cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бок (Альтмарк)
Калкы - 301 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 12,01 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 085. Муниципалитеттин башчысы — Христа Поллен.
Онтарио (Орегон)
Онтарио (Орегон) (Ontario) — Орегон штатынын Malheur округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 10985 киши. Болжолдуу аянты - 11.6 км². FIPS коду — 41-54900.
Метастронгилёз
Метастронгилёз - чочколордун инвазиялуу ылаңы.
Ылаңдаткычы — гельминттердин жумуру курттар уруусуна кирүүчү Metastrongylus. Уз. i,5—5 см. Чочколордун кекиртегин, бронх ж-a бронхполдорун жабыркатат.
Бул дарт сөөлжанды тоют менен жегенде жугат. Ылаңга кобүнчө 6—8 айлык торопойлор чалдыгат. Торопойлор жөткүрүп, деми кыстыгат, өсүүсү токтоп, жүдөңкү тартат. Айрым учурда өлүм-житимге учурайт. Дары катары иод, дитразин, циана-цетогидразиддин суудагы эритиндиси колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Косинустар теоремасы
Косинустар теоремасы – үч бурчтуктун эки жагы жана ошол жактардын арасында жаткан бурчу боюнча анын үчүнчү жагын аныктоочу теорема. Ал мындайча айтылат: үч бурчтуктун бир жагынын квадраты анын калган эки жагынын квадраттарынын суммасынан ошол жактар менен алардын арасындагы бурчтун косинусун эки эселентип көбөйткөн көбөйтүндүсүн кемиткенине барабар, же с2=а2+Ь2–2аЬ cosa, мында a, b, c –үч бурчтуктун жактары, a — а жана Ь жактарынын арасындагы бурч.
Ыйык лаврентий дарыясы
Ыйык лаврентий дарыясы Түндүк Американын чыгышында. Улуу көлдөр аркылуу агып өтөт. Өзүнүн уз. 1200 км (Онтарио көлүнөн Ыйык Лаврентий булуңуна чейин), бут суу спстемасынын уз. (Сен-Луи дарыясынын башталышынан) 3350 км. Алабынын аянты 1269 миң км2. Башкы куймалары. Оттава, Сен-Морис, Сагеней (сол). Рпшельё дарыясы (оң). Жогорку агымы [[АКШ]] менен Канаданын мамлекеттик чек арасы. темой жагы Канада аймагы аркылуу агат. Эки өлкөнүн тек ички бөлүктөрүн Атлантика океаны менен байланыштыруучу маанилуү табигый суу жолу. Ыйык лаврентий дарыясынын өрөөнү кенен тектоникалык ойдуңда жайгашкан. Квебек шаарынан төмөн уз. 400 км, туурасы 50 км келген эстуарийди пайда кылат. Кар, жамгыр сууларынан куралат. Суунун көп жылдык орточо чыгымы Онтарио көлүнүн жайында 6750 мг\сек, Оттава дарыясынын чатынан төмөнүрөөк 7800 м31сек. Декабрдан апрелге чейин муз тоңот.
Ири ГЭСтер бар. Чатынан Жогорку келге чейин ири деңиз кемелери жүрөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Хохдорф (Плохинген)
Хохдорф (Плохинген) (Hochdorf (bei Plochingen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Сслинген районуна кирет.
Калкы - 4693 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 16 027. Мэр — Роланд Эрхардт.
Метафосфаттар
Метафосфаттар - метафосфор к-тасынын (НРОз) туздары.
Калий ме­тафосфаты (КРОз) — жог. кон центрациялуу фосфор-калий жер семирткичи. Анда 40%ке чейин К20 жана 60% Р2О5 бар. Ал баалуу эгилме, айрыкча хлордуу калий туздары терс таасир тийгизүүчү осүмдүктөргө кол­донулат. Кальций метафосфа­ты, Са(Р03)2—ар кыл топуракта жана бардык өсүмдүк үчүн пайдаланылуучу концентрациялуу күкүм семирткич. Анын хим. таза тузунда 71,68% Р2Об ж-а 28,32 % СаО болот. СССРде М. аз колдонулат. Бул жер семирткичтерди ондүрүунүн бир кыйла үнөмдүү технологиясы иштелүүдө.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Альтвайдельбах
Альтвайдельбах (Altweidelbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Хунсрүк районуна кирет.
Калкы - 251 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,1 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 40 002. Муниципалитеттин башчысы — Вильи Вельтер.
Фальвиг
Фальвиг (Valwig) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кохем-Целль районуна кирет.
Калкы - 466 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,70 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 35 086. Муниципалитеттин башчысы — Альфонс Фукс.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Риппэй (Айова)
Риппэй (Айова) (Rippey) — Айова штатынын Грин округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.2 км². FIPS коду — 19-67215.
Калкы
2010-жылы калкы 319 киши болгон.
Еттинген-Шеппах
Еттинген-Шеппах (Jettingen-Scheppach) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Гюнцбург районуна кирет.
Калкы - 6712 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 54,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 74 144. Муниципалитеттин башчысы — Ханс Райхгарт.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Розендаль
Розендаль (Rosendahl) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан муниципалитет. Мюнстер административдик округуна карайт. Косфельд районуна кирет.
Калкы - 10905 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 94 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 5 58 040. Муниципалитеттин башчысы — Франц-Йозеф Нихюс.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Тетенхузен
Тетенхузен (Tetenhusen) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Шлезвиг-Фленсбург Кроп-Штапельхольм районуна кирет.
Калкы - 929 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 23,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 59 087. Муниципалитеттин башчысы — Юрген Кролль.
Цайларн
Цайларн (Zeilarn) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Ротталь-Инн районуна кирет.
Калкы - 2190 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 28,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 77 154. Муниципалитеттин башчысы — Лудвиг Матцедер юн..
Миддлтаун (Мэриленд)
Миддлтаун (Мэриленд) (Middletown) — Мэриленд штатынын Frederick округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2668 киши. Болжолдуу аянты - 4.4 км². FIPS коду — 24-52425.
Нью Блумфилд (Миссури)
Нью Блумфилд (Миссури) (New Bloomfield) — Миссури штатынын Кэллоуэй округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.2 км². FIPS коду — 29-51680.
Калкы
2010-жылы калкы 669 киши болгон.
Ыйык лаврентий булуңу
Ыйык лаврентий булуңу - Атлантика океанындагы жартылай туюк деңиз. Түндүк Американын чыгыш жээгинде. Океандан Ньюфаундленд жана Кейп-Бретон аралдары аркылуу бөлүнүп, Кабота, Белл-Айл, Кансо кысыктары аркылуу байланышат. Аянты 260 миң км2. Деңизге Ыйык Лаврентий дарыясы куят. Тереңдиги 530 мге чейин. Түндүк-батыш бөлүгүндө Антикости аралы жайгашкан. Климаты муссондук. Кышында түндүк-батыштан соккон муздак шамал, жайында түштүк-батыш жылуу шамалы үстөмдүк кылат. Абанын орточо температурасы февралда -10°С, августта 150С. Агымы циклондук айланманы пайда кылат. Суусунун орточо температурасы кышында 1°тан төмөн, жайында 15°ка чейин. Туздуулугу түндүк-чыгышында 32 %0, батышында 12-15% 0. Суткада бийиктиги 2 мге жеткен ташкындоо 2 жолу болот. Декабрдан июнга чейин муз каптайт. Айсбергдер кездешет. Кеме жүрөт. Балык кармалат. Порттору: Квебек, Сет-Иль.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Карышкырлар мекени
«Карышкырлар мекени» (Kurtlar Vadisi) — Түркия сериялы
Метеор изи
Метеор изи - метеор телонун Жер атм-расына киргенде калтырган нзи.
Метеор изи эки түрдө — чандуу жанa газдуу (же иондошкон) болот. Чан түрүндөгү издер 25—80 кл бийикте ме­теор заттарынын буусунун конденсацияланышынын натыйжасында (болиддердпн пзинен) пайда болот. Нондошкон газдын Метеор изи метеор телонун буулапган атомдору менен абаньш молекулаларынын кагылышынан пайда болуп. анин спектринен Mg, Na, Ca, Fe ж. сызыктар байкалат. Куралсыз көзгө жаркырак метеорлордун изи гана көрунөт.
Метеор изине оптикалык жанa радаолокациялык байкоолор жүгүзүу менен 80—110 км бийиктиктеги атмосферанын турбуленттик жанa циркуляция агымдары изилденет.
Бонезе
Бонезе (Bonese) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Хохдорф (Рис)
Хохдорф (Рис) (Hochdorf (Riß)) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет.
Татар Нагадак (Аургазин району, Башкыртстан)
Татар Нагадак — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Нагадак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 449 киши. Почта индекси — 453499, ОКАТО коду — 80205828001.
Гудзон, дарыя
Гудзон, Хадсон — АКШнын чыгышындагы дарыя.
Уз. 520 км.. Алабынын аянты 34,6 миң км2. Адирондак (Аппалач) тоосунан башталып, Атлантика океанына куят. Кар жана жамгырдан куралат.
Орт. чыгымы 210 м2/сек, эң көбү 3500 м2/сек. Чатынан 240 км ге чейин кеме жүрөт. Ири ГЭС бар. Чатында Нью-Йорк ш. жайгашкан.
Космоплан
Космоплан (space plane) – бир баскычтуу космос кемеси. Ал атайын адамдарды жана жүктү космоско алып чыгып, кайра жерге кайтып келет. АКШнын «Спейс шаттл» жана мурдагы советтик «Буран», европалык «Гермес» чындыгында Космоплан деп аталбайт. Анткени аларды космоско алып чыгуу үчүн ракета – алып жүргүч керек. Алдын ала иштелип чыккан кыймылдаткычтуу Космоплан атмосферада жана космосто учууга ылайыкталып, биринчи жолу АКШ, Англия, Германия (Космоплан Зенгера) жана Японияда жасалган. Германиялыктар менен япониялыктардын Космопланны азырынча идея катарында, ал эми америкалык Х–30 долбоору улантылууда.
Зеебек эффектиси
Зеебек эффектиси - удаалаш туташтырылган, тийишкен жеринде температуралары ар башка, эки түрдүү өткөргүчтөн турган туюк электр чынжырында электр кыймылдаткыч күчүнүн пайда болушу. 1821-ж. немис окумуштуусу Т. И. 3еебек ачкан. Өткөр гүчтөрдүн тийишкен жерлери ар кандай температурада болгондо, алардын ички потенциалдарынын айырмасы да ар башка болгондуктан, электр тогу пайда болот. Бул учурда ички энергия электр энергиясына айланат, ал үчүн эки жылуулук булагы, башкача айтканда эки тиймек (тийишүүчү аянт) пайдаланылат. 3еебек эффектисине ылайык термоэлемент же термопараны колдонуп, температураны өлчөөгө болот. Термопара термометрге караганда өтө сезгич болгондуктан, температура чоң интервалда алыстан эле өлчөнөт. 3еебек эффектиси электр тогун алууда да колдонулат. Жарым өткөргүчтөн жасалган термоэлектр генератору Күн энергиясын түздөн-түз электр энергиясына айландырат.
Гилбэрт (Миннесота)
Гилбэрт (Миннесота) (Gilbert) — Миннесота штатынын St. Louis округуна караган АКШ шаары.
Космодром
Космодром (космос жана байыркы грекче δρόμος – жүгүрө турган жер) – космос аппараттарын кураштыруу, учууга даярдоо, учурууга арналган курулмалар менен жабдуулар жана техникалык каражаттар орнотулган аймак. Космодромдун көмөкчү жана тейлөөчү жайлары менен кызматына ракетанын кыймыл траекториясын аныктоочу өлчөө пункту, отункана, суу, энергия менен камсыз кылуу тармагы, турак жай шаарчасы, байланыш жана телекөрсөтүү түйүндөрү, оңдоочу база, аэродром, унаа коммуникациясы кирет. Кээ бир Космодромдо ракета алып жүргүчтүн иштетилген баскычтарын түшүрүү үчүн атайын жер участкалары бар. Техникалык позиция – ракета-алып жүргүч менен космос объектилерин кабыл алуу, сактоо, кураштыруу, сыноо, керек отунду куюу жана бири-бирине ашташтырып бириктирүү үчүн колдонулма атайын техникалык жабдуулар менен жабдылган комплекс. Старттык комплекс – ракета учурула турган системага орнотулат, күйүүчү отун куюлуп учурулат. Бул иштердин бардыгын орундатуу үчүн старттык комплексте атайын техникалык жабдуулар орнотулат. Космодром калк жашаган аймактан алыс жана экваторго жакын жерге курулат. Себеби иштелген баскычтын калдыктары элге коркунучсуз аймакка түшөт жана ракета спутникти геостационардык орбитага жеңил алып чыгат. Космос кемесин жана космоско учуруучу аппараттар Капустин Яр, Плесецк (Россия), Байкоңур (Казакстан), Канаверал тумшугундагы Чыгыш сыноо полигону, Уоллопстогу Батыш сыноо полигону (АКШ), Куру (Франция), Сан-Марко (Италия), Утиноура, Танегасима (Япония), Чангенцзе (КЭР), Шрикарико (Индия) ж. б. Космодромдордон учурулат. Алгачкы Жердин жасалма жандоочусу жана биринчи адам космоско СССРде (азыркы Казакстан) Байкоңур Космодромунан учурулган.
Гудзон булуңу
Гудзон булуңу — Түндүк Муз океандын кургактыкка (Канаданын аймагына) терең кирип турган деңизи.
Чыгышында Гудзон кысыгы аркылуу Атлантика океаны менен, тундүгүндө Канада кысыктары аркылуу Түндүк Муз океаны менен байланышат.
Аянты 819 миң км2. Орт. тереңд. 112 м, эң терең жери 301 м. Суунун орт. көлөмү 92 миң км3. Климаты арктикалык. Суунун температурасы кышында 0°С ден төмөн, жайында 3°—9°С. Тузд. 23— 30,5 %о. Октябрдан августка чейин муз каптан жатат.
Суунун төмөнкү катмарында температура —1,8°С ден — 2,2°Сге чейин, тузд. 32,5—33,3 % о. Треска, сельд, камбала балыктары кармалат, тюленге анчылык кылынат.
Башкы порттору: Черчилл, Порт-Нельсон.
1610-ж. булуңга саякат жасаган англ. Гудзондун ысымы менен аталган
Етцендорф
Етцендорф (Jetzendorf) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Пфаффенхофен (Ильм) районуна кирет.
Калкы - 2991 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 21,72 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 86 132. Муниципалитеттин башчысы — Рихард Шнелль.
Дагомыс Чыгыш
Дагомыс Чыгыш (Небуго) — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Дагомыс дарыясынын сол жээгинен 0,8 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Шепси дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Псоу дарыясыне чейин (РФ менен Грузия шекарасы). Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ыйык Елена аралы
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Бад-Цвишенан
Бад-Цвишенан (Bad Zwischenahn) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Аммерланд районуна кирет.
Калкы - 27537 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 51 002. Муниципалитеттин башчысы — др. Арно Шиллинг.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 19 шаардык районго бөлүнөт.
Роммерскирхен
Роммерскирхен (Rommerskirchen) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан муниципалитет. Дюссельдорф административдик округуна карайт. Рейн-Нойс районуна кирет.
Калкы - 13011 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 60,99 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 1 62 028. Муниципалитеттин башчысы — Альберт Глөкнер.
Метеоритика
Метеоритика - метеор заттарынын абалын, метеориттер Жерге түшкөндөгү кубулуштарды изилдөөчү илим тармагы.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Риснор (Айова)
Риснор (Айова) (Reasnor) — Айова штатынын Джаспер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.3 км². FIPS коду — 19-65955.
Калкы
2010-жылы калкы 194 киши болгон.
Фалькенштайн (Пфальц)
Фалькенштайн (Пфальц) (Falkenstein (Pfalz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Доннерсберг районуна кирет.
Калкы - 202 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,48 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 33 020. Муниципалитеттин башчысы — Андреас Фишер.
Филомас (Орегон)
Филомас (Орегон) (Philomath) — Орегон штатынын Benton округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3838 киши. Болжолдуу аянты - 3.3 км². FIPS коду — 41-57450.
Таалайбек Сатыбеков
Сатыбеков Таалайбек — мүйүзчү жана сөөк буюмдарынын чебери. 1957-ж.Жумгал районундагы Багашан айылында төрөлгөн. 1982-ж. Бишкектеги №19 көркөм кол өнөрчүлүк кесипчилик-техникалык окуу жайынын сөөк жана мүйүздөн буюм-тайым жасоо бөлүмүн бүтүрүп, ошондон бери “Кыял” элдик көркөм кол өнөрчүлүк  Бирикмесинде узанууда.1990-жылдан Кыргызстан эл чеберлер союзунун мүчөсү. Таалайбек жердиги мүйүз жана сөөктөн турган бир нече чыгармачылыктагы үлгүлөрдүн автору. Мүйүз менен сөөктү тең тизгинде кармайт. Ал көбүнчө кыз келиндердин жасалгаларын: сөйкө, желбирөөч, билерик,  шакек, оймок,  чолпу,  тарак, чач бастыргыч,  түймө-тор токуучу иймек, төөнөгүч, бой тумар, ачкыч илгич, бут кийим кийүүчү  кашыкча, чакча өңдүүлөрдү жана шахмат, дойбуларды төрт-беш түрлөнтүп кармайт. Түспөлдөрү бири бирине окшошпойт. Буюмдун жана белек-бечкектердин үлгулөрүн өзү ойлоп табат. Чакча жасоодо буканын мүйүзүн тандайт. Ал кыска, ичи көңдөй,калың,катуу жана тунук болот. Аны талаптагыдай кургатып,анын сырткы бүкүр бетинен баштап узунунан араалайт. Атайын мешине коюп ысытып, жумшартып, өзүнүн бастыргычына салып тегиздейт да ысык калыбына салып басат. Ошондо мүйүз ысып,калыпка дал өзүндөй түшөт.Калыптын эки бети болот. Ошондо эки мүйүздөн бир чакча жасалат. Эки бетти бириктирүүдө жыгачтын “ПВА” маркасындагы даяр желимин колдонот. Чакчаны кум кагазы мене жылмалайт.Атайын жасалган тегерек кийиз менен жалтыратат. Асем буюмдарынын көрүнүктүүсү сөйкө-желбирөөчтү чебер мүйүз мене сөөктөн бирдей кооздукта чебер мүйүз менен сөөктөн бирдей кооздукта кармай алат. Буюмдун жердигине уйдун шыйрак сөөгүн тандайт. Сөөктүн калыңдыгына жараша атайын араасы аркылуу узунунан бөлөт. Анан сөйкөнүн формасын кагазга же сөөктүн өзүнүн үлгүсүнө түшүрүп, ашык жерлерин чарыка салат. Андан кийин медициналык бор машинасына отурат да, дарыгерлер кадимки тиш салгандай аракеттерди жүргүзөт. Дарыгерлер колдонуучу аспап-куралдарды колдонуп, буюм жасалчу сөөктүн сыртын сомдойт. Андан кийин майда сыйдалоолорду жүргүзөт. Ошондон кийин оюм-чийим түшүрөт.Кум кагаз менен сыйдалайт. Сөйкөнүн темир, күмүш илмектерин бириктирип жалтыратат.Чебер жалтыратууда жана жылмалоодо тиш жуугуч күкүмдү, борду,  кол аарчы кагазды колдонот. Жылмалоодо ошол эле мүйүздүн таарындыларын да пайдаланат. Чебер тарак жасоонун ыкмасы да мыкты өздөштүргөн. Оюм түшүрүүдө да нукуралыктар баамдалат. Буюм бетине “тап бердирип” кою жөрөлгөлөрү да көрүнөт. Муну майдалата, “кыялданта” берүүгө маш. Көркөм оюм улам майдаланын барган сайын чебердин кылдаттыгы артууда. Таалайбек устакерчилике ышкысы артылып, элге керектүү буюм-тайымдар мене чектелбей уникалдуу үлгүлөрдү  да жаратууга дымактанууда.
Катышкан көргөзмөлөрү,кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата “элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык 11 кароо сынагы” сөөк, мүйүз буюмдары үчүн Шаараткомдун Ардак Грамотасы,Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министирлер Советинин Грамотасы; 1987-ж.Улуу Октябрь Социалистик революциясынын 70 жылдыгына карата “Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы”. Мүйүз жана сөөк буюмдары үчүн “Кыял” элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин 20 жылдыгына карата “Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы”. Мүйүз, сөөк үлгүлөрү үчүн “Кыял” Бирикмесинин диплому; 1990 –ж. “Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү”. Мүйүз, сөөк буюмдары менен катышкан.
Монингсайд (Мэриленд)
Монингсайд (Мэриленд) (Morningside) — Мэриленд штатынын Prince George округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1295 киши. Болжолдуу аянты - 1.5 км². FIPS коду — 24-53625.
Жогорку Леканды (Аургазин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Альтдорф
Альтдорф (Altdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк Вайнштрассе районуна кирет.
Метерлинк Морис
Метерлинк Морис (29. 8.1862, Гент -—5. 5. 1949, Ницца)—бельгиялык жазуучу.
Альтдорф
Калкы - 700 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 37 002. Муниципалитеттин башчысы — Эрих Литти.
Метерлинк Морис
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Гугеноттор
Гугеноттор (нем. Eidgenossen — союздаштар) — Франциядагы (16— 18-к.) кальвинчилер (Кальвинизм).
Гугеноттор феод, жана жаңыдан пайда болуп келаткан капит. эзүүгө каршы шаардыктардан, абс. борборлоштурууга нааразы тектүү дворяндардын, феодал ак сөөктөрдүн, шаардык төбөлдөрдүн бир бөлүгүнөн куралган.
Гугеноттор менен католиктер  күрөшү 16-кылымда диний согуштарды чыгарып, алардын натыйжасында гугеноттор  динге эркин табынууга акылдуу болушса да, католиктер менен чыныгы бирдей укуктарга Улуу француз революциясынан кийин гана жетишкен
Шыргый свитасы
Шыргый свитасы - Тянь-Шанда кездешүүчү байыркы тоо тек катмарлары. Күңгөй Ала-Тоодо кеңири тараган. 1956-ж. В. Г. Королёв аны өзүнчө свита катары бөлүп, Күңгөй Ала-Тоодогу Шыргый өрөөнүнүн аты менен атаган. Свита негизинен жанар тоо жана терриген чөкмө тоо тектеринен түзүлгөн. Жалпы калыңдыгы 500- 600 м. Катмарлардагы граптолиттердин ташка айланган калдыктарына карай свита ордовик мезгилинде пайда болгон деп эсептелет. Свитадагы жанар тоо тектери менен полиметаллдардын кендери байланыштуу.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Дагомыс Западный
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Шепси дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Псоу дарыясыне чейин (РФ менен Грузия шекарасы). Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жердин магнит талаасы
Жердин магнит талаасы – диполдукуна окшоп кетет.
Жер шарынын географиялык уюлдары анын магниттик уюлдары менен дал келишпейт жана алардын айырмасы 11,5° ту түзүшөт. Жердин түндүк уюлуна магнит талаасынын түштүк уюлу, ал эми анын түштүк уюлуна магнит талаасынын түндүк уюлу туура келет. Жердин магнит диполунун ийини (моментинин) чоңдугу 8,3Ч1022 А*м2, ал эми Жердин бетиндеги магнит талаасынын индукциясынын орточо мааниси 5Ч10-5 Тлга барабар.
Жердин магнит талаасынын пайда болушунун себептери жөнүндө ар түрдүү теориялар бар. Бирок алардын ичинен, эксперименталдык фактыларды канааттандыра турганы – Жердин ядросундагы суюк өткөргүчтүү заттын конвекциялык кыймылынан пайда болгон магнит талаасы жөнүндөгү теория жакыныраак келет.
Анткени Жердин ядросу жогорку температурадагы өткөрүмдүүлүккө ээ болгон суюк заттардан турат деген гипотеза бар. Жер өз огунун айланасында айланганда, борбордон четтөөчү күчтүн таасири астында өткөрүмдүү зат заряддалган катмарларга бөлүнүшү ыктымал. Кыймылдагы заряддалган катмарлардын айланасында магнит талаасы пайда болушу жалпыбызга белгилүү.
Зейдер-Зе булуңу
Зейдер-Зе булуңу - (голландча Zuiderzee «Түштүк деңиз» деген мааниде) Түндүк деңиздеги булуң. Нидерланддын жээгинде. Батыш Фриз аймагы аркылуу деңизден бөлүнөт. Булуң 1282-ж. кургактык чөгүп, аны суу жайпап калышынан пайда болгон. Жээктери түзөң, саздуу, плотина жана тосмо менен бекемделген. 3ейдер-3е булуңу шлюз тосмо аркылуу Вадден-3е (түндүк бөлүгү) жана Эйсселмер (түштүк) булуңдарына бөлүнөт. Тереңдиги 3-4 м, кеме жүрчү жери 8-24 м. Ташкындоонун бийиктиги 1,4-1,9 м. Ири порту Амстердам.
Борн (Оре)
Борн (Оре) (Born (Ohrekreis)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Оре районуна кирет.
Калкы - 239 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 20,62 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 090. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Дрегер.
Тилен
Тилен (Tielen) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Шлезвиг-Фленсбург районуна кирет.
Калкы - 300 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 59 088. Муниципалитеттин башчысы — Зөнке Хольмзен.
Нью Лондон (Миссури)
Нью Лондон (Миссури) (New London) — Миссури штатынын Роллс округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.8 км². FIPS коду — 29-52058.
Калкы
2010-жылы калкы 1001 киши болгон.
Хоэнтенген
Хоэнтенген (Hohentengen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Вальдсхут районуна кирет.
Калкы - 3644 киши(2013-ж.). . Аянты - 27,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 37 053. Мэр — Мартин Бенц.
Ричланд (Айова)
Ричланд (Айова) (Richland) — Айова штатынын Киокак округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.0 км². FIPS коду — 19-66720.
Калкы
2010-жылы калкы 587 киши болгон.
Горельеф
Горельеф (французча haut-relief – бийик рельеф) – томпок рельефтин бир түрү. Г-те түшүрүлгөн фигуралар жана предметтер тегиздиктен жарымына чейин же толук көлөмүндө чыгып турат, көп учурда алар жалпы фонго тийип же деталдарында андан толугу менен бөлүнүп турат. Орус колдонмо көркөм искусствосунда бул түрдө аткарылган иштер коргонуу деп аталып кеткен. Барельеф менен салыштыр.
Метионин
Метионин - а-амино-ү-метилто- май кислотасы, CHjSCHiCH.-CH(.\H2)COOH; күкүртү бар мавокарбон аминокпслотасы.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Жер тобундагы планеталар
Жер тобундагы планеталар – Меркурий, Чолпон, Жер жана Марс. Ж. т. п-дын өлчөмү зор планеталардыкына салыштырганда кыйла кичине болот.
Тыгыздыгы суунун тыгыздыгына салыштырганда кыйла жогору болот да, өз огунун айланасында айланышы жай болуп, спутниктеринин санынын аз болушу менен айырмаланат. Чолпон планетасынын Күндүн айланасында башка планеталардын кыймылына тескери багытта айланышы да анын физикасын үйрөнүүдө өзгөчө изилдөөлөрдү талап кылат.
Пилот Рок (Орегон)
Пилот Рок (Орегон) (Pilot Rock) — Орегон штатынын Umatilla округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1532 киши. Болжолдуу аянты - 2.1 км². FIPS коду — 41-57650.
Малая Ивановка (Аургазин району, Башкыртстан)
Малая Ивановка — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Нагадак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 13 киши. Почта индекси — 453499, ОКАТО коду — 80205828003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Космос аппараты
Космос аппараты – космос мейкиндигине учуп чыгуучу же мейкиндикте учуп жүрүүчү жабдуулардын (ракета алып жүргүч, космос ракетасы жана кемеси, автоматтык жана экипаждуу станциялар – Жер орбиталык жана планета аралык жасалма жандоочтор ж. б.) жалпы аталышы. Космос аппараты жерге жакын, орбиталык жана планета аралык; автоматтык жана учкуч башкаруучу Космоско учуучу аппарат болуп бөлүнөт. Атайын илимий-изилдөө аппаратура менен жабдылган Космос аппараты ар кандай багытта изилдөөлөрдү жүргүзүү үчүн космоско чыгарылат. «Спутник» деп аталган алгачкы Космос аппараты 1957-ж. 4-октябрда Советтер Союзунда учурулган. Кийин Космос аппараты Жер орбитасына, Айга, планеталарга учурулган. 1957-ж. ноябрда «Спутник-2» Космос аппаратында Лайка аттуу ит учурулган. 1961-ж. 12апрелде Ю. Гагарин «Восток» космос кемесинде учкан. Космос аппаратынын негизги өзгөчөлүктөрү – космоско учканда узак убакыт бою иштеши жана ошону менен бортундагы (борт аппараты) белгилүү жылуулук режиминин негизинде энергия алып, Жер менен радиобайланышын камсыз кылат. Экипажы бар Космос аппаратында космонавттардын жашоо тиричилигине, иштешине шарт түзүлгөн. Космос аппаратынын учуусу эки бөлүктөн турат: берилген багыт боюнча белгилүү ылдамдыкка жеткирүүчү бөлүк, чыгаруу бөлүгү жана орбиталык бөлүк. Космос аппаратына 8 км/секга жакын ылдамдык берүү үчүн көп баскычтуу ракеталар пайдаланылат. Жердин жасалма жандоочусунун ылдамдыгы биринчи космос ылдамдыгына барабар же ашыгыраак; планета аралык Космос аппараты экинчи космос ылдамдыгына ээ болот; ал эми үчүнчү космос ылдамдыгына ээ болсо – Күн системасынан чыгып кетет. Космос аппаратын Жерге ж. б. асман телолоруна кондурууда космостук ылдамдыкты нөлгө чейин төмөндөтүү – космоско учуу проблемаларынын эң татаалы. Космос аппаратын токтотуу эки түрдө болот: тормоздоочу реактивдүү күч аркылуу (Айга кондурууда); аппарат атмосферага киргенде пайда болуучу аэродинамикалык күчтүн жардамы менен (Жерге кондурууда). Космос аппараты атмосферада түшүп келе жатканда аэродинамикалык ысуу болот. Ошондуктан ысыкка чыдамдуу, жылуулукту начар өткөрүүчү материалдар (керамикалык негиздеги органикалык материалдар ж. б.) менен капталат. Ошондой эле Жерге жакындаганда кыймыл ылдамдыгын азайтуу үчүн парашют системасы колдонулат. Космос аппаратынын борт жабдуу комплексине: энергия булагы, жылуулук жөнгө салгыч, радиобайланыш жана радиотелеметрия, кыймылды багыттоо жана башкаруу, тиричилик камсыздоо, кондуруучу ж. б. системалар кирет. Биринчи Космос аппараты 1957-ж. 4октябрда учурулган. Космос аппаратынын аракет кылуу узактыгы 5–7 жыл жана байланыш аралыгы жүздөгөн млн км. 2000-жылдан тартып долбоорлонуп, «Союз» сериясындагы космос кемелерин «Клипер» Космос аппаратына алмаштырууга арналган.
Гилман (Миннесота)
Гилман (Миннесота) (Gilman) — Миннесота штатынын Benton округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 224 киши. Болжолдуу аянты - 1.3 км². FIPS коду — 27-23804.
Шельф
Шельф, материктик тайыздык - материктердин суу астындагы акырындап эңкейиштеген уландысы, ал геологиялык түзүлүшү боюнча жээк кургактыгына окшош. Шельфтин чектери деңиздин же океандын жээги жана капталдын үстүңкү кыры. Тереңдиги. 100-200 м, кээде 500-1500 мтге (Охота деңизи) чейин. Кургактыктын жээктери менен Шельфтин геоморфологиялык өзгөчөлүктөрү бирдей болуп, ар кандай байыркы рельефтин формаларынын. чөкмөлөрдүн, жээк сызыктарынын суу алдында сакталыч калышы Шельфтин Дүйнөлүк океандын деңгээлинен көтөрүлгөндө материктин бир бөлүгүнүн суу алдында калышынан пайда болгондугун аныктайт. Шельфтин жадны аянты 32 млн км2. Евразиянын түндүгүндө, Беринг, Түштүк Кытай деннздерпнде жана Гудзон булуцунун жээктеринде Шельфтин эң кеңири аянттары жатат.
Абердин (Айдахо)
Абердин (Aberdeen) — Айдахо штатынын Бингем округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.6 км². FIPS коду — 16-00100.
Калкы
2010 жылы калкы 1840 киши болгон.
Губкалар
Губкалар, былпылдактар (Роrifera) — омурткасыз жаныбарлардын тиби.
Төрт түркүмүн камтыган жалгыз (Sponsrfa) классы бар. Губкалардын денеси органдарга, ткандарга даана бөлүнбөйт: көп клеткалуу жандыктандын жөнөкөйү. Алар таманы менен субстратна жабышып жашап. бүт жагында оозу болот. Денеси 2 катмар клеткадан турат. Сырткы катмарындагы клеткалар жалпак, ичкиси өзгөчө клетка — хоанациттерден түзүлөт. Көпчүлүгүнүн кремнезем же көмур кычкыл туздарынан түзүлгөн скелета болот.
Алардын 5000ге жакын түрү белгилүү. Дениз жээгинен баштан 8000— 8500 м тереңдикте суу түбүндө колония куруп жашайт.
Кара денизде 30га жакын, Каспий деңизинде 1 түрү бар. Байкал Губкаларынын жана бадяганын бир нече түрү тиричилигин тузсуз сууда өткөзөт.
Губкалар жөнөкөйлөр, балырлар ж. б. менен азыктанат. Көбү гелмафродиттер, жыныссыз жол менен көбөйөт. Кээ бир Губкалар мед., тех. максат үчүн мааниси бар.
Сайпидин Атабеков айыл аймагы
Сайпидин Атабеков - Cузак районундагы айыл аймак.
Космос кемеси
Космос кемеси – адамды жана керектүү каражаттарды космоско алып чыгуучу аппарат. Космос кемесинин негизинен жашоого мүмкүн болгон жылчыксыз кабинадан, Жерге кайтып келүүчү аппараттан, кондурууда жана манёвр жасоодо орбитасын өзгөртүүчү кыймылды башкаруучу түзүлүштөн турат. Жер орбитасында учуучу Космос кемеси – жандоочулар ал эми асман телолоруна учурулуучу планета аралык (экспедициялык) Космос кемеси деп аталат. Ошондой эле орбиталык станцияларга адам, жүк жеткирип, кайра алып келе турган транспорттук Космос кемеси бар, мисалы, «Восток», «Восход», «Союз», «Меркурий», «Жемини», «Апполон» ж. б.
Сайпидин Атабеков айыл аймагы
Географиясы
Атабеков айыл аймагы деңиз деңгээлинен 1700 метр бийиктикте турат. Жалалабад шаарынан 12 км, район борборунан 15 км жана Бишкек шаарынан 550 км алыстыкта жайгашкан. Өзбекстан республикасынын Ханабад шаары менен чектешкен аймактын административдик борбору Бекабад айылы болуп саналат. Айыл аймактын ортосунан Ош-Бишкек республикалык стратегиялык авто жолу өтөт. Аянты 148.2 км2. Айыл чарбага жарактуу жеринин жалпы аянты 14,6 миң га (сугат жери - 3,3 миң га, кайрак жери – 0,7 миң га), чабындысы 0,5 миң га, жайыты 9,6 миң га, бак-дарак 0,5 миң га.
Айылдары
Атабеков айыл аймагына 17 айыл кирет.
Тарыхы
Сайпидин Атабеков атындагы айыл аймагы мурда Бек-Абад айыл кеӊеши деп аталган жана ал 1928-жылы уюшулган. 1930-жылдан баштап Бек-Абад айыл кеӊешинин аймагында колхоздоштуруу иши башталган. 1930-31-жылдарда Бек-Абад айыл кеӊешин Калматов Мирзакерим деген адам башкарган. Ошол мезгилде Бек-Абад айылында “Куйбышев”, Кыпчак айылында “Социализм”, Актачы айылында “Ленин” атындагы колхоздор түзүлгөн. 1936-жылы чарбаларга “СТЗ” маркасындагы алгачкы тракторлор келип, 1939-жылы Бек-Абад айылында алгачкы жолу МТС курулган. МТСтин директору болуп Д.Е.Пионт бекитилген. 1927-жылы Бек-Абад айылындагы алгачкы жолу советтик мектеп ачылып, 1937-жылы бул төрт жылдык мектеп 7 жылдык мектепке айланып №4 Киров атындагы мектеп болуп аталган. Кийинчерээк бул мектепке кыргыз, өзбек класстары ачылып, 1956-жылы биринчи бүтүрүүчүлөр аттестат алышкан. 1936-50-жылдардын аралыгында чарба башкаруу иши тез-тез реформаланып турган. Мисалга, 1936-жылдан кийин Бек-Абаддын аймагында Молотов жана Каганович атындагы колхоздору уюшулган 1956-жылы Ленин, Куйбышев, Социализм колхоздору биригип Правда колхозу түзүлсө 1959-жылы август айында Правда колхозу менен Эркин колхозу биригип, Эркин колхозу деп аталган. 1961-жылы Бек-Абад аймагындагы бардык колхоздор, айылдар электрлештирилип, 1962-жылы чарбада АТС (Автоматташтырылган телефон станциясы) курулуп, айыл телефондоштурулган. Эӊ башкысы колхоздо биринчи жолу үй-бүлөлүк подряд системасы киргизилген. 1962-жылы Эркин колхозунда чарба башкармасы болуп Сайпидин Атабеков келген. Ал 1911-жылы Сузак районунун Көк-Жаңгак шаарында төрөлүп, эмгек жолун 1929-жылы Көк-Жаңгак шахтасында жумушчу болуп иштөөдөн баштаган. (1967-80). 1941-45-жж. Ата Мекендик согушка катышкан. 1945-62-жылдары Кыргызстан КП Жалалабат обкомунун инструктору Үч-Терек райкомунун катчысы, Эмгекчилер депутаттарынын Ленин, Токтогул райондук Советтеринин аткаруу комитетинин төрагасы. Партиянын Токтогул райкомунун 1-катчысы, 1962-77-жж. Сузак районундагы “Эркин” колхоз башкармасынын төрагасы болуп иштеген. Бир жылдан кийин чарбанын экономикасы жогорулаган. Чарбанын аймагында 7 кой короо курулуп, тоют цехи пайда болгон. Чарбада койлордун саны 7 миң баштан, 2 миӊ башка көбөйгөн. Чарба реформатору катары С.Атабеков “Ленин”, “Октябрь Революциясы”, 2 жолу “Эмгек Кызыл Туу” ордендери, “Ардак белгиси”, 3-даражадагы Даңк ордендери, медалдар менен сыйланган. менен сыйланган. Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин 3 жолку депутаты болгон. Анын урматына 1978-жылы 28-февралда Бек-Абад айылдык кеӊеши С.Атабеков атындагы айылдык кеӊеш болуп кайра аталган. 1979-жылы Эркин колхозу экиге бөлүнүп, Эркин жана Теӊдик колхоздору болуп түзүлөт.
Зөхтенау
Зөхтенау (Söchtenau) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Розенхайм районуна кирет.
Калкы - 2655 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 25,62 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 87 174. Муниципалитеттин башчысы — Зебастиан Форстнер.
Фаршвайлер
Фаршвайлер (Farschweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Трир-Саарбург районуна кирет.
Калкы - 748 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,45 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 35 021. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Шмит.
Зейнеп Коркмаз
Зейнеп Коркмаз - (15. 5. 1922-ж. туулган, Түркия, Невшехир) түрк тилчиси, филология илимдеринин доктору (1950), профессор (1964). Измирдеги кыздар лицейин (1940), Анкара университетин бүтүргөн (1944). 1945-жылдан ушул эле университетте илимий ассистент, түрк тилдери боюнча ассистент (1948) болуп иштеген. 1954-55-ж. эски түрк тилдери боюнча адис катары Гамбург университетине жиберилген. 1965-66-ж. Англия, Германияда (Мюнхен, Марбург, Берлин, Гамбург) илимий-изилдөө иштерин жүргүзгөн. Анкара универсимтетинин ректору (1981-83), Гази университетинде эмгектенген (1991). Түрк тилдери боюнча 16 китеп, 250гө жакын илимий макала жарыялаган. Айрымдары Германия, Австрия, Россия, Венгрияда жарык көрүп, өкмөттүк илимий сыйлыктарга (35ке жакын) ээ болгон. Эмгетери Gramer Terimleri Sozlugu. Ankara, 1992; Turk Dili Uzerine Arastirmalar. I-II-III, Ankara (1995, 1997, 2007); Turkiye Turkfesi Grameri (§ekil Bilgisi). Ankara, 2007.
Бад-Эссен
Бад-Эссен (Bad Essen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Оснабрюк районуна кирет.
Метистөө
Метистөө, порода ортосунда аргындаштыруу — мал өстүрүүн бир ыкмасы.
Мында ар кандай породадагы (бир эле түр ичииде да) мал жалгаштырылат. Метистөө жерг. малды жакшыртуу жана жаңы породаны чыгаруу, о. эле аргындаштыруу үчүн колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Руппихтерот
Калкы - 10631 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 61,95 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 3 82 052. Муниципалитеттин башчысы — Хартмут Дравц.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Жергиликтүү группа
Жергиликтүү группа – 30дан ашык, анын ичинде биздин Саманчынын жолу да кирген Галактикалардын чоң эмес топтолушу.
Цайтларн
Цайтларн (Zeitlarn) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Регенсбург районуна кирет.
Калкы - 5902 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 16,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 75 213. Муниципалитеттин башчысы — Франц Крөнингер.
Борне (Штасфурт)
Борне (Штасфурт) (Borne (bei Staßfurt)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцланд районуна кирет.
Калкы - 1313 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 15,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 89 045. Муниципалитеттин башчысы — Дитмар Гушль.
Кепш
Кепш — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Мзымта дарыясынын оң жээгинен 27 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 9 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Шепси дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Псоу дарыясыне чейин (РФ менен Грузия шекарасы). Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Шарттуу рефлекс
Шарттуу рефлекс - киши менен айбанат организминде белгилүү шартта пайда болуучу татаал жеке ыңгайлануу реакциясы (к. Рефлекстер). Ал чөйрөнүн өзгөрүүлөрүнө организмдин ыңгайлануусун камсыз кылат. Шарттуу рефлекс мээнин жогорку бөлүктөрү (мээ кыртышы жана анын астындагы түзүлүштөр) аркылуу ишке ашырылып, шартсыз рефлекстин негизинде онтогенезде калыптанат. «Шарттуу рефлекс» терминин И. П. Павлов 1903-ж. сунуш кылган. Шарттуу рефлекс боюнча изилдөөлөр - Павловдун физиологиялык окуусунун бир бөлүгү. Жөнөкөй жана татаал Шарттуу рефлекстердин калыптанышынын негизги мыйзам ченеми жана принциптери киши менен айбанат үчүн бирдей. Киши мээсинин ишмерлиги биол. закондорго көз каранды жана аны объективдүү изилдөөгө болот. Аны менен бирге киши мээсинин ишмердиги айбанаттыкынан айырмаланып, сапаттуу өзгөчөлүккө.
Космос станциясы
Космос станциясы – космосто космонавттардын иштешин жана эс алуусун камсыз кылуучу орбитадагы космос аппараты. Биринчи Космос станциясы «Салют» (узундугу 14 м) 1971-ж. учурулган. 1973-ж. учурулган «Салют-2» Космос станциясында космонавттар 22 күн иштешкен. Ошол эле жылы АКШнын «Скайлэб» (узундугу 27 м) Космос станциясы учурулган жана үч экипаж иштеп, 1978-ж. орбитадан алынып, ишин токтоткон. Андан кийин орбитага «Салют» жана «Мир» Космос станциясылары учурулган. «Прогресс» космос кемеси «Салют» Космос с-н отун менен камсыз кылып анын иштөө мөөнөтүн узарткан. «Мир» Космос станциясынын жалпы салмагы 100 т болгон. Көп улуттан турган Эл аралык Космос станциясы 1998-ж. чыгарылган. Космос станциясы астрономдор үчүн жаңы шарттарды түзүп, Жердеги жаратылыш байлыктарын, биол. изилдөөдө, салмаксыз абалда ар кандай материалдарды иштетүүдө, кристалл өстүрүүдө ж. б. жүргүзөт.
Маунтэйн Лэйк Парк (Мэриленд)
Маунтэйн Лэйк Парк (Мэриленд) (Mountain Lake Park) — Мэриленд штатынын Garrett округуна караган АКШ шаары.
Жер шарынын координаттары
Жер шарынын координаттары – Жер бетиндеги чекиттин (шаар, айыл, кыштак ж. б.) абалы узундук (l), кеңдик (j) аркылуу аныкталып, аларды өлчөөдө эки чоң тегерек: Жердин экватору жана жергиликтүү меридиан пайдаланылат.
Маунтэйн Лэйк Парк (Мэриленд)
Калкы - 2248 киши. Болжолдуу аянты - 4.1 км². FIPS коду — 24-53800.
Робинс (Айова)
Робинс (Айова) (Robins) — Айова штатынын Линн округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 9.9 км². FIPS коду — 19-67800.
Калкы
2010-жылы калкы 3142 киши болгон.
Хоэнфельс (Штоках)
Калкы - 2008 киши(2013-ж.). . Аянты - 30,50 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 35 096. Мэр — Ханс Файт.
Жутулуу спектрлери
Жутулуу спектрлери – заттагы нурлануунун өтүшүндө жана жутулуу-сунда алынган спектрлер.
Жутулуу спектрлери энергиянын төмөнкү деңгээлинен жогорку деңгээлине нурлануунун кванттык өтүшүндө пайда болот.
Гуам
Гуам Аянты — (Territory of Guam, чаморро Guåhån) — Мариана Архипелагындагы арал. АКШнын Микронезиядагы асылуу-аянты. Башкы шаары — Аганья. Аралдын түштүгү (эң бийик жери 450 м ге чейин, жанар тоо атылууларынан пайда болгон андезиттен турат, түндүгү (ойдуң жагы) коралл, аки таш тегинен түзүлгөн.
Зеландия
Зеландия, Шелланн - (герман тилдеринде See «деңиз», Land аймак, өлкө, тарап) Балтика деңизиндеги эң ири арал. Даниянын аймагында. Аянты 7 миң км2ден ашык. Рельефи дөбө-мореналуу түздүк (бийиктиги 126 мге чейин); көлү көп. Бук жана эмен токою өсөт. Аймагынын көбү айдоо (тоют чөп, буудай, кант кызылча, картөшкө өстүрүлөт); сүт багытындагы уй чарбасы бар. 3еландиянын чыгыш жээгинде жана ага жакын жаткан Амагер аймагында Даниянын борбору Копенгаген шаары жайгашкан.
Нижние Леканды (Аургазин району, Башкыртстан)
Нижние Леканды — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Нагадак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 249 киши. Почта индекси — 453499, ОКАТО коду — 80205828004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Шанкара
Шанкара (болжол менен 788- 820) - индиялык динчил философ жана акын. Малабарда (азыркы Керала штаты) брахман үй-бүлөсүндө туулган. Жашынан аскет жолуна түшкөн. Бир нече диний жамааттарды пегиздеген. Шанкара адвайта - веданта системасын түзгөн. Шанкаранын ою боюнча бирден бир чындык (реальность) - брахман (абсолюттук дух). Болмуштун көп кырдуулугу, андагы кыймыл, кубулуш, өзгөрүү адамдын билбестигинен чыккан алдамчы гана көрүнүштөр. Анткени алардын негизин өзгөрбөс таза болмуш - брахман түзөт. Шанкаранын окуусу индия философиясынын өнүгүшүндө, буддизмдин начарлашында чоң мааниге ээ болгон.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Губерния
Губерния — Орусиядагы эң ири админстративдик-аймактык бирдик.
1708-ж. Петр I нин указы боюнча Орусия Петербург, Москва, Архангелогород, Смоленск, Киев, Казан, Азов жана Сибирь деген 8 губернияга бөлүнгөн. Кийин Губерниянын саны дагы көбөйгөн.
Альтенар
Альтенар (Altenahr) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Арвайлер районуна кирет.
Губерния
Губернияны губернатор башкарган. Губернатор Сенатка баш ийген.
Альтенар
Калкы - 1623 киши(2013-ж.). . Аянты - 14,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 31 003. Муниципалитеттин башчысы — Альбрехт Крайтен.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Губерния
19-кылымда Орусиянын европ. бөлүгүндө мурдагыдай эле Губерния сакталып, улуттук чет-жакаларда ген.-губернаторлук система түзүлөт.
Мындан тышкары 19-кылымдын 2-жарымы — 20-кылымдын башында 20 админ, область түзүлгөн.
Февр. революциясынан (1917) кийин бурж. Убактылуу өкмөт губерниялык мекемелерди сактап турган. Окт. революциясы адегенде губерниялык бөлунуштөрдү сактаганы менен анын эски аппараттарын жогоп, Совет өкмөтүнүн жаны органдарын ачты. Губерния территориялык бөлүнүштөрү 1924—29-ж. областтарга жана крайларга, кийинчерээк округга алмашылды.
Прэйрай Сити (Орегон)
Прэйрай Сити (Орегон) (Prairie City) — Орегон штатынын Grant округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1080 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — 41-59650.
Нью Мадрид (Миссури)
Нью Мадрид (Миссури) (New Madrid) — Миссури штатынын Нью-Мадрид округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 11.7 км². FIPS коду — 29-52076.
Калкы
2010-жылы калкы 3334 киши болгон.
Глиндон (Миннесота)
Глиндон (Миннесота) (Glyndon) — Миннесота штатынын Clay округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1394 киши. Болжолдуу аянты - 3.9 км². FIPS коду — 27-24182.
Тиленхемме
Тиленхемме (Tielenhemme) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Дитмаршен районуна кирет.
Рютен
Шаар административдик курамы боюнча 15 шаардык районго бөлүнөт.
Фахбах
Фахбах (Fachbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Лан районуна кирет.
Дүйнөлүк океан
Дүйнөлүк океан – Жердин туташ суу катмары. Гидросферанын басымдуу бөлүгүн (94%) жана жер бетинин 70,8%ин ээлейт. Атлантика, Инди, Түндүк Муз, Тынч океандарын камтыйт.
Жутулуу (жуптуулук) коэффициенти
Жутулуу (жуптуулук) коэффициенти – нерсе жуткан нур агымынын нерселерге түшкөн нур агымына болгон катышы.
Метрикалык мейкиндик
Метрикалык мейкиндик - мет­рика киргизилген объектилердин (чекиттердин) көптүгү.
Ар кандай Метрикалык мейкиндик топологиялык мейкиндик боло алат. Бир эле көптүктүн топологиясы ал көптүктегү метрикага жараша ар кандай болушу мүмкүн.
Борнзен
Борнзен (Bornsen) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.