cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Султанов Балтакожо
Басмачылык менен күрөш
1918 жылдын июнь айында большевиктер партиялык уюмдун жетекчилиги Аношин А.Г. Султанов Б.С. астында Ошто 70 доброволецтан Кызыл гвардия отряды түзүлгөн, кийин 1919 жылдын июлунда отрядда 160 адам болгон. Отряд тартипти сактаган, көйгөйлүү райондордо калкты нан жана тамак-аш менен камсыз кылган. 1918 жылдын июлунда басмачылар бандалары Ошту басып алууга аракет жасашкан. Бирок Ош шаарыны коргоогон 1-Фергана полктун 70 доброволецы калкты колдоосу менен Андижан аскер бөлүгүнүн аскерлери жардамга келгиче чейин туруштук берди жана шаарды коргоой алды. Корбашы Мадамин бектин басмачылык бандалары жана К.И. Монстровдун кулактык-дыйкан армиянын бириккен кошууну өзгөчө коркунуч көрсөтүү, алар Фергана облусунда Совет бийлигин кулатуу учун умтулуушту. Кызыл армия бөлүгүндөгу аскерлер саныдан кыйла басымдуулук кылган Мадамин бек жана К.И. Монстровдун бандалары күчтөру Ош жана Жалал-Абадды басып алуу оңунан чыкты жана Андижанга чабуул жасады, анда Ош-Андижан участогунун аскерлер штабы жайгашкан. 26 сентябрь 1919 жылы Ош бошотулду.
1918 жылдын башында жана 1919 жылдын аягында Б. Султанов Ош шаардык милициясынын начальниги болуп иштөө менен өзүн мыкты жетекчи катары айгинелей алган. Ал жумушчу-дыйкандардын да сый-урматына ээ болгон. Б. Султанов ревкомго жана партиялык уюмдарга басмачылар менен каршы күрөшүүчү отряддарды уюштурууга чоң көмөк көрсөткөн. Басмачылардын колбашчысы Халходжа Б. Султановдун башы үчүн чоң суммадагы сыйлык жарыялаган. Эл милициянын жетекчисин калкаласа да бандиттер аны акыры колго түшүрүп, эр жүрөк коммунистти мыкаачылык менен өлтүрүшкөн. Тирүү бойдон аттын куйругуна байлап туруп, тытылган денесин шаардын көчөлөрүндө сүйрөтүшкөн. Ош милициясынын биринчи начальниги ушинтип курман болгон. Анын ордун кенже иниси Насрулло Султанов басып, 1919 жылы Ош милициясынын ири бөлүкчөсүн, андан кийин Сүлүктү, Өзгөн, Базар-коргон милициясын жетектеген. Кенже иниси Насрулло Султановтун уулу Мухтар Насруллаевич Султанов милициянын генерал-майору, Өзбекстандын Ички иштер министринин орун басары (1979-1985, 1989-1991 жылдары) болуп иштеген.
1919 жылы Ош шаарынын коргоо учурунда Б. Султанов басмачылар колунан жырткычтарча аябай өлтүрүүлдү жана Ошто совет бийлиги учун күрөшүүдө курман болгон боордош мүрзөгө биринчи болуп көмүүлдү. Ал Ош шаарынын борбордук шаардык скверде жайгашкан, маданият үйүнүн (азыр орус православ чиркөөсү) алдында. "Түбөлүк от" мемориал комплекси мрамор плитасы астында боордош мүрзөгө 1919-1926 жылдары мезгилиңде курман болгон Кызыл армиянын жоокерлери көмүүлгөн, бул: Балтыходжа Султанов, Фазилходжа Касымбеков, Балтыхан Бабаджанов, Отабек Тиллабаев, Кузибай Ахмедов, Ахмаджон Юсупджанов, Валерий Бессонов, Петр Павленко, Леонтий Лавода, Александр Пономаренко. Көмүүлгөндөр саны болжол менен 100 кишини түздү. Бул боордош мүрзөгө мемориал тактайлар менен стилобаттар орнотуулгон. 1974 жылы боз мрамордон болгон стеланы билдирген эстелик ачылган, анда өтмө ассиметрикалык жылдыз оюлган. Анын алдында кара мрамор плитада Түбөлүк от жагылган. Бул стелада колодон куюп жасалган создор жазылган: "Совет бийлиги учун күрөшүүдө курман болгондорго Түбөлүк даңк".
Б. Султановдун сүрөтү Кыргыз ССР улуттук илимдер Академиясы тарабынан 1987 жылы чыккан Ош облусунун Энциклопедиясын 389 бетте жайгаштырылган, ал жөнүндө маалымат 60, 101, 143, 209, 308, 331, 350, 379, 388, 414 беттерде, Кыргыз ССР улуттук илимдер Академиясы тарабынан 1982 жылы чыккан Кыргыз ССР Энциклопедиясын 135 бетте, Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору тарабынан 2003 жылы чыккан Кыргыз Тарыхы Энциклопедиясы, А. Абдугафуровтун 2000 жылы чыккан "Оштун көрүнүктүү инсандары" жана Ысмайыл Кадыровтун 2008 жылы чыккан «Кыргыздын гиннесс китеби»нин 78 бетте китептерде жазылган.
Бандиттик топторго каршы айыгышкан күрөшүү кырсыгынан жүздөгөн Кыргызстандын милиция кылмыштууларды издөө кызматкерлеринин жана алардын арасында алгачкы милициянын башчылары Балтыходжа Султанов, Атажан Сулейманов, Газыбай Козубаев. Кыргызстандын тарыхында биринчи жумушчу-дыйкан милициянын түзгөндөр аты-жөну түбөлүккө калат. Бул Б.С. Султанов, Э. Алиев, А. Орозбеков, Ж. Шадилов, С. Мураталин, Т. Токбаев, И. Көбөков, С.Ф. Касымбеков.
Султанов, Балтакожо (1884–1919) - мугалим, Кыргызстанда Совет бийлигин орнотуу жана чыңдоо үчүн күрөштүн катышуучусу. Ош шаарында туулган. «Мусулман жумушчулар менен чайрыкерлер союзун» уюштуруунун демилгечилеринен. 1917-жылдын декабрынан Ош советинин мүчөсү. 1918-ж. Ош шаарында милициянын начальниги, андан кийин уезддик тергөө комиссиянын начальниги болуп иштеген. Элге билим берүүгө, советтик мектептерди көбөйтүүгө көп көңүл бөлгөн. Басмачыларга каршы күрөшкө катышкан. Революциянын душмандары өлтүргөн.
Кушназар Юнусалиев
Юнусалиев Кушназар (1910-жылы азыркы Ленин району, Майлы-Сай кыштагында туулган.) - айыл чарба өндүрүшүн уюштуруучу, Социялистик Эмгектин Баатыры (1957). 1941-жылдан КПССмүчөсү. Эмгек жолун 1928-ж. Майлы-Сай айыл советинде секретарь болуп иштөөдөн баштаган. 1930-ж. Ташкентдеги Орто Азия мамлекеттик университетинин жумушчулар факультетин бүтүргөн. 1932-42-жылдары Ленин райондук аткаруу комитетинин жооптуу секретары, райондук керек-жарак союзунун председатели, райондук финансы бөлүмүнүн башчысы. 1942-жылдан Жалал-Абад областык аткаруу комитетинин председателинии орун басары, Токтогул райондук партия комитинин 1-секретеры, Ленин райондук зоотехниктер бөлүмүнүн башчысы, 1951-жылдан Ленин райондук Эл депутаттар советинин аткомунун председатели. Ал иштеген райондун экономикасы өнүгүп айыл чарба өсүмдүктөрүнүн, айрыкча пахтанын түшүмдүүлүгүн арткан, коомдук малдын саны көйүп, кунардуулугу арткан. 1959-63-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты.
Сыйлыктары
Социялистик Эмгектин Баатыры, Ленин ордени, «Ардак Белгиси» ордени, медалдар менен сыйланган.
Боз-Бешик
Калкы
Калкы - 1 101 киши.
Журналистика
Журналистика (journalisme, journalistik) — маанилүү жаңылыктарды басма сөз, телерадио, маалымат агентчилиги, басма сөз борбору, кино, интернет жана башка массалык байланыш каражаттары аркылуу өз убагында элге жеткирүүчү адабий-публицистикалык ишмердүүлүк; массалык пропаганда жана агитация жүргүзүүнүн бир формасы. Журналистикада коомдун социалдык-саясий, экономикалык, маданий жактан өнүгүшү, андагы негизги багыттар жана көрүнүштөр жөнүндө түшүнүк берилет, элдин коомдук ой-пикирин, көз караштарын калыптандырууга көмөктөшөт.
Алмалуу (Ысык-Ата району)
Алмалуу (Алмалуу) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Ысык-Ата районундагы айыл. Ысык-Ата айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 442 киши.
Хакэттстаун (Нү-Жерси)
Хакэттстаун (Нү-Жерси) (Hackettstown) — Нү-Жерси штатынын Уоррен округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 9724 киши. Болжолдуу аянты - 9.6 км². FIPS коду — 34-28710.
Адгезия
Адгезия (adhaesio - жабышуу) – катуу же суюк заттар беттеринин бири бирине жабышышы. Беттери тегиз эмес катуу заттарда (тийишүү бети аз) адгезия анча бекем болбойт. Ал эми катуу зат менен суюктуктун же аралашпай турган эки суюктуктун беттери толук тийишкендиктен, адгезия бекем болот. Бекем адгезия катуу заттар жумшак же ийилгич абалында басым алдында алынат. Мисалы, резинаны чаптоо, металлды муздак ширетүү, гальваникалык каптоо. Зат бетинде оксид же сульфид катмарынын пайда болушу да бекем адгезияны түзөт. Металлды ширетүү, данакерлөө, каңдоо, чайкоо, бетине лак жабуу, чаптоо иштери адгезияга негизделген.
Имерилиш
Имерилиш - дарыянын чоң дого сымал имерилген жери жана ошол имерилиштеги аймак (мисалы, Волгадагы Самара имерилиши); дарыя айланып агып өткөн тумшук же жарым арал. Деңиз имерилиши - деңиз жээгинин ичин карай кайрылган жери.
Тажихан Эрматова
Эрматова Тажихан (1940 Араван району, кыштагында туулган. - 1988, ошол эле жерде) — пахтачы, Социялистик Эмгектин Баатыры (1957). 1962-жылдан КПСС мүчөсү. Эмгек жолун Араван райондагы «Коммунизм» колхозунда иштөөдөн баштаган. 1956-жылдан пахта өстүрүү звеносун жетектеп, 15 га аянттагы пахтадан эң жогорку түшүм жыйнап алган. 1965-жылдан комплекстүү талаачылык бригадасынын бригадири. 1974-79-жлдары СССР Жогорку Советинин депутаты.
Сыйлыктары
Социялистик Эмгектин Баатыры,Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу ордени, медалдар менен сыйланган.
Хеллоуин
Хеллоуин (о.э Хэллоуин) (Halloween, же ) —  "Хеллоуин" сөзү англис тилиндеги All-Hallows-Even сөзүнүн гаэл тилинде кыскартылып айтылганы. Оксфорд сөздүгү боюнча бул сөз алгачкы жолу XVI кылымда эскертилет. Ирландия жана Шотландия өлкөлөрүндөгү байыркы уруулардын салттарына байланышкан заманбап майрам. Жыл сайын 31-октябрда белгиленет
Тарыхы
Хеллоуин англис тилдүү өлкөлөрдө майрамдалганы менен расмий түрдө белгиленбейт. ХХ кылымдын аягында глобалдашуу жараяны менен англис тилдүү эмес өлкөлөрдө да Хеллоуиндин атрибуттарына мода башталган. Бул майрам АКШ жана Улуу Британия менен маданий байланышы бар Япония, Түштүк Корея, Сингапур, Австралия жана Жаңы Зеландия сыяктуу өлкөлөрдө да белгиленет. "Хеллоуин" сөзү англис тилиндеги All-Hallows-Even сөзүнүн гаэл тилинде кыскартылып айтылганы. Оксфорд сөздүгү боюнча бул сөз алгачкы жолу XVI кылымда эскертилет.Карнавал кийимдерин кийүү жакында эле пайда болгон салт. Алгачкы жолу карнавал кийимин кийип майрамдаган учур 1895-жылы Шотландияда катталган. Анда бет кап кийген балдар ар кайсы үйгө барып момпосуй, жемиш жана акча сурашкан. Хеллоуинде шайтандардын, вампирлердин, кубулма кишилердин, жез кемпирдин гана эмес, феянын, канбийкенин, поп-маданиятынын өкүлдөрүнүн да костюмдарын кийишет. Бул майрам Кыргызстанда 2012—2013 жылдар аралыгында белгилене баштаган.
Аралбаев Рахатбек Туралиевич
Аралбаев Рахатбек Туралиевич (1962-жылы туулган, Фрунзе) - онколог, медицина илимдеринин доктору (2000). КММИни (1983), РМИАнын Онкология илимий борборунун докторантурасын (2000, Москва) бүтүргөн. СССР МИАнын ОИБунда изилдөө иштерин жүргүзгөн. 2001-жылдан КРнын саламаттык сактоо министирлигинин ОИБунда жетектөөчү илимий кызматкер. Радиология боюнча адис. Эмгеги: Гипоксирадиотерапия злокачественных опухлей. Б., 1998.
Neuralink
Neuralink - имплантталган нейрокомпүтердик интерфейс иштеп чыгуу жана өндүрүү менен алектенүүнү пландаган Илон Маск тарабынан негизделген америкалык нейротехнологиялык компания. Компаниянын баш кеңсеси Сан-Франсискодо жайгашкан. 2016-жылы негизделген. Компания тууралуу биринчи жарыя 2017-жылдын март айында чыккан. Neuralink маркасы мурдагы ээсинен 2017-жылы январь айында сатып алынган.
2017-жылы апрелде Wait But Why'да жарыяланган макалага ылайык, компания кыска мөөнөттө баш мээнин оор дарттарын дарылоочу түзмөк жасоого умтулат. Акыркы максаты - адамды жеткилең кылуу болуп саналат.
Бирок, Масктын 2016-жылдын июнь айында эле "нейро тасма" түзүүнү талкуулаганы бар (англ. neural lace, Иэн Бэнкстин илимий-фантастикалык аңгемелеринде "Маданият" (англ. The Culture) үстөк цивилизациясынын өкүлдөрү тарабынан колдонулган).
Жумуртка
Жумуртка, же ооцит - негизинен жумуртка клеткасы же жаныбарлардын түйүлдүгүнүн формасы. Жумуртка клеткаларынын өлчөмү бири биринен кыйла өзгөрүп турат: чычкандын жумурка клеткасы болжол менне 0,06 мм, ал эми африка страусунун жумурткасынын диаметри 15-18 см жетет. Жумурткалар негизинен шар же сүйрү формада кездешишет, бирок ар бир жаныбардыкы ар түрдүү болот, мисалы курт-кумурскалардыкы, миксин жана кээ бир балыктардыкы узун ичке формада болот. Жумрурткалардын өлчөмү жанабашка белгилери, андагы азык заттардын курамына жана санына жараша болот. Андыктан жумурткаларды сарысына жараша түрлөргө бөлүп коюшат. Оология - зоологиянын бир бөлүгү, жаныбарлардын, алардын ичинен канаттуулардын жумурткаларын изилдөөчү илим.
Канаттуулардын жумурткалары
Негизинен канаттуунун өлчөму канчалык чөң болсо, алардын жумуркасы да салыштырмалуу чоң болот. Бирок бул баардык канаттууларга тиешелүү эмес. Балапандары жумурткадан чыгып, өз алдынча басып азык зат таап жээчү канаттуулардын жумуркалары, уяда чоңойгон балапандардын жумуркаларына салыштырмалуу чоң болушат. Эң ири жумурка бул африкалык страустун жумурткасы. Бирок ал жумуртканы страустун көлөмунө жана салмагына салыштыруу менен карасак, жумуртка канаттунун 1 % гана өлчөмүнө туура келет. Ал эми кичинекей канаттуу болгон калибринин жумуркасы, өзүнүн массасынын 6% түзөт. Аска тоо кыркаларда уялаган канаттуулардын жумуркаларында "кабырга" бар дер окумуштуулар айтып келишет, жумуртканын "кабыргалуу" жери болжол менен 40 кг/см² басымды көтөрө алат, ал жми "кабырга" жок жери 2 кг/см².
Жумурканын сырты бодуракай же жылмакай, жалтырак же калтырак жана түрдүү түстө болот. Кээ бир түрлөрдүкү жумуркасы чаар болот, же кандаайдыр бир кооз оймолуу келишет. Жогоруда айтылгандай жумуркалардын түсү, канаттуулардын жашоо чөйрөсүнө, азык затына жараша болот. Ошондой эле жашыруун жумурткалаган канаттуулардын жана үй тоокторунун жумуркалары көбүнчө ак болушат. Ал эми ачык жерде жумуркалаган канаттуулардын жумуркаларынын түстөрү, алардын жашаган чөйрөгө жараша, мисалы өсүмдүктүү жай болсо жашыл тактуу же таштактуу болсо сары, кээде кызыл тактуу келишет. Ал эми генетикалык жактан, жумуркалардын түсү, канаттуунан жыныстык каналынан өзгөрүп баштайт.
Жумурткалоо
Жумурткалоо - бул көбөйүү ыкмасы, түйүлдүктүн энесинин организминен сырткары өөрчүп, жумурка кабынан чыккан учур. Ургаачы канаттуу негизинен жумурткалоо бүткөнгө чейин күн сайын бир жумурткадан жумуркалайт. Жумуркалоонун саны болжол менен 1-15 жумуркага чейин болот. Ошондой жле ал, аба-ырайына жана канаттуунун азыктанышына жараша болот.
Жумуртканын тузүлүшү
Канаттуулардын жумуркасынын түзүлүшү анын түздөн түз пайдалануусуна туура келет, башкача айтканда, жумуркадагы бардык компоненттер жаңы организдин жаралышына керектелет. Түйүлдүктун азыктануусун жумуртканын сарысы камсыздайт. Сарысынын эки түрү бар - ак жана сары. Жумурка сарысы ветилин мембранасынан турат да, сыртынан белок менен капталган. Жумурканын ички түзүлүшү ички жана сырткы кап менен капталып турат. Сырткы түзүлүшүнун курамында кальций карбонаты бар. Жумуркалоо буткөндөн соң, жумуртканын томпок жеринде аба камерасы пайда болот.
Башка жаныбарлардын жумурткалары
Салыштырмалуу курт-кумурскалар жумуркаларын сырткы чөйрөгө жумуркалашат, бирок "тирүүлөй" туугандарды да кезиктирүүгө болот. Курт-кумурскалардын жумуркалары ири жана жумурка сарысына бай келишет. Ичиндеги түйүлдүк убакыттын өтүшү менен чоңойгон сайын, тоголок формасындагы жумуртка бара бара сүйрү формасына айланат. Көпөлөктөрдүн жана кээ бир бүргөлөрдүн жумуркалары тоголок формадан сүйрү формага өтүп, түйүлдүк жетилгенде кайрадан тоголок формага өтөт.
Курт-кумурскалардын жумуркалары формасы жагынан да, түсүнө жараша да жана өлчөмүнө жараша көп түрдүү келишет. Алардын ичинен эң ирилеринин узундугу 15 мм, ал жми эң кичинекейлери 0,05 мм түзүшөт. Өлчөмдөрү ургаасынын денесинин 1,35 - 70% түзүшөт. Ткрмиттер жумуркасын тили менен жалап олтурушуп, шилекейинде кездешкен азык заттарынын эсебинен жумуркаларынын өөрчүшү менне өлчөмү 3-4 эсеге чоңоюшат. Жумурка фазасында курт-кумурскалар бир нече күндөн (чымындар) 2-3 жумага чейин өөрчүшөт. Ал эми күзүндө жумурткалоочу курт-кумурскалардын түйүлдүктөрүнүн өөрчүшү 6-9 айга барабар. курт-кумурскалардын жумуркаларынын сырткы чел кабы- хорион деп аталат, ал аба камералары бар эки катмардан турат. Кээ бир учурда гана хориондун кабынын астында кошумча кутикула пайда болот. Көпчүлүк курт-кумурскалардын жумуркалары сууну жоготуудан жакшы сакталышкан. Кык чымындары жумуркаларын жаныбарлардын кыгына жумуркалашып, жумуркага аба барып турушу үчүн, кыкка атайлап түтүк сымал аба жолун салышат.
Балыктардын, моллюсктардын жана тери ийнелүүлөрдүн жумурткалары
Балыктардын жумуркалары икра деп аталат. Түрлөрү: Көпчүлүк балыктардын икраларынын формасы тоголок болот, ал эми кээ бирөөлөрдүкү сүйрү, мисалы, анчоустардыкы эллипс түрүндө кездешет. Тукум бере турбаган икраларды азык катары пайдаланышат, көбүнчө аларды чийки түрүндө жээшет. Адамдар тарабынан деңиз кирпи чечендин жумуркасы (икрасы) гана пайдаланылат.
Сойлоп жүрүүчүлөрдүн жумурткалары
Сойлоп жүрүүчүлөрдүн өөрчүшү көбүнчө жумуркада жүрөт. Булардын жумуркалары канаттуулардыкына окшош келишип, белокко оролгон жумурка сарысынан туруп, сыртынан чел кап менен капталган. Жумурканын өөрчүшү жумуркалоого чейин организмдин ичинде башталат.
Күрөң баканын икрасы
Жерде сууда жашоочулардын жумуркалары сууда гана өөрчүшүшөт, анткени кургап калбоосу зарыл. Сырткы чөйрөдөн түйүлдүк баардык микроэлементтерди алышат.
Шилтемелер
Портал:Биология
Биржа сессиясы
Биржа сессиясы – биржа күнүнүн бүтүмдөр түзүлүүчү убакыт бөлүгү (интервалы); биржа ырасмий иштеген сааттар. Б. с-нын төрагасы аркылуу белгиленген баалар катуу кезек боюнча өтүүчү учур атайын Б. с. болуп саналат.
Милан метросу
Милан метросу – Милан шаарынын метросу. Метросу 1-ноябрь 1964-жылы ачылат.
С.Тешеев атындагы орто мектеби
№34 С.Тешеев атындагы орто мектеби 1965-1966 –жылдары С.М.Киров атындагы 8 жылдык мектеп болуп ачылган. 1981-1982-жылдар орто мектепке айландырылган. 1992-1995-жылдары “Кара-Кечүү” орто мектеби деп аталган. 1995-жылы 2-майда Социалистик Эмгектин Баатыры Сайдилла Тешеевдин аты ыйгарылган. 2015-жылы мектептин жаңы корпусу бүткөрүлүп, окуу жаңы мектепте улантылып жатат. С.Тешеев атындагы орто мектебинин Уставы 2013-жылдын 12-мартында Баткен областык юстиция башкармалыгынын каттоосунан өткөрүлгөн. Каттоо күбөлүгү Сериясы ГПЮ    № 0009014. Дареги: Баткен облусу Кадамжай району Орозбеков айыл аймагы Орозбеков айылы, Киров көчөсү 9.
С.Тешеев атындагы орто мектебинин негизги максаты: Келечекте өз алдынча иш алып барууга жөндөмдүү жана өз оюн жамаатка эркин жеткире ала турган жогорку интелектуалдуу инсанды тарбиялоо.
Окуу материалдык база.
С.Тешеев атындагы орто мектебинини имараты 2015-жылы толугу менен бүткөрүлүп, сентябрь айынан иштөөгө берилген. Мектептин жалпы жер аянты 2,5 га, имараттын аянты 2350 м2, ички аянты 2250м2 аянтка барабар. Имарат эки кабаттуу, төрт блоктон турат, типтүү, 21 класс каанасы, актовый залы, спорт залы, китепкана жана ашканасынан турат. Ашканага таза суу тутуштырылган. Жылытуу системасы көмүр менен жылытылат.
Окуу-тарбия иштеринин динамикасы:
Мектеп өзүнүн окутуу тарбиялоо ишмердүүлүгүн 4 усулдук бирикме аркылуу ишке ашырып келе жатат. 1 Анык илимдер усулдук бирикмеси 2 Гуманитардык илимдер усулдук бирикмеси 3 Башталгыч класстар усулдук бирикмеси 4 Класс жетекчилер усулдук бирикмеси Аталган усулдук бирикмелер ар түрдүү инновациялык ыкмаларды пайдалануу менен иш алып барат.
Педагогикалык кадрлар менен камсыз болушу. Мектепте 29 мугалим иштейт. Алардан категориялык бөлүнүшү төмөндөгүдөй: “Жогорку” жана “Биринчи” категорияга ээ болгон мугалимдердин саны- 15, жалпы жамааттын 52 %тин түзөт. Жогорку билимдүү мугалимдердин саны -28 мугалимдердин 97%тин түзөт.
Табари
Табари, ат-Табари Абу Жафар  Мухаммедибн  Жарир (838 же 839, Амоль, Табарстан облусу, азыркы Иран – 923, Табарстан) – орто кылымдардагы көрүнүктүү араб тарыхчысы, адабиятчысы жана дин үгүтчүсү. «Тарых ар-расул ва-л-мулук» («Пайгамбарлардын жана падышалардын тарыхы») деген эмгектин автору. Бул эмгекте байыркы мезгилдеги жана орто кылымдагы Жакынкы Чыгыш, айрыкча араб халифтигинин 915-жылдарга чейинки тарыхы камтылып, көп окуялар так баяндалган. Табари куранга көп томдуу «Тафсир» деген түшүндүрмө жазып, андагы материалдарды сын көз менен талдаган.
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамалекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Кытайдагы маданий революция
Кытайдагы «маданий революция» — 1966—69-жылдары интеллигенцияга каршы Кытайда өткөрүлгөн саясий компания; Мао Цзэ-дундун демилгеси менен жүргүзүлгөн массалык кыймыл. 50-жылдардын аягында Кытай жетекчилигинде улуу державалык, улутчулдук маанай өкүм сүрүп, Мао Цзе-дундун тобу авантюристтик (гегемониялыкка умтулуу, антисоветтик багытта) «чоң секирик» саясатын жарыялаган. Бул саясатты турмушка ашыруу аракеттери Кытайдын эл чарбасын кризиске учуратып, экономикасын начарлаткан. Маочулардын ички жана тышкы авантюристтик саясаты өлкөдө, ККПнин жооптуу кызматкерлеринин арасында нааразылык туудуруп, Лю Шаоци жана Дэн Сяопин баш болгон оппозиция күч ала баштаган. Оппозицияны жок кылуу жана элди баш ийдирүү үчүн маочулар 60-жылдардын 2-жарымында «маданий революция» уюштурган. Анын жүрүшүндө маданият эстеликтери жок кылынып, маданий нигилизм, антиинтеллектуализм жайылтылды, интеллигенция куугунтукталды. Маочулар армияга жана жаштардын алданган бөлүгүнө таянып, партиялык жана мамлекеттик белгилүү ишмерлерди жетекчиликтен четтетип, ККПнин көп мүчөлөрүн жазалашкан. Саясатта жүргүзгөн иштери үчүн Лю Шаоци менен Дэн Сяопин «буржуазиялык реакционерлер» деп күнөөлөнүшкөн. Алардын ордуна келген жаңы кадрларды Мао Цзе-дундун идеяларын коргоого үйрөтүшкөн. Кытай эмес элдердин өкүлдөрүн кысымга алуу жана аларды ассимиляциялаштыруу күчөгөн. Совет-кытай чек арасын бузууну көздөгөн маочулар антисоветтик ушакты кеңири таратып, 1969-жылы куралдуу кагылышуу чыгарганга чейин барган. Мао Цзэ-дун өлгөндөн кийин Кытай «маданий революция» расмий сынга алынган.
Де-Факто (гезит)
Кыскача тарыхы
21-кылымдагы Кыргызстандагы кирил жазмасындагы эркин басылмалардын бири – “Де Факто” (De Facto) гезитинин туңгуч саны 2007-жылы жалган куран (март) айынын 1инде жарык көргөн.
Анын негиздөөчүлөрү – эркин журналисттер Чолпон Орозобекова менен Жеңишбек Эдигеев. Алар бул гезитти 2012-жылдын август айында башка кожоюнга сатышты.
“Де Факто” гезити өзүнүн ачык, айкын, көз каранды эмес туруму үчүн мурдагы президент Курманбек Бакиевдин тушунда куугунтукка учурап, ал түгүл убактылуу жабылууга дуушарланган.
2010-жылкы 7-апрел ыңкылабынан кийин гана гезит кайрадан жарык көрө баштаган.
Стиң
Гордон Мэттү Томас Самнер (англ. Gordon Matthew Thomas Sumner; 1951-жылы 2-октябрь) - Британия империясынын орденинин рыцари, Стиң (англ. Sting) сахналык аты менен таанымал болгон англиялык музыкант, ырчы, ыр жазуучу жана актер. Стиң 1977-1984-жылдар арасы, өзүнүн жеке чыгармачылык ишин баштоодон мурун, The Police нү-вейв рок тобунун бас-гитарчысы жана ырларынын негизги автору болгон.
Лекат-Кы дарыясы
Лекат-Кы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ватылька дарыясынын сол жээгинен 171 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 55 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Абайы
Абайы - кооздоп саймаланган, жибек тыштуу ат жабуу. Жибектен тигилип, чети асемделип, кыргагына чачы тагылып, баркыт же манат менен көбөөлөнгөн. Абайы кыргыз көчүндө кыз-келиндердин минген атына жабылган, ошондой эле кыздын себине же тартуу катары да берилген. Бүгүнкү күндө улуттук майрамдарда колдонулат. Уздар анын жердигин эндей таардан, кездемеден тандап, ага, «Илме дос», «басма сайма» аркылуу түр жиптерден көркөм көчөттөрдү табакча-табакча кылып, ат соорусунан даана көрүнгөндөй беришкен.
«Агынектин боюнан, Аша коюп адуулап, Алдындагы Буурулду, Абайы менен жабуулап» («Семетей»).
Ат коюу (ысым берүү)
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440 б. ISBN -5-89750-013-4
Агрегаттык абал
Агрегаттык абал - бир эле заттын ар кандай (мисалы, катуу, суюк, газ жана плазма) түрдө болушу. Зат бир абалдан экинчисине өткөндө анын физикалык касиеттери (тыгыздыгы, ички энергиясы, энтропиясы ж. б.) кескин өзгөрөт. Көпчүлүк заттар көбүнчө катуу, суюк жана газ абалында болушу мүмкүн. Заттын агрегаттык абалы физикалык шарттарга, негизинен басым менен температурага көз каранды. Мисалы, суу нормалдуу басымда р=101325 Па = 760 сымап мамычасы менен жана 7=273,15 К температурада музга айланат. Заттын Агрегаттык абалынын өзгөрүшү молекулалар ортосундагы аралыктын жана өз ара аракеттешүүнүн (тартылуу жана түртүлүү күчтөрүнүн) өзгөрүшү менен түшүндүрүлөт. Газ молекулаларынын ортосундагы аралык өтө чоң, молекулалар өз ара дээрлик аракеттенишпей эркин кыймылда болуп, берилген көлөмдү толук ээлешет. Суюк жана катуу абалдагы заттардын молекулалары (атомдору) бири-бири менен өтө жакын жайгашып, алардын өз ара аракеттешүүсү да өтө күчтүү болот. Ошондуктан зат катуу жана суюк абалда белгилүү көлөмдү ээлейт. Бирок заттын молекулалары (атому) суюк жана катуу абалда ар башка мүнөздөгү кыймылда болуп, алардын физикалык касиеттеринин жана түзүлүшүнүн ар кандай болушун түшүндүрөт.
Биккужа (Зианчурин району, Башкыртстан)
Биккужа — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Тазлар айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 104 киши. Почта индекси — 453382, ОКАТО коду — 80226837002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Пол Маккартни
Сэр Жеймс Пол Маккартни (англ. Sir James Paul McCartney; 1942-жылы 18-июнь) - рыцарь-бакалавр, Британия империясынын абзел орденинин кавалери, англиялык ырчы, ыр жазуучу, түрдүү музыкалык аспаптардын чебери, композитор. Поп-музыка тарыхында болгон эң популядуу жана таасирдүү "Битлз" (англ. the Beatles) рок-тобунун бас-гитаристи жана ырчысы болуп жүрүп дүйнөлүк аренадагы белгилүүлүккө жеткен. Жон Леннон менен бирге ыр жазуу кызматташтыгы согуш мезгилинен кийинки эң белгилүү доор деп эсептелет. Топтун таркалышынан кийин Маккартни жеке чыгармачылык ишин баштап, биринчи аялы Линда жана Денни Лэйн менен бирге Wings тобун түзгөн.
Адденддер
Адденддер (лат. addo – кошомун), лиганддар (лат.Ligo- байлаймын) – хим. комплекстик бирикмелерде борбордук атом (комплекс пайда кылгыч) менен түздөн түз байланышкан мол-лар же иондор. Мис., {Co(NH3)6}CI3 бирикмесинде Co- борбордук атом, ал эми А.- NH3 тобу.
Пол Маккартни
Маккартни эң мыкты ийгиликүү композитор жана аткаруучу болуп эсептелет. 2200дөн ашык ырчы, "Битлз" тобунун "Yesterday" (кырг. "Кечээги күн") ырынын кавер-версиясын жаздырып, бул чыгарма поп-музыка тарыхында эң көп кавер-версиясы болгон ырга айланган. 1977-жылы Wings Улуу Британияда эң көп сатылган "Mull of Kintyre" (кырг. "Кинтайр тумшугу") синглин жаздырып чыгарышат. Рок-н-роллдун атак-даңк музейине эки жолу талапкерлиги коюлган (1988-жылы "Битлз" тобунун курамында, 1999-жылы соло ырчы катары), "Грэмми" сыйлыгына 21 жолу татыган Маккартни Billboard Hot 100 чартында биринчи орунга ээ болгон, жалпысынан 32 ыр жазган жана 2009-жылы ал АКШда RIAA тарабынан тастыкталган 25,5 миллион бирдиктерге ээ болгон. Маккартни, Леннон, Харрисон жана Старр 1965-жылы Британия империясынын абзел орденинин кавалерлери болуп, 1997-жылы Маккартни музыкага кызмат кылганы үчүн кавалер наамына ээ болгон. Маккартни 1,2 миллиард доллардык накта наркы менен дүйнө жүзүндөгү эң бай музыканты болуп эсептелет.
Маккартни соло ырчы катары ырлардын кең каталогун чыгарып классикалык жана электрондук музыка жазган. Жаныбарларларды укугун коргоо, түлөнгө аңчылык, жер миналар, вегетарианчылык, кедейчилик жана музыкалык билим берүү сыяктуу маселелер боюнча эл аралык соопчулуктарга өбөлгө түзүү боюнча долбоорлордо катышкан. Маккартни үч жолу аял алып, беш баланын атасы.
Имитация
Имитация (латын тилинен imitatio - тууроо, эликтөө) - 1) кандайдыр бир нерсени окшоштуруп тууроо, кайталоо; 2) музыкада - көп үндүү музыкалык чыгармаларда бир үн менен аткарылган ыргакты башка үн менен куду өзүндөй кылып же өзгөртүп кайталоо. Андан бир нече үн кезектешип же чогуу чыгып, полифониялык ыргакты түзөт. Дайыма кайталанган имитация канон деп аталат.
Алиев Орозбек
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Ингрессия
Ингрессия(латын тилинен ingressio - кирүү) - деңиз деңгээлинин котөрүлүшүнөн же жээктин чөгүшүнөн кургактыктын жапыз жерин деңиз суусунун акырындык менен капташы.
Биржа соодасы
Биржа соодасы – биржанын ортомчулугу аркылуу товарлар, баалуу кагаздар жана валюталар менен соода кылуу. Биржаларда товарлардын стандарттуу түрлөрү боюнча гана бүтүмдөр түзүлөт.
Черепан (Салауат району, Башкыртстан)
Черепан — Башкыртстандын Салауат районундагы айыл, Кичи яз айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 73 киши. Почта индекси — 452490, ОКАТО коду — 80247835006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Калигус сымалдуулар
Калигус сымалдуулар (лат. Caligoida) – рак сымалдуу майда жандыктардын бир түркүмчөсү.
Асан Шеркулов
Асан Шеркулов (1900-жылы азыркы Базар-Коргон району, Сары-Булак кыштагында туулган.) — Социялистик Эмгектин Баатыры (1948). 1925-жылдан мугалим. 1929-жылдан парт., чарбалык кызматтарда, 1945-жылдан Чкалов атындагы колхоздун председатели. 1948-жылы ал башкарган колхоз 80 бээден 78ден кулун алып, аман асыраган; айыл чарбанын бардык түрү боюугнча мамлекеттик план орундатылган.
Сыйлыктары
Социялистик Эмгектин Баатыры, Ленин ордени, медалдар менен сыйланган.
Табат
Табат – Хакас Республикасынын аймагындагы өрөөн. Хакас-Минуса ойдуңунун түштүгүнөн орун алган. Табаттан енисейлик кыргыздарга таандык көптөгөн тарыхый-археологиялык эстеликтер табылган. Бул аймактын топонимиясы да эзелки кыргыз тарыхынан кабар берет.
Туралы Аралбаев
Аралбаев Туралы (1935-жылы туулган, Жалал-Абад облусу Токтогул району, Толук кыштагы) - хирург, медицина илимдеринин доктору (1986), профессор (1987). КММИни (1959) бүтүргөн. КММИнин госпиталдык хирургия кафедрасында ассистент, доцент, профессор болуп иштеген. 1999-жылдан УХБунда ординатура, аспирантура жана докторантура бөлүмүнүн башчысы. КРнын эмгек сиңирген врачы (1997). Илимий иштери бийик тоо шартындагы күйүк жана үшүк алууну дарылоого арналган. Эмгеги: Ожоговая болезнь в горах и при горной деадаптации (в соавторстве). Б.: 1991.
Индивидуалдуулук
Индивидуалдуулук – кандайдыр бир көрүнүштүн, нерсенин айрым, жекече алып каралышы, ар бир адамдын кайталангыс өзгөчөлүгү; жалпынын, типтүүлүктүн, жамааттыктын(социалдык психологияда) карама-каршысы. Философиялык түшүнүк катары атом (индивид), монада жөнүндөгу окууларда иштелип чыккан.
Аддукт
Аддукт – бир мааниге ээ болбогон термин. Бул термин менен түзүлүшү белгисиз болгон, ошондой эле номенклатуралык эреже б-ча атоого мүмкүн болбогон бирикмелерди айтат. Негизинен А.- хим. бирикмелер менен аралашмалардын ортосундагы абалды ээлеген мол-лар. Мис., мочевинанын алифаттык бирикмелери.
Сулейманов, Бахадыр Искакович
Өмүр баяны
Сулейманов Бахадыр Искакович "Ата-Журт" депутаттык фракциясынын депутаты. Сулейманов Бахадыр Искакович Казакстан Республикасынын Жамбул областынын Жалпак-Дөбө айылында 1963-жылдын 4-майында туулган. Билими жогорку. 1985-жылы Новосибирск Советтик кооперативдик соода институтун “Коомдук тамактануу технологиясы жана уюштуруу” адистиги боюнча аяктаган. 1997-жылы Кыргыз Мамлекеттик Университетинин юридикалык факультетинен “Юриспруденция” адистиги боюнча билим алган.
Ишмердүүлүгү
Эмгек жолун 1985-жылы Киров райондук керек-жарак бирлигинин Киров нанбулочка комбинатынын өндүрүш башчысы болуп иштөө менен баштаган. 1986-жылы Талас облусунун Киров райондук керек-жарак бирлигинин Коомдук тамактануу бирикмесинин өндүрүш башчысы болуп которулуп, ал жерде 1989-жылга чейин иштеген. 1989-1991-жылдары Чүй облусунун Кант райондук керек-жарак бирлигинин Коомдук тамактануу бирикмесинин директорунун орун басары болуп эмгектенген. 1991-2001-жылдары Канттагы дүң-чекене жашылча-жемиш даярдоо конторасынын директору болуп иштеген. 2001-2003-жылдары Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн алдындагы Мамлекеттик сатып алуулар жана материалдык резервдер боюнча Мамлекеттик комиссиясынын төрагасынын орун басары болгон. 2003-жылдын мартында Кыргыз Республикасынын Премьер-министринин тескемеси боюнча Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн алдындагы Мамлекеттик сатып алуулар жана материалдык резервдер боюнча Мамлекеттик комиссиясынын төрагасы болуп дайындалып, анда 2005-жылга чейин иштеген. 2007-жылы Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Аппаратынын Бюджет жана финансы комитетинин бөлүмүндө эмгектенген. 2008-2009-жылдары “Квалитет” ЖЧКсында кеңешчилик кызматты аткарган. 2011-жылдын февралынан тартып Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин V чакырылышына “Ата-Журт” идеалисттик демократиялык саясий партиясынан тизме боюнча депутат болуп шайланган. КРнын 3-класстагы Мамлекеттик Кеңешчиси. Кыргыз Республикасынын Дунган коомдук бирикмесинин Кеңешинин башкарма мүчөсү.
Шилтеме
[] Cotegory: Персоналия
Ат таптоо
Ат таптоо — күлүктөрдү табына келтирүү ыкмасы. Ат чабышка кыргыздар туш келген эле аттарды кошо берген эмес. Күлүктү атайы бир жыл, алты ай, же үч ай байлап тапка келтирген. Байланган күлүккө жем-чөбү, суусу гана эмес аны маал-маалы менен бастырып, чаптырып туруунун өзү да белгилүү өлчөмдө так ыргак менен тартипке салынган. Учуру келгенде улам аттын терин алып (жылма терин, кара терин, анан акыр аягында ачуу терин алат) жүрүп олтуруп чоң байгеге таптаган. Ачуу тери таза алынбаган күлүктү алыс аралыкка чапканда ал буулугуп өлүп калышы мүмкүн. Кыргыз элинде даңазалуу чоң байгеге атайы тапталган күлүк аттарга чөпкө кошо тууралган козунун этин, кээде жыланды да жедиргендиги айтылат. «Манаста» мындай маалыматтар түздөн-түз айтылбайт, бирок алыс аралыктарга талбай чуркаган, узак салгылаштарда арыбай жүргөн күлүктөрдүн А. т-нун катаал ыргак тартибин сактап тапка келтиргендигинен кабар берет. Мисалы, Сагымбай Орозбаковдун варианты боюнча Көкөтөйдүн ашында чабылып биринчи келген Аккуланын тапталышы мындайча сүрөттөлөт: Баатырдын аты Аккула, Кабыргасы как Кула, Каса тулпар Аккула Этине келип ээлигип, Эликтей башын көтөрүп, Баскысы келип жээлигип, Жарым күндүк эти бар, Жаңыдан тердеткенинде Жайына келип алыптыр, Жаадай болгон чоң Кула ат Табына жетип калыптыр (Сагымбай Орозбаков, 3. 151). «Семетей» эпосундагы «Каныкейдин Тайторуну чапканы» эпизодунда: Оргуй-оргуй чуратып Ачуу терин алды эми... Анык кайып буудандын Оозу менен алышып. Эңкейиштеп жүгүрсө, Эликтей колу сайылып. Өр таяна бергенде Жал куйругу жайылып, Табына келген Тайтору (Саякбай Каралаев, «Семетей», 1.79). Букарда тарбияланган Семетейди кан көтөргөн тойдо төлгөгө чабылып, чыгып келет.
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440 б. ISBN -5-89750-013-4
Сан
Сан ― санды жазуу үчүн белгилердин тутуму. Сандар биринчи жолу египеттиктер менен вавилондуктарда пайда болгон. Бир катар элдерде (б. гректер, финикиялыктар, еврейлер, сириялыктар) Сандарды тамга менен белгилешкен. Орусияда 16-га чейин ушуга окшош тутум колдонулган. Орто кылымда Европада рим сандын тутуму пайдаланылган (I, II, III, IV, V, VI ж.б. у. с.), алар негизинен ондук разряддын өзгөчө белгилерин колдонууга негизделген; 1-1; Х-10; С-100; М-1000 жана алардын жарымы V-5; L-50; D-500. Азыркы (араб) сандарын 13-кылымда арабдар Европага алып келген жана 15-кылымдын 2-жарымынан кеңири тараган. Tap маанисинде сандар деп 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 белгилери аталат, к. Эсептөө.
Мамлекет
Мамлекет – 1) укук теориясында коомду уюштуруунун белгилүү ыкмасы, баардык коомго таралуучу, анын ырасмий өкүлү катары чыгуучу жана аргасыз кылуу каражаттары менен чараларына таянган саясий тутумдун, жалпы саясий бийликти уюштуруунун негизги катышы. Коомду башкаруучу тутум катары ички түзүмгө, өзүнүн ыйгарым укуктарын ишке ашыруучу атайын органдарга – М. механизмдерине жана аппаратка ээ; 2) конституциялык укукта бийликтин ырасмий органдарынын (өкмөт, парламент, соттор ж. б.) жыйындысы, бир өлкөнүн же башка аймактык-саясий бирдикте ошол органдардын (префектери, комиссарлары ж. б.) жергиликтүү агенттери (өкүлдөрү) менен аракеттенүү; 3) эларалык укукта эларалык мамилелердин негизги субъекти. Өзүнө уюмдашкан саясий бийликти жана белгилүү аймактагы калкты камтыйт. Негизги аныктоочу белгиси эгемендүүлүк болуп саналат.
Мамлекет-бул бийликтик саясий мекеме,озунун башкаруу жана мажбурлоо аппаратына ээ,озунун территориясына укук-тартибин киргизет.
Аталык (дарыя)
Аталык — Орусиядагы дарыя. Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тобыл дарыясынын оң жээгинен 63 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы Есет дарыясынын куюлушунан Тура дарыясы, Тавда дарыяларын кошпогондо аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кытайдагы элдик боштондук согуш (1946—49)
Кытайдагы элдик боштондук согуш (1946—49) — Кытайдагы жарандык согуш. Бул боштондук согуш Кытай КП жетектеген күчтөр менен АКШ колдогон гоминьдан партиясынын ортосунда чыккан. Экинчи дүйнөлүк согуштун (1939—45) аягында Кытайды гоминьдан жана Кытай КПнин өкүлдөрү эки башка башкарып, гоминьдан аскерлери менен элдик куралдуу күчтөрдүн кагылышуулары болуп турган. Кытай КПнин жетекчилиги менен элдик-демократиялык биримдик фронту калыптанган. Гоминьданчылардын армиясын Чан Кайши жетектеген. 1946-жылы жайында гоминьдан армиясы АКШнын колдоосу менен бошотулган аймактарга жалпы чабуул жасап, алардын бир бөлүгүн, анын ичинде Кытай КП БК турган Яньань ж. б. шаарларды басып алган (1947, март). 1947-жылдын ортосунда Элдик-боштондук армия дыйкандардын колдоосу менен контрчабуулга өтүп, бошотулган аймактарда дыйкандар революцияга жигердүү катышып, гоминьдан башкарган аймактарда жапырт иш таштоолор, толкундоолор жана дыйкан көтөрүлүштөрү чыккан. Улуттук буржуазия менен интеллигенциянын гоминьдандык режимге нааразычылыгы күчөгөн. Натыйжада Элдик-боштондук армия гоминьдан аскерлери менен болгон салгылашта чоң ийгиликке жетип, өлкөнүн көп жерин бошоткон. 1949-жылы апрелде Бэйпинде (Пекин) Кытай КП менен гоминьдан делегациялары сүйлөшүп, Кытай КП талап кылган шарт боюнча граждандык согушту токтотуу келишимин түзүшкөн. Бирок гоминьдан өкмөтү ал келишимди аткарбагандыктан, Элдик-боштондук армия 1949-жылы 21-апрелде кайра чабуулга өтүп, 1950-жылдын башында Кытайды (Тибеттен башкасын) толук бошоткон. Гоминьданчылар АКШнын куралдуу күчтөрүнө баш калкалоо үчүн Тайвань аралына качкан. 1949-жылы 30-сентябрда Кытай элдик саясий кеңеши Элдик өкмөт түзүп, 1949-жылы 1-октябрда Кытай Эл Республикасынын түзүлгөндүгү жарыяланган.
Абдырана
Төшөктүн аяк-башына жазданууга атайын ылайыктала жасалган жыгач буюм. Бул кыргыздар отурукташуудан кийин көбүрөөк колдонула баштап, жыгаччылар муну сыйдалап кармап, кооз буюм катарында урунууга аракеттенишкен. Көчмөңдүү жана жоокерчилик турмушта төшөктүн аягы жапыс көрүнсө, ээр анын үстүнө желдик же тердик, кийиз өңдүүлөрдү коюшкан. Улуулардын айтымдарында, ат үстүндөгүлөрдүн кан тамырлары жүгүрүп, буттун эс алышына шарт түзөт.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу.Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996]
Биржа товары
Биржа товары – жүгүртүмдөн алынбаган, белгилүү түр жана сапаттагы товар, анын ичинде биржалык соодага чыгарылган товарга стандарттуу келишим жана коносамент (деңиз жолу менен товар ташуунун шарттары көрсөтүлгөн келишим). Кыймылсыз мүлк жана интеллектуалдык менчик Б. т. боло албайт. == Колдонулган адабияттар ==
Ат үстүнөн саламдашуу
Ат үстүнөн саламдашуу — тең аталыкты, укугу, даражасы бирдейликти мүнөздөй турган жосун. Адатта эң жогорку даражалуу адамга (канга) көз каранды адамдар алыстан атынан түшүп, жөө келип салам айткан, ат үстүнөн саламды зоболосу бирдейлер гана айта алган. Көкөтөйдүн ашында Кошой баш болгон кыргыз кандары Манаска баш ийгендеринин белгиси катары жөө келип салам берет. Чоң казаттын астында Манаска каршы аттанган кыргыз кандары аны көргөндө коркуп аттарынан түшүп келип салам айтышат. Жалгыз гана Төштүк Манаска баркы бар зобололуу баатыр катары ат үстүнөн салам айтат.
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440 б. ISBN -5-89750-013-4
Калико
Калико (лат. Pomoxis sparoides, syn. P. nigromaculatus) кулактуу алабугалардын бир түрү.
Агрессивдүү суу
Агрессивдүү суу - металл, бетон ж. б. материалдарга химиялык терс таасирин тийгизүүчү жер астындагы суу. Курамында ар түркүн аммоний туздарын, туз, күкүрт ж. б. кислоталарды камтыйт, өзгөчө агрессивдүүлүккө ээ. Мындай суулардын курамындагы туздардын химиялык таасиринен бетондун сапаты начарлап, акырындык менен бузулат. Агрессивдүү суулар жер бетинен 0,2 мден төмөнкү ар кандай тереңдикте болот. Алар жалпы кислоталуу, сульфаттуу, магнезиялуу жана көмүр кислоталуу болуп бөлүнөт. Суунун агрессивдүүлүгү анын химиялык курамына атайын инструкциянын талаптарына салыштыруу менен аныкталат. Ошондуктан жер бетинен кандайдыр бир тереңдикте жайгашуучу имараттардын фундаменттерин, гидротехникалык курулуштар менен коммуникацияларды, суу түтүктөрүн жана башкаларды курууда ошол тереңдиктен учураган суунун агрессивдүүлүгүн аныктап, ага каршы алдын-ала тийиштүү чараларды көрүү талап кылынат. Ошондой эле химиялык жер семирткичтер колдонулган талаалар аркылуу аккан азоттун жана күкүрттүн бирикмелери менен каныккан атмосфералык нымды (кислоталуу жаан-чачын) сиңирген суу да агрессивдүүлүккө ээ. Өтө агрессивдүү суулар организмдердин тиричилигине коркунуч туудурат.
Харута-Ю
Харута-Ю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Адзьва дарыясынын сол жээгинен 45 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 56 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Чолпон (Ысык-Ата району)
Чолпон (Чолпон) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Ысык-Ата районундагы айыл. Кең-Булун айыл округу составына кирет.
Кытай жазуусу
Кытай жазуусу — сөз же морфемаларды туюнтуу үчүн иероглифтер пайдаланылган жазуу. Иероглифтер биздин заманга чейинки 2-миң жылдыктын орто ченинде пайда болгон. биздин замандын 1-кылымында иероглифтерди жазуунун азыркыдай стили — кайшу («үлгү жазуу») иштелип чыккан. Кытай жазуусундагы жалпы белгилердин саны болжол менен 50 миң. Азыркы кытай тилинде анын 4—7 миңи пайдаланылат. Кытай салтында иероглифтер 6 категорияга бөлүнөт. Азыр аларды 3 топко ажыратышат: 1) пиктограммалар менен идеограммалар. Буларга байыркы жөнөкөй белгилер кирет; 2) фонограммалар (иероглифтердин көбү) — сөздүн маанисин жана айтылышын туура табууга жардам берүүчү «ачкычы» бар татаал белгилер; 3) «кабыл алынган» иероглифтер — мурда белгилүү бир түшүнүктү туюнтуу үчүн колдонулуп, кийин башка сөздү белгилөө үчүн пайдаланылып калган иероглифтер.
Уатэрфорд Тауншип (Нү-Жерси)
Уатэрфорд Тауншип (Нү-Жерси) (Waterford Township) — Нү-Жерси штатынын Кэмден округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 10707 киши. Болжолдуу аянты - 93.9 км². FIPS коду — 34-77630.
Жогорку Сарабиль (Зианчурин району, Башкыртстан)
Жогорку Сарабиль — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Тазлар айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 23 киши. Почта индекси — 453382, ОКАТО коду — 80226837003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Анаксагор
Анаксагор ( байыркы грекче Ἀναξαγόρας, б.з.ч. 500—428-ж. ченде) жашап өткөн байыркы грек философу. Клаземенде туулган, дээрлик бүткүл өмүр бою Афинада жашап өткөн. Бул ишмердиги Кичи Азия менен Сицилиянын гректик шаарларында эмес, Грециянын өзүндө өткөн биринчи грек философу. Ал тектүү жерден чыккан, бирок бардар турмуштан баш тартып, өмүрүн философияга арнаган. Ал Афинада философияны окуткан биринчи философ болгон. Анаксагор, ошондой эле илимий иштерди да, атап айтканда математика, астрономия, метеорология жагында изилдөө иштерин жүргүзгөн. Өзүнүн изилдөөлөрүндө ал күн жана башка асман жылдыздары кудайлар эмес, Жерден бөлүнүп чыккан чоң кесек нерселер деген корутундуга келет. Бул окуусу үчүн Анаксагор Кудайларды урматтабайт деп айыпталат. Анын үстүнөн сот болуп, кудайсыз ден айыпталып, Афинадан кууп жиберилет.
Анаксагор өзүнөн мурдагы байыркы грек философторундай эле дүйнөнүн негизи эмне деген суроону коёт. Өзүнөн мурдагылардан айырмаланып, ал дүйнөнүн негизин нерселердин уруктарынан — майда материалдык бөлүкчөлөрдөн көргөн, муну гомеомериялар деп атаган. Анаксагор боюнча дүйнө түбөлүктүү, ал жаратылган эмес жана жок болуп да кетпейт. Ар бир нерсе ар бир уруктан турат, нерселердин мүнөзү жана алардын касиеттери уруктун тигил же бул тибинин коп болушуна байланыштуу. Мисалы, сөөктө ар түрдүү уруктар бар, бирок анда майда сөөкчөлөр басымдуулук кылат, этте да ар кыл түрдүү уруктар бар, бирок анда эттин майда бөлүкчөлөрү көбүрөөк. Ар бир жеке нерсенин курамында катышып турган башка уруктар жөн гана көзгө байкалбайт. Муну менен Анаксагор философияга нерселердин сапаты алардын касиеттеринин сандык ченине көз каранды деген түшүнүктү киргизген. Бардык нерселер «жалпы окшош» урук-бөлүкчөлөрдөн пайда болот, бул: «бардыгы баардык нерседе бар», «баардык нерседен баардыгы жаралат» деген эки постулат менен түшүндүрүлөт.
Тааным жагында Анаксагор башкы роль сезимдерге таандык деп эсептеген. Бирок ал сезим таанымын абсолютташтырган эмес, анткени сезимдерге ишенимдүүлүк, акыйкаттуулук жетишпейт жана алардын көрсөткөндөрү түзөтүүнү талап кылат деп түшүнөт. Тааным процессинде ал акылга чоң маани берген, анткени нерселер пайда боло турган уруктарды түздөн түз кабылдоого болбойт, биз алардын бар экендигин акылга салып гана билебиз, аларды акыл менен гана түшүнүүгө болот дейт.
Иран тилдери
Иран тилдери – инди-европа тил уясынын инди-иран бутагына кирген тилдер тобу. Ирандан сырткары Афганистан, Тажикстан, Пакистан, Россия, Ирак, Түркия, Сирия, Грузия, Азербайжан, Түркмөнстан, Өзбекстан ошондой эле Европа жана Америка өлкөлөрүнүн диаспораларына да тараган. Иран тилдери фонетикалык өзгөчөлүктөрүнө ылайык батыш жана чыгыш деген эки чоң топко бөлүнүп, батыш тобу түндүк-батыш жана түштүк-батыш, ал эми чыгыш тобу түндүк-чыгыш жана түштүк-чыгыш топчолоруна ажырайт.
Гамбург метросу
Гамбург метросу – Гамбург шаарынын метросу. Метросу 15-февраль 1912-жылы ачылат.
Инновация
Инновация (англ. innovatio жаңыруу, өзгөрүү) – конструкциялоого, өндүрүшкө же товар сатууга жаңы мамиле. Анын натыйжасында инвестор же анын компаниясы атаандаштарынын алдында артыкчылыкка ээ болот. Патентти пайдалануу менен ийгиликке жетишкен новатор убактылуу монополияны камсыз кылуусу мүмкүн. Инновация өндүрүштүк чыгымдарды азайтып, продукциянын сапатын жакшырткандыктан, рыноктун аракетин күчөтөт. Инновация узакка созулуучу жана кымбатка туруучу процесс. Мисалы, ксерокөчүрмө 1948-ж. ойлоп табылган, андан берки 10 жылы техникалык иштеп чыгууларга арналып, ошондон кийин гана рынокко аралашкан. Инновация жалпысынан экономикалык өнүгүүнү тездетет.
Элли Голдиң
Елена Жейн "Элли" Голдиң (англ. Elena Jane "Ellie" Goulding, айтылышы: /ˈɡoʊldɪŋ/ GOHL-ding; 1986-жылы 30-декабрь) - англиялык ырчы, ыр жазуучу. Эллинин чыгармачылык мансабы Starsmith жана Фрэнкмьюзик музыкалык продюсерлери менен таанышканындан бери башталган, аны Жем Лиллиуайт байкап, кийин Эллинин менеджери жана A&R-менеджери болот. 2009-жылдын июлунда, Polydor Records үндү жаздыруучу фирма белгисинде ырдап жүргөнүндө, кийинчирээк, ошол эле жылы, өзүнүн алгачкы An Introduction to Ellie Goulding ''' (кырг. Элли Голдиң менен таанышуу) кичи-альбомун жаздырат.