Амир_Кебир_(Улуу_вазир)
=Жерге берүү= Амир Кабирдин жаназасын алгач Кашан шаарында жерге беришкен. Мирза Мухаммед Жафархандын айткандары боюнча “Насирдин акыйкаты” аттуу белгилүү китепте “Амир Кабирдин жаназасын, ал өлгөн күндүн эртесинде Кашан шаарныдагы “Мешхед артында” бейитине жерге беришкен. Андан бир нече ай өткөндөн кийин Иззатодоле жубайынын өтүнүчү менен анын жаназасын Кербелага алып кетишкен жана эшиктери Имам Хосейндин күмбөзү тарапты караган күмбөзгө коюшкан жана анын күмбөзүнө төмөнкү ыр саптары жазылган. =Иш аракеттер= Амир Кабир өлгөндөн үч күн өтүп Вагейи гезити “Мирза Таги Хан жакшылык көрбөйт, анын бети-колу, буттары шишип кетти”, ал эми андан эки күн өтүп “Мамлекеттин Аскер Амири жана премьер-министри Мирза Таги Хан бейшемби күнү кечинде Кашан шаарында дүйнө салды” деген кабарларды жазып чыккан. Россия менен Англия Амир Кабирди өлүм жазасына тартылгандыгы үчүн абдан чоң нааразы болушкан. Англиянын тышкы иштер министри абдан курч мүнөздө кат жазган, жада калса каттын мааниси туура бериш макчсатында аны Лондондо да которткон. Бул катта төмөндөгүдөй деп жазылган: “Англия мамлекети мыкаачылык жана кар мүртөздүк менен ишке ашкан кабарды укту... кандай болсо да бул Амир Кабирдин ырайымсыз өлүм жазасынан кийин табылган мындай күнөөкөрлөрдү абдан дыкаттык менен текшерүү Англия мамлекети үчүн зарыл..... Россиянын тышки иштер министрлиги да Санкт Петербурдан нааразычылык катын жазып, Нури аларга жооп жазганга мажбур болгон. Россиянын башчысы да өз мамлекетиндеги Британиянын элчиси менен жолугуп мында “мыкаачылыкка” болгон мамиле жөнүндө сүйлөшүүдө “Ирандыктар мыйзамы да ыйманы да жок эл” деген сөздөрдү оозуна алганга чейин барган. Амир кабирдин өлүмү тууралуу суук кабар эки өлкөнүн газета, журнал, маалымат каражаттарында кеңири жазылып, айтылган. =Амир Кабирдин сүрөтү= Этелаат гезитинин алгачкы санына Амир Кабирдин (сүрөттүн ким тарткандыгы, анын автору ким экени белгисиз) сүрөтү чыккан. Амир Кабир премьер-министрлик кызматка дайындалгандан бир жыл өтүп Амир Кабирдин сүрөтү төмөндөгүдөй жазуу менен тартылган. “Соркар Агдас Шахриях Руанн Фаддын буйругу менен, улуу улматтуу Джалалат Маб, Сахиб аль-Сеиф жана Аль-Каламдын, Муктад альражал аль-Амам, Асеф аль-Мажд Олфахм аль-Алажл аль-Карам аль-Азам, Амир Кабир Мирз Тагихана Адамоллах. Жан Нисар Мохаммад Эбрахим сүрөтчүлөр баши 1887жыл”. Бул эмгек Хасан Рафаии Мехрандын эмгеги болгон жана сүрөтчүнүн козү өткөн соң аны бир туугандар сүрөттү музейге өткөрүп беришкен жана бүгүнкү күндө ал Гүлстан хан сарайында сакталып турат. Амир Кабирдин экинчи сүрөтү (негизги сүрөт жана анын азыркы абалы) 1889-жылы Амир Кабир кызматтан кеткенден бир жыл мурун АбульХасан Гафари тарабынан Амир Исфахан шаарына бара жаткан сапарында тартылган. Азыркы тапта бул сүрөт абдан эскирген абалда, анын кээ бир жерлери тытылган, болгону Амир Кабирдин сөлөкөтү тытылбай аман калган. Амир Кабридин үчүнчү тартылган сүрөтү ал дүйнөдөн өткөн соң 25 жылдан кийин Кажар өкмөтүнүн башкаруусунун жүз жылдык мааракесине арналган Мерет аль Баладан тарыхый китебине чыгарылган. Насиреддин шах китептин мукабасын Амир Кабирдин сүрөтүн чыгарууну талап кылып, китеп чыкканга чейин жеке өзү көзөмөлгө алып Амир Кабирдин сүрөтүн тарттырган. Бул сүрөт Амир Кабирдин алгачкы сүрөтүнүн негизинде тартылган, бирок сүрөттүн кээ бир жерлери (Насиреддин шахтын эсинде калган Амир Кабир) менен дээрлик айырмасы бар. Феридун Адамият өзүнүн китебинде (1942-жылы) Амир Кабирдин акыркы жылдарда тартылган бир нече негизги сүрөттөрүн карап чыгып, Мирза Таги Хандын образы жакшы берилбей, тарыхка дал келбегенин айткан. Амир Кабирдин дагы бир Абулхасан Гаффари тарткан сүрөтү Кажарлардын башчыларынын кийимин кийип турган адам. Бул сүрөттү кээ бирлер эч кандай түшүндүрмөсү жок эле Амир Кабирдин тарыхына тийешелүү деп түшүнүшөт, ал эми алардын көбү (сүрөттөгү өзгөчө тартылган образына карай) бул сүрөттө Амир Кабир эмес деп эсептешет. Кыязы Амир Кабирдин туруп түшкөн дагы бир сүрөтү эң алгачкы жолу Этелаат гезитине чыккан, бирок ал сүрөттү ким тарткандыгы жана качан тартылгандыгы тууралуу эч бир маалымат калган эмес. Ошентип, бүгүнкү күндө бул сүрөт Иранда жетишээрлик деңгээлде таркаган жана кээ бир басылып чыккан китептердин мукабаларына да чыгып келет. Айта кетсек, сүрөт чыгаруу өнөрү (Дагеротипия эмес фотосүрөт) 1849-жылы (Амир Кабир дүйнөдөн кайткандан кийин 2 жыл өтүп) чыга баштаган жана 15 жылдан кийин Иран Насиреддин шах жөнүндө эң биринчи адистештирилген фото сүрөт чыгарган. =Амир Кабир көркөм тасмаларда= =Окшош шилемелер = =Шилтемелер= =Булактар= =Сырткы шилтемелер= https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1 Даанышмандар, саясат