cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ички Теңир-Тоо
Бул тоо системаларга түндүгүнөн Кыргыз Ала-Тоосу, андан түштүгүрөөктө Тескей Ала-Тоонун батыш уландысы Үкөк, Карагатты, Баба-Ата тоолору, Жумгал, Суусамыр кырка тоолору, андан түштүгүрөөктө Жетим-Бел, Капка-Таш, Байдулу, Соңкөл, Кабак кырка тоолору, Суусамыр кырка тоосунун түштүк-чыгыш айрыгына барып такалат. Алардан түштүктө Нарын дарыясынын оң жээгин бойлой Жетим-Тоо, Нура, Молдо-Тоо, Көк-Ирим тоо кыркалары чыгыштан батышка созулуп, батышта Фергана тоо тизмегине барып такалат. Андан түштүгүрөөктө Нарын-Тоо, Жаман-Даван, дагы түштүгүрөөктө Борколдой, Ат-Башы, Арпа тоолору чыгышта Ак-Шыйрак кырка тоосуна барып такалат. Эң түштүгүндө Какшаал тоо тизмеги аймактын түштүк чеги болуп, түштүк-батыш багытта 400 кмге созулат. Тоо аралык ойдуңдар менен өрөөндөр тоолорго караганда төмөнкү гипсометриялык деңгээлде (1000–3000 м) жатат. Алар бири-биринен обочо кырка тоолор менен бөлүнүп, формасы жана узун-туурасы ар түрдүү (узундугу 30–40 кмден 150–170 кмге чейин). Булардын эң ирилери Орто Нарын, Кочкор, Кетмен-Төбө, Суусамыр өрөөндөрү. Ички Теңир-Тоо аймагынын рельефине бийик тоолуу сырт мейкиндиктери (2800–3200 м) да мүнөздүү. Аларга байыркы денудациялык тегиздиктер бөксө тоолор, өрөөн менен чуңкурчактардын тамандары (Балгарт, Кара-Каман, Орто Сырт, Солтон-Сары, Соң-Көл, Суусамыр, Ак-Сай, Арпа сырттары) кирет. Сырттардагы басымдуулук кылган талаа (айрыкча бетегелүү талаа) менен субальп жана альп шалбаалуу талаалар жайыт катары пайдаланылат.
Аймак геологиялык түзүлүшүнүн өзгөчөлүктөрү боюнча тектоникалык эки облуска Түндүк Теңир-Тоого (Түндүк бөлүгү төмөнкү палеозойдо каледон тектоникалык циклинде калыптанган) жана Ортоңку Теңир-Тоого (түштүк бөлүгү палеозойдун аягында герцин тектоникалык циклинин натыйжасында калыптанган) кирет. Түндүк Теңир-Тоонун тоолору негизинен палеозойдон мурунку жана төмөнкү палеозойлук кыйла метаморфизмделген тоо тектерден турат. Ортоңку Теңир-Тоонун тоолору негизинен ортоңку палеозойдогу деңиз чөгүндүлөрүнөн, ал эми аймактын өрөөндөрү палеоген-неогендин начар камдашкан континенттик, континенттик-деңиздик (туз-гипстүү формациялары менен) калың (3000–4500 м) катмарынан жана төртүнчүлүк мезгилдин түрдүү генезистик типтеги борпоң тектеринен турат. Палеоген-неогендин жана төртүнчүлүк мезгилдин тоо тектери тоо этегиндеги адырлардын өтө тилмеленген чаптуу рельефин түзөт. Андай адырлуу-чаптуу рельеф Ички Теңир-Тоодогу тоо аралык ойдуңдардын чет-жакаларына өтө мүнөздүү.
Вектордук диаграма
Вектордук диаграммад электротехника, акустика, оптика ж. башкада кеңири кол­донулат. Векторлордун чоңдугу өзгөрмө синусоидалык чоңдуктун амплитудалык же аракеттүү мааниси менен, ал эми вектордун бурулуу бурчу синусоидалык чоңдуктун баштапкы фазасы менен аныкталат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Ички Теңир-Тоо
Климаты
Климаты жалпысынан континенттик жана кескин континенттик; кургакчыл, жылуулук менен нымдын таралышында чоң айырмачылыктар бар. Суук мезгили бир кыйла узак болот. 1500 мден 2200 мге (2300 м) чейинки бийикте жайгашкан тоолуу өрөөндөрдүн жайы мелүүн жылуу (июлдун орточо температурасы 19–16°С), активдүү температуралык мезгилдин (10°Сден жогору) узактыгы 130–167 күн. Мында жаздык эгин, жашылча, тоют өсүмдүктөрүн, картөшкө жана мөмө-жемиштин суукка чыдамдуу сортторун өстүрүүгө болот. Бирок жылуу жерде өсүүчү өсүмдүктөр үчүн жаздын аягында жана күзгө жуук болуучу үшүк өтө коркунучтуу. 2200 мден жогору жаткан өрөөндөрдүн жайы мелүүн жылуу же салкын, жылуулук ресурстары дыйканчылык үчүн жетишсиз. Төмөнкү гипсометриялык абалды ээлеген Кетмен-Төбө (800–1800 м) жана Тогуз-Торо (1200–1800 м) ойдуңдарынын жылуулук шарттары өтө ыңгайлуу. Мында июлдун орточо температурасы 21–22°С, активдүү температуралык мезгили 150–190 күн. Бул мезгилде жылуу жерде өсүүчү айыл чарба өсүмдүктөрү бышып жетилет. Тоо өрөөндөрү менен бийик ойдуңдарда кышы суук (январдын орточо температурасы –10°Сге чейин) жана узак, кышкысын дайыма жука кар жатат (Кочкор, Кара-Кужур ойдуңдарынан башкасында). Тоо капталдары менен сырт өрөөндөрүндө жайы салкын (105°С), кышы ызгаардуу. Ички Теңир-Тоонун түндүгүндөгү (Кочкор, Жумгал) жана түштүгүндөгү (Орто Нарын, Ат-Башы) өрөөндөрдө жаан-чачын аз (200–300 мм) түшөт. Калган жерлерде жаан-чачын батыштан чыгышка карай 400–500 ммден 300–400 ммге чейин азаят. Тоолордун батышты караган капталдарына да 400–500 мм жаан-чачын түшөт; көбү жылдын жылуу мезгилине туура келет.
Табияты
Региондун суу ресурстары өтө тармактанып, дээрлик Нарын дарыясынын алабына кирет (Жогорку Чүй менен Ак-Сайдан башкасы). Анын системасына тоо тибиндеги ар кандай өлчөмдөгү жүздөгөн агын суулар тиешелүү. Негизинен мөңгү-кар сууларынан куралат. Дарыяларда суунун молдуулугу бирдей эмес. Агын сууларынын модулу 2,0дөн 16,0 л/сек-км2ге чейин. Нарын дарыясынын орточо чыгымы (Нарын ш. тушта) 90 м3/сек, КетменТөбө өрөөнүнөн чыга бериште 382 м3/сек. Агын суулары энергияга өтө бай. Дарыя агымын жөнгө салуу жана ирригация менен энергетикада пайдаланууну жакшыртуу максатында Нарын дарыясына сыйымдуулугу 19,5 млрд м3 болгон Токтогул суу сактагычы курулган. Нарын дарыясынын алабында 18 ири ГЭС куруу долбоорлонуп, алардын төртөө ишке киргизилген (2010).
Ички Теңир-Тоонун ландшафты ар түрдүү келип, бийиктик алкактуулукка ылайык өзгөрөт. Жапыз жана орто бийиктиктерде жайгашкан ойдуңдарда жана өрөөндөрдө (1200–2500 м) ачык күрөң топурактуу чөл жана жарым чөл басымдуу. Каптал өйдө (1800–2200 м) кургак талаа тилкеси бетегелүү талаа, шалбаалуу талаа, түркүн чөптүү субальп жана альп шалбаалары менен алмашылат. Алар орто бийик жана бийик тоолордо басымдуу. Токой-шалбаалуу алкагы Ички Теңир-Тоонун аймагында бирдей таралган эмес, тоолордо токой аз (2,7%). Теңир-Тоо карагайлуу токою тоолордун Түндүк жана батыш капталдарында, жаан-чачын мол жааган кырка тоолордо 1800 мден 3000 мге чейинки бийиктеги кырка тоолордо кездешет. Региондун эң батышындагы (Ат-Ойнок, Узун-Акмат тоолору, Суусамыр кырка тоосунун түштүк капталы) токой шалбаалуу талаа алкагы (теңир-тоо карагайы, семёнов көк карагайы, арча, жаңгак, алма ж. б.) Түштүк-Батыш Теңир-Тоонун ландшафтына окшош. Бадалдар менен түркстан жапалак арчасы кеңири таралган. Кыргызстандагы жапалак арча өскөн аянттын теңинен көбү Ички ТеңирТоонун бийик тоолоруна (3000 мден жогору) туура келет. Бийик тоолордо аска, корум, эшилмелер, кар мөңгүлүү тепши сымал өрөөн менен төр ж. б. гляциалдык рельефтин формалары кыйла аянтты ээлейт. Кар чегинен төмөнкү катаал климаттык шарттарда альп көк өтөктөрү, сулу бетеге-эңилчектүү жана доңуз сырты-мамык чөп эңилчектүү тундра участкалары, суукка байымдуу жаздык сымал өсүмдүктөр өскөн субнивалдык тилке кездешет.
Табигый ресурстардын ичинен жайыттын мааниси чоң. Анын базасында кой (мал чарбасынын негизги тармагы), уй жана жылкы чарбалары өнүккөн. Суу ресурстары жана кен байлыктары (күрөң көмүр, темир рудасы, химиялык сырьё ж. б.) толук өздөштүрүлө элек. Провинция 6 физикалык-географиялык округга бөлүнөт: Суусамыр, Кетмен-Төбө, Кочкор Жумгал, Соң-Көл Кичи Нарын, Орто Нарын жана Ат-Башы Кара-Коюн.
Итерма-Яга
Итерма-Яга (Итерна-Яга, Интерма-Яга) — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Песчаная дарыясынын сол жээгинен 8 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Обераула
Калкы - 3232 киши(2013-ж.). . Аянты - 43,95 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 34 019. Муниципалитеттин башчысы — Карл Хайнц Фествебер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Финноз
Финноз (нем. Finne - безетки, балыктын сүзгүчү) - малдын финна тасма курттун личинкалары (ыйлаакчалар) пайда кылган ылаңы. Козгогучу тасма курттун (Cysticerkus) агыш-бозомук түстөгү, уз. 5-9 жж, туурасы 3-6 жж ыйлаакчасы. Ыйлаакчанын ичинде митенин башы, төрт (чочконуку эки катар) соргучу, илмекчелери (кээсиники жок) болот. Ылаң малдын этин чала бышырып, андагы ыйлаакча менен кошо жегенде жугуп, ал адамдын ичегисинде мителик кылып, жетилип, куртка айланат. Анын уз. 3-10 м, жыныстык жактан жетилгенде тышкы чөйрөгө заңы менен бөлүнүп чыгат, ал кургап жарылганда андагы уруктар айлана-чөйрөгө чачылат. Мал булганган чөптөгү же суудагы козгогучту жегенде ылаңга чалдыгат. Ыландаган мал алсырайт, тоют жебейт, чычкактайт, кан тамырларынын кагуусу тездейт, денеси ысыйт (41°С). Лимфа бездери чоңоет, көзүнүн агы саргарат, начар кепшейт. Ылаң катуу кармаганда мал 8-9 күндө өлүмгө дуушар болот же ылаң бир аз басаңдап улаарган формада, кээде ылаң клиникалык белгилери билинбей өнөкөт өтөт. Малга иммунобиологиялык изилдөө менен, ал эми союлган малдан ыйлаакча табуу менен диагноз коюлат. Дарылоодо панакур, мебендазолдун 22% түү грануляты, дронцит (празиквантел), мебендазолдун 3%түү эритмеси, фенасал-битионол (10 кг тирүү салмакка 1 жл) сунуш кылынат. Алдын алуу чараларына малды атайын жерде союу, этти кылдат текшерүү, өздүк гигиенаны сактоо, чийки, чала бышкан эттен жасалган тамактарды жебөө ж. б. кирет.
Эппенбрун
Эппенбрун (Eppenbrunn) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк-Батыш Пфальц районуна кирет.
Калкы - 1393 киши(2013-ж.). . Аянты - 34,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 40 008. Муниципалитеттин башчысы — Томас Ирашко.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Мэмфис (Небраска)
Мэмфис (Небраска) (Memphis) — Небраска штатынын Saunders округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 106 киши. Болжолдуу аянты - 0.2 км². FIPS коду — 31-31640.
Вектордук мейкиндик
Вектордук мейкиндик - кадимки 3 өлчөмдүү мейкиндиктеги бардык векторлордун көптүгүн жалпылоочу матем. түшүнүк.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Ракета динамикасы
Ракета динамикасы – реактивдүү кыймылдаткычтар менен жабдылган учуучу аппараттардын кыймылы жөнүндөгү илим. Кыймылдаткычтын таасири астында учуп бара жаткан ракетанын массасы отундун күйүшү менен азаят. Бир баскычтуу ракеталар тиешелүү ылдамдыкка ээ болуу үчүн баштапкы массасынын 90%ин жоготот. Ракета динамикасынын закондору өзгөрмө массалуу нерселердин механикасында каралат. Анын теориялык негизин орус окумуштуулары К. Э. Циолковский менен И. В. Мещерский түзгөн. Ракета динамикасынын негизги бөлүмдөрү: 1) ракеталардын массаларынын (оордук күчүнүн) борборунун кыймылын үйрөнүү; 2) массанын борборуна салыштырмалуу кыймылын үйрөнүү; 3) ракета динамикасынын эксперименттик бөлүмү. Учуунун кинематикалык жана динамикалык мүнөздөмөлөрүн алууда ЭЭМ, оптикалык, радиоэлектроникалык куралдар ж. б. колдонулат.
Баудойнхам (Мэн)
Баудойнхам (Мэн) (Bowdoinham) — Мэн штатынын Саджадахок округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2612 киши. Болжолдуу аянты - 101.4 км². FIPS коду — 23-06365.
Финндер
Финндер (өздөрүн суомалайсет деп аташат) - финн-угор эли, Финляндиянын негизги калкы. Ошондой эле АКШ, Швеция, Канада, Россия, Австралия, Улуу Британия, Эстония, Норвегияда да жашашат. Жалпы саны 5430 миң киши, а. и. Финляндияда 4,9 млндон ашык (2010). Финн тилинде сүйлөйт. Динге ишенгендери - лютерандар. Финндер этноними алгачкы жолу Птолемей географиясында кездешкен. Финндердин этностук негизин 8-кылымда азыркы Финляндия аймагына жер которуп келип, жергиликтүү саам калкы менен ассимиляцияланган байыркы прибалтика-финн уруулары түзгөн. Швеция бийлигинде болуп, 1809-1917-ж. Россия империясынын курамына кирген. 19-кылымдын экинчи жарымында Финндер улутка айланган. Финндер Октябрь революциясынан (1917) кийин өзүнчө мамлекет болуп бөлүнгөн. Салттуу кийимдери майрамдык-символикалык мааниде бүгүнкү күнгө чейин сакталып калган. Аялдары - саймаланган көйнөк, ак сарафан, юбка, жеңсиз кофта, башына чепец кийип, алжапкыч тагынышат, Эркектери - көйнөк, тизеге чейин ыштан, желет, күрмө, кафтан кийишет. Тамак-ашы негизинен дан, сүт, балык.
Веймер, Арнольд Тынувич
Веймер, Арнольд Тынувич (эст. Arnold Veimer; 20 июнь 1903 — 3 март 1977, Таллин) — сов. мамл. ишмер жанa көрүнүктүү илимпоз-экономист.
Экон. илимд. доктору (1963). Эстон ССРнын акад. (1967). 1922-жылдан КПСС мүчөсү. 1922-ж. бурж. Эстонияда подпольедеги партия уюмуна мүчө болуп кирген. 1923-ж. революциячыл ишп үчүн камакка алынып, 1924-ж. өмүр бою сүргүнгө айдалып, 1938-ж. жалпы амнистия жарыяланганда бошотулат. Эстонияда Совет бийлигин орнотууга активдүү катышат. 1944-жылдан ЭССР ЭКСтин, 1946- жылдан Мин. Советинин председатели, 1951-жылдан ЭССР ИАнын Экон. жана укук инсититуна директор, 1957-жылдан ЭССР Эл Чарба Советинин председатели, 1965-жылдан ЭССР Мин. Советинин председателине орун басар. 1968—73_ж. ЭССР ИАнын презнденти. Веймер.— ЭССР- дин экон. өнүгүшүнүн тарыхына жана азыркы актуалдуу маселелерине бай ланыштуу илимий эмгектердин автору. Үч Ленин ордени, башка 3 орден жана медалдар менен сыйланган. СССР Жог. Советинин (1—3, 5—6-шайл.) депу­таты.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Каржы резерви
Каржы резерви ― күтүлбөстөн пайда болгон кошумча чыгымдарды жабуу, убактылуу каржылык кыйынчылыктарды жоюу менен иштин нормалдуу жүрүшүн камсыз кылуу үчүн ишкананын, бирикменин, фирманын карамагында сакталган акча каражаттары, к. Резервдик капитал.
Дөльштедт
Дөльштедт (Döllstädt) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Гота районуна кирет.
Калкы - 1167 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 67 011. Муниципалитеттин башчысы — Михель Гөпферт.
Лангеог
Лангеог (Langeoog) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан айыл. Виттмунд районуна кирет.
Калкы - 1945 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 19,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 62 007. Айылдын башчысы — Ханс Янсен.
Ракеталык артиллерия
Ракеталык артиллерия – артиллериянын снарядды бутага жеткирүүдө керектүү ылдамдык жана учуунун алыстыгы анын өзүнө орнотулган реактивдүү кыймылдаткычтын тартылуу күчү пайдаланылган түрү. Ракеталык артиллерия. көп өлкөлөрдөгү (анын ичинде Кыргызстандын) кургактагы аскер бөлүктөрү, ААКтын, АДФтин курамына киргизилген. Көпчүлүк заманбап аскер бөлүктөрүндөгү жана аскер бирдиктериндеги ракеталык артиллерияда жапырт атуунун реактивдик системасы колдонулат.
Финкель Елена Абрамовна
Финкель Елена Абрамовна (1923, РФ, Алтай крайы, Славгород ш. - 2004, Бишкек) - медицина илимдин доктору (1969), проф. (1970), Кыргыз ССРинин илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1988). КРдин илимге эмгеги сиңирген ишмери (2000). КММИни (1946), ошол эле жерде аспирантураны (1949) бүтүргөн. КММИде ассистент (1949-56), Кыргызстан туберкулёз ИИИде лабор. башчысы (1956-86), Кыргызстан экология жана жугуштуу ооруларды алдын алуу ИИИде лабор. башчысы, (1986-91), 1991-жылдан Кыргызстан туберкулёз ИИИде микробиология лабораториясынын башчысы болуп иштеген. Мед. микробиология боюнча адис. З00дөй илимий эмгеги, а. и. 9 монография, 11 ойлоп табуусу, 9 окуу китеби жана окуу куралы бар. «Ардак Белгиси» ордени менен сыйланган.
Нидернберг
Нидернберг (Niedernberg)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Мильтенберг районуна кирет.
Калкы - 4920 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,61 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 76 144. Муниципалитеттин башчысы — Үрген Райнхард.
Акюйннах (Массачусетс)
Акюйннах (Массачусетс) (Aquinnah) — Массачусетс штатынын Дюкс (Dukes) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 311 киши. Болжолдуу аянты - 105.6 км². FIPS коду — 25-01585.
Аялдар жана айлана-чөйрө
1960-жылдардын башында аялдарга жана аялдардын айлана-чөйрө менен болгон мамилесине кызыгуу Эстер Босеруптун "Аялдардын экономиканын өнүгүүсүндөгү ролу" аталышындагы китебинен кийин пайда болду.
Көпчүлүк коомчулуктарда тамактануу, балдарды багуу жана үй чарбасын башкаруу үчүн негизги жоопкерчилик аялдарга жүктөлөт. Өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдө аялдар дыйкан, мал багуучу, суу жана отун жыйноочу ж.б. ролду ойношот. 1980-жылдан баштап аялдардын өзгөчө ролун белгилөө менен жаратылыш ресурстарын жана айлана-чөйрөнү башкарууда өгзөрүүлөр киргизиле баштаган. 1991-жылы Бүткүл дүйнөлүк банктын берген маалыматында "аялдар жаратылыш ресурстарын башкарууда негизги роль ойношот, анын ичинде топурак, суу, токой жана энергияда . Аялдар көбүнчө аларды  курчап турган жаратылыш дүйнөсү жөнүндө да терең билимге ээ" деп белгиленет. Гендер менен айлана-чөйрөнүн ортосундагы байланыш аялдар менен эркектердин табиятын түшүнүүдө олуттуу таасирин тийгизет. Буларга ресурстарды башкаруу жана бөлүштүрүү милдеттери, ошондой эле күнүмдүк жашоодогу элдин жыргалчылыгы кирет.
Аялдар, айлана-чөйрө жана өнүгүү жөнүндө дебаттар
Туруктуу өнүгүү "муундар ортосундагы теңчиликти орнотуунун" жана "калыбына келтирилбеген ресурстарды сактоо үчүн социалдык, экономикалык жана экологиялык муктаждыктарды" эске алуунун жана индустриялаштыруудан келип чыккан калдыктардын көлөмүн азайтуунун жолу катары аныкталат. Аялдарга карата пайда болгон биринчи дискурс “Өнүгүүдөгү аялдар” болгон, бул перспектива өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдө аялдардын абалын жакшыртууну жактаган, андан кийин “Аялдар, айлана-чөйрө жана өнүгүү” болуп өзгөргөн.
WIDге болгон сындар анын батыштын кеңири көз карашындагы ордун камтып, дүйнөлүк аялдардын калкын колдоого туура келбеген колониялык жана либералдык дискурсту уланткан. WID аялдарды үй чарбаларында, айылдарда жана базар экономикасында борбордук актёрлор катары жайгаштырган жана ушундан улам келип чыккан маселелерди чечүү үчүн батыштын өнүгүүсүнүн иерархиялык институтуна кайрылган.
Вектордук талаа
Вектордук талаа - кандайдыр бир закон боюнча бир маанилүү түрдө ар бир Р чекитинде белгилүү бир а (Р) вектору аныкталган мейкиндиктин бөлүгү.
Аялдар жана айлана-чөйрө
Аялдар, айлана-чөйрө жана өнүгүү жөнүндө дебаттар
1970-жылдардын башында адамдар өнүгүүнүн булагын сындап, дүйнөлүк коомчулук жана өнүгүп келе жаткан өлкөлөр, аялдар жана айлана-чөйрө менен өз ара аракеттенүүнүн альтернативдүү жолдорун издей башташты. Бул “Аялдар, айлана-чөйрө, өнүгүү” (WED) катары аныкталган. WED дискурсу ар кандай идеологиялардын синтезинин айланасында борборлоштурулган, алардын бири экофеминизм. Экофеминизм WED үчүн түпкү идеология катары каралышы мүмкүн жана анда аялдар табият менен биологиялык байланыш катары каралат. Бул аялдарга жаратылыш менен терең (олуттуу, deep) байланыш курууга жана аны башкарууга мүмкүндүк берет. Бул идеология саясий чөйрөгө айланган, анда ал аялдардын глобалдык системалары аркылуу жаратылыш менен социалдык жактан курулган байланышы бар жаңы формага ээ болгон.
Вектордук талаа
G областында Вектордук талаа анын өзгөрмөлүү Р чекитинен вектордук- функция а (Р) болот. Бир катар физ. кубулуштар менен процесстер Вектордук талаа түшүнүгүнө колтирнлет. Мис., кыймылда болгон суюктуктун бөлүкчөлөрүнүн ылдамдык-векторлору убакыттын ар бир моментинде Вектордук талааны түзөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Восход (Белокатай району, Башкыртстан)
Восход — Башкыртстандын Белокатай районундагы айыл, Тардав айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 80 киши. Почта индекси — 452595, ОКАТО коду — 80210831002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Аялдар жана айлана-чөйрө
Аялдар, айлана-чөйрө жана өнүгүү жөнүндө дебаттар
1990-жылдары WED дискурсунун негизинде башталган программалар Бириккен Улуттар Уюмунун Аялдардын өнүгүүсү боюнча Эл аралык изилдөө институту (INSTRAW) тарабынан жүргүзүлгөн. Бул программалар таштандыларды жок кылуу, пестициддерди колдонууну ядердик сыноо жана башка экологиялык зыяндуу практикалар сыяктуу экологиялык жана гендердик зомбулуктун ортосундагы байланышка жооп болгон.
Бул программалардын көбүнүн жыйынтыгы аялдарга пландалгандай таасир берген жок. WED дискурсу аялдарга экологиялык маселелерди чечүүчү катары басым жасады, бирок саясаттар аялдардын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүгө багытталбай, айыл чарбасы сыяктуу аялдар көп тартылган тармактарга багытталган. WED дискурсу аркылуу аялдардын ролун жана айлана-чөйрөнү саясатташтыруунун жал пы таасири ийгиликке жетүү үчүн тийиштүү ресурстарды же мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылбастан, аялдардын эмгегин менчиктеп алды.
Айыл чарба
Дүйнөнүн көпчүлүк бөлүгүндө аялдар айыл чарба жумуштарына жана ага байланыштуу болгон үйдө өндүрүлгөн азык-түлүк өндүрүшүнө жооптуу. Айыл чарба иштеринде аялдардын саны өсүп, алардын катышуусу кеңейүүдө, бирок бул репродуктивдүү эмгекке карата эмгектин гендердик бөлүнүшүн өзгөрткөн жок.
Планетанын биологиялык байлыгынын көбү табылган өнүгүп келе жаткан дүйнөдөгү аялдардын 90%ы жашоосу өз жеринен көз каранды. Өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдө үй чарбаларынын 30%ын аялдар башкарат, Сахаранын түштүгүндөгү Африкада тамак-аш өндүрүшүнүн 80%ы, Азияда 60%ы жана Латын Америкасында 50%ы аялдар тарабынан жүргүзүлөт. Айыл чарба иштерине негизинен аялдар жооптуу болгонуна карабастан, эркектер көбүнчө жерге ээлик кылышат, ошондуктан аялдардын жердеги эмгегин көзөмөлдөйт.
Кыргызстанда 65% эл айыл жергесинде жашайт (Бүткүл дүйнөлүк банктын индикатору 2010). Айыл жергесинде жашаган аялдардын  жумушсуздугу эркектердикине салыштырмалуу көбүрөөк. Маяна алууда дагы аялдардын акысы эркектердикине караганда төмөнүрөөк. Коомдук иштерге аялдардын  аралашуусу жана эркектердей эле тең укукту чечим чыгаруусу өтө аз кездешет. Бүгүнкү күндө айыл жергесинде жашаган аялдардын 6%ы гана жайыт бөлүштүрүү комитетинин мүчөсү, 18%ы суу ресурстарынын колдонуу ассоциациясынын мүчөсү, 13,6%ы муниципалдык кеңешмелердин мүчөсү, 6,65%ы жергиликтүү өз алдынча башкаруу тармагында. Айыл жергесинде жашаган аялдар убактысынын көбүн үйдө балдарды карап жана үйдөгү чарба жумуштарын жасоо менен өткөрөт. Ошол эле убакта алардын жаратылыш жана экономикалык ресурстарга жеткиликтүүлүгү чектелген, ошондой эле аялдарда жер тилкесине же кандайдыр бир мүлккө ээ болуу мүмкүнчүлүгү жокко эсе. Мисалы, айыл чарбасында иштетилүүчү  машиналарга же бодо малдарга. Аялдар айыл чарба жумуштарын аткарууда негизги күч катары саналып, ага карабастан алардын экономикага жана үй тиричилигине кошкон салымы көмүскөдө калууда.
Жерге ээлик кылуу
Дүйнөнүн көптөгөн бөлүктөрүндө, өзгөчө өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдө жерге ээлик кылууда чоң теңсиздик бар. Салттуу практикалар жана бюрократиялык факторлор аялдардын жаратылыш ресурстарын иштетүүгө жана башкарууга жетүүсүнө тоскоол кылат. Көп учурларда аялдар жерди багышат бирок жерге жана/же мүлккө ээ болушпайт. Бина Агарвал, Үчүнчү Дүйнө өлкөлөрүндөгү гендердик жана жер укуктары жөнүндө көп жазган жана анын айтымында, “эмгектин гендердик жана таптык бөлүнүшү, мүлк менен бийликтин бөлүштүрүлүшү бар болгондуктан гендердик жана класстык түзүлүштө адамдардын жаратылыш менен болгон өз ара мамилеси түзүлөт, ошону менен адамдардын айлана-чөйрөнүн өзгөрүшүнө тийгизген таасирин жана реакциясын түзүшөт”. Аялдардын жаратылыш ресурстарын башкарууга, жерге ээлик кылууга жана менчикти башкарууга жетүүсү өнүгүп келе жаткан маселе жана экологиялык чөйрөдө да, аялдардын укуктарын коргоо кыймылында да үзгүлтүксүз талкуулардын предмети болуп саналат.
Максаттуу аманат
Максаттуу аманат – белгилүү максат менен (үй сатып алуу ж. б.) банкка же кредиттик мекемеге салынган акчанын өлчөмү.
Кайдаловская Виска
Кайдаловская Виска — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лидус дарыясынын сол жээгинен 15 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 42 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Недлиц (Флеминг)
Недлиц (Флеминг) (Nedlitz (Fläming)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Анхальт-Цербст районуна кирет.
Калкы - 670 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 33,2 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 245. Муниципалитеттин башчысы — Марио Буге.
Майыптык
Майыптык – организмдин милдеттеринин биротоло туруктуу жакырлануусунан улам денсоолуктун бузулуусунун натыйжасында жашоо ишмердигинин чектелүүсүнө алып келген жана социалдык коргоонун зарылдыгын шарттаган социалдык кемчилдик. Организмдин милдеттеринин бузулуу, жашоо ишмердигинин (бузулуу) чектелүү деңгээлине жараша жана М-тын себептерине байланыштуу М-тын топтору (I, II, III) белгиленет.
Каржы кризиси
Каржы кризиси ― мамлекеттик каржы-насыя тутумунун олуттуу бузулушу, бюджеттин киреше бөлүгү менен чыгаша бөлүгүнүн дал келбей калышы; буга өлкөдөгү жалпы экономикалык туруксуздук, экономикалык субъекттер ортосундагы өз ара төлөмдөрдүн аткарылбай (төлөнбөй) калышы, акча жүгүртүүдөгү мыйзам талабынын бузулушу, инфляциядан улам күчөгөн бюджет каатчылыгы жана улуттук акча бирдигинин валюталык курсунун түшүшү себепкер.
Оулт (Колорадо)
Оулт (Колорадо) (Ault) — Колорадо штатынын Уэлд (Weld) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 432 киши. Болжолдуу аянты - 1.7 км². FIPS коду — ?.
Иш таштоо
Иш таштоо – ишкана ээлерине, администрацияга же өкмөткө экономикалык, саясий талаптарды коюу менен жумушчулар жана кызматчылардын коллективдүү түрдө ишти токтотуп коюшу. Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексинде каралган тартипте өткөрүлгөндө гана иш таштоо мыйзамдуу деп табылат.
Векторметр
Векторметр - өзгөрмө токтун күчүн, фазасын жана чыңалуусун өлчөөгө ылайыкталган электр прибору.
Өлчөнүүчү чоңдукта жуп гармоника жок болгон учурда Векторметр ток күчү менен чыңалуусунун кез ирмегенчелик маанилерин өлчөп, алардын убакыт ичинде өзгөрүшүнүн ийри сызыгын түзүүгө мүмкүндүк берет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Кэллогг (Айдахо)
Кэллогг (Айдахо) (Kellogg) — Айдахо штатынын Шошон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 5.0 км². FIPS коду — 16-42580.
Калкы
2010-жылы калкы 2120 киши болгон.
Мэрриман (Небраска)
Мэрриман (Небраска) (Merriman) — Небраска штатынын Cherry округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 118 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 31-31815.
Талды-Булак-сол жээк алтын кени
Талды-Булак-сол жээк алтын кени Чүй областынын Кемин районунда, Орловка шаарынан 12 км түштүктө, Кыргыз Ала-Тоосунун чыгышындагы Көк-Жон тоосунда, Талды-Булак суусунун сол жээгинде, деңиз деңгээлинен 1700–2300 м бийиктикте. 1977–90-жылдары геологиялык чалгындоо иштери жүргүзүлгөн. Кен аймагы протерозойдуң лейкократтуу мигматит-граниттеринин, девон-карбондун монцонит-диориттүү порфирлери менен жирелген протерозойдуң слюдалуу сланецтери, гранитгнейстери, гнейс-граниттери, жашыл сланецтери, амфиболиттер жана мигматиттерден түзүлгөн. Кен таштануу талкаланган, листвениттешкен, метаморфизмделген тектердин тектоникалык жылышуу зонасы менен байланышкан. Кен таш гидротерм процесстеринин натыйжасында пайда болуп, тарам жана минералдашкан зона тибине, алтын-сульфид формациясына кирет. Кен таштын негизги минералдары: нукура алтын, пирит, халькопирит, галенит, арсенопирит, сфалерит жана түссүз кен таштар. Алтындан башка кенташтан күмүш жана күкүрттү бөлүп алууга болот. Алтындын орточо өлчөмү 6,1 г/т, күмүштүкү – 5,56 г/т. Кен таштын запасы жана ресурсу 16209,0 миң г, анын ичинде алтындыкы – 99 тонна, күмүштүкү – 65,6 тонна.
Максаттуу бюджет фондусу
Максаттуу бюджет фондусу – бюджет тутумунун бир бөлүкчөсү, ал бюджетте эл чарбасынын кыйла артыкчылык берилүүчү тармактарын, мамлекеттик программаларды же белгилүү бир аймакты багыттап каржылоо үчүн түзүлөт. М. б. ф. негизинен борбордук деңгээлде түзүлөт. Алардын бюджет сыяктуу эле 1 жыл ичинде иштеп, андан кийин кайрадан түзүлө тургандыгы же өз ишинин токтотулушу М. б. ф-нун өзгөчөлүгү болуп саналат. Түзүү булактары – салыктар, бюджет каражаты, максаттуу мамлекеттик зайымдар, казына векселдери жана башкалар.
Обервезер
Обервезер (Oberweser) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Кассель районуна кирет.
Калкы - 3336 киши(2013-ж.). . Аянты - 41,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 33 021. Муниципалитеттин башчысы — Рюдигер Хенне.
Ички түздүктөр
Ички түздүктөр – Түштүк Американын борбордук бөлүгүндөгү түздүктүү табигый өлкө. Бразилия бөксө тоосу менен Анд тоолорунун аралыгындагы (Түштүк кеңдиктин 10°нан 39°на чейин) тектоникалык ийилүүдөгү Маморе, Пантанал, Гран-Чако, Экисуу арасы жана Пампа аккумуляциялык түздүктөрүн камтыйт. Батышынан Анд тоолору, Пампа сьерралары, түштүгүнөн Патагония менен чектешет. Бийиктиги чыгышында 50–70 мден батышында 500–600 мге чейин. Көбүнчө кайнозойдун делювий-аллювий чөкмөлөрүнөн туруп, анда өтө катуу тектер 1200–1400 мге чейин көтөрүлүп жатат; түштүгүндө лёсс кеңири таралган. Ландшафтына түндүгүндө субэкватордук саванна токою жана саванна, борбордук бөлүгүндө тропиктик сейрек токой, түштүгүндө субтропиктик саванна, прерия жана талаа мүнөздүү. Парагвай, Парана дарыясын бойлой саздак токой тилкеси созулуп жатат.
Макулдашуу
Макулдашуу — укукта, «келишим», «эл аралык келишим», «конвенция» түшүнүктөрүнүн түгөйлөш түшүнүгү катары кеңири колдонулат.
Престон (Миннесота)
Престон (Миннесота) (Preston) — Миннесота штатынын Fillmore округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1325 киши. Болжолдуу аянты - 6.1 км². FIPS коду — 27-52450.
Бух (Таунус)
Бух (Таунус) (Buch (Taunus)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Лан районуна кирет.
Калкы - 593 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,19 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 019. Муниципалитеттин башчысы — Норберт Хиснауэр.
Черкассы облусу
Черкассы облусу (Черкаська область) — Украинанын биринчи деңгээлдеги административдик-аймактык бирдиги, өлкөнүн борбордук токой-талаа бөлүгүндө Днепрдин жана Түштүк Бугдун орто агымынын эки жээгинде жайгашкан.
Түндүк чекити М03 шоссесинде, Золотон районундагы Кононивка айылына жакын, түштүк жагы Уман районундагы Колодисте айылына жакын, батыш жагы Уман районундагы Бубелня айылына жакын жерде. чыгышы - Черкассы районундагы Витове кыштагынын жанындагы Кременчук суу сактагычынын бетинде.
Математикалык эсептөөлөр боюнча, аймактын географиялык борбору Звенигород районунун Журавка айылына жакын жайгашкан пункт болуп саналат. Украинанын географиялык борбору да облустун аймагында, Марьяновка кыштагынын түндүк четинде, Шпола шаарынан анча алыс эмес жерде жайгашкан.
Облустун аянты 20,9 миң км², бул мамлекеттик аймактын 3,46% түзөт (өлкө боюнча 18-орун). Айыл чарба жерлери 14548 миң км² (жалпы аянтынын 70%), анын ичинен 12736 миң км² (айыл чарба жерлеринин 88%) айдоо жерлери.
Калкы
2020-жылдын 1-январына карата облустун калкынын иш жүзүндөгү саны 1 192 137 адамды түзөт, анын ичинен шаар калкы 678 682 адам же 56,9%, айыл калкы 513 455 адам же 43,1% түзөт.
Облустун иш жүзүндөгү калкынын саны 2013-жылдын 1-октябрына карата Мамлекеттик статистика кызматынын маалыматы боюнча 1 263 493 адамды түздү (бул 1-сентябрга салыштырмалуу 1 076 адамга аз), анын ичинде шаар калкы – 713 784 киши (56,49%), айыл калкы – 549 709 адам. (43,51%). Туруктуу калк - 1 259 864 адам, анын ичинде шаар калкы - 708 130 адам (56,2%), айыл калкы - 551 734 адам (43,8%). Облустун калкынын саны түзүлгөндөн 1979-жылга чейин өссө, 1979-жылдан азыркыга чейин калктын саны кыскарууда. Ал 34 жылдын ичинде 283,7 миң адамга, башкача айтканда, жылына орточо 8,3 миң адамга кыскарган. 2012-жылы калктын саны 8,4 миң адамга кыскарган. Ошондой эле 2012-жылы облуста бир жашка чейинки 122 бала каза болгон. 1000 адамга: өлүм 16,2, төрөлүү 10,1, табигый өсүш: -6,1. Миграциянын көрсөткүчтөрү да терс, жыл сайын кеткендердин саны келгендердин санынан орточо 0,5 миң адамга көп. 2013-жылдын 9 айында Черкассы облусунда 8942 адам төрөлүп, 15238 адам каза болгон, анын ичинен 70и 1 жашка чейинки балдар. 2013-жылдын 1-январына карата пенсионерлердин саны 425,1 миң адамды (33,5%), балдар (17 жашка чейинкилер) - 209,2 миң (16,53%), 18 жаштан жогоркулар - 1056,1 миң адамды (83,47%) түздү. Калктын гендердик курамы: эркектер – 577,8 миң адам (45,67%), аялдар – 687,4 миң адам (54,33%). 2012-жылы 7256 нике, 1231 ажырашуу болгон (5,9:1).
Райондору
2020-жылдын 17-июлунда облустун жаңы 4 районго бөлүнүшү кабыл алынган : Райондор өз кезегинде шаардык, поселкалык жана айылдык бириккен аймактык жамааттарга бөлүнөт (об'єднана територіальна громада).
Эппенрод
Эппенрод (Eppenrod) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Лан районуна кирет.
Калкы - 708 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,98 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 038. Муниципалитеттин башчысы — Зильфиа Штеккер.
Каржы жана насыя
Каржы жана насыя ― экономикалык жана акча мамилелеринин чарбалык процесстерин жөнгө салуучу механизм болуп эсептелет. Ишкерлердин, менчиктештирүүнүн, уюмдардын жана акционердик коомдордун өнүгүшүнүн натыйжасында каржы жана насыялык каражаттар башкаруунун ролу жогорулап, каржы жана насыянын иш-аракетинин функциялык теориясын үйрөнүүнүн зарылдыгы көбөйөт. Алардын иш-аракети каржы жана насыя институттар аркылуу ишке ашат. Каржы жана насыя институтка каржы операцияларды жүргүзгөн мамлекеттик жеке жана коммерциялык уюмдар кирет.
Негизги каржы жана насыя институттар катары банктар, каржылык компаниялар, инвестициялык фонддор, сактык кассалар, пенсиялык фонддор ж.б. эсептелет.
Бад-Либенцелль
Бад-Либенцелль (Bad Liebenzell) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Карлсруэ административдик округуна карайт. Кальв районуна кирет.
Калкы - 9313 киши(2013-ж.). . Аянты - 33,80 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 35 008. Мэр — Фолькер Бойерле.
Шаар административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Талдык суусу
Талдык суусу – Алай кырка тоосунун түндүк капталындагы Ак-Төр тоосунун түндүк капталынан башталган суу. Кара-Дарыяга жетпей (Лянгар кыштагы тушта) сугат системасына бөлүнүп кетет. узундугу 69 км, суу куроо аянты 346 км2. Төмөнкү агымынын нугу кенен. Үч сол куймасынын эң ириси – Талдык-Суу (узундугу 22 км). Жылдык орточо чыгымы 1,28 м3/сек, эң көбү (май айында) 9,6 м3/сек, азы (февралда) 0,20 м3/сек. Апрелде кирип, августта тартыла баштайт. Кар, булак жана жамгыр сууларынан куралат. Өрөөнүндө Мады, Баш-Булак, Лянгар, Ак-Жар, Катта-Талдык ж. б. кыштагы жайгашкан.
Ланглинген
Ланглинген (Langlingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Целле районуна кирет.
Калкы - 2226 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 33,34 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 51 017. Муниципалитеттин башчысы — Эрнст Ингольф Ангерман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Ишемкулов Тилектеш
Ишемкулов Тилектеш - (20. 8. 1939-ж. т., Ысык-Көл облусуы, Жети-Өгүз району, Ырдык айылы) коомдук жана саясий ишмер, Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (1993), элге билим берүүсүнүн отличниги (1987). Пржевальск мамлекеттик педагогикалык институтту бүтүрүп, Барскоон орто мектебинде мугалим (1962–63), комсомолдун Жети-Өгүз райкомунун 1-секретары (1963–65), Кыргызстан ЛКСМ БКнын секретары (1967–72), Кыргызстан КП БКнын маданият бөлүмүнүн башчысынын орун басары (1972 -73), партиянын Нарын обкомунун секретары (1980–84), КПСС БКнын алдындагы Коомдук Илимдер академиясынын угуучусу (1978–80), партиянын Ысык-Көл обкомунун секретары (1980–84), «Советтик Кыргызстан» («Кыргыз туусу») гезитинин башкы редактору (1986–93), Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты (1986–95), Казакстандагы Атайын жана толук ыйгарым укуктуу элчиси (1993–96), Кыргызстан Пакистан достук коомунун президенти (1986), Жазуучулар союзунун (1996-жылдан) мүчөсү жана журналисттер союзунун (1986–93) төрагасы, БГУнун журналистика кафедрасынын башчысы, профессор (1999), 2001-жылдан ректордун кеңешчиси.2005 - жылы Киана деген небери туулган. Ишемкулов кыргыздын атактуу адамдары тууралуу китептердин, монографиялардын редактору, 200дөн ашуун макалалардын, котормолордун, адабий сындардын автору. «Ардак Белгиси» ордени, «Эмгектеги каармандыгы үчүн» ж. б. медалдар менен сыйланган.
Абсалям (Белокатай району, Башкыртстан)
Абсалям — Башкыртстандын Белокатай районундагы айыл, Ургалин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 265 киши. Почта индекси — 452570, ОКАТО коду — 80210834002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ракеталык курал
Ракеталык курал – ракетанын жардамы менен кыйраткыч каражаттарды бутага жеткирүү системасы. Ал жер бетиндеги, асмандагы жана деңиздеги душманды талкалоого арналган. Ракеталык куралдын артыкчылыгы ракеталар алыска жана жогорку ылдамдыкта учат; өтө зор кыйраткыч жарылуучу заттарды бутага так тийгизет, учуп бара жатканда тез манёвр жасай алат; канча миң км аралыкты бир нече минутада учуп өтөт. Ракеталык курал функциялык жагынан өтө кеңири диапазонго (континент аралык баллистикалык ракеталар, аскердик космос куралдары) ээ болуу менен коё берүүнүн алыстыгы (минималдык, максималдык), согуш куралынын көлөмү, жалпы түрү (фугастык, күйгүзүүчү, химиялык, бактериялык ж. б.), башкаруу системасынын жана кыймылдаткыч күчүнүн түрү, салмагы аркылуу класстарга бөлүнүп, тактикалык, оперативдик-тактикалык жана стратегиялык бөлүктөрдөн турат.
Дөшниц
Дөшниц (Döschnitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальфельд-Рудольштадт районуна кирет.
Калкы - 274 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6,28 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 73 017. Муниципалитеттин башчысы — Уте Вурмб.
Луганск Эл Республикасы
Луганск Эл Республикасы (кыск. ЛЭР) — Чыгыш Европадагы таанылбаган мамлекеттик уюм. Менен катар эле ДЭР, бул таанылбаган бири болуп саналат polities аймагында Донбасс. Луганск Эл Республикасы Украинанын Луганск облусунун аймагында 2014 -жылдын 27-апрелинде Евромайдандын натыйжасында бийликке келген өлкөнүн жаңы жетекчилигине каршы массалык нааразылык акциялары маалында жарыяланган. 12-майда, бир күн мурда өткөн Луганск Элдик Республикасынын өз тагдырын өзү аныктоо боюнча референдумдан кийин, уюштуруучулар жарыялаган жыйынтыкка ылайык, добуш бергендердин 96,2% аймактын эгемендүүлүгүн жана Луганск Элдик Республикасынын түзүлүшүн колдошкон. , ЛПР бийликтери көз карандысыздыгын жарыялап, Россияга кошулуу каалоосун билдиришкен, ошондой эле Донецк Эл Республикасы менен Новороссияны түзүү боюнча келишимге кол коюшкан (бир жылдан кийин биримдикти ишке ашыруу максатында тоңдурулган. Минск келишимдери ). 2014-жылдын 11-июнунда ЛЭР Россия Федерациясына, ошондой эле башка 14 мамлекетке анын көз карандысыздыгын таануу өтүнүчү менен кайрылган.
Бүгүнкү күнгө чейин Луганск Эл Республикасынын көз карандысыздыгын жарым-жартылай тааныган Түштүк Осетия тааныган.
Украинанын Конституциясына ылайык, ЛЭР талап кылган аймак Украинанын ажырагыс бөлүгү болуп саналат. ЛЭРдин жарыяланган аймагынын көбү украин бийликтери тарабынан көзөмөлдөнөт; Украинанын бийликтери тарабынан көзөмөлдөнбөгөн ЛЭРдин калган аймагы, "Украинанын убактылуу оккупацияланган аймагында жарандардын укуктарын жана эркиндиктерин жана укуктук режимди камсыз кылуу жөнүндө" мыйзамга ылайык, украин бийликтери тарабынан Россиянын куралдуу күчтөрү жана түзүмдөрү тарабынан убактылуу оккупацияланган аймак деп эсептелет. ЛПРди Украина “орус оккупациясынын администрациясы” деп эсептейт. Өз кезегинде куралдуу кагылыш башталганда Луганск облусунун аймактык кеңешинин депутаттары ЛПР референдумунда өз пикирин билдирген жарандардын эркин урматтоо керектигин айтышты, ал эми аймактык кеңештин төрагасы Украина өкмөтүнүн күч операциясын “террористтик жана элге каршы багытталган”, Орусия жалпысынан Донбасстагы куралдуу кагылышууга катышкандыгы жана Украинанын аймактарын оккупациялоо боюнча.
Украин эксперттеринин айтымында, Украинанын Луганск облусунун аймагынын бул бөлүгүн ЛПР эмес, Россия Федерациясы башкарат жана көзөмөлдөйт. Россия Федерациясы тарабынан башкаруу жана башкаруу системасы төрт өзүнчө иерархиялык подсистемадан турат: саясий, экономикалык жана финансылык, коопсуздук жана аскердик.
Тарыхы
2014-жылдын март айынан бери Луганскта өлкө жетекчилигине келген мурдагы оппозициянын аракеттерине каршы нааразылык акциялары өтө баштаган. Демонстранттар Киевдин жаңы бийлигин таануу кылбай, Украинаны федералдаштырууну жакташкан.
30-мартта Луганскиде шаардын борборунда ири митинг болуп, анда (УНИАНдын маалыматы боюнча) 2 миңдей адам чогулган. Акциянын катышуучулары Россиянын желектери, “Украина – Россия”, “Европа – Содом жана Гоморра ”, “Орус тили – мамлекеттик тил” деген плакаттар менен жолдо “Луганск, тур! ", "Орусия! "," Украина орус болуп саналат ". Активисттер шаардын ар кайсы аймактарынан келишкен, уюштуруучулардын айтымында, бул Луганскта өлкөнү федералдаштыруу жана Украинаны Орусияга кошуу идеясын жактагандардын саны жөнүндө реалдуу түшүнүк берет. Митингчилер ошондой эле бардык деңгээлдеги депутаттардан Украинанын жаңы өкмөтүн жана Луганск облусунун губернаторун мыйзамсыз деп таанууну, социалдык стандарттардын төмөндөшүнө каршы чыгып, Арсен Клинчаев менен Александр Харитоновдун бошотулушун талап кылышты.
2014-жылдын 6-апрелинде 1000дей демонстранттар Луганск шаарындагы СБУнун имаратын басып алышкан. Эртеси активисттер бир күн мурда басып алынган Луганск СБУнун имаратынын алдындагы Совет көчөсүн курулуш таштандылары, унаалардын дөңгөлөктөрү жана тикенек зымдары менен тосушту. Шаардык милиция күжүрмөн даярдыкка келтирилип, МАИ кызматкерлери шаардын борборуна баруучу жолдорду тосуп алышты. СБУнун эң көп басып алынган имаратында Түштүк-Чыгыш каршылык көрсөтүүнүн биргелешкен штабы жайгашкан. Активисттер украин бийликтеринен бардык саясий туткундарды, анын ичинде Луганск гвардиясынын лидери Александр Харитоновду жана облустук кеңештин депутаты Арсен Клинчаевди бошотууну, Майдандагы окуяларга катышкан бардык коопсуздук кызматкерлерине мунапыс берүүнү, ошондой эле Кыргызстанда референдум өткөрүүнү талап кылышты. Луганск областынын өз тагдырын өзү аныктоосу боюнча. Ошондой эле, эгерде бийлик бул талаптарды аткарбаса, Луганск Эл Республикасынын Парламенти түзүлөөрү жарыяланды.
11-апрелде Түштүк-Чыгыш армиясынын биргелешкен штабы Луганск аймактык кеңешине ультиматум койгон. Жакынкы 10 сааттын ичинде чукул (кезектен тышкаркы) сессия чакырылсын, анда депутаттар темендегу чечимдерди кабыл алууга милдеттуу: Луганск Эл Республикасынын мамлекеттик суверенитетин жарыялоо; 10 күндүн ичинде эки суроо менен референдум өткөргүлө: 1. Сиз Луганск Эл Республикасынын Россия Федерациясына киришине “макул”сузбу?; 2. Сиз Луганск Эл Республикасынын Украинага кирүүсүнө "талап"сызбы? ... Ошондой эле, Түштүк-Чыгыш армиясынын штабы курал-жарактар референдумда Луганск облусунун жарандары тандаган бийликтерге гана берилет деген чечим чыгарган.
14-апрелде козголоңчу-активисттер Луганск облустук мамлекеттик администрациясынын имаратынын жанында митинг өткөрүшкөн. Луганск облусунун координациялык кеңешинин мүчөсү Алексей Чмуленко облустун губернаторуна нааразылык акциясынын катышуучуларынын талаптарын айтты: Украинанын жаңы бийлигинин легитимдүүлүгүн таануу, “элдик кыймылдын” бар экенин мыйзамдуу жана мыйзамдуу деп таануу. камакка алынган активисттерди бошотуу. Ультиматумду аткаруунун акыркы мөөнөтү 16-апрель. ЖМКнын маалыматына караганда, СБУда жүзгө жакын козголоңчу калган.
21-апрелде элдик жыйындаВалерий Болотов шайланган.
24-апрелде Юлия Тимошенко SBU имаратын басып алуучулар менен сүйлөшүү үчүн Луганскиге келди. Ошондой эле козголоңчу активисттер менен сүйлөшүүлөрдү мэр Сергей Кравченко.
27-апрелде Луганск шаарында Луганск Эл Республикасы жарыяланган.
29-апрелде ЛПРдин тарапкерлери (болжол менен 2000-2500 адам) облустук администрациянын жана прокуратуранын имаратын басып алышкан. Тартип сакчыларына жашоо коридор берилип, активисттер басып алган имараттан өз ыктыяры менен чыгып кетишкен. Милиция кызматкерлери Георгий лентасын тагып, митингчилер тарапка өтүштү. Активисттер менен сүйлөшүүлөрдөн кийин ИИМдин облустук башкармалыгынын башчысы кызматтан кетүү боюнча арыз жазган.
Кэмбридж (Айдахо)
Кэмбридж (Айдахо) (Cambridge) — Айдахо штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.7 км². FIPS коду — 16-12520.
Калкы
2010-жылы калкы 360 киши болгон.
Нидерриден
Нидерриден (Niederrieden) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Нижний Альгой районуна кирет.
Калкы - 1343 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,90 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 78 177. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Остербергер.
Малуурдоо
Малуурдоо – башка бирөөнүн малын жашыруун уурдап алуу.
Миллиган (Небраска)
Миллиган (Небраска) (Milligan) — Небраска штатынын Fillmore округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 285 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 31-32200.
Акюшнет (Массачусетс)
Акюшнет (Массачусетс) (Acushnet) — Массачусетс штатынын Бристоль (Bristol) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 10 303 киши. Болжолдуу аянты - 49.0 км². FIPS коду — 25-00520.
Макулдашуу комиссиясы
Макулдашуу комиссиясы – баардык кызыкдар тараптардын өзара макулдашуусу боюнча чечилбей турган пикир келишпестиктерди жоюу үчүн түзүлүүчү өзгөчө орган. Жараштыруу жолжобосунун усулдарынын бири болуп саналат. М. к. артыкчылыктуу башталышта түзүлөт, анын чечимдери сунуштама мүнөзгө ээ. М. к-нын талаш маселени кароосу талашып жаткан тараптарды, алардын өкүлдөрүн жана башка кызыкдар тараптарды милдеттүү түрдө катыштыруу менен жүзөгө ашырылат. М. к-нын чечимине макул болбогон учурда тараптар ведомстволор аралык комиссияга, бейтарап сотко же жалпы юрисдикциядагы сотко кайрылууга укуктуу.
Ишен-Булак мөңгүсү
Ишен-Булак мөңгүсү – Күнгөй Ала-Тоонун түштүк капталындагы өрөөн тибиндеги мөңгү. узундугу 2,9 км, аянты 4,2 км2. Чоң Ак-Суунун алабында жайгашкан. Мөңгүнүн башы деңиз деңгээлинен 4650 м, этеги 3400 м бийикте жатат. Кар чегинин бийиктиги 4000 м. Абляциянын аянты 2,2 км2. Мөңгү оң капталдагы кар көчкүлөрдөн куралат. Куралуу облусу мөңгүнүн «тилинен» омкорулма муздар аркылуу бөлүнөт. Мөңгүнүн бети тегиз, муз жаракалары менен тилмеленген. Мөңгүдөн Ишен-Булак суусу башталып, Чоң Ак-Сууга сол жактан куят.
Велобол
Велобол [вело(сипед) жана англ, ball — топ] — велосипед тебүү менен топ ойноочу командалык спорт оюну.
Оюнду ар биринде 2 кишиден турган 2 команда ойнойт. Спортсмен карты команданын дарбазасына топту велосипеддин алдыңкы же арткы дөңгөлөгү, денеси же башы менен кийирет.
Велобол тапталган жерде, асфальтта же тактай төшөлгөн аянтта өткөрүлөт. Германия менен Чехословакияда өнүккөн.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Бакстон (Мэн)
Бакстон (Мэн) (Buxton) — Мэн штатынын Йорк округуна караган АКШ шаары.