cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Төлөбек Абдырахманов
Уюштуруучулук иштери
Аскар Салымбековдун Прогрессивдүү демилгелерди колдоо фондунун “Акыл-Тирек” номинациясынын лауреаты (2016 ж);
Россия Федерациясынын өзгөчө эмгеги үчүн педагогдорго берилүүчү В.А.Сухомлинский атындагы медалы;(2018 ж.)
Мустафа Кемаль (Ататюрк) илим жана маданият Фондунун медалы; (2015 ж)
Россия Федерациясынын Россия элдер Ассамблеясынын медалы (2018);
Тергөө эксперименти
Тергөө эксперименти – тергөө аракети, анын маңызы кылмыш ишиндеги иш жүзүндөгү маалыматтарды тергелип жаткан окуяларга мүмкүн болушунча жакындатылган шарттарда тажырыйба жана сыноо өткөрүү менен текшерүүдө турат. КР кылмыш-жаза-процесстик мыйзамдарына ылайык, тергөөчү белгилүү бир окуяда болгон аракеттерди, анын кырдаалын жана башка жагдайларын кайра түзүү жана зарыл тажырыйбаларды өткөрүү жолу менен тергөө экспериментин жүргүзүүгө укуктуу. Мында кандайдыр бир фактыларды кабылдоонун, белгилүү бир аракеттерди жасоонун, кандайдыр бир окуя болушунун мүмкүндүгү текшерилет, ошондой эле болгон окуянын ырааты жана издердин калуу механизми айкындалат. Экспериментке катышкан адамдардын денсоолугуна жана өмүрүнө коркунуч туулбаган, алардын кадыр-баркына доо келбеген учурда гана Т. э-н жүргүзүүгө жол берилет. Т. э-н өткөрүүдө калыс күбөлөр катышууга тийиш.
Мени эч качан коё бербе
"Мени эч качан коё бербе" (Never Let Me Go) –– Жапонияда туулган британиялык жазуучу Казуо Ишигуронун калемине таандык, 2005-жылы жарык көргөн дистопиялык, илимий фантастикалык роман. Чыгарма 2005-жылы "Букер" сыйлыгынын, 2006-жылы "Артур Кларк" сыйлыгынын жана 2005-жылы Улуттук китеп сынчыларынын чөйрөсү сыйлыгынын кыска тизмелерине кирген. Times журналы чыгарманы 2005-жылдын эң мыкты романы деп атап, 1923-жылдан 2005-жылга чейин жарык көргөн "Англис тилиндеги эң мыкты 100 роман" тизмесине кошкон. Ошондой эле, ал 2006-жылы Америка китепкана бирикмесинин "Алекс" сыйлыгына татыган. Марк Романек тарабынан тасмасы тартылып, 2010-жылы жарык көргөн. Ал эми жапон телесериалы 2016-жылы обого чыккан.
Испринген
Испринген (Ispringen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Энц районуна кирет.
Калкы - 5979 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,21 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 36 030. Мэр — Хайнрих Кеммет.
Эркиндик статуясы
Эркиндик статуясы - статуянын бийиктиги 46 метрди түзөт, ал эми пьедесталдын бийиктиги 47 метрдей. Жезден жасалган статуя орнотулган соң 20 жылдан кийин эле патина (жездин үстүндөгү катмар) менен капталып калган. Аны тазалоого ар кандай сунуштар болгону менен, даттан сактоо үчүн тазалабоо чечими чыгарылган. Калыңдыгы 2,57 миллиметр болгон катмар аны жашыл түскө боёп турат. Статуянын таажысына чыгуу үчүн жылына 3 миллиондон ашуун конок 356 тепкичти басып өтөт.
Тарыхы
Бүткүл дүйнөгө таанымал Америка Кошмо Штаттарындагы "Эркиндик" статуясы аталган штаттардын белгиси болуп келет. Кызыгы, бул статуя Америка континентинде жайгашканы менен, франциялыктар тарабынан жасалган. Аны Париж шаарында франциялык скульптор Фредерик Огюст Бартольди жасаган. Алгач скульптор Суэц каналына "Азия жарыгы" аталышындагы колунда шам кармап турган, аял кишинин келбетиндеги жарык берүүчү статуя коюуну көздөгөн. Статуя деңиздегилерге жол көрсөтүү үчүн коюлмак. Бирок Египет бийлиги статуяны Франциядан ташып келүү алар үчүн өтө кымбат болгондуктан, скульптордун сунушунан баш тартышкан.
"Эркиндик" статуясын жасоо идеясы 1865-жылы академик Эдуард де Лабулэге таандык. АКШдагы жарандык согуш түндүктүктөрдүн жеңиши менен аяктаганы академикти шыктандырып, ал өлкөдөгү мамлекттик түзүлүш бүткүл дүйнөгө үлгү болоруна ишенген. Эдуард де Лабулэ статуяны жасоо сунушу менен Фредерик Огюст Бартольдиге кайрылган. Скульптор "Азия жарыгына" колдонгон эскиздик долбоорун колдонуп, "Эркиндик" статуясын жасаган. Көп адамдар бул статуянын чыныгы аталышы "Дүйнөнү жарыктандырган эркиндик" экенин биле беришпейт. Статуяны жасоо маалында Бартольди бир нече жолу франциялык сүрөтчү Делакруанын "Элди ээрчиткен эркиндик" аттуу сүрөтүнө көп кайрылган.
Ал эми статуя кимдин образынан алынгандыгы тууралуу эки вариант айтылып келет. Бири "Бартольди өзүнүн апасынын келбетин түшүргөн" дешсе, экинчилери "Изабелла Бойер аттуу франциялык жесир аялдын жүзү колдонулган" дешет.
"Эркиндик" статуясына өз салымын атактуу Эйфель мунарасынын автору, инженер Густав Эйфель да кошкон. Ал статуянын ички конструкциясын жасаган. Шамал болгон учурларда "Эркиндик" 7,6 сантиметрге, ал эми колунун бөлүгү 12,7 сантиметрге термелет, бирок мыкты конструктордун эмгегинин арты менен статуя өз ордунда бекем турат. Франциялыктар менен америкалыктардын сүйлөшүүсүнүн жыйынтыгында статуяны франциялыктар, ал орнотула турган пьедестал америкалыктардын эсебинен курулмай болгон. Бирок эки тарапта тең каражат жетишпегендиги байкалган. Ар кандай кайрымдуулук иш-чаралар уюштурулуп, лотереялар ойнотулуп, франциялыктар жетиштүү каражатты чогулта алышкан. Ал эми Америкада статуяны орноштурууга каршы болгондор да болгон.
Алардын оюнда статуя жарандык согуштагы чыныгы баатырлардын образы менен жасалышы керек болчу. Мындан тышкары өлкө мынчалык ири масштабдагы долбоорду каржылай албайт деген ойдо болушкан.
Ага карабастан, 1883-жылы пьедесталды куруу иштери башталган.
Бартольди статуяны жайгаштыруу үчүн АКШдагы Бедлоу аралын көздөп койгон. Анын каалоосу менен ошол кездеги АКШнын президенти Улисс Грант өзүнүн акыркы иш күнүндө статуяны аралга жайгаштырууга уруксатын берген. 1878-жылы "Эркиндиктин" башынын бөлүгү бүткөндө Париждеги Бүткүл дүйнөлүк көргөзмөгө коюлган. Скульптор статуяны толугу менен Парижде чогултуп, анын кемчиликтерин оңдоп, АКШга ташуу үчүн аны кайрадан 350 бөлүккө бөлүп 214 кутуга салган. 1885-жылы 17-июнда "Эркиндик" статуясы АКШга алынып келинген. Аны алып келген кемени он миңдей адам тосуп алган. Дал ошол убакта каражат чогултуу өзгөчө күч менен башталып, бир жылдан кийин пьедесталдын курулушу аяктап, статуя чогултула башталган.
Поусэн
Поусэн (Posen) — Мичиган штатынын Presque Isle округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 292 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 26-66000.
Баттлфилд (Миссури)
Баттлфилд (Миссури) (Battlefield) — Миссури штатынын Грин округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 5.1 км². FIPS коду — 29-03592.
Калкы
2010-жылы калкы 5590 киши болгон.
Ритген
Ритген (Riethgen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Зөммерда районуна кирет.
Калкы - 247 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 68 043. Муниципалитеттин башчысы — Эрих Штайникке.
Токой фондусу
Токой фондусу, мамлекеттик токой фондусу - токой өскөн, ошондой эле токой өстүрүлүүчү жана токой чарбасы жүргүзүлүүчү жерлер.
Токой фондусу бардык жерлердей эле мамлекеттин менчиги болуп эсептелет. Токой фондусунда мамлекеттик маанидеги токойлор (алардын ичинен шаарга караштуу токойлор, илимий иштерди ж. б. жүргүзүү үчүн айрым ишкана, уюмдарга ж. б. бекитилип берилген токойлор, коруктардагы токойлор) ж. б. тийиштүү жер-эсеп документтерине катталган токойлор кирет. Айыл чарба жеринде өскөн дарак-бадал өсүмдүктөрү, темир жол жана автомобиль жолдору, каналдарды бойлоп өскөн дарактар, шаар ж. б. калктуу конуштарда өскөн бак-дарактар (шаарга караштуу токойдон башка жердеги), короо жай, дачадагы дарактар, мөмө бактары Токой фондусуна кирбейт. Кыргызстандын Токой фондусу 932,1 миң га аянтты ээлейт, ал жалпы аянттын 4,66 %ин түзөт (2008). Республиканын токойлору нымдын аккумулятору болуу менен, уникалдуу жана экологиялык чоң мааниге ээ. Too бетинде өсүү менен сел агымын, жер көчкүнү, кар көчкүсүн токтотуу, суунун жыл бою чыгымдалышын жөнгө салууда мааниси чоң. Республикадагы реликт жаңгак жана арча токойлорун сактоо, экологиялык кырдаалды турукташтыруу максатында Президенттин жарлыгы (2006) менен Токой фондусусундагы өтө баалуу дарак породасын кыюуга, иштетүүгө мораторий жарыяланган. Токой аянтын чоңойтуу жана токой экосистемасын өнүктүрүү үчүн Мамлекеттик агенттиктин токой чарба ишканалары Токой фондусунун гана эмес айыл өкмөттөрүнүн жерлерине да көчөттөрдү отургузууда. Республика боюнча 2612,9 га аянтка, алардын ичинен 2065,65 га мамлекеттик жерге. Токой фондусунун жерине көчөт отургузулган (2010).
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Коргон кени
Коргон кени - Токтогул районундагы полиметалл рудасы бар жер. Талас Алатоосунун түштүк капталында, Узунакмат суусунун башында жайгашкан.
1936-ж. табылып, 1954-55-ж. геологиялык чалгындоо жүргүзүлгөн.
Кендин аймагын кембрийге чейинки мезгилдин терриген тоотектери, төмөнкү палеозойдун чөкмө-жанартоотектери жана аларды жиреп чыккан негиздүү составдагы интрузиялар түзөт. Чөкмө-жанартоотек катмарлары бүктөлүүгө дуушарланып, татаал түзүлүштөгү антиклиналдык түзүлүштү пайда кылган. Руда тоотек катмарларынын ийилген жерлеринде топтолгон.
Мында 28 руда тулкусу белгилүү. Руда курамы боюнча сфалериттүү пирротин, галениттүү пирротин-сфалерит, пирротин-арсенопирит жана карбонат-полиметаллдан турган 5 топко бөлүнөт. Рудада коргошун, цинк, калай, мышьяк, сурьма, висмут, индий, галий жана сейрек жер элементтери бар. Кен 1951-54-ж. казылып, коргошун алынган.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Мышыктын бешиги
"Мышыктын бешиги" (англ. Cat's Cradle) - 1963-жылы жарыкка чыккан америкалык жазуучу Курт Воннегуттун төртүнчү романы. Китепте илим, технология, дин маселелери изилденип, жарыша куралдануу жана буга окшош нерселер шылдыңга алынат. 1947-жылы, Воннегут магистрдик диссертациясын коргой алган жок, бирок 1971-жылы, Чикаго университети "Мышыктын бешиги" (англ. Cat's Cradle) романы үчүн жазуучуга антропология багытында илимий даражасын ыйгарды.
Китеп "мышыктын бешиги" жип оюнунун атынат аталган. Китептин башталышында, Феликс Хенникер (китепте: атом бомбасынын ойлоп тапкан илимпоз) бомба ыргытып түшүрүлгөн убакытта "мышыктын бешиги" оюнун ойноп жаткан болот, ошону Феликстин уулу Нүтон Хенникер чоңойгондо атасынын ушул оюнду ойногонун эстеген болот.
Боутон (Айова)
Боутон (Айова) (Bouton) — Айова штатынын Даллас округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.4 км². FIPS коду — 19-07660.
Калкы
2010-жылы калкы 136 киши болгон.
Кырым Муктар Республикасы
Кырым Муктар Республикасы, КМР (Автономна Республіка Крим, АРК, Qırım Muhtar Cumhuriyeti, QMC) – Украинанын субъектиси. Кырым жарым аралында жайгашкан. Аянты 27 миң км2. Калкы 1 895 915 (2015). Административдик-аймактык жактан 14 районго, 11 шаарга, 56 шаарчага бөлүнөт. Борбору – Симферополь шаары. Калкынын негизин орустар (58,32%), украиндер (24,32%) түзөт, ошондой эле кырым татарлары (12,03%) ж. б. улут өкүлдөрү да жашайт. Шаар калкы 69,2%. Ири шаарлары: Севастополь, Симферополь, Керчь. Курорт шаарлары – Ялта, Евпатория, Алупка, Алушта.
Мамлекеттик түзүлүшү
Кырым Чыгыш Европадагы калк байыртадан эле отурукташкан аймак. Б. з. ч. 2-миң жылдыктын аягында киммерийликтер, б. з. ч. 1миң жылдыкта таврлар, 8–9-кылымдарда скифтер отурукташкан. Б. з. ч. 480-жыл ченде республиканын бир бөлүгү Боспор мамлекетине караган. 13-кылымда моңголдор тарабынан басып алынып, Алтын Ордого кирген. 1443-ж. Кырым хандыгы түзүлүп, ал Осмон империясынын вассалы болгон. 1783-ж. Россия империясына кошулган. Кырым Республикасы 1918–54-жылдары ОСФСРдин 1954-жылдан Украинанын курамына кирген. курамында. 1944-ж. Кырым татарлары күч менен Орто Азияга көчүрүлгөн. 1967-ж. татарлар реабилитацияланып, кайрадан келүүгө мүмкүнчүлүк алышканы менен 1979-ж. күч менен Кырым Республикасынан чыгарылган. 1987-жылдан Кырым татарлары мекенине кайта башташкан. 1988-ж. федерация мыйзамы татарлардын Кырымда жашоо укугун тастыктаган. Кырым Республикасы 1992-ж. көз каранды эместикке ээ болуп, республика статусун алган. Жаңы Конституциясы 1998-ж. 23-декабрда ишке кирип, Кырым Автономдук Республикасы болуп 18-март, 2014-жылдагы референдум деген келишимдин негизинде Россия Федерациясы менен оккупация болуп калды.
Өнөр жайы
Өнөр жайынын негизги тармактары: тамак-аш (мөмө-жемиш жана жашылча консервалары, шарап, эфир-май ж. б.), машина куруу (кеме, тамак-аш өнөр-жайы үчүн жабдуу, приборлор, телевизор), химиялык, жеңил. Кен байлыктарынан темир, нефть, газ казылып алынат. ГРЭС курулган. Мөмө-жемиш, жүзүмчүлүк, жашылчачылык, бакчачылык өнүккөн. Жүгөрү, соя, шалы, күн карама, тамеки, эфир-май өсүмдүктөрү өстүрүлөт. Эт-сүт багытындагы мал чарбачылыгы өнүккөн. Чочко, кой асыралат. Негизги порттору: Керчь, Феодосия, Ялта.
Башкы курорттору: Ялта, Мисхор, Алупка, Симеиз, Гурзуф, Алушта (Кырымдын Түштүк жээги), Феодосия, Евпатория.
Зетсин
Калкы - 517 киши(2013-ж.). . Аянты - 20,60 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 54 097. Муниципалитеттин башчысы — Илона Райнш.
Бакча (Буздяк району, Башкыртстан)
Бакча — Башкыртстандын Буздяк районундагы айыл, Тюрюшев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 4 киши. Почта индекси — 452728, ОКАТО коду — 80217840005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кентон Вэйл (Кентукки)
Кентон Вэйл (Кентукки) (Kenton Vale) — Кентукки штатынын Кентон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 156 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 21-42094.
Коргол Досу уулунун музейи
Коргол Досу уулунун музейи (Чоңарык айылы) 1994-ж. акындын 110 жылдык мааракесине карата ачылган.
Музейде акындын өздүк буюмдары, чыгармачылыгына байланыштуу кол жазмалар, китеп, журналдар камтылган 320 экспонат бар.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Кирхайб
Кирхайб (Kircheib) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Тирсхайм
Тирсхайм (Thiersheim) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Франкония административдик округуна карайт. Вунзидель-Фихтель районуна кирет.
Кирхайб
Калкы - 562 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 062. Муниципалитеттин башчысы — Вильхельм Мойлер.
Элнура Осмоналиева
Осмоналиева Элнура Мадалбековна (1981-жылы 12-январда төрөлгөн) – кыргыз кинорежиссёру, актриса, Bilimkana жеке менчик мектептердин түйүнүнүн кошо-негиздөөчүсү, Кыргызстандын жаа атуу улуттук федерациясынын президенти. Элнура Осмоналиева “Алмаз”, “Сейде”, “Биз жашаган өлкө” тасмалары менен таанылган.
Тирсхайм
Калкы - 1918 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 23,69 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 79 158. Муниципалитеттин башчысы — Бернд Хофман.
Тергөөгө караштуу
Тергөөгө караштуу – КРдин кылмыш-жаза процессинде кылмыш-жаза ишинин белгилеринин (юридикалык касиеттеринин) жыйындысы, ага ылайык бул иш боюнча кандай орган тергөө же алгачкы тергөө жүргүзүүгө тийиш экени мыйзам тарабынан аныкталат. Кылмыш-жаза ишинин Т. к. предметтик (түрдүк), аймактык (жергиликтүү) жана жекече белгилери айырмаланат. Конкреттүү кылмыш-жаза ишинин Т. к-лугун аныктоодо алар бир эле учурда жана чогуу бааланат. Мыйзамда кылмыш-жаза иштеринин Т. к-лугу прокуратуранын тергөөчүсү, ички иштер жана мамлекеттик коопсуздук органдары менен чектелген.
Элнура Осмоналиева
Бала чагы жана билими
Элнура 1981-жылы 12-январда Ош шаарында төрөлгөн. Элнура бала кезинде ата-энесинин жумушуна байланыштуу бир топ мектепти алмаштырган: ал Кызыл-Кыядагы кыргыз мектебинде, андан кийин орус тилдүү мектепте окуп, андан соң англис тилдүү мектепке которулган. Элнуранын атасы Мадалбек Сатымбаевич Москвада билими алган экономист, ал эми апасы Насиба Сүйүналиевна физика мугалими.
Элнуранын айтымында, алардын үйүндө чоң китепкана бар болчу жана ата-энесинин китепке жакындыгы анын балалыгына катуу таасирин тийгизген. Мектепте окуп жүргөндө Элнура эл аралык FLEX алмашуу программасынын финалисти болуп, Америкадагы мектепте бир жыл билим алган. Дал ошол жерде Элнура телекоммуникация сабагынын биринде алгачкы кыска метраждуу тасмасын тартып, биринчи жолу видеокамераны колуна алып, сценарий жазганды жана адамдардан маек алганды үйрөнгөн.
АКШдан кайтып келгенден кийин Элнура “Эл аралык жана салыштырмалуу саясат” адистиги боюнча Борбор Азиядагы Америка университетине тапшырган. 2013-жылы ал дүйнөдөгү мыкты кино окуу жайларынын бири болгон Нью-Йорк искусство университетинин магистратурасына тапшырган.
Карьерасы
Элнура кинорежиссёр катары карьерасын дароо эле баштаган эмес. 2008-жылга чейин коомдук кызматкер болуп иштеген, бирок камеранын, тагыраак айтканда, кинонун жардамы менен социалдык маселелерди көтөрүү оңой жана натыйжалуу болгонуна көзүнө жеткен. 2009-жылы “Шамчырак” кыска метраждуу тасмасы жарык көргөн. Тасма ошол эле жылы Борбор Азия режиссёрлорунун жаш муунунун Экинчи Автордук кинофестивалында баш байгеге ээ болгон, ошондой эле 2009-жылы Эрнест Абдыжапаровдун Мастер-классынын катышуучуларынын эмгектерин көрсөтүүдө “Мыкты режиссёрдук иш үчүн” байгесин алган.
2010-жылы “Алмаз” аттуу биринчи даректүү тасмасы чыккандан кийин Элнуранын ысымы кеңири тараган. Бул тасма Нидерланддарга билим алмашуу боюнча студент болуп келген жигиттин окуясын баяндайт. Элнура Алматыда өткөн “Шакен жылдыздары” эл аралык кинофестивалына чакырылып, “Мыкты оюндук эмес толук метраждуу тасма үчүн” байгесине ээ болгон.
Ошондой эле 2010-жылы КМШ жана Балтика өлкөлөрүнүн “Киношок” ачык фестивалына, III Бүткүл орусиялык “Соль земли” даректүү тасмалардын ачык фестивалына, Адам укуктары боюнча даректүү тасмалардын эл аралык “Бир дүйнө” фестивалына чакырылган, “Адам укуктары маселесин көтөрүүгө кошкон салымы үчүн” калыстар тобунун Дипломун алган. “Алмаздан” кийин баарынын көңүлүнө толгон “Биз жашаган өлкө” тасмасы тартылган. Тасма 2013-жылы Кыргызстандын Улуттук киносыйлыгын алып, өлкөдөгү социалдык көйгөйлөргө адамдардын көңүлүн бурган.
2015-жылы жарык көргөн “Сейде” кыска метраждуу тасмасы Элнуранын карьерасындагы кезектеги бурулуш иши болду. Тасма Кыргызстандын тарыхында биринчи жолу Венеция фестивалынын конкурстук программасына тандалып алынган, бул – дүйнөдөгү мыкты үч кинофестивалдын бири болуп саналат. Тасма “Горизонттор” номинациясында башкы сыйлыкка көрсөтүлгөн. 2016-жылы тасма “Сандэнс” Эл аралык кинофестивалында конкурстук программага тандалып алынган. Бул – кинофестивалга Актан Арым Кубаттын “Бешкемпир” тасмасынан кийин катышкан экинчи кыргыз тасмасы.
Элнура Кыргызстандын жаа атуу федерациясын жетектейт, ошондой эле Bilimkana жеке мектептер түйүнүнүн тең негиздөөчүсү. “Билимкананын” Кыргызстанда 13 окуу жайы жана Казакстандын Алматы шаарында бир филиалы бар.
Үй-бүлөсү
Элнуранын жолдошу – ишкер, кинопродюсер, Велоспорт федерациясынын президенти Төлөндү Тойчубаев. Алардын төрт баласы бар.
Элна (Мэн)
Элна (Мэн) (Alna) — Мэн штатынын Линкольн округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 675 киши. Болжолдуу аянты - 55.4 км². FIPS коду — 23-01010.
Ален
Ален (Ahlen) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Варендорф районуна кирет.
Калкы - 53 414 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 123,14 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 5 70 004. Мэр — Бенедикт Румөллер.
Баррингтон (Нү-Жерси)
Баррингтон (Нү-Жерси) (Barrington) — Нү-Жерси штатынын Кэмден округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6983 киши. Болжолдуу аянты - 4.2 км². FIPS коду — 34-03250.
Тергөөчү
Тергөөчү – иши боюнча тергөө жүргүзүүгө укуктуу, КРдин прокуратура, ички иштер, улуттук коопсуздук органдарында, каржы полициясында жана башка мамлекеттик органдарда иштеген кызмат адамы.
Эсторф (Штаде)
Эсторф (Штаде) (Estorf (Landkreis Stade)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Штаде районуна кирет.
Токой коргоо
Токой коргоо - токой сырьё ресурстарын үнөмдүү пайдалануу, токойду калыбына келтирүү, аны өрттөн, зыянкечтерден жана илдеттерден сактоо, ошондой эле токой дарактарынын сапатын жакшыртуу боюнча иш-чаралар системасы.
Эсторф (Штаде)
Калкы - 1430 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,42 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 59 016. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Вернер Хинк.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Токой коргоо
Токой коргоону мамлекеттик токой коргоо мекемеси ишке ашырат. Бул мекемеге токой чарба ишканаларынын, Токой коргоо башкарма же бөлүмдөрүнүн адистери кирет. Токой коргоо иштерин, ошондой эле жергиликтүү токой чарба кызматкерлери ж. б. жүргүзүшөт.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Токойлуу тундра зонасы
Токойлуу тундра зонасы - Түндүк жарым шардын субарктика алкагындагы табигый зона.
Тундра жана мелүүн алкактын токой зоналарынын аралыгында. Зонанын түндүк бөлүгүнүн 1020% ин, түштүгүнүн 40-50% тейин токой жана сейрек токой ээлейт. Токойлуу тундра зонасы Евразия жана Түндүк Америкада жазылыгы 30-50дөн 250-300 км чейинки тилкени түзөт. Климаты субарктикалбис. Июлдун орточо температурасы 10-14°С, январдыкы - Ю...-40°С.
Жылдык жаан-чачыны 200-400 мм. Көп жылдык тон жана саздак жер кеңири тараган. Глейлүү-күл жана чым көң-саз топурактуу. Сейрек токой (кайын, карагай, мырза карагай, кызыл карагай ж. б.), тундра (мамык-чөп-эңилчек, бадал ж. б.), саз жана шалбаа өсүмдүктөрү басымдуу. Тундра жана тайга токоюна мүнөздүү жаныбарлар мекендейт. Бардык аймагында аңчылык өнүккөн. Бугу асыралат. Бул зона чабынды катары пайдаланылат.
Терминалдык деңгээл
Терминалдык деңгээл – зыяндуу шишик ооруларынан жапа чегишкен инкурабелдик кишилердин (атайын дарылоого жатпаган) организмдеринин биологиялык өлүп жок болуу алдындагы өчүү абалы.
Токойлуу тундра зонасы
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Прэскотт
Прэскотт (Prescott) — Мичиган штатынын Ogemaw округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 286 киши. Болжолдуу аянты - 3.0 км². FIPS коду — 26-66300.
Токой кодекси
Токой кодекси негизинен токой ресурстарын үнөмдүү пайдалануу, коргоого алуу, аны көбөйтүү, айлана-чөйрө, жаратылыш экологиясын сактоо ж.б. колдонулат. КРдин Токой кодекси 1999-ж. кабыл алынган.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Богдан Станку
Богдан Сорин Станку (Bogdan Sorin Stancu; 1987-жылы 28 июнда Румыниянын Питешти шаарында төрөлгөн) — Румыниялык футболчу, Түрк кулубу «Генчлербирлиги» жана Румыния курамасынын чабуулчусу.
Жамгырбек Акылбеков
Акылбеков Жамгырбек (1949-ж. т., Саргата айылы) - Даңк медалынын ээси (1998). 1995-жылы Манастын 1000-жылдык мааракесинде боз үй жасалгасы боюнча биринчи орундун ээси.
Биек (Буздяк району, Башкыртстан)
Биек — Башкыртстандын Буздяк районундагы айыл, Тюрюшев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 5 киши. Почта индекси — 452728, ОКАТО коду — 80217840006.
Жамгырбек Акылбеков
1970-71-ж. Жалал-Абад кооперация техникумунда окуган. 1971-90-ж. Үчтерек райондук кооперация системасында сатуучу, директордун орун басары, директору болуп иштеген. Кыргыз Республикасынын Жогорку Советинин Ардак Грамотасы, 1995-жылы Манастын 1000-жылдык мааракесинде боз үй жасалгасы боюнча биринчи орунду ээлеп, “Манас эпосунуна 1000-жыл” медалы менен сыйланган.
Еловица
Еловица — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Козольское көлү - Козола көлү орун алган. Дарыянын узундугу - 8 км.
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мерхвайлер
Мерхвайлер (Merchweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Саар жеринде жайгашкан муниципалитет. Нойнкирхен районуна кирет.
Калкы - 10402 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,78 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 10 0 43 113. Муниципалитеттин башчысы — Вальтер Диц.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Каргалык айыл өкмөтү
Каргалык айыл өкмөтү - Кыргызстандын Жалал-Абат облусуна караштуу Тогуз-Торо районундагы айыл өкмөтү.
Кыскача таржымакалы
Анын аймагында Макмал алтын кени жайгашкан.
Айылдан чыккан инсандар
Бул айылдан бир катар таанымал инсандар чыккан. Арасында Турганбай Кожалиев, Ясын Бердалиев, Абибилла Мойдунов, ж.б. бар.
Террор
Террор (лат. terror – коркунуч) – саясий каршылаштарды жок кылып, өлтүрүп коюуга чейинки зомбулук.
Кингслей (Кентукки)
Калкы - 428 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 21-42598.
Сулайман-Тоо (тасма)
«Сулайман-Тоо» (Сулейман гора, Suleiman Mountain) — Орусиялык "Дип коммьюникейшн" компаниясы жана "Айтыш фильм" киностудиясы менен биргеликте тартылган толук метраждуу тасма. Тасманын режиссёру - Елизавета Стишова, продюсерлери - Елена Яцура жана Садык Шер-Нияз.
Мазмуну
"Сулайман-Тоо" тасмасында заманбап жашоодогу окуялар баяндалат. Тасмада эки аялы болот, уурулук менен жан баккан 45 жаштагы Карабастын жашоосу чагылдырылат. Расмий никеде турган Жыпара аттуу аялы экөөнүн ортосунда уулу бар болот. Бирок Карабас түрмөдө отурган убакта уулу балдар ооруканасынан дайынсыз жоголуп кетет. Карабас аялына боору ооруп, аны менен жашап жүрөт, бирок бул аёо сезими анын Турганбүбү деген жаш сулууну сүйүп калуусуна тоскоол болбойт. Турганбүбүнүн Карабастан кош бойлуу экенин билген Жыпара күйөөсүн кетирбей алып калуу үчүн айласыздан балдар үйүнөн бала багып алат Кыргызско-российский фильм «Сулайман-Тоо» покажут на кинофестивале в Торонто
Кирхберг (Хунсрүк)
Кирхберг (Хунсрүк) (Kirchberg (Hunsrück)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан Шаар. Рейн-Хунсрүк районуна кирет.
Калкы - 3671 киши(2013-ж.). . Аянты - 18,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 40 067. Мэр — Вернер Эльзен.
Иттлинген
Калкы - 2414 киши(2013-ж.). . Аянты - 14,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 25 047. Мэр — Ахим Хек.
Токой жайгаштыруу
Токой изилдөө жана баалоо (таксациялоо), токой дарактарын, алардын абалын текшерүү, токой кыюу, пайдалануу өлчөмүн, ыкмаларын белгилөө, токойдун сапатын жогорулатуу боюнча сунуштарды иштеп чыгуу иштерин ж. б. камтыйт. Токой жайгаштыруу же уюштуруу-чарбалык долбоор 10 жылга түзүлөт. Токой жайгаштыруу объектилерине токой чарбасы, токой-парк чарбасы, токой чарба ишканасы, мамлекеттик корук ж. б. ишканалар кирет. Долбоорлоо иштери райондун келечекти жана эл чарба планы, тартуу (съёмка) жана токой эсебин алуу боюнча документтер, аэрофотосүрөт, топурактын топографиялык картасы ж. б. документердин, ошондой эле Токой жайгаштыруучу жердин экономикалык жана табигый шарттары жөнүндөгү маалыматтардын негизинде жүргүзүлөт. Токой жайгаштыруу долбоорунда кыйылуучу токой жашы жана аны калыбына келтирүү мезгили, токой кыюу жана өсүмдүк өстүрүү ыгы, жыгач пайдалануу өлчөмү, токой коргоо иштери, токой сапатын жакшыртууга арналган ж. б. иш-чаралар толук көргөзүлөт.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Тирхауптен
Тирхауптен (Thierhaupten) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Аугсбург районуна кирет.
Зехоф (Мекленбург)
Зехоф (Мекленбург) (Seehof (Mecklenburg)) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк-Батыш Мекленбург районуна кирет.
Калкы - 951 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,33 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 58 095. Муниципалитеттин башчысы — Христиане Швонбек.
Атлантик Хайландс (Нү-Жерси)
Атлантик Хайландс (Нү-Жерси) (Atlantic Highlands) — Нү-Жерси штатынын Монмут округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4385 киши. Болжолдуу аянты - 11.7 км². FIPS коду — 34-02110.
Кырым согушу
Кырым согушу (1853–56), Чыгыш согушу – Жакынкы Чыгыш үчүн Орусиянын Улуу Британия, Франция, Осмон империясы, Сардиния коалициясы менен болгон согушу. 19-кылымдын ортосунда Улуу Британия менен Франция Орусияны Жакынкы Чыгыш рыногунан чыгарып, Түркияны өзүнө баш ийдирген. Император Николай I Жакынкы Чыгышты Улуу Британия менен ортоктош бийлөө жөнүндөгү аракетинен натыйжа чыкпагандан кийин, Түркияга түздөн-түз кысым жасоо менен позициясын калыбына келтирүүнү чечкен. Улуу Британия жана Франция чыр-чатакты күчөтүп, Орусияны начарлатууга, андан Крым, Кавказ ж. б. аймактарды тартып алууга умтулган. Согуштун башталышына православ жана католик динчилеринин ортосунда Палестинадагы «ыйык жерге» ээ болуу үчүн 1852-ж. чыккан талаш-тартыш шылтоо болгон. Түркия 1853-ж. 4 (16)-октябрда Орусияга согуш жарыялаган, бирок орус армиясы чабуулдун мизин майтарган. Вице-адмирал П. С. Нахимов жетектеген орус армиясы Синоп салгылашуусунда түрктөрдүн Кара деңиздеги флотун талкалаган. Түркиянын жеңилиши Улуу Британия менен Франциянын согушка киришин тездеткен. 1853-ж. 11 (22)-апрелде Англия-Франция эскадрасы Одессаны аткылаган. Севастополь 1854–55-жылдары 349 күн баатырдык менен коргонуп, душманга багынган эмес. 1855-ж. 14 (26)-январда Орусияга каршы согушка Сардиния королдугу кирген. Душмандын бир нече чабуулунан кийин орус аскери Севастополду таштап, түндүккө чегинген. 1855-жылдын аягында согуштук кагылышуулар басаңдап, Венада кайрадан сүйлөшүүлөр башталган. Орусия согуштук курал-жарак, техника жана экономикалык жактан Батыш Европадан өтө артта калган. Швеция, Пруссия жана Австриянын Орусияга кастыгы курчуган. Ушундай кырдаалда орус падышалыгы 1856-ж. 18 (30)-мартта Париж тынчтык келишимине кол коюуга мажбур болгон. Кырым согушу эки тараптан тең адилетсиз, басып алуучу мүнөздө болгон.
Блэкуатэр (Миссури)
Блэкуатэр (Миссури) (Blackwater) — Миссури штатынын Купер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.8 км². FIPS коду — 29-06148.
Калкы
2010-жылы калкы 199 киши болгон.
Идирисов, Тилек Казыбекович
Тилек Казыбекович Идирисов - Кыргызстандагы коомдук ишмерлердин бири, Жалал-Абат облусуна караштуу Тогуз-Торо районунун акими (2012-жылдан).
Кыскача омур таржымакалы
Тилек Казыбекович Идирисов 1959-жылы январда Кыргызстандын Казарман айылында туулган.
Казарман орто мектебин аяктаган.
Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинин экономика факультетин аяктаган.
2012-жылдан тартып Кыргызстандагы Жалал-Абат облусуна караштуу Тогуз-Торо районунун акими кызматын аркалап келет.
Конушбаева Атыр
Конушбаева Атыр (1956-ж. т., Кызылтуу айылы) - Кыргыз Республикасынын эл агартуу отличниги,
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Этцен
Этцен (Oetzen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Ильцен районуна кирет.
Калкы - 1226 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 30,7 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 60 015. Муниципалитеттин башчысы — Бернд Бурместер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Эдинбург (Мэн)
Эдинбург (Мэн) (Edinburg) — Мэн штатынын Пенобскот округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 98 киши. Болжолдуу аянты - 90.8 км². FIPS коду — 23-22710.
Альденхофен
Альденхофен (Aldenhoven) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан муниципалитет. Дюрен районуна кирет.
Калкы - 13 992 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты -  44,26 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 3 58 004. Муниципалитеттин башчысы — Лотар Тертель.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Брадгэйт (Айова)
Брадгэйт (Айова) (Bradgate) — Айова штатынын Гумбольдт округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.9 км². FIPS коду — 19-08065.
Калкы
2010-жылы калкы 86 киши болгон.
Террордук акты
Террордук акты – мамлекеттик коопсуздуктун жана конституциялык түзүлүштүн негиздерине каршы кылмыш. Анын ишмердигин токтотуу максатында, болбосо ошондой ишмердиги үчүн өч алуу максатында мамлекеттик же коомдук ишмердин өмүрүнө кол салуудан көрүнөт. Коомдук коопсуздукка каршы террорчулук кылмыштан айырмалоо керек.
Кадыр Акынбаев
Акынбаев Кадыр (1955-ж. т., Каратектир айылы) - СССР кесиптик билим берүүсүнүн отличниги.
1974-ж. Токмок индустриялык педагогикалык техникумун бүтүргөн. 1976-2000-ж. Токтогул райондук кесиптик-техникалык окуу жайында мастер, окутуучу болуп эмгектенген. 1998-99-ж. Жалал-Абад облусу боюнча “Жылдын мыкты мугалими” конкурсунун жеңүүчүсү.
Жаал талы
"Жаал талы" (англ. The Grapes of Wrath) - 1939-жылы жарыкка чыккан Жон Стейнбектин реалисттик романы. Китеп, National Book Award жана көркөм чыгарма номинациясына алган Пулитцер сыйлыгына ээ.
Романдагы окуя Улуу депрессия учурунда орун алган, кургакчылык, экономикалык кыйынчылык, айыл чарба өнөр жайынын өзгөрүлүшү жана банктардын күрөөлүк сатып алуу укугунан ажыроосунан улам Оклахомадагы үйүнөн ажыраган Жоуддардын кедей үй-бүлөсүнүн жашоосу сүрөттөлөт. Жоуддар түзүлүп калган үмүтсүз жагдайдардан жана бир четинен чаңдуу жерге туш болуп калганынан улам Калифорнияга кетүүгө аргасыз болушат. Миңдеген башка окилер (англ. Okies) менен бирге алар жумуш, жер, аброй жана келечек издөөгө умтулат.
Америкада "Жаал талы" (англ. The Grapes of Wrath) романы көптөгөн мектеп жана коллеж программаларына кирет. 1940-жылы Жон Форд тарткан Голливуддун белгилүү тасма адаптациясы экранга чыгат, анда Генри Фонда баш ролун аткарган.
Токоев Таалайбек
Токоев Таалайбек [14. 3. 1956-ж. т., Тянь-Шань (азыркы Нарын областы), Кочкор району, Жаңы-Жол айылы] - тилчи, филология илимдин доктору (2006). 1979-ж. КМУнун кыргыз филологиясы жана журналистика ф-тин бүтүргөн. «Нарын правдасы» гезитинде кабарчы (1979), Кочкор райком комсомолунун инструктору (1980), Кыргыз ССР ИАнын Тил жана адабият институтунун кенже илимий кызматкери (1980-89), Ж. Баласагын атындагы КУУнун кыргыз филологиясы ф-тинде окутуучу, улук окутуучу, доценти (1989-94, 19992009), КР ИИМдин Бишкек жогорку мектебинин доценти (1994-98), X. Карасаев атындагы БГУда кафедра башчысы (2009-жылдан). Эмгектери кыргыз тилинин тарыхы, сүйлөө мадабияты, стилистика, синтаксис, лексикография, лексикология жана морфологиянын өнүгүшүнө арналат. ЮОгө жакын илимий эмгектин автору.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Төмөнкү Чатра (Буздяк району, Башкыртстан)
Төмөнкү Чатра — Башкыртстандын Буздяк районундагы айыл, Тюрюшев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 46 киши. Почта индекси — 452728, ОКАТО коду — 80217840007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
1984 (роман)
Залимдик бийлик "Улуу ага" (англ. Big Brother) атуу жеке адамга сыйынуу менен колдонгон, бирок өзү бар болгону белгисиз болгон партиянын башчысы аркылуу көзөмөлдөнөт. Партия "толугу менен өзүнө багытталган бийликти каалайт. Ал жөн гана өзүнүн бийлигин ойлоп калгандардын жашоосу менен такыр көңүлдөнбөйт". Романдын башкы каарманы Уинстон Смитт, үгүттөө жана тарыхый ревизионизмге жоопкер болгон Чындык министрлигине иштеген Тышкы партиянын мүчөсү. Анын негизги максаты партиянын саясатын коштой турган тарыхый эски гезиттердеги макалаларды кайрадан жазып чыгуу. Жумушчулар өздөрүн фальсификат жасоочу кишилер деп санабаса да алар берилген нускамаларды кайрадан жазып оңдошчу. Министрликтер кайрадан оңдолбогон кагаздардын баарын жок кылышчу, ошондон улам өкмөттүн баардык айткандары эч кандай бир шек туудурчу эмес. Смит аттуу тырышчаак жана акылдуу кызматкер жашырын түрдө партияны жек көрүп, анын башчысына каршы көтөрүлүш чыгышын каалайт. Романдын башкы каарманы Жүлия, Оруэллдин экинчи аялынын (Соня Оруэлл) прототипы.
"1984" саясий жана антиутопиялык илимий-фантастикалык чыгарма болсо да, түзүлүшү менен кадимки классикалык романдан айырмаланбайт. Романдагы "Улуу ага", "эки мертебе ойлонуу" (англ. doublethink), "ой кылмышы" (англ. thoughtcrime), "Нүспик", "101-бөлмө" (англ. Room 101), "телеэкран" (англ. telescreen), "2 + 2 = 5" жана "эс жыртыгы" (англ. memory hole) терминдердин колдонуусу 1949-жылдары кеңири жайылды. "Орвелиан" термини бул роман аркылуу массаларга жайылды. Ал өкүмчүл жана залимдик бийликтин расмий түрдө калпты жашыруу, жашырын тинтүү жана манипуляциялоолорду кылуу дегенди билдирет. 2005-жылы Time magazine журналы романды 1923-2005-жылдар арасындагы эң мыкты жазылган 100 романдардын бири деп тапты. Китеп "Заманбап" китепканасынын 100 эң мыкты романдардын ичине кирип эки тизмеде жайгашты: 13-орун алып редакторлордун тизмесине кирди жана 6-орунду окурмандардын тизмесинде алды. 2003-жылы роман BBC каналынын The Big Read тизмесинин 8 орунун алды.
Токмок (аспап)
Токмок (аспап) - казык кагуу, бир нерсени катуу уруу ж. б. үчүн ылайыкталган жыгач балка. Катуу жыгачтан (арча, кара жыгач, өрүк, кайың ж. б.) жасалып, алардын уюлунун баш жагы салмактуу (тоголок же сүйрү), сабы ичке болот. Казык кагуу, тери ийлеп жумшартуу, эгиндин данын түшүрүү, ошондой эле килемдин эриштеринин ортосуна өткөрүлгөн аркакты ургулап бышыктоо, чындоо үчүн колдонулат. Ал эриштин жоондугуна ылайык, сабы 15-20смдей, уз. 16-18смдей, туурасы 10-17смдей, тиштери 1,5-2 смдей болот.
Пэвамо
Пэвамо (Pewamo) — Мичиган штатынын Ionia округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 560 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 26-63900.
Андовэр (Нү-Жерси)
Андовэр (Нү-Жерси) (Andover) — Нү-Жерси штатынын Сассекс округуна караган АКШ шаары.
Ритнордхаузен (Эрфурт)
Ритнордхаузен (Эрфурт) (Riethnordhausen (bei Erfurt)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Зөммерда районуна кирет.
Террордук акция
Террордук акция – түздөнтүз террордук мүнөздөгү кылмыштуу акцияларды жасоо: жардыруу, өрттөө, ядролук жардыруучу жабдууларды колдонуу же колдонуу коркунучун түзүү; радиоактивдүү, химиялык, биологиялык, жардыргычтуу, ууландыруучу, күчтүү таасир этүүчү уулуу заттарды пайдалануу менен иштөө; унаа каражаттарын жана башка объекттерди жок кылуу, бүлдүрүү же басып алуу; мамлекеттик же коомдук ишмердин, улуттук, этностук, диний жана башка топтогу калктын башчыларынын өмүрүнө кол салуу; адамдарды барымталоо жана туткунга алуу; техногендик мүнөздөгү кыйроолорго жана кырсыктарга шарт түзүү; аргандай түрдө жана аргандай каражаттар менен коркунучтарды таратуу; адамдардын өлүм коркунучун жаратуучу, олуттуу мүлктүк чыгымдарды же болбосо башка коомдук коркунучтуу кесепеттерди түзүүчү аракеттер.
Козубеков Азимкан
Козубеков Азимкан (1940-ж. т., Жергетал айылы) - коомдук ишмер; Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты (1980-85). Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыктын лауреаты (1978).
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Кирхвайлер
Кирхвайлер (Kirchweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Калкы - 365 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 33 039. Муниципалитеттин башчысы — Штефан Зимон.
Ток күчү
Ток күчү - өткөргүчтүн туура кесилиш аянты аркылуу убакыт бирдиги ичинде ташылып өткөн зарядды мүнөздөөчү изилдөө чоңдук; электр тогунун скалярдык мүнөздөмөсү.
Төмөнкүдөй аныкталат:J-tqМында, q - электр заряды, t t - убакыт. Ал эми Ом мыйзамы боюнча Ток күчү чыңалуунун (U) каршылыкка (R) болгон катышы аркылуу туюнтулат: J= -. Ток күчүнүн бирдиги - R ампер (А). Ал амперметр менен өлчөнөт.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Зиггельков
Зиггельков (Siggelkow) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Пархим районуна кирет.
Калкы - 924 киши(2013-ж.). . Аянты - 54,85 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 60 071. Муниципалитеттин башчысы — Ангелика Лүбке.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Ксенолиттер
Ксенолиттер (грекче xtnos – башка, чоочун жана lithos – таш) – магмалык тектердин ичине курамы башка тектердин кирип калышы. Жер кыртышынын терең бөлүгүнөн көтөрүлүп келе жаткан магмага мурда пайда болгон тектердин кесек бөлүкчөлөрү аралашып, толук эрибей калса, биздин көзүбүзгө «жамаачы» сыяктанып көрүнөт. Ар кандай чоңдукта болот. Тоо тектердин пайда болуу жашын аныктоодо мааниси зор.
Эфероде
Эфероде (Everode) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдесхайм районуна кирет.
Николай Крючков
Крючков Николай Афанасьевич [24. 12. 1910 (6. 1. 1911), Россия империясы, Москва шаары – 13. 4. 1994, ошол эле жер] – орус совет актёру, СССР эл артисти (1965). 1928-ж. Москва ТРАМынын (Жумушчу жаштар театры) труппасына өткөн. Н. П. Хмелёв, И. Я. Судаков, И. А. Совченконун шакирти. 1930–40-жылдары шайыр замандаштарынын образын түзгөн: Андрей Сазонов («Комсомольск», 1938), Клим Ярко («Трактористтер», 1939) ж. б. «Мылтыкчан киши» (1938), «Яков Свердлов» (1940), «Кырк биринчи» (1956) ж. б. фильмдерде революционердин, кызыл аскердин, партизандардын ролун чебер аткарган. 1950—60-жылдары каармандардын рухий дүйнөсүн терең ачкан бир нече драмалык ролдордо ойногон («Ырайымсыздык», 1959; «Сот», 1962 ж. б.). Белгилүү ролдору: Кузьма Петров («Чочко баккан аял менен малчы»), майор Булочкин («Небесный тихоход»), Корольков («Румянцевдин иши»), Неуеденов («Бальзаминовдун үйлөнүүсү»). СССР мамлекеттик сыйлыктын (1941) лауреаты. Ленин ордени, башка 3 орден жана медалдар менен сыйланган.
Иффецхайм
Иффецхайм (Iffezheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Раштат районуна кирет.
Калкы - 4897 киши(2013-ж.). . Аянты - 19,95 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 16 023. Мэр — Петер Верлер.
Уртакуль (Буздяк району, Башкыртстан)
Уртакуль — Башкыртстандын Буздяк районундагы айыл, Уртакуль айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 485 киши. Почта индекси — 452717, ОКАТО коду — 80217846001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Мерциг
Мерциг (Merzig) — Германия Федеративдик Республикасынын Саар жеринде жайгашкан Шаар. Мерциг-Вадерн районуна кирет.
Калкы - 30444 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 108,79 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 10 0 42 113. Мэр — Альфонс Лауэр.
Шаар административдик курамы боюнча 17 шаардык районго бөлүнөт.
Альпен
Альпен (Alpen) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан муниципалитет. Дюссельдорф административдик округуна карайт. Везель районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Тирштайн (Фихтель)
Тирштайн (Фихтель) (Thierstein) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Франкония административдик округуна карайт. Вунзидель-Фихтель районуна кирет.
Жоошбай Алдосов
Алдосов Жоошбай (1896, Тор-Кен айылы - 1931, Аксы району, Сасык айылы) - кыргыздын алгачкы юристтеринин бири.
1925-30-жж. Токтогул, Алай, Араван, Ноокат, Фрунзе, Лейлек райондорунда жана Ош шаарында сот, 1930-31-ж. Кызылжар районунда прокурор, сот болуп иштеген.
1931 -ж. басмачылар тарабынан мыкаачылык менен өлтүрүлгөн. Аксы районунун борбору Кербен айылындагы паркта эстелиги тургузулган. Айылындагы көчөгө ысмы берилген.
Чоң Вагина (дарыя)
Чоң Вагина — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Томск облусу, Новосибирск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Стрельна дарыясынын оң жээгинен 15 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Кырым хандыгы
Кырым хандыгы – (Kırım Hanlığı), кырым татарларынын, Алтын ордодон бөлүнүп чыккан (15–18-кылымдар) феодалдык мамлекети. 1239-ж. моңгол-татарлар Кырымда жашаган алан, кыпчак, слав ж. б. элдерди каратып, жарым аралдын түз жерлерин басып алган жана 13-кылымдын аягында аны өздөрүнүн туруктуу жайлоо-кыштоосуна айландырышкан.
Тарыхы
13–14-кылымдарда Кырымда өзгөчө акимдик (борбору – Солхат) түзүлүп, 1433-ж. ич ара күрөштүн натыйжасында феодал ак сөөктөрдүн колдоосу менен Девлет-Хажи-Гирей бийликке келген. 1443-ж. Литва Улуу княздыгына таянып, ал Алтын Ордого көз карандысыз Кырым хандыгын түзгөн. Менгли-Гирей хандын тушунда (1468–1515) түрк аскерлери Кырымга басып киргенден кийин (1475), Кырым хандыгы Түркияга көз каранды хандыкка айланган. Кырым хандыгынын феодал ак сөөктөрү олжо, туткун, салык алуу үчүн 16–17-кылымдарда Россия, Украина, Польша жерлерине кол салып турган. 17–18-кылымдардагы орус-түрк согуштарында Кырым хандыгы Түркияны колдогон. Күчүк-Кайнаржы тынчтык келишими (1774) боюнча Кырым хандыгы Түркияга көз карандылыктан кутулуп, Россиянын протекторатындагы көз карандысыз хандыкка айланган. 1783-ж. Россия империясынын курамына биротоло кошулган.
Чоң Вагина (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Богард (Миссури)
Богард (Миссури) (Bogard) — Миссури штатынын Кэрро округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.4 км². FIPS коду — 29-06832.
Калкы
2010-жылы калкы 234 киши болгон.
Чоочун
"Чоочун" (L'Étranger, брит. англ. The Outsider, амер. англ. The Stranger) - 1942-жылы жарыкка чыккан француз жазуучу Альбер Камүнун романы. Китептин темасы жана анда чагылдырылган көз караштар Камүнун абсурд жана экзистенциализм философияларынын мисалдары болуп каралат, бирок жазуучу өзү андай пикирге каршы.
Башкы каарман Мерсо, "Түндүк Африкада жашаган француз жараны, жер ортолук деңизинин маданиятынан тажаган адам" деп сүрөттөлгөн камаарабаган француз алжир. Мерсо апасынын тажыясына катышат. Бир нече күндөн кийин досу менен чатакка аралашкан арабты өлтүрөт. Мерсо соттолуп өлүм жазасына өкүм кылынат. Окуя эки бөлүктөн турат - кылмыш жасаганга чейинки жана андан кийинки Мерсонун атынан айтылган эки баяндама.
Мен романды көптөгөн жыл мурун бүтүрүп мындай таңкалдырган жыйынтыкка келдим: "Биздин коомдо эгерде өз апаңдын тажыясында көз жаш төкпөсөң өлүм жазасына тартылууңдун тобокелдиги жогору".Айтайын деген негизги нерсем, бул китебимдеги каармандын белгиленген тартиптерге баш ийбөөсүнөн улам айыпталганы болот.
Романдын биринчи басылышы 4400 копиядан туруп, ошол заматта эле көп сатып алынган китеп боло алган жок. Ага карабастан, Жан-Поль Сартранын Explication de L'Etranger макаласынын жардамы менен роман жогору баага татыктуу болду. Төрт жолу англис тилине жана көптөгөн башка тилдерге которулуп, бул роман 20-кылымдын классикалык адабияты болуп саналат. "Чоочун" романы Le Monde гезитинин кылымдын 100 китеби тизмесинин арасында эң алгачкы орунга ээ болду.
Роман эки жолу тасмага адаптацияланды: Лучиано Висконтинин "Чоочун" (итал. Lo Straniero, 1967) жана Зеки Демиркубуздун "Тагдыр" (түрк. Yazgı) тасмасы.
Пэк
Пэк (Peck) — Мичиган штатынын Sanilac округуна караган АКШ шаары.
Террордук топ
Террордук топ – террордук ишмердикти жүзөгө ашыруу максатында биригишкен адамдардын тобу.