cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Суранова Күмүш
1948-жылы Кыргызстан ЛКЖСынын съездинде Борбордук комитетке, 1950-жылы СССР Жогорку Советине, 1959-жылы Кыргыз ССР Жогорку Советине жана облустук, райондук, айылдык советтерге мүчө, бир нече жолу депутат, 1966-жылы Кыргызстан Борбордук Комитетине мүчө болуп шайланган. Кыргыз ССР Жогорку Советинин Ардак грамотасы, Эки жолу “Эмгек Кызыл Туу” ордени, “Эмгектеги артыкчылыгы”, “Эмгектеги каармандыгы үчүн” медалдары, “Айыл чарбасынын отличниги” төш белгиси, “Согуш ардагери” ардак белгиси менен сыйланган. “Айыл чарбасынын отличниги”, “Ардактуу колхозчу” болгон. “Мээрим” эл аралык кайрымдуулук фондусунан “Кутман эне”, 2003-жылы “Нарын облусунун ардактуу атуулу” наамына татыктуу болгон. 1995-жылы Улуу Ата Мекендик согуштун жеңишинин Москвада өткөрүлгөн 50 жылдык салтанатына катышкан. 1995-жылы сентябрда Пекинде аялдардын бүткүл дүйнөлүк конгрессине делегат болгон.
Кыргыз тилинде
Бакыт берген партиям. – Ф.: Кыргызстан, 1967. – 345 б.
Баба дыйкан. – Ф.: Мектеп, 1971. –39 б.
Селолук советтин иштери жана камкордуктары. – Б.: Кыргызстан, 1974. – 36 б.
Он арча: Ырлар жыйнагы. – Нарын шаардык басылмасы, 1993. – 66 б.
Өмүр чыйыры: Ырлар, публицистикалык ой-толгоолор. – Б.: Кыргызстан, 2002. – 282 б.
Баскан изге кылчаюу: Ырлар. – Б. ЖЧК “Биетта”, 2006. – 130 б.
Өмүр кайрыктары: Ырлар жыйнагы. – Б.: Инсанат, 2007. – 132 б.
Ыйыгым – элим, мекеним. –Б.: Бийиктик, 2009. – 320 б.
Варка-Сыль-Кы
Варка-Сыль-Кы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - КАР/ТАЗ/354 орун алган. Дарыянын узундугу - 249 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыргыз Республикасынын экономикасы
Кыргыз Республикасынын экономикасы. Германия Европадагы Кыргыз Республикасынын негизги соода шериктеринин бири болуп саналат. Товар алмашуулардын жалпы көлөмү төмөн, бирок эки тараптын тең берген баасы боюнча келечекте алардын көлөмү жогорулашына толук мүмкүнчүлүк бар. Кыргызстан үчүн Германия, КМШ өлкөлөрүнөн тышкары, Англия, Кытай жана Түркия сыяктуу негизги инвестор-өлкө болуп эсептелет. Инвестициялык кызматташуу негизинен электроэнергетика, тоо-кен өнөр жайы жана туризм тармагына багытталган.
Өнүгүү максатында кызматташуунун маселелери боюнча кыргыз-германия өкмөттөр аралык сүйлөшүүлөрү
Германиянын Бонн шаарында 2009-жылдын 13-14 майында болуп өткөн өнүгүү максатында кызматташуунун маселелери боюнча кыргыз-германия өкмөттөр аралык сүйлөшүүлөрүнүн жүрүшүндө эки тарап тең Кыргызстандын өнүгүү кызыкчылыктарынын чегинде жана Европалык Союздун Борбордук Азия стратегиясына ылайык туруктуу экономикалык өнүгүү жана саламаттыкты сактоо реформалары тармагында мындан ары дагы кызматташууну улантуу тууралуу макулдашышты.
“Туруктуу экономикалык өнүгүү” аттуу кызматташуунун башкы багыттарынын программасы экономиканын жеке секторлорун күчөтүүгө багытталган. Бул программанын башкы максаты: микрофинансылык секторду жакшыртуу, тагыраак айтканда, айыл жергесинде, жалпыга жагымдуу экономикалык шартты түзүүдө өкмөттүн жана бирикмелердин консультациялык жардамын, ошондой эле кесиптик билим берүүдө консультациялык жардамды күчөтүү болуп саналат.
Республикада эки тараптуу макулдашууларга ылайык энергетикалык өндүрүш көлөмүн жогорулатууга багытталган энергетика тармагындагы кээ бир долбоорлор ишке ашырылып жатат.
“Саламаттыкты сактоо” аттуу кызматташуунун башкы багыттарынын программасы “Манас таалими” саламаттыкты сактоо боюнча улуттук программаны ишке ашырууда Кыргыз Республикасына жардам берип жатат. Кыргызстанда Германия эне менен баланын ден соолугун сактоо, ВИЧ инфекциясы/СПИД жана туберкулез менен күрөшүү, ошондой эле медициналык тез жардам көрсөтүүнүн сапатын жакшыртуу долбоорлорун ишке ашырып жатат.
Кош тараптуу кызматташуу республиканын региондорундагы кызматташууну жакшыртууга, тагыраак айтканда, региондордогу экономикалык кооперацияны күчөтүүгө, туруктуу экономикалык өнүгүү үчүн жалпы укуктук шарттарды түзүүгө, жаратылыш байлыктарын туура колдонууга, ошондой эле жалпы жана кесиптик билим алууга багытталган.
Германия Бириккен Улуттар Уюму, Европалык комиссия, Бүткүл дүйнөлүк банк, Азия өнүктүрүү банкы, Европалык өнүктүрүү жана реконструкция банкы сыяктуу эл аралык институттарынын программаларын биргелешип каржылоо үчүн көптөгөн каражаттарды бөлүп турат.
Соода жана инвестициялар боюнча кыргыз-германия жумушчу тобу
Кош тараптуу соода-экономикалык мамилелерди, инвестицияларды тартуу жана коргоо иштерин өнүктүрүү жана күчөтүү максатында 1996-жылы Соода жана инвестициялар боюнча кыргыз-германия жумушчу тобу түзүлгөн.
Германия тарабынан шерик болуп, Федералдык экономика жана технология министрлиги аныкталды.
Бүгүнкү күнгө чейин Соода жана инвестициялар боюнча кыргыз-германия жумушчу тобунун төрт жыйыны болду жана алардын жүрүшүндө республиканын өнөр жайынын башкы секторлоруна түз инвестицияларды тартуу иштерин жакшыртуу боюнча кош тараптуу соода-экономикалык кызматташуунун негизги милдеттери аныкталды.
2007-жылдын август айында Соода жана инвестициялар боюнча кыргыз-германия жумушчу тобунун иштерин жүргүзүү укугу Кыргыз Республикасынын экономикалык жөнгө салуу министрлигине өткөрүлүп берилген.
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2009-жылдын 25-декабрындагы токтомуна ылайык соода жана инвестициялар боюнча жумушчу тобунун кыргыз тарабынын төрагасы болуп Кыргыз Республикасынын Финансы министри эсептелет.
Бизнес жана ишкердик тармагында менеджерлерди жана башкаруу кадрларын даярдоо программасы
Бул программанын шериктери болуп, Германия тарабынан- Германия Федеративдүү Республикасынын экономика жана технология министрлиги менен германиялык “InWEnt“ коому эсептелет. „InWEnt“ коому бул программаны ишке ашыруучу башкы менеджер болуп саналат.
Кыргызстан тарабынан шерик болуп, Кыргыз Республикасынын экономикалык жөнгө салуу министрлиги менен Кыргыз Республикасынын Президентина караштуу Башкаруу академиясы эсептелет.
Бул программа боюнча биринчи долбоор 2008-жылы ишке ашырылган. Кыргызстандан келген 24 кишиден турган бир топ 2008-жылдын 11-октябрынан тартып 8-ноябрына чейин Германиянын Фульда, Магдебург жана Берлин шаарларындагы билим берүү борборлорунда окуп кайтышты.
2009-жылдын ноябрында 30 кишиден турган эки топ Төмөнкү Саксония федералдык округунун Целле шаарындагы Германиялык менеджмент академиясында жана Тюбинген шаарындагы Баден-Вюртемберг федералдык округунун экспорт академиясында жетекчи кадрлар үчүн квалификацияны жогорулатуу семинарларында билим алышты.
Менеджерлерди даярдоо программасынын негизги максаты- иш жүзүндөгү тажрыйбаны жана башкаруу ыкмасын байытуу, Германиянын ишкер адамдары жана ишканалары менен ишкер байланыштарды жана мамилелерди түзүү болуп саналат.
Менеджерлерди даярдоо программасынын тийиштүү түрдө ишке ашырылышы республиканын экономикасы үчүн квалификациялуу кадрларды даярдоого жана жалпысынан эки өлкөнүн ортосундагы соода-экономикалык байланыштарды өнүктүрүүгө жардам берет.
Акане (Дюртюлин району, Башкыртстан)
Акане — Башкыртстандын Дюртюлин районундагы айыл, Эски янтуз айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 283 киши. Почта индекси — 452306, ОКАТО коду — 80224834002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ставрополовка
Ставрополовка (Ставрополовка) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Жайыл районундагы айыл. Кара-Суу айыл округу курамына кирет.
Калкы
Калкы - 1 006 киши.
Сыдыкова Рахима
Сыдыкова Рахима - адабиятчы-илимпоз, котормочу. Ак-Суу районунун Кереге-Таш айылында 1946-жылы 1-майда туулган. 1964-жылы Сары-Камыш орто мектебин аяктап, 1969-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин артыкчылык диплому менен бүтүргөн.
1991-жылдан Кыргыз мамлекеттик университетине окутуучу, улук окутуучу филология, журналистика факультеттеринде доценттик кызматта иштеп, Улуттук университетинин докторанты болуу менен бирге 2003-жылдан тартып Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу интеллектуалдык менчик боюнча Агенттигиндеги (Кыргызпатент) «Илим. Инновация жана турмуш» деп аталган илимий-популярдуу журналдын редактору, редакциялык басма бөлүмүнүн начальниги, бөлүмдүн башчысынын орун басары, Автордук укук жана чектеш укуктар башкармалыгынын начальниги, 2007-жылдан И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинин Мамлекеттик тил жана маданият институтунда доцент, 2008-жылдан Кыргыз адабияты кафедрасынын башчысы болуп иштеп келе жатат.
1997-жылы «Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнүн отличниги» деген наам алган. 1978-жылы Кыргыз телерадиокомпаниясынын Ардак грамотасы, 2000-жылы Кыргыз улуттук университетинин Ардак грамотасы менен сыйланган.
Ал орус, украина, молдова, казак, авар, бурят жазуучуларынын чыгармаларын кыргыз тилине которуп, котормолору кыргыз радиосунда уктурулган жана гезиттерге жарыялаган. Радиоинсценировкалардын, радиомаектердин, 40тан ашык илимий жана журналистикалык макалалардын автору.
2006-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Кыргыз журналистикасынын өнүгүш тарыхы. – Б.: Манас таануу, 2002. (авторлош)
Кыргыз поэмаларындагы көркөм чеберчилик маселелери: Монография. – Б.: Илим, 1995. - 90 б.
Кыргыз поэмаларындагы көркөм чеберчилик маселелери: Окуу куралы. – Б.: КУУ, 1998. - 155 б.
Адабий летопись. К-те: Кыргыз Совет адабиятынын тарыхы. - Ф.: Илим, 1987. - 40 б.
Абылкасымова Майрамкан. Адабий портрет. 7 том. К-те: Кыргыз адабиятынын тарыхы. - Б.: Бийиктик, 2002. - 561-580 б.
Маленов Б., Төлөев Ж. Адабий портреттер. 2 том. К-те: Кыргыз адабият таануу илимий жана сыны. - Б.: Илим, 2002. - 50 б.
Жүрөктөн чыккан жүз ыр: Ырлар жана поэма жыйнак. – Б.: Инсанат, 2006. – 138 б.
Котормолору
Быков В. Турна чакырык. Повесть. - Ф.: Кыргызстан, 1983. – 56 б.
Арбуду. А. Халима: Повесть. – Ф.: Ала-тоо журналы, 1978, №3. – 56 б.
Алиева Ф. Кутман күн: Романдан үзүндү. – Ф.: Кыргызстан маданияты гезити, 1979–1980.-ноябрь-декабрь.
Өсүмдүктү чыйралтуу
Өсүмдүктү чыйралтуу – өсүмдүктүн суукка, кургакчылыкка жана башка ыңгайсыз шарттарга чыдамдуулугун арттыруу. Ө. ч-да физиологиялык жана биохимиялык өзгөрүүлөр жүрүп, өсүмдүк  клеткасы үшүк алуудан, чөйрөнүн ыңгайсыз таасиринен корголот. Өсүмдүктө зат алмашуу өзгөрүп, жаңы касиеттер пайда болот. Мисалы, өсүмдүктүн суукка чыдамдуулугу күзүндө гана арта баштайт. Мында кыска күн таасиринен өсүмдүк өсүшүн токтотуп, тыным мезгилине өтөт. Кургак чөйрөдө өсүмдүктү аз убакыт солутуп, кайра калыбына келтирүү, үрөндүк материалды нымдап кайра кургатуу жолу менен да өсүмдүктү кургакчылыка чыдамдуулугун арттырууга болот. Бул учурда морфол. өзгөрүүлөр жүрөт: өсүмдүктүн жалбырагы майда, үтү кичине, кутикуласы өтө тыгыз болот, протоплазма нымды көбүрөөк сактайт, осмос басымы жогорулайт, натыйжада өсүмдүк кургакчылыка чыдамкайланат. Чыдамкайлануу мезгили өсүмдүктө түрдүүчө өтөт. Мисалы, дарак жана бадалдар күзүндө өсүшү токтолуп, кыш башталганда чыдамкайлана баштайт. Чыдамкайлануу жакшы өткөн карагай кышында –60о С чейинки суукка чыдамдуу болсо, чыдамкайлануу жанып кеткен учурда, башкача атйканда же май айларында кокусунан 7-8° С суук болсо алар үшүйт.
Диплеурула
Диплеурула (лат. Dipleurula) — тикен терилүүлөрдүн жана көңгөлдөрдүн эки ороонунун симметриялуу личинкасы.
Анарбек Бакаев
Өмүр баяны
Анарбек Бакаев (1950 - 1997-жж.) - мыкты чекист, генерал-лейтенант. Анарбек Бакаев 47 жаш курагында түшүнүксүз жагдайда унаа кырсыгына кабылып, дүйнөдөн кайткан. Кезинде Москвада КПСС БКнын аппаратында иштеген. Мекенине кайтып келгенден кийин 1991-жылы Билим берүү министри, көп өтпөй УКМК төрагалыгына шайланат. 1996-жылы Улуттук коопсуздук министри болгон. А. Бакаевдин убагында атайын кызматтар кардиналдуу өзгөрүүлөргө учураган. Маалыматтык-аналитикалык жана инспектордук-юридикалык бөлүмдөр ачылган. 1993-жылы өзү уюштурган жаш кадрларды даярдоочу база азыр генералдын ысымын алып жүрөт.
Деконструкция
Деконструкция (лат. de – четтөөнү, алыстоону түшүндүргөн жалгама сөз, constructio – түзүү, куруу) – посконструктивизмдин өзөктүү түшүнүктөрүнүн бири. Ж. Дерриданын окуусуна ылайык,
Деконструкция текстти анализдөөдөгү логикалуу ойду жана сөздү четке кагууга негизделген принцип болуп саналат. Гуманитардык маданияттын тексттерине карата Деконструкция болмуштун өзөктүү түшүнүктөрүн аныктоо максатында батыш маданиятынын 2000-жылга созулган тарыхында үстөмдүк кылган реалдуулуктун, табияттын жана рухий турмуштун белгилерин, символдорун, нерселерин, элестерин четке кагууга умтулат.
Алгачкы айкаш
«Алгачкы айкаш» — «Манас» сериялары» деген наам менен жарык көргөн китепче (Фр., 1942). Сагымбай Орозбаковдун варианты боюнча басмага даярдаган Ж. Бейшекеев, жооптуу редактору А. Токомбаев. Көлөмү 2644 сап ыр, 98 бет. Азыркы арип менен басылган. Китептин аягында көөнө сөздөрдүн түшүндүрмөсү берилген. «А. а.»— эпостогу поэтикалык жактан эң күчтүү сүрөттөлгөн туруктуу салттык окуялардын бири. «Чоң Казаттын» үзүндүсү. Китепче композициялык жактан бир бүтүн чыгарма катары «Алмамбет менен Сыргактын кытайдын колу менен беттешкени» деген темада чоң окуянын башталышы катары айтылат. Окуя жылкы тийүүдөн башталып, Коңурбай жылкысын ажыратып алуу үчүн Алмамбет, Сыргактардын артынан көп жолу кол менен кууп келип, алар менен беттешкенинен тартып ооруктагы кыргыз колуна кабар жетип жардамга келгенге чейинки кагылыштар баяндалат.
Быган (дарыя)
Быган — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шиш дарыясынын сол жээгинен 164 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ыйгарым укугунан кыянат пайдалануу
Ыйгарым укугунан кыянат пайдалануу – коммерциялык же дагы башка уюмдардын кызматкерлеринин өздөрүнүн тескөө же дагы башка башкаруу боюнча ыйгарым укуктарын, өз укугу менен мүмкүнчүлүктөрүн өзүнүн жеке пайдасы, болбосо артыкчылыгын арттыруу максатында мыйзамсыз пайдаланып, ал жарандардын, уюмдардын же мамлекеттин мыйзамдуу кызыкчылыгына чоң залал келтирүү менен белгиленүүчү КР кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган мамлекеттик эмес ишканалар менен уюмдардагы кызмат кызыкчылыгына каршы кылмыш.
Каримов Мирзахалим
Каримов Мирзахалим - жазуучу, котормочу.
Мирзахалим Каримов 1952-жылы 29-декабрда Тажик Республикасынын Жерге-Тал районуна караштуу Бүтөө-Көл айылында туулган. 1969-жылы кыргыз орто мектебин бүтүргөндөн кийин 1971–1973-жж. Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн. Эмгек жолун 1973-жылы Жерге-Тал райондук керек-жарак коомунда айдоочулук кесип менен баштаган. 1978-жылы Кыргызстанга келип, Кыргыз Мамлекеттик улуттук университетинин журналистика бөлүмүн 1983-жылы аяктап, 1984-жылга чейин Жерге-Тал районундагы тажик жана кыргыз тилдеринде чыгуучу райондук «Коммунист» гезитинде кабарчы, бөлүм башчы болуп иштеген. 1984-жылы Кыргызстанга көчүп келип, республикалык «Советтик Кыргызстан» (азыркы «Кыргыз Туусу»), андан кийин Кыргызстан профсоюздар Федерациясынын «Эл жарчысы» ге-зиттеринде кабарчы, бөлүм башчы, Иран Ислам Республикасынын Эларалык «Альхудо» басмасынын Бишкектеги өкүлчүлүгүндө котормочу, «Азаттык» радиосунда штаттан тышкаркы кабарчы, «Жаңы кылым» гезитинде редактордун орунбасары болуп иштеген. М.Каримовдун «Чыныгы сүйүү» деп аталган алгачкы аңгемеси 1978-жылы «Кыргызстан маданияты» жумалыгында жарыяланган. Студент кезинде эле анын аңгемелери, очерктери, өзбек, тажик тилдеринен которгон адабий эмгектери республикалык гезиттерде, «Ала-Too» ж.б. журналдарда жарыяланып турган. 1983-жылы «Мажүрүм тал» аттуу аңгемелер жыйнагы «Мектеп» басмасы тарабынан басылып чыккан. М.Каримов «Тажик жазуучуларынын повесттери жана аңгемелери» деп аталган котормо китебин түздөн-түз тажик тилинен которгон.
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Мажүрүм тал: Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1983. – 40 б.
Кыя жолдор: Повесть ж-а аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1987. – 107 б.
Жер жылдызы – Жерге-Тал: Аймактын 60 жылдыгына арналган. – Б.: 1991 – 128 б.
Каратегин: Аңгемелер, повесть, очерктер, күйдүргүлөр. – Б.: Бийиктик, 2007. – 360 б.
Тажикстандык кыргыздар: Диалектологиялык түшүндүрмө сөздүк, оозеки чыгармалар, макал-лакаптар, очерктер, маектер. – Б.: Бийиктик, 2007. – 256 б.
КОТОРМОЛОРУ
Тажик жазуучуларынын повесттери жана аңгемелери: – Ф.: Адабият, 1996. – 350 б.
Мухаммад пайгамбардын осуяттары: – Б.: Бийиктик, 2008. – 152 б.
Тазабеков Эркинбек
Тазабеков Эркинбек (1946–2003) - акын, котормочу. 1946-жылы Ысык-Көл районунун Чырпыкты айылында туулган. 1969-жылы Кыргыз мамлекеттик университетин бүтүргөн. 1969-жылдан өмүрүнүн акыркы күндөрүнө чейин Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик телерадиокорпорациясында кабарчы болуп иштеген.
1976-жылы «Айыл жаштарынын ойлору жана иштери» деген китеби жарыкка чыккан. Ал Р.Гамзатовдун, О.Сулеймановдун, Е.Евтушенконун, Африканын поэзияларын кыргыз тилине которгон.
Э.Тазабеков кыргыз радио берүүсүнүн тарыхында биринчи болуп «Үзүлбө менин үмүтүм» радио берүү сериалын жазган. Анын көп ырларына музыкалар жазылган.
Жарык көргөн китептери
Кыргыз тилинде
Айылдык жаштардын ойлору жана иштери. – Ф.: Кыргызстан, 1976. – 36 б.
Чагылгандуу жаштык. – Ф.: Мектеп, 1978. – 84 б.
Булуттуу кеч: Ырлар. – Ф.: Адабият, 1989. – 71 б.
Сүзан Элуиз Хинтон
Сүзан Элуиз Хинтон (англ. Susan Eloise Hinton; 1948-жылы 22-июлда туулган) — америкалык жазуучу. Ал Оклахомадагы окуяларды чагылдырган жаш өспүрүмдөргө арналган романдары, өзгөчө орто мектепте окуп жүргөндө жазган "Жат кишилер" (англ. The Outsiders) чыгармасы менен таанымал. 1988-жылы өспүрүмдөгө жазган китептери менен кошкон салымы үчүн Америка китепкана бирикмесинин "Маргарет Эдвардс" ачылыш сыйлыгын алган.
Эмгек жолу
Өспүрүм жаш курагында Хинтон 1960-жылдардагы Оклахомадагы окуяларды чагылдырган өзүнүн алгачкы жана көрүнүктүү романы "Жат кишилердин" автору катары кеңири таанымал болгон. Ал чыгармасын 1965-жылы жаза баштаган. Китептин жаралышына Уилл Рожерс орто мектебиндеги "гризерлер" менен "соушилер" деп аталган эки атаандаш кески топ шык берген жана "гризерлердин" көз карашы менен баяндоо аркылуу алардын таламын талашуу каалоосу түрткү болгон. Чыгарма 1967-жылы ал Тулса университетинде биринчи курста окуп жаткан кезде Viking Press басмаканасы тарабынан басылып чыгарылган. Ошондон бери китеп 14 миллиондон ашуун нуска менен сатылып, азыр деле жыл сайын 500,000ден ашуун китеп сатылып турат.
Хинтондун басмаканачысы эң биринчи эркек китеп сынчылары романдын автору аял экен деп чыгарманы карабай койбосун деп кыздык ысымынын ордуна атынын баш тамгаларын эле колдонууну сунуш кылган. "Жат кишилердин" ийгилигинен кийин Хинтон атынын баш тамгаларын эле колдонуп, китеп жазып чыгарууну уланткан. Анткени аны таанымал кылган нерседен кол жууп калгысы келген эмес, ошондой эле жеке жана коомдук жашоосун эки башка кармаганга аракет кылган.
Ичке муунактуу диплоглосс
Ичке муунактуу диплоглосс (лат. Diploglossus taeniofasciatus) — жылан кескелдириктердин бир түрү.
Кара курсактуу кул ээлөөчү кумурска
Кара курсактуу кул ээлөөчү кумурска (Rossomyrmex proformicarum), (K. Arnoldi, 1928) - Түркүмдө үч түр белгилүү, R. proformicarum жана R. minuchae Tinaut, 1981 (Пиреней жарым аралынын эндемиги), 1996-жылы VU D2 категориясы менен киргизилген ; 1995-жылы Кытайдан жазылган R. quandratinodum Xia & Zheng, 1995 статусу тактоого муктаж.
Түрдүн жетилген стадиясынын сырткы түзүлүшү
Дене түзүлүшү ичке келген кумурскалар, жумушчулары орто көлөмдө, денесинин узундугу 5,2–5,6 мм. Башы, көкүрөгү жана петиолу кызыл- сары, курсагы (бир сегменттен турган бутакчасынан башкасы) кара, бир аз коло сымал жылтырак. Көздөрү туура өнүккөн, үч көзчөсү бар, башы чоң, көкүрөгүнөн жазы, кежиге жагы чуңкурлуу, муунактуу мурутчаларынын скапусу (базалдуу бөлүкчөсү) анча терең эмес мурутчаларынын чуңкурунан кежигесинин четине чейинки аралыгы кыска, чайнагычы өнүккөн сегиз түштүү. Буттары агыш-боз, денесинин арка жагында түкчөлөр өнүккөн, айрыкча проподеумунда узунураак. Жумушчу кумурскалары белгилүү, эркектери жана ургаачылары азырынча жазылган эмес.
Жалпы жана өлкөдө таралышы
Жетишерлик изилденген эмес. Түр Төмөнкү Поволжңеден жазылган, ошондой эле Ростов областында, Калмакстанда, Батыш жана Түштүк-Чыгыш Казакстанда, Монголияда , Кыргызстанда – Чүй өрөөнүнүн чыгыш бөлүгүндө белгилүү (Орловка айлынын тегерегинде).
Жашаган аймактары
Rossomyrmex кадимки дың талаалардын топурактарын уялаган Proformica Ruzsky түркүмүндөгү кумурскалардын уюктарында кездешет, Кыргызстанда деңиз деңгээлинен 1150 м жакын бийиктикте анча кенен эмес тилке менен тоо этектеринде кездешет.
Саны
Бир нече сааттык каттоодо топурактын үстүндө жана таштардын алдында бир нече особ кездешкен, ал эми эки жумадан кийинки кайталанган каттоодо ал жерлерде кумурскалар табылган эмес. Жашаган жерлерине окшогон бөлөк биотоптордо атайлап издөө жыйынтыксыз болгон.
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары)
Анча изилденген эмес. Тиричилик циклынын көпчүлүгү жердин алдында ээсинин уюгунда өтөт болуш керек. Бул кумурскалар негизинен эртең менен кездешет, мүмкүн алар түнкүсүн көбүнчө активдүүдүр. R. proformicarum талаа бал кумурскасынын Proformica epinotal i s Kuzn.-Ug. жана P. nasuta (Nyl.) мите-кул ээлөчүсү. Чабуул убагында ар бир амазонка-кумурскасы бөлөк кумурсканы тиштей качат; бал кумурскалардын уюгу табылганда, россомирмекстердин бардыгы катышып талоонго алышат, кайра кайтканда ар бири бирден куурчакча «кул» кумурсканы ала кетишет. Кыргызстанда россомирмекс июндун аягында катталган. ==Чектөөчү факторлор== Жашаган жерлери активдүү антропогендик зонага туура келет. Бардык жерлерде күчөтүлгөн жайыт, чөп чабуу, сугаруу жана пестициддер менен булгоонун натыйжасында жаратылыш коомчулуктарынын деградацияланышы катталууда. Түрдүн ээси болгон P. epinotalis саны да төмөндөө коркунучунун алдында турат. Республикада белгилүү бөлөк амазонканын эки түрүн (эркектери менен ургаачылары белгилүү болгон кадимкилери) кумурскалардын бөлөк түрлөрү “кул” катары пайдаланышат, алар атаандаша алышпайт.
Көбөйтүү (колдо багуу)
Жүргүзүлгөн эмес.
Уюштурулган коргоо аракеттери
Азыркы мезгилде эч жерде корголбойт.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Ээ – кумурскалардын жашаган дың жерлерин табигый алгачкы абалында коргоо. Кошумча издөөлөрдү жүргүзүү, дың жерлердин бардык энтомокомплексин коргоо менен биотопторду деградацияга дуушар кылган бардык факторлорду четтетүү режимин киргизүү; көбөйүүсүнүн биологиясын жана таралышын изилдөө максатка ылайык.
Статусу
II категория (VU B2ab(iii); C2b; D2). Дың жерлер фаунасынын дизңюнктивдүү ареалдуу байыркы өтө сейрек кездешүүчү түрү.
Дубровка (Миякин району, Башкыртстан)
Дубровка — Башкыртстандын Миякин районундагы айыл, Большекаркалин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 90 киши. Почта индекси — 452051, ОКАТО коду — 80212828003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жазы муунактуу диплоглосс
Жазы муунактуу диплоглосс (лат. Diploglossus fasciatus, Gray 1831) — жылан кескелдириктердин бир түрү.
Владимир Набоков
Владимир Владимирович Набоков (ошондой эле Владимир Сирин каймана аты менен белгилүү; 1899-жыл 22-апрель — 1977-жыл 2-июль) — орус-америкалык жазуучу жана энтомолог болгон. Анын биринчи тогуз романы орус тилинде жазылган, бирок эл аралык атак-даңкка ал англис тилинде жаза баштагандан кийин жеткен.
Набоковдун англис тилиндеги эң таанымал "Лолита" (англ. Lolita, 1955) романы Modern Library басмаканасынын "Мыкты 100 роман" тизмесинде 4-катардан орун алган; "Кубарган жалын" (англ. Pale Fire, 1962) болсо ошол эле тизмеде 53-болуп жайгашкан, ал эми "Сүйлө, эс тутум" (англ. Speak, Memory, 1951) аттуу эскермеси басмакананын "20-кылымдын улуу даректүү чыгармасы" тизмесинде 8-катарга жайгашкан. Ал көркөм чыгарма боюнча Улуттук китеп сыйлыгынын жети жолку финалисти болгон.
Набоков лепидоптерист адиси болгон жана шахмат кадамдарын жазган.
Патын-Еган
Патын-Еган — Орусиядагы дарыя. Томск облусу, Краснояр крайы, Ханты-Мансий АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пиковский Еган дарыясынын сол жээгинен 81 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 27 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — ОбьВасюган дарыясынын куюлушунан Вах дарыясынын куймасына чейин. Дарыянын айрыгы — Васюган, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Өсүмдүк карантини
Өсүмдүк карантини – өсүмдүктү өтө коркунучтуу зыянкеч, илдет жана отоо чөптөн коргоо боюнча мамлекеттик иш-чаралар системасы.
Ө. к. боюнча алгачкы закон Францияда (1660) кабыл алынган. СССРде карантин кызматы 1931-ж. уюштурулган. Бул ишти мамлекеттик агрардык өнөр жай комитетине караштуу өсүмдүк коргоо боюнча Башкы башкарманын Мамлекеттик карантин комиссиясы тейлеп, ага областтык, райондук инспекциялары баш ийген. К. коюлуучу өсүмдүк зыянкечтери, илдеттери жана отоо чөптөр өзүнчө катталып, көзөмөлгө алынат. Зыянкеч, илдет жана аларды козгогучтарды өлкөгө өткөрбөө максатында үрөн, көчөт, мөмө-жемиш, жашылча, чет мамлекеттен келген жүк, о.эле өлкөдөн алынып чыгуучу экспонаттар кылдат текшерилет. СССР 1965-ж. Ө. к. жана өсүмдүктү коргоо боюнча эл аралык Рим конвенциясына кирген; 1957-жылдан өсүмдүк коргоо боюнча Европа жана Жерортолук деңиз уюмуна мүчө; 1960-ж. Экономикалык өз ара жардамдашуу советине мүчө мамлекеттердин ортосунда Ө. к. жана өсүмдүк коргоо боюнча түзүлгөн келишимди ратификациялаган. Булардан тышкары дагы чектеш 11 мамлекет менен өтө коркунучтуу илдет, зыянкеч жана отоо чөптөргө каршы күрөшүү үчүн эки тараптуу келишим түзүлгөн.
Мамбетов Таалайбек
Мамбетов Таалайбек Зергер. 1954-ж. Тоң районундагы Оттук айылында төрөлгөн. Бишкектеги сүрөтчүлөр окуу жайынын прикладдык бөлүмүн бүтүргөн. Нарын шаарында саясий-агартуу үйүндө сүрөтчү, Бишкектеги № 92 элдик көркөм кол өнөрчүлүк кесиптик-техникалык окуу жайынын зергерчилик бөлүмүндө чебер-окутуучу, пластмассадан буюм жасоочу заводдо сүрөтчү болуп иштеген. 1986-жылдан «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин ага сүрөтчүсү. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Таалайбекке мектепте окуп жүргөндө айнектен көркөм жасалгаларды жаратуучу сүрөтчү Чернуховдун таасири таасын тиет. Апасы Айым оймочу жана саймачы болот. Айылдашы Эрмек Борбуковдун ат жабдык кармаганын көп көрөт. Металл кармашына Кара Ulaap айылында жашаган Жуматайдын нускоосу зор. Идиш каңдоо, чайнек чайкоо, буюмду кепшерлөө, үшкүлөө өңдүү түйшүктөрдү ушул устадан билип-туят. Зергерчилик таасирди Кошалы Кызгараев калтырат. Ал Таалайбекке чапкыларды (аспапкуралдарды) жасоону, жердикти буюм жасоого даярдоону, нейзильбер, мельхиор, дат чалбас, жез, мис, коло, калай ж. б. металлдардын ички бөтөнчөлүктөрүн, аларга «чапкылоо» ыкмасы аркылуу оюм-чийим түшүрүп, көркөмдөөнү ж. б. үйрөткөн. Таалайбектин кемеринин жүзү анын калканында. Ал нейзильбер бетине айбанаттардын сөлөкөттөрүн «бармак боочу оюму», «кыял оюму», «куш оюму» аркылуу стилдештирип берет. Мында Таалайбек чыныгы профессионалдык негизде стилдештирүүгө багыт алып жатканы баамдалат. Нусканы жүзөгө ашырууда устанын өзү жасаган «айчык», «тоок көз», «ачакей», «жылдызча», «кар» өңдүү аспап-чапкыларын колдонот. Кемер куруунун туурасы 12 смге, эки калканынын узуну 28 смге барабар. Буюмдун калган бел курчоо шөкөттөрү мына ушул кемер калкандын фрагменттери (үзүлкесили) болуп эсептелет. Ошондо буюмдун ички компоненттик байланышы ойдогудай болот да, бир бүтүм ойду түшүндүргөн чыгарма - үлгү катары бааланат. Бир орто кемерге он шөкөт (чеге) чабат. Зергер комплекти (буюмдун бир бүтүмү) менен узанат. Анда асем буюмдардагы стилдештирүү кемер, чакча өңдүүлөрдөн айырмаланат. Мында жаныбарлар менен өсүмдүктөрдүн ич ара айкалыштары символ катары көрсөтүлөт. Ошондо бир билерик, эки шакек, бир оймок, эки сөйкө зер буюмдун бир бүтүмүн түзөт. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Кол өнөрчүлөрдүн жана сүрөттү өз алдынча сүйүүчүлөрдүн республикалык көргөзмөсү». Зер жасалгалары үчүн Кыргыз ССР Маданият министрлигинин II даражадагы диплому; 1987 ж. «Багдаддагы эл аралык көргөзмө». Эр кемери коюлган; 1988-ж. «ЭЧЖКнүн павильонундагы Кыргыз ССР Сүрөтчүлөр союзунун көргөзмөсү». Кемер куру үчүн Кыргыз ССР Сүрөтчүлөр союзунун Ардак грамотасы; 1988 ж. «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин 20 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Зер буюмдары үчүн «Кыял» элдик көркөм коп өнөрчүлүк Бирикмесинин II даражадагы диплому; 1989 ж. Бишкек шаарынын күнүнө карата чеберлердин көргөзмөсү. Зер буюмдары үчүн Кыргызстан ЛКЖС БКнын Ардак грамотасы; 1990 ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Зер буюмдары менен катышкан.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Ыйгарым укук
Ыйгарым укук – бир адамдын (өкүлдүн) экинчи адамдын (өкүлдүк берүүчүнүн) атынан бүтүм түзүү укугу, ошонун өзү менен ал өзү өкүлү болгон адамдын укуктарын жана милдеттерин түзөт, өзгөртөт, токтотот. КР жарандык укугу боюнча Ы. у. ишеним катка, атайын укуктуу мамлекеттик органдын, же                                                             жергиликтүү өзалдынча башкаруу органынын актысына, мыйзамга негиздениши мүмкүн, ошондой эле өкүл иш-аракет жүргүзгөн жагдайга байланыштуу болушу да ыктымал (чекене соодадагы сатуучу, кассир ж. б.). Ы. у-гу жок эле башка адамдын атынан иш-аракет жүргүзгөн, же Ы. у-тун чегинен чыккан учурдагы бүтүм, андан кийин эгерде өкүлдүк берүүчү ал бүтүмдү тикелей ырастабаса, ал аны түзгөн адамдын атынан жана ошонун кызыкчылыгында түзүлгөн деп эсептелет.
Пискатавэй Тауншип (Нү-Жерси)
Пискатавэй Тауншип (Нү-Жерси) (Piscataway Township) — Нү-Жерси штатынын Мидлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 56044 киши. Болжолдуу аянты - 49.1 км². FIPS коду — 34-59010.
Лонжа (циркте)
Лонжа (циркте) - (фр. longe – аркан, жип), кооптуу трюктарды аткаруу учурунда артисттерди коргоочу каражат.
Пачь-Вож
Пачь-Вож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Парнока-Ю дарыясынын сол жээгинен 10 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Диплодок
Диплодок (лат. Diplodocus) —  чөп жечү байыркы кескектердин бири.
Кара-Суу (Жайыл району)
Кара-Суу  (Кара-Суу) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Жайыл районундагы айыл. Кара-Суу айыл округу курамына кирет.
Уран Сарбагышев
Өмүрү
Ал 1934-жылы 11-декабрда Фрунзе (Бишкек) шаарында маданият кызматкерлеринин үй-бүлөөсундө туулган.Атасы О.Сарбагышев кыргыздын улуттук театрынын баштоочусу,режиссер,драматург болгон.Уран атасын элес-булас гана билген.Себеби атасы каза болгондо ал 10 жашта болгон.Бирок,искусствого болгон сүйүүнү өз атасынан мурас кылып алган.
Билими
1947-жылы А.Я.Ваганова атындагы Ленинграддагы (Санк-Петербургдагы) хореографиялык окуу жайына кабыл алынып,адегенде М.Б.Страхованын,андан кийин Д.С.Петровдун,.Б.В.Соловьевдун,Ю.Я.Дружининдин класстарынан окуп билим алган.Анын таланты абдан эрте ачылат,анткени ага классикалык бийлердин традициясын эң мыкты өздөштүрүү таасири тийген.1955-жылы окуусун ийгиликтүү аяктап,Абдылас Малдыбаев атындагы кыргыз мамлекеттик опера балет театрынын солист болуп 1975-жылга чейин иштеген.
Ишмердүүлүгү
Театрда иштеп жүрүп көптөгөн партияларды аткарган.Алсак: А.Адандын "Жизелинде"-Альбертти;"Корсардагы"-Конрад; "Ромео менен Джульетадагы"-Ромео; "Бакчы-Сарай фонтанында"-Ванлив; "Ак-Куу көлүндө"-Зигфрид; "Лауренсияда"-Фрондосо "Египеттик түндөрүндө"-Амун; "Франческо-де реминде"-Лаоло жана башка ушул сыяктуу балеттердеги ал жараткан каармандар көрүүчүлөрдүн көңүлүндө көпкө сакталып калды.Улуттук "Анар", "Чолпон" балеттеринде чыныгы чоң талант экендигин далилдеди.Өзгөчө "Чолпон" фильм-балети дүйнөнүн 100дөн ашуун өлкөлөрүн кыдырып,тасма аркылуу Уран Сарбагышевди улуттук балеттин көзүр "валети" экенин таанытты.Өз кудуретинин бийиктиги жетилип турган мезгилде Абдылас Малдыбаев менен биргелешип "Ала-Тоо айдыңында" аттуу бий композициясын даярдап,балетмейстер-коюучу катарында көпчүлүккө таанылды.1966-жылыопера жана балет театрынын башкы балетмейстери болуп дайындалат.Талыкпаган,эмгекчил балетмейстер ушул театрдын сахнасында 15 балетти,улуттук операны,концерттик оюндарды койду.Мисалы: В.Власовдун-"Асель" (1969),А.Хачатуряндын-"Спартак" (1971),Э.Аристакесяндын- "Прометей"(1972),Ч.Нарымовдун "Өлбөстүк"(1975),К.Молдобасановдун "Саманчынын жолу" "Маңкурт жөнүндө баян" балет-ораторияларын койду.Жер,эмгек,согуш,сүйүү,эне тагдыры,жалпылап айткандакыргыз элинин бүгүнкү турмушун,тарыхын ачык,жеткиликтүү,психологиялык тереңдик менен көрүүчүлөргө жеткирген.
Сыйлык жана наамдары
1977-жылы "Саманчынын жолу" балет-ораториясын койгондугу үчүн ал СССР дин мамлекеттик сыйлыгына татыктуу болгон.Эмгек Кызыл Туу,"Ардак белгиси" ордени жана медалдар менен сыйланган. Колдонулган адабияттар:Кыргыз Совет Энциклопедиясы-ф.,1980.Т.5-Б.247,Брудный Д.Кыргыз Балетинин жылдыздары//Ала-Тоо.-1966.-Б.145-154.
Ватылька
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Лондон экономика мектеби
Лондон экономика мектеби – экономикалык билим берүүнүн жана изилдөөнүн дүйнөдөгү негизги борборунун бири. 1895-ж. Лондон университетинин бөлүгү катары негизделген. Мектеп өзүнүн байланыштарына жараша дүйнөдөгү саясат, бизнес жана укукка өтө таасирдүү келет. Окуу структурасы экономика, укук, социология, финансы, бухгалтердик эсеп жана башка тармактарды камтыган 23 факультеттен турат. Коомдук илимдер боюнча дүйнөдөгү эң ири китепканасы (4 млндон ашык китеп нускасы жана 20 миңдей басма жана электрондук журналдар менен) иштейт. Учурда 9 миңдей студент билим алат. Алардын 32%и Англиянын, 19%и Европа шериктештигинен жана 49%и дүйнөнүн башка өлкөлөрүнөн келген студенттер. Мектепти бүткөндөрдөн Нобель сыйлыгынын лауреаттары: экономикадан – Жон Хикс (1972), Фридрих Хайек (1974), Жеймс Мид (1977), Артур Льюис (1979), Пол Кругман (2008) жана башка; адабияттан – Жорж Бернард Шоу (1925), Бертран Рассел (1950); Тынчтык үчүн күрөшү боюнча – Ральф Банч (1950), Филип Ноэль-Бейкер (1959). Ошондой эле бул окуу жайдын бүтүрүүчүлөрүнөн алдынкы саясатчылар да көп чыккан. Мисалы, Хармадио Ариас (Панама Республикасынын президенти 1932–36), Жон Ф. Кеннеди (АКШ президенти 1961–63), Ким Кэмпбелл (Канаданын премьер - министри 1993-ж.), Камисис Мара (Фиджи президенти 1994–2000), Жорж Сорос (финансист), Саид Каддафи (Муамар Каддафинин уулу, Гаага сотунун эл аралык соту) жана башка.
Талканов, Эрнис
Талканов Эрнис- акын. Тоң районунун Бөкөнбаев айылында 1978-жылы 31-августта туулган.
2000-2002-жж. эмгек жолун Тоң райондук социалдык коргоо башкармалыгында оператор болуп иштөөдөн баштаган. 2002-2007-жж. Бишкек гуманитардык университетинин басмаканасында дизайнер, 2007-жылдан ушул эле университетте компьютер техникасы боюнча инженерлик кызматта иш алып барууда.
1998-жылы алгачкы «Ата-энелер жыргал көргүлө» аттуу ыры Тоң райондук «Эмгекчил» гезитинде басылып чыккан.
2009-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Махабат музасы: Ырлар. - Б.: БГУнун басмаканасы, 2006. - 72 б. Махабат музасы 2: Ырлар. - Б.: Кыргызпатент, 2010.
Орус тилинде
Кыргызы на мировой исторической арене: Сост. Талканов Эрнис. - Б.: "Газета.KG", 2013. - 320 стр.
Бишнарат (Дюртюлин району, Башкыртстан)
Бишнарат — Башкыртстандын Дюртюлин районундагы айыл, Эски янтуз айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 18 киши. Почта индекси — 452306, ОКАТО коду — 80224834004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Шабдалы жашыл бити
Шабдалы жашыл бити – 150гө жакын өсүмдүк түрүнүн, айрыкча тамеки, картошка, гозо, капустанын зыянкечи. 70ке жакын вирустуу илдеттерди таратат. Ш. кара бити жазында шабдалынын кабыгы, гүлү, жалбырагы, тамыры, сөңгөгү менен азыктанат. Кайналы, алча, кызыл өрүккө зыян келтирет. Кайналы чаңгыл бити кайналы, алча, шабдалы, кызыл өрүктүн жалбырактарынын астыңкы бетине өтө көп топтолуп, ширесин сорот. Капуста бити кайчы гүлдүү өсүмдүктөргө, өзгөчө капустага зыян келтирет, буурчак бити буурчак жана башка чанактуу өсүмдүккө зыянкечтери. Бакча бити өсүмдүктөрдүн 25 тукумунун 45тен ашык түрү менен азыктанат. Айрыкча гозо, бакча өсүмдүктөрүнө, кене данга өтө зыяндуу. Данчы чоң биттер дан өсүмдүктөрүнүн топ гүлү, жалбырагы менен азыктанып, көп зыян келтирет. Кызылча тамыр бити өсүп жаткан кызылчага жана кызылча сактагычтагы кызылчага зыяндуу.
Ыйгарым укук берүүчү укук ченемдер
Ыйгарым укук берүүчү укук ченемдер – жактарга юридикалык жоопкерчиликке алып келе турган белгилүү бир иш-аракетти жасоо мүмкүнчүлүгүн берүүчү укук ченемдер (м.: жарандардын укугун бекемдей турган конституция ченемдери).
Карыбаев Аскер
Карыбаев Аскер - акын, котормочу.
Карыбаев Аскер Ак-суу районундагы Кереге-Таш айылында 1941-жылы туулган. 1958-жылы Сары-Камыш орто мектебин бүтүрүп, эмгек жолун Каракол шаарындагы кирпич заводунда (1958–1961) жумушчулуктан баштаган. 1961–1966-жж. Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетинин журналистика бөлүмүнөн окуган. 1966-жылы Кыргыз Телеграф агенттигинде диктор, 1967–1978-жж. Н.Г.Чернышевский атындагы (азыркы Улуттук) китепканасында редактор, маданий-агартуу иштери боюнча башкармалыгында инспектор, улук инспектор, маданий-агартуу иштери боюнча методикалык кабинетинде, Эл Чыгармачылык үйүндө директор, башкармалыктын начальнигинин орунбасары, 1978–1984-жж. Кыргыз Республикасынын элдик көзөмөлдөө комитетинин инспекторлук, Кыргызстан Компартиясынын борбордук комитетинде инструктордук кызматтарында, 1984–1991-жж. Бүткүл союз-дук автордук укукту коргоо (ВААП) боюнча Кыргызстандагы бөлүмүнүн (КирВААП) начальниги, 1991–1996-жж. Бүткүл союздук китепкөйлөрдүн Кыргызстандагы коомунун төрагасынын биринчи орунбасары, 1996-жылы Кыргыз Республикасынын маданият министрлигинин искусство иштери боюнча башкармалыгынын начальнигинин орунбасары, 1997–1999-жж. «Кыргызстан» басмасында, 1999-жылдан мамлекеттик тил жана энциклопедия борборунда редактор болуп иштеп келген.
Акындын эң алгачкы ыры «Эртеңки таң» деген ат менен 1957-ж. «Жаш Ленинчи» журналына басылып чыккан. Дүйнөлүк белгилүү акындар Абайдын, Жаминин, Гетенин, Гейненин, А.Ахматованын, В.Высоцкийдин, А.Вознесенскийдин, Р.Рождественский-дин ырларын кыргызчалаган. Акындын чыгармалары «Кыргыз поэзиясынын антологиясына» (II т.) киргизилген. Кыргызстан Жазуучулар Союзунун мүчөсү.
Диплостома сымалдуулар
Диплостома сымалдуулар (лат. Diplostomatidae) —  трематода классындагы мите курттардын бир тукуму, булардын өкүлү: диплостома спатацеум (лат. Diplostomum spathaceum).
Турунгас (дарыя)
Турунгас — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шиш дарыясынын оң жээгинен 172 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 32 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кокон хандыгынын мезгилиндеги Кыргызстандын социалдык - экономикалык абалы
Кокон хандыгынын мезгилиндеги Кыргызстандын социалдык - экономикалык абалы — Кокон хандыгынын тушунда кыргыз эли түпкү ата конуштарын ээлеп турган. XIX к. орто ченинде кыргыздардын саны болжол менен 400 мин кишиден ашкан (айрым маалыматтар боюнча 800 мин). В. Радловдун эсебине Караганда 80 миң түтүн кыргыз болгон. Ал кезде кыргыздар көп сандаган уруу, уруктардан турчу. Уруулардын ортосунда туруктуу, тыкыс экономикалык байланыштар, өз ара бекем биримдик болгон эмес. Ич ара феодалдык чыр-чатактар кыргыз элин алсыратып бирдиктүү мамлекеттин түзүлүшүнө кедерги болгон жана коңшу өлкөлөрдүн кол салып туруусу үчүн оңтойлуу шарт түзгөн.
Кыргыз жылкысы - бул монгол жылкысынын бир түрүнө кирет Ал өзүнүн чыдамкайлыгы, тоодо жана түздө да бирдей Гогену менен кескин айырмаланган. Жергиликтүү уйлардын бою келип тоого ылайыкташкан, бирок алардын сүттүүлүгү төмөн  койлорунун жүнү кылчык, өзүлөрү куйруктуу болуп ар кандай жуттарга, жаратылыштын катаал шарттарына туруктуулугу менен айырмаланган. Ар бир уруу жайдыр-кыштыр өзүнчө бир аймакта көчүп-конуп малын багышкан. Алар өрөөндөн оого бийик тоодон шалбааларга чейин кечуп-конуп журуп, кузунде кайра улам ылдыйлап, кыштоолорго тушушкен. Кыргыз- дын малдары кышында кол карабастан, дайыма талаада оттошкон Кар калын түшкөн жылдары алдыга жылкыны кое берип ар карды тээп, оттоп кеткен жерлерге уйларды, андан кииин койлорду жайышкан. Тик беттердин карын көчүрүп жиберүү менен да кышьшда койлорду тоюттандырышкан. Жазында малдарды эрте ачылган бекселерге кектееге чыгарышкан жана ошол убакта койлорун төлдөтүшкөн. Ал эми күн ысып, чымын-чиркей, кеген чыгып баштаганда бийик тоолуу жайлоолорго көчүшкөн. Жайлоолордун көпчүлүгү ак карлуу мөңгүлөргө жакын жайгашып, абасы таза, салкын болуп, малдын семиришине жакшы ген Мөңгүдөн аккан тунук сууну, бииик тоо шалбаасын, таза абасын табш-аттын мал өстүрүүгө ынгайлуу шарттарын кыргыздар тээ байыртан эле жакшы билип, аны туура пайдаланышкан. Күзүндө күн суук боло баштаганда жайлата жакшылап семирген малдарын күздөөгө түшүрүп багышкан. Жайлоодон эттенип түшкөн мал кышында суукка моюн берген эмес. Күзгү эгин оруп- жыюудан кийин малчылар кыштоолорго көчүп келишкен. Катаал кыштан кийин жазгы жайлоого кечүү -кыргыздар үчүн өзүнчө бир шаан-шөкөттүү майрамга айланган.
Арыкты ошол тегеректеги сакалдуу кишилердин көрсөтмөсү менен жапа тырмак казышкан. Арыктын денгээлин кез болжол менен эле аныкташкан элдик адистер болгон. Алар кыбачы деп аталган. Карагайлардан ноолорду чабаарда керки деп аталган балтаныкындай, бирок кичине, сабына туурасынан келтирип сапталган темир куралды колдонушкан. Дагы бир колдонулган курал байтеше деп аталган, анын сабы узун, мизи балтаныкындай жалпак, бирок туурасынан сапталган. Эгерде арыкка суу көп келүүчү жерлер болсо, анда эки ноону катар коюшуп, аларды түркүктөргө бекитишкен. Ноолорду бири- бирине темирден жасалган чаңгектер менен каратышкан. Айдалган жерлерин жайлоодон убак-убагы менен келип сугарып турушкан да күзүндө келгенде жыйнап алышкан. Түшүм жыйналгандан кийин гана тоодогу малды ылдый түшүрүшкөн. Жакадагы эгин- чөптөрдү негизинен жатакта калган жатакчылар багып өстүрүшкөн. Негизги жер айдаган курал - буурсун болгон. (Аны түштүктөгүлөр омоч деп аташкан.) Анын учтуу жагына чоюн тиш киигизишкен. Ал эми VIII к. кыргыздардын «тишти» арчадан да жасагандыгы белгилүү. Дыйканчылыктын бардык жумушта- рына ылайыкташтырылган кетмен куралы азыркыга чейин кеңири колдонулуп келе жатат. Жер айдагандан кийин үрөндү баш кийимдерине, этегине же териден жасалган торбуга (чака) салып алып кол менен себишкен. Ал эми кээ бир жерлерде ат үстүнөн да себилген. Үрөн сепкенден кийин мала же шак мала деп аталган бутактуу шыргый менен тырмашкан. Кийин, так айтканда XIX к. экинчи жарымында темир соко менен темир тырмоолор пайда боло баштаган. Түшүм жыйноодо жалгыз курал - кыргыз орок же кол орок болгон. Ал эми Борбордук Азиянын башка аймактарында мацгел деп аталган орокко окшош, бирок тиши жок курал колдонулган. Эгинди талаадан боолап, кырманга чийнеге - «жер өгүзгө» салып ташып келишкен. Кырмандан эгинди төмөнкүчө бастырган, литого орнотулган мамыга жыгачтан (ичке талдардан) жасалган ипмберек кийгизип, ага аттарды же өгүздөрдү катар байлап, Гамыны айланта айдап бастырышкан. Бул темин деп аталган. Кастырылган эгиндерди биринчи жолу айры менен, экинчи жолу жыгач күрөк менен желге сапырып тазалашкан. Темин бастыруу- Тмоло таштарды да пайдаланышкан. Аны ири таш кесектеринен колго чегип жасачу. Буудайдан суу тегирмендерге ун салдырышкан. Ал эми жарма, максымга талканды бозого шакты, угутту кол менен жаргылчактарга тартышкан. Эгинди кырмандан толугу менен бастырып бүткөндөн кийин майда жандыктан курмандык чалып дыйкандын колдоочусу Баба дыйканга багыштаган.
Монорим
Монорим (фр. – өлчөмдүүлүк) – бир гана уйкаштыктан куралган ыр же ырдын бөлүгү. Көбүнчө Чыгыш поэзиясына мүнөздүү. Батышта юмористтик ырлар мына ушундайча уйкашкан учурлар бар. Кыргыз поэзиясында мындай уйкаштык менен жазылган ырлар А. Осмоновдо бир кыйла кездешет.
Күндөр өтөт, күндөр өтөт зуулдап Көпкө чыккан күлүк аттай дуулдап,
Тоодон түшкөн дарыядай шарылдап,
Шамал соккон токойлордой шуулдап.
(А. Осмонов. «Күндөр»)
А. Осмоновдун ырында «зуулдап», «дуулдап», «шуулдап» деген уйкаштыктар Монорим түзүп жатат. Кыргыз поэзиясында оозеки чыгармачылыкта, ошондой эле элдик ырлардын традициясында жазган акындарда Монорим көп кездешет.
Мисалы: Ш. Дүйшеевдин төмөнкү ыр саптарын келтирсек болот:
Сайдын дагы баштаган башаты бар, Саяпкердин сактаган такасы бар,
Өрөөндөгү кенедей өзөндүн да,
Өз тилинде чардаган бакасы бар
(«Эне тилин унуткандар»)