөлүйт, уйку качат, мурдунан кан кетет. Бети тамылжып, шишимик тартат, көздөрү кызарат. Температурасы 5—7 күндөн кийин төмөндөйт, бирок 1 — 2 күн өткөн соң кайра көтөрүлүүсү мүмкүн. Оор түрүндө жогорку белгилерге сарык кошулат, кан куюлуунун натыйжасында денеде (айрыкча бутта) тактар пайда болот, заарага кан аралашат. Оорунун мындай түрү адамга, малга да коркунучтуу. Лептоспироздордун алдын алууда түрдүү кемирүүчүлөрдү жугушсуздандыруу, саздарды кургатуу талапка ылайык. Лептоспироздор чыккан жердеги көлчүк сууларды ичүүгө, сууга түшүүгө болбойт. Ачык жерден алынган сууну кайнатып пайдалануу, сугатчылар резина өтүк кийүү керек.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Автооператор
Автооператор - (авто... жана оператор), автошуут металл кесүүчү станоктордун автоматташтырылган тес (станок) катарларында (линияларында) иштетилүүчү тетиктерди оңдоп түзөтүүчү жана багытка салуучу түзүлмө. Анын төмөнкүдөй түрлөрү бар: ГЭСтин окшоштук түрүнө автооператордун башкаруу, агрегаттарды жүргүзүүнүн (токтотуунун) кезегин тандоо, кысым блоктору жана суу агыны менен кубаттуулук билгизгичтери кирет. Башкаруучу ЭЭМдүү ГЭСтин автооператорунун санариптик түрүндө агрегаттардын мүнөздөмөлөрү жана башка берилмелер ЭЭМдин эсинде программа түрүндө сакталат. Ошондуктан агрегаттардын иштөө режими оптималдуулукка жакындап, ГЭСти оператордук башкарууга жетишилет.
Бийлик беделин түшүрүү
Бийлик беделин түшүрүү (фр. discrediter  – ишеним кетирүү) – биркатар чет өлкөлөрдүн кылмыш укугунда кызмат адамынын жарандардын көзалдында бийлик органдарынын беделин жана кадыр-баркын ачыктан-ачык түшүргөн аракеттери.
Вашингтон
Вашингтон - АКШнын борбор шаары, же Колумбия ооданы (District of Columbia) борбору.
Портал:География/Инсан
Ал-Хорезми, Мухаммед (болжол менен 783-850-жж.) – “мусулмандык кайра жаралуу доорунда” жашаган даңазалуу борбордук азиялык математик, астроном жана географ, классикалык алгебраны негиздөөчү.
Өмүрүнүн оодук бөлүгүн Багдад халифатынын ордо шаары Багдадда (азыркы Ирактын борбору) өткөргөн. Халиф ал-Мамундун (813-833) бийликтеги жылдары ал-Хорезми Багдад шаарындагы “Даанышмандык Үйү” атыккан китепкананы жетектеген. Ошол доордо бул илимий академияга айланган жайда башка да окумуштуулар, маселен, азыркы Түркмөнстандагы Мары шаарынан чыккан Ахмед ибн Абдулла ал-Марвази (Хабаш ал-Хасиб), ошондой эле Фергана өрөөнүнөн чыккан Абу-л-Аббас Ахмед ал-Фергани иштеген. Алар менен чогуу Ибн Түрк, ал-Кинди ж.б. аалымдар илимий иликтөөлөр жүргүзгөнү маалым. 827-жылы ал-Хорезми Синжар түздүгүндө Жердин меридианынын даражасыныны (градусунун) узундугун ченөө иштерине катышкан. Багдад халифи ал-Васиктин (842-847) тушунда ал-Хорезми түндүктөгү хазарларга багытталган сапарды башкарганы айтылат. Окумуштуу ал-Хорезми тууралуу эң соңку эскерүү 847-жылга таандык. (Калганын окуу…)
Миндиш (Салауат району, Башкыртстан)
Миндиш — Башкыртстандын Салауат районундагы айыл, Ишимбаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 316 киши. Почта индекси — 452499, ОКАТО коду — 80247815002.
Летаргия
Клиникалык сүрөтү
Приступ кокусунан кармап, бир нече сааттан бир нече күнгө созулат. Летаргияда аң-сезим сакталып, оорулуу айлана-чөйрөдөгүнү кабыл алат, бирок ага жооп кайтарбайт. Летаргиядан энцефалиттердеги, нарколепоиядагы уйкуну айырмалай билүү керек.
И.П. Павлов академиги Иван Кузьмич Качалкин оорулусун баяндаган. Иван Кузьмич 22 жыл уктаган, 1896 жылдан 1918 жылга чейин. Ал кататоникалык абалда болчу -"тирүү өлүк болуп, кыймыл - аракетсиз жана бир сөзү жок болуп жатты". Аны түтүкчөлөрдүн жардамы менен багууга аргасыз болушкан. Акыркы жылдары ал акырындык менен ар кандай кыймылдарды кыла баштаган, акыры ал эч жардамы жок эле туруп калган. Өзүнүн өткөн оорусу тууралуу мындай деген " айланамда болгондун баарын түшүнүп аттым, бирок булчуңдарда абдан катуу, жеңилгис оордукту сезип, дем алганга да мүмкүнчүлүк болбой кеткен". Ал 1918-жылы сентябрь айында жүрөк жетишсиздигинен каза болгон.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Араб өлкөлөрүнүн лигасы
Араб өлкөлөрүнүн лигасы, жамиат ад-дууалаль-арабия - араб мамлекеттеринин өз ара карым-катнашын чыңдоо, саясий аракеттерин координациялоо, көз каранды эместигин, суверенитетин жана жалпы эле араб өлкөлөрүнүн таламдарын коргоо максатында түзүлгөн уюм (22. 3. 1945, Капр). Анын мүчөлөрү: Египет, Ирак, Сирия, Ливан, Иордания, Сауд Аравиясы, Кувейт, Катар, Бахрейн, Оман, Бириккен Араб Эмираттары, Йемен, Лвия, Судан, Алжир, Тунис, Марокко, Мавритания, Сомали, Жибути жана Палестина автономиясы. Уюмдун жогорку органы - Лиганын Кеңеши (ага уюмга мүчө мамлекеттердин мамлекет башчылары, премьер-министрлери же ыйгарымдуу өкүлдөрү кирет), аткаруу органы - Генералдык секретариат. Штаб-квартирасы - Каир шаарында жайгашкан. Расмий тили - араб тили.
Жан кечтилер тобу (тасма)
«Жан кечтилер тобу» (Suicide Squad) — "DC Comicsтин" ошол эле аталыштагы каармандарына негизделип 2016-жылы тартылган американын супер баатырдык тасмасы. Бул "DC Extended Universe" тасмаларынын үчүнчү чыгарылышы болуп саналат. Тасма комикстердеги белгилүү шумпайлардын негизинде тартылган. Буга чейин "Warner Brothers Production" кинокомпаниясы тарткан "Бэтмен Суперменге каршы: Адилеттүүлүктүн шооласы" деген тасманын уландысы катары эсептелинет.
Дэвид Айер тасманын сценарийин жазып жана тарктан. Ал эми тасмада тартылгандар: Уилл Смит, Жаред Лето, Марго Робби, Жоэл Киннамен, Виола Дэвис, Жэй Куртни, Жэй Эрнандез, Адевале Акиннуйе-Агбаже, Ике Баринхолц, Скотт Иствуд жана Кара Делевин.
2016-жылы, 1-августта алгачкы жолу Кошмо Штаттардын Нью-Йорк шаарында көрсөтүүгө берилген. Дүйнө жүзү боюнча 745 миллион АКШ долларын табуу менен тасма 2016-жылдын эң кирешелүү тасмаларынын бири болгон. Тасма негизинен терс сын-пикирлерге ээ болуп, тасманын окуясы, режиссёрдук иш жана каармандар катуу сынга алынган. Бирок Робби менен Летонун аткаруусу алкышка арзыган. Тасма чач жасалгалоо, грим, аткаруу жана музыкасы үчүн бир нече наамдарга көрсөтүлүп, бир канча жеңишке ээ болгон.
Мазмуну
Супермендин АКШда каза болушу менен чалгынчылар өлкөдөгү жаңы коркунучтардан сактануу үчүн түрдүү жолдорду издей башташат. Чалгын кызматкери Аманда Уоллер табиятынан өзгөчө талантка ээ кооптуу кылмышкерлердин тобун түзөт. Ал топтун курамында психикалык оорулуу, гимнаст кыз Харли Квинн, буйрутма адам өлтүргүч Дэдшот, гангстер, от адам Эль Диабло, каракчы капитан Бумеранг, каннибал Крок жана атайын адам өлтүрүү боюнча окууну өткөн Слипкнот болот. Аманда бул кылмышкерлерди абактан чыгарып, полковник Рик Флагдын башкаруусуна өткөрүп берет. Ээ-жаа бербеген кылмышкерлер каалаган убакта тапшырманы аткарбай качып кетишин билген Аманда ар биринин моюнуна жардыруучу зат коюп, "ким качса, ордунда өлтүрүлөт!" деп коркутат. Полковник Рик Флаг жетектеген жан кечтилер тобуна берилген тапшырма – өлкөдө адамдардын өлүмүнө себепкер болгон түшүнүксүз затты жок кылуу болот. Бирок кылмышкерлерге бул чындык айтылбай, "террористтерге каршы күрөшөсүңөр" деп коюшат. Өлкө жарандарынын өмүрүнө коркунуч туудурган түшүнүксүз зат "Чародей" деп аталат. Дарыгер айым Жун Мун археологиялык табылга издеп жүрүп каргыш тийген статуяны ачып алган соң өзүнүн сыйкырдуу күчкө ээ болгонун байкайт. Жун Мун полковник Риктин сүйүктүүсү. Башында ал каалаганда кубулуп керектүү өлкөлөрдүн жашыруун документтерин алып келип, чалгынчы Аманда Уоллердин пайдасына иштеп жүргөн. Кийинчерээк Жун Мун касиеттүү күчүн башкара албай, тескерисинче, адамдарга кол сала баштайт. Чалгынчылардын максаты – кандай жол менен болбосун жезкемпирдин арбагы болуп кубулган, Жун Мундун келбетин жамынган Чародейди жок кылуу эле. Ал иш атайын даярдыктагы аскерлердин колунан келбээрин сезген Аманда Уоллер коркунучтуу кылмышкерлерди чогултуп Чародейди өлтүрүү тапшырмасын берет. Жан кечтилер тобу көптөгөн тоскоолдук, кыйынчылыктар менен Чародейди жок кылышат. Өлкө жетекчилиги оор кылмышкерлерге сыйлык катары 10 жылдан жаза мөөнөтүн кыскартып берет.
Келечек
Тасманын орто кредиттик сахнасы 2017-жылы тартылган "Адилет лигасы" тасмасына алып келет. Мындан тышкары, иштелип чыгууда деп жарыяланган бир нече спин-офф жана уландылары бар:
Уландысы
2019-жылдын февралында Марго Робби Харли Куинндин ролун кайталай турганы тастыкталды. 2019-жылдын март айында The Hollywood Reporter журналы Идрис Эльба пландагы чыр-чатактардан улам окууну таштап кеткен Уилл Смит ордуна Дэдшоттун ролуна тартылганын жарыялады. 2019-жылдын апрелине чейин Дэвид Дастмалчиан менен Даниэла Мелкиор Полка-Дот адам жана келемиш кармоочунун ролуна тартылышкан, ал эми Джон Сина Тынчтыкты орнотуучу ролу үчүн сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жаткан.
Алгебралык функция
Алгебралык функция - F(у, х1 ..., хn )=0 теңдемесин канааттандыруучу х1 ..., хп өзгөрмөлүү y=ƒ(х1,.., хп) функциясы, б. а. алгебралык теңдемени, канааттандыруучу функция.
Luxoft
Luxoft (Лүксофт) — болжолдуу 8.000 адам эмгектенген маалымат технологиялар кызматын көрсөткөн жага программалык камсыздоолорду тартуулаган эл аралык компания. Luxoft 2000-жылы IBS компаниясынын көмөктөш туунду компаниясы болуп түзүлгөн. Кийин IBS Group компаниялыр курамына кирген, ал эми 2012-жылы тайпанын 87% акысын түзгөн.
Luxoft түрдүү платформалар үчүн жана программалык камсыздоо жаатында кеңири кызмат көрсөтүп келет. Компаниянын Борбордук жана Батыш Европада, ошондой эле Түндүк Америка жана Азия өлкөлөрүндө 16 локалдуу кеңселери бар.
Тарыхы
Маанилүү күндөр:
Ушул эле жылы, компания Ньү-Йоркто жайгашкан IT Consulting International компаниясын сатып алган.
Кеңселери
Luxoft компаниясынын камысздоо жана программаларды өндүрүү кеңселери Украинада (Киев, Одесса, Днепропетровск), Румынияда (Бухарест), Вьетнамда (Хошимин), Польшада (Краков) жана Болгарияда (София) жайгашкан. Фирманын өкүлдөрү АКШда (Нью-Йорк, NY; Сиэтл, WA), Улуу Британияда (Лондон), Германияда (Франкфурт) жана Сингапурда орун алган.
Уаррэн Тауншип (Нү-Жерси)
Уаррэн Тауншип (Нү-Жерси) (Warren Township) — Нү-Жерси штатынын Сомерсет округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 15311 киши. Болжолдуу аянты - 50.9 км². FIPS коду — 34-76940.
Желе-Дөбө (айыл)
Желе-Дөбө (Желе-Дөбө) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Жети-Өгүз районундагы айыл. Жети-Өгүз айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 135 киши.
Семетейдин балалык чагы
«Семетейдин балалык чагы» — Саякбай Карала уулунун, айтуусу боюнча балдарга арналган китепче (Фр., 1970). Иллюстрациялар менен кооздолгон. Сүрөтүн Б. Кошоев тарткан. Мында Семетейдин балалык чагынан бир гана эпизод берилген. Семетейдин таятасыныкында өз эли, жерин, ата-энесин билбей чоңоюшу, ал он экиге толгондо «Билгенге Манастын  ашы, билбегенге Семетейдин тою» деп Темиркан өзүнүн ордуна Букарга кан көтөргөндө төлгөгө чабылган Тайторунун чыгып келгендиги жөнүндөгү окуялар камтылган.
Бийлик өкүлү
Бийлик өкүлү — анын кызматтык баш ийүүсүндө турбагандарга таралуучу бийлик ыйгарым укуктары берилген кызмат адамы же болбосо ыйгарым укуктуу адам.
Ашырбаева Рабия
Ашырбаева Рабия Узчулуктун мектебин түзгөн чебер. 1894-ж. Баткен районундагы Кара-Токойдо төрөлгөн. Килемчиликти, өрүмчүлүктү, саймачылыкты, куракчылыкты көптөгөн шакирттерине үйрөткөн. Ал акыркы жылдары Кара-Булакта жашаган. Кызы Мээрванга (64 жашта) өзүнүн көркөм үлгүлөрүн калтырган. Андан келиндери Райма, Анаркүл, Касиет сыяктуу белгилүү чеберлер чыгышкан. Рабия уздун шакирттери таарга, килемге, сайма, куракка таандык жүздөн ашуун көркөм көчөттөрдү жана көркөм оюмдарды жатка билип, аларды жердикке түшүрүшөт.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Бирдик (Ысык-Ата району)
Бирдик (Бирдик) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Ысык-Ата районундагы айыл. Бирдик айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 2 171 киши.