cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Чолпонбаев Токуш
Кыргыз тилинде
Ийне: Сатиралык жыйнак. - Ош: Облбасмаканасы, 2009. - 180 б. ж.б.
Чыгыш кумчул муунткучу
Чыгыш кумчул муунткучу (Eryx tataricus, Lichtenstein, 1823)
Жашаган аймактары
Чополуу жана түздүктө талааларга айланган жарым чөлдөр, жантаймалар жана суу өрөөндөрдө – Кыргыз жана Талас кыркалардын тоо этектери жана ушулардын эле өрөөндөрү, чополуу жана шагылдуу чөлдөр жана жарым чөлдөр – Түркстан кыркаларынын тоо этектери жана Кетментөбө ойдуңу. Деңиз деңгээлинен 1500м бийикке чейин тоолорго көтөрүлбөйт.
Саны
Кыргызстанда болжол менен бардык жерлерде саны аз. Жашоо тиричилиги жашыруун өткөндүктөн атайын маалыматтар жок; Чүй өрөөнүндө узуну 10 км жана туурасы 4м транссектада 2 особго чейин саналган. Кээ бир жерлерде, мисалы, Байтик өрөөнүнөн жогору Алаарча суусунун жайылмасында акыркы 10 – 20 жылда кездешкен эмес.
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары)
Күүгүмдө жана түнкүсүн активдүү, жашынууга ар кандай ийиндерди жана таштардын, жарлардын, бадалдардын түбүндөгү боштуктарды (коңулдарды) пайдаланат. Чүй жана Талас өрөөндөрүндө чээнден апрелде чыгат. Жыныстануусу (үйүгүшүүсү) апрелң- майда. Жумуртка тирүү туучу түр, саны 6 – 34 жеткен жаштары шарттарга жараша ар кандай убактарда чыгышат, Кыргызстанда июлдун аягы – сентябрда. Жердин катуулугуна жараша 0,9 – 2,5м тереңдикке кирип биринчи суук түшөргө чейин чээнге өтүшөт. Майда сойлоочулар (сцинктер, кескектер) жана сүт эмүүчүлөр, чанда куштар жана курт-кумурскалар менен азыктанат ; зыянкеч кемирүүчүлөрдүн жана саранчалардын санын активдүү жөнгө салуусу менен албетте пайдалуу түр. Табылгасын денеси менен кысып муунтуп өлтүрөт.
Чектөөчү факторлор
Антропогенндик өзгөрүлүшүнүн натыйжасында (айдоо, малды жайуу) жашоого жагымдуу жерлеринин азайышы, жергиликтүү элдердин түздөн-түз кырып жоготушуусу, балким коммерция үчүн чексиз түрдө кармоо.
Көбөйтүү (колдо багуу)
Уруунун башка түрлөрүндөй эле террариум сүйүүчүлөрдүн жана зоопарктардын обңектиси. Колдо багып көбөйтүү оңой, бирок Кыргызстанда көбөйтүлбөйт.
Уюштурулган коргоо аракеттери
Учурда, Кыргызстанда коргоого алынган эмес. Токмок комплексттүү заказниктин территориясында анча чоң эмес популяциясы болушу мүмкүн.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Талаа зыянкечтерди кырып жоготууда түрдүн пайдасы жөнүндө коргоону пропагандалоо, элдик медицина үчүн түрдүн жараксыз экендиги жөнүндө жергиликтүү эл арасында түшүндүрүү иштерди жүргүзүү, коммерция үчүн кармоого тыюу салуу, бажы мекемелери үчүн ал жөнүндө маалыматтарды басып чыгаруу.
Статусу
NT категория. Тукумдун майда өкүлдөрүн камтыган уруудагы 10 түрдүн бирөөсү, бардык түрлөр CITESтин I I Тиркемесине киргизилген. Кыргызстанда: жашоочу жерлери азайып бараткан саны анча көп эмес түр, анткени локалду жана сейрек (III категория), түр Түркмениянын жана Тажикстандын (категория 2) Кызыл китептерине киргизилген.
Шабаева Малика
Алгачкы ырлары 1976-жылы республикалык басма сөз беттеринде жарык көргөн.
1977-ж. «Ала-Тоо поэзиясы» республикалык фестивалынын дипломанты болгон.
Орус тилинде
Начало: Стихи. – Ф.: Кыргызстан, 1982. – 48 с.
Откровение: Стихотворения. – Ф.: Мектеп, 1986. – 36 с.
Автопортрет. Стихи. – М.: Мол.Гвардия, 1988. –31 с.
Веб-уста
Веб-уста (Webmaster-Web мастер). Берилген компьютерде Web-сервердин иштешине жооптуу адам.
Зооноздор
Зооноздор — малдын жана адамдын катуу кармаган жугуштуу дарты.
Сырткы чөйрөдө узак сакталуучу бактериялар пайда кылат. Адамга коркунучтуу 3оонозго — күйдүргү, шарп, бруцеллёз, тырышма, чума жана башка Кишиге көбүнчө малдан жугат. Козгогучтар сүт, шилекей, заара жана башка менен чөйрөгө чыгат. Адам сүттү жана сүт азыктарын чийки пайдаланганда, ылаңдаган малды бакканда, аны сойгондо жана этин бузганда; ылаңдаган малдын заңы менен булганган буюмдар (тери, жүн жана башка) аркылуу жугузуп алышат, кан соргуч чымын-чиркейлер чакканда да жугат.
3оонозго каршы күрөшүүдө санитария ветеринариялык иш-чаралардын мааниси чоң. Жугушсуздандыруучу иш-чараларды жүргүзүү жана өздүк-гигиена эрежелерин сактоо, айрыкча атайын кийимдерди кийүү, ылаң башталган чарбанын кызматкерлерине, мал сойгон жердеги, тери заводундагы жана башка жумушчуларга оорунун алдын алуучу эмдөө жүргүзүү чоң мааниге ээ.
Кыдыров Абзий
Абзий Кыдыров Түп районундагы Көөчү айылында 1931-жылы 11-августта туулган. 1950-жылы Мукай Элебаев атындагы орто мектепти бүтүрүп, Көөчү жети жылдык мектебинде иштеп калат. 1951-жылы апрелде Советтик Армиянын катарына чакырылып, кайтып келгенден кийин кызыл үйдүн башчысы болуп кызмат өтөйт. 1954-жылдан баштап «Кыргызстан пионери» гезитинин редакциясында кызматкер, бөлүм башчысы болуп иштейт. 1959-жылдын апрелинен 1-августуна чейин ВЛКСМ Борбордук Комитетинин алдындагы Борбордук комсомолдук мектептин төрт айлык журналистикалык курсун бүтүрөт. Ошол эле жылы М.Горький атындагы адабият институнда окууну улантат. 1965-жылы «Жаш Ленинчи» журналына бөлүм башчы болуп, бөбөктөр үчүн «Балаты» деген журнал чыгара баштайт. Кийин ошол журнал «Байчечекей» деген ат менен өзүнчө бөлүнүп чыкканда жооптуу катчы болуп ишин улантат. А.Кыдыровдун биринчи жыйнагы 1956-жылы «Мекен энем» деген ат менен басылып чыккан. А.Кыдыров дүйнөлүк белгилүү акындардан тартып советтик акындар Р.Гамзатов, К.Кулиев, М.Турсун-заде жана башкалардын ырларын которгон. 1960-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү. Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер. «1941–1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштагы каарман эмгеги үчүн», «1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштун 30 жылдыгынын урматына» «1941–1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштун 40 жылдыгынын урматына», «Эмгек ветераны» медалдары жана Кыргыз ССР Жогорку Советинин, ЛКЖС Борбордук Комитетинин Ардак грамоталары менен сыйланган.
Мусаммат
1. Мурабба: а-а-а-а, б-б-б-а ж. б. 2. Мухаммас: а-а-а-а-а, б-б-б-б-а ж. б.
3. Мусаддас: а-а-а-а-а-а, б-б-б-б-б-а ж. б.
Кыдыров Абзий
Кыргыз тилинде
Мусаммат
4. Мусабба: а-а-а-а-а-а-а-а, б-б-б-б-б-б-б-а ж. б.
Кыдыров Абзий
Белек. – Ф.: Кыргызмамбас, 1958. – 132 б.
Мусаммат
5. Мусамман: а-а-а-а-а-а-а-а, б-б-б-б-б-б-б-а ж. б.
Кыдыров Абзий
Калдыбай менен Адыбай. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1962. – 40 б.
Мусаммат
Махмуд Кашкарлыктын “Түркий тилдер сөз жыйнагы” мына ушундай Мусамматтарды камтыйт.
Кыдыров Абзий
Баатырдын шапкеси. – Ф.: Кыргызокуупедмамбас, 1964. – 26 б.
Дөбөдөгү толгонуу. – Ф.: Кыргызстан, 1965. – 75 б.
Графикти көргөзүүнүн програмдык жабдыгы
Графикти көргөзүүнүн програмдык жабдыгы (Presentation Graphics Software - Программное обеспечене презентаций). Графикти көрсөтүү слайд (slides) деп аталган документтерди иштеп чыгууга мүмкүндүк берет, алардагы маалыматтарды топ адамадарга  көрсөтүү үчүн пайдаланат. Слайддар чоң мониторго же экранга чагылдыруу менен көрсөтүлөт. Графикти көрсөтүү аналитиктик графиктерден башка дагы көрсөтүүнүн кеңири элементтерин сунуш кылат. Графикти көрсөтүү пакеттери камтыган айрым элементтерге төмөнкүлөр кирет: Слайддардан сырткары графикти көрсөтүү програмдар пакеттери көрсөтүүлөр үчүн документтердин башка түрлөрүн түзүүгө мүмкүндүк берет. Аудитория үчүн экиден көп слайддарды камтыган реклам барактары түзүлөт. Көрсөтүү үчүн транспоранттык слайддар да иштелип чыгат жана ар бир баракты сүйлөп жаткан адам колдонот. Мындай слайддарда сүрөт жана слайдды талкуулоодо колдонулуучу каалагандай жазуулар болот. Слайддарды түзүү жана көрсөтүүнү жеңилдетүү максатында графикти көрсөтүүчү програмдар пакеттери колдонулат. Алар слайддарды иреттөөчү каражаттарды камтыйт. Слайдды иреттөөчү каражат экранга фотонун 35 мм түстүү слайддар жадыбалын көрсөтөт. Чычкан же башка орунду башкаруучу түзүлүштү колдонуп, слайддарды каалаган тартипте иреттеп койсо болот. Слайддар керектүү тартипте жайгаштырылгандыктан бирден көрсөтүлүп турат. Ар слайды көрсөтүү убакытысынын мөөнөтү орнотулуп коюлса, анда слайддарды автоматтык түрдө көрсөткөн режим пайдаланылат. Слайддардын көрсөтүү арасында атайын эффектерди киргизүүгө болот, мисалы, бир слайд акырындап жоголору менен экинчи слайд чыгарылат. Графикти көрсөтүүчү програмдык жабдыкты колдонуу менен профессионалдык сапаттагы көрсөтүүлөрдү эффективдүү түзүүгө болот. Графикти көрсөтүүнүн белгилүү пакеттерине Microsoft Power Point, Aldus Persuasion, Lotus Freelance Graphics жана Compel кирет.
Кыдыров Абзий
Турмуш күүсү. – Ф.: Мектеп, 1967. – 114 б.
Ала-Тоом. – Ф.: Мектеп басмасы, 1969. – 136 б.
Таянган тоом – мекеним. – Ф.: Кыргызстан, 1971. – 80 б.
Ишеним. – Ф.: Мектеп, 1972. – 72 б.
Эки дос. – Ф.: Мектеп, 1975. – 130 6.
Чактүш: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1980. – 123 б.
Мээрим: Тандалган ырлар, поэмалар, жомоктор. – Ф.: Мектеп, 1981. – 240 б. Туулган күн: Ырлар, табышмактар, жаңылмачтар, жомок, поэма. Ф.: Мектеп, 1985. – 128 б.
Күндөр: Ырлар, поэма. – Ф.: Адабият, 1989. – 112 6. Парыз: Ырлар жана поэмалар. – Б.: Адабият, 1991. – 176 б.
Окуганды үйрөнөм: Окуу китеп. – Б.: Айбек фирмасы, 1996. – 130 б.
Орус тилинде
Все – наоборот: Стихи. – Ф.: Мектеп, 1971. – 14 с.
Лирика. – Ф.: Кыргызстан, 1976. – 75 с.
Кто у нас молодец: Стихи. – Ф.: Мектеп, 1977. – 62 с.
Все - наоборот: Стихи. – Ф.: Мектеп, 1982. – 14 с.
Колокол: Стихотворения, сказки. – Ф.: Мектеп, 1983. – 83 с.
Веселая азбука: Стихи. – Ф.: Мектеп, 1984. – 20 с.
Доверие: Стихи. – М.: Дет. лит., 1987. – 31 с.
Башка элдердин тилдеринде
Последнее яблоко: Стихи. – Минск: Мастацкая литература, 1978. 17 с. – белорус.
КОТОРМОЛОРУ
Юхма М. Мальчик из Шоршел: Рассказы. – Ф.: Мектеп, 1978. – 84с.
Кононов А. В Смольном: Сб. рассказов о Ленине. – Ф.: Мектеп, 1980. – 15 с.
Мумин: П. Шестьдесят шесть золотых рук: Стихи. – Ф.: Мектеп, 1982. – 64 с.
Кононов А. В Смольном: Рассказы о Ленине. – Ф.: Мектеп, 1987. – 24 с.
Кылычев Абдырасул
АБДЫРАСУЛ КЫЛЫЧЕВ (1919–1951) - акын, котормочу, жазуучу.
Абдырасул Кылычев Тянь-Шань районунун Ак-Кыя айылында 1919-жылы туулган.
1939-жылы Фрунзедеги мугалимдер институтун, кийин Республикалык партиялык мектепти, 1942-жылы аскердик окуу жайын бүтүргөн.
Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу.
Мектепте мугалим, «Тянь-Шань правдасы», «Ленинчил жаш» гезиттеринин редакцияларында, Кырмамбаста иштеген.
Бочанка (Канырка куймасы)
Бочанка — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Канырка дарыясынын сол жээгинен 9,2 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Кылычев Абдырасул
«Ырлар» аттуу алгачкы поэтикалык жыйнагы 1949-жылы жарык көргөн. Элге кеңири тарап кеткен «Алмага», «Журтум, сага жаным курман», «Сармерден» ж.б. көптөгөн белгилүү лирикалык чыгармалардын автору. Көптөгөн орус акындарынын жана Г.Х.Андерсендин жомокторун кыргыз тилине которгон.
Бочанка (Канырка куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тура дарыясы Тагил дарыясынын куюлушунан Тагил дарыясы, Ница дарыясы жана Пышма дарыясы дарыяларын кошпогондо аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Кылычев Абдырасул
1942-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Бочанка (Канырка куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кылычев Абдырасул
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Кыргыз тилинде
Жаш акындар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1947. – 45-47 б.
Эне: Ырлар жана поэма. – Ф.: Кыргызстан, 1967. – 136 б.
Мурас: Ырлар жана поэма. – Ф.: Кыргызстан, 1980. – 140 б.
Орус тилинде
Антология кыргызской поэзии. – Б.: Кыргызстан-Сорос фонду, 2000. – 2-т. – 144 б.
Экологиялык тутум
Экологиялык тутум – заттар менен кубаттуулуктардын алмашуу жүрүмүндө айлана-чөйрөнүн табигый катыштарынын биригүү, туруктуу, өзара байланышкан, өзалдынча өнүгүүчү, өзалдынча жөнгө салынуучу жыйындысы. Ал табигый (баштапкы), жасалма (өзгөртүлгөн), уламалуу (кайрадан түзүлгөн) болуп бөлүнөт.
Бөксө Жол, Жайыл району
Бөксө Жол (Бөксө Жол ) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Жайыл районундагы айыл. Талды-Булак айыл округу курамына кирет.
Калкы
Калкы - 862 киши.
Покойница-Юнко
Покойница-Юнко — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кечь-Пель дарыясынын сол жээгинен 21 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Саадат атынын мааниси
Саадат (арапча Са'ада - سعادة) атынын мааниси - бакыт, таалай, ийгилик. Кээ бир улуттарда Сагадат, Саодат, Саидат, Саида деп айтылат. Арап өлкөлөрүндө эркек аты катары колдонулат - Саадат же Саид.
Белгилүү адамдар
Саадат Ногоева Саадат Акаева Ахмед Саадат Саадат Кадырова Саадат Абдуллаева Саадат Чокубаева
Ак-Булуң (Нарын району)
Ак-Булуң — Кыргызстандын Нарын облусунун Нарын районундагы айыл. Чет-Нура айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 309 киши (2009-жылы).
Үшүккө алдыруу
Үшүккө алдыруу — сууктун таасиринен дене тканынын жабыркашы.
Үшүккө алдыруу аба ырайынын ызгаардуу суугунда гана эмес, нөлгө жакын температурада да болушу ыктымал (өтө ным жерде узак убакыт болсо). Үшүккө алдырууга шамал, нымдуу аба, ным жана тар кийим, мээлей, мас абалында болуу, организмдин начарлашы түрткү берет. Көбүнчө кол-буттун манжаларын, мурун, кулакты үшүк алат.
Даражалары
Үшүккө алдыруу 4 даражага бөлүнөт:
Чаралар
Үшүккө алдырган адамды дароо жылуу бөлмөгө (температурасы 18—20°С) киргизип, жылыткыч коюп, ысык чай же кофе ичирүү керек. Үшүгөн колун, бутун жылуу сууга (температурасы 37° — 40°С) малып, тери кызарганча жана сезгичтиги калыбына келгенче сүртүп, анан таңып коёт. Үшүгөн жерди муз же кар менен сүртүүгө болбойт. Эгер үшүгөндөн кийин бир топ убакыт өтүп кетип, ыйлаакча пайда болсо, аны жылуулап таңып, врачка кайрылуу керек. Эгер кол же буттун көп жери, ошондой эле жалпы организм үшүсө ваннага түшкөн оң (37°Сден жогору эмес). Ваннанын ордуна денени арак же одеколон менен сүртүп, бүт денени укалап, жылыткыч коюп, ысык чай же кофе берсе да болот. Эгер дененин көп жерин үшүк алса же анын үчүнчү жана төртүнчү даражасы болсо, ошондой эле жалпы үшүп калса биринчи жардам көрсөтүп, жабыркаган адамды мүмкүн болушунча тез медициналык мекемеге жеткирүү зарыл. Үшүккө алдырган же өтө үшүп калган организм көпкө чейин суукка байымсыз болуп калат. Ошондуктан кайрадан суукка алдырбоо үчүн суук күндөрү жылуу кийинип,. сыз өтпөгөн бут кийим, жүн байпак жана башкалар кийүү сунуш кылынат.
Алдын алуу
Үшүккө алдыруунун алдын алууда денени чыңдоонун мааниси чоң.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Дрозофилалар
Дрозофилалар (Drosophila) - жемишчи чымындар тукумундагы уруу. Дене узундугу 3,5 ммге чейин. Бүт жер жүзүндө 1 миңдей, КМШ өлкөлөрүндө 25 түрү бар, бардык жерде, айрыкча тропикте кеңири тараган. Көбүнчө мөмө, жемиш, жашылча сакталуучу жайларда кездешет. Личинкасы өсүмдүктөрдүн калдыктарында өөрчүйт. Америкалык илимпоз Т. Морган дрозофиланын лабораториялык шартта тез көбөйүп, айрым түрлөрү түпкү тегиндеги белгилерин даана сактарын аныктаган. Ошондон кийин дрозофила генетиканын объектисине айланган. Дрозофила менен мутагенез процесси изилденип, эксперименттик биринчи мутация алынган.
Вегетативдик гибриддештирүү
Вегетативдик гибриддештирүү (аргындаштыруу) - кыйыштырылган өсүмдүктүн бири-бирине таасир берүү кубулушу. Бул кубулуш Ч. Дарвиндин, Л. Бёрбанктын эмгектеринде каралган. Жемиш бактарынын жаңы сортторун чыгарууда В. И. Мичурин кыйыштырылган компоненттердин өз ара таасирин пайдаланган жана багбанчылыкта кеңири колдонулуучу ментор ыкмасын иштеп чыккан. Кыюу асты менен кыюу үстүн өз ара канчалык көп түрдүү болбосун, негизинен эки симбионттун азыктанышынын өзгөрүшүнө алып келет. Мында негизги түрдүк белгилери, генотиптик касиеттери өзгөрүлбөстөн сакталып калат. Ал эми мал чарбасында порода арасында жыныс бездерин же зиготаны көчүрүп жайгаштыруу, канды же анын курамындагы компоненттерди алмаштырып куюу, жаныбарлардын кан жүрүү жана лимфа системасын же алардын эмбриондорун бириктирип жаңы “гибрид” малды алуу, В. г. деп аталат. Айрым окумуштуулар мындай жол менен алынган малдын гибрид экендигин танат.
Microsoft Windows
Microsoft Windows, же жөн эле Windows — Microsoft компаниясы тарабынан иштелип, базарга алып чыгарылган жана сатылган графикалык операциялык системалардын үлкөн биримдиги. Ал операциялык системалардын бир нече үй-бүлөсүнөн турат. Алардын ар бири эсеп өнөр-жайынын белгилүү бир багытын IBM PCге ылайыктуу түзүлүш менен байланышкан операциялык система (OS) менен камсыздайт. Иштеп жаткан Windows үй-бүлөсүнө Windows NT жана Windows Embedded кирет; буларга бутактама биримдиктер кириши мүмкүн. Мисалы, Windows Embedded Compact (Windows CE) же Windows Server. Ишин токтоткон Windows үй-бүлөлөрүнө Windows 9x, Windows Mobile жана Windows Phone кирет.
Microsoft 1985-жылдын 20-ноябрында Windows деп аталган операциялык чөйрөнү сунуштаган. Бул графикалык колдонуучу интерфейсине (GUI) болгон кызыгуунун өсүшүнө жооп катары чыккан MS-DOS үчүн графикалык операциялык система кабыгы болгон. Microsoft Windows 1984-жылы киргизилген Mac OSтон ашып, дүйнөнүн жеке компүтерлер (PC) базарында 90 пайыздан ашыгын ээлеп, үстөмдүк кылып калган. Apple компаниясы Lisa жана Macintosh сыяктуу продукцияларында ишке ашырылып жаткан GUI өнүктүрүүдөгү ачылыштарына Windows адилетсиз кол салып жатат деп эсептей баштаган (акыры 1993-жылда сот Microsoft команиясынын пайдасына чечкен). PCлерде Windows дагы эле абдан популярдуу операциялык система болуп саналат. Ошондой болсо да, Android смартфондордун сатылышы массалык түрдө өскөнүнө байланыштуу 2014-жылы Microsoft жалпысынын операциялык система базарынын көпчүлүк бөлүгүнөн кол жууп, ал Androidге өтүп жатканын мойнуна алган. 2014-жылы сатылган Windows түзмөктөрдүн саны Android түзмөктөрдүкүнө караганда 25 пайызга аз болгон. Бирок бул салыштыруу толугу менен байланыштуу деле болбошу мүмкүн, анткени эки операциялык система негизинен эки башка платформаларга багытталган. Ошентсе да, Windows серверин колдонуу саны (атаандаштарына салыштырмалуу) базардагы үлүштүн үчтөн бирин көрсөтөт. Бул сатып алып пайдаланган колдонуучулардын саны менен бирдей.
2016-жылдын сентябрына карата PC, планшеттер, смартфондор жана кыналган түзмөктөр үчүн Windowsтун эң акыркы версиясы Windows 10 болуп саналат. Сервердик компүтерлер үчүн акыркы нускасы Windows Server 2016 болуп эсептелет. Windowsтун адистештирилген версиясы Xbox One видео оюн консолунда иштейт.
Кудайбергенова Зарыл
Кудайбергенова Зарыл Шырдакчы жана саймачы. 1936-ж. Жумгал районундагы Багашан айылында төрөлгөн. Азыр Сокулук районундагы Күнтуу айылында жашайт. Бишкектеги кооперативдик техникумду бүтүргөн. Соода тармагында эмгектенет. Узчулуктун башатын энеси Жоомарт кызы Зуурабүбүдөн (Ак-Талаа району, Ак-Кыя айылы) алган. Керебетке тарткыч, терезе пардоо, кийим жапкыч, сүлгү өңдүүлөрдү жөрмөмө сайма, көптүрмө сайма, басма сайма, таңдай сайма аркылуу гүлдүн, куштардын, айбанаттардын, чөптүн, бак-дарактардын сүрөттөрүн чебер түшүрүү менен сайып, саймачылыгын баштаган. Узчулук чеберчилиги кийиз буюмдарынан даана байкалат. Шырдактарында жалпы оюмду ортолукка эндүү алып, жазыраак көрсөтүп, анын аламычын толкундата алып, «салбай оюмга» көбүрөөк назар таштайт. Шырдакты, ала кийизди өздөштүрүүдө сары-кара, сары-жашыл, жашыл-кызыл түстөрдү бири-бирине жупташтырат, мында кара-ак өң аламыч үчүн чечүүчү орунга чыгат. Ошондо жээк оюму «жарым кыял оюму», жагалмай канаттанып, аламычы «ит куйрук оюму» менен ачылып, бир буюмдагы төрт такта оюму «бычак учу» аркылуу бөлүнүп, «карга тырмак оюму», «мүйүз оюмдары» ичтен-сырттан айкалышып турат. Анын ала кийизине түшкөн көркөм каражаттар живопистик маанайда чечилип, үч-төрт түс бири-бирине сиңип кеткендей баамдалат. Зарыл көбүнчө кыздын себине узанат. Кыздары Гүлайымды, Маалайбүбүнү, келини Керимди узчулукка нускалоодо.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Үкүбаева, Лайли
Үкүбаева Лайли (1947-ж. Кочкор району) – филология илимдеринин доктору, профессор (2001). 1970-ж. КМУнун филология факультетин артыкчылык диплому менен аяктаган. “Чыңгыз Айтматовдун чыгармаларында мүнөз түзүү өзгөчөлүгү” – деген темада кандидаттык диссертация (1970), “Чыңгыз Айтматовдун поэтикасы жана кыргыз элдик фольклору” (2001) – деген темада докторлук диссертациясын коргогон. Эл аралык коомдук Айтматов академиясынын академиги, Эл аралык Айтматов клубунун адабият, көркөм өнөр жана маданият жаатындагы эл аралык сыйлыгынын ээси (2003). Ал 70тей аталыштагы ил. изилдөөчүлүк, ил. методикалык, адабий сындагы жарыяланган эмгектердин автору. Алардын ичинде бир нече монографиялары “Чыңгыз Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү” (1984), “Художественное мастерство раннего творчество Ч. Айтматова” (1999), “Адам дүйнөсү көркөм образда” (1994), “Азыркы кыргыз адабиятынын арымы” (1995), “Чыңгыз Айтматовдун адабий-эстетикалык көз карашы” (2000), “Чыңгыз Айтматов жана фольклор” (2000) жана “Чыңгыз Айтматов: эстетика жана улуттук негиз” (2004) аттуу монографиялары бар.
Кандидаттык диссертациянын негизинде жарык көргөн “Ч. Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү” деп аталган биринчи китебинде Үкүбаева Ч. Айтматовдун алгачкы аңгемелеринен тартып “Деңиз бойлой жорткон Ала-Дөбөт” повестине чейинки чыгармаларындагы жазуучунун көркөм мүнөз түзүү чеберчилигин эволюциялык планда адабий-илимий изилдөөгө алат, адабиятчы “Мүнөз проблемасы – бул дайыма көркөм чеберчилик проблемасы” деп белгилейт. Көркөм мүнөз түзүүдө сюжеттик, композициялык элементтер жазуучу тарабынан кандай чеберчилик менен колдонулгандыгы конкреттүү мисалдардын негизинде терең тандалган. Эмгекте сюжет маселеси мүнөздү түзүүчү, уюштуруучу, ачуучу каражат катары каралат.
Үкүбаеванын кийинки “Ч. Айтматов: эстетика жана улуттук негиз” деп аталган көлөмдүү монографиясы адабиятчынын Айтматов таануу багытындагы илим жана билим берүүчүлүк көп жылдык түйшүктүү эмгегинин жыйынтыгы, жемиши. Андан залкар жазуучу Ч. Айтматовдун чыгармачылыгы анын макала, маектериндеги адабий-теориялык, адабий-сынчы көз караштары менен органикалык биримдикте каралып, илимий жыйынтыктар чыгарылган. Ч. Айтматовдун чыгармачылыгына байланыштуу монографиялык изилдөөлөр жана көптөгөн макалалар Үкүбаеванын адабий изилдөөчүлүк ишмердүүлүгүнүн басымдуу тарабын түзүү менен Айтматовтаануу илимине өзүнүн зор үлүшүн кошуп турат. Үкүбаев өзү эле кыргыз адабиятынын: поэзия, проза, драматургия жанрындагы өнүгүүсүнө, жаңылыктарына активдүү аралашып С. Эралиев, Н. Байтемиров, Н. Жүндүбаева, С. Акматбекованын чыгармачылыгы, кыргыз прозасынын 60–70-жылдардагы өнүгүшүн негизги тенденциялары жана башкалар маселелер туурасында, илим, илимий-методикалык жыйнактарда үзгүлтүксүз жарыялап келет. Үкүбаева жогорку окуу жайларынын студенттери үчүн окуу куралы катары сунушталган “Кыргыз акындарынын чыгармачылыгы” (1988, 1992) аттуу китепке Ы. Шайбеков, А. Жутакеев, Т. Талканбаевдин чыгармачылыгы жөнүндө портреттик бөлүмдөрдү жазган.
Ильчигүл (Миякин району, Башкыртстан)
Ильчигүл — Башкыртстандын Миякин районундагы айыл, Ильчигул айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 631 киши. Почта индекси — 452089, ОКАТО коду — 80244828001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Үлгү ырлары
Үлгү ырлары – элдик оозеки адабиятта жана ырчылар поэзиясында кеңири тараган дидактикалык чыгармалар. Жанрдык белгиси боюнча санат-насыят, терме ырларына жакын, а түгүл алар биригип, бири-биринин структурасына сиңишип да кетет. Айырмасы үлгү ырларында төкмө акын же аткаруучу бул чыгармасында элге түздөн түз кайрылат, кандай жүрүш-туруш жакшы, кайсынысы жаман экенин ачык айтат, жакшы адептик эрежелерден үлгү алууга чакырат. Үлгү ырлары өтө таланттуу ырчылар тарабынан гана чыгарылган (Жеңижок, Эшмамбет, Токтогул, Барпы жана башкалар) Мисалы,
Эчкинин көркү – төл менен, Эгиндин көркү – жер менен, Эликтин көркү – төр менен Эр-жигит көркү – эл менен. Булбулдун көркү гүлдө бар, Ырчынын көркү үндө бар, Ак шумкар учса асманга, Амалың болсо үндөп ал!
Кичи Быгат (дарыя)
Кичи Быгат — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Мисс дарыясынын оң жээгинен 24 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ача куйруктуулар
Ача куйруктуулар (лат. Dicruridae) —  таранчы сымалдуу чымчыктардын бир тукуму, булардын бир нече түрлөрү жана уруулары бар: үрпөк ача куйрук (лат. Dicrurus hottentotus), узун ача куйрук (D. paradiseus), кара ача куйрук (D. macrocercus), кадимки ача куйруктар (уруу) (Dicrurus), папуас ача куйруктары (уруу) (Chaetorhynchus).
Чач
Чач, түктөр. Адамдын бүт денеси (алакан, таман, эринден башка) түк менен капталган.
Бөлүнүшү
Түк узун жана кыска болот. Чач, сакал, мурут, колтуктагы жана жыныс органдарынын тегерегиндеги жүн — узун, кирпик, каш — кыска. Ал эми майда түк бүт денени каптап турат.
Жайгашылган жери
Чачтын теринин үстүнө чыгып турган бөлүгү — өзөгү, териде жайгашкан бөлүгү тамыры болуп эсептелет. Чачтын тамыры ач. түбүнө бекийт. Чачтын кыймылы жылма булчуңдарга байланыштуу болуп, бул булчуңдар май бөлүп чыгаруучу бездерди коргоп турат. Чач тамыры менен түбү биригип чач фоликуласында жайгашат, ал кан тамырлар жана нерв талчалары менен жабдылган. Кайсы жерде жайгашкандыгына карабастан алардын өсүү процесси окшош. Чач тери астында жайгашкан тамырынан өсөт. Тамыры кан тамырлар аркылуу өзүнө керектүү азык заттарды алып турат.
Структурасы
Чачтын негизги структурасын белоктуу мүйүз катмар зат — кератин түзөт. Анын түсү, аны боёп туруучу пигмент — меланинге байланыштуу. Жаш улгайган сайын пигмент азайып, чач агаруу байкалат. Пигменти такыр жок Чач да кезигет (альбинизм). Чач түбүндөгү клеткалардын көбөйүүсүнүн натыйжасында өсөт. Адам денесинин ар кайсы жериндеги түктөрдүн өсүү ылдамдыгы ар башка. Орточо эсеп менен дени соо адамдын чачы 1 айда 1 смче өсөт. Ар бир тал Чачтын өсүү мезгили бар, андан кийин ал түшөт. Чач 50 жашка чейин жакшы өсөт. Чач дайыма өлүп жана түшүп турат. Өлгөн Чач башты жууп же тараганда оңой түшүп, ордуна жаңысы өсүп чыгат. Чачтын көп түшүшү көбүнчө ооруга, анын ичинде жугуштуу, көпкө созулган өнөкөт ооруларга, ошондой эле Чач түбүндөгү бездеринин функциясына байланыштуу.
Чач оорулары
Май безинин функциясынын бузулушу Чачты өзгөртүү менен териде майлуу же кургак какачты пайда кылат. Ал себорея оорусунун белгилеринин бири. Чачтын өсүү жана алмашуусунун бузулушу ар кандай себептерге байланыштуу болуп, чачтын түшүшүнө же тескерисинче, өтө жайылып өсүп кетишине (к. Гипертрихоз) алып келиши мүмкүн. Оор жана тар баш кийим, кеп чачты такай кийип жүрүү Чачтын түшүшүн күчөтөт. Ачык тийген күндө, күн суукта да баш кийимсиз көпкө жүрүүгө болбойт, себеби Чач кургап, сынат жана түшөт, ал эми төмөнкү температура теринин үстүңкү кан тамырларын кысып, Чачка керектүү азык заттын келиши азаят. Сакал, мурутту туура эмес алганда түк кайрылып калып, этке кире өсөт да, сезгенүүнү пайда кылат. Кээ бир теринин мите козу карын ооруларында (микроспория, трихофития, таз) Чач жабыркап, анын структурасы бузулат. Чачтын бардык ооруларында врачка кайрылуу зарыл.
Чачты күтүү.
Башты ысык суу (агын суу жакшы), жаан суусу же кайнак суу менен жууган жакшы. Суу шор болсо, жумшартуу үчүн ага ичилүүчү соданы (1 л сууга /г чай кашык) кошсо болот. Кургак Чачты 7 — 10 күндө, майлуу Чачты 5—7 күндө бир жолу жууш керек. Майлуу Чачты тез-тез жууй берүү май чыгаруусун күчөтүшү мүмкүн. Чачты жууганга «Детское», «Спермацетовое», «Любимое», «Косметическое» жана Чачка ылайык шампунь колдонулат; кир самын менен жууганга болбойт. Самындын көбүгүн башка жай, тегерете сүйкөп жууш керек. Чачты чайкаган сууга уксус же лимон ширесин (1 л сууга 1 аш кашык) кошуп койсо, Чач жылтырап, үлпүлдөп турат. Сары Чачты ромашканын тундурмасы менен чайкаса жылтырап калат. Кургак Чачты майлуу самын («Спермацетовое», «Ланолиновое», «Косметическое») жана кургак Чач үчүн шампунь менен жууса жакшы; самын ордуна айран же жумуртканын сарысын колдонсо болот. Айранды башка сыйпап, жоолук салынып, 10—15 мин. өткөндөн кийин ысык суу менен таза жууйт; 1—2 жумуртканын сарысын (агынан бөлүп) суу куюлган дагарага куюп, аралаштырып, Чачты жууп, артынан ысык суу менен чайкайт. Чачты жумшак сүлгү менен аарчып кургатуу керек. Жоолук салынуунун кереги жок. Кургак Чачка жуурдан бир нече саат мурда өсүмдүк майын сыйпап койсо жакшы. Кыска чачты түбүнөн, узун чачты учунан баштап тарайт. Кургак Чачты этияттап, кесек жана мокок тиштүү тарак менен тароо керек. Щётка менен тараса, жакшы тазаланат жана Чач учуна чейин майланып, баштын терисинде кан айлануу жакшырат. Щётка катуу, бирок тытып кетпегендей болгону оң. Бирөөнүн тарагы менен щёткасын пайдаланууга болбойт.
Чачты боёо үчүн өсүмдүк боёкторун — хна, басма, көк жаңгактын, пияздын кабыгын колдонуу керек. Химиялык боёктордон Гамма, Риолдун зыяны аз. Каш, кирпиктерди түшүрбөй сактоо үчүн щётканы кастор майына (бир нече тамчы А витаминин кошуп койгон оң) малып, көз сурмасын жеңил массаж жасоо сунуш кылынат. Майды көзгө түшүрбөй, өтө этият жасаган оң. Күн карама, вазелин, зайтун майы да кирпикти жумшартып, өстүрөт. Боёлгон каш, кирпикти түн ичинде жууп салуу керек. Ушул учурда суу менен самындап жууган жарабайт, себеби көздүн тегереги кургап, бырыш түшүп кетет. Ошондуктан өсүмдүк майы, майлуу бет май же жылуу суу менен тазалайт.
Чач узартуу
Кыргызча чач узартуу ыкмасы. Бул технология эксперт бир тал ок атуучу курал колдонот турган жагдай: стиракс дүлүктүрүү, камтыйт.
Чачтын түшүүсу
Чачтын кескин суюлушу же баштын айрым жеринин (же бүтүндөй) такырланышы. Кары кишилерде Чачтын түшүүсү алардын жаш өзгөчөлүгүнө жараша теринин өзгөрүлүшүнө байланыштуу жана чачтын агаруусу сыяктуу эле физиологиялык көрүнүш. Эрте Чачтын түшүүсү бардык эле курактагы адамдарда кезигет. Ал өзгөчө ден соолуктун бузулушуна байланыштуу болот. Мында чач, каш, кирпик, сакал, мурут жана колтук жүндөрү түшөт. Мындай Чачтын түшүүгө негизинен себорея оорусу себеп болот. Өзгөчө балдарда айрым жугуштуу оорулардан (сасык тумоо, безгек, дизентерия жана башкалар) кийин, витамин жетишсиздигинде (өзгөчө А, С, В1, В6), ичеги-карын, боор, калкан бездин, нерв системасынын өнөкөт ооруларында байкалат. Өтө чарчоодо, уйку качууда, окуучуларда экзамен учурунда чач күчөп түшөт. Аялдарда чачты катуу тартып байлаганда, чачты асемдеп тараганда чач көбүрөөк түшөт. Эркектерде эрте Чачтын түшүүсү көп байкалат, адегенде маңдай жана төбө чачы, кийинчерээк чачынын баары түшөт. Мындай Чачтын түшүүсү көбүнчө бир туугандарда байкалат жана баш терисинин тукум куума өзгөчөлүгүнө (калыңдыгы, кан менен камсыз болушу) байланыштуу болот. Айрым учурда чач тегерек болуп такырайып түшөт. Ага нерв, эндокрин системасынын бузулушу, организмдин жалпы уулануусу (тиштин чириши, тонзиллит, гайморит жана башкалар өнөкөт инфекциядан) себеп болот. Анда капысынан 15—20 тыйындын көлөмүндөй тегерек так байкалат. Такыр жер улам чоңоёт. Айрым учурда чачтын баары түшүп, баш бүт такыраят. Оорунун мындай формасы өнөкөт түрүндө өтөт жана оңой менен айыкпайт. Айрым учурда дарыны узакка пайдалануудан, чачты туура эмес күтүүдөн да чач түшөт.
Оорунун алгачкы белгилери билинери менен врачка кайрылуу керек. Дарылоо Чачтын түшүүсүнүн себебине жараша жүргүзүлөт. Адатта Чачтын түшүүгө себеп болгон негизги ооруну таап дарылаганда чач калыбына келип өсө баштайт. Жеткиликтүү, витаминдүү (өзгөчө А, С, В) тамактануу, ден соолукту чыңдоо, убагы менен сейилдөө, таза абада эмгектенүү, чачтын калыбына келүүсүнө, туура өсүүсүнө түрткү берет.
Кесиптик шампунь
Кесиптик каражаттар эки жолу локондорго колдонулат. Биринчи нан булгануулар тазаланышы камсыз кылат, ал эми экинчиси – өзү сактоо жана тамак-аш.
Воргэ-Польморгаль-Кы дарыясы
Воргэ-Польморгаль-Кы — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Польморгаль-Кы дарыясынын оң жээгинен 54 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 27 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Дронттор
Дронттор (лат. Raphidae) — көгүчкөн сымалдуу куштардын кырылып калган бир тукуму.
Шабданов Масалбек
Шабданов Масалбек Бакай-Ата районунун Үрмарал колхозунун Маданият айылында 1944-жылы 26-октябрда туулган.
Эмгек жолун 1957–1964-жж. Үрмарал колхозунда чабан болуп иштөөдөн баштаган. 1968–1970-жж. ошол эле колхоздун комсомол уюмунун катчысы, 1970–1971-жж. Талас райондук комсомол комитетинин уюштуруу бөлүмүнүн инспектору, 1972–1974-жж. Үрмарал колхозунун комсомол комитетинин катчысы болуп иштеп жүрүп, 1974-жылы СССРдин 50 жылдыгы атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин аяктаган.
1975–1977-жж. Ташкендеги КПСС БКнын жогорку партиялык мектебин бүтүрүп, 1977–1979-жж. Ленинполь райондук Аткаруу комитетинин маданият бөлүмүнүн башчысы, 1979–1981-жж. райондук «Айыл Жарчысы» гезитинин бөлүм башчысы, 1981–1990-жж. Үрмарал колхозунун профкомунун төрагасы, 1990–1991-жж. райондук Кеңештин уюштуруу бөлүмүнүн башчысы, 1991-жылы Бакай-Ата райондук «Айыл Жарчысы» гезитинин башкы редактору болуп иштеген. Бакай-Ата районунун Ардагерлер кеңешинин төрагасы, райондук диний иштердин жетекчиси, “Кыргыз тил” коомунун төрагасы сыяктуу коомдук иштерди аткарып келет.
Жүздөгөн макалалардын, публицистикалык ой толгоолордун автору.
СССРдин 4 медалы, Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңешинин Президиумунун Ардак грамотасы, КПСС БКнын, ВЦСПСтин, ВЛКСМдин, райондук, облустук комитеттеринин 20 Ардак грамоталары, Талас облусунун 60 жылдык медалы, СССР ВДНХсынын күмүш медалы менен сыйланган.
2006-жылы «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер», 2007-жылы «Кыргыз Республикасынын өзгөчө эмгек сиңирген ардагери» деген наам-дарга татыктуу болгон.
1996-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Көрүндүк. – Ф., 1988.
Күн кечүүсүндөгү кездешүүлөр. – Б.: Бийиктик, 1995.
Бакай-Ата таланттары. – Талас, 1998.
Кайыптар аралында. – Б.: Бийиктик, 2000.
Жүрөктөгү жазуулар. – Б.: Бийиктик, 2007.
Кайыптар аралында. – Б.: Бийиктик, 2007.
Абдуллаев, Бекболот Мирланович
Абдуллаев Бекболот - жаш кыргыздын акын-жазуучусу, активист, жаш лидер, спикер, ишмер Жаш жазуучунун чыгармачылык жолу айылда жүргөндө башталган. Кай бир басма сөзгө берген маегинде "Мен акын-жазуучу болом деп ойлогон эмесмин. Бул өнөр менде бар экенин билген да эмесмин" деп өткөн. Айылда жүргөн күндөн баштап ыр жазууга эргүү келип калган дейт. Бирок үй-бүлөсүндө Жазгуль Калматова аттуу  эжеси да ыр жазганы шыктуу болгон. Бекболот Абдуллаев айылда жүрүп алгач "Классташ" гезитине өзүнүн ырларын чыгара баштаган. Бир жыл өтпөй "Классташ" гезитине маек берип, баш бетин кооздоп чыккан. Жазуучунун өзү тушоосун кесилген күнүн ошол маек берген күнү деп эсептейт. Андан кийин Базар-Коргон районуна келип, соц тармактарга "Патриот жигит" деген ат менен жашыруун чыгып. "Тагдыр барактары", "Казак, кыргыз достугу" атуу повесть, аңгемелерин жазган. Бирок ал убакта Бекболот такшала элек болгондуктан чоң сынга кабылган. Соц тармак колдонуучулары жаш жазуучунун жаш өзгөчөлүгүн билбегендигинен сындоого өтүшкөн. Кийин жазуучулукту токтотуп, 2 ай бою ыр менен алектенип, "Күндөлүк" аттуу бөбөктөргө арналган ырлар жыйнагын чыгарган.
Бекболот Абдуллаев устазы Жыпар Исабаеванын ырларын, китептерин окуп, ага окурман болгон. Көп өтпөй Жыпар Исабаева Бекболотко устаздык кылып, 1 айдан кийин кайра чыгармачылыкка аттанды. 2019-жылы Жыпар Исабаева социалдык баракчасына Бекболот Абдуллаевди шакиртим деп жарыялап, "Мени менен үзөнгүлөш жазып калды" деп мактап өткөн. Анын "Айымкан" атуу повести азыр коомчулук арасында таанымал адабий чыгармалардын бири. Кийин Бекболот чоң атасы Калматов Абдулла Калдаровичтин урматына каймана атын "Абдулла-Бек" деп койгон. Бирок кайра окурмандар тарабынан өз атына өтүлүүшү сунуш кылынып, "Бекболот Абдуллаев" деп, өз аты менен жаш жазуучу болуп калды.
2020-жылы IWORK фриланс-сервисин негиздеген. 2020-жылы февраль айынан баштап IREAD кайрымдуулук кызматын негиздеп, аны иштетип келет.
Вектор ариби
Вектор ариби (Vector font-Векторный шрифт). Математик моделинин жардамы менен чагылдырылган арип болуп эсептелет, анда ар тамга чекиттерди туташтырган сызыктардын тобу менен аныкталат. Вектордук ариптерди каалагандай өлчөмдө же пропорцияда масштаптоого болот.
Колдонулган адабияттар
ru Векторный шрифт
Трансляция
Трансляция (лат. translatio-ташуу) - амин кислота аминоацил РНКнын молекуласынын полипептид чынжырына ташышын билдирет. Акырында атайын белоктун молекулалары клетканын рибосомасында синтезделинет. Организмдеги амин кислотараы талары кээ бир учурда түрдүү өзгөрүштөргө дуушар болушат: дезаминдешүү, декарбоксилдешүү, кайра аминдешүү.Амин кислоталар дезаминдешкен учурда кеток-талар м-н аммияк пайда болот.
Экологиялык укук (жаратылыш байлыктар укугу, жаратылыш коргоо укугу)
Экологиялык укук (жаратылыш байлыктар укугу, жаратылыш коргоо укугу) – жаратылыш байлыктарын коргоо жана өнүмдүү пайдалануу боюнча мамилелерди жөнгө салуучу юридикалык ченемдердин жыйындысын билдире турган КР укук тармагы. Э. у. курамына административдик, каржы, кылмыш-жаза, жарандык, жер ж. б. укук тармактары кирет. Э. у. өзалдынча тармак катары жакындан тартып гана, т. а. 1980-жылдардын аягынан, 1990-жылдардын башынан тартып карала баштады. Тийешелүү илим тармагы менен окуу сабагы да Э. у. аталат.
Түндүк Казакстан облусу
Түндүк Казакстан облусу - Казакстандагы адм.-айм. бирдик.
1936-ж. 29-июлда уюшулган. 1997-жылдан азыркыдай аталат. Аянты 97,7 миң км2 (өлкөнүн аянтынын 3,6% и). Калкы 583,6 миң (2013); элинин негизин орустар (50,4%) менен казактар (33,3) түзөт. Ошондой эле украин, немис, поляк, татар ж. б. улут өкүлдөрү да жашайт. Орт. жыштыгы 1 км2те 6 киши. Адм.айм. жактан 13 районго, 1 шаарга бөлүнөт. Адм. борбору - Петропавловск ш. Облуе Казакстандын түндүгүндө жайгашып, Батпыш Сибиръ туздугущп түштүк бөлүгүн, Казак Сары-Аркасынът бир бөлүгүн ээлейт. Климаты кескин континенттик. Кышы суук жана узак. Жайы салыштырмалуу жылуу. Январдын орт. температурасы -18,6°С, июлдуку 19°С. Жылдык жаан-чачыны 350 мм (анын 80-85% и жылдын жылуу мезгилинде түшөт). Кар 5 айга жакын жатат (ноябрдан апрелге чейин). Аймагынын 8%ин токой ээлейт. Негизинен ак кайың өсөт.
Дарыялары өтө аз, көпчүлүгү жазында ташкындап, жайында тартылат. Обдун алабына кирет. Облустун эн четки батышынан Ишим д. агып өтөт. Майда көлдөр көп кездешет. Жери кара топурактуу. Тулан чөптөр өсөт. Сары-Арканын түндүк капталдарында карагай, кайың токойлору бар. Чарбасынын негизин айыл чарба түзөт. Өнөр жайында айыл чарба сырьёлорун кайрадан иштетүүчү, тамак-аш (ун тартуу, эт, май, быштак, сүт, спирт), металл иштетүү, курулуш материалдары, кийим тигүү ишканалары бар. Дан эгиндери (жаздык буудай), таруу, кара күрүч ж. б. эгилет. Бодо мал, кой, эчки, чочко, жылкы асыралат. Климаттык Боровой (кымыз менен дарылоочу) курорту иштейт.
Рошэл Парк (Нү-Жерси)
Рошэл Парк (Нү-Жерси) (Rochelle Park) — Нү-Жерси штатынын Берген округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5530 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 34-63990.
Балтатумшуктар
Балтатумшуктар — мукур чымчыктардын бир тобу, буларга төмөнкү түрлөр кирет: арча балтатумшугу (лат. Mycerobas carnipes), кызыл төш балтатумшук (Hedymeles virginianus), кадимки балтатумшук (Coccothraustes coccothraustes), кара баш ири балтатумшук (Eophona personata), кара баш кидик балтатумшук (E. migratoria).
Фолликулстимуляциялаган гормон
Фолликулстимуляциялаган гормон (ФСГ) – гликопротеид, молекулалык салм. 30000. ФСГ жыныс гормондорунун ишин көзөмөлдөйт. Фолликулстимуляциялаган гормон ургаачы жаныбарлардын жумурткалыктарында фолликулалардын санын өстүрүп, уруктануунун деңгээлин жогорулатат. Мис., ФСГ балыктын санын көбөйтүүдө колдонуучу препарат.
Бад-Виндсхайм
Бад-Виндсхайм - Германиянын Бавария Жериндеги тарыхый шаар, курорт. Нойштадт-на-Айше-Бад-Виндсхайм районуна карайт. Орто Франкония административдик округуна тиешелүү. Калкы –11 811 киши (2010-ж.). Аянты – 78.26 км2
Эдгар Аллан По
Эдгар Аллан По (англ. Edgar Allan Poe; 1809-жыл 19-январь — 1849-жыл 7-октябрь) — америкалык жазуучу, редактор жана адабий сынчы болгон. По поэзиялары, кыскача аңгемелери, айрыкча, сыйкыр жана түнөргөн жомоктору менен таанымал. Ал Америка Кошмо Штаттары менен жалпы эле Америка адабиятындагы романтизмдин борбордук жүзү деп кеңири кабыл алынып келет жана өлкөдөгү кыскача аңгеме жазган эң алгачкы ишмерлердин бири делет. По негизинен фантастикалык детектив жанрынын ойлоп табуучусу деп кабыл алынат жана андан ары илимий фантастикалык жанрдын жаралышына да салымын кошкон. Ал өз жашоосуна бир эле жазуучулук менен алектенип акча табууга аракет кылган эң алгачкы таанымал америкалык жазуучу болгон, натыйжада ага материалдык жактан оор турмушту жана ишмердикти баштан өткөрүүгө туура келген.
Өмүр таржымалы
По көңүлүн прозага буруп, кийинки бир нече жылда адабий журналдарда жана мезгилдүү басылыштарда иштеп, өзүнүн адабий сын стили менен белгилүү болгон. Жумушу аны Балтимор, Филаделфия жана Нью-Йорк шаарларына көчүп барууга мажбурлаган. 1836-жылы Ричмонддо ал өзүнүн 13 жаштагы жээни Виржиния Клеммге үйлөнгөн. 1845-жылы январда По заматта ийгиликке жеткен "Карга" (анг. Raven) поэмасын басып чыгарган. Анын аялы китеп жарык көргөндөн эки жылдан кийин кургак учуктан көз жумган. Ал бир топ жылдар бою өзүнүн The Penn (кийинчерээк The Stylus деп өзгөртүлгөн) аттуу журналын чыгарууну пландап жүрүп, бирок ал ишке ашканга чейин эле дүйнө салган. По 40 жашында 1849-жылдын 7-октябрында Балтимордо каза болгон; анын өлүмүнүн себеби белгисиз бойдон калганы менен алкоголдук ичимдиктерге, мээ тыгынына, холерага, маңзатка, жүрөк ооруларына, кутурмага, өзүн-өзү өлтүрүүгө, кургак учукка жана башка илдеттерге байланыштырылып жүрөт.
По жана анын чыгармалары Америка Кошмо Штаттарындагы жана дүйнө жүзүндөгү адабиятка жана ошондой эле адистештирилген багыттар космология менен криптографияга өз таасирин тийгизген. По жана анын эмгектери адабият, музыка, кино жана теледе, жалпы эле элдик маданиятта орду бар. Бүгүнкү күндө ал жашап өткөн үйлөр музейге айланган. Американын детектив жазуучулар уюму аталган жанрда жыл сайын өзгөчөлөнгөн чыгармага "Эдгар" сыйлыгын тапшырып келет.
Жетелемени
Жетелемени (бүчүрү бар бутакты) энелик өсүмдүктөн ажыратпай, жерге ийип топурак менен көөмп коюп, тамыр байлап өсүп чыккандан кийин энелик өсүмдүктөн ажыратып, өзүнчө отургузат. Жетелемелери аркылуу сирень, шилби, дан куурай, калина жана башка көп өсүмдүктөр көбөйөт. Калемчелеринен көбөйтүүдө өсүмдүктүн белгилүү шартта тамыр байлооого (сабак, жалбырак) же бүчүрлөөгө, (тамыр) жөндөмдүү бөлүктөрү пайдаланылат. Сабак калемчелери менен жүзүм, карагат, тал, жасмин, тамыр калемчелери менен дан куурай, алма жана башка көбөйтүлөт. Жалбырак калемчелери менен да көбөйүүчү өсүмдүктөр бар.
Вагиль (дарыя)
Вагиль — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тавда дарыясынын сол жээгинен 650 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 117 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Эски султанбек (Дюртюлин району, Башкыртстан)
Эски султанбек — Башкыртстандын Дюртюлин районундагы айыл, Такарлик айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 555 киши. Почта индекси — 452320, ОКАТО коду — 80224843006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Хайку
Хоккунун (хайку) тарыхы
Хокку, же хайку – япон поэзиясындагы үч саптуу, уйкашпаган, лирикалык чакан ыр. Танка деген ыр формасынын алгачкы үч сабын элестетет. К. Танка. "Хокку" сөзү (яп. 発句, «башкы сап») деген маанини туюндурат. Эдо (XVII кылым)доорунда хокку өз алдынча поэзиянын жаңы ыкмасы катарында жашоосун жүргүзө баштаган. "Хайку" терминди акын жана адабий сынчы Масаока Сики XIX кылымдын акырында киргизген.
Хоккуга (хайку) мисал:
Эски көлмө.
Сууга секирди бака.
Тынчтыктагы чулпулоолор.
Бутактан бутакка
Акырын жүгүрөт тамчылар...
Жазгы жамгыр.
(Басё, которгон Р. Рыскулов)
Дихотомдуу ой жүгүртүү
Дихотомдуу ой жүгүртүү (орус. дихотомотическое суждение) (грек. dicha жана tome эки башка бөлүктөр) – кайсы бир топтогу предметтерди экиге бөлүүнүн натыйжасын туюндурган ой жүгүртүү; бул бөлүктөрдүн бири тийиштүү белгиси бардыгы менен мүнөздөлөт (Мисалы: «көлдөр туздуу жана тузсуз болушат»).
Экологиялык фонд
Экологиялык фонд – жаратылышты коргоо, жаратылыш чөйрөсүн калыбына келтирүү, келтирилген зыяндын ордун толтуруу ж. б. жаратылышты коргоо багытындагы кечиктирилгис милдеттерди чечүү үчүн түзүлүүчү бюджеттен сырткары мамлекеттик фонддор. Э. ф. юридикалык жана жеке жактардан түшкөн каражаттардан түзүлөт, анын ичинде: курчап турган жаратылыш чөйрөсүнө булгоочу заттарды чыгаруу төлөмдөрү, таштанды менен дагы башка булгоо түрүнө кирген нерселерди жайгаштыруу; экологиялык тартип бузуулар үчүн жазапулдар менен доо боюнча зыян ордун толтуруу каражаттары; дагы башка каражаттар.
Кар жилик
Кар жилик – койдун алдыңкы бутунун тизеден далыга чейинки бөлүгү. Кар жилик эт тартууда сыйлуу жиликтердин катарына кирет. Койдун башка жиликтеринен айырмаланып кар жиликке байланыштуу көптөгөн ырымдар өкүм сүргөн. Аны жигиттин жилиги деп айтышат. Жиликти таза мүлжүп, чакпастан сактап коюшкан. Элдик ишеним б-ча кар жилик үйдү, малды душмандардан, ууру-бөрүлөр-дөн коргогон. Жатаарда кар жиликти боз үйдүн керегесине кыстарып «бүгүн сен баланча атты минип жылкы кайтар, короо кайтар» деп айтышкан. Эгерде алыс жолго чыкса куржунга кар жиликти салып, кырк жигит коштойт деп эсептешкен. Кар жиликти коркунуч келе турган жакта пайдаланышкан. Душманды алсыратып анын тукумунан даражалуу адам чыкпасын дешип эки жиликти бир жерге кагышкан. Кар жиликке байланыштуу мындай ырымдар коргоочу тумар катары колдонулган.
Орто-Нура
Орто-Нура, Нарын району — Кыргызстандын Нарын облусунун Нарын районундагы айыл. Чет-Нура айыл аймагына кирет. Орто-Нура суусунун боюнда, деңиз деңгээлинен 1231 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Нарын шаарынан 25 км түндүк-чыгыш тарапта. Балыкчы темир жол бекетинен 208 км. Кыштак 1930-ж. пайда болгон. Орто мектеп, 2 китепкана, бала бакча, Маданият үйү, оорукана, дарыкана бар. Соода жайлары иштейт. Кыштакта Улуу Ата Мекендик согушта курман болгондорго эстелик тургузулган. Кыштакта Кыргыз эл акыны Ибраев Эсенгул туулган.
Калкы
Калкы - 1133 (1986), 1405 (2007), 1542 (2009) киши, негизинен мал багат.
Шалба думбулу
Шалба думбулу (лат. Emberiza aureola) — думбул чымчыктардын бир түрү.