cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кулнаары
Кулнаары, Күлнаар — "Манас" эпосундагы кейипкер, Көкбөрүнүн аялы, Карачанын кызы, Коёнаалынын энеси. "Манас" эпосунда бир, эки эпизоддо гана айтылса да К. сулуулугуна акылмандыгы, жөн билгилиги төп келген аял катары сүрөттөлөт. Жанаалы, Карач менен болгон уруштан кийин уктап калган Коёнаалыны Жанаалы атып өлтүргөндө өзү баласынын күйүтүн тартып турса да күйөөсү Көкбөрүгө кайрат айтат (Саякбай Каралаев, 2. 235, 254).
Ипотека
Ипотека (гр. hypotheke  – күрөө, коюу)– менчик укугун же кыймылсыз мүлккө карата башка укуктарды барымтага коюу менен, акча түрүндө аткарууну же акча түрүндө көрсөтүлгөн милдеттенмелерди камсыз кылуу ыкмасы. Кыймылсыз мүлк И-нын заты болуп саналат.
Уларбоз
Уларбоз — кытай балбаны Даң-даңдын минген аты. Манастын Нескаранын колу менен болгон согушунда Даң-даң У-ду минип жекеге чыгып, кыргыздын Күнөс балбанын өлтүрүп, өзү казак баатыры Айдаркандын колунан каза табат (Сагымбай Орозбаков, 1. 219—222).
Арбатур
Арбатур — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чулым дарыясынын сол жээгинен 648 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Журналист
Журналист (фр. journal  – күндөлүк) – жалпыга маалымдоо каражаты үчүн кат-кабар топтоо, оңдоп-түзөө, даярдоо менен, коом турмушундагы окуялар тууралуу маалыматтарды топтогон чыгармачыл кызматкер. Журналист өзалдынча же жалпыга маалымдоо каражат органынын штат тутумунда туруп, жогоруда аталган ишмердүүлүктү жасоого акысы бар.
Эл аралык журналисттер каршы кылмыштары үчүн акыры калыс күнү Россияда белгиленип келет, Украина, жыл сайын дүйнө жүзү боюнча Полшанын жана башка өлкөлөрдүн, 2-ноябрында.
Белый дарыясы
Белый — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Черная Уса дарыясынын сол жээгинен 13 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кондома дарыясын кошпогондо, Томдун башатынан Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Катух дарыясы (Кемчуга куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Кайнар (Сузак району, Ырыс айыл аймагы)
Кайнар — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Сузак районундагы айыл. Ырыс айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы - 439 киши.
Анализдик функция
Анализдик функция — даражалуу катар түрүндө көрсөтүлүүчү функция. Анализдик функциялар теориясы комплекстик өзгөрмөлүү функциялар теориясы катары пайда болуп азыркы күндө да анын негизин түзөт. Анализдик функциялар теориясы XIX кылымда түзүлүп, анын калыптанышына О. Коши, Б. Риман жана К. Вейерштрасстар көп салым кошкон. Анализдик функциялар классынын маанилүүлүгү төмөнкүлөр менен аныкталат: 1) көлөмдүү, элементардык (көп мүчөлөр, рационалдык жана башка) жана атайын функциялар (эллипстик, цилиндрлик жана башка) кирет; 2) Анализдик функциялар классы арифметика, алгебра жана анализдин негизги амалдарына карата туюк, башкача айтканда анализдик функцияларга арифметикалык негизги амалдарды колдонгондо, анализдик коэффициенттүү алгоритмдик теңдемелерди чыгарганда жана аны дифференциалдаганда, интегралдаганда кайра эле анализдик функцияны алабыз; 3) Анализдик функция орчундуу жалгыздык касиетине ээ: ар бир анализдик функция «бир түйүндү» түзөт, өзүнүн жашоо облусунда «бирдиктүү» функция болот. Ал атайын функциялар теориясында, ошондой эле математиканын башка бөлүмдөрүндө, физикада, механикада, айрыкча гидродинамикада кеңири колдонулат. Эгер D облусунда аныкталган f(z) комплекстүү маанилүү функциясы 2QeD чекитинин аймагында f(2)=a0+a;(220)+...+an(2-20)“+... даражалуу катары менен аныкталса, анда ал z0 чекитинде анализдик (голоморфтуу) деп аталат. D облусунун бардык чекиттеринде анализдик болгон функция бул облуста анализдик функция болот. 20eD чекитинде анализдик функция болсо бул чекитте дифференциалданат. f(z)= =u(x ,y)+iu(x ,y), мында 2=x+iy функциясы 20eD чекитинде анализдик функция болсо, анда Коши - Ри-8u _ dv8u _ dvман шарты т- _ "т- > T" _ - V” аткарылат. Анализдик функция 8x 8y8y8х теориясында Кошинин интегралдык теоремасы чоң мааниге ээ: эгер f(2) функциясы D облусунда анализдик функция болсо, анда D облусуна тиешелүү болгон каалаган облусту чектеген Г туюк ийри сызыгы үчүн J f{z) dz = 0 деп жазылат. Буга тескери теорема да орун алат: эгер f(z) функцпясы D облусунда үзгүлтүксүз жана каалагандай Г с D туюк контур үчүн J f (z)dz = 0 болсо, анда f(z) Г функциясы D облусунда А. ф. болот (МорераzeD Кошинин ч f1 r f (X) dX теоремасы). f (z) = —т J — 2m д z – X интегралдык формуласы. D облусунда анализдик жана бул облуста пределдик чекитке ээ болгон кандайдыр бпр көптүктө бири-бирине дал келүүчү эки функция бүт D облусунда бири-бирине дал келет. Айрым алганда, нөлдөн айырмаланган D облусунда ал обочолонгон нөлдөргө гана ээ болушу мүмкүн. Анализдик функциянын аналитикалуулугу бузулган чекиттери өзгөчө чекиттер деп аталат. Бүт тегиздиктеги анализдик функция бүтүн функция деп аталат.
Ипотека банкы
Ипотека банкы – кыймылсыз мүлктү күрөөгө алуу менен узак мөөнөттүү насыя берүүчү банк. Ал күрөөгө коюлган кыймылсыз мүлктү камсыз кыла турган күбөлүк баракчасын да чыгарат.
Адмирал (калдыркан)
Адмирал (калдыркан) (Pyrameis atalanta) - калдыркандардын бир түрү.
Дүйнөнүн бардык акчалары
Дүйнөнүн бардык акчалары (All the Money in the World) — Криминал жана триллер жанрндагы, режиссёр Ридли Скотттун көркөм тасмасы. Тасманын мазмуну Жон Пирсондун «Пол Гетти: Миллиондордун түйшүгү» китеби боюнча, чыныгы окуянын негизинде тартылган. Башкы каармандын образында:Мишель Уильямс, Марк Уолберг жана Кристофер Пламмер.Тасма 2017-жылдын аягында жарык көргөн жана “Оскар” сыйлыгынын 2018-жылкы талапкерлеринин катарын толуктайт.
21-февралда Бишкек шаарында КМШ өлкөлөрүндө эң алгачкылардан болуп тар чөйрөгө көрсөтүлгөн. Тасманын бет ачаары: АКШда, 25-декабрь 2017-жыл, Кыргызстанда жана Орусияда 22-февраль 2018-жыл.
Мазмуну
1973-жылы тарыхтагы эң бай адамдардын бири болгон Пол Геттинин өспүрүм небересин белгисиз адамдар акча талап кылуу максатында уурдап кетишет. Алар миллиардерден небереси үчүн 17 миллион доллар талап кылат. Бирок дүйнөдөгү эң бай гана эмес, эң сараң адам болгон Гетти небереси үчүн акча берүүгө шашылбайт.
Цайль-ам-Майн
Цайль-ам-Майн ― Германиянын Бавария Жериндеги шаар. Хасберге районуна карайт. Төмөнкү Франкония административдик округуна тиешелүү. Калкы – 5599 (2013-ж.). Аянты – 35.74 км2.
Файндлэй (Огайо)
Файндлэй (Огайо) (Findlay) — Огайо штатынын Хэнкок округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 38967 киши. Болжолдуу аянты - 44.8 км². FIPS коду — 39-27048.
Виола
Виола, виолалар - кылдуу тартма музыкалык аспаптардын түркүмдөрү. 15-кылымда пайда болгон. Алардын негизги түрлөрү: дискант, альт, тенор, бас. Булар бири биринен көлөмү жана диапазону жагынан да айырмаланат. Добушу назик, пас, 6 кылдуу (кээде 5-7 кыл да тагылат). Квартага күүлөнөт. 16-18-кылымдарда Батыш Европага жеке жана оркестрдин аспабы катары тараган. Ал эми 17-кылымдан тартып скрипка түркүмүндөгү (скрипка, альт, виолончель, контрабас) аспаптар сүрүп таштаган.
18-кылымдын биринчи жарымына чейин өз маанисин, музыкадагы ордун жоготкон эмес. Виола тикесинен бойлото кармалып ойнолгон.
2-Макан (дарыя)
2-Макан — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Макан дарыясынын сол жээгинен 9,8 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Улар-Таш
Улар-Таш — "Манас" эпосундагы топоним. Манас Алтайдан кол баштап келе жатканда, У.-Т-ты басып өткөнү эскерилет. Бээжинге Алмамбет менен чалгынга барган Сыргак баатыр Коңурбайдан жараланып, кыргыздын колуна кабар берүү үчүн баратып, У.-Т-тын бетинде кароол карап жаткан Бакайга жолугуп, уруштун жайын билдирет (Сагымбай Орозбаков, 4. 319).
2-Макан (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Магнитогорск суу тармагынан Ириклинск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ариддик климат
Ариддик климат - өтө кургак климаттуу зоналар үчүн мүнөздүү. Жаан чачындын жылдык нормасы 250 ммден ашпаган жерлер.
Климатологдор райондун кургакчылык деңгээлин аныкташ үчүн сандык коэффициентти киргизгенге аракет жасашкан. Жер бетине түшкөн жаан-чачын менен эвотранспирациянын деңгээлинин катышы кургактыкты көрсөткөн сандык коэффициент болот. Ал эми бир аз гана мезгил, мезгили менен кургак болуп, жаан чачындын саны аз аймактада потенциалдык эвопотранспирация ыкмасы колдонулат.
Гамзат Цадаса
Гамзат Цадаса - (21. 8. 1877, азыркы Дагстан, Хунзах району, Цада айылы 11. 6. 1951, Махачкала) авар акыны, Дагстан эл акыны (1934). Р. Гамзатовдун атасы. Медреседе окуган. 14 жашынан ыр жазган. Алгачкы большевиктик гезитте («Красные горы», 1921) иштеп, анда «Тоолук кедейлерге», «Советтерге кимдер шайланды» жана башка ырларын жарыялаган. 1920-жылдардагы чыгармаларында феодалдык-патриархалдык көрүнүштөрдү сынга алган. Гамзат Цадаса «Адат шыпыргысы» (1934) аттуу ырлар жыйнагынын, «Кырсыктуу сандык» пьесасынын, «Чабан тууралуу жомок» поэмаларынын автору. Гамзат Цадасанын чыгармачылыгы авар фольклору менен тыгыз байланышта. А. С. Пушкин, И. А. Крыловдун чыгармаларын авар тилине которгон. Гамзат Цадасага «Тандалган ырлары» үчүн СССР мамлекеттик сыйлыгы берилген (1951). Айрым чыгармалары кыргыз тилине которулган. СССР Жогорку Советинин 3-чакырылышына депутат болгон. Эки Ленин ордени менен сыйланган.
Күлө
Күлө — думана, дервиштердин шоңшогой чокулуу атайы баш кийими. Адатта ак кездемеден жасалгандыктан ак Күлө деп айтылса керек. "Манас" эпосунда Ак күлөлүү аксакалдын кайыбынан пайда болушу жөнүндө «Ак күлөлүү думана, Асасы бар шапап Кайдан келди билинбейт» (Сагымбай Орозбаков, 1. 86),— деп айтылат, к. Думана.
Обструкция
Обструкция (лат. obstructio - тоскоолдук) - каршылыктын түрү, көпчүлүктүн каршылык көрсөтүүсү, негизинен парламенттеги айрым бир көрүлө турган чаралардын бир нерсени көздөгөн жарылуусу.
Парламенттик Обструкция кандайдыр бир депутаттардын (фракциялардын, топтордун) бирикмеси. Парламенттик процедурада (пленардык отурумда бул же тигил суроолор боюнча жарыш сөздөр, бир депутаттын сүйлөгөн сөзү) каралып, бир же бир канча көрүлө турган чаралардын нормалдуу өтүшүнө тоскоол кылуу. Депутаттардын бирикмеси муну менен өздөрүнүн терс мамилелерин көрсөткүлөрү келет. Парламенттик
Обструкциялардын методдору ар түрдүү болушу мүмкүн: ызы-чуунун түзүлүшү, чогулуш отурумундагы баш-аламандык, уюштурулбагандыктын болушу, каралып жаткан суроонун чегинен чыгып кеткен узун сүйлөмдөрдү айтуу, кандайдыр бир нерсенин жаралышына карты туруу, тоскоол кылуу ниетинде багытталган башка демонстративдик иштердин болушу. Мындай иштер башка сферада да болушу мүмкүн. Обструкцияга катышкан адам - обструкционист деп аталат.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Исаак Ньютон
Сэр Исаак Ньютон (англ. Sir Isaac Newton, григориандык жылсанак боюнча - 1642-жылдын 25-декабрында туулуп, 1727-жылдын 20-мартында өлгөн, ал эми юлий календары боюнча – 1643-жылы 4-январда туулуп, 1727-жылдын 31-мартында кайтыш болгон) – британдык атактуу физик, математик жана астроном. Ньютон азыркы доордогу физика илиминин негиздөөчүлөрүнүн бири болуп саналат.
Кыскача өмүр таржымакалы
Анын “Табигый философиянын математикалык башаттары” аттуу фундаменталдык эмгегинде дүйнөлүк тартылуу күчү мыйзамы жана классикалык механиканын калыптанышына өзөк болгон үч физикалык мыйзам баяндалган. Ньютон дифференциялык жана интегралдык эсептөө, түстүүлүк теориясы жана башка математикалык жана физикалык теорияларды иштеп чыккан.
Анын атасы Улуу Британиянын бөлүгү - Англиянын Линколншир жергесиндеги Вулсторп кыштагында өзүнө тың орто чарба дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Атасы ал төрөлө электе көз жумган. Ымыркайга Исаак деп атасынын ысымын коюшкан.
Ымыркай кезинде оорулуу болуп өскөн менен, Исаак Ньютон узак жашап, 84кө чыгып дүйнөдөн өткөн.
Ньютон 1661-жылы Кембриж шаарындагы даңазалуу университеттин Тринити-коллеж (Ыйык Үчүлтүк Кудай коллежи) окуу жайына өтөт. Андан соң ал 30 жыл бою дал ушул коллежде окуп жана эмгектенген.
Сэр Исаак Ньютон 1727-жылдын 20-мартында атажуртунда өлгөн.
Илимий мурасы
Анын үч томдук “Табигый философиянын математикалык башаттары” (латынча Philosophiae Naturalis Principia Mathematica) эмгеги 1686-1687-жылдары жарык көргөн.
Ньютондун эмгектери физика жана математика илимдеринде жаңы доорду ачып берди. Ал Галилей түзө баштаган теориялык физика илимин калыптандыруу ишин жыйынтыктаган.
Бир чети, бул тажрыйба маалыматтарына негизделсе, экинчи чети, табигый кубулуштардын сандык-математикалык сыпатталышына негизделген.
Иовчук, Михаил Трифонович
Иовчук, Михаил Трифонович (1908–1990) – философ, философия илимдеринин доктору (1946), проф. (1939), СССР илимдер Академиясынын корреспондент мүчөсү (1946). Философиянын тарыхы, марксизм-ленинизмдин тарыхы, тарыхый материализм, маданий теориянын проблемалары менен байланышкан илимий эмгектерди түзгөн. Негизги эмгектери орус философиясынын тарыхына жана марксизм-ленинизмге арналган. 18–19-кылымдардагы орус материализминин тарыхы, өзгөчө 19 кылымдагы орус революциячыл демократтардын материалисттик философиясынын марксизмге чейинки философиядагы жана коомдук ойломдогу орду тууралуу олуттуу изилдөөлөрдү жүргүзгөн. Совет коомунун маданий өнүгүү проблемалары башкача социологиялык изилдөөлөрдүн автору. Иовчук, Михаил Трифоновичтун редакторлугу астында Белинскийдин, Добролюбовдун, Плехановдун, украин философ-революциячыл демократтардын тандалма философиялык чыгармалары, Плехановдун «Адабий мурасы» (бул басылмалардын кириш бөлүгүндөгү макалалардын автору Иовчук, Михаил Трифонович болгон), Герцендин, Огаревдун жана башкалар тандалма философиялык чыгармалары басылып чыккан. Иовчук 6 томдон турган «Философиянын тарыхы» аталган басылманын (көп сандаган чет тилдерине которгон), «Философиялык энциклопедиянын» авторлорунун жана редакторлорунун бири.
Сыдык Чымырбай уулу
Өмүрү
Небереси Дөөлөт Сыдыковдун айтуусу боюнча Сыдык Чымырбай уулу 1890-жылы Ысык-Көлдүн Коңурөлөң айылында төрөлгөн. Саяктын каракучкачынан. Өнөр кандан-канга, атадан балага муундан-муунга бериле турган Теңирдин белеги, элдин энчиси. Өнөр энеден да өтө турган өзгөчө өнүмдүү данек сыяктуу. Сыдыктын атасы Чымырбай сөзмөр болгону менен энеси Баалы (Айче) сөзгө уста чебер, кошокчу акын киши экен. Анын акындыгы айылына маалым болгон. Анын бир мисалы катары: өзүнүн төркүнү болгон алакөз уруусунун семиз ую сайгактап келатып арка моюну астында калат. Айылдаштарына таратып жаткан этинен мен да алайын деп келет, келсе этти бөлүп алышып көп коңүл бөлбөй кол кесерге дегендей кичине чыгарып беришет ошондо Айче эне: Сарала минип желдимби Алакөздүн жалгыз уюн алгын деп. Сайгакка кабар бердимби Эт алам деп ээлигип Силерди төркүнсүнтүп келдимби Атайын келсем алыстан Ушуну араң бердиңби... деп токтобой ырдап баштаганда кызыке болду итчилик бизден кетти дешип атып токтотуп калышат. Кабын толтуруп берип, сыйын көрсөтүп жиберишкен экен. Энесинин жамакчылыгы улуу жомокко булактын чыккан жериндей башат болсо керек.
Колдонулган адабият
Респубиликалык "МАНАС" жаштар ордосу, "Манасчылар" Б-2010ж.
Ипотекалык облигация
Ипотекалык облигация – кыймылсыз мүлк (жер, өндүрүш жана туракжайлары) менен камсыздоо үчүн чыгарылып, туруктуу пайыз алып келе турган узак мөөнөттүү баалуу кагаз.
Юдин Павел Фёдорович
Юдин Павел Фёдорович (1899–1968) – советтик философ жана коомдук ишмер, СССР илимдер Академиясынын академиги. 1931-жылы кызыл профессура Институттун бүтүргөн. 1938–1944-жылдары СССР ИА философия институтунун директору, 1937–1947-жылдары мамлекеттик басмалардын Бирикмесинде директор. 1946–1953-жылдары «Советская книга» журналынын башкы редактору. 1953–59-жылдары СССРдин КЭРдеги элчиси.
Негизги эмгектери диалектикалык жана тарыхый материализм, илимий атеизм, илимий коммунизмдин теориясы, марксисттик философиянын тарыхына арналган. СССР Жогорку Советинин 2 жолку депутаты. Эки ирет Ленин ордени менен сыйланган.
Адрианихт сымалдуулар
адрианихт сымалдуулар (Adrianichthyidae)  - каңылтыр тиштүү балыктардын бир тукуму, буларга (Adrianichthys) — адрианихттер уруусу кирет.
Литвалык литасы
Литвалык литасы — Литванын акча бирдиги.
1 литас = 100 центга тете.
Чимген
Чимген (лат. кыр. Cimgen) — Кыргызстандын Баткен облусунун Лейлек районундагы айыл. Исфана шаарына кирет.
Калкы
Калкы - 3 325 киши.
Улугат
Улугат — "Манас" эпосунун эпизоддук кейипкери. Каныкейдин нөкөрү. Манас Каныкейге күйөөлөп баргандагы ат чаап жар тандоодо аты төртүнчү келген Ажыбай тагдырына буюрган У-ка үйлөнөт (Сагымбай Орозбаков, 2. 418, 422).
Гамильтон
Гамильтон — Улуу Британия ээлиги Бермуда аралдарынын административдик борбору (1815-жылдан). Калкы 0,9 миң (2006). Бермуда аралынын борбордук бөлүгүндө. Аралдагы башкы порт (негизинен туристтердин кемелери менен яхталарын тейлейт; контейнер терминалы). 1790-ж. негизделген. 1897-жылдан шаар статусуна ээ. Деңиз жээгин бойлой курулган курулуштар, ратуша, кафедралуу собор (1911), Ыйык Эндрю чиркөөсү (1846), Виндзор аксарайы, Гамильтон форту (19-кылымдын ортосу) сакталган. Музей, улуттук галерея, король яхта-клубу бар. Шаардын экономикасынын негизин тейлөө чөйрөсү түзөт. Чет өлкөлүк камсыздоо жана финансы компаниялары (салыктан жеңилдетилген) иштейт. Турист бизнеси жана чекене соода өнүккөн.
Уйкаш
Уйкаш, рифма — эки же андан ашык саптын айрым тыбыштарынын же тыбыштык комплекстеринин кайталанышы, окшошуусу; ыргактык биримдиктеги тыбыштык кайталоолор. Уйкаштык болуш үчүн эки же андан артык сап керек, аларда тыбыштык окшоштук болушу зарыл. "Манас" эпосу ыр түрүндөгү чыгарма болгондуктан кыргыз ырынын мыйзам ченемине ылайык уйкаштыкка негизделген. У. эпосто ыр түзүүнүн негизги каражаты катары кызмат кылат, башкача айтканда "уйкаш ырды уюштурат, ырдагы сөздөрдү чачыратпай кармап турат, ыр саптарын эсте каларлык жана уккулуктуу кылат" (С. Жигитов, Көркөм сөз маселелери, Фр., 1982, 230-б.).
Анализдик химия
Анализдик химия - заттардын химиялык курамын жана түзүлүшүн аныктоочу ыкмалардын теориялык негиздерин, практикалык ыкмаларын изилдөөчү илим. Ал 19-кылымдын башында калыптанган. Анализдик химия анализдин максатына жараша сапаттык жана сандык болуп бөлүнөт. Сапаттык анализде изилденүүчү заттын курамында кандай элементтер, иондор, молекулалар, изотоптор же фазалык компоненттер бар экендиги аныкталат. Сандык анализде булардын сандык катыштары табылат. Химиялык анализ элементтик, молекулалык жана фазалык болуп үчкө бөлүнөт. Органикалык эмес заттарды изилдөө үчүн негизинен элементтик анализ жетиштүү, ал эми органикалык заттардын химиялык жаратылышын мүнөздөө үчүн элементтик анализ менен катар молекулалык анализ жүргүзүлөт. Анализдик химиянын методдору химиялык, физикалык-химиялык жана физикалык болуп үч топко бөлүнөт. Химиялык методдор аныкталуучу зат менен тиешелүү реактивдин ортосунда жүрүүчү реакцияга негизделет. Ал салмактык (гравиметрия), көлөмдүк анализ (титриметрия) жана газ анализи болуп айырмаланат. Салмактык анализде аныкталуучу зат эритмеден эркин же химиялык бирикме түрүндө бөлүп алынып, анын массасы аркылуу сандык катышы табылат. Көлөмдүк анализде аныкталуучу заттын эритмесине тиешелүү реактивдин (титрант) белгилүү концент-дагы эритмесин өз ара толук реакциялашканга чейин тамчылатып кошот. Мындай процесс титрлөө деп аталат. Титрлөө бүткөндө, индикатордун түсү өзгөрөт (эквиваленттик чекит). Эң аз өлчөмдөгү заттарды жана химиялык касиеттери боюнча өз ара жакын элементтерди анализдөө үчүн физикалык-химиялык жана физикалык методдор колдонулат. Буларга рефрактометрлик, поляриметрлик, спектрдик, рентген-спектрдик, радиохимиялык жана башка ыкмалар кпрет. Өнөр жайдагы технологиялык процесстерди көзөмөлдөөдө жана айлана-чөйрөнү булгоочу заттарды аныктоодо анализдик химия ыкмаларынын мааниси өтө чоң.
Уйкаш
Кыргыз ырларынын уйкаштыгын классификациялоонун негизинде "Манастын " У-тык системасын төмөнкүдөй бөлүштүрүүгө болот.
1. У-тардын саптагы ордуна карай бөлүнүшү. а) Башкы У. (саптын башындагы сөздөр уйкашат); мисалы Бөлөк өлүк дүйнөңдү, Бөлүккө салып жайнатып (Сагымбай Орозбаков, 3. 89). б) Ички У. (саптардын ичиндеги сөздөр уйкашат. в) Аяккы У. (саптардын аягындагы сөздөр уйкашат), мисалы,
Көкөтөйдүн көк туусу   а
Көтөрүлдү калкылдап. б
Ырамандын Ырчыуулу    а
Жар чакырып баркылдап. б
а)   Жөнөкөй У. (саптын аягындагы бирден гана сөздөр уйкашат); мисалы,
Найзалашып жатканда,   а
Көөдөгүмдөн оолуктум. б
Карачанын Сайкалдын,   в
Алдынан чыгып жолуктум. б
б)   Татаал У. (эки же андан ашык сөздөрдөн, сөз айкаштарынан түзүлөт). Татаал У-ты өз ара экиге бөлсө болот.
Кош кабат татаал У.
Кайраты бойдо жок болуп. а
Редифтүү татаал У. (акыркы сөздөрдүн кайра-кайра кайталанышы, башкача айтканда редифтин жардамы менен түзүлөт). Мисалы,
Балтыр этиң толо элек,   а
Балбан күчүң боло элек. а
Жүрөк этиң толо элек,   а
Жүткүнөр кезиң боло элек. а
Нар буурадай кеңгиреп,   а
Намыс үчүн зеңгиреп,   а
Турган экен Коң төрө,   б
Сайышты самап эңгиреп. а
Толук эмес У. (айрым гана тыбыштар, көбүнчө сөз мүчөлөрү уйкашат да, уйкаштык жарым-жартылай, толук эмес болот); мисалы,
Көп кыялды ким тыяр,   а
Көп сүйлөбө жакшылар. а
Акдөө, Көкдөө, Кызылдөө,   а
Ат көрбөгөн баары жөө. а
"Манастын " ыр түзүлүшүндө толук У. басымдуу болуп, чыгарманын уккулуктуулугун арттырып турат.
а) Эгиз (жуп) У. (саптар экиден жупта- шып уйкашат); мисалы,
Топосу тоодо бөлүнгөн,   а
Толук дүйнө көрүнгөн. а
Жети жњз миң жылкысы,   б
Жети жүз экен жылкычы. б
б)   Аксак У. (биринчи, экинчи, төртүнчү саптар уйкашат да, үчүнчү саптан аксап өтөт). У-тын бул түрү эң көп колдонулат. Мисалы,
Каарданса кармаган,   а
Кармаганын чайнаган,   а
Кара кытай манжуудан,   б
Кармашаар жоосу калбаган,   а
в)   Шыдыр У. (бардык саптар катары менен шыдыр уйкашат), мисалы,
Кара курттай быжылдап, Найзанын учу жылтылдап, Адамдын башы кылтылдап Жер союлуп былкылдап.
г)   Аттама (кайчы) У. (саптар ортодо бирден сапты, кээде экиден сапты аттап уйкашат); мисалы,
Каргышы ката кетпеген,   а
Калыңдык менен тепсеген,   а
Каныштан каргыш албасын! б
д)   Оромо У. (биринчи сап менен төртүнчү сап уйкашып, ортодогу өз ара уйкашкан эки сап- ты ороп турат). "Манас" эпосунда сейрегирээк жолугат.
Намыстанып калыптыр,
Бокмурундун башына
Келип алып ашына   б
Бейорун өкүм салыптыр. а
"Манас" эпосунда У-тын мындан башка сейрек болсо да учураган түрлөрү бар. Чыгарманы аткаруу процессинде бир строфада У-тын бир нече түрү да колдонулган. Улам акыркы сөзгө карай У. кууп кете берген. Мисалы, Жыйырма алты саптан турган бир строфадагы У. схемасы: а-а-б-в-б-г-г-д-д-ж-ж-з-ж-ж-и-к-и-л-м-н-ң-о- м-м-ө-ө
Кырк чоронун артынан,   а
Баатыр жөнөп калганда,   б
Жерди басып аягы,   в
Токтой тургун баатыр деп,   г
Тозулган киймиң акыр деп,
Катар киймиң эски деп,   д
Кара торпок кескилеп,   д
Эски киймин талатып,   ж
Эгесине зар айтып,   ж
Басып үйдөн чыгаарда   з
Сары улактан таптырып,   ж
Садагасын чаптырып,   ж
Жеңеңдин иши ушундай,   и
Жетим бала башына   к
Бирден жамбы муштумдай. и
Эси бары дүйнө деп   л
Колтугуна катышып,   м
Көөдөктүн ишин көрүп ал,   н
Көчөдөгү бакалга   ң
Жети-сегиз жаңгакка   о
Бир жамбыны сатышып,         м
Көчөгө салып атышып,            м
Жетим менен жесирди             ө
Жергесине келтирди                ө
Көрүнүп тургандай строфанын уйкаштыгы өтө эркин, уйкашсыз калган саптар да көп (в-з-к-л-н-ң-о), ал түгүл уйкаштык бир топ саптан кийин кайталанат (м кайра төрт саптан кийин үндөшөт). "Манастын " ырларына айрыкча аралаш У. мүнөздүү, башкача айтканда ыр тобу баштан аяк өзгөрүлүп У-а берет. Айрым окумуштуулар мындай ык эпикалык стилди сактоого мүмкүнчүлүк түзгөндүктөн аны эпостун ыр түзүлүшүндөгү туруктуу белги катары карашат (К. Кырбашев).
Ошондой эле У. кууп кетүү чыгарманы мазмундук, көркөмдүк жагынан кемитип коюшу мүмкүн. "Манаска" "кеп айтат — деп айтат", "Чубак — чунак", жер эле — эл эле", "сөз жетпес — көз жетпес", "мунарык-тунарык", тоо барбы — жоо барбы" деген өңдүү туруктуу У-тар да бир топ учурайт.
"Манас" эпосунун ыр түзүлүшүндөгү У-тыкка мүнөздүү дагы бир көрүнүш — редиф. Редифти колдонуу менен манасчылар өзгөчө басым түшө турган сөздү бөлүп көрсөтүшөт, тексттин ошол бөлүмүнүн өзөгү редиф менен байланышат жана ырдын эмоциялык-экспрессиялык таасирин күчөтүп, манасчынын аткаруу чеберчилигин ар тараптуу кылат.
Левая Мюмдя-Хэвы-Яха
'''Лев. Мюмдя-Хэвы-Яха''' — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Мюмдя-Хэвы-Яха дарыясынын сол жээгинен 27 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Күлтүкан
Күлтүкан — "Манас" эпосунун  эпизоддук кейипкери. Шоорук кандын балбаны «Жетимиш кулач пил минген» К. он эки миң балбан менен чогуу Манаска каршы келип, Аккелтенин огунан өлөт (Сагымбай Орозбаков, 2. 203, 213—214).
Гамлет
Гамлет - (The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark)) У. Шекспирдин аты окшош трагедиясынын каарманы (1603-жыл). Гамлеттин ысмы ички дүйнөсү карама-каршы, олку-солку адамды мүнөздөөчү сөз катары колдонулат. «Гамлетизм» конкреттүү коомдук жагдайга жараша эрки боштуктан максаттуу чечкиндүүлүккө чейинки маанини түшүндүрөт.
Анализдин кинетикалык методдору
Анализдин кинетикалык методдору - реакцияга кирүүчү заттардын концентрациясы менен химиялык реакциялардын ылдамдыгынын ортосундагы көз карандылыкка негизделген химиялык анализ. Мында убакыт бирдигинде реакцияга кирген баштапкы заттардын же пайда болгон продуктунун саны өлчөнөт. Аныкталуучу элементтин катализатор катары реакцпянын ылдамдыгына (v) көрсөткөн тааспрп төмөнкү теңдеме менен туюнтулат: V=kck с A C| = dC—, мында, dt Ck CA, CB, C| - каталпзатордун, баштапкы заттардын жана продуктунун концентрациялары; k - ылдамдык константы; t - убакыт. Бул методдор менен микроэлементтер жана металлдардын, куймалардын, суунун, өтө таза заттардын курамындагы эң аз сандагы кошулмалар аныкталат.
«Варшавянка»
«Варшавянка» - поляктардын жана орустардын революциялык ыры. Биринчи жолу 1883-ж. поляк тилинде В. Свенцицкийдин текстинде, 1897-жылдан Г. Крижановскийдин сөзүндө ырдалган.
19-кылымдын ортосунда поляк эмигранттары Парижде «Марш зуавов» деген атта ырдап чыгышкан.
Абдулла ибни Зубайр
Абдулла ибни Зубайр (1/622 – 73/692) – атактуу мусулман саясий ишмер жана Мухаммед пайгамбардын  сахабасы.
Балалык чак
Хижранын 1-жылы төрөлгөн. Абдулла ибни Зубайр мухажирлердин арасындагы Мадинадан төрөлгөн биринчи наристе болгон. Мухаммед пайгамбар, бардык мусулмандар менен кошо, бул окуяга сүйүнгөн жана баланы Абдулла деп атаган. Кичине Абдулла жашоосундагы өзүнүн алгачкы кадамдарын пайгамбардын кароосунда кылган жана андан көп нерсе үйрөнгөн.
12 жашында Абдулла ибни Зубайр, өзүнүн атасы менен чогуу, Ярмуктагы салгылашта мусулман аскеринин жайлашмасында болгон (13-ж). Кийин Мисирдин алынышына катышкан. Түндүк Африкадагы берберлерге каршы салгылаштарда айрыкча өзгөчөлөнгөн.
Көтөрүлүш
Хусайн ибни Али менен бирге ал халиф Йазидге, Муавия ибни Абусуфяндын уулуна, итаат кылуудан баш тарткан, анткени, алгачкы халифтердин башкаруу принциптерин бузууну жана Халифатта падышалык сулаленин бийлигинин орношун каалаган эмес. Качан Абдуллага Хусейндин Кербаладагы кайгылуу өлүмү жөнүндөгү кабар жеткенде, ал халиф Йазидге ачыктан каршы чыккан, анткени, Мухаммед пайгамбардын  небересинин өлүмүнө күнөөлүү болгон бийликтин өкүлдөрүнө баш ийүүнү каалабаган. Ал антиумеййилик кыймылдын баштыгы болуп чыкты жана ага Мекке менен Мадинанын, андан кийин бүт Хижаздын тургундары берилдикке ант беришти. Жооп катары халиф Йазид Абдуллага каршы өзүнүн армиясын жүргүздү, бирок тигил ал аскерлер менен согушуудан коркподу. Уруштар 64-жылы бою жүрүп жатты, халиф Йазиддин өлүмү тууралуу кабар келгенчекти. Ушундан кийин, армия Хижаздан Сирия багытын көздөй чегинди, анан бул региондогу бийлик Абдулла ибни Зубайрга өттү.
Халиф
Анын башкаруусун, ошондой эле, Халифаттын Йемен, Басра, Куфа, Хорасан сыяктуу ж.б. провинциялар тааныган. Умеййилердин бийлиги Сирияга жана Мисирдин айрым региондоруна гана тараган. Ушул себептен Абдулла ибни Зубайр мыйзамдуу халиф болуп таанылган жана хижранын 64-сүнөн 73-жылына чейин башкарган. Бирок, күчтөнгөн Умеййилер, Абду-л-Малик ибни Марвандын тушунда, Абдулла ибни Зубайрдын армиясын жеңилдикке учурата алышкан. Алардын аскери Хажаждын башчылында Меккени курчаган, бул болсо, Абдулланын башкаруу мезгили бою Халифаттын борбору болчу эле. Шаар чоң бузууларга дуушар болуп, акыры, ээленген. Абдулла ибни Зубайр аягына чейин шаарга кирген Умеййилердин аскерине каршы урушкан жана меккелик мечитте согушуп жатып баатырдык менен курман болгон. Өлүм учурунда ал 73 жашта болгон.
Илимде
Куран түшүндүрмөсүнүн, мусулман укугунун, хадистердин билгичи болгон. Анын берүүсүндө 30 дан ашык хадис белгилүү.
Инсан катары
Абдулла ибни Зубайр өзүнүн кайраты, тайманбастыгы, такыбалыгы, адилеттүүлүгү, жогорку адеби, сейрек учуроочу акылы жана көптөгөн башка изгиликтери менен өзгөчөлөнгөн. Ал ошондой эле тираниянын каалаган түрүнө каршы карама-каршылыксыз күрөшүүчү болгон.
Колдонулган булактар
Али-заде А. Исламский энциклопедический словарь. — Ансар, 2007. — ISBN 5-98443-025-8
Импритинг
Импринтинг(англ. imprinting, imprint - из калтыруу, чаптоо) – жандыктын эмбриондук өрчүүдөн кийинки алгачкы өөрчүү мезгилинде анын мээ кыртыштарында сырткы стимулдардын ар биринин өзгөчө жана туруктуу тандалып, из калтырышы.Физиологиялык түшүнүк менен айтканда мээ кыртышындагы борборлордо убактылуу байланыштардын пайда болуу касиети. Кыргыздардын «бүркүт уядан эмнени көрсө, учканда ошону алат» деген учкул сөзүнө туура келет. Импринтингдин илимий негизин 20–кылымдын 30-жылдары К. Лоренц түзгөн. Ал канаттуунун жыныстык импринтинги кайталанбайт, үйрөтүүдөн принциптүү айырмаланып турат деген. Мисалы, өрдөктүн ургаачысынын өзүнүн түрүнүн эркегин таануусу генетикалык программаланган, ал эми эркегинде жыныстык импринтиг көп учурда кайталанма болот.
Reflex
Ичилчү суу
Ичилчү суу – сапаты чарбачылыкка жарамдуулугу жана турмуш-тиричиликке колдонулушу жагынан санитардык эрежелер менен ченемдер аркылуу белгиленген тийешелүү стандарттар менен гигиеналык талаптарга жооп берген суу.
Текче
(Секичек, текичек, нишап) — кыз-келиндердин тебетей, элечек, көйнөк, чыптама өңдүү өздүк кийим-кечектерин коюучу буюм (баштыкча). Текче күзгү каптын үстүнө тагылат. Ар бир буюмдун өзүнчө өзгөчөлөнгөн жүз ачаар көркөмдүгүн уздар сары саптай алышат. Мунун жердиги үчүн көбүнчө кара же күрөң баркут тандайт. Буюмдун (75X40 см) четине «бычак учун» берип, анан сары өң менен кош жарыш сызык айланта «суу» жүргүзүп алат. Эми «Кыял оюмун» кызыл жиптен берип, анын четине көк жипти курчай саят да, кайрадан толкун өңдөнтүп, кызыл, сары кара жип аркылуу «ала мончок» (суу) жүргүзөт. Ушундан кийин төрт чарчыланган бадырайган сайма көчөттөрү бутактанып, «кочкор мүйүз оюму» өңдөнүп, булардын аралары «күн карама» же «байчечек», тынчтыктын символу — ак кептер кейиптенген көчөттөр сайылат.
Текче териден да, кийизден да, баркыттан да, шайы өңдүү таза кездемеден да тигилген. Тегереги чачыланып, бети кооз саймаланат. Анын төрт бурчуна боо тагылып, экөө керегенин башына, экөө уукка байланат. Мындай текченин эки жагы ачык болуп, буюм ошол көңдөйчөгө салынган. Мунун жээгин да бир элидей кундуздайт. Ага түшкөн сайма көчөттөрүнүн чекеси ак жип аркылуу күзгү каптай «ала мончоктолот».
Түштүк Кыргызстанда күзгү кап менен текче курак менен айкалыша жасалат. Туштук төрт «кочкор мүйүздүн» башында төрт «карга тырмак» чыгып, бурч-бурчунда — «карга тырмак» өзүнчө берилсе, кара жердикке кызыл өң жарашып, чакан туштукка бир эле табакча көрүнөт. Мунун четине «жагалмай канаттан» «жээги» чыгып, аралары «карга тырмак» көрүнөт. Топ чачылары, тор чачыктары анын көркөмдүгүн арттырып турат.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Бельсу дарыясы
Бельсу — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Томь дарыясынын оң жээгинен 682 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 83 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кондома дарыясын кошпогондо, Томдун башатынан Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Анализдин химиялык методдору
Анализдин химиялык методдору - заттын сапаттык, сандык курамын аныктоо ыкмасы. Химиялык анализ сапаттык жана сандык, ошондой эле элементтик, молекулалык, функциялык, изотоптук, фазалык болуп да айырмаланат. Химиялык анализ салмактык (гравиметриялык) жана көлөмдүк (титриметриялык) ыкмалар менен жүргүзүлөт. Салмактык ыкмада аныкталуучу элементти анализденүүчү заттан эркин түрдө, чөкмө түрүндө же газ түрүндө бөлүп алып, анын салмагы ченелет. Көлөмдүк анализде эритмелердеги аныкталуучу ион менен реакцияга кирүүчү заттын белгилүү концентрациядагы эритмесинин көлөмүн өлчөйт.
Кургак-Көл
Кургак-Көл (Кургак-Көл) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Сузак районундагы айыл. Ырыс айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 4 605 киши.
Улукман
Улукман, Лукман — мусулман жана байыркы араб мифологиясында орун алган адилет, акылман киши. Арабдарга ислам дини киргенге чейин өтө узак жашаган даанышман кары, акылман жана баатыр катары белгилүү болгон. "Манас" эпосунда негизинен ушул мааниде учурайт:
Балтачаны, балбаны,
Цирндорф
Цирндорф - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Фюрт (район)|Фюрт районуна карайт. Орто Франкония административдик округуна тиешелүү. Калкы – 25.957 (2013-ж.). Аянты – 28.78 км2.
Улукман
Улукманы, карысы
Жоо кайдалап токтобой,
Келип турду ал жерге
Улуу-кичүү баарысы (Саякбай Каралаев, "Семетей", 2. 225).
"Кыйла улукман карыңар, Кытайга элди бергенче Кырылгыла баарыңар!" (Саякбай Каралаев, "Семетей", 2. 245). Орто Азия элдеринде У. белгилүү дарыгер, табыпчылыктын пири катары да саналат. Кыргыздар У. деп Абу али Ибн Синаны аташкан.
Сай
Сай - агын суулардын жайылмасы же убактылуу аккан суулардын кургак нугу.
Адабият
[http://www.bizdin.kg/books/item/97-kg_geo *Кыргызстандын географиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. - Б.: 2004.] ISBN 9967-14-006-2
Форэст Парк (Огайо)
Форэст Парк (Огайо) (Forest Park) — Огайо штатынын Hamilton округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 19463 киши. Болжолдуу аянты - 16.9 км². FIPS коду — 39-27706.
Гамма
Гамма — 1) гректердин гамма тамгасынын (тыбышынын) атынан аталган орто кылымдагы музыкалык үн катарларынын эң төмөнкү добушу, азыр октава арасындагы добуштар тартиби; 2) добуш катарларынын ээрчишүүсү, башкы тондон баштап жогорулоочу же төмөндөөчү тартипте жайгашат. Гамма октаванын көлөмүндө, бирок жогору карай ошол принципте жайгашышын улантып, төмөн көздөй октавага жакындашат. Гамма курамынын санын көрсөтөт жана бийик добуштардын баскычын байланыштырат. Гамманын 7 добуштуу диатоника, 12 добуштуу хроматика, 5 добуштуу пентатонпка, мажор, минор сыяктуу түрлөрү бар. Гамма ар түрдүү добуштардан куралат. Мисалы, до добушунан түзүлгөнү до-мажор, ля добушунан түзүлгөнү ля-минор деп аталат. Гамма ырдоодо жана аспапта ойноодо такшалууну арттырып, чеберчиликти көтөрүүдө көнүгүү үчүн да пайдаланылат.
Мультикультуризм
Мультикультуризм - бул кайсы бир өлкөдөгү жана бүтүндөй дүйнөдөгү маданий бөтөнчөлүктөрдү өнүктүрүүгө жана сактоого багытталган саясат, теория же идеология.
Мультикультуризм - көпчүлүк маданияттын жалпы адамзаттык нукта өз ара жайылыш, байыш жана өнүгүш максатында маданияттардын жанаша жашоосун талап кылуудан турган чыдамдуулуктун аспекттеринин бири болуп саналат. Мультикультуризм идеясы негизинен маданий өнүгүштүн илгертен эле бийик деңгээли бар Европанын жогору өнүккөн коомдорунда сунушталат. Азыркы Европада Мультикультуризм баарынан мурун анын маданий талаасына «үчүнчү дүйнөнүн» (анын ичинде европалык өлкөлөрдүн мурдагы колонияларынан да) иммигранттарынын маданиятынын элементтерин киргизүүнү болжолдойт. Мультикультуризм сындоочулар жыйынтыгында көп кылымдардан берки маданий негиздердин, өнүккөн маданий салттардын толугу менен талкаланышын ырасташат, анткени мындай чалмакейлик дайыма орто заарлыкка алып келет. Алардын пикири боюнча, эгер келгиндердин маданий өнүгүшүнүн төмөнкү деңгээли сөзсүз түрдө жогоруласа, анда Мультикультуризм өлкөсүнүн жогорку маданий деңгээли сөзсүз түрдө төмөн түшөт.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Имян (Карайыдель району, Башкыртстан)
Имян — Башкыртстандын Карайыдель районундагы айыл, Урюш-Битуллин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 3 киши. Почта индекси — 452365, ОКАТО коду — 80234884005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Днепр
Днепр (Дняпро, Днепр, Дніпро, Днепр) — Орусия, Беларусия жана Украина аймактары аркылуу аккан суу. Узундугу (2200 км), боюнча Европадагы үчүнчү дарыя (Волга менен Дунайдан кийин). Алабынын аянты 504 миң км2. Валдай дөңсөөсүнөн башталып, Кара деңиздин Днепр лиманына куят. Жогорку бөлүгү кууш өрөөн, Орша шаары тушта кум жалчалары аркылуу агып, Кобеляк босогосун пайда кылат; төмөнкү агымында жайылмасы кеңийт. Башкы куймалары: Березина, Припять, Ингулец (оң), Сож, Десна, Псел, Ворскла (сол). Орточо чыгымы 1700 м3/сек. Төмөн жагы декабрдан мартка чейин, жогорку жагы апрелдин башына чейин тоңот. Буг менен Днепр-Буг каналы аркылуу байланышат. Суу менен камсыз кылууда жана сугатка (сугат каналдары: Днепр – Кривой Рог, Днепр – Донбасс, Түндүк Крым) пайдаланылат. Чатынан 1677 кмге чейин кеме жүрөт. Ортоңку жана төмөн кү агымында ГЭС каскаддары жана суу сактагычтар курулган. Боюнда Смоленск (Россия), Могилёв (Беларусь), Киев, Черкассы, Кременчуг, Каменское, Днепр, Запорожье, Никополь, Херсон (Украина) шаары жайгашкан.
Булактар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Күмүш-Так
Күмүш-Так — топоним. «Манас» эпосунда Таластагы белгилүү жерлердин бири катары эпосто көп эскерилет:
Үйүрлүү Марал, Күмүш-Так,
Журт күздөөгө сен консоң,
Кара-Буура, Канжайлак,
Чаткал тосо мен консом (Курама вариант, «Сейтек», 173,— деп эл күздөөчү жер катары сүрөттөлөт. Географиялык реалияда Талас Ала-Тоосунун бир тармагы, ашуу.
Ички аскерлер
Ички аскерлер – КР ИИМдин объекттерди кайтаруу, коомдун, мамлекеттин жана инсандардын кызыкчылыктарын коргоо, жарандардын конституциялык укуктары менен эркиндиктерин кылмыш ж. б. укукка каршы колсалуулардан сактоо боюнча аскердик-кызматтык милдеттерди аткарууга багытталган аскерлери. И. а-дин милдети: мамлекеттик маанилүү объектерди жана атайын жүктөрдү кайтаруу; эмгек-түзөтүү мекемелерин күзөтүү, камалган жана соттолгон адамдарды айдоо; КР ички иштер органдарына коомдук тартипти сактоо боюнча көмөктөшүү; өзгөчө кырдаалдарда коомдук коопсуздукту жана укук режимин камсыз кылуу; КР аймагын коргоого катышуу.
Автохтондор
Автохтондор (авто… жана гр. chthon – жер) - эволюция процессинде башка жактан келбей ушул эле чөйрөдө жаралып, азыркы мезгилде да ушул эле жерде жашаган организмдер түрү - аборигендер. Мисалы, Сары-Челектеги Семенов ак карагайы, Фергана кырка тоосундагы жаңгак, жапайы алма, алыча ж. б. Алар ушул жерлердин фаунасы менен флорасынын байыркы ядросун түзөт.
Сот бийлиги
Сот бийлиги - бийликтин үчүнчү бутагы болуп сот бийлиги эсептелет. Соттордун эң негизги максаты — сот адилеттигин ишке ашыруу. Бул эмнени түшүндүрөт? Мисалы, Жогорку Кеңештин Мыйзам чыгаруу жыйыны кандайдыр бир мыйзамды кабыл алды. Ага Эл өкүлдөр жыйыны макул болбой, Конституцияга карама-каршы келген мыйзам деп эсептейт. Эки палата бири-бири менен макулдукка келише албады. Бул учурда Конституция бузулду деген тарап Кыргыз Республикасынын Консти-туциялык сотуна кайрылат, ал болсо бул чырды бир тараптын пайдасына чечет. Конституциялык сот тара-бынан кабыл алынган чечим акыркы чечим болуп, даттанылууга жатпайт жана бардык мамлекеттик органдар, кызмат адамдары тарабынан милдеттүү түрдө атка-рылууга тийиш.
Же болбосо, кылмыш жасаган адамдардын ишин карап, аны күнөөлүү же күнөөлүү эмес деп таап, эгер күнөөсү бар болсо жаза чектей турган орган сот гана болуп эсептелет. Ошондой эле соттордо мүлктүк, үй-бүлө мамилесиндеги, эмгек мамилесиндеги жана баш-ка чөйрөлөрдөгү талаш-тартыштар каралат. Кыргыз Республикасындагы соттордун катарына Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту, Кыргыз Республикасынын Жогорку соту, Кыргыз Республи-касынын Жогорку Арбитраждык соту, облустук, райондук, шаардык соттор, облустук жана Бишкек шаарынын арбитраждык соттору, аскер соттору кирет. Кыргыз Республикасынын Конституциялык соту — Кыргыз Республикасынын Конституциясын сактоо боюнча сот бийлигинин жогорку органы болуп эсептелет да, Төрагадан, анын орун басарынан жана жети судьядан турат. Алар Президенттин сунушу менен Жогорку Кеңештин эки палатасы тарабынан 15 жылдык мөөнөткө шайланышат.
Конституциялык сот мыйзамдардын, Жогорку Кеңеш, Президент, Өкмөт жана жергиликтүү өз алдын-ча башкаруу органдары кабыл алган нормативдик ак-тылар, чечимдер, Конституцияга карама-каршы келген учурларда, аларды Конституцияга ылайык эмес деп таап, жокко чыгарат. Президентти шайлоонун мыйзамдуулу-гу, Президентти, Конституциялык соттун, Жогорку сот-тун жана Жогорку Арбитраждык соттун судьяларын кыз-маттан четтетүү жөнүндөгү маселе боюнча корутунду чыгарат. Жергиликтүү соттордун судьялары кылмыш жасап кармалып калган учурларда, аларды кылмыш жоопкерчилигине тартууга макулдук берет. Ошондой эле, Кыргыз Республикасынын Конституциясына өз-гөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү боюнча корутунду берет. Конституциялык укуктары бузулду деп эсептешкен граждандар дагы Конституциялык сотко кайрылууга акылуу.
Кыргыз Республикасынын Жогорку Арбитраждык. соту жана облустардын, Бишкек шаарынын арбит-раждык соттору Кыргыз Республикасынын арбитраждык сотторунун системасын түзүшөт. Арбитраждык соттор менчиктин ар түрдүү формасына негизделип чарба жүргүзүүчү субъектилердин ортосундагы мамилелерден жана аны башкаруудан келип чыккан талаштарды чечет. Мисалы, дыйкан чарбасы өндүргөн данын келишим боюнча элеваторго төгүп берген, бирок ал акчасын бербей кечеңдетсе, дыйкан чарбасы акчаны жана кеткен чыгымдарын өндүрүп берүү үчүн арбитраждык сотко кайрылат. Арбитраждык сот мыйзамга ылайык ал ишти карап, тийиштүүлүгүнө жараша чечим чыгарат. Чечим милдеттүү түрдө аткарылууга жатат. Облустук жана Бишкек шаардык арбитраждык сот-торунун ишине көзөмөлдүктү Кыргыз Республикасынын Жогорку Арбитраждык соту жүргүзөт, башкача айткан-да алар мыйзамга туура келбеген чечим чыгарса, аны бузуп туура чечим чыгарылышына жетишет.
Аналитизм
Аналитизм (тил илиминде) (грекче analysis ажыратуу, бөлүү) - сөздөрдүн сөз жасоочу жана форма жасоочу бөлүктөрдөн турган абалы. Мисалы, «соодагерлердин» десек, ал «соода + гер + лер + дин» деп ажырап кетет. Бул үлгү менен башка сөздөрдү жасоого болот. Мында сөздүн уңгусу «соода», ага -гер мүчөсү уланып, жаңы сөз пайда болду, -лар мүчөсү ошол жаңы сөздүн көптүгүн билдирсе, -дин жөндөмө мүчөсүн түшүндүрөт. Буга окшогон көрүнүштү этиштен да байкоого болот. Этиште форма жасоочу элементтер сөз менен берилиши да ыктымал.
Натан Гэмбл
Натан Гэмбл (Nathan Gamble; төрөлгөн 12 январь, 1998, Такома, Вашингтон, АКШ) — америкалык актёр, «Вавилон» көркөм фильминдеги ролу үчүн 2007-жылы «Жаш актер» сыйлыгына көрсөтүлгөн.
Улуу-Кулжа
Улуу-Кулжа — "Манас" эпосундагы топоним. Бокмурун атасы Көкөтөйдүн ашын өткөрүү үчүн жер тандап:
Мен о жерден көчөмүн.
Бакты-Курай басамын,
Улуу-Кулжа чатынан,
Кичи-Кулжа башынын
Ортосуна кономун... (Радлов жазып алган вариант, 147), — дейт.
Географиялык реалияда Синьңзяндагы ири шаар жайгашкан өрөөн.
Жаныбарлардын агоностикалык жүрүм-туруму
Жаныбарлардын агоностикалык жүрүм-туруму (грек тилинен agonistikos – күрөшүүгө жөндөмдүү) - жаныбарлардагы бир түрдүн жандыктарынын ортосундагы келишпөөчүлүктө байкалуучу атаандаштардын бири-бирине нес көрсөтүүлөрүн, кол салуу, куугунтуктоо, жеңилдигин көрсөтүү сыяктуу аракеттеринин татаал комплекси.
Аистоподдор
аистоподдор (Aistopoda)  - амфибиялардын байыркы бир түркүмү.
Сурьма куймалары
Сурьма куймалары —  азыркы мезгилдеги белгилүү металлдар көпчүлүгү сурьма менен ар түрдүү бирикмелер жана куймалар берет. Алардын саны 200 ашат. Ошондуктан өндүрүлгөн сурьманын 80% жакыны ар түрдүү касиетке ээ болгон куймалар, бирикмелер алуу үчүн жумшалат. Алардан подшипниктер, типографиялык ариптер, аккумулятор пластинкаларын, к-та щелочторго туруктуу идиштер, түтүкчөлөр, насостор, телефон кабелдерин жана башка жасайт. Өтө таза сурьманын алюминий, галий жана индий металлдары менен берген бирикмелери (АlSb, GаSb, InSb) жарым өткөргүч катары кеңири колдонулат.
Ички аудит
Ички аудит – КР мыйзамдарына ылайык өзүнүн ички көзөмөлдөө тармагынын натыйжалуулугун жана ылайыктуулугун, кабыл алынган чечимдердин, табылган жаңылыштыктардын тууралыгын баалоо максатында аны атайын дайындалган кызматкерлери тарабынан компаниянын каржылык отчетун, ошондой эле эсептеринин ишенимдүүлүгүн текшерүү.