cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чарбак (Аксы району)
Тарыхы
2019-жылдын августунда Чарбак калктуу конушуна айыл макамы берилген.
Дементьев Петр Васильевич
Дементьев Петр Васильевич (11 (24). 1. 1907-14. 5. 1977) - эки жолу Социалисттик Эмгек Баатыры (1941, 1977).
1938-жылдан КПСС мучесу. 1931-ж. Жуковский атындагы Аскер-Аба академиясын бүткөн. 1931-41-ж. авиация өнөр жайынын заводдорунда жана илимий изилдөө институттарында (ст. инженер, инженер-техникалык кызматта (цех начальниги, башкы инженер, заводдун директору) иштейт. 1941-53-ж. авиация өнөр жай Эл комиссарынып 1-орун басары, 1953-57-ж. авиация өнөр жай министри. 1957-65-ж. СССРдин авиация техникасы боюнча мамлекеттик комитетинин төрагасы - СССР министри. 1965-77-ж. авиация өнөр жай министри. КПССтин 20-25-съездинин делегаты, 19-съездде КПСС БКга мүчөлүккө кандидат, 20-25-съездде БКга мүчө. СССР Жог. Советине (4- 9-шайл.) депутат. СССР мамлекеттик сыйл. лауреаты (1953). Тогуз Ленин ордени, башка орден жана медалдар менен сыйланган.
Сюрней-Шор
Сюрней-Шор — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пинзорта-Ю дарыясынын оң жээгинен 4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Харпэрс Фэрри (Айова)
Харпэрс Фэрри (Айова) (Harpers Ferry) — Айова штатынын Алламаки округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.6 км². FIPS коду — 19-34590.
Калкы
2010-жылы калкы 330 киши болгон.
Моравия
Моравия (Morava, Mähren) Чехиядагы тарыхый аймак. Моравиядагы биринчи турак жайлар алгачкы палеолитке таандык. Биздин заманга чейинки 400-жылдар ченде кельттер, биздин замандын башында германдардын маркоман жана квад уруулары жашаган. Биринчи миң жылдык аралыгында ал жерге славяндар (моравандар жана башкалар) келип отурукташкан.
Чий чырмоо
Чий чырмоо – кыргыз элдик көркөм кол өнөрчүлүктүн бир түрү. Чийди түрлөнтүп кооздоп, турмуш-тиричиликте аны адеми буюм катары кастарлап келишкен. Чий Кыргызстандын талаа-түздөрүндө арбын өсөт жана августтун экинчи жарымында бышып жетилет. Өтө ката элек чийдин түбүн жумшак кезинде тартып алышат да, мелүүн жерге кургатып, кабыгынан арылтышат. Тазалап бүткөндөн кийин тегизделет. Анан ар кыл түскө боелгон жүн көңүлдөгү оюунун өңүнө жана композициясына жараша алдын-ала ийне учу менен белгиленген чектерге чейин оролуп чырмалат. Бир метрдей бийик эки казыкчага узата коюлган түндүк бакан же ошол өңдүү жыгач, тал, чийлерди токуунун куралы болуп саналат. Андан соң сүйрү таштарга оролгон кылчык жүндөн же төөнүн жүнүнөн ийрилген шоонаны ары-бери аласалдыра жүн оролгон чийди кезеги менен чырмап токуйт. Кээ бир учурда шоонаны териден жасалган көк менен алмаштырышат. Токуучу жиптин жоон-ичкелиги жасалуучу буюмдун үлгүсүнө, чийдин түрүнө жараша болот. Токулган «чийдин аяк башына кара жиптен «ширек» түшөт. Чий чырмоодо килемчилик, өрмөчүлүктө колдонулган көркөм оюм-көчөттөр түшүрүлөт. Бөтөнчө­лүгү көркөм көчөттөр чийге сындырылып түшөт. Т. а. төгөрөк тартып, жумуруланбай, бурч чыгарылып берилет.
Моравия
Тарыхы
623–658-жылы Моравия славяндардын Само княздыгынын, 9–10-кылымдын башында Улуу Моравия княздыгынын курамына кирген, 1029-жылдан чехтин Пржемысловичилер ээлигинин бир бөлүгү болгон. Моравия – 1063-жылы Оломоуц епископтугу, 1182-жылдан Ыйык Рим империясына караган маркграфтык. Моравия калкы гусчулар кыймылына (1419–37) активдүү катышкан. 1526-жылы Чехия менен бирге Габсбургдар бийлигине караган. 1618–20-жылы Чехиядагы габсбургдарга каршы көтөрүлүш жеңилгенден кийин, Моравияда немис феодалдарынын тарабынан улуттук басмырлоо күч алып, катуу католиктик реакция жүрүп, Моравия иш жүзүндө Габсбург монархиясынын провинциясына айланган. 1782-жылы австриялык Силезия менен бирге борбору Брно шаары болгон бир административдик бирдикке бириктирилип, 1849-жылы монархтын өзгөчө жерине айланган. Чехословакия Республика түзүлгөндөн (1918) Моравия анын курамында. 1938-жылы фашисттик Германия Моравиянын кыйла бөлүгүн, 1939-жылы толук басып алып, «Богемия менен Моравия протектораты» деп аталган протекторатка кошкон. Немистик-фашисттик баскынчылардан Советтик Армия тарабынан 1945-жылы апрель–май айында бошотулгандан кийин Моравия Чехословакиянын курамына кирген.
Фолэй (Миссури)
Фолэй (Миссури) (Foley) — Миссури штатынын Линкольн округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.4 км². FIPS коду — 29-24886.
Калкы
2010-жылы калкы 178 киши болгон.
Намсараев, Хоца Намсараевич
Намсараев, Хоца Намсараевич [27. 4(9. 5). 1889, Кижинча конушу, азыркы Бурят АССРи, Хорин аймагы — 28. 7. 1959, Улан-Удэ] — бурят совет жазуучусу. Бурят совет администрациясын негиздегендерден. 1925-жылдан КПСС мүчөсү.
Жакыр малчынын үй-бүлөсүнөн. Чыгармалары 1919-жылдан жарыялана баштаган. «Караңгылык» (1919), «Оракул Дамбш) (1920), «Караңгы турмуш» (1921), «Тайшинпн камчысы» (1945) пьесаларынын, көп ыр-поэмалардын, «Таң шооласында» (1950) романынын, «Түндөрдүн биринде» (1938), «Жеңиш нуру>> (1942) повесттеринин автору.
Анын чыгармаларында фольклордун таасири бир далай күчтүү. СССР Жог. Советинин (2—5-шайл.) депутаты. Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу ордени жанa медалдар менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Ченөө бирдейлигин камсыз кылуу жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамы
Ченөө бирдейлигин камсыз кылуу жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамы – Кыргыз Республикасында мамлекеттик бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, о. эле юридикалык жана жеке тараптар үчүн милдеттүү болгон ченөө бирдейлигин камсыз кылуунун укуктук негиздерин белгилейт жана керектөөчүлөрдүн же мамлекеттин кызыкчылыгын туура эмес ченөө натыйжаларынын кесепетинен коргоого багытталат.
Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Мыйзам чыгаруу жыйынынын 1996-ж-дын 12-мартындагы 3 №372-1 Токтому, Кыргыз Республикасынын Президентинин 1996-ж-дын 2-апрелиндеги №7 Жарлыгы.
Бокельнхаген
Бокельнхаген (Bockelnhagen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Айхсфельд районуна кирет.
Калкы - 466 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 18.65 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 61 011. Муниципалитеттин башчысы — Франк Хартман.
Нан бышырылуучу меш
Нандын түрлөрүн бышыруу процесси нан бышырылуу­чу камерада түрдүү жылуулук (200— 300°С) жана нымдуулук (15—70%) режимин керектейт. Технол. белгилери боюнча кеңири ассортиментте, аз ассортиментте жана адистештирилген Нан бышырылуучу меш болуп негизги үч топко бөлүнот. Эксплуатациялоо касиеттери боюнча мезгилдүү иштөөчү жана үзгүлтүксүз иштөөчү болуп да айырмаланат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Дросдорф
Дросдорф (Droßdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бургенланд районуна кирет.
Калкы - 691 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 10,36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 110. Муниципалитеттин башчысы — Уве Кранайс.
Хиллесхайм (Айфель)
Хиллесхайм (Айфель) (Hillesheim (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Калкы - 3053 киши(2013-ж.). . Аянты - 20,62 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 33 029. Муниципалитеттин башчысы — Маттиас Штайн.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Чинквеченто
Чинквеченто (италянча cinquecento) – XVI кылымдын аталышы; атайын мааниде – жалпы италия маданиятынын же италия көркөм өнөрүнүн өнүгү­шүндөгү тарыхый баскыч катары XVI кылымдын берилиши. Термин ушул жүз жылдыкты аныктаган же Бийик Кайра жаралуу деп аталган мезгилдик көрүнүштөрдү билдирет.
Ислам Иран Революциясы
Ислам Иран Революциясы (1979) – Ирандагы мамлекеттик түзүлүштү жана иран коомчулугунун жашоо шартын өзгөрткөн революция. 20-кылымдын 60–70-жылдарында Иранда Мохаммед Реза Пехлеви шахтын жүргүзгөн реформалары мамлекеттин кризистик абалын өзгөртпөгөндүктөн, 9-январда 1978-ж. Кум шаарында диний окуу жайларынын окуучулары демонстрацияга чыгышкан. Шах аскери аларды атып, революциянын башталышына түрткү берген. Өлкө аймактарында көтөрүлүштөр күч алган. Көтөрүлүштүн кыймылдаткыч күчүн майда соодагерлер, жумушчулар, ишкерлер, студенттер түзүп, дин кызматкерлери жетектеген. Оппозициянын талабы боюнча М. Р. Пехлеви бир нече өзгөртүүлөрдү (оюн-зоок үйлөрү жабылып, иран календары мусулман календарына алмаштырылган) киргизген. Бирок 1978-ж. сентябрь айында Тегеран (1 млнго жакын) ж. б. шаарларда өкмөткө каршы жумушчулар, кызматкерлер жана студенттер чоң демонстрацияларды өткөрүшкөн. Бийлик буга жооп катары 12 шаарга согуш абалын киргизген. Бул учурда Иранда оппозициянын чет мамлекетте сүргүндө жүргөн лидерлеринин бири Р. М. Хомейнинин таасири күч ала баштаган. Бирок 1978-ж. күзүндө оппозициянын ичинде аскердик төңкөрүштөн корккон М. Р. Пехлеви шах менен келишүүгө ыктаган топ (К. Санжаби, Ш. Бахтияр, М. Базарган, аятолла К. Шариатмадари) түзүлгөн. 1978-ж. декабрь айынын аягында Ш. Бахтияр М. Р. Пехлеви сунуштаган өкмөттү жетектөөгө макулдук берген. Р. М. Хомейни Ш. Бахтиярдын өкмөтүн мыйзамсыз деп жарыялап, элди революцияны улантууга чакырган. Тегеранда Р. М. Хомейнинин жактоочулары Революциялык ислам кеңешин түзүшкөн (12-январь, 1979). М. Базарган жетектеген Революциялык ислам кеңеши Убактылуу революциялык өкмөт түзгөн. Революция күндөн-күнгө күч алып, Ш. Бахтиярдын өкмөтү кулай баштаган. 1979-ж. 1-февралда Р. М. Хомейни чет мамлекеттен Тегеранга кайтып келген. Р. М. Хомейнинин тапшыруусу боюнча М. Базарган мамлекеттеги кош бийликти тынчтык жол менен жоюуга аракеттенип, жогорку аскер командачылыгы жана Ш. Бахтиярдын өкмөтү менен сүйлөшүүлөрдү баштаган. 1979-ж. 9-февралда шах гвардиясынын бөлүмүнүн өздүк курамы революцияга катышкан ААКтын окуу базасына Тегерандын жанында кол салган. Натыйжада, Тегеранда куралдуу көтөрүлүш чыгып, шахтын аскери оппозиция тарабында болгон можахеддер менен федайлардын отряддарынан жеңилген. 11 февралда шах бийлигинин акыркы таянычы Ирандын жогорку аскер кеңеши армиянын бейтараптыгын жарыялап, революциячыларга кошулган. Тегерандагы көтөрүлүш стихиялуу өтүп, монархия жоюлган. 1979-ж. 30–31-мартта Иранда референдум өтүп, Иран Ислам Республикасы түзүлгөн. 1979-ж. Убактылуу революциялык өкмөт кетип, бийлик Революциялык ислам кеңешине өткөн. 1979-ж. 2–3-декабрдагы референдумда Ирандын жаңы Конституциясы кабыл алынып, ал боюнча мамлекет башчысы Ислам революциясынын башкы жетекчиси деп аталган. Р. Х. Хомейни мамлекеттин башчысы болуп, анын алдында Улуттук коопсуздук боюнча жогорку кеңеш түзүлгөн. Ислам кеңешинин чогулушу (межлис) жана аткаруу бийлиги (президент жетектеген өкмөт) түздөн-түз жогорку динаят жетекчилигине баш ийип калган. Шиит багытындагы ислам дини расмий дин катары кабыл алынган.
Блекхаузен
Калкы - 290 адам. Аянты - 6,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 33 008. Муниципалитеттин башчысы — Эгон Бауэр.
Статистикалык салмак
Статистикалык салмак - квант механикасы менен квант статистикасында берилген энергиядагы ар түрдүү квант абалынын саны, б. а. абалдын эселүүлүгү. Эгер энергия удаалаш бир катар мааниге ээ болсо, анда энергиянын берилген интервалындагы абалынын саны Статистикалык салмак деп түшүнүлөт. Классикалык статистикада Статистикалык салмак - системанын фазалык көлөмдөгү элементинин чондугу.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Чопо буюмдары –
Чопо буюмдары – колдонмо көркөм искусстводо – күйгүзүлгөн түстүү чоподон жасалган майда тешиктүү, тунук глазурь же ангоб менен капталган буюмдар. Ч. б-на негизинен эң жөнөкөй типтеги карапа калыбында жасалган идиш-аяк кирет. Кеңири мааниде – Ч. б. термини майоликаны, ал гана эмес керамиканы толугу менен өз ичине камтыйт.
Боу Мар (Колорадо)
Боу Мар (Колорадо) (Bow Mar) — Колорадо штатынын Арапаое округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 847 киши. Болжолдуу аянты - 2.2  км². FIPS коду — 08-08070.
Уятсыз салпаяктар
"Уятсыз салпаяктар" (Inglourious Basterds, Бесславные ублюдки) − 2009-жылы Квентин Тарантино тарткан жана жазган немис-америкалык согуш тасмасы. Тасмага тартылгандар: Брэд Питт, Кристоф Уалц жана Мелание Лаурент. Тасма ойдон чыгарылган немис улутчул саясий лидерин өлтүрүүнү көздөгөн эки тарыхый окуяны баяндайт. Лидерди өлтүрүүнү пландагандардын бирөөсү жаш француз жөөт кинотеатр ээси болсо, экинчиси лейтенант Алдо Рейндин (Питт) жетекчилиги алдындагы америкалык жөөт аскерлер болгон. Кристоф Уалц Рейн тобунун аркасына түшкөн полковник жана Шоханнанын өтмүшүнө тиешеси бар Ханс Ланданын ролун аткарган. Тасманын аталышы 1978-жылы чыккан италиялык режиссер Энзо Г. Гастелларинин окшош аталыштагы тасмасынан таасир алган. Тасма 2009-жылы 20-майда Канн фильм фестивалында бетачары өткөрүлгөн. Тасманы 2009-жылы август айында "The Weinstein Company" жана "Universal Pictures" АКШ жана Европага кенен жайылткан.
Тасма $321 млн киреше табуу менен Тарантинонун 2012-жылы "Кишенден бошотулган Джанго" тасмасы чыкканга чейин эң көп сатылган тасмасына айланган. Тасма көптөгөн сыйлыктарды алган. Анын ичинде "Эң мыкты тасма", "Эң мыкты режиссер" жана "Эң мыкты сценарий" сыяктуу Оскар сыйлыктары да кирет. Ланданы аткарганы үчүн Уалц Канн фильм фестивалында "Эң мыкты актер", ал эми "BAFTA", Актерлордун "Гилдия" сыйлыгы, "Алтын Глобус" сыйлыктарынан "Эң мыкты экинчи пландагы актер" наамын уткан.
Вэст Пойнт (Небраска)
Вэст Пойнт (Небраска) (West Point) — Небраска штатынын Cuming округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3660 киши. Болжолдуу аянты - 6.4 км². FIPS коду — 31-52575.
Чоңдуктун бирдигинин эталону
Чоңдуктун бирдигинин эталону – чоңдуктун өлчөмүн ошол чоңдуктун башка ченөө каражаттарына берүү максатында чоңдук бирдигин (же чоңдуктун бирдигинин эселенген же үлүштүк маанисин) кайтадан чыгаруу же сактоо үчүн арналган ченөө каражаты.
Черенков–Вавилов нурлануусу
Черенков–Вавилов нурлануусу (Черенков–Вавилов эффектиси) – чөйрөдөгү жарыктын фазалык ылдамдыгынан (u) чоң б-н турактуу ылдамдык (ϑ) менен тараган, заряддалган бөлүкчөлөрдүн жарыкты нурлантуусу. Бул кубулушту γ-нурларынын таасири астында эритмелердин γ-люминесценциясын 1934-ж. изилдеп жатканда, П.А.Черенков байкаган.
С.И.Вавиловдун демилгеси менен Черенков жүргүзгөн тажрыйбаларда байкалган нурлануунун төмөндөгүдөй мүнөздүү өзгөчөлүктөрү аныкталган: 1) бардык таза тунук суюктуктардын нурланууну бере тургандыгы жана анын жаркырактыгынын суюктуктардын химиялык курамына көзкаранды болбогондугу; 2) көбүнчө электр талаасынын чыңалыш векторунун баштапкы агым түшкөн багыт боюнча багытталгандыгы, б. а. поляризацияны бере тургандыгы; 3) люминесценциядан айырмаланып, температуралык да, аралашмалык да өчүрүүнү бербей тургандыгы. Мына ушулардын негизинде Вавилов жогоруда байкалган кубулуш люминесценция эмес экендигин далилдеп, суюктукту нурлантканда анда пайда болгон тез тараган электрондор жарыкты нурлантышат деген. Черенков–Вавилов нурлануусун жалаң эле суюктуктар эмес, катуу нерселер жана газдар да берет.
Усубакунов Мамыт
Усубакунов Мамыт (15. 8. 1930, Чүй обл., Сокулук району, Саз айылы - 2011, Бишкек) - химия илимдин доктору (1983) проф. (1985), Кыргыз ССР ИАнын корр. мүчөсү (1984) Кыргыз ССРинин илим жана техника боюнча мамлекеттик сыйл. лауреаты (1982), Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген ойлоп, табуучусу (1972), КРдин илимге эмгек сиңирген ишмери (1995). 1952-ж. КМУну бүтүргөн. Кыргыз ССР ИАнын Орг. эмес жана физикалык химия институтунда кенже, улук илимий кызматкер (1952-64), 1965-жылдан лабораториялык башчысы болуп иштеген. Түстүү металлдардын технологиясы боюнча адис. Анын илимий эмгеги өтө таза сурьманы жана анын бирикмелерин алууга багытталган. 150дөй илимий эмгеги, а. и. 3 монография, 15 автордук күбөлүк жана патенттери бар.
Кизганбаш (Балтачев району, Башкыртстан)
Кизганбаш — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Төмөнкү Карышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 219 киши. Почта индекси — 452995, ОКАТО коду — 80208819009.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Морган Томас Хант
Морган Томас Хант (Thomas Hunt Morgan, 25. 9. 1866, Кентукки, Лексингтон – 4. 12. 1945, Калифорния, Пасадена) – амер. биолог, генетиканы түзүүчүлөрдүн бири, АКШ Улуттук ИАнын президенти (1927–31), СССР ИАнын ардактуу мүчөсү (1932). Кентукки (1885) жана Ж. Хопкинс (1891) университеттерин аяктаган. Брин-Мор кыз-келиндер коллежинде (1891–1904), Нью-Йорктогу Колумбия университетинде (1904–28) профессор Пасадендеги Калифорния техникалык институтунун биология лабораториясын жетектеген (1928– 45). Моргандын эмгектери негизинен эксперименттик эмбриологияга, регенерацияга жана жаныбарлардын жынысын аныктоого арналган. Морган жана анын кесиптештери ачкан гендин чиркелиши жана кроссинговердин закон ченемдүүлүгү Мендель мыйзамынын цитол. механизмин түшүндүрүп, табигый тандоонун генетикалык теориясын түзүүгө алып келген. Нобел сыйлыгынын лауреаты (1933).
Миддл Ривэ (Миннесота)
Калкы - 303 киши. Болжолдуу аянты - 1.3 км². FIPS коду — 27-41912.
Нан дарагы
Нан дарагы - тыт тукумундагы өсүмдүк.
Бийикт. 30—35 м, айчык жана бүтүн кыр жалбырактуу, мөмөсү — сөөкчө, калың эттүү, өсүп кеткен гүл коргонуна жыш жайгашып, топ мөмөнү түзөт, чоңдугу ашкабактай, 20—25 кга жетет, крахмалга бай.
Бышырылган жанa куурулган түрүндо желет. Уругу (кээсиники жок) майлуу, куурулган же чийки бойдон тамакка пайдаланылат. Түш.-Чыгыш Азияда ж. б. тропик райондордо 50дөй түрү өсөт. Алардын ичинен кадимки жана индия Нан дарагынын мааниси чоң. Инди-Кытай, Молукк жана Зонд а-дарынын нымдуу жерлеринде өсөт, о. эле эгилме түрү бар. Нан дарагынын жыгачынан түрдүү буюм жана дары жасалат.
Чоң жарылуу
Чоң жарылуу – Ааламдын пайда болуш теориясы боюнча Аалам өтө кичинекей жана күйүп турган кандайдыр бир заттын аябагандай Чоң жарылуусунун натыйжасында пайда болгон жана андан бери уламдан-улам кеңейүүдө.
Вальсбург
Вальсбург (Wahlsburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Кассель районуна кирет.
Калкы - 2243 киши(2013-ж.). . Аянты - 11,43 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 33 027. Муниципалитеттин башчысы — Йөрг-Отто Квентин.
Савай (Коргондөбө району)
Савай — Өзбекстандын Анжиян облусунун Коргондөбө районундагы айыл.
Атам жана уулум
”Атам жана уулум” (Babam ve Oğlum, My Father and My Son, Мой отец и мой сын) − 2005-жылы жарыкка чыккан түрк драмасы.Режиссеру жана сценарийин жазган Чаган Ырмак.Тасма 1890-жылкы мамлекеттик төңкөрүштө ураган үйбүлө жөнүндөгү окуяны баяндайт. 2005-жылы 18-ноябрда улуттук деңгээлде көрсөтүлүп, түрк киносунун тарыхында эң көп киреше тапкан тасмалардын бири болгон.
Дөрпен
Дөрпен (Dörpen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эмсланд районуна кирет.
Калкы - 4924 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 33,1 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 54 008. Муниципалитеттин башчысы — Херман Ваккер.
Статистикалык баалоо
Статистикалык баалоо - ыктымалдыктардын белгисиз бөлүштүрүлүштөрүн байкоолордун натыйжасы боюнча жакындатып аныктоо үчүн математикалык статистикада колдонулуучу ыкмалардын жыйындысы. Статистикалык баалоонун чекиттик текшерүү жана ишеним чеги менен текшерүү деген эки түрү бар. Статистикалык баалоо корреляция функциясы менен спектр функциясын мүнөздөөдө колдонулат.
Исланддар
Исланддар (өздөрүн ислендингар деп аташат) – эл, Исландиянын жергиликтүү калкы. Саны 290 миң киши (2006). Ошондой эле Канада, АКШ, Дания, Швеция, Норвегия жана Германияда да жашашат. Исланд тилинде сүйлөшөт. Христиан дининин протестант (лютеран) тармагын тутушат. Исланддар 9–10-кылымдарда Норвегиядан көчүп келген байыркы скандинавиялыктардын тукумдары. 13–14-кылымдарда исланд эли түзүлүп, улут катары калыптана баштаган. Исланддардын улуттук өсүшүнө Даниянын узак жылдар (1380-жылдан) үстөмдүк кылышы терс таасир тийгизген. Даниялык бийликке каршы күрөштөрдүн негизинде исланддар 1918-ж. өз алдынчалыкка ээ болуп, эне тили, маданияты, үрп-адат, улуттук салттары өнүгө баштаган. Исланддар мал чарбачылык, балыкчылык жана кол өнөрчүлүк менен кесиптенишип, дубалы темир-бетондон тургузулуп, чатыры шифер жана темир менен жабылган үйлөрдө жашашат. Улуттук кийими аялдарда көбүрөөк колдонулат. Алар жүндөн токулган белдемчи, ак көйнөк, алжапкыч, оймо-чиймеленген кара же кызыл түстүү чыптама, булгаары бут кийим, айрымдары кара матадан тигилген узун көйнөк (жакасы менен жеңи баркыттан салынып, кооздолгон), башына кара баркыт калпак кийип же жоолук салынышат. Эркектери матадан тигилген күрмө, шым, жылуу сокмо көйнөк жана тизеден өйдө байпак, тюлень терисинен башмак, башына калпак кийишет. Тамак-ашы негизинен эт, балык, дан жана сүт азыктары.
Харрис (Айова)
Харрис (Айова) (Harris) — Айова штатынын Осеола округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.1 км². FIPS коду — 19-34635.
Сюр-Хара-Яга
Сюр-Хара-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Урер-Яга дарыясынын оң жээгинен 7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 35 км.
Фордлэнд (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 762 киши болгон.
Сюр-Хара-Яга
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Харрис (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 200 киши болгон.
Ховедстаден
Борбор облус (Дания тили. Аймак Hovedstaden) бир башкаруучу аймак Дания түзүлгөн, -жылдын 1-күнү 2007- бөлүгү боюнча 2007-шаардык органдары. Аймакка 29 муниципалитет (коммуна) кирет.
Зеландия аралынын түндүк-чыгышында, Борнхолм аралында ж. Мурдагы аймагын камтыйт жанаКопенгаген, Фредериксборг жана Борнхолм.
Майнашаф
Майнашаф (Mainaschaff) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Ашаффенбург районуна кирет.
Калкы - 8416 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 7,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 71 140. Муниципалитеттин башчысы — Хорст Энглер.
Нанду
Нанду, америкалык төөкуш (Rheiformes) — жалпак төштүү куштардын түркүмү. Буту үч манжалуу. Канаты жакшы өөрчүгөнү менен учууга жарабайт, бат жүгүргөндө мойнун алга созуп, канатын жаят.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Ортонку Теңир-Тоо
Ортонку Теңир-Тоо – Теңир-Тоодогу негизги тектоникалык структуралардын бири. Түндүк Теңир-Тоодон Теңир-Тоонун негизги жаракасы аркылуу, ал эми Түштүк Теңир-Тоодон Ат-Башы – Эңилчек жаракасы менен бөлүнөт. Структураны 1938-ж. В. И. Попов бөлгөн. Негизинен Чаткал-Нарын жана Чаткал-Курама зоналарынан турат. Чаткал – Нарын структура-фациялык зона Ортонку Теңир-Тоонун түндүк бөлүгүн түзүп, Чоң Кара-Тоо, Талас АлаТоосу жана Нарын ойдуңу аркылуу созулуп жатат. Чаткал-Курама зонасы Чаткал жана Курама кырка тоолорунан орун алган.
Ортонку Теңир-Тоонун горст-антиклиналь бөлүкчөлөрүндө (блокторунда) архейде жана протерозойдун башталышында пайда болгон байыркы тоо тектер чыгып жатат (көөлү, касан, каргыш свиталары). Жанар тоо жана чөкмө тоо тектери (корумду сериясы, чоң нарын комплекси) рифейде, Жетим-Тоо темир кенташтуу формациясы рифейдин аягында, көмүртек-кремнийлүү каралжын сланец формациясы палеозойдун башталышында Чаткал-Нарын тилкесинин чегинде пайда болгон. Чаткал-Курама тилкесинде рифейде, вендде жана кембрийде үбөлөнүү процесси өкүм сүрүп, тоо тектердин топтолуусу болгон эмес. Силур-девон мезгилинде Чаткал-Нарын зонасында үбөлөнүү процесси өөрчүп, ушул эле мезгилде Чаткал-Курама зонасында жанартоо жана жанар тоо чөкмө тоо тектери пайда болгон. Бул зонага палеозойдун аягына тиешелүү жанартоо тектеринин калың катмарлары мүнөздүү. Каледон бүктөөлүүсү Ортонку Теңир-Тоонун айрым гана жерин камтыган, ал эми герцин бүктөөлүүсү ургаалдуу жүрүп, интрузия тоо тектери кеңири өөрчүгөн. Кен байлыктарынан негизинен байыркы тоо тектердеги темир, молибден, палеозойдун аягында пайда болгон жез, алтын, полиметалл, вольфрам кендери белгилүү, к. Ортонку Теңир-Тоо металлогендүү зонасы.
Чөйрөнүн поляризациясы
Чөйрөнүн поляризациясы – чөйрөнүн бардык көлөмү боюнча бөлүк-чөлөрдүн диполдук электр моментинин пайда болуу процесси.
Чөйрөнүн поляризациясы электр талаасынын же кандайдыр бир башка факторлордун, айрым учурда механикалык чыңалуулардын таасиринен да пайда болот. Көлөм бирдигинде диполдун электрдик моменти да Чөйрөнүн поляризациясы деп аталат жана ал вектордук чоңдук болот.
Друксберге
Друксберге (Druxberge) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бөрде районуна кирет.
Калкы - 435 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 7,46 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 170. Муниципалитеттин башчысы — Беатрикс Кемц.
Вилбэр (Небраска)
Вилбэр (Небраска) (Wilber) — Небраска штатынын Saline округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1855 киши. Болжолдуу аянты - 2.3 км². FIPS коду — 31-52960.
Хиллесхайм (Рейнхессен)
Хиллесхайм (Рейнхессен) (Hillesheim (Rheinhessen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майнц-Бинген районуна кирет.
Калкы - 604 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,54 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 39 028. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Шмит.
Бокштадт
Бокштадт (Bockstadt) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдбургхаузен районуна кирет.
Калкы - 293 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5.8 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 69 005. Муниципалитеттин башчысы — Сфен Грегор.
Абсамат Масалиев айыл аймагы
Абсамат Масалиев айыл аймагы ― Кыргызстандын Кадамжай районундагы административдик-аймактык бирдик. Кара-Дөбө, Алыш, Какыр, Кожо, Кон, Лесхоз, Олагыш, Таш-Коргон айылдарынан турат. Административдик борбору ― Кара-Дөбө айылы.
Статика
Статика - механиканын материалдык нерсеге күч таасир эткенде ал нерсенин тез салмактуу абалын изилдөөчү бөлүмү. Статика геометриялык жана аналит. болуп айырмаланат.
Статиканын негизги аксиомалары: Статиканын негизги түшүнүгүнө күч, борборуна жана айлануу огуна карата кучтун моменты, жана кош куч кирет. Күчтүн жана анын моментин кошуу векторлорду кошуу эрежеси аркылуу табылат
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Шабер
Шабер (немисче schaber; schaben – кыргыч) – тереңдетилген гравюрада – айрыкча меццо-тинтодо кеңири колдонулган болот аспап. Ш. кесилишинде жылдыз сымал, аябай чыгып турган курч кырлары бар 3 же 4 кырлуу өзөктөн турат. Негизинен, тактанын кээ бир агыш болчу жерлерин кыруу жана кабырчаларды тазалоо үчүн колдонулат.
Чубурма чөйрөнүн механикасы
Чубурма чөйрөнүн механикасы – чубурма чөйрөнүн (кум, топурак, дан ж.б.) кыймылын жана теңсалмактуулугун изилдөөчү туташ чөйрөнүн механикасынын бөлүмү.
Чубурма чөйрөнүн механикасы чечүүчү маселеси – негизинен жер кыртышынын таяныч беттерге жасаган басымын аныктоо, пайдубалдардын керектүү тереңдигин эсептөө, элеватордун каптал беттерине дандардын жасаган басымын аныктоо, динамикалык жүктөрдүн таасиринен жер кыртышында пайда болгон толкун процесстерин изилдөө ж.б. Чубурма чөйрөнүн механикасынын негизги бөлүмдөрүнүн бири болуп жер кыртышынын механикасы эсептелет.
Устав фондусу
Устав фондусу - мамлекеттик жана жеке ишканалардын туруктуу пайдалануусуна жана карамагына берилген негизги жана айланма каражаттын суммасы; ишкананын уставында белгиленет (к. Уставдык капитал). Устав фондусун түзүүдөгү негизги булактар: фонддун мүчөлөрүнүн (учредитель) башка уюмдар менен жеке жактардын ыктыярдуу акчалай салымдары; фонд тарабынан түзүлгөн ишкананын, уюмдун өндүрүштүк иш-аракетинен түшкөн (тапкан) пайдасынан; фонддун пайдасы үчун өткөрүлгөн иш-чаралардан (атайын өткөрүлгөн лотерея оюндары, өндүрүштүк, басмалык ж. б.) түшүүчү кирешелер; жалпы жамаатын ыктыярдуу иштеринен чегерилүүчү каражаттар.
Боулдер (Колорадо)
Боулдер (Колорадо) (Boulder) — Колорадо штатынын Боулдер округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 97 385 киши. Болжолдуу аянты - 65.7 км². FIPS коду — 08-07850.
Ортонку Теңир-Тоо металлогендүү зонасы
Ортонку Теңир-Тоо металлогендүү зонасы, негизинен темир кенташынын жана молибдендин чөкмө, чөкмө-жанартоо, жез-алтындын скарн кендери, ошондой эле вольфрам, алтын жана полиметаллдын гидротерм кендеринин болушу менен мүнөздөлөт. Чаткал-Нарын зонасынын эң байыркы тоо тектеринде алтын, протерозой заманынын жанартоо-чөкмө тектеринде алтын, молибден, темир кенташтары белгилүү. Протерозойдун аягында пайда болгон жетим тоо темир кенташтуу формациясында Жетим темир кенташ бассейни жатат. Палеозойдун астынкы катмарындагы көмүртек-кремнийлүү каралжын сланец формациясында марганец (Арчалы марганец кени, Жакболот яшма кени), ванадий, молибден, фосфор ж. б. сейрек кездешүүчү элементтердин кенташтары бар. Палеозойдун ортосунда пайда болгон полиметалл-карбонаттар формациясында полиметалл кендери кездешет. Герцин бүктөлүүсүндө пайда болгон гранитоиддер менен алтын, жез, вольфрам, полиметалл, сурьма кенташтары (Касан-Сай сурьма кени, Куру-Тегерек жез кени) байланышкан. Чаткал-Курама зонасы палеозойдун аягында пайда болгон плутон массивдери жана жанар тоо, жанартоо-чөкмө тектериндеги жездин, полиметаллдын ири кендеринин болушу менен айырмаланат.
Эглофштайн
Эглофштайн (Egloffstein) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Форхгайм районуна кирет.
Калкы - 1983 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 28,04 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 74 124. Муниципалитеттин башчысы — Штефан Фөрч.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 15 шаардык районго бөлүнөт.
Ванфрид
Ванфрид (Wanfried) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Кассель административдик округуна карайт. Верра-Майснер районуна кирет.
Орто Орус дөңсөөсү
Орто Орус дөңсөөсү - РФтин чыгыш бөлүгүндө жайгашкан. Чыгыш Европа түздүгүндө Ока дарыясынын кеңдик боюнча аккан бөлүгүнөн (түн.) чейин. Түштүк-чыгышында Калач дөңсөөсү жайгашкан. Аки таш, бор жана мергель тектеринен туруп, кум, чопо менен капталган. Жар, коктууколоттуу рельеф басымдуу; карст үңкүрлөрү көп. Ири дарыялары: Ока, Десна, Сейм, Псел, Дон. Жазы жалбырактуу токой өсөт. Талаа зоналарында жайгашкан. Орто Орус дөңсөөсүнүн аймагында Борбордук кара топурактуу жана Галич коруктары уюштурулган.
Дөрферден
Дөрферден (Dörverden) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Ферден районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 10 шаардык районго бөлүнөт.
Куткар
Куткар — Өзбекстандын Анжиян облусунун Коргондөбө районундагы айыл.
Сябу-Ю
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мидоулэндс (Миннесота)
Мидоулэндс (Миннесота) (Meadowlands) — Миннесота штатынын St. Louis округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 134 киши. Болжолдуу аянты - 1.0 км². FIPS коду — 27-41372.
Стартер
Стартер (англ, starter, start - баштоо, жүргүзүү) - ичинен күймө кыймылдаткычты жүргүзгүч түзүлүш. Стартердин негизги түйүндөрү - кыймылдаткыч, редуктор, негизги кыймылдаткычтын валы менен бириктиргич жана ажыраткыч түзүлүш, жургүзгүч түзүлүш. Иштөө принциби Аа Стартер инерциялык, түз аракеттуү жана айкалышкан болуп бөлүнөт. Стартер электрдик, пневматикалык, гидравликалык, бензиндик ж. б. болуп айырмаланат. Стартер тикеден тике (педалды басуу менен) же аралыктан башкарылышы мүмкүн. Жарык техникасында - люминесценция лампасын күйгүзүүчү түзүлүш.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Нан өнөр жайы
Нан өнөр жайы - тамак-аш өнөр жай тармагы. Ар түрдүү нан чыгарат.
Биринчи дүйн. согуш алдында Россиянын Петроград, Москва, Киев, Одесса жанa Кронштадт сыяктуу шаарларында механикалашкан бир нече ири ишка­на болгон. Улуу Ата Мек. согуштан кийин Нан өнөр жайынын эски ишканалары калыбына келтирилип, жаңылары курулган. Сов. Нан өнөр жайы өндүрүштүн зор топтомдолугу менен айырмаланат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Начар (Балтачев району, Башкыртстан)
Начар — Башкыртстандын Балтачев районундагы айыл, Төмөнкү Карышев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 341 киши. Почта индекси — 452995, ОКАТО коду — 80208819010.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Усрушан
Усрушан, Осрушан - арабдар Орто Азияны басып алгандан кийин аталып калган тарыхый аймак. Орто кылымдагы араб-фарсы жазма маалыматтары боюнча аны батышынан Самарканд, түндүгүнөн Шаш (Ташкент), чыгышынан Памир жана Фергана, түштүгүнөн Фергана курчап, негизинен Самарканд жана Кожент шаарынын аралыгын камтыган. У. аймагы арабдардын жүрүштөрүнүн натыйжасында 822-23-ж. толук каратылган. В. Бартольддун пикиринде Усрушанын борбору Бунжикет (Пянжикет) болуп, ал азыркы ОроТөбө шаарынан 25 чакырым түштүк-батышта жайгашкан. Ал-Йакубинин (9-к.) маалыматы боюнча У-да 400гө жакын чеп болуп, Замин, Жизак, Нужкет, Фагкет, Арсубаникет, Сабат ж. б. шаарлардан болгон. Кудама боюнча («Китай ал-харадж ва сан’ат ал-китаба») Шурусан, Худуд аЛалам мин ал-Машрик ила-л-Магрибде Сурушан деп көрсөтүлсө, Йакутта («Му’джам ал-булдан») Мавераннахрдагы бир шаар катары берилген.
Кара-Башат
ААББТ коду ― 41703 211 836 09 0.
Тарыхы
2019-жылдын августунда Кара-Башат калктуу конушуна айыл макамы берилген.
Ак-Турпак айыл аймагы
Ак-Турпак айыл аймагы ― Кыргызстандын Кадамжай районундагы административдик-аймактык бирдик. Жаңы-Жер, Ак-Турпак, Жаш-Тилек, Калача, Кара-Тумшук, Келечек, Кызыл-Коргон, Миң-Чынар, Өрүкзар, Өтүкчү, Сары-Камыш, Токой, Чогорок, Чоң-Кара айылдарынан турат. Административдик борбору ― Жаңы-Жер айылы.
Усть-Ордо бурят автономия округу
Усть-Ордо бурят автономия округу - РФтеги субъект. Иркутск облусунун курамында. Чыгыш Сибирдин түштүгүндө, Байкал өндүрүндө жайгашкан. Лена-Ангара платосунун түштүк бөлүгүн ээлейт. Аянты 22,4 миң км2. Калкы 142,0 миң (2010). Борбору - Усгь-Ордо шаарчасы (13,0 миң). Калкынын орточо жыштыгы 1 км2 жерге 6,3 киши. Адм-айм. жактан 6 районго бөлүнөт. Элинин негизин орустар (56,5%) менен татарлар (36,2%) түзөт. Ошондой эле украиндер, буряттар ж. б. улут өкүлдөрү да жашайт. Динге ишенгендери православныйлар (5 диний уюмдары бар), буддалар (2), протестанттар (2). Буряттардын арасында шаманизм, православие жана будда дини таралган. Сибирь федерация округуна кирет. Мамлекеттик бийликтин органдар системасы У.-О. Б. а. о-нун 1995-ж. кабыл алынган уставы боюнча аныкталат. Жаратылыш шарты адамдардын жашоосу үчүн жагымдуу. Экол. абалы курч. Негизинен өнөр жай борборлорунун (Иркутск - Ангарск - Усолье-Сибирь) көп болушу, айдоо аянттарынын интенсивдүү иштетилиши, токойлордун көп кыйылышы, ядролук куралдардын жардырылышы (1982; Оса шаарчасынан 50 км түндүктө) аймактын жаратылышына терс таасирин тийгизип келүүдө. Таш көмүрдүн, нефтинин, гипстин, таш тузунун, отко чыдамдуу чопонун жана газдын кендери бар. Сульфиддүү минерал суулары чыгат. Аймагынын 50% ке жакынын токой (көк, кызыл, мырза жана бал карагайлар) ээлейт. Региондун дүң продукциясынын көлөмү 3 млрд 168 миң рублди түзөт. Андагы айыл чарбанын үлүшү (% менен) 68,1, өнөр жайдыкы 3,7. Өнөр жайынын башкы тармактары токой жана жыгаччылык. Ошондой эле тамак-аш, ун, отун ж. б. ишканалары бар. Автомобиль жолунун узундугу (км менен) 2341,2 (а. и. 709,2си асфальтталган), т. ж-нуку 30. Ангара д-нда кеме жүрөт. Братск суу сактагычы курулган. Округдун түштүк-батышынан Транссибирь т. ж. магистралынын бир бөлүгү өтөт. Дан эгиндери (а. и. буудай басымдуу), тоют өсүмдүктөрү айдалат. Жылкы, чочко, бодо мал жана кой асыралат. Жалпы билим берүүчү 241 мектеп, 5 баштапкы жана атайын орто, Бурят мамлекеттик университетинин Бахон филиалы, китепканалар, 4 музей (а. и. улуттук, адабият ж. б.) бар.
Бобенталь
Бобенталь (Bobenthal) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк-Батыш Пфальц районуна кирет.
Калкы - 325 киши(2013-ж.). . Аянты - 21,24 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 40 001. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Хай.
Расёмон
“Расёмон” (жапон тилинде 羅生門, Rashōmon, Расёмон) − 1950-жылы Акира Куросава Казуо Миягава менен биргеликте тарткан жидайгэки тасмасы. Катышуучулар Тоширо Мифуне, Мачико Кйоо, Масаүки Мори жана Такаши Шимура. Тасманын аталышы Рюносуке Акутагаванын "Рашомон" аңгемесинен алынганы менен ошол эле автордун "Токойдо" аңгемесине негизделген.
Тасмада бир эле окуя ар башка каармандын көзү менен чагылдырылган. "Рашомон" жапон тасмасынын дүйнөлүк аренага кирүүсүн белгилөө менен бир нече сыйлык жеңген. 1951-жылы Венеция фильм фестивалында "Golden Lion" сыйлыгын уткан. Ал эми 1952-жылы 24-Оскарда ардактуу сыйлык алган жана азыркы күнгө чейин мыкты тартылган тасмалардын бири болуп келет.
Алга айыл аймагы
Алга айыл аймагы ― Кыргызстандын Кадамжай районундагы административдик-аймактык бирдик. Алга, Адыр, Бөксө, Жаңы-Чек, Мыргылжек, Шак-Шак, Чуңкур-Кыштак айылдарынан турат. Административдик борбору ― Алга айылы.
Нанкин келишими
Нанкин келишими (1842) — Англия-Кытай согушунда (1840—42) Кы­тай жеңилген соң Улуу Британия ага таңуулаган тең укуксуз туңгуч келишим.
Британдык «Корнуоллис» кемесинин бортунда 29-августта кол коюлган. Нанкин келишими боюнча Улуу Британия соодасы үчүн Кытайдын 5 порту (Гуанчжоу, Амой, Фучжоу, Нинбо, Шанхай) ачылгап; Улуу Британия үчүн пайдалуу шартта ташып келүү жанa ташып кетүү белгиленген; Сянган (Гон­конг) а. Улуу Британия карамагына берилген. 1843-ж. Улуу Британия Нанкин келишимине кошумча макулдашууга Кытайды кол коюуга мажбурлап, ал боюнча концессия, экстерриториялуулук ж. б. артыкчылыктарга укук алган. Улуу Британиядан кийин 1844-ж. АКШ менен Франция да Кытайга тең укуксуз келишимдерди таңуулашкан.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Вуд Рива (Небраска)
Вуд Рива (Небраска) (Wood River) — Небраска штатынын Hall округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1204 киши. Болжолдуу аянты - 1.9 км². FIPS коду — 31-53660.
Иван Шадр
Шадр Иван Дмитриевич (чын фамилиясы – Иванов) (1887, Курган облусу, Шадринск ш. – 1941, Москва) – советтик скульптор. Екатеринбург көркөм өнөр жай мектебинде Т. Залькалндан (1903-07), Петербург көркөм өнөргө жардам кылуу коомунун сүрөт мектебинде (1907–08), Парижде (1910–11) Э. А. Бурдель, О. Роденден жана Римде (1911–12) билим алган. Орус скульпторлор коомунун мүчөсү (1926-жылдан). Революциячыл романтика, образдарды көтөрүңкү пафос менен жалпылоо, ага социалдык маңыз берүү – Ш-дын чыгармачылыгындагы өзгөчө касиеттин бири (“Кызыл аскер”, “Жумушчу”, “Дыйкан” жана башкалар). 1924-жылдан В. И. Лениндин образын түзүүгө киришкен. Ал түзгөн В. И. Лениндин эстелиги (1927) – Грузиядагы Земо-Авчал ГЭСинин плотинасына коюлган. Монумент өнөрүндөгү Ш-дын чоң ийгилиги – М. Горькийдин эстелиги (коло, 1939, Третьяков галереясы). Ш-дын революциячыл романтикага каныккан чыгармачылыгы советтик скульптурадагы социалдык реализмдин калыптанышында зор роль ойноду. СССР мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1952).
Форэст Сити (Миссури)
Форэст Сити (Миссури) (Forest City) — Миссури штатынын Холт округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.5 км². FIPS коду — 29-25066.
Калкы
2010-жылы калкы 338 киши болгон.
Дрюбек
Дрюбек (Drübeck) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Вернигероде районуна кирет.
Калкы - 1481 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 14,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 095. Муниципалитеттин башчысы — Гюнтер Абель.
Больберг
Больберг (Bollberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Калкы - 300 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3.39 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 006. Муниципалитеттин башчысы — Вальтер Розенкранц.
Нансен чуңкурдугу
Нансен чуңкурдугу - Түн. Муз океанынын түбүнүн батыш бөлүгүндөгү оёң.
Түндүгүнөн Гаккел кырка тоосу, түштүгүнөн Шпицберген-Түндүк Жердин материктик капталы менен чектешет. Орт. тереңд. 3430 м, эң те­рең жери 5449 м (Литке капчыгайында). Норвегиялык саякатчы Ф. Нансендин ысмы менен аталган.
Хартвик (Айова)
Хартвик (Айова) (Hartwick) — Айова штатынын Пауэшик округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.3 км². FIPS коду — 19-34770.
Калкы
2010-жылы калкы 83 киши болгон.
Уоррен Баффетт
Уоррен Эдвард Баффетт (Warren Edward Buffett; төр. 30-август, 1930, Омаха, АКШ) — Америкалык ишкер, дүйнөдөгү эң ири жана атактуу инвесторлордун бири, анын байлыгы 2018-жылдын сентябрына карата 108,4 миллиард долларга бааланган. Ал эми 2019-жылдын 12-февралында - 84,9 миллиард доллар байлыгы менен дүйнөдөгү эң бай инсандардын катарында төртүнчү орунга чыккан.
Уоррен Баффет - "Омаха сыйкырчысы", "Омаха Ораклы" (англ. Oracle of Omaha лакап аттары менен белгилүү. Адамзат тарыхындагы эң ири өлчөмдө кайрымдуулук кылган инсандардын бири: 2010-жылдын июнь айында өзүнүн байлыгын беш кайрымдуулук фондуна бергенин жарыялаган, ал учурда байлыгы 37 миллиард долларга жакын болгон.
Өмүр баяны
Уоррен Баффет 1930-жылы 30-августта Омаха шаарында туулган. Небраска, АКШ. Ал үй-бүлөдө үч баланын экинчиси жана саясатчы жана ишкер Ховард Баффет менен анын жубайы Лейла Сталдын жалгыз уулу болгон. Баффеттин биринчи мектеби Омахадагы Роуз Хилл башталгыч мектеби болуп калды. 1942-жылы атасынын АКШ Конгрессиндеги жеңишинен кийин үй-бүлөсү Вашингтонго көчүп келген. Баффет Вашингтондогу Элис Диль атындагы орто мектепти жана 1947-жылы Вудро Вилсон атындагы орто мектепти бүтүргөн.
11 жашында Уоррен биринчи жолу биржада күчүн сынап көргөн. Ал эжеси Дорис менен бирге Cities Service компаниясынын үч артыкчылыктуу акциясын 38,25 доллардан сатып алган. Биринчиден, алардын баасы 27 долларга чейин төмөндөп, андан кийин 40 долларга чейин көтөрүлгөндө Баффет аларды 5 доллар пайдага саткан. Кызыгы, бир нече күндөн кийин акциянын баасы 202 долларга чейин көтөрүлгөн. Эгер Баффет күткөндө 500 доллардай киреше тапмак. Бул биринчи тажрыйба Баффетке инвестор чыдамкай болушу керектигин жана баалар төмөндөп кетсе дүрбөлөңгө түшпөсүн үйрөттү. Ошондой эле кыска мөөнөттүү пайда көрүү үчүн сатууга болбостугун жана ошондой эле башкалардан акча алып баштаган болсоңуз, ийгилик жаратарыңызга ишенүү керектигин үйрөттү. (Себеби, Баффет инвестиция катары эжесинин акчаларын салган болчу, ал эми баа кескин түшкөндө ал кабатарланып өзүн күнөөлүү сезген.)
13 жашында Уоррен өзүнүн биринчи киреше салыгы боюнча декларациясын тапшырган.
1945-жылы 2-курста окуп жүргөндө Баффет досу менен 25 доллар сарптап, колдонулган "Пинбол" оюн ойноочу машинасын сатып алган. Аны жергиликтүү чачтарачка коюшкан. Бир нече айдын ичинде алар Омахадагы үч түрдүү чач тарачтарга дагы бир нече автоматтарды орнотушту. Бул бизнесин жылдын аягында 1200 долларга согуш ардагерине сатышкан. 1965-жылы Баффет текстилдик Berkshire Hathaway компаниясынын акцияларынын контролдук пакетин сатып алган. Ал кийинки жылдары анын негизги инвестициялык компаниясына айланган. 1976-жылы Баффет National Indemnity Co компаниясын 8,6 миллион долларга, андан кийин GEICOну 17 миллион долларга сатып алган. 1973-жылы биржа кризисинде ал Washington Post гезитинин акцияларын 11 миллион долларга сатып алган.
1965-жылы Баффет текстилдик Berkshire Hathaway компаниясынын акцияларынын контролдук пакетин сатып алган. Ал кийинки жылдары анын негизги инвестициялык компаниясына айланган. 1976-жылы Баффет National Indemnity Co компаниясын 8,6 миллион долларга, андан кийин GEICOну 17 миллион долларга сатып алган. 1973-жылы биржа кризисинде ал Washington Post гезитинин акцияларын 11 миллион долларга сатып алган.
Баффет Колумбия университетинде Бенжамин Грэмдин астында окуган. Баффеттин айтымында, ага фундаменталдык анализ аркылуу акылдуу инвестиция жасоону Грем үйрөткөн. Баффет, атасынан кийинки жашоосуна эң көп таасир эткен адам катары Гремди сыпаттаган. Уоррен Баффеттин узак мөөнөттө инвестициялоо стратегиясын карманат – анын акцияларынын орточо узактыгы 10 жыл.
2009-жылы 26 миллиард долларга Burlington Northern Santa Fe темир жолун сатып алган. Бул темир жол узундугу боюнча Түндүк Америкада экинчи орунда турат.
2011-жылы ал биринчи жолу IT компаниясына инвестиция салып, IBMдин 5,5% акциясын 10,7 миллиард долларга сатып алган.
2015-жылдын 16-июлунда Уоррен Баффет жана италиялык миллиардер Алессандро Прото Эгина аралынын жанындагы Сароник булуңунан 1,2 км² аянты бар Грециянын Сент-Томас аралын 15 миллион еврого сатып алышкан. Миллиардерлер аралдагы кыймылсыз мүлктү өнүктүрүүгө инвестиция салууну пландаштырууда.
2018-жылдын февраль айында Уоррен Баффеттин Berkshire Hathaway инвестициялык компаниясы бир эле учурда бир нече ири сатып алууларды жүргүзгөн. Ал 358 миллион долларга израилдик Teva фармацевтикалык компаниясынын 18,9 миллион акциясын жана Appleдин 31,2 миллион акциясын алган. Ошол эле учурда инвестициялык компания IBM акцияларынан дээрлик толугу менен кутулуп, аларды 37 миллиондон 2 миллионго чейин кыскарткан.
2019-жылдын 21-февралында Kraft Heinz Co (KHC) акцияларынын наркынын 47 доллардан 35 долларга чейин кулашынан улам ал күнүнө 4 миллиард доллардан ашык жоготкон.
2019-жылдын 23-февралында ал акционерлерге дагы бир катын жарыялады. Анда ал биринчи жолу Berkshire Hathaway компаниясынын каржылык натыйжаларын баалоого болгон мамилени өзгөртүүнү жарыялады. 50 жылдан ашык убакыттан бери негизги критерий акциянын баланстык наркынын пайыздык өзгөрүүсү болуп келген, бирок азыр эталон болуп операциялык киреше эсептелет.
Кызыктуу фактылар
- Баффеттин негизги өздүк капиталы анын Berkshire Hathawayдеги үлүшүнө туура келет.
- Баффет тез-татым тармагынан тамактанат. Ал тез-татымды (фаст-фуд) абдан жактыргандыктан, аны сатып алган.
- Баффет Омаха шаарынын борборундагы эски конуштан 1957-жылы сатып алган беш бөлмөлүү, эки кабаттуу үйдө жашайт.