cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Панчаткыщитчар дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Оорулууну багуу
3ыяндуу шишик оорулууларды багуу
Мындай оорулууларды багуунун өзгөчөлүгү бар. Оорулуу менен сүйлөшөрдөн мурда жакындары өз ара макулдашып алганы оң. Ага айыкпастыгы жөнүндө айтпай, сакайып кетишине ишендирүү керек. Анын көңүлүн көтөрүп, жакшылап багуу абалын оңойт. Мындай оорулуу төшөктө көпкө жатса терисин оюлуудан сактоо чараларын көрүү керек. Дары (ооруну басаңдатуучу жана уктатуучу) врачтын сунушу менен гана берилет. Тамакты тез-тез аздан берүү сунуш кылынат.
Хирургиялык оорулууларды багуу
Жеңил жарааттуу оорулууларды поликлиника жана травматалогиялык пунктта квалификациялуу медициналык жардам көрсөтүлгөндөн кийин гана үйдө багууга туура келет. Бут, колдун сыныктарында медициналык жардам көрсөтүлүп, врачка келүү күнү белгиленип, үйгө кетирет. Гипстеп таңылган болсо, жакшылап кургатуу керек. Таңгандан кийин шиший баштаса, оорусу күчөйт, манжалар көгөрүп, кыймылы азаят. Бул учурда врачка барып же үйгө чакыруу керек. Таңууну өз алдынча кесүүгө, чечүүгө болбойт. Гипс таңуу катыгандан кийин соо муунду, бут же колдун манжаларын кыймылдатуунун мааниси чоң. Гипс таңууну чечкенден кийинки айыктыруучу гимнастиканы такай жасоо сыныктын бүтүшүнө, ал органдын ишке жөндөмдүүлүгүн калыбына келтирүүдө мааниси чоң. Кабыргасы сынгандын дем алуусу кыйындаса чалкалата отургузулат. Көкүрөгү кысыла таңылып калса, кан түкүрсө врач чакыруу зарыл. Жараат, күйүк болгондо үйдө багууда баарыдан мурда таңуунун туура коюлганына жана кургактыгына көңүл бурулат. Эгерде таңуу жылып кетсе жараатты ачпай туруп, үстүнөн стерилденген таңуу менен таңган оң. Оорулуунун абалы начарласа врач чакыруу керек.
Жугуштуу оору менен ооругандарды багуу
Мындай оорулууларды туура багуу дарылоонун бир бөлүгү болуу менен эпидемияга каршы маанилүү чара болуп саналат. Жугуштуу оору менен ооругандарды мүмкүн болушунча өзүнчө бөлүп, башка кишилер менен жолуктурбай, бир гана киши бакканы оң. Өзүнчө идиш бөлүнүп, кийим-кечеси, шейшеби өзүнчө жуулуп, кайнатылат. Оорулуу жаткан бөлмө күнүнө 2 жолу жуулуп, буюмдары дезинфекциялоочу эритме менен сүртүлөт, бөлмө күнүнө 3 жолу желдетилет. Ичеги-карын инфекциясы менен ооругандарды баккан адам колун улам-улам самын же хлор акиташынын 0,5%түү эритмеси (0,5 л сууга 1 чай кашык) менен жууп туруусу зарыл. Денеси ысып, калчылдаган оорулуунун үстүн жаап, жылыткыч коюп, ысык суюктук ичирет. Ысытма убагында оорулуунун ичеги-карынынын функциясы бузулат, анда ооз көңдөйүн таза кармоо керек. Антибиотик менен дарылоодо ооздун былжыр челинде ак кебер пайда болот, аны кырып алууга болбойт (Кандидоз).
Нерв системасы оорулууларды багуу
Нерв системасы жабыркагандар өтө оор абалда болуп, аны кыймылдатууга болбойт, ошондуктан ооруканага жеткирбей үйдөн дарылоого туура келет. Мээнин кан айлануусу бузулган оорулууга өзгөчө көз салуу сунуш кылынат. Инсульт болгонду башын өйдөрөөк жаздап, чалкасынан жаткырат. Тиш протези болсо кекиртегине тыгылып калбашы үчүн алып коюлат. Башына муздак басып, бутуна жылыткыч койгон оң. Эсин жоготкон оорулууга врач азыктандыруучу клизма жасайт (Жасалма тамактандыруу), акыл-эси менен болсо суюк тамакты (шире, компот, ботко, чай) кашык менен ичирүү керек. Заарасы чыкпай калса, врач же медсестра катетр менен заара кылдырат. Өпкө иши бузулбас үчүн оорулууну 3 — 6 күндөн кийин капталына оодарып, дем алдыруу гимнастикасынын элементтерин жасатса болот. 7 —10 күн өткөндө пассивдүү айыктыруучу гимнастика, 10—15 күндөн кийин жеңил массаж жасаса болот. Шал болгон оорулуу бирөөнүн жардамына өтө муктаж (Шал). Талманын мүнөзү, булчуңдун түйүлүшү, акыл эсин жоготуусу, тилин чайноосу, оозунан көбүк чыгарышы жана башкалар жөнүндө врачка билдирүү керек. Талма кармаганда бир жерин кокустатып албашы үчүн башына жумшак жаздап, тилин тиштеп албас үчүн оозуна катуу нерсени чүпүрөккө ороп салат. Нерв системасынын катуу кармаган жугуштуу ооруларында, ошондой эле баш сөөгүнүн жабык травмасында психика бузулат. Мындай оорулууга өтө тынч абал түзүп, төшөккө жаткыруу зарыл, жеңил диета, жутуу бузулса азыктандыруучу клизма, жасалма же түтүк менен тамактандыруу керек. Жыныс органы ооруган аялдарды багуу. Мындай оорулуулардын жатын кынын жууп, ага дары киргизүүгө туура келет. Ошондой эле медициналык кызматчы массаж жасайт. Сырткы жыныс органы күнүнө эки жолу (эртең менен, кечинде) жуулат. Ак суюктук көп келсе, жатындан кан акса бат-бат жуунтуп, койгон чүпүрөктү тез-тез алмаштыруу керек. Кош бойлууну, төрөгөн аялды, ошондой эле кош бойлуулук жана төрөттөн кийинки оорулар жөнүндө (Кош бойлуулук, Төрөттөн кайинки мезгил, Төрөт, Талгак).
3аара бөлүп чыгаруучу органы оорулууларды багуу
Бул оору менен көбүнчө кары кишилер ооругандыктан, аларга өзүнчө көз салуу талап кылынат. Мындай оорулуулар өздүк гигиенаны сактабаса абалы начарлайт. Зааранын өңүнө, өлчөмүнө көз салып, врачка билдирип туруу зарыл. Оорунун мүнөзү, кайсы жери ооруганы, тез-тез заара кылгысы келүү же зааранын токтобой калышы жөнүндө да врач билиши керек. Заара чыкпай калганда табарсык тушка жылыткыч коюп, клизма жасап, улам бир капталына оодаруу да жардам берет. Бөйрөгү өнөкөт оорулуунун капыстан башы ооруп, уйку басып, айрым булчуңдарынын тартышы бөйрөк ишинин начарлашынын белгилери болушу мүмкүн (Уремия). Бул белгилер болгондо тезинен медициналык тез жардам чакыруу зарыл. Өнөкөт бөйрөк оорулуулар диетага чоң көңүл буруулары керек. Суюктук, туз, белок (айрыкча малдын) көп азыктар аз пайдаланылат. Тамак витаминдүү (өзгөчө С витамини) болушу керек. Мындай оорулуулар суукка чыдамсыз келишет, ошондуктан жылуу кийинип, сууктан сактанган оң. Операция жасалган оорулуунун дренажы кан, былжыр, туз менен бүтөлүп калышы мүмкүн, ошондуктан өз убагында жууп же алмаштырып турат. Операциядан кийин заара жыйнагыч сунуш кылынса аны өз убагында бошотуп, жууп, 2—3 суткада бир кайнатып же дезинфекциялоочу каражат (марганцовка, фурацилин жана башкалар) менен тазалайт.
Кулак, мурун жана тамак оорулууларды багуу
Катуу кармаган жана өнөкөт ириңдүү отитте врачтын сунушу боюнча кулакты күнүнө бир нече жолу тазалоого туура келет. Кулакка дарыны дене температурасындай жылытып, оорулууну капталына жаткырып, кулак калканын өйдө тартып туруп тамчылатат, андан кийин оорулуу 20—25 мин. жата турганы оң. Ангинада тамакты жылуу эритме менен чайкап, жууп туруу зарыл. Ингаляцияны үйдө жасаса болот (Ингаляция). Дем алуу жолун буу менен күйгүзүп албас үчүн кагаз түтүкчөсү аркылуу чайнектин чоргосунан дем алуу керек. Мурунга дарыны оорулууну отургузуп, башын чалкалатып же чалкасынан жаткырып тамчылатат. Көзү оорулууларды багуу. Мындай оорулууну багуучу киши медициналык кызматкердин көрсөтүүсү менен көз жууганды, дары тамчылатууну, май сүйкөөнү, көздү таңууну үйрөнүп алганы оң. Ным кебез менен көздү аңтарып, былжыр челге 1—2 тамчы дары тамызат. Көздүн алдыңкы терисин ылдый чоё тартып, айнек таякча менен көз майын салат, бул учурда оорулуу жогору кароого тийиш. Көзүн жумгузуп, жеңил массаж жасалат. Көздүн жугуштуу ооруларында тамчылаткыч, айнек таякча колдонулган сайын кайнатылат.
Теринин жара оорулары менен ооругандарды багуу
Мындай оорулуулардын өздүк гигиенаны сактоосу, гигиеналык жана дары ванналарына (врачтын сунушу менен) түшүүсү маанилүү. Жугуштуу тери ооруларын таратпоого аракет жасоо өтө зарыл. Башы грибок оорусу менен ооругандар (Микроспория) даки же чүпүрөк топу киет. чачын кырганда чачты жана какачты жакшылап чогултуу зарыл. Эпидермофития менен ооругандар бут кийимин дезинфекциялап, башка киши кийбеши керек. Пиодермияда (Теринин ириңдүү жаралары) жаранын тегерегин спирт эритмеси менен тазалап, таңууну өрттөп, микробдун тарашына каршы чаралар көрүлөт. Экзема жана нейродермит менен ооругандардын көңүлүн көтөрүп, убагында уктоосуна көз салынат. Дарыга малынган кебез же чүпүрөк басууну, нымдуу кургаткыч таңууну, дары аралашмасы, май, паста сүйкөөнү билүү зарыл. Нымдуу таңууну 5—6 кат дакини дары аралашмага чылап, жаранын үстүнө коюп, үстүнө ным сиңдиргич кебез коюп таңат. Дары аралашманы кебез дакиге сиңирип коёт да, суткасына 2 жолу алмаштырылат. Дары май териге жука сыйпалат. Пастаны териге темир же жыгач шпатель менен сүйкөп, үстүн бош таңып коёт. Май жана пастаны өсүмдүк майына чылаган кебез менен тазалайт. Психикалык оорулууларды багуу. Мындай оорулуулар өтө түнт, киши менен ымаласы келишпейт же тескерисинче тынчы жок, урушчаак болот. Ошондуктан аларды багууда сабырдуу жана чыдамкай болуу керек. Бул оорулууларды үйдө дарылоодо жагымдуу шарт түзүү, ошондой эле оорусунан алаксытуунун мааниси чоң. Жакындары врач сунуш кылган дарыны өз убагында ичүүсүнө, режимине, кылык-жоругуна көз салып, ал жөнүндө врачка билдирип туруу керек.
Оорулуу баланы багуу
Ар бир эне оорулуу баланы бага билүүгө тийиш. Оору баарыдан мурда баланын мүнөзүн өзгөртөт: бала чыргоолонуп колдон түшпөй, тамак ичпей шалдырайт. Мындай учурда анын температурасын ченеп, төшөккө жаткырып, врач чакыруу керек. Ооруп калган баланы поликлиникага алып барууга, врач келгенче дары-дармек берүүгө болбойт. Баланын ичи ооруса ага жылыткыч коюу, ич алдырма дары берүү опурталдуу. Эгер ичи өтүп, кусса врач келгенче тамак бербей, кайнаган суу же чай жуткуруу керек. Анын жалаяктагы же күлтүктөгү заңын (заарасын же кусундусун) врач келгенче сактоо зарыл. Оорулуу балага тынч абал түзүп, айрыкча эти ысыса сак болуу керек. Баланын керебети жарык жерде, бирок бетине жарык түшпөгөндөй турууга тийиш. Төшөнчүсүн күн сайын которуп, клеёнкасын сүртүп, ороо-чулгоосун жайып сергитип, бөлмөнү бат-бат желдетүү сунуш кылынат. Балага врачтын көрсөтмөсү боюнча гана тамак берилет. Эгер тамакка табити тартпаса, аны зордобой, аз-аздап ичирүү керек. Эмчектеги бала ооруса, эмчекти саап же кайнаган жылуу суу берген оң. Оорулуу балага, өзүнчө анын эти ысыса, суюктукту аз-аздан тез-тез берүү сунуш кылынат. Баланын ичи ооруп өтсө, ал суюктукту көп жоготот, ошондуктан 15—20 мин. сайын суу ичирүү пайдалуу. Баланын денеси таза болушуна көз салуу зарыл. Кайнаган сууга кебезди нымдап, бетин, мойнун, кулагынын тегерегин сүртүп, колун бир нече жолу жууш керек. Заңдаган сайын баланын астын жууп, вазелин сүйкөө, эгер врач уруксат берсе, ваннага түшүрүү сунуш кылынат. Көзүн дайыма эртең менен бор кислотасынын 1 же 2%түү эритмеси менен (чыкыйдан мурдун көздөй) сүртөт. Көзүнүн былжыр чели сезгенип, көзү чылпактаса, жаздыгына бир нече бүктөм ороп төшөп, баланы капталына жаткыруу (оору көзү жагына) керек.
Мурдунан суу агууда
Баланын мурдунан суу акса, даки же жумшак чүпүрөк менен сүртөт. Таноосун кебезди чыйратып алып чукуп тазалап, мурдуна дары тамызат. Жогорку дем алуу жолу ооруган баланы утуру бир капталына жаткыруу, көбүнчө колго алуу (боорго бекем кыспай) сунуш кылынат. Тери оорусунда ич кийим, шейшеби сөзсүз кайнатылып, үтүктөлөт. Төрт бүктөм даки же таза ак чүпүрөктү дарынын эритмесине малып, ооруган жерге басса болот. Ар 20 мин. сайын чүпүрөктү албай туруп, тамызгы же кашык менен ага суюк дары тамчылатып туруу керек. Бетке дары маска түрүндө сыйпалат. Ал үчүн дарыны дакиге салып, мурундун, ооздун, көздүн тушун тешип бетке жаап, дакинин учтарын кежигеге байлайт. Суюк дарыны кашык менен ичирет. Таблетканы жанчып, сууга эритип берген жакшы. Ачуу дарыны кашыкка салып, азыраак таттуу кошуп же артынан таттуу чай жуткузат.
Эмчектеги балдардын оорусу
Үч жашка чейинки (айрыкча эмчектеги) балдардын оорусу көбүнчө ичи көөп ооруп тынчы кетүү менен коштолот. Мындай учурда 2—3 мин. киндигинин тегерегин солдон оңго айланта акырын укалоо керек. Акырында укалоо айланта сылоо менен бүтөт. Баланы жылытуу үчүн резина жылыткычты пайдаланууга болот, андагы суунун температурасы 50—60° Сден ашпоого тийиш, бир нече бүктөм даки же таза кездемени жылуу сууга (40— 50° С) нымдап, балага жылыткыч компресс жасаса болот.
Баланы дарылоо ваннасына түшүрүү үчүн аны ийнине чейин сууга (температурасы 36°) чөмүлтүп, андан соң этияттык менен ысык суу куюп, анын температурасын 39 — 40° Сге жеткирет. Башын жуубайт. Ваннадан кийин баланы жылуу ороп, бутуна жылыткыч коюу керек.
Дабдыраң
Дабдыраң – организмде жалпы зат алмашуу бузулуп, жүрөк жана дене булчуңдарынын өзгөрүүсү менен мүнөздөлүүчү ылаң. Аны менен малдын бардык түрү жана бакма канаттуулар ылаңдайт. Кыргызстандын шартында 3–4 айга чейинки козулар ылаңдап, бир  кыйла зыянга учуратат. Ылаңдын негизги себеби – малды бир түрлүү жана сапатсыз, Е витамини жана организмдин тиричилигине эң керек селенит микроэлементи жок тоют менен тоюттандыруу. Ылаң өзгөчө 10–20 күндүк козуларда өтө оор өтөт. Эгерде жүрөгү дартка чалдыкса, демигет, көзүнүн былжыр кабыкчалары саргарат, дем алуусу жана жүрөк кагышы тездейт. Булчуң эти жабыркаган козулар араң жатып-турат, бутун араң шилтеп, дабдыраңдайт. Убакыт өткөн сайын мойну, буту кайра-кайра карышат, жарым-жартылай шалга айланат. Дене булчуңдары катуу жана шишигендей сезилет. Муундары шишийт. Ылаңдын клиникалык белгилери билине баштаганда эле отордогу бардык козуларга селенит натрий эритмесин тери алдына же булчуңуна куят. Селенит натрий өтө уу зат болгондуктан, анын эритмесин даярдоо жана эмдөө өтө кылдат жүргүзүлөт. Селенитти куйгандан кийин малдын ууланганы сезилсе, жем же суу менен 1,5 мг/кг эсебинде атаксил 3–5 күн берилиш керек. Ылаңды алдын алуу максатында тоют сапаттуу даярдалып, малды витаминдүү, минералдык заттары жетиштүү тоют менен камсыз кылуу керек. Ошондой эле, туутка 3–4 жума калганда, бардык койго селенит эритмесин куюу сунуш кылынат.
26 Январь (Үчтүн айы)
26-январь - Григорий календары боюнча 26-күнү, жылдын аягына чейин 339 (толук жылда 365) күн бар.
Эмми Нётер
Амалия Эмми Нётер (нем. Amalie Emmy Noether; 1882-жыл 23-март, Германия, Эрланген - 1935-жыл 14-апрель, АКШ, Пенсильвания, Брин-Мор) - немис математиги, эң көп абстракттуу алгебрага жана теориялык физикага кошкон салымадары менен белгилүү. Павел Александров, Альберт Эйнштейн, Жан Дйодонне, Герман Вейл жана Норберт Винерлер аны математиканын тарыхындагы эң маанилүү аял деп эсептешкен. Ал ХХ кылымдын улуу математиктеринин бири катары, шакек, талаа жана алгебралардын теорияларын түп-тамыры менен өзгөрткөн. Физикада Нётердин теоремасы симметрия менен сакталуу мызамдарынын байланышын ачыктайт.
Жаңы Березовка (Иглин району, Башкыртстан)
Жаңы Березовка — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Калтыман айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 112 киши. Почта индекси — 452419, ОКАТО коду — 80228820007.
Эмми Нётер
Нётердин математикалык эмгектерин үч мезгилге бөлүшөт. Биринчи мезгилде (1908-1919) иварианттар жана сандык талаалар теориясын өнүктүргөн. Анын Нётер теоремасы деп аталган дифференциалдык инварианттар жана варианттык санак теоремасы "азыркы физикада колдонулган эң маанилүү математикалык теорема" деп аталган. Экинчи мезгил ичинде (1920-1926) "[абстракттык] алгебранын жүзүн өзгөрткөн" ишке киришкен. Ал классикалык Idealtheorie in Ringbereichen ("Шакектеги идеалдар теориясы") китебинде кеңири колдонмолор спектрине жарактуу коммутатив шакектердин идеалдары жөнүндө теория иштеп чыккан. Ал көбөйүүчү чынжырлардын үзүлүүсүнүн жагдайын колдонуунун укмуш жолун тапкан. Бул жагдайларга туура келген объектилерди анын урматына "Нётердик" деп аташат. Үчүнчү мезгил (1927-1935) анын коммутативдик эмес алгебра жана гиперкомплексттик сандар боюнча жарыялоолору менен белгиленет. Нётер топторду көрсөтүү теориясын модулдар менен идеалдар теориясына кошкон. Нётер өз изилдөөлөрүн жарыялоо менен катар башка математиктерге да идеяларын берешендик менен бөлүшкөн. Бул идеялардын айрымдары, мисалы, алгебралык топология жааты, Нётердин изилдөө багыттарынан алыс болгон.
Кыйшык ооздор
Кыйшык ооздор — (лат. Soleidae) суу түбүндө жашоочу майда балыктардын бир тукуму, буларга, мисалы: кыйшык ооз кирет (лат. Solea laskaris nasuta).
Газдарды тазалоо
Газдарды тазалоо – газдан зыяндуу заттарды (чаң, газ, буу) бөлүп алуу. Өтө кеңири таралган булганыч газдарга SO2, азот оксиддери, СО, углеводород, хлор, HF, H2S жана башка кирет. Г. т. механикалык, электр жана физ.-хим. методдор газды өтө чоң ылдамдыкта циклон аркылуу өткөрүү, чыпкалоо, булганыч газдар атайын аппараттар нымдап тазалоо менен жүргүзүлөт. Электрдик тазалоодо электр чыпкасы колдонулат. Чаң бөлүкчөлөрү электр зарядына ээ болот. Заряддалган бөлүкчөлөр электр талаасынын таасири менен карама-каршы заряддалган электроддун беттерине жабышат да, газдан бөлүнөт. Физ.-хим. методдордо зыяндуу заттар абсорбентке (суюк), адсорбентке (катуу) сиңирилет, катализатор жардамы менен да зыянсыздандырылат. Зыяндуу аралашмалар суюктукка айландырылат.
Жыламыш гранит кени
Жыламыш гранит кени - Чүй өрөөнүндөгү гранит ташы жаткан жер. Сокулук районунда, Новотроицк темир жол бекетинен 23-26 км түштүктө, Жыламыш суусунун оң өйүзүндө. Кен аймагын ордовик мезгилинин аягында гранит интрузиясы жиреп чыккан. Гранит орто жана ири кристаллдуу, боз, кызгылт жана кызыл түстө. Жакшы сайкалданып, күзгүдөй жаркырап калат. Запасы бир нече млн м3ге жетет. Гранит имараттын ичи-тышын кооздоп каптоого жарактуу; көркөм буюмдарды жасоого да болот.
Каримов Саит
Каримов Саит (1896, Ош (азыркы Жалал-Абад) облусу, Сузак району, Алмалуу-Булак айылы – 1988, ошол эле жер) – малчы, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1949). Эмгек жолун 1932-жылы Ош Облусунун Сузак районундагы «Алмалуу-Булак» колхозунда колхозчу болуп иштөөдөн баштап, 1947-жылдан жылкычы болгон. 1948-жылы 58 бээден 58 кулун алып, аман асыраган. Ленин ордени менен сыйланган.
Мобилдик оюн
Мобилдик оюн — мобилдик телефондо, смартфондо, смартсаатта, жеке санарип жардамчыда, портативдик медиа ойноткучта же болбосо калькулятордо ойногонго болгон видео оюндар.
Тарыхы
Эң алгачкы мобилдик оюн 1994-жылдагаы Hagenuk MT-2000 түзмөгүндөгү Тетрис (англ. Tetris) оюнунун варианты болгон.
1997-жылы Nokia абдан ийгиликтүү болгон Жылан (англ. Snake) оюнун чыгарган. Nokia тарабынан өндүрүлгөн көпчүлүк мобилдик түзмөктөрдө алдын ала эле орнотулган Жылан (жана анын варианттары) ошондон бери эң көп ойнолгон видео оюндардын бири болуп калган жана дүйнө жүзү боюнча 350 миллиондон ашуун түзмөктөрдө бар. Инфракызыл порт колдонгон Nokia 6110 моделиндеги Жылан оюнунун бир түрү дагы мобилдик телефондордогу алгачкы эки оюнчуга негизделген оюн болуп калган.
Бүгүнкү күндө мобилдик оюндар көбүнесе колдонмо дүкөндөрүнөн, ошондой эле мобилдик оператордун порталдарынан жүктөлүп алынат. Бирок айрым учурларда жабдыкты өндүрүүчүлөр (OEM), же болбосо мобилдик операторлор тарабынан сатып алган учурда чөнтөк түзмөктөрүнө алдын ала жүктөлгөн болот. Мобилдик оюндар мобилдик түзмөккө инфракызыл байланыш, Bluetooth, эс тутум картасы же болбосо кабель аркылуу өткөрүлөт.
Жүктөп алганга мүмкүн болгон мобилдик оюндар биринчи жолу 1999-жылы Жапонияда I-mode платформасы ишке киргизилген учурларда жарнамалана башталган. Ал эми 2000-жылдардын башында Азиядагы, Европадагы, Түндүк Америкадагы, ошондой эле 2000-жылдардын ортосуна чейин заманбап байланыш тармактары жана түзмөктөр жеткиликтүү болгон бардык аймактардагы түрдүү платформаларда жүктөп алганга мүмкүн болгон мобилдик оюндар жеткиликтүү болуп калган. Анткен менен мобилдик байланыш операторлорунун жана үчүнчү тараптын порталдары аркылуу (башында бул каналдар жүктөп алганга мүмкүн болгон рингтондорду, дубал сүрөттөрдү жана башка кичинекей буюмдарды пулдаш үчүн SMS билдирүү аркылуу же болбосо операторго акы төлөө жолу менен иштеген) таратылган мобилдик оюндар 2008-жылы Apple компаниясынын iOS App Store дүкөнү ишке киргизилгенге чейин өз маанисин жоготуп койгон. Биринчи мобилдик мазмун базары мобилдик платформа ээси тарабынан түздөн-түз көзөмөлдөнгөнү үчүн App Store керектөөчүлөрдүн жүрүм-турумун кыйла өзгөртүп, мобилдик оюндардын базарын тез эле кеңейтип салган. Натыйжада дээрлик ар бир смартфон ээси мобилдик колдонмолорду жүктөй баштаган.
Жон фон Нейман
Жон фон Нейман (же Иоганн фон Нейман, нем. Johann von Neumann; туулганда Я́нош Ла́йош Нейман, венг. Neumann János Lajos, IPA: [nojmɒn ˈjaːnoʃ ˈlɒjoʃ]; 1903, 28-декабрь, Будапешт - 1957, 8-февраль, Вашингтон) — кванттык физика, кванттык логика, функциялык анализ, көпчүлүктөр теориясы, информатика, экономика жана башка илимий тармактарга олуттуу салым кошкон еврей тектүү венгр-америкалык математик.
Аны аты менен көпчүлүк заманбап (фон Нейман архитектурасы деп аталган) компүтерлердин архитектурасы, операторлор теориясынын кванттык механикада колдонулушу (фон Нейман алгебрасы) байланыштырылат. Мындан тышкары ал Манхэттен долбоорунун катышуучусу, оюндар теориясынын жана клеткалык автомат концепциясынын түзүүчүсү катары белгилүү.
Эс-тутум
1970-жылы Эл аралык астрономия союзу айдын аркы бетиндеги кратерге Жон фон Неймандын атын ыйгарган. Анын элесине төмөнкү сыйлыктар уюштурулган:
Учур (Жыйнак)
Учур (Вехи) – 1909-жылкы белгилүү орус диний-философтор тобу (Н. А. Бердяев, С. Н. Булгаков, П. Б. Струве, С. Л. Франк, М. О. Гершензон, А. С. Изгоев) түзгөн «Орус интеллигенциясы жөнүндөгү макалалар» жыйнагы.
Жыйнактын өзөгүн, 1890-жылдарда өздөрүн К. Маркстын тарапкери деп эсептеген, бирок кийинчерээк идеалисттик философияны жандандырууга үгүттөгөн, жогоруда аталган биринчи төрт автордун макалалары түзгөн. Аларда, ар бир инсандын ички рухий-диний турмушу, адамдын жашоосундагы чыгармачыл күч болуп саналат деген пикир басымдуу роль ойногон.
Черемушка
Черемушка — Орусиядагы дарыялары :
Ленин Морено
Ленин Морено (, төр. 19-март 1953) — Эквадордун вице-президенти.
.ec
.ec - Эквадордун жогорку баскычтагы домени.
Амонашвили, Шалва Александрович
Амонашвили Шалва Александрович (1937–ж. т.Тбилиси ш.) грузин педагогу. Балдарды мектеп шартында алты жаштан баштап окутуунун бирден бир демилгечиси. Узак жылдар башталгыч билим берүүнүн жалпы мазмунун, формаларын жана методдорун аныктоо багытында эксперимент жүргүзгөн жана анын натыйжаларын 1983 ж. «Саламатсыңарбы балдар!», 1986 ж. «Алты жаштан мектепке», 1986 ж. «Кандай өмүр кечирип жатасыңар, балдар?», 1990 ж. «Педагогикалык процесстин инсан таламдуу негиздери» аттуу эмгектеринде жалпылаган. Амонашвилинин окутуу-тарбиялоо системасы гуманизмге, баланын мүмкүнчүлүгүнө карата терең ишенимге негизделген. Ал мектептеги 5 баллдык системанын, балдарды бири бирине салыштырып кароо сыяктуу салттуу ыкмаларга тескери мамиледе болгон. Амонашвили балдардын энергиясын жемиштүү иш-аракеттерге багыттоо боюнча педагогдор үчүн сунуш-кеңештерди иштеп чыккан. Амонашвилинин педагогикалык көз караштары, идеялары Кыргызстанда да кеңири белгилүү. Ал өзү да республиканын педагогика коомчулугунун өкүлдөрү менен тыгыз кызматташ. Бир нече жолу Кыргызстанга иш сапары менен келип, мугалимдер үчүн лекция, семинарларды өткөргөн, айрым аспиранттардын диссертациялык изилдөөлөрүнө жетекчилик кылган.
Ашым Жакыпбеков
Жакыпбеков, Ашым (1935–1994) - жазуучу, киносценарист жана котормочу. 1935-жылы 12-августта Киров районундагы Шекер айылында туулган. Айылында жана Суулуу-Маймактагы Ак-Чий орто мектебинен окуп, 1953-жылы Фрунзе шаарындагы №5 мектептен жетилүү аттестатын алат.
1958-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин Кыргыз филология факультетин аяктап, 1961-жылга чейин «Ала-Тоо» адабий журналында, 1961–1964-жж. Шекер айылындагы орто мектепте орус тили мугалими болуп эмгектенген.
Ашым Жакыпбековдун котормочулук өнөрү аркылуу кыргыз окурмандары С.Цвейг менен М.Лермонтовдун чыгармалары менен таанышса, 1977-жылы Ош драма театрында М.Горькийдин «Түпкүрдө» («На дне») пьесасы анын котормосунда коюлуп, чоң маданий жаңылык катары СССР маданият министрлигинин мыкты котормо үчүн сыйлыгы жана диплому ыйгарылган. Ч.Айтматовдун ондон ашык аңгеме, повесть, романдарын эне тилине которууда да кыргыз адабиятына албан кызмат өтөгөн.
Ал жазган сценарийлердин негизинде «Ысык-Көлдүн кызгалдактары», «Көз кареги», «Айдагы жезкемпир» аттуу көркөм фильмдер тартылган. «Өнөр жөнүндө баян», «Каныбек», «Советтик Кыргызстан», «Чыңгыз Айтматов» тасмаларынын редактору.
Кыргыз тилинде
Жаралуу көгүчкөн: Аңгемелер. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1961. – 87 б.
Катаал багыт: Повесть. – Ф.: Мектеп, 1966. – 162 б.
Биз атасыз өскөнбүз: Аңгемелер жана повесть. – Ф.: Кыргызстан, 1981. – 238 б.
Кыргыз жеринин жомоктору: Аңгемелер, киноповесттер. – Ф.: Мек-теп, 1981. – 220 б.
Шаа-Ата: Жорго жомок. – Ф.: Адабият, 1990. – 28 б.
Теңири Манас: Роман. – Б.: Кыргызстан, 1995. – 560 б.
Шекерден Теңирге: А.Жакыпбековдун студенттик күндөлүктөрү. – Б.: Учкун, 2004. – 220 б.
Орус тилинде
Багровые облака: Рассказы. – Ф.: Мектеп, 1967. – 72 с.
Суровый путь: Рассказы и повесть – Ф.: Мектеп, 1975. – 144 с.
Лунная ведьма: Повесть. – Ф.: Мектеп, 1985. – 80 с.
Башка элдердин тилдеринде
Биз атасыз өскөнбүз: Чыгармалар жыйнагы. – Түркия, 2008. – 190 б. – түрк.
Котормолору
Цвейг Стефан. Новеллалар. – Ф.: Кыргызстан, 1965. – 215 б.
Лермонтов М. Ю. Биздин замандын уулу. – Ф.: Мектеп, 1970. – 139 б.
Лермонтов М. Ю. Биздин замандын уулу. – Ф.: Кыргызстан, 1980. – 186 б.
Лермонтов М. Ю. Биздин замандын уулу. – Ф.: Адабият, 1989. – 224 б.
Ак бата
Ак бата — Бата сураган бала эки колунун чыпалактарын тийиштире тең кармап, алакандарын бириктире, бетине жакын тутуп, берген батаны аягына чейин күтүп, акырында гана «оомийин» деп, батаны кабыл алдым деген мааниде колун жүзүнө сүртөт. Бата алат. Бата тийген кишини бак жалгайт. Бата оңойлук менен жанбайт. Эгер бата жанса бак тайыйт. Батаны эл-журтка кадыр-баркы бар, көптү билип, көптү көргөн нарк-нускалуу даанышман карыялар, ак элечек байбичелер керек учурда гана берген. Мындай адамдардын батасын алыш үчүн кыйла жыл кызматын кылгандар, алыстан ат арытып атайын келгендер да болгон. Кэ¬эде эл чакырып бата сурашкан. Элдик бата касиеттүү, ыйык эсептелет. Кыргызда «эл керегине жараган киши бол!» - деп ба¬та беришет. Бул бата - кыргызга гана тиешелүү. Ошондой болсо да эл оозунда сакталып келаткан батанын түрлөрү көп. Алсак, колго суу куйганда колун жууган киши суу куйган балага «өмүрлүү бол, бактылуу бол! Өркөнүң өссүн! Кудай тилегиӊди берсин! Кудай жалгасын! Тилегиңе жет!» деген батасын берет. Ал эми ымыркай-уулга: «касиеттүүнүн сөзүнөн сакта, кескинин көзүнөн сакта, акелерине атчы болсун, үкөлөрүнө башчы болсун, жорткондо жолун ач, жоомарт кылып колун ач»; той ээсине: «керегең кептүү болсун, келиниң септүү болсун, уугуң учтуу болсун, уулуң туштуу болсун», күйөөгө узачу кызга же жаңы келген келинге: «кайнатаңды хандай көр, кайненеңди жандай көр, суу сунсаң да сумсайбай, алтын аяк балдай бер», эл керегине жарачу мыкты чыкма уулдарына «Теңир телегейиӊди тегиз, бактыӊды эгиз кылсын. Кем болбо, тең бол. Жолуң ачылсын, түбүң түптөлсүн» ж.б. деп бата беришкен. Батанын касирет-күчү касиеттүү деп эсептелет. Кыргызда кан Кошойдун Каныкейге берген батасы, Түгөлбай Сыдыкбековдун, Кусейин Карасай уулунун, Аксаамай Кыдыраалы кызынын ж.б. баталары белгилүү. Тескери (терс) бата деген да болгон, аны ууру-кескилерге, чыккынчыларга ж.б. багытташкан. Ал эми «ырахмат» деген сөз бата эмес, тек гана ыраазычылык билдирүү. Мисалы, калк кадырлаган аксакал чоң тойдо же салтанатта кыбыланы карап төмөнкүчө бата берген:
Атаңдан бото калбасын, Бата калсын.Эл Сөз зээри "Жамгыр менен Жер көгөрөт Бата менен Эр көгөрөт"
Ушул бир ооз сөз канча миң жылдарды арытып, канча миң муунду карытып айтылып келет. Бу сөзгө кулагыбыздын да көнүп болгону ушунчалык ага мамилебиз да азыр күндөлүк "кант, чай, аба, нан, суу" деген түшүнүктөрдөй эле кадыресе жөнөкөйлөшүп калган. Ыгы келген да, келбеген да жерден балп айтып сала беребиз. Бирок ошону айтып жатып ушул бир ооз сөздө "аба, нан суу" деген дүнүйө түгөнгөн жердеги кундуу түшүнүктөрдөй эле эң түпкү улуу чындык мөл катылып калганын элес албайбыз. Ооба, суу тилеп, кеберсип турган боз талааны көнөктөп куйган жамгыр кандай жашартып, жан киргизип, тиргизип өтөөрү чын болсо, Ак Батанын да адамдын жан дүйнөсүн асылдантаар таасири ошондой, табияты ошондой. Бата айтканда бул дагы буруу-терүүсүз чындык! Бирок биз муну элебейбиз. Ойлонбойбуз да. Анткени көбүбүз батанын чыныгы озуйпасын гана эмес, бата сөздүн өзүн унутуп калганбыз. Анын баасы- баркын, кадырын, касиетин, кудуретин, демин, турмуш жагдайдын миң бир кырдаалына карай жүрөк тереңинен миң түрлөнүп сызылып чыгаар адеми түрлөрүн кудум жер тамырынан тарам-тарам балкып чыккан даамы-дарылыгы ар бөлөк арашан булак сыңары.
Ооба, бата чыны менен адамдын түпкүр касиетинин, кубатынын, аялуу сырынын сызылып сыртка чыгышы, сөз аркылуу. Мөлл. Ошон үчүн байыркылар "бата-сөздүн атасы" дешкен. Бул тек ооз учу айтылган кеп эмес, мүлдө жашоо турмушун жетекке алган жан мыйзамы болгон. Ошондуктан, не башына баш кошулуп, келин алып балкып отурган үй болобу, не эл милдетин мойнуна алып сапар жүргөн азамат болобу, же бул дүйнөдө артында бир тукуму калбай куу баш өтүп бараткан балага зар пенде болобу, жаки, жайыты кургап, жери бозоруп, илдет каптап, Көктүн бир тамчы суусуна зарылып турган журт болобу, не кылым калкты жыйнаган кыжылдаган аш, той болобу, болбосо, бүтүндөй эки элдин тагдыры ортодо калчанып, жеңилгени кылычтан өтөөр кыямат күн тууп, жаат мелтиреп турган чакта жаадай атылып ортого чыгып, ат ойнотуп кыл чайнап, "бата! бата! бата!" деп бакырып жекеге чыккан эр болобу, баары, баары батага кайрылган. Ак Батага, дили дирилдеп бата тилешкен. Ар кандай чоң, кичи маанилүү иш бата менен башталып, бата менен аяктаган. Бата күч да, дем да, кубат, кудурет да, ишеним, эрк да, баары. Баарынын бир уюлу. Ал адам жабыгындагы аяр дем, йыык күч. Ошол күчтүн көзү табылганда ал окуяны тикелей өзгөрткөн, ишке ашкан. Байыркылар батанын ушул улуу күчүн билген, ага ишенген, зарылган, сабылган. Жер-асманды уюткан Алтын Түркүктөй ага бек таянган. Ошон үчүн аавал замандан батанын ээсин-калк дааналарын, касиеттүү карыларын, нускалуу билгилерин ыйыктап, жолун кыя кеспеген. Ысымдарын бийик ызааттап, коңур, басмырт айткан. Айтса, бул, бата тилегендин гана эмес, андан да ириде, бата бергендин да, эң бир бийик жоопкер кыйдамы.
Кан Кошойдун батасы
Айтылган ойду ачыктоо үчүн кыргыз тарыхындагы, тагдырындагы көөнөргүс айжаркын мисал- Кан Кошой бабабыздын Каныкей энебизге берген батасын эстей кетсек орундуу. Көп чатактын башы Көкөтөйдүн ашында Кошой дөөгө чак шым жок бир түптүү эл буйдалып, балбанын чыгара албай кысталып турган тушта кайран энең Каныкей тоо текенин терисинен жасаткан каңдагайын алдырып, калк намысына туруп берген. Ошондо сөөгү ыраазы Кан Кошой: "Айгожодон үч тилегиң кабыл деп баталуу болдум эле, Айгожом айткан үч тилек, Экөөнү тилеп өткөнмүн.
...Артында калган бир батам,
Сактап жүргөн сүр батам.
...Манас сенин айыңдан,
Баласы жок жайыңдан,
Келгендерден кеп угам,
Кейүүчү сөздү көп угам,
Келин балам Каныкей,
Төрөбөй жүрөт деп угам,-
- деп анан ошол саргартып сактап жүргөн сүр батасын:
Манаска парзант берсин деп,
Пайдасын калкы көрсүн деп,
Каныкей эркек туусун деп,
Душмандан намыс куусун деп,
Баатыр бала болсун деп Манастай арбак консун деп",-
Батанын ыйыктыгы
Эл оозундагы эзелтен айтылган батага байланышкан не бир керемет уламыштарга табигый илимдин ушул бүгүнкү бийигин жалгай карасак, анда ата-бабалардын жандын жабык сырларына карай салынган жолу канчалык аяр, канчалык таамай, неткен ничке-изги, кайталангыс жалгыз, болжолсуз терең болгондугуна, айласыз, айласыз баш чайкап, таң бербеске арга жок. Жок, бул чыныгы тереңин эч кандай акылда аңдап, эсте калчап түшүнүүгө мүмкүн болбой турган жабык сыр. Анткени ал дал ошол учурда гана, же мезгил-мейкиндин деминде гана адам дили асман зилине дирилдеп ийип жуурулуп кеткен мөрт, кулачы-боюна оролушуп өрүлүп өткөн учур. Ал ирмем кайталангыс, жалгыз кийин жок. Агып кеткен, булут менен кошо. Жел менен сыза, асман түбүнө оодарыла. Бата тилеген да, бата берген да абал чыныгы табиятында кайталангыс. Ал-Руханий акт! Учу Теңирде жаткан. Батанын ыйыктыгы ушунда.
Бата бериле турган учурлар
"Ботонун куну-бир жут, батанын куну-миң кут"- деген кептин түйүнү ушул жакта. Ошондуктан анык батакөйлөр да батаны туш келди сураганга эле, же кайсы учур болсо да мейли, бере берген эмес. Анын-батанын, ийип-ийигип алаар адамы, көлкүп-балкып берилээр күнү, сааты болгон. Батага зарылган муңайым пенде ошол мөрттү издеген, күткөн. Жаны азарланып! Анткени ал, айтылды, бата сурагандын да, бата бергендин да дили Көк Жиги аркылуу өтөөр байланыш жол, айланыш жол. Эртегини коюп кечээгиге эле келсек, сарбагыш Ниязбек атаны (сегиз бектин атасы) айдын белгилүү гана күндөрүндө бата берчү дешет. Батасы кайтпаган дөөлөс Сарт аке тууралуу да ушуну айтышат.
Арийне, бул сөз жыйнактагы баталар бир эле берилген, башка айтылбайт дегенди билдирбейт. Эч! Айтылгандар батанын ички табиятына байланыштуу ойлор. Акыйкатта, мындагы баталардын өзү кылымдарды кыркып, ар бир заманга, муунга кызмат кылып келгени анык. Маселе, батанын сенин дилиңде жуурулушуп, сенин каныңда агып, сенин жаныңдын илебинде жылып, "Сеники" болуп берилишинде. Бата тиленип жаткан шарт-кырдаалдын билги камтылып, байыры бата өзөгүнүн байытылып берилишинин зарылдыгы айтпаса да түшүнүктүү. Бата ошон үчүн дайым тирүү, жандуу, заманга эриш.
Бул күндө биз ыйман тууралуу көп айтабыз. Ырасында эле сыртта ыймансыздыктын болуп көрбөгөндөй арааны жүрүүдө азыр. Ар иштин көзү бар. Ыйман да батага бүткүл ниетин буруп, ыкласын төшөп, дили дирилдеп бата тилегенде тирилет. Бата тилөө-ыйман алдында жоопкерлик алуу. Демек, батанын азыркы замандагы озуйпасы өзүнчө, өзгөчө.
Ата-Энеден алган бата
Батанын башы, бул бала үчүн ата-энеден алган бата. Ата-Эне баланы мүлдө жан-жаратылышка, анын Бийик Ээсине жалгап турган жападан-жалгыз көпүрө сыңар. "Ата-Эненин артында Кудай турат" деген кыргыздын кыраа сөзү ушул. Чоң Кудайдан кийинки эле, Кудай-Ата-Эне. Бул тууралуу Ак Бата да: "Атам" деп жадында жүргөн жанды,
Аркы дүйнөдө Теңирим колдосун.
"Энем" деп эсинде түйгөн жанды,
Эки дүйнөдө Эгем колдосун,-
- деп мындай жанга батанын эң бийигин-ыйыгын ыроологон. Батанын да батасы, бул-Элдин батасы. Элдин батасын алган азамат Ата-Энеден артылып барып Эл Уулуна айланган жан. "Баталуу эр арыбас, батасыз эр жарыбас" деген макалдын, не, "Ата-Эненин эле уулу болбой, Элдин уулу бол" деген алкыштын да мааниси ушул. Ал эми Ак Батанын тилеги бу: Бир үйдүн баласы болбо,
Миң үйдүн санаасы бол.
Бир элдин Атасы болбо,
Регулярдык туюнтма
Теориялык компьютер илиминде жана формалдуу тил теориясында регулярдык туюнтма (regular expression, regex же regexp) же кээде рационалдуу туюнтма деп издөө максатында мис., "тап жана алмаштыр" сияктуу тапшырмаларда, калыптарды түзүш үчүн пайдаланылган белгилердин удалаштыгын айтышат. Эң алгач болуп бул түшүнүктү 1950-ж. америкалык математикчи Стефен Клиин (Stephen Kleen) колдонсо, формалдуу түрдө регулярдуу тилдин аныктамасын берип, кеңири болуп бул түшүнүк Unix текст иштетүү колдонмолордун(ed, an editor, grep-филтр)чыгышы менен пайдалана баштайт.
Кислая (Лобва куймасы)
Кислая — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лобва дарыясынын сол жээгинен 170 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ассирия
Ассирия — Кош өзөн түндүгүндөгү тарыхый аймак жана байыркы мамлекет (азыркы Ирак). Ассириянын борбору Ашшур шаары болгон. Калкынын алгачкы этникалык курамы белгисиз.
Вож-Рель
Вож-Рель — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ловля дарыясынын оң жээгинен 19 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сөөк тилдүүлөр
Сөөк тилдүүлөр (лат. Osteoglossidae) — балыктардын бир тукуму.
Программдык жабдуу түзүүчү
Программдык жабдуу түзүүчү ...
A software developer is a person concerned with facets of the software development process. Their work includes researching, designing, implementing, and testing software. A software developer may take part in design, computer programming, or software project management. They may contribute to the overview of the project on the application level rather than component-level or individual programming tasks. Software developers are often still guided by lead programmers but the description also encompasses freelance software developers.
In the US, a software developer is classified into one of 3 titles (all under the 15-0000 Computer and Mathematical Occupations Major Group):
Other names which are often used in the same close context are programmer, software analyst, and software engineer.
According to developer Eric Sink, the differences between system design, software development and programming are more apparent. Already in the current market place there can be found a segregation between programmers and developers, being that one who implements is not the same as the one who designs the class structure or hierarchy. Even more so that developers become systems architects, those who design the multi-leveled architecture or component interactions of a large software system. (see also Debate over who is a software engineer)
Aspects of developer's job may include:
In a large company, there may be employees whose sole responsibility may consist of only one of the phases above. In smaller development environments, a few, or even a single individual might handle the complete process.
Separation of concerns
This resembles the early phases of industrialization in which individuals would both design and build things. More mature organizations have separate test groups, but the architecture, design, implementation, and unit test functions are often performed by the same highly trained individuals.
Каримов Салы
Каримов Салы (15. 4.1935-жылы туулган, Ош облусу, Ноокат району, Кыргыз-Ата айылы) – математик, физика-математика илимдеринин доктору (1984), профессор (1988). ОМПИнин физика-математика факультетин бүтүргөн (1960). 1977-жылдан бери Математикалык анализ кафедрасынын башчысы. Дифференциалдык теңдемелер боюнча адис. 80ден ашык илимий эмгеги, анын ичинде 4 окуу куралы жарык көргөн. Эмгектери: Элементардык функциялар. Б., 1971; Асимптотическое поведение решений одной системы дифференциальных уравнений с малым параметром при производных. Ф., 1975. Асимптотика решений некоторых классов дифференциальных уравнений с малым параметром при производных в случае смены устойчивости точки покоя в плоскости «быстрых движений». Минск, 1982.
AltaVista
Digital Electronics Corp. (DEC) корпорациясы иштеп чыккан издөө системи. AltaVista - "жогорудан көз караш" дегенди түшүндүрөт. AltaVista издегич машинеси колдонуучуга табигый тилде жөнөкөй издөөнү уюштуруп берет. Шарттуу операторлорду колдонуп татаал издөөлөрдү аткаруунун ыңгайлуу жана өтө тез иштеген издегич программасын сунуштаган. Анын кемчилиги катары даярдалбаган колдонуучу койгон суроо талаптарга ишке тийиши болбогон башка документтерди да таап бергендигинде турат. Ошондуктан AltaVista нын регистр абалы, талаа багытын жана фразаны колдонгон өзгөчөлүктөрү эске алынса жакшы жыйынтыктарды алууга болот. 2011 Бугу айынан бери AltaVista Yahoo! издөө технологиясына өткөн.
Био башкаруу
Био башкаруу — башкаруучу сигнал катары жандуу организмдердин ар түрдүү аракеттерин пайдаланып, приборлор, механизмдер жана түзүлүштөр менен башкаруу системасы. Биобашкаруу дүүлүктүрүүчү ткандар пайда кылуучу биоэлектр потенциалдары, жүрөк-кан тамыр жана демалуу системаларынын ишин коштоочу механикалык жана акустика кубулуштары, дене температурасынын өзгөрүшү ж. б га байланыштуу. Бардыгынан биоэлектрдик башкаруу системасы кеңири таралган. Мындай системаларда булчуңдар, жүрөк, мээ, нервдер пайда кылган биопотенциалдар адегенде күчөтүлүп, иштелип, андан ары команда берүүчү, башкаруучу сигналдарга айландырылат. Мээнин биопотенциалдарын пайдалануу электрэнцефалографы менен автоматтык башкаруучу приборлорду түзүүгө мүмкүндүк берген. Бул приборлор кычкылтек жетишсиздигин автоматтык түрдө билдирет, наркоз заттарын берүүнү автоматтык түрдө башкарат жана наркозду белгилүү стадияда кармап турат. Көпчүлүк приборлор жүрөк биопотенциалдары (оору учурунда электркардиограмманын мүнөздүү өзгөрүүлөрү) менен башкарылат. Приборлор диагностикалык, каттоочу аппараттарды иштетүүчү жана дарылоочу болуп бөлүнөт. Биоэлектрдик башкаруу техникада (аралыктан башкарылуучу биоманипуляторлордо) да колдонулат.
YouTube
YouTube — башкы штабы Калифорниянын Сан Бруно жергесинде жайгашкан Американын видео бөлүшүү вебсайты. Кызмат PayPal компаниясынын мурдагы үч мүчөсү, Чад Харли, Стив Чен жана Жавед Карим тарабынан 2005-жылы февраль айында түзүлгөн. Google компаниясы сайтты 2006-жылы ноябрда 1.65 млрд АКШ долларына сатып алган; YouTube учурда Google'дун туунду компаниясы катары иштейт.
YouTube колдонуучуларга видеолорду жүктөө, көрүү, баалоо, бөлүшүү, сүйүктүүлөргө кошуу, арыздануу, пикир жазуу жана башка колдонуучуларга жазылуу мүмкүнчүлүктөрүн берет. Ал колдонуучулар өндүргөн жана медиа корпорациялардын видеолорунун кеңири түрүн көрсөтүш үчүн WebM, H.264/MPEG-4 AVC жана Adobe Flash Video технологияларын колдонот. Жеткиликтүү мазмундар видео чыгырыктарды, сыналгы шоулорун, видео клиптерди, музыкаларды, тасмалардын трейлерлерин жана видео блог, кыскача түп нуска видеолор, билим берүүчү видеолор сыяктуу башка мазмундарды камтыйт. YouTube'дагы мазмундун көпчүлүгү жеке адамдар тарабынан жүктөлүп келет, бирок CBS, BBC, Vevo жана Hulu сыяктуу жалпыга маалымдоо корпорациялары YouTube өнөктөштүк программасынын бир бөлүгү катары YouTube аркылуу кээ бир материалдарын сунуштап турушат. Катталбаган колдонуучулар сайтта видеолорду гана көрө алышат, ал эми катталган колдонуучулар чектөөсүз видео жүктөп, видеолорго ой-пикир жаза алышат. Потенциалдык түрдө агрессивдүү деп эсептелген видеолор өздөрүн жок эле дегенде 18 жашта экенин бышыктап катталган колдонуучуларга гана жеткиликтүү.
YouTube Google AdSense менен жарнамалоо аркылуу киреше табат. Бул программа сайттын мазмунуна жана аудиториясына жараша жарнамаларды багыттап турат.
Торонто
Торонто - Канаданын шаарларынын бири.
Долбоор:Ислам/Негизги
Ислам долбоорунун милдети — кыргыз Уикипедиясындагы исламга тиешелүү тематикадагы макалалардын төмөнкү тартиптер менен жазылышын камсыздоо болуп саналат:
Бул долбоор — Ислам тематикасына тиешелүү макалалар, категориялар, калыптар жана башка Уики маалыматтардын булактары боюнча талкууларды ишке ашыруу үчүн борбор болмокчу. Айкын макалалар боюнча талкуулар болсо, ошол макалалардын баарлашуу баракчасында өтүлүшү керек.
Долбоор иштелменин өсүү баскычында турат. Сиз дагы аны түзүүдө жардам кыла аласыз:
Ак-Сай суусу (Aт-Башы)
Ак-Сай суусу — Ат-Башы районундагы суу, Какшаал дарыянын негизги түзүүчүсү. Ички Теңир-Тоодогу Ак-Сай өрөөнү аркылуу агат. Узундугу 96 км, алабынын аянты 7440 км2.
Ат-Башы кырка тоосунун түштүк капталындагы мөңгүлөрдөн башталып, адегенде – Кең-Суу, оң тараптан Терек суулары кошулган соң, Ак-Сай деп аталат. Ак-Сай өрөөнү аркылуу чыгышка карай агып, Мүдүрүм жана Көк-Кыя суулары кошулуп, Какшаал суусун түзөт.
Куймалары: Кызыл-Суу, Кошкараташ, Муздабас, Жолбогошту (сол), Терек, Текелик, Кулжабашы (оң).
Нугу башынан аягына чейин дээрлик кенен (100–1000 м), суусу салаалап жай агат. Июль, август айларында кирип, сентябрдан тартыла баштайт. Жылдык орточо чыгымы 9,3 м3/сек; эң көбү – 20,5 м3/сек, эң азы – 3,26 м3/сек. Алабында жалпы аянты 120,9 км2 келген 93 мөңгү бар. Боюнда Тармалсаз кыштагы жайгашкан.
APL (программалоо тили)
Илимий программалоо тили, сандык жадыбалдарды (электрондук жадыбал) башкаруу үчүн иштелип чыккан.
Давао
Давао – Филиппиндеги шаар. Минданаоандагы негизги порт. Давао колтугунда жайгашкан. Аты окшош провинциянын административдик борбору. Калкы 961 миң (1994). Эл аралык аэропорту бар. Абака (текстиль бананынан алынган була) даярдалып, сыртка чыгарылат. Жыгаччылык, тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт.
Биогаз
Биогаз - органикалык калдыктардын (кыктын, өсүмдүктүн) абасыз чөйрөдө микроорганизмдердин аракетинин натыйжасында ачып-кычуусунан пайда болгон күйүүчү газ. Анын курамы метандан (65%), көмүр кычкыл газынан (30%), күкүрттүү суутектен (1%) жана көмүртектен (1%) турат. Биогаз күйгөндө жыты жок көк түстөгү жалын пайда болот. Көпчүлүк түштүк өлкөлөрдө (Кытай, Индия) аны мал кыгынан жана өсүмдүк калдыктарынан (саман, кызылча жому ж. б.) абасыз жерде алуу жана отун катары пайдалануу кеңири өнүккөн.
Калмак-Ашуу
Калмак-Ашуу (Калмак-Ашуу) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Кемин районундагы айыл. Чоң-Кемин айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 640 киши.
Жылуу-Суу тантал-ниобий кени
Жылуу-Суу тантал-ниобий кени Баткен районунда, Алай кырка тоосунун түндүк капталында, Кожашкан суусунун баш жагында, Гуамыш, Жылуусуу, Ылайсуу сууларынын аралыгында, деңиз деңгээлинен 2600–3500 м бийиктикте. 1956–59-ж. издөө-балоо иштери жүргүзүлгөн. Кен аймагы пермь мезгилинин нефелиндүү сиенит интрузиясы менен жирелген, жогорку карбондун чөкмө катмарынан (сланецтер, кумдуктар, конгломераттар) турат. Рудалуу метасоматиттер интрузиянын батыш эндо- жана экзоконтактасында пайда болгон. Бардыгы 15 рудалуу зонага бөлүнгөн. Негизги рудалык минералдары: пирохлор, циркон, торий, бетафит. Тантал кычкылынын рудадагы өлчөмү 0,008%, ниобий кычкылыныкы – 0,071%. Тантал-ниобий рудасынын С2 категориясы боюнча запасы 13338,4 миң т, тантал кычкылынкы С2–1067 т, ниобий кычкылыныкы – 9470 т. Андан тышкары цирконий кычкылынын запасы 15947 т, литийдики – 25885 т жана торийдики – 10000 т.
Сөөктүү балыктар
Сөөктүү балыктар (лат. Osteichtyes) — скелети накта сөөктөн турган балыктардын бир классы.
Паралельная дарыясы (Сарана куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Суур
Суур Суур - сүт эмүүчү, өкүлү кемиргич отрядына кирет.
Суурлар группа менен жашашат, группасында 14-15 суур болот.
Чоң суурлардын салмагы 3-4 кг чейин жетет.
Бул жаныбарлардын түпкү мекен Түндүк Америка.
Ошол жактан Берингия менен Азияга таралып көбөйгөн.
Каримова Бурул Каримовна
Каримова Бурул Каримовна (1939-жылы туулган, Ош облусу, Алай району, Будалык айылы) – биология илимдеринин доктору (1997), профессор (1998), Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнө эмгек сиңирген ишмер (1997). ОшПИни (1962), Өзбек ССР Илимдер академиясынын (Ташкент шаары) Ботаника жана микробиология институтунун аспирантурасын бүтүргөн (1973). ОшМУда окутуучу, доцент, кафедра башчысы болуп иштеген. 2000-жылдан ОшМУнун кадрларды кайра даярдоо институтунун директору, Ош технология университетинде кафедра башчысы, 2003-жылдан декан. Ботаника жана экология боюнча адис. 100дөн ашык илимий эмгеги, анын ичинде 3 монографиясы, 5 окуу китеби бар. Эмгектери: К вопросу об охране редких и исчезающих видов Южной Киргизии. Пермь, 1983; Төмөнкү өсүмдүктөрдүн систематикасы. 1ф2 бөлүк. Ош, 1990, 1994; Поясное распределение водорослей по водоёмам юга Кыргызстана. Б., 1996; Альгофлора водоемов юга Кыргызстана. Б., 2002.