cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карадөө Сейтекке талаадан издеп келип кезигип, ата-тегин айтышы
Карадөө Сейтекке талаадан издеп келип кезигип, ата-тегин айтышы. Сейтек бүркүт кондуруп аң уулап жүргөн жеринде «Кара кула ат минген, карагайдай айза алган, кыны жок кылыч байланган» бир сүрдүү адам кезигет. Ал Кыяста денекул болуп жүргөн Карадөө деген баатыр экен. Сейтекке ата-тегинин дайнын айтмакка атайылап издеп келиптир, Канчоро, Кыяс, Толтойдун кандай иш кылганын түшүндүрүп, Бакай, Каныкей, [[Күлчоро|Күлчоронун]] жөнүн билгизет. Кыястан өч ал деп өтүнөт. Дарыгер чакыртып келип Күлчорону айыктырыш үчүн Момунжанды (Кызылсартты) издеп кетет. Олжого кеткен Зулпукорду, сур чепкенди, ок жетпеген Тооторуну Кыястан алдап алсын деп Айчүрөккө табыштайт. Ошо кезде кечири кесилип, кырк жылкычынын башчысы Карагулда кулчулукта жүргөн Күлчоро Сейтектин аман-эсен өсүп келе жаткандыгын жылкычы Бозбаладан угат да учурашмакка Айчүрөккө келет. Күлчорону көрүп Кыяс өлтүрө турган болгондо Айчүрөк дагы атасынан кол алып келээрин айтып аны сестендирет.
Күлчоро эс алып, күчтөнүп, демденип алган соң Сейтекти өзү менен кошо жылкыга ала кетүүнү өтүнөт. «Көк жалдын кара көзүндөй, Семетейдин өзүндөй», болуп жетилип калган Сейтек Канчоронун кастыгынан Семетейдин жаздым болгонун Күлчородон угуп, эмдигиче айтпаганың кандай деп энесине тарынат. Айчүрөк да Сейтекке негизги жоо Кыяс эмес, Канчоро деп түшүндүрөт. Каныкей, Бакайдын жайын угуп, Каныкей Манас  өлүп төркүнүнө качканда кайненесин аркасына, баласын алдына көтөрүп ала кетиптир, сен болсо, кара эле жаныңды качырып кетипсиң, Каныкей, Бакайды Канчорого таштабай Акундун шаарына кирип кетпепсиң деп күнөөлөп, Таласка кетээрин билдирет Айчүрөк Кыястан суранып, Сейтекти Күлчорого кошуп жылкыга жиберсе, кечигип келесиң деп Карагул Күлчорону сабаганда Сейтек ага болушуп, жылкычыларга кол салат. Бул анын көрсөткөн биринчи эрдиги. Мамбет Чокмор уулунун айтымында Айчүрөк жылкычыларга барсын деп, Сейтекти Күлчорого кошуп жибергенде жолдо келатып Күлчоро Сейтектин өз атасы Семетей экендигин түшүндүрөт.
Сейтек, Бозбала экөө Абдырай кандын кербенчилерин алып келип, Күлчорого кырмызы деген дарыдан беришет. Башка варианттарда кашкарлык Кызылсарт, Карасарт деп берилчү Семетейдин достору мында ашхабаддык Абдырай кандын кербенчилери деп берилип, түбү Манастын  досунун балдары катары айтылат. Жакшылык Сарык уулунда Сейтектин өз ата-тегин билиши бир аз башкачараак сүрөттөлөт. Өрмөк соккон кемпирден (баласын ыйлатып койгондугу үчүн жемелеп) ата-тегинин дарегин угуп, энесинен чындыкты билет. Ушундан баштап Сейтек Таласка кетүүгө шашылат. Бирок биринчи милдет өзүнө таяныч табуу болгондуктан, Сейтек дарыгер издеп, Күлчорону айыктырган эпизод «Кызылсарттын келиши» деп өзүнчө айтылат. Семетейдин досу Кызылсарт Күлчорого кайнатма кара дары, кырма кызыл дары сыйпап кечирин айыктырат. Саякбай Карала уулунда Карадөө Манастын досу, дарыгер Кызылсартты ээрчитип келет. Ал Семетейден калган көк даңгыт иттин кечирин эптештирип дарылагандан кийин Күлчоро баатыр мурдагыдай каруу-күчкө толот. Кыяска барып өч алууну ойлогон Сейтек аны ар кандай сындан өткөрүп көрөт.
Эпостогу Кыясты өлтүргөндөн кийинки маселе элин табуу, тууган жерге көчүп кетүү. Ошондуктан мындан кийинки окуя Айчүрөктүн көчүнө арналып, Бакай Каныкейлерге учурашуу менен уланат. Таласка көчүүдө көчтүн кооз көрүнүшү, теребелди козгогон шаан-шөкөт кеңири тартылат. Жигиттер ит агытып, куш салып чоң салтанат менен жыргап куунап келатканда алдыдан Семетейдин Тайбуурулу жолугат. Тайбуурул — Семетей менен урушуп Үмөтай каза болгондо казактарга кунга кеткен тулпар. Кулагына коргошун куюлуп жазаланып, ал аз келгенсип кербенчи сартка сатылып кеткен боюнча арып-азган Тайбуурул көч үстүндө Айчүрөк. Сейтектерге кезигип, көзүнөн жашын иргилтип төгүп турганда Карасарт баштаган кырк кербенчи куугунчу келет. Сейтек ачуусу менен куугунчуларды кырып салат. Тайбуурул кайып болот. Тайбуурулдун көз алдыда кайып болушу Сейтекти катуу толгонтот. Өткөн-кеткенден өч алып, кадимки жыргал турмушту калыбына келтирүүгө биротоло белсенет. Күлчоро да кошумча болуп, эки жакта душманың көп, элге барганда мени ала кет деп акыл салат. Сейтек так секирип, «Экөөбүз катар баргыдай, кыжылдап кытай жоо барбы, Маңдай тердеп, тил жооруп, Айтыша турган доо барбы» — деп көнбөй, Таласка жалгыз жөнөй турган болгондо Айчүрөк Таласты сүрөттөп, Бакай менен Каныкейди бошотуп, атаңан калган түмөн мүлктү Аколпок, Аккелте, Зулпукор менен кошуп Канчородон сурап ала кел деп тапшырат. Курал-жаракты Манас кантип тапканын, кийин Абыке, Көбөштүн колунда сынып бүлүнүп, Каныкей, Бөлөкбай оңдогонун, акырында Семетей жоголгондо Айчүрөк алсыз болуп алдырып ийгенин тегиз баяндайт.
Сейтек Кылкүрөңдү минип Таласка келет. Таластын ажайып кооздугу анын кубанычын арттырат. Сейтектин алдынан Ойсул ата боз инген тосуп чыгат. Аны он эки жылдан бери Күлчоронун аялы Акбала (Арууке — Шапак Рысменде уулу) багып келиптир. Айчүрөк табыштагандай Сейтек ингенди курмандыкка чалат, андан ары жүрүп, Каныкейге жолугат. Каныкей колу артына байланып, торпок кайтарып жүргөн абалда. Сейтекке өткөн турмушун баяндап, өзүн тааныштырат. Айчүрөктүн курсагында кеткен перзентимди күтүп жүрөм, келээр маалы болду эле дейт. Сейтектин ата-тегин, жөн-жайын сурамжылайт. Айчүрөк уул төрөп, атын Сейтек коюптур деп уктум эле десе Каныкей кубанат. Жакшылык Сарык уулунда Сейтек жедигерден келдим дегенде аны Семетейге окшотуп боолголоп, Каныкей Күлчоро менен Айчүрөктүн кабарын сурайт. Сейтек сырын катып, Айчүрөк эркек төрөп, баласы чарчап калган деген жалган кабар айтат. Каныкейдин кайтарып жүргөн торпоктору сайгактап, аны сүйрөп жөнөгөндө Сейтек чыдай албай Ачалбарс менен бөлө чабат, Канчородон корккон Каныкей Сейтекке ачууланат. Акыры Сейтек чынын айткандан кийин Каныкей, Акбалалар аны мерт болбосун деп, Канчорого каршы жалгыз барбоосун өтүнүшөт. Сейтек тил албайт.
Башкаруу таризи
Башкаруу таризи – анын шарттуу булактары менен мүнөздөлгөн бийликти уюштуруу таризи; түзүмү жана жогорку органдарынын абалы (мамлекет, парламент, өкмөт башчысы), ошондой эле алардын өзара мамилелеринин белгиленген тартиби. Мамлекет башчысынын укуктук статусу Б. т. негизги аныктоочу белгиси болуп саналат (республикада – шайлануучу жана алмашуучу, монархиялык мамлекетте – мурасталуучу). Заманбап мамлекеттерге эки түрдүү: республикалык жана жеке бийлик Б. т. мүнөздүү. == Колдонулган адабияттар ==
Желмогуз уулу Сарыбай келип казат баштап, урушуп жүргөн жери
Желмогуз уулу Сарыбай келип казат баштап, урушуп жүргөн жери Бул окуя Саякбай Каралаевдин вариантына гана таандык. Карадөө мурдагы адаты менен «Арстан атып, жолборс кууп, Аюу, марал, бугу кууп жүрүп», мурда адам барбаган бир жерге туш келет. Ал жердин ээси — Желмогуз уулу Сарыбай дөө башынан Манастын  тукумуна каршыгып калып, кимиси болбосун жок кылууну көздөп жүрөт. Ал да жерин чалып жүргөн кези экен. Карадөө «Манас» деген ураан менен качырып сала берет. Ушу жерде Карадөө менен Сарыбай дөөнүн ар кимисинин жеке сапаты кеңири сүрөттөлөт. Катуу кармаштын негизинде Карадөө Сарыбай колдуу каза табат. Сарыбайдын душманчылыгынын себеби Манастын  тушунда анын карындашы Карлыгач Желпиниш жериндеги жаман деген элдеги Жарманаска турмушка чыгат. Алардын айлын Сарыбайдын атасы Желмогуз чапканда Жарманас өзүнүн кайындары Манас, Алмамбет, Сыргак, Чубактарды чакыртып алып, жети күндүк согушта Манас Желмогузду баштап кырат. Экинчиси, Сарыбай Чубактын Көгала тулпарын талашат. Сарыбайдын кыргызга кол салышынын маңызы ушуга такалат. Карадөөнүн өлтүрүлгөнүн Бозбаладан угуп, Күлчоро, Сейтектер Сарыбайга беттешип, бирок жеңише албайт. Бул Семетей, Күлчоролордун мурдагыдай ал-күчкө келбегенине, Сейтектин жаштыгына байланыштуу түшүндүрүлөт.
Кыпа-Чатыль-Кы дарыясы
Кыпа-Чатыль-Кы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чатыль-Кы дарыясынын оң жээгинен 43 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 65 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Средний Утяк (дарыя)
Средний Утяк — Орусиядагы дарыя. Курган облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тобыл дарыясынын оң жээгинен 692 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 29 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы Курган шаарынан Есет дарыясынын куймасына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Карыпкулов, Аманбек
Карыпкулов Аманбек (1939-ж. т., Талас району, Кара-Суу айылы - 2008, Бишкек) — философ, партиялык жана мамлекеттик ишмер, философия илиминин доктору (1982), профессор (1994), Кыргыз Республикасынын УИАнын корреспондент мүчөсү (1979).
Средний Утяк (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Карыпкулов, Аманбек
1957-ж. № 6 Талас айылдык кесипчилик-техникалык окуу жайын бүтүп, Жданов атындагы колхоздо механизатор болуп иштеген. 1962-ж. Каракол педагогикалык институтунун орус тили жана адабияты факультетин бүткөн. 1962—64-ж. Каракол педагогикалык институтунда окутуучу. 1964—67-ж. КМУнун аспиранты. 1967—68-ж. КМУнун философия кафедрасында окутуучу. 1968— 73-ж. Кыргызстан КП БКнын илим жана окуу жайлар бөлүмүнүн инструктору, бөлүм башчынын орун басары, 1973—83-ж. ошол бөлүмдун башчысы. 1983—85-ж. Кыргызстан КП БКнын катчысы, 1985— 86-ж. Бишкек политехника институтунун илимий коммунизм кафедрасынын профессору, 1986—92-ж. Кыргыз педагогика илимий-изилдөө институтунун жетектөөчүсү жана башкы илимий кызматкери, 1992-жылдан Кыргыз энциклопедиясынын башкы редактору, ошол эле учурда 1994-ж. майдан Кыргыз Республикасынын мамлекеттик «Акыл» концернинин төрагасы, Улуттук илимдер академиясыныл президиумунун мүчөсү. Ошол эле учурда 1995-ж. 29-майдан Карыпкуловду Кыргыз Республикасынын Өкмөтү «Манас» эпосунун 1000 жылдыгын уюштуруу жана өткөрүү боюнча башкы координаторлукка дайындаган.
Карыпкулов 80дей илимий эмгектин (анын ичинде 20дан ашууну монография жана китеп) автору. Анын эмгектери маданият, билим берүү тармактарынын социалдык проблемаларына, совет элинин тарыхый жаңы социалдык биримдик катары калыптануусунда илимдин жана элге билим берүүнун ролун ачууга жана бул иште республикадагы партиялык уюмдардын жетекчилик иш тажрыйбасын жыйынтыктоого, калктын билим децгээлин көтөрүүнүн зарылдыгын негиздөөгө арналган. «Очерки истории Коммунистической партии Киргизии» (1979), «Советский Киргизстан на этапе развитого социализма» (1981), «Могучий фактор национального языкового развития» (1981) жана башка жыйнактардын авторлорунун бири жана редактору.
Анын илимий эмгектери АКШ, Германия жана башка чет өлкөлөрдө жарык көргөн. Карыпкулов Республиканын экономикасына рынок мамилеси киргенден кийин кедери кеткен китеп чыгаруу өндүрушүн кайра жандандырууга чоң салым кошту.
Кыргыз ССР Жогорку Кеңешинин депутаты (1975—87), 1985-ж. Кыргыз ССР Жогорку Кеңешини төрагасы. Эки эмгек Кызыл Туу ордени жана медалдар менен сыйланган.
Абсцисса
Абсцисса — чекиттин координаталарынын (декарттык же аффиндик) биринчиси. Ал көбүнчө латын алфавитинин «х» тамгасы менен белгиленет. «Абсцисса» терминин математикага Г. Лейбниц киргизген.
Булактар
Kartesisches Koordinatensystem
Мадрид
Мадрид (Madrid ) – Испаниянын борбору. Автономия Кастилия тарыхый областынын жана Мадрид провинциясынын административдик борбору. Административдик жактан районго бөлүнөт Пиреней жарым аралынын борбордук бөлүгүндөгү Месета платосунда, деңиз деңгээлинен 650 м бийиктикте, Мансанарес дарыясынын өйүз-бүйүзүндө жайгашкан. Калкы 3,2 млн (2011; шаар айланасы жана шаар спутниктери менен Чоң Мадрид шаар агломерациясын түзөт; анда 6,4 млн). Өлкөнүн саясий, экономикалык, маданий борбору жана ири шаары. Ири жолдор тоому. Барахас эл аралык аэропорту бар. Метрополитен иштейт. Шаар маврлардын Мажирит чебинин (сакталбай калган; алгач 932-жылдан эскерилет) айланасында калыптанган. Чеп 1083-жылы арабдардан бошотулган. 1118-жылы чепке шаар укугу берилген. 14–15-кылымда Мадрид Кастиль королдорунун резиденциясы жана кортестердин (парламент) отурумдары өтүүчү жай болгон. 1561-жылдан шаар статусуна ээ. Ошол жылы Филипп II тарабынан Испаниянын борбору болуп жарыяланган. Мадридде өлкөдө өндүрүл­гөн өнөр жай продукциясынын 1/10 бөлүгү даярдалат. Автомобиль жана локомотив куруу, электр-техникалык, радиоаппаратура, жабдуулары, аскер, химиялык-фармацевтика, жеңил (тигүү, текстиль, бут-кийим), тамак-аш, кагаз, полиграфиялык, жыгаччылык, цемент ж. б. өнөр жай ишканалары иштейт. Кол өнөрчүлүк [сайма саюу, тор токуу, желпүүр даярдоо, урма музыкалык аспаптар (кастаньет), зер буюмдар] өнүккөн. 17-кылымдан тартып иретсиз салынган шаар курулуштары классика жана барокко стилинде болсо, кийинчерээк заманбап курулуштар менен алмашылды. Мадридде банктар, соода компанияларынын башкармалыктары, улуттук жана чет өлкөлүк АКтар, камсыздандыруу мекемелери, фонд биржасы жайгашкан. Шаарда 11 көпүрө курулган. Илимдер академиясы, университет (анын астында студенттер шаарчасы), бир нече жогорку окуу жайлар жана илимий коомдор, китепканалар (анын ичинде улуттук), Испания королдор академиясы, Королдук улуттук медициналык академия, астрономиялык обсерватория, королдор дарыканасы, театрлар, 100дөн ашык музей (анын ичинде Прадо музейинде Боттичелли, Рафаэль, Тициан, Рубенс, Рембрандт, Гой, Караважо ж. б. белгилүү сүрөтчүлөрдүн эмгектери коюлган) жана сүрөт галереялары бар. Епископ капелласы (16-кылым), Сан-Хинес (17-кылым), Сан-Исидро эль Реаль (17-кылым), Сан-Франциско эль Гранде (18-кылым) ж. б. чиркөөлөрү, Пласа Майор аянтында ансамбль (17-кылым) сакталган. Ботаникалык бак уюштурулган. Мадридде жылына 2 жолу коррида (букалар урушу) өткөрүлөт. Эл аралык туризм өнүккөн.
Skillet
Skillet - 1996-жылы Мемфисте (Теннесси) түзүлгөн америкалык христиандык рок-тобу. Топтун учурдагы курамы: жубайлар Жон (вокал, бас-гитара) менен Кори Купер (ритм-гитара, клавиштүү инструмент, бэк-вокал) жана ошондой эле доолбасчы Жен Лежер (вокал) менен Сет Моррисон (соло-гитара). Бул топ тогуз альбом чыгарган. Collide ''' (кырг. Кагылышуу) менен Comatose (кырг. Коматоздук) альбомдору "Грэмми" сыйлыгынын талапкерлери болгон. RIAA ассоциациясы Awake (кырг. Ойгоо) менен Comatose альбомдоруна ак алтын тастыктамасын ыйгарды, ал эми 2016-жылдын 12-июлунда Rise (кырг. Өйдө чыгуу) альбому алтын тастыктамага ээ болгон.
Skillet тобунун түзүлүшүнөн бери курамында бир канча өзгөрүүлөр болгон, топтун негиздөөчүсү Жон Купер өзгөрүлбөс мүчөсү бойдон калган. Songkick.com боюнча талыкпаган гастролдук иш ырааты үчүн Skillet 2010-жылы "Эң көп иштеген топ" тизмесинде беш эң мыкты топтордун арасына кирген.
Ают (Зианчурин району, Башкыртстан)
Ают — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Исянгул айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 167 киши. Почта индекси — 453380, ОКАТО коду — 80226816002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Каста
Касталар (португалчадан casta, лат. castus – таза; санскриптчеден – джати) – 1) өзүнө гана таандык социалдык функцияларды, мураска калган иштерди же кесипти (мындай кесип белгилүү бир этностук, айрым учурда диний жамаатка таандык болуу менен байланыштуу болушу мүмкүн) аткаруунун натыйжасында башкалардан бөлүнүп чыккан адамдардын туюк, эндогамиялуу топтору.
Касталар иерархияга ээ, касталар ортосундагы алакаларга бекем чектер коюлган. Архаикалык Касталар (катмарлар же социалдык рангдар) бир катар байыркы же орто кылымдардагы коомдордо (Байыркы Египет, Индия, Перу ж. б.) болгон.
Индияда тигил же бул белгиси боюнча айырмаланышкан жана индуизм дини тарабынан колдоого ээ болгон адамдардын бири биринен обочолонгон топтору өтө жалпы мүнөз күткөн. 20-кылымдын 40-жылдарында Индияда 3,5 миң касталар жана кастачылар болгон.
Байыркы жана орто кылымдардагы индиялык коом варналарга бөлүнгөн жана алар кийин касталык системанын негизине коюлган. Төмөнкүдөй төрт варна (коомдук катмар) болгон:
1. Брахмандар – дин кызматкерлеринин варнасы. Ага дин кызматкерлери менен кечилдер киришкен.
2. Кшатриялар – аскердик ак сөөктөрдун варнасы. Бул варна аскерлердин жана мурунку уруу бийлигинин өкүлдөрүнөн турган. Кшатрияларга ири жана орто феодалдар киришкен.
3. Вайшьялар – дыйкандардын, кол өнөрчүлөрдүн, соодагерлердин варнасы.
4. Шудралар же «кол тийбестер» – төмөнкү, башкача айтканда өндүргүч күчтөрдүн, көз каранды калктын, кедей-кембагалдардын, мүлксүздөрдүн, жерсиздердин массасы.
Индия Республикасынын Конституциясы (1950 ж.) касталардын тең укуктуулугун жана «кол тийбестердин» юридикалык толук укуктарга ээ экендигин жарыялаган.
2) Каймана мааниде «Каста» деп туюк жамааттарды же топторду аташат.
Мисалы: «дворяндык каста», «офицерлер кастасы» ж. б.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Бердымурат Давлетжанов
Бердымурад Давлетджанов ( Бердимурат Довлетджанов) (1921—1998) — Кызыл Армиясынын жумушчу-дыйкан чоң сержанты, Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу, Советтер Союзунун Баатыры (1944), Түркмөнстандын Баатыры.
Биография
Бердимурат ДовлетджановМульксыгмоз ауледе (азыр — аул Чкалов атындагы Марый этрапа Марыйс велаята Туркменистан) 1921-жылдын ү 1-январында туулган. Мектептин жети классын бүткөн, колхоздо трактор бригадасын эсепке алган.
1941-жылдын ноябрындан Кызыл Армияга кызмат өтөгөн. 1943 — жылдын июнунан тарта-Улуу Ата Мекендик согуштун фронтторунда болгон.
СССР-дин Жогорку Кеңешинин Президиумунун жарлыгы 1944-жылдын 15-январындагы үчүн "Үлгүлүү аткарууну, күжүрмөн тапшырманы командачылыгы менен күрөшүүдө немец көрсөткөн эрдиги жана бул учурда эрдик жана баатырдык" гвардия красноармеецы Бердимурат Довлетджанов  Советтер Союзунун Баатыры жогорку наамы  Ленин ордени жана медалдар тапшыруу менен, "Золотая Звезда" үчүн номер 3041
Маданиятты демократташтыруу
Маданиятты демократташтыруу– Г. П. Федоровдун советтик Россиядагы Маданиятты демократташтыруу процессин түшүндүрүү үчүн жазган «Элитанын түзүлүшү Орус маданияты тууралуу каттар» аталган макаласында колдонулган термин. Автордун пикири боюнча Европада болуп өткөн «элдик мектеп жана 19-кылымдагы цивилизация» акырындык менен «кеңири мүнөздөгү маданий демократташтырууга алып келген». Бирок, «мурда болуп көрбөгөндөй революцияларды» башынан өткөргөн Россиянын шарттарында Европада калыптанган мындай зарыл процесс интеллигенцияны «түшүнүп-түшүнбөй» маданиятты болуп көрбөгөндөй укмуштуудай талкалап жок кылуу менен коштолгон.
Г. П. Федоровдун пикири боюнча советтик Россиядагы Маданиятты демократташтыруу процесси «ырайымсыз мүнөз» күткөн. Ал «Элди карай кеңири толкун болуп аккан маданият маданият болуудан калат», – деп белгилеген. Илгери маданияттын булагы жана маданий чөйрө болуп эсептелген ак сөөктөрдүн маданиятынын таасири астында «ашпозчунун уулу» маданияттуу болуу мүмкүнчүлүгүнө ээ эле, эми болсо «маданий чөйрө» талкаланып жок болду, «маданий чөйрө же маданияттын абасы болмоюнча маданият өз таасирин жоготот». Советтик Россиядагы маданиятка болгон мамиленин дал ушундай «ырайымсыз мүнөзү» «анын бири-бири менен эч байланышы жок майда элементтерге ажырашына алып келген. Маданияттын майда элемент-тери өз алдынча жана алардын суммасы маданият болуп саналбайт».
Кыргыз туусу (гезит)
«Кыргыз туусу» — улуттук башкы гезит. Мурда Кыргызстан КП БКнын, Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиуму менен Министрлер Советинин органы болгон.
1924-жылдын 7-ноябрында «Эркин тоо» деген ат менен араб тамгасында биринчи саны жарыкка чыккан. Гезиттин алгачкы алты саны Ташкенттен, ал эми жетинчи санынан баштап Пишпектен чыгарыла баштаган. Аны чыгарууга 4 эле киши катышкан: биринчи редактору: О. Алиев, жооптуу секретары: С. Карачев, кабарчысы: X. Карасаев, корректору: М. Акматов болгон. 1927-жылдан «Кызыл Кыргызстан», 1956-жылдан «Советтик Кыргызстан», 1991-жылдан «Кыргыз Туусу» болуп өзгөргөн. Коомдук-саясий, экономикалык, маданий жана социалдык ж. б. маселелерди камтыйт. «Кыргыз туусу» Эмгек Кызыл Туу ордени менен сыйланган (1958).
Башкы редакторлору: О. Алиев (1924—26), Ш. Көкөнов (1925—27), К. Тыныстанов (1925), Т. Айтматов (1926), Б. Исакеев (1927), К. Рахматуллин (1927—36), А. Токомбаев (1928), С. Сарманов (1936—37), М. Токобаев (1937—38), М. Дөгдүров (1940—44), А. Сопиев (1944—55), К. Каракеев (1946—49), Т. Усубалиев (1955—56), А. Токомбаев (1956—58), Т. Суванбердиев ( 1958—63), Н. Жаналиев (1963—70), А. Абакиров (1970—72), Ж. Турсунов (1972—86), Т. Ишемкулов (1986—93), К. Раматов (1994—96), А. Матисаков (1993—94; 1996—2005), Ж. Саалаев (2006—08), К. Молдокасымов (2008—10), Б. Орунбеков (2005—06; 2010-жылдан).
Планеталардын жандоочулары
Меркурий жана Чолпон планеталарынын жандоочулары жок. Жердин бир гана табигый жандоочусу бар, ал – Ай. Плутон планетасынын да жалгыз жандоочусу – Харон кийинчерээк аныкталып, анын өлчөмү планетанын өз өлчөмүнө салыштырганда эки эсеге жакын кичине экендиги ырасталган. Ал эми Марс планетасынын Фобос жана Деймос деген эки жандоочусунун көп мүнөздөмөлөрү абдан белгилүү болду.
Калган планеталардын жандоочуларынын саны көп, бирок планеталардын өзүнө салыштырмалуу алардын өлчөмдөрү алда канча кичине.
Юпитер планетасынын азырынча 16 жандоочусу аныкталып, алардын 4 ири жандоочусу Галилей тарабынан 1610-жылы айында ачылган. Булар: Ио, Европа, Ганимед жана Калисто деп аталган. Ганимеддин өлчөмү Меркурий планетасынан чоң, ал эми Калистонун өлчөмү так эле Меркурийдин өлчөмүнө барабар.
Ио жандоочуда 7 жанар тоонун атылып турганы байкалган. Сатурн планетасынын 17 жандоочусу аныкталып, алардын өтө чоңу Титан. Аны жөнөкөй эле мектептик телескоп аркылуу да көрүүгө болот. Өтө жакын тартылып алынган Сатурндун Энцелак, Гиперион жана Мимас жандоочуларынын беттеринен чуңкурчалар даана көрүнүп турат.
Ал жандоочу Сатурнду 15 сут 22 с 41 мин эллипс бонча  толук  1  айланып  чыгат. Анын чоң  жарым  огу а = 1222•103 км жана  эксцентриситети е = 0,029га барабар. Айга салыштырганда 1,5 эсе чоң, диаметри 5100 кмге барабар.
Урандын 5, Нептундун 2 жандоочусу бар.
Урандын жандоочусу Миранданын көрүнүшү өтө кызыгууну туудурат.
Нептундун өтө чоң жандоочусу Тритондун диаметри 2705 кмди түзүп, аны курчаган азот элементинен турган атмосфера табылган.
Алыскы Арал
Алыскы Арал (Алыскы Арал ) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Сокулук районундагы айыл. Крупская айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 323 киши.
Кара-Шаар (айыл)
Кара-Шаар (Кара-Шаар) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Тоң районундагы айыл. Улакол айыл округу составына кирет.
Идрис (Салауат району, Башкыртстан)
Идрис — Башкыртстандын Салауат районундагы айыл, Алкин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 228 киши. Почта индекси — 452481, ОКАТО коду — 80247805002.
Кыргыз-Ата
Кыргыз-Ата — Кыргызстандын Ош облусунун Ноокат районундагы айыл. Кыргыз-Ата айыл аймагына кирет.
Аламанов, Саламат Күлөмбекович
Саламат Күлөмбекович Аламанов (орусча Саламат Кулембекович Аламанов; 1947-жылдын 17-ноябрында туулган) – Кыргызстандагы таанымал илимпоз, география илимдеринин кандидаты, элчи, чек ара маселелери боюнча ири адис.
Кыскача өмүр таржымакалы
Саламат Күлөмбекович Аламанов 1947-жылдын 17-ноябрында Кыргызстандын Ысык-Көл облусуна караштуу Ысык-Көл районундагы Темир айылында туулган. Айыл совет доорунда Темировка деп да аталган.
Өз айылында орто мектепти аяктаган.
1965-1970-жылдары Орусиянын ордосу Москва шаарындагы Москва мамлекеттик университетинде (МГУ) окуп, “гидролог” адистигине ээ болгон.
1971-73-жылдары Бишкекте Кыргыз мамлекеттик университетинин география факультетинде окутуучу болуп иштеген.
1977-жылы МГУда кандидаттык ишин ийгиликтүү коргогон (илимий жетекчиси – профессор Александр Николаевич Вазнов болгон).
1976-77-жылдары Бишкектеги “Кыргызөнөрсуучарба” («Киргизпроводхоз») долбоор институтунда ага инженер болуп иштеген.
1977-89-жылдары Кыргыз Улуттук Университетинде география факультетинде окутуучу, ага окутуучу, доцент (1985-жылдан), гидрология жана метеорология кафедрасынын башчысы болуп иштеген.
1989-1995-жылдары Кыргызстандын Улуттук илимдер академиясынын Геология институтунун география бөлүмүнүн жетекчиси, институттун директорунун илимий иштер боюнча орун басары болуп иштеген.
1995-1997-жылдары КР Тышкы иштер министрлигинин атайын тапшырмалар боюнча элчиси болуп иштеп, чек ара маселелери боюнча адистик жардамын берген.
1997-2010-жылдары КР Өкмөтүнө караштуу Чөлкөмдүк маселелер бөлүмүнүн башчысы болуп иштеген.
2010-жылдан азыркы тапка чейин Кыргызстандын Улуттук илимдер академиясынын Геология институтунун география бөлүмүнүн жетекчиси кызматын аркалап келет.
Илимий-педагогдук чыгармачылыгы
Бул эмгектери экология, суу чарба, мамлекеттик чек араны тарыхый-географиялык жана укуктук жактан аныктоо ж.б. маселелерди чагылдырган.
Совет доорунда СССР жана Кыргыз ССР географиялык коомдорунда үзүрдүү иштеди, Кыргыз ССР Географиялык коомунун алгачкы вице-президенти болду; учурда Кыргызстан Географиялык Коомун жетектеп келет.
Атактуу устаттары, кесиптештери жана достору
Саламат Аламановдун устаты – кыргыздын белгилүү географы Садыбакас Өмүрзаков болгон.
Кыйла жылдар Саламат Аламанов КУУда окумуштуу тарыхчы Бейше Урстанбеков менен чогуу иштешип, аны менен коңшу жана ага-инидей жакын болгон.
С.Аламановдун кичүү кесиптеши - географ Темиркул Эшенкулов.
Саламат Аламанов география илими боюнча 4 кандидаттык ишке жетекчи болду (анын 3 диссертациясы кыргыз тилинде жакталган).
Казак Википедиясы
Казак Википедиясы (Қазақша Уикипедия) — Википедиянын казак тилиндеги бөлүгү.
Статистика
Википедиянын Казак бөлүгү 2023-жылдын 1 күнүнө карата өзүнө  NaN макалаларs камтыйт. NaN катышуучуs катталган, алардын ичинен акыркы 30 күн аралыгында катышуучу  кандайдыр аракеттерди жасаган,  NaN катышуучуs администратор макамына ээ. Оңдоп-түзөөлөрдүн жалпы саны болот.
Аламанов, Саламат Күлөмбекович
Үй-бүлөсү
Төрт баласы бар: уулу Азат жана үч кызы  - Тумар, Акбермет жана Сайкал.
Казак Википедиясы
Статистика
Макалаларынын саны боюнча 26-орунда, ал эми оңдош жагынан 55-орунду ээлейт. (19.01.13 убактындагы абалы)
Башкаруу тартибине каршы кылмыштар
Башкаруу тартибине каршы кылмыштар – КР кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган, мамлекеттик бийлик жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын талаптагыдай башкаруу иштерине каршы аракеттенүүчү, алардын кадыр-баркын түшүрүүчү, ошондой эле жарандардын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын бузуучу кылмыштар. Андайларга: бийлик өкүлүнө карата зомбулук көрсөтүү; мамлекеттик чегарадан мыйзамсыз өтүү; өзүмбилемдик жана башкалар кирет.
Аламанов, Саламат Күлөмбекович
Сыйлыктары. Наамдары
Кыргыз Республикасынын Грамотасы (1993); ж.б.
2008-жылы Ысык-Көл облусунун Ысык-Көл районунун ардактуу атуулу болуп шайланган.
Рюноске Акутагава
Рюноске Акутагава — 1892-жылы 1-мартта Токиодо төрөлүп, 1927-жылы таңга маал өз жанын өзү кыйуу менен дүйнөдөн өткөн. Жапондордун классик жазуучусу. кыска өмүрүнүн ичинде ал артыкча жаңычыл жазуучу, таланттуу новеллист катары таанылган.
Өмүр баяны
Ал анча жакыр эмес сүт сатуучунун үй бүлөсүндө туулган. Рюноске он жашка чыккан мезгилде энеси жиндикана үйүндө өз өмүрүн өзү кыйган. Бул каргашалуу окуядан соң энесинин агаларынын бири Митиаки Акутагава аны асырап алып, негизинде келечектеги жазуучу анын фамилиясын алган. Орто кылымдын тарыхына, живописке, поэзияга болгон кызыгуу ушул үй бүлөгө келгенден тарта башталган.ошонтип ал поэзия жаза баштаган.
Чыгармачылыгы
Рюноске 1913-жылы Токио университетинин филология факультетинин англис тили жана адабияты бөлүмүнө тапшырып, андагы чыгармачыл достору менен биргеликте «Синситё» («Новое течение») абадий журналын чыгара баштаган. Ошол эле журналга анын алгачкы "Чал" аттуу чыгармасы жарык көргөн(1914).
Бирок, жазуучу катары "Жүз аарчы" аттуу новеллеасы менен белгилүү болгон. Андан кийин ал "Жалгыздыктын тозогу", "Бак", "Аял", "Рояль", "Расёмон дарбазасы", "Мандариндер", "Генерал", "Жылдын акыркы күнү" сымал мыкты чыгармаларды жаратты.
Ал жазуучу катары өз мектебин түзүп кетүүгө үлгүрдү. Азыркы учурда Жапонияда адабият тармагында Акутагава атындагы сыйлык уюштурулган. Бул сыйлык ар жыл сайын мыкты жаш жазуучуларга ыйгарылып турат.
"Караңгыдагы маек" чыгармасы 1926-жылы декабрда жазылып, автор өлгөндөн кийин жарык көргөн.
Акутагаванын "Эргежээлдин экмети" аттуу белгилүү чыгармасын Алым Токтомушов, "Караңгыдагы маек" новелласын Сагын Акматбекова, ал эми "Сыйкырдын керемети", "Мандариндер" новеллаларын Назгүл Осмонова которгон.
Башкаруучу компания
Башкаруучу компания – түзүлгөн келишимдин негизинде белгилүү ишмердикти жүзөгө ашырууга лицензиясы бар коммерциялык уюм. КР мыйзамдарында Б. к-нын бааракы активдеринин жана инвестициялык фонддордун активдерин башкаруу чөйрөсүндө ишкердик жүргүзүү мүмкүндүгү каралган. == Колдонулган адабияттар ==
Абсцисса огу
Абсцисса огу — координата окторунун биринчиси. Ал жөн эле х огу деп да аталат.
Бегалиев Орозбек
Бегалиев Орозбек Зергер. 1939-ж. Аламүдүн районундагы Орто-Алыш айылында төрөлгөн. Чабандын жардамчысы, заводдо формалоочу болуп иштеген. 1970-ж. Свердлов өрт өчүргүч окуу жайын бүтүрүп, Владивосток шаарында өрт өчүргүч командасында кароолдун начальниги, кийин Бишкектеги № 4 өрт өчүрүүчү командасында ага инспектор болгон. 1975-жылдан «Кыял» элдик көркөм өнөрканасында узанат. Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинен I сынактагы чебер-сүрөтчү деген наам алган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Зергер жалтырак металлдардан зер жасалгаларды - сөйкө, шакек, билерик, төөнөгүч, оймок, желбирөөч, бой тумар, эр кемери өңдүүлөрдү кармайт да, газ көөрүгүн басып, күжү күйгүзүп, аларга айнек акак, эман жана башкаларды колдонуу менен «тогуз төбөлөө», «күмүш зымдарды созуу», «эдгүү», «тордоо», «чыйратуу» жана «оюм-чийим түшүрүү» ыкмаларын пайдаланат. «Себет (сыя) түшүрүүдө» зергер көбүнчө күмүш кабыл алуучу жана заводдук химиялык боёкторду пайдаланат. Анын жараткан нускалары дүкөндөргө сатууга түшөт, чет өлкөлөргө экспонатталат. Төөнөгүчтү күмүш зымдан жөнөкөй эшип, чыйрак чыйратып, дөшүгө салып балка менен жалпактайт. Анын эки түрү бар. Төөнөгүчтүн ортосуна ар түрдүү асыл таш, айнек, пластмасса сымал жалтырак заттар коюлат. Ошол таштардын аймагына (тегерегине) курчалуучу күмүш зымды белгилүү жукалыкка чейин келтирет. Ага элдик көркөм оюм түшүрүү үчүн күмүш зымдарды атайын отко жашытат. Анан кертип-кертип бөлүп алып, тегерек ооз кыпчууру аркылуу ордуна коёт. Ошентип, төөнөгүчтүн бардык бөлүктөрү даяр болгондон кийин алардын ар бири кайрадан ак данакер аркылуу күмүш менен ширетилип, чөгөрүлгөн айнектин тегерегине «сиркелетүү» (таруулатуу) ыкмасы колдонулат. Ал күмүштү эшүү ыкмасындай эле күмүштү кертүү-ийүү аркылуу да төөнөгүч жасайт. Мындай асем буюм каармоодо зергер мельхиорду да пайдаланат. Анда чыйратылган зымды кайрадан эшип туруп көз салгандай кылат. Ал өзүнчө түспөлдө жүрөкчө болуп ширетилет да, анан айнек таш чөгөрүлөт. Жүрөкчөнүн үч жагы «сиркеленет». Чөгөрүү - күмүшкө асыл ташты жатак алдыруу. Оймок, шакек жасоодо зергер уютулган таза күмүштү көөрүгү менен аяр эритет. Эритүү - күмүштү күйгүзбөй, тапка этиет кармоо. Күмүш эритүүдө жалын табын этиеттейт. Ал жашык күмүштү балка менен оңой эле чабат. Жукартып ийип, сомдоп, шакек түзбөлүн алып, андан соң атайын чийим шибегеси менен оюм түшүрөт да «сылоо ыкмасын» берет. Зергердин шакеги бир миллиметр эки жаадан турат. Буга чыйратылган зымдан хөркөмдүк түшүрүп, анын ачык калган ортолору чыбырчыктата «тарууланат». Ал «сокмо шакек» деп аталат. Ошентип, анын шакеги «чапкыпоо», «сыя төгүү», «таруулатуу» ыкмалары аркылуу бүтөт. Билерик жасоодо Орозбек айнек чөгөрүүнүн эки ыкмасын колдонот. Мында күмүштү билерик формасыңа келтирип ортосун оюп, ага айнекти жатак алдырат. Экинчиден, айнекти жатак кылып, күмүш менен данакерди аралаштыра билерик үстүнө ширетип таштайт. Таш, айнек жана чайыр өңдүүлөрдү салуунун ордуна көбүнчө күмүш бетине себет төгөт. «Сыя төгүү» (себеттөө) - күмүшкө «зооткер» түшүрүү.
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. СССРдин түзүлгөндүгүнүн 60 жылдыгына карата «Элдик кол өнөрчүлөрдүн республикалык кароо-сынагы». Кыз-келиндердин зер жасалгаларынын бир бүтүмү үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Ардак грамотасы; 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо сынагы». Зер буюмдардын өзүнчө бир бүтүмү үчүн Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинин Ардак грамотасы; 1989 ж. «Кыял» элдик кол өнөрчүлүк Бирикмесинин 20 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Зер нускаларынын бүтүндөй бир түрү үчүн Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинин Ардак грамотасы; 1990 ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү. Зер буюмдары коюлган.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Кантемировская (метро бекети)
Кантемировская — Москва метросунун Замоскворецкая сызыксындагы станция. 1984-жылы 30-декабрьда ачылган.
Айчүрөктүн Куялыны алып келиши
Айчүрөктүн Куялыны алып келиши Күлчоро Сарыбайдан отуз күндүк мөөнөт сурап, бүтөрү менен атаң Желмогуздун кунун төлөп беребиз деп согушту убактылуу токтотот. Муну уккан Айчүрөк Сарыбайды жеңип бере турган шер издеп, бир кезде достошкон курбусу Куялы деген баатыр кызга кайрылат.
Куялы кырк жигиттен кошчу алып, кырк балбаны жол чалып жерин коруп жүргөн алп кыз. Шашкандай түрүң бар, башыңа кыйынчылык түшкөн го деп, иштин жөнүн түшүнөр замат жардамга шашылат. 30 күн мөөнөт бүтүп, баатырлардын кармашы кайрадан башталат. Сарыбай жети атамдын өчү бар, Каныкей менен Айчүрөктү, Буурулду бер, болбосо, «кыргын кылам баарыңды, кыйратамын шаарыңды” — деп опузалайт. Атасынын куну үчүн алты миң төөгө жүк болгудай алтынкүмүш сурайт. Душмандын баскынчы талабына көнбөгөн кыргыз баатырлары Семетей, Күлчоро, Сейтек нечен күн кармашып, акыры Куялы кызга күн түшөт. Куялы Сарыбайды жеңерине көзү жетет, ошон үчүн Семетей мени аялдыкка алса гана кармашам дейт. Семетей көнбөйт. Көрсө, ал Чачыкейден кийин өзү жактырып Айчүрөккө үйлөнгөндө аркасынан токол албаска ант берген. Куялыны Күлчорого же Сейтекке тий деп үгүттөшсө, кулуңа же балаңа тийип шылдың боло албайм деп ынанбайт. Акыры элдин кызыкчылыгы үчүн Бакай менен Айчүрөк арага түшүшүп, Семетейди көндүрүшөт да Семетей менен Куялы тиги дүйнөлүк, кыяматтык жар болуштук деп, «Кылычтап чырпык кыйышып, Ак буудай данын чайнашып» шерттешишет. Куялы Кайыпчалдын кызы. Кайыпчал мазарга түнөп, кудайдан бала сурап, перинин кызы Көкмончок оюнкуруп, көңүл ачкан жерден ымыркай Куялыны табат. Кызы алтыга чыкканда чоң той берип, баатырларча ат койдуруп жетиге келгенде «Кан шимирип катыгып, кыз арстан атыгып», он үчүндө атасы өлүп, чоң салтанат менен көмөт. Ошондо Сарыбай кол жыйнап келип чаба турган болгондо Сарыбайдын колун кырып, өзүн качырып жиберет. Биротоло жоготуш үчүн Куялы ошондон бери издеп таппай келет. Эми кас душманы бет алдынан чыккан соң Бакай менен Каныкейден бата сурап согушка кирет. Ушу жерде Каныкейдин илгерки көргөн түшү эскерилет: түшүндө кызыр көрүнүп, Семетейдин төрөлөөрү, анын Айчүрөк менен Куялыга үйлөнөрү күн мурунтан белгилүү болот.
Айкын эмес функция
Айкын эмес функция — көз каранды чоңдугу көз каранды эмесине карата кандайча өзгөрөрү айкын көрсөтүлбөгөн функция.
Мисалы: 3х—5х=7 айкын эмес функция.
Башкаруучу уюм
Башкаруучу уюм – акционерлердин жалпы чогулушунун чечими менен, келишим боюнча акционердик коомдун аткаруучу органынын ыйгарым укугу берилиши мүмкүн болгон коммерциялык уюм. Түзүлгөн келишимдин шарттары, эгер коомдун уставында башка жагдайлар каралбаса, коомдун директорлор кеңиши тарабынан бекитилет. == Колдонулган адабияттар ==
Кербен (маанилери)
Кербен:
Царицыно (метро бекети)
Царицыно ( (1984-1990 — Ленино)) — Москва метросунун Замоскворецкая сызыксындагы станция. 1984-жылы 30-декабрьда ачылган.
Маданияттын диверсификациясы
Маданияттын диверсификациясы (лат. diversus – ар кандай, face-re – кылам) – батыш маданиятынын бир нече кылымдарга созулган үстөмдүгүнөн кийин тарыхый аренага өз алдынча субъект катары чыккан ар түркүн маданияттардын интенсивдүү өсүшүн түшүндүргөн термин. Мындай жагдай маданий лидер менен идентификацияланышуу менен ага карата агрессивдүү маанай күтүүнүн психологиясын шарттаган.
System of a Down
System of a Down (кээде System же SOAD деп кыскартылат) — 1994-жылы Глендейлде (Калифорния) түзүлгөн армения-америкалык оор металл музыкалык тобу. Топтун учурдагы курамы: Серж Танкян (вокал, клавиштүү инструмент), Дарон Малакян (вокал, гитара), Шаво Одажян (бас-гитара, бэк-вокал) жана Жон Долмаян (доолбасчы).
Бул топ беш студиялык альбом чыгарып финансылык ийгиликке жеткен, беш альбомдун үчөөсү Billboard 200 чартында биринчи орундарды алган. System of a Down төрт жолу "Грэмми" сыйлыгынын талапкери болгон, алардын "B.Y.O.B." аттуу ыры 2006-жылы "Эң мыкты хард-рок аткаруу" номинациясын жеңип алган. 2006-жылдын августунда топтун курамы кыска мөөнөткө таркатылып 2010-жылдын ноябрында кайрадан биригип үч жыл бою гастролдогон. System of a Down дүйнө жүзү боюнча 40 миллион альбом саткан.
Автобекет
Автобекет - жүргүнчүлөрдү тейлөөчү жана жүк ташуучу унаалар менен камсыз кылуучу автотранспорттук мекеме. Ал жүргүнчүлөрдү жана жүк ташуучу автобекет болуп бөлүнөт. Жүргүнчүлөр автобекети шаар аралык жана шаар айланасындагы автобус катнаштарында жүргүнчүлөрдү тейлөөгө арналган курулуш тутуму. Жүргүнчүлөр автобекети чакан шаарларда жана райондун борборлорунда, автобустун акыркы токтоочу жеринде курулат. Жүк ташуучу автобекети жалпы пайдалануудагы автомобиль транспорт системасында шаар аралык жүк ташуу ишин жүргүзүүчү транспорт уюму. Ал ири шаарлар менен өнөр жай борборунан сыртка кеткен жолдордун чыга беришине, темир жол станциясына (бекетине), деңиз жана дарыя портторуна жакын курулат. Жүк ташуучу автобекетинин негизги милдети жүктү өз убагында ташып жеткирүү; транспорттук-экспедициялык иштерди аткаруу; автомобилдин жүрүү графиктеринин орундалышын текшерүү жана жүк жөнөтүүчүлөр менен эсептешүү. Кыргызстандын бардык райондорунун борборлорунда жана шаарларында жүргүнчүлөр автобекети, ири райондордо жүк ташуучу автобекети бар.
Түндүк Кыргызстандагы уруулар аралык чыр-чатактар
Түндүк Кыргызстандагы уруулар аралык чыр-чатактар — 19-кылымдын 1-жарымында кыргыз урууларынын ортосунда жоокерчилик заманга мүнөздүү феодалдык кагылыштар тез-тез болуп турган. Айрыкча бугу менен сарыбагыштын чатагы узакка созулуп, аркалык кыргыздарды аябай алсыраткан. Уруулар аралык чыр- чатактардын максаты жана мүнөзү ар кандай болуп, ички, тышкы шартка, тарыхый кырдаалга жараша өзгөрүп турган.
Адатта мындай кагылыштар көбүнчө коңшу уруунун жылкысын тийүү, малын айдап кетүү, барымтага, туткунга алуу, олжого туйтунуу үчүн жүргүзүлчү. Кийинчерээк жер, жайыт талашкан чатактар көбөйүп кеткен. Ошону менен бирге айрым феодалдык төбөлдөрдүн өздөрүнүн саясий үстөмдүгүн кеңейтүү жана бекемдөө аракеттери да чыр-чатактарга түрткү берген. Сарыбагыш уруусунун чоң манабы Ормон хан Ныязбек уулу бүткүл түндүк кыргыз урууларынын үстүнөн бийлик жүргүзүүгө, кыргыз хандыгын түзүүгө далалаттанган.
Ормондун кыргыз жерин саясий жактан борборлоштуруу, бириктирүү аракеттерин айрым уруулардын манаптары колдогон эмес. Ошондуктан ага өз алдынча болууну эңсеген, анын бирдиктүү бийлигине караганда бытырандылыкты артык көргөн тең ата уруулардын ак сөөктөрү менен чатакташууга туура келген. Мындан тышкары Ормон коңшу өлкөлөр Кытай менен Кокон хандыгынын бөлүп-жаруучулук аракеттерине жана улам таасири күчөп келе жаткан Россиянын кыйды саясатына кабылган. Алардын ар биринин тымызын максаттары болгон.
Ал өлкөлөрдүн өкүлдөрү, тыңчылары кыргыз урууларын астыртадан кайраштырып, чатакташтыруудан да кайра тарткан эмес. Сарыбагыш, саякчатагы. 19-кылымдын 1-жарымында сарыбагыш, саяк, бугу, солто уруулары өз ара кагылышып турушкан. Солто менен сарыбагыштын 20-жылдардын башындагы чабышы ошондой кагылыштардын алгачкысы эле. Бул чатак Чүй боорун Мадалы хан каратып ала баштаган учурга дал келип, аймакта Кокон үстөмдүгүнүн орношун кыйла жеңилдеткен. 30-жылдардын орто ченинде сарыбагыш, жана саяк уруулары өз ара жоолашкан.
Чатак ырбап, жаңжал чыккан. Ныязбектен кордук көргөн Качыке баатыр Нарын, Атбашы, Акталаа, Тогузтородогу саяктардан кол курап, эки жыл даярданган соң, Жумгалдан Чүйдөгү сарыбагыштарга каршы жоортулга чыккан. Желаргы-Тайгак деген жерде жайбаракат жаткан Ныязбектин айылына капилеттен кол салган Качыке баатырдын кошууну айылды чаап, мал-мүлкүн талап, жылкысын айдап кеткен. Ныязбек сарыбагыштардан шашылыш жигит жыйнап, саяктардын артынан жөнөйт. Бирок «Ныязбектин сегиз бек» деген атакка конгон уулдары жетектеген сарыбагыш колу Шамшы капчыгайынын оозундагы айкашта саяктардан жеңилген.
Эки тарап жапырт беттештерден мурда Ныязбектин Ормон жана Субанбек деген уулдары сайышка түшүп, саяк баатырлары Эралы менен Кожобердиден жеңилип калышкан. Тополоңдо сарыбагыштар көп жоготууга дуушар болуп, Ормон туткунга түшөт. Ал 8 ай бою саяктарда туткунда жүрүп, араң качып кутулган. Саяктар менен сарыбагыштардын чабышы кокусунан болгон эмес. Эң башкы себеби, ошол кезде Ныязбек Эсенгул уулу башында турган сарыбагыш манаптарынын Кочкор жана Жумгал өрөөндөрүндөгү мыкты жайыттарды ээлеп алуу жана чоро, курманкожо, кулжыгач сыяктуу чачкынды саяк уруктарын, Ысык-Көлдүн батышындагы саяктарды өз бийлигине баш ийдирүү максаты болгон. Бугу – саяк чатагы.
Ошол эле 30-жылдарда саяк менен бугу урууларынын ортосунда ичара талаш-тартыштар күчөйт. Саны арбын бугу уруусу, ар кайсы аймактарда бытыранды жашаган саяктарга үстөмдүк кылып, көбүнчө жеңишке жетишип турган. Бугу баатыры Ногойдун жортуулунун учурунда Медет датканын уулу Айтак баатыр набыт болот. Медет датка кокондуктардан жардамга аскер сурап алып, бугуларды Текеске чейин сүргөн. Олжолорун, туткундарды кийин Айтактын ашында байгеге сайган. Мындан көп өтпөй бугуларга саяктардын дагы бир чоң манабы Качый кол салган.
Кокондук кошуун колдогон саяк колунун чабуулуна туруштук бере албай, бугулар Каркыра, Текеске чегинген. Бирок Качый бугулардын капысынан уюштурган чабуулуна кабылып, Керойт батырдын колунан өлгөн. Кол башчысынан айрылган саяктар кайра тартууга мажбур болушкан. Бугулар да жөн жатып калган эмес. Бугулардын саяктарга каршы жортуулдарынын бирине Балбай баатыр жетекчилик кылган. Жалтанбас эрдиги, көкжалдыгы менен даңкы чыккан Балбай баатыр курманкожо уругунун чоң манабынын сай күлүк атына, Медет датканын Аксыйнат аттуу сулуу кызына көзү түшүп, аларды колго тийгизүүнүн эбин таппай жүргөн.
Бирок анын башкы максаты оңой олжого, жаңы жайытка ээ болуу, бугу уруусунун манаптарынын саясий таасир чөйрөсүн кеңейтүү эле. Балбай баатыр Жумгалдагы курманкожо, кулжыгач айылдарына жортуул уюштурган. Бугунун чоң манабы Боромбай Бекмурат уулу да бул жортуулга катышкан. Балбайдын жортуулга чыкканы жөнүндө алдынала кабар алган Дөөлөт баатыр кармашка жакшылап камынганга үлгүргөндүктөн, Жумгалга келгенде бугулар саяктардын катуу каршылыгына кабылып, Балбай өзү чалгынга чыкканында колго түшкөн.
Саяктар анын кулагын кесип, узак убакыт туткун катары кармашкан. Кийин туугандары көп мал берип жатып, араң куткарып алышкан. Кектенип калган Балбай баатыр өч алуу үчүн саяктарга кайра-кайра кол салып турган.
Айланага жаныма
Айланага жаныма — айлана менен компланардуу жана аны менен бир жалпы чекитке ээ болгон түз сызык. Айланага жаныма сызык ошол чекитте радиуска перпендикуляр болот.
Курмангазы (айыл)
Курмангазы (2019 ж чейин Ганюшкин) — Казакстандагы айыл. Атырау облусунун Курмангазы райондук жана ошол эле атынан айыл округунун борбору.
Географиясы
Айыл Волга дарыясынын тармагы — Шарон (айрым айтымында, Шора) жайгашкан. Облустук борбор Атыраудан 245 км алыс, Россиянын Астрахань жана аралыкта 113 км алыс.
Тарыхы
Астрахандагы архивдеги маалыматтар боюнча айыл түзүлгөн жылы (1793 - ж. же 1789-1793. жыл) Ганюшкинде 15 үй болду, анын ичинен 38 адам жана 41 аял, бардыгы болуп 79 киши, ал эми 1871-ж. 53 358 адам, анын ичинен 229 эркек жана 179 аял.
Экономикасы
Ганюшкин аркылуу Атырау—Астрахань тас жолы өтөт. Жакын темир жол станциясы Ақкөлмен аралык — 25 км.
Эстеликтери
Айылда казактын атактуу музыканту Курмангазууга, советтер Союзунун Баатыры Александр Афанасьевке, жарандык согуш жана улуу Ата Мекендик согуштун катышуучуларына эстелик, Афанасьев жана интернационалиста Бауыржан Бегалиевке орнотулган мемориалдык такталар бар.
Административдик бөлүнүшү
Ганюшкин Чоң жана Кичине Ганюшкин, Самаркин, Бұзаусылан (Безымянный), Рембаза, Куруучулар айылы (ПМК), РТС, Кіресті, Жапырық деп аталуучу кичирайонундан турат.
Башкы агент
Башкы агент – принципал  (бүтүмкер) үчүн зарыл аракеттердин тобун башка агенттерди (субагенттүүлүк) чегерүү менен аткаруу милдетин алган жак. Б. а. менен принципалдын өзара мамилеси узак, же белгисиз мөөнөткө түзүлгөн башкы агенттик келишимдин негизинде жөнгө салынат. == Колдонулган адабияттар ==
Тойчубек Касымов
Касымов Тойчубек (1946-ж. т., Талас району, Көпүрө-Базар айылы) — мамлекеттик ишмер, ветеринария илимдеринин кандидаты. Эмгек жолун Талас районундагы «Каракол» колхозунда колхозчулуктан баштаган. 1970-ж. К. И. Скрябин атындагы айыл чарба институтун бүткөн. 1970-жылдан Чүй районундагы «Кегети» асыл тукум мал өстүрүү совхозунда ветеринар, 1973—75-ж. ошол эле чарбада башкы ветеринар. 1975—77-ж. Чүй районунун ветеринариялык станциясынын начальниги, 1977—85-ж. Чүй районундагы «Шамшы» совхозунун директору, 1985—88-ж. Чүй райондук аткаруу комитетинин айыл чарба башкармасынын начальниги. 1988-ж. Бакай-Ата (мурдагы Ленинполь) райондук аткаруу комитетинин төрагасы. 1991-ж. Чүй облустук мамлекеттик ветеринариялык борбордун начальниги, ошол эле жылы республикалык «Ветеринария» мамлекеттик бирикмесинин башкы директору. 1992-ж. кайрадан Чүй облустук ветеринариялык борбордун начальниги. 1992-ж. Талас облустук айыл чарба башкармасынын жетекчиси. Ошол эле жылдын 6-ноябрынан Талас облустук мамлекеттик администрациянын башчысы.