cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Газдарды суюктукка айландыруу
Бардык газдар белгилүү кризис темпрасына ээ, андан жог. темп-рада газ эч кандай жол менен суюктукка айланбайт. Хлор, аммиак, көмүр кычкыл газдар төмөнкү температурада 1-жолу 1823-ж. суюктукка айландырылган. Бирок, кээ бир газдар ошол кезде алынган эң төмөнкү темп-рага чейин муздатылып, бир нече миндеген атмралык басым менен кысса да суюк абалга өткөн эмес. Себеби, бул газдардын кризис темп-расы эн төмөн болгон. Азыркы кезде эң төмөнкү температуpa Джоуль-Томсон эффектисинин, адиабаталык кеңейүү кубулуштарынын негизинде алынат. Компрес­сор менен бир нече ондогон атмосферага кысылган газ суу менен муздатылып, детандер деп аталуучу поршендүү камерада кенейтилет. Газ адиабата­лык кеңейүү кезинде жанa поршенди кыймылга келтирүү үчүп ички энергиясын сарп кылып, абдан муздайт да, суюктукка айланат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Вэстланд
Вэстланд (Westland) — Мичиган штатынын Wayne округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 84 094 киши. Болжолдуу аянты - 53.0 км². FIPS коду — 26-86000.
Пидинг
Пидинг (Piding) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Берхтесгаден районуна кирет.
Манас авиациялык базасы
Манас ― 2001-2009-жылдары (чынында 2010-жылы) — антитеррордук коалициянын авиациялык базасы, 2009-2014-жылдары - АКШ аба күчтөрүнүн транзиттик борбору. База «Манас» эл аралык аэропортунун аймагында, Бишкектен 23 км түндүк-батыш тарапта жайгашкан. Аэропорт 1970-жылдардын ортосунда курулган. 2014-жылдын июль айынан тарта авиабаза жабылып, аймагы жана инфраструктурасы Кыргызстандын. Авиабаза 2001-жылдын декабрынан бери антитеррордук коалициянын күчтөрү тарабынан өкмөттөр аралык келишимдерге ылайык колдонулуп келет. Ал алгач 2001-жылдын 11-сентябрында Дүйнөлүк соода борборундагы теракттан кийин куткаруу иштерин жүргүзүп жатып каза болгон Нью-Йорктун өрткө каршы кызматынын башчысы Питер Гансинин урматына аталган. Кийинчерээк ал "Манас" учак базасы деп аталып калган, анткени АКШнын Аскер-аба күчтөрүнүн эрежелерине ылайык, Америка Кошмо Штаттарынын чегинен тышкаркы аскердик базаларга америкалык жарандардын ысымы берилбейт. Транзиттик борбордун негизги милдети жана Ооганстандагы аба менен жүргүнчүлөрдү жана жүк ташуу (аскердик-транспорттук учактын күнү болуп саналат C-17 жана) абада май (күйүүчү май ташуучу КС-135 Ооганстанда аба мейкининде өткөн). “Манас” авиабазасы “Түбөлүк эркиндик”операциясынын негизги авиаборбору болгон.
Тарыхы
2001-жылы АКШнын Ооганстанга басып кириши башталганга чейин АКШнын союздаштарынын бир нече учактары Манас аба базасына кайра жайгаштырылды. Коалиция башында 12 өлкөнүн өкүлү болгон; атап айтканда, кошумча, АКШ аба күчтөрүнүн , кемелеринин Француз (үч KC-135 абада учак) жана испан ( C-130 аскер-транспорттук учак) аба күчтөрүнүн эле аскер базасында жайгашкан. 2001-жылдын 4-декабрындагы келишим боюнча базанын ижара акысы жылына 2 миллион долларды түзгөн. 2001-2002-жылдары эле Вашингтон Бишкекке 11 миллион доллар которгон. База жигердүү пайдаланылган – АКШнын Мамлекеттик департаменти Манас аркылуу ай сайын 35 миң коалициялык аскер кызматчысы жана 500 тонна жүк Ооганстанга өткөнүн билдирди. 2003-жылы базада 1000дей аскер кызматчысы жана 20га чейин учак калган. 2004-жылы АКШ, такталбаган булактардын айтымында, Манас аба базасына AWACS алдын ала эскертүүчү учактарды жайгаштыруу өтүнүчү менен Кыргызстанга кайрылган. Кыргызстан АКШнын чалгындоочу учактарын өлкөнүн аймагына жайгаштыруу Ооганстанда жүргүзүлүп жаткан аскердик-гуманитардык операциянын ыйгарым укуктарынын жана милдеттеринин чегинен чыгаарын жана Кыргызстандын ЖККУ боюнча милдеттенмелерин аткарбай турганын билдирип, андан баш тартты. Бирок, АКШнын Мамлекеттик департаментинин өкүлү болгон америкалык тарап Кыргызстанда мындай үлгүдөгү учактарды жайгаштыруу ниети тууралуу маалыматты четке кагып, бул боюнча сүйлөшүүлөр жүрүп жатканын четке какты.
Норс Ридинг (Массачусетс)
Норс Ридинг (Массачусетс) (North Reading) — Массачусетс штатынын Миддлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 14 892 киши. Болжолдуу аянты - 35.0 км². FIPS коду — 25-48955.
Вест Пойнт (Миссисипи)
Вест Пойнт (Миссисипи) (West Point) — Миссисипи штатынын Клэй (Clay) округуна караган АКШ шаары.
Темирова Айтурган
Айтурган Темирова (1958-жылы 2-февралда Кулжа айылында туулган)- советтик кыргыз кино актрисасы. Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти (1987), Кыргыз Республикасынын эл артисти (2001).
Вест Пойнт (Миссисипи)
Калкы - 12145 киши. Болжолдуу аянты - 54.6 км². FIPS коду — 28-79120.
Темирова Айтурган
Өмүр баяны
Айтурган Темирова 1958-жылы аскер кызматкеринин үй-бүлөсүндө туулган, Кыргыз ССРинин Фрунзе шаарындагы орто мектепти аяктаган. Бала кезинде Чыгыш тилдер институтуна тапшырууну кыялданчу. Апасы Политехникалык университетке барып, инженер болуп окусун деп талап кылчы. Бирок Айтурган биринчи күйөөсү Шамшиевге жолугуп, киного тартылып, түбөлүк искусствого ишенимдүү бойдон калган.
14 жашында "Ысык-Көлдүн Кызгалдактары" тасмасында дебют жасаган.
Куренкеева атындагы Кыргыз музыкалык-хореографиялык окуу жайын жана М.Б Бейшеналиева Кыргызстан искусство институн бутургон.
Жеке жашоосу
Айтургандын биринчи жолдошу Болотбек Шамшиев болгон. Режиссёр менен ажырашкандан кийин актриса Чехиянын жаранына баш кошкон сон, Брно шаарында жайгашышкан.
Сыйлыктар
1972 — Мыкты дебют учун Буткул союздук кинофестивалдын лауреаты
1987 — Кыргыз ССРинин эмгек сицирген артисти
1992 — Алия Молдагулованын образын ачып бергени үчүн, казак киносуна кошкон салымы үчүн Асаналы Ашимов атындагы сыйлык.
2001 —Кыргызстандын эл артисти
2021 — Орден «Манас» III даража
2021 —Искусство жана адабият орденинин кызматкери (Франция)
Тасмалары
1976 — Ак Кеме— Гульджамал
1978 — Эл Арасында— Гульджан
1979 — Эрте келген турналар— жена Сарыгула
1981 — Не ставьте Лешему капканы… — Тайка
1982 — Тринадцатый внук — Сана
1983 — Дела земные — Сагынай
1985 — Снайперлер— Алия Молдагулова
1987 — Дилетант
1987 — Приют для совершеннолетних
1989 —Фудзиямадагы кадыр түн — Гульджан
1989 — Заговор — Сабина
1992 — Аномалия
1999 — День ангела — Мадам
2003— Кара кыз
2005 — Аталар Керези— эпизод
Жумалиев Керимбай Жанчакович
Жумалиев Керимбай Жанчакович (24. 6. 1956, Кызыл-Ой кыштагы - 2006, ошол эле жер) - соода кызматкери.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Табъяга
Табъяга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нерута дарыясынын оң жээгинен 62 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 32 км.
Казакстандагы нааразылык жүрүштөр (2022)
Казакстандагы нааразылык жүрүштөр ― Казакстандагы 2022-жылдын 2―11-январь күндөрү болгон нааразылык жүрүштөр.
Табъяга
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Казакстандагы нааразылык жүрүштөр (2022)
Казакстандагы нааразылык акциялары 2022-жылдын 2-январында суюлтулган газдын баасы кескин көтөрүлгөндөн кийин башталган. Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаевдин айтымында, бул көрүнүш 2022-жылдын 1-январынан тарта суюлтулган газга баа электрондук соода аянтчалары жана биржалары аркылуу түзүүлүшүнө толугу менен өткөрүлгөнү менен шартталган. Ал эми, өзгөчө күнөө Казакстандын Энергетика министрлигине, ошондой эле Казмунайгаз жана Казакгаз – газ менен камсыздоочу ири компанияларга илинген.
Табъяга
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Казакстандагы нааразылык жүрүштөр (2022)
Нааразылык жүрүштөр Жаңы-Өзөн шаарында башталып, бирок бат эле башка шаарларга жайылды: Алматы, Актау, Актөбө, Караганда, Нур-Султан, Чымкент, Көкчө-Тоо жана Уральск. Кээ бир шаарларда нааразылык акциялары баш аламандыкка учурады.
Мурдагы окуялар
1997-жылы бийлик борборду Алматыдан Акмолага (1998-жылдан – Астанага, 2019-жылдан – Нур-Султанга) көчүрүү чечимин кабыл алган. Которушунун негизги себеби түштүк региондорунун жыштыгы жана жумушу азыраак түндүк аймактарынан өнүккөн шаарларга миграцияны стимулдаштыруу болгон. Борбордун которулушуна карабастан, Алма-Ата шаарынын калкы 1994-жылдагы 2020-жылы 1,9 млн. адамга өстү.
Расмий статистикага ылайык, Казакстанда 2020-жылы жакырчылыктын деңгээли 5,3%ды түзгөн. Казакстандагы жакырчылыктын деңгээли жашоо минимумунун 70%ы менен аныкталат. Жакырчылыктын чегинде жашаган казакстандыктардын эң чоң үлүшү өлкөнүн түштүгүндө топтолгон. 2019-жылы Казакстандын бир миллион калкы бар шаарларында Нур-Султан, Шымкент жана Алма-Атада тиешелүүлүгүнө жараша 10 миң, 32 миң жана 53 миң шаар бар. жакырчылыктын чегинен төмөн жашаган адамдар.
2010-жылдардын башында Мангистау облусундагы мунай өндүрүүчү шаар Жаңы- Өзөн бир катар иш таштоолорго жана жумушчулардын демонстрацияларына туш болгон. 2011-жылы Эгемендүүлүк күнүнүн 20 жылдыгына байланыштуу шаарда тополоң чыгып, расмий маалыматтар боюнча, Казакстандын коопсуздук күчтөрү эмгек шарттарын жакшыртууну талап кылган демонстранттарга ок чыгарганда 16 адам каза болуп, 100 киши жарадар болгон.
2011-жылы суюлтулган газдын баасы болжол менен 30-35 теңгени түзүп, андан бери бир нече эсеге кымбаттады. 2020-жылдын январында Жаңы-Өзөн шаарында нааразылык акциясы болуп, анда шаар тургундары газдын баасын 55тен 65 теңгеге, 2022-жылы январда 120 теңгеге чейин көтөрүүнү талап кылышкан.
2-январь
2022-жылдын 2-январында эртең менен Жаңы-Өзөн шаарынын тургундары газдын кымбатташына нааразы болуп, жолду тосушкан. Митингчилер облус акими Нурлан Ногаев менен шаар акими Максат Ибагаровду бааны турукташтыруу жана күйүүчү майдын тартыштыгын болтурбоо боюнча чараларды көрүүгө чакырышты.
3-январь
Түнкүдө Жаңы-Өзөндүн борбордук аянтына жүздөгөн тургундар чогулду. Митингге 1000дей адам катышып, алардын талаптарында социалдык-экономикалык гана эмес, саясий талаптар да камтылган. Облус акими менен газ иштетүүчү заводдун мүдүрүнүн сүйлөгөнү митингчилерди ынандырган жок. Митингчилердин ураандары астында жетекчилик аянттан кетишти. Түштөн кийин Казакстандын бийликтери Маңгыстоо облусунда суюлтулган газдын баасын литрине 50 теңгеге чейин төмөндөтүү жөнүндө жарыялашкан. Бирок, нааразылык акциялары улана берди.
4-январда Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаев видеокайрылуу жазып, анда митингчилерди «кыраакы болууга» жана мыйзамсыз аракеттерге барбоого чакырган.
Алма-Ата
Эртең менен полиция Астана аянтын жана ага кире бериштерди тоскон. Түшкү тамактануу маалында Демократиялык партиянын лидери Жанболат Мамай менен бирге «Алматы Арена» аймагына жүздөгөн адамдар митингге чыгышты. Президенттик сейил бактын жанына эл чогула баштады, андан кийин Мустафин көчөсү менен жүрүш башташты.
Тартип сакчылары аянттагы демонстранттарга каршы жаркылдаган гранаталарды колдонушкан. 4-январдан 5-январга караган түнү Алматыда демонстранттар полициянын унааларын өрттөй башташты, журналисттер шаардагы нааразылык акциясынын катышуучуларынын санын бирден он миңге чейин деп эсептешкен. Түнкүдө шаарга аскердик техникалар киргизилгени тууралуу кабарлар чыга баштады.
Алма-Атада мобилдик интернет иштебей калган.
Темп
Темп (tempus – убакыт) – музыкалык чыгарманын аткарылыш ылдамдыгынын көрсөткүчү. Адегенде Темп нотада көрсөтүлбөгөндүктөн музыка мазмунуна жараша аткарылган. 17-кылымдан атайын итал. терминдер менен атала баштаган (мисалы, ларго, ленто, адажио – жай; анданте, модерато – орто, салмактуу; аллегро, виваче, престо – ыкчам). Кээде Темп музыкалык чыгарманын жанрына тийиштүү да айтылат (мисалы, вальс темпинде ж. б.). Метроном Темпти так аныктоого мүмкүндүк берет. Ошентсе да ал аткаруучу үчүн көрсөткүч катары кызмат кылат, анткени аткаруучу өз жөндөмүнө жараша Темптин ыргагын бир аз өзгөртүшү ыктымал. Кыргыз композиторлору Темптин кыргызча аталышын (мисалы, жай, ыкчам ж. б.) колдонушат.
Казакстандагы нааразылык жүрүштөр (2022)
Атырау
Эртең менен Атырауда тургундар жергиликтүү базардын жанына чогулуп, топ-топ болуп Исатай менен Махамбеттин борбордук аянтын көздөй бет алышкан, ал жерде жүздөгөн адамдар чогулган. Митингчилер Атырау облусунун акими Махамбет Досмухамбетовду тегеректеп, унаасы менен аянттан кетүүгө мүмкүнчүлүк беришкен эмес.
Нур-Султан
Көптөгөн шаарларда камоолор башталды: нааразылыкты колдогон маалымат каражаттарынын айтымында, Нур-Султанда «жүздөгөн адам кармалган».
Түн киргенде Казакстанда Telegram, WhatsApp жана Signal мессенджерлери иштебей калган.
5-январь
Казактелеком провайдери бүт өлкө боюнча интернетти өчүрдү. Натыйжада Казакстандын жашоочулары ири өлчөмдө накталай акча ала башташты, банкоматтарда кезек күтүүлөр пайда болду, анткени интернеттин өчүрүлүшүнөн банк карталары жана мобилдик тиркемелер аркылуу төлөмдөр иштебей калган.
Өзгөчө кырдаал
Казакстандын Президентинин жарлыктары менен «Коомдук коопсуздукту камсыз кылуу, мыйзамдуулукту жана тартипти калыбына келтирүү, жарандардын укуктарын жана эркиндиктерин коргоо максатында жарандардын коопсуздугуна олуттуу жана токтоосуз коркунуч келип чыккандыгына байланыштуу» 5-январдан 1 саат 30 мүнөткө чейин 2022-жылдын 19-январында саат 00:00дө жана Алма-Ата шаарында өзгөчө кырдаал киргизилген. Кийинчерээк Алматы облусунда 19-январга чейин саат 12:30дан өзгөчө абал, 2022-жылдын 19-январына чейин саат 16:00дөн тарта өзгөчө абал киргизилгени тууралуу жарлык чыккан. Казакстандын борбору Нур-Султан шаары. Ошол эле күнү кечинде, 5-январь саат 20:30дан тарта 2022-жылдын 19-январына чейин Шымкент шаарында, ошондой эле Атырау, Жамбыл жана Кызылорда облустарында. Күндүн аягында өлкө боюнча өзгөчө кырдаал жарыяланды (формалдуу түрдө 5-январда саат 22:00дөн 19-январга чейин Акмоло, Актөбө, Чыгыш Казакстан, Батыш Казакстан, Караганда, Түркстанда өзгөчө кырдаал киргизилген., Костанай, Павлодар жана Түндүк-Казакстан облустары).
Өзгөчө абал төмөнкү чараларды белгилейт:
Казакстандын Башкы прокурорунун :
Алматы
Алма-Ата шаарынын коомдук саламаттыкты сактоо башкармалыгынын маалыматы боюнча, 4-январдагы окуяда жабыркаган 150 адам шаардын медициналык мекемелерине тез жардам унаасы менен жаткырылган, мындан тышкары 40 адам саламаттыкты сактоо мекемелерине өздөрү келген. Бардык жаткырылган 190 адамдын 40ы ооруканага жаткырылды, анын ичинен жетөө реанимацияга жаткырылды, анын төртөө полиция кызматкерлери. Курман болгон 190 адамдын 137си полиция кызматкерлери жана 53ү жайкын тургундар болгон.
Шаардын командири 4-январдан 5-январга караган түнү “экстремисттик топтор активдешти” деп билдирди. Кечинде жана түнкүсүн шаарда 120дан ашык унаа, анын ичинде 33 полиция, тез жардам жана өрт өчүрүүчү унаалар өрттөлгөн. 120 дүкөндүн жана башка соода объектилеринин витриналары талкаланып, 180 коомдук тамактануу жайлары, 100гө жакын чакан жана орто бизнес жабыр тарткан. 500дөн ашык карапайым тургун, анын ичинде 130 аялдар жана карылар сабалган. 5-январдын таңынын башталышы менен шаар коменданттын айтымында, «экстремисттер менен радикалдардын жаңы чабуулдарына дуушар болгон».
300дөй кишиден турган демонстранттар, айрымдары таяк менен куралданган, шаардын батышынан Райымбек проспектиси менен Төлө би көчөсүнө жылып, андан соң шаардын борборун көздөй бурушту. Көрсөтүлгөн аймакта дүкөндөр жана күркөлөр жабылды. Демонстранттардын жолунда чачылган кирпичтер жана мергенчилик патрондорунун патрондору. Окуя болгон жерде полиция кызматкерлери болгон эмес. Митингчилер токтоп турган полиция унаасына кол салышып, аскердик жүк ташуучу унаага зыян келтиришти.
Алматынын борборуна үч миңдей демонстрант чогулду. Милиция шаардык акимчиликтен (мэриядан) 50 метр алыстыкта жайгашкан президенттин эски резиденциясына чегинди. Кол салгандар бир нече полиция кызматкерлерин сабап, калкандарын жана каскаларын тартып алышкан. Тополоңчулар шаардык акимчиликтин имаратына кирип барышкан, анын ичинде турган милиция электр үн чыгаруучу гранаталарды колдонгон. Митингчилердин колунда да жаркылдап, калкандар жана таяктар болгон. Чогулгандардын дагы бир бөлүгү ошол эле учурда президенттин эски резиденциясын басып алышты. Шаардык акимчиликтин имаратынын үстүнөн кара түтүн көтөрүлө баштады, ок атышуулар угулду. Шаардык акимчиликти митингчилер басып алып, имаратта өрт чыкты. Укук коргоо кызматкерлери күйүп жаткан имараттан алыстап кетишкен.
Митингчилерге жык толгон шаардын борбордук бөлүгүнөн полиция күчтөрү чыга баштады. Союлдар менен куралданган адамдар көчө бойлоп, күч кызматкерлерин аёосуз сабап жатышты. Шаардын бир катар райондорунда дегеле көчөлөрдө бир дагы укук коргоо кызматкери болгон эмес, көчөлөрдү митингчилер тосуп алышкан.
Түштөн кийин демонстранттар Казакстандын башчысынын Алматыдагы резиденциясын басып алып, өрттөп салышкан.
Митингчилер Казакстан мамлекеттик телеканалынын имаратын курчоого алышты. Медиакомпаниянын кызматкерлери имараттын ичине камалып, митингчилер аны басып алууга аракет кылышкан. Митингчилер имаратка кирери менен, биринчи кабатты талкалап, экинчи кабатында өрт козгошкон, телеканалдын кызматкерлерин сабашкан.
Митингчилер «Мир 24» телеканалынын кеңсесинин имаратын басып алып, түз эфирге чыгууну талап кылышкан. Митингчилер телекомпаниянын офисин жана кымбат баалуу тасма тартуучу жабдууларды талкалашкан.
Түштөн кийин зымдуу интернет жана телефон байланышы өчүрүлгөн.
Шаардын айрым дүкөндөрүндө тоноо фактылары катталып, алардан бардык алкоголдук ичимдиктер уурдалган.
Алматы полиция башкармалыгынын имаратын тополоңчулар басып алышкан. Көчөлөрдө полициянын унааларын өрттөөнү улантышты.
Кечке маал, полиция жана коопсуздук күчтөрү аны таштап кеткенден кийин шаар анархияга кириптер болуп, тургундар арасында дүрбөлөң башталды. Мародерлор көчөлөрдү кыдырып жүрүштү, алардын көбү автомат менен куралданган. Тополоңго катышкандар баррикадаларды тургузушту. Митингчилер шаардын борборуна агылып келишсе, жөнөкөй жарандар үйлөрүнөн чыкпоого аракет кылышты. Күч түзүмдөрүнүн унааларын өрттөө да уланып, шаарда октун үнү угулган. Ошондой эле, мародерлор банкоматтарды бузуп, тоноп башташкан.
Тополоңдун катышуучулары Алматы аэропортун басып алып, андан кызматкерлерди эвакуациялоо башталды. Сайран автобекетинин жанында атышуулар угулганы кабарланууда. Кагылышуу шаардын Ауэзов районунда да болуп, анда куралчан демонстранттардын тобу райондук ички иштер бөлүмүнө кирип барышкан, ал эми полиция имараттын чатырына чегинип, ал жерден тополоңчуларга ок чыгарып, жардыргыч гранаталарды колдонушкан.
Митингчилер Казакстандын Улуттук коопсуздук комитетинин штабын басып алышкан.
5-январь күнү кечинде вице-мэр Ержан Бабакумаров аэропорттун митингчилерден бошотулганын билдирди.
Актөбө
Массалык нааразылык акциясынын катышуучулары Актөбө шаарындагы облустук акимчиликтин имаратына чабуул коюуга аракет кылып, кол салгандарга каршы жаркылдаган гранаталар колдонулган.
Атырау
“Азаттык” радиосунун (Эркин Европа америкалык радиостанциясынын казак редакциясы) билдиргенине караганда, коопсуздук күчтөрү менен демонстранттардын ортосунда атышуу болуп, анын натыйжасында тополоңчулардын бири өлүмгө дуушар болгон.
Павлодар
Көпчүлүгү айыл аймактарынан келген эки жүзгө жакын митингчилер полициянын тыюу салуу аракетине карабай, Павлодар облусунун акимчилигинин имаратын бузуп киришти. Алар менен жолугушууга Павлодар шаарынын жана Павлодар облусунун акимдери келип, өлкөдөгү кырдаалды турукташтыруу боюнча көрүлө турган чаралар тууралуу айтып беришти. Чогулгандар газдын баасын төмөндөтүүнү талап кылып, айлык акынын аздыгына нааразы болушту. Ошол эле күнү кечинде шаарда демонстранттар менен полициянын ортосунда кагылышуулар башталган. Митингчилерди таркатуу үчүн Павлодар полициясы үн чыгаруучу гранаталарды жана атайын каражаттарды колдонду. Миңге жакын демонстранттар облустук акимчиликти басып алууга аракет кылгандан кийин укук коргоо кызматкерлери шаарда массалык камакка алууларды жүргүзүп, тополоңду басышты. Натыйжада демонстранттар чет жака айдалып, камакка алуулар уюштурулган. Митингчилер алардын көбү Павлодардын тургундары эмес, Баянауыл районунун.
Пневматолиз кендери
Пневматолиз кендери – Жердин терең катмарында сууй баштаган магмадан бөлүнгөн минералдашкан ысык буу менен газдын пневматолиздешүү процессинен пайда болот. Мында грейзен, жогорку температурадагы гидротерм эриндисинен пайда болгон альбитит жана метасоматоз процессинен өзгөргөн пегматит кендери кездешет. Бул кендер көбүнчө тарам, шток, уя, туура эмес формада болуп, өлчөмү бир нече кмге чейин созулат. Пневматолиз кендерине курамында учуучу компоненттер (Н20, F, В) бар минералды пайда кылуучу метасоматизм процесси мүнөздүү. Негизги минералдары: кварц, топаз, слюда (көбүнчө мусковит), альбит, турмалин, флюорит жана анын курамындагы түстүү жана сейрек элементтер (W, Sn, Be, Li). Пневматолиз кендери гранит интузиясы өнүккөн аймактарда кеңири таралган.
Казакстандагы нааразылык жүрүштөр (2022)
Талды-Коргон
Талды-Коргондо демонстранттар Казакстандын экс-президенти Нурсултан Назарбаевдин эстелигин кулатып, экиге бөлүп салышты.
Усть-Каменогорск
Усть-Каменогорскидеги Республика аянтында миңге жакын адам бийликке талаптарын коюп, Чыгыш Казакстан облусунун акимине талап коюшту. Митингчилер айлык акынын аздыгына, азык-түлүк менен күйүүчү майдын кымбатташына, коомдук транспортко нааразы экенин айтышты. Кийинчерээк коопсуздук күчтөрү менен митингчилердин ортосунда катуу кагылышуу чыгып, коопсуздук күчтөрү көздөн жаш агызуучу газ колдонушкан. Жарылуу жана ок атышуулар угулду.
ЖККУнун күчтөрүн киргизүү (5-6-январь)
5-январь күнү кечинде Казакстандын президенти ЖККУнун лидерлерине колдоо көрсөтүү өтүнүчү менен кайрылды: «Жамааттык коопсуздук келишимине таянып, бүгүн мен ЖККУнун мамлекет башчыларына Казакстанга бул террордук коркунучту жеңүүгө жардам берүү үчүн кайрылдым. Чынында бул коркунуч эмес, мамлекеттин бүтүндүгүнө шек келтиргендик жана эң негизгиси мамлекет башчысы катары менден тез арада жардам берүүнү суранган жарандарыбызга кол салуу болуп саналат». Токаев өз чечимин өлкөдө «чет өлкөдөн даярдалган террордук топтордун» иштеп жатканы менен түшүндүрдү.
5-январдан 6-январга караган түнү ЖККУнун Кеңеши Казакстанга жамааттык бейпилдик күчтөрүн жөнөтүүнү макулдашты. Буга байланыштуу бир катар орус жазуучулары, журналисттери жана саясатчылары Орусия бийлигине Казакстандагы чыр-чатакка кийлигишпөө боюнча кайрылуу жолдошкон. Бишкекте ЖККУнун аскерлеринин Казакстанга киргизилишине каршы нааразылык акциясы. 6, 2022-жылдын, Жогорку Кенеш, Кыргыз Республикасынын (парламент) ЖККУнун миссиясынын бир бөлүгү катары Кыргыз Республикасынын Казакстан аскер жөнөтүү маселеси боюнча шашылыш жыйыны үчүн катышса чогултуп жазуу мүмкүн эмес болчу, жана бул маселе 7-жылдын калтырылды. Эртеси күнү 90 добуштун 69унун добушу менен ал Казакстанга 150 аскер кызматкерин, 8 бронетехниканы жана 11 техниканы жөнөтүүнү чечти.
6-январда Армениянын өкмөтү ЖККУ өлкөлөрүнүн бейпилдик контингентине кирген Армениянын куралдуу күчтөрүнүн бир бөлүгүнө ЖККУнун тынчтык орнотуучу күчтөрүнүн курамында Казакстанда тынчтык орнотуу иш-чараларына катышууга уруксат берди. Эртеси Армения Республикасынын Коргоо министрлиги Казакстанга 100 аскер кызматкерин жөнөтүүнү жарыялады.
ЖККУнун баш катчысы Станислав Зас 6-январда Казакстанда 7-январга чейин жайгаштырыла турган бейпилдик контингентинин көлөмүн болжол менен 2,5 миң адам деп баалады, бирок ага кирген бөлүктөрдүн жана кошуундардын тизмеси толук экенин белгиледи. ЖККУнун тынчтык орнотуучу күчтөрүнүн жалпы саны 3,6 миңге жакын адамды түзөт. Андай зарылчылык жаралса, Казакстандагы группировканы алардын эсебинен күчөтсө болот.
Алма-Ата
Түн ичинде өкмөттүк күчтөр Алматыда жана анын айланасында бир катар административдик имараттарды, анын ичинде Алматынын ички иштер бөлүмү менен райондук ички иштер бөлүмдөрүн кайтарып алууга аракет кылышкан. 6-январдын таңында тополоңдун ондогон катышуучулары набыт болгону кабарланган. Ошондой эле укук коргоо кызматкерлери тарабынан 13 адамдын өлүмү катталган, алардын экөөнүн башы кесилген абалда табылган. Ошол эле күнү кечинде өлтүрүлгөн коопсуздук кызматкерлеринин саны 18ге көбөйгөн.
Түштөн кийин рейд учурунда полиция эки миңге жакын демонстранттарды кармады.
Унааны тартып алуу аракети маалында мародерлор белгилүү казак режиссеру, оператор жана Salamalec үн долбоорунун негиздөөчүсү, «казак хип-хопунун атасы» Сакен Битаевди атып кетишкен.
7-январь
Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаев терроризмге каршы штабдын таңкы жыйынында Казакстандын бардык аймактарында тартипти калыбына келтирүү боюнча билдирүү жасады. Митингчилер курал колдонууну улантып жатканын белгилеген Токаев операцияны “согушкерлер” толук жок кылынмайынча улантууга чакырды.
ЖМКлардын маалыматына караганда, Казакстандын мурдагы президенти Нурсултан Назарбаев үй-бүлөсү менен Казакстандан чыгып кеткен. Аны менен бирге анын кыздары жана алардын үй-бүлөлөрү өлкөдөн чыгып кетишкен. Казакстанда ММКлардын маалыматына караганда, мурдагы президент Болат Назарбаевдин калган.
Алматыда «элдик дружиналар» түзүлө баштаган, анын ичинде мурдагы ооган жоокерлеринин арасынан каракчылардан коргонуу үчүн.
Мамлекеттин реакциясы
4-январдын түштөн кийин Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаев демонстранттарга алардын талаптарын карап чыгууга убада берип, “деструктивдүү адамдардын” чакырыгына баш ийбөөгө чакырды.
4-январдан 5-январга караган түнү Казакстандын президенти 2022-жылдын 5-январында саат 01:30дан 19-январга караган түнү саат 24:00гө чейин Мангистау облусуна жана Алма-Ата шаарына өзгөчө кырдаал киргизген. Өзгөчө кырдаал болгон аймактарда кыймыл жана байланыш эркиндиги чектелди, кирүү жана чыгууга тыюу салынат. Ошондой эле саат 23:00дөн 7:00гө чейин коменданттык саат киргизилип, курал-жарак, ок-дары жана спирт ичимдиктерин сатууга тыюу салынды. Калктын колдо болгон курал-жарактары конфискацияланат.
Казакстандын президенти видеокайрылуу жасап, анда калкты ичтен жана сырттан келген провокацияларга алдырбоого чакырып, митингчилер үчүн бийлик кулабай турганын баса белгиледи.
5-январь күнү эртең менен Казакстандын президенти өкмөттүн отставкасын жарыялады. Президент суюлтулган газга болгон баанын кескин кымбатташынын себебин 2022-жылдын 1-январынан тартып суюлтулган газга болгон бааны электрондук соода аянтчалары жана биржалар аркылуу толук рыноктук калыптандырууга өтүүнү атаса, президент суюлтулган газдын кымбатташына өкмөттү күнөөлөгөн. Суюлтулган газдын баасына Казакстандын өкмөтүнө, атап айтканда, министрликке, энергетиктерге, ошондой эле эң ири газ берүүчү ― «Казмунайгаз» жана «Казахгаз.
Түштөн кийин Казакстандын президенти кезектеги телекайрылуу жасады. Тартипти калыбына келтирүү боюнча көрүлүп жаткан чаралар жетишсиз деп билдирди. Ошондуктан ал Казакстандын Коопсуздук кеңешинин төрагасынын милдетин өзүнө алды жана бул кызматты аткара тургандыгына ишендирди (ошол күнгө чейин бул кызматты Н. Назарбаев ) тартипти орнотуу жана жакшы уюшулган жана каржыланган «кутумчуларга» каршы туруу боюнча «эң катуу чаралар». Ошол эле учурда президент Казакстандын «саясий трансформациясынын» келечектеги планын жарыялады. Ошол эле учурда президент Казакстандын борборундагы кызматын улантууда деп ишендирди.
Орледеги Линда-Нойштадт
Орледеги Линда-Нойштадт (Linda bei Neustadt an der Orla) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Орла районуна кирет.
Калкы - 409 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 16,60 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 75 061. Муниципалитеттин башчысы — Ингрид Шульц.
Шелкан (Бир району, Башкыртстан)
Шелкан — Башкыртстандын Бир районундагы айыл, Маядыков айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 661 киши. Почта индекси — 452466, ОКАТО коду — 80213822006.
Хоскинс (Небраска)
Хоскинс (Небраска) (Hoskins) — Небраска штатынын Wayne округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 283 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 31-23235.
Истбрук (Мэн)
Истбрук (Мэн) (Eastbrook) — Мэн штатынын Хэнкок округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 370 киши. Болжолдуу аянты - 97.4 км². FIPS коду — 23-19770.
Вүрцвайлер
Вүрцвайлер (Würzweiler) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Доннерсберг районуна кирет.
Калкы - 212 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,33 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 33 084. Муниципалитеттин башчысы — Херман Мүллер.
Салыштырма кыймыл
Салыштырма кыймыл - шарттуу түрдө кыймылсыз деп алынган негизги эсептөө системасына салыштырмалуу кыймылдуу эсептөө системасы боюнча чекиттин (же нерсенин) кыймылы. Салыштырма кылымдагы чекиттин ылдамдыгы салыштырма ылдамдык (р ), ылдамдануусу - салыштырма ылдамдануу (wj деп аталат. Салыштырма. кылымдагы системанын ичиндеги бардык чекиттердин кыймылы кыймылсыз системага көчүрмөлүү болуп саналат. Көчүрмөлүү ылдамдык - v жана көчүрмөлүү ылдамдануу - wk менен белгиленет. Чекиттин (же нерсенин) системага салыштырмалуу кыймылы татаал же абс. болот. Абс. ылдамдык v жана абс. ылдамдануу wa деп белгиленсе, классикалык механикада алар төмөнкүдөй байланышат:
va = vc-VK1
Wa=Wc+WK + WKopJ
мында wKop - Кориолиус ылдамдануусу. Динамикада салыштырма кыймыл болуп Ньютондун мех. закондору аткарылбаган инерциялык эмес эсептөө системасына карата кыймыл эсептелет. Материалдык чекиттин салыштырма кыймыл тендемелери төмөнкүдөй жазылат: mwc = F + 7К + 1кор Мында, Тк - инерция күчүнүн көчүрмө мааниси, I кор — Кориолиус күчү. Материалдык чекиттердин системаларынын салыштырма кыймылы ушундай тендемелер системасынын бардык чекиттери үчүн түзүлөт. Бул теңдемелер кеме, самолёт жана ракетага орнотулган гидроскоптордун салыштырма кыймылын үйрөнүүдө пайдаланылат.
Газдардын молдук көлөмү
Газдардын молдук көлөмү ― ченемдүү шартта газдардын грамм-молекуласынын ээлеген көлөмү.
Көлөмдүк катыш мыйзамы боюнча туруктуу темп-рада жана басымда реакцияга катышуучу газдардын көлөмү пайда болгон газдардын көлөмүнө барабар. Идеалдуу газдардын грамм-молекуласы бирдей температурада жана басымда бирдей көлөмдү (22,4 л) ээлейт.
Булактар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Салыштырмалуу бийиктик
Салыштырмалуу бийиктик - жер бетинин кандайдыр бир чекитинин жердин экинчи бир денгээлине салыштырмалуу бийиктиги. Мисалы, тоонун салыштырмалуу бийиктиги - аны чектеп жаткан өрөөндүн денгээлинен же тоонун түбүнөн чокусуна чейинки бийиктиги. Эгерде тоонун бийиктиги деңиз деңгээли баштап эсептелинсе анда абсолюттук бийиктик деп аталат. Мисалы, Кыргыз Ала-Тоосунун салыштырмалуу бийикт. 3495 м болсо, ал эми абс. бийикт. 4895 м (Аламудун чокусу).
Температура
Температура (латынча temperatura – нормалдуу абал) – макроскопиялык системанын термод. тең салмактуулук абалын мүнөздөөчү скалярдык физикалык чоңдук. Мындай абалдагы обочолонгон (изоляцияланган) системанын бардык бөлүгүндө Температура бирдей. Тең салмактуу шартта Температура нерсенин бөлүкчөсүнүн орточо кинетикалык энергиясына пропорциялаш болот. Температура төмөнкүлөрдү аныктайт: системаны түзгөн бөлүкчөлөрдүн энергия денгээли (к. Больцман статистикасы) жана ылдамдыктары (к. Максвелл бөлүштүрүүсү) боюнча бөлүштүрүлүшүн, заттын иондошуу даражасын, нурлануунун спектрдик тыгыздыгын, нурлануунун толук көлөмдүк тыгыздыгын ж. б. Жалпысынан температура нерсенин энергиясынан (Е) энтропия (S) боюнча алынган туундуга барабар: мындай ыкма менен аныкталган Температура абсолюттук же термодинамикалык температура деп аталат. Бирдиги – кельвин (К). Температураны өлчөөчү курал термометр деп аталат. Температура Цельций, Келъвин, Фаренгейт шкалаларында мүнөздөлөт.
Газдардын кинетикалык теориясы
Газдардын кинетикалык теориясы — теориялык физиканын газ молекулалардан турат жанa алардын өз ара аракеттенишинде белгилүү за­кон ченеми болот деген түшүнүктүн негизинде газдардын касиеттерин статистикалык метод менен изилдөөчү бөлүгү.
Жумалиев Жанчак
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Газдардын кинетикалык теориясы
Газдардын кинетикалык теориясы газдардагы тең салмаксыз процесстеринин теориясы жана анын закондору газдар, алардын аралашмасы жана плазма да колдону­лат.
Газ молекулаларынын же атомдорунун жылуулук кыймылы катуу нерсенин ж-а суюктуктун молекула­ларынын (атомдорунун) жылуулук кыймылынан башкача. Газ молекулалары эркин кыймылдайт. Газдардын кинетикалык теориясында басым, диффузия, жылуулук өткөргүчтүк ж. у. с. чондуктар изилденүүчү көлөмдөгү бардык газ молекулаларынын жыйынтыктоочу кыймылынын орт. мааниси катарында каралат. Газдардын кинетикалык теориясыньш негизги милдети — газ абалын мүнөздөгөн кубулуштардып (бөлүкчөлөрдүн ылдамдыктары. диффузия, илээшкектик, жылуулук өткөргүчтүк коэффициенттери) орт. маанилерин аныктоо.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Флетмарк
Флетмарк (Fleetmark) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 803 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 29,04 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 130. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Альфельд.
Ремлинген
Ремлинген (Remlingen (Niedersachsen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Вольфенбюттель районуна кирет.
Калкы - 1830 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 21,59 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 58 024. Муниципалитеттин башчысы — Клаус-Гюнтер Варнекке.
Бөтөн: Осуят
"Бөтөн: Осуят" (Alien: Covenant, Чужой: Завет) - 2017-жылы Ридлей Скотт тарткан жана Жон Логан, Майкл Грин, Жэк Паглен жана Данте Харпер жазган америкалык илимий-фантастикалык коркуу тасма. Тасма 2012-жылкы "Прометей" тасмасынын уландысы, "Бөтөн" тасмасынын экинчи чыгарылышы жана баардык "Бөтөн" тасмаларынын алтынчы чыгарылышы жана үчүнчүсүн да Скотт тарткан. Тасмада роль жараткандар: Майкл Фасбендер, Кетерин Вотерсон, Билли Крудуп, Дэнни Макбрайд, Кармен Эжого жана Дамиан Бичир кемедегилер менен белгисиз планетага барышып, укмуштуу ачылыштарга күбө болушат.
Бөтөн: Осуят алгач 2017-жылы, 4-майда Лондондо көрсөтүлүп, 2017-жылдын, 19-майында Кошмо Штаттарда көрсөтүүгө чыгарылган.Тасма негизинен жакшы сын-пикирлерге арзыган. Ошондой эле Фасбендердин эки жолку аткаруусу тең өзгөчө алкыштарга ээ болуп, муну режиссёр Ридли Скоттко жана артыкчылык менен кайтып келүүсү белгиленет. Тасма дүйнө жүзү боюнча 124 миллион АКШ долларын тапкан.
Выру
Вырумаа (Võrumaa or Võru maakond, выру. Võromaa or Võro maakund ) — Эстониянын түштүк-чыгыш бөлүгүндө жайгашкан округ. Россия, Латвия, Валгамаа жана Полвамаа округдары менен чектешет. Административдик борбору — Выру шаары. Аймак бир шаар жана 4 айылдык муниципалитет кирет.
Жайгашуусу
Võrumaa негизги бөлүгү Хаанья көтөрүлүүсүндө чегинде жатат, өлкөнүн эң бийик аймак. Округдун аймагына Хаанжа жаратылыш паркы (17 миң га ), Карула улуттук паркы (10,3 миң га ) жана Лухасу ландшафт коругу (уникалдуу саздак жерлерди коргоо, 800 га) кирет.
Округда Эстониянын жана бүтүндөй Прибалтиканын эң бийик жери – эстон фольклорунда даңазаланган Суур-Мунамяги тоосу (318 м ) жана өлкөдөгү эң терең көл – Рыуге-Суурьярв (39 м) жайгашкан.
Вырунун аянты 2773,16 км 2.
Пневмоавтоматика
Пневмоавтоматика (грекче pneuma – желдентүү, аба жана автоматика) – газдын (абанын) басымы менен информация бериле турган автоматтык башкаруу системасын түзүү үчүн керектелүүчү техникалык каражаттар комплекси; автоматташтыруунун газ басымы менен иштей турган техникалык каражаттарын үйрөтүүчү предмет. Пневмоавтоматиканын техникалык түзүлүштөрү жайыраак аткарыла турган процесстерде жана башкаруу алгоритмдерин берүү үчүн эсептөө көп эмес учурда пайдаланылат; Пневмоавтоматиканын каражаттары технол. процесстерди башкаруучу системаларда керектелет. Мында автоматиканын электрондук каражаттарынын ордуна пневматикалык каражаттар тандалып алынат. Анткени электрондук приборлорго караганда Пневмоавтоматика жарылып же күйүп кетпейт, өнөр-жай имараттарындагы таза эмес абада, күчтүү электр-магнит талаасында үзгүлтүксүз иштей берет. Пневмоавтоматикада колдонулуучу пневматикалык каражаттар маалымат чогулткуч түзүлүш (пневматикалык билдиргичтер, ажыраткычтар), маалымат өзгөрткүч жана сактагыч (пневматикалык жөндөгүч, оптималдаштыргыч, эсептегич аналогдуу түзүлүш, реле системасы), маалымат бергич (каттоочу түзүлүш, индикатор) жана маалымат башкаргыч, таасир өткөргүч (пневматикалык аткаргыч) катары кызмат аткарат. Пневмоавтоматика химиялык жана нефть иштетүүчү өнөр-жайында, нефть, газ жана көмүр казуучу ишканаларда жана өнөр-жайыдын башка тармактарында автоматташтыруунун негизги каражаттары катары кеңири тараган.
Тенардит
Тенардит (француз химиги Л. Ж. Тенардын ысмынан) – сульфаттар классындагы минерал. Химиялык формуласы Na2S04. Ромб системасында кристаллданат. Өңү сүттөй ак; сууда эрийт; катуулугу 2–3. С. салмагы 2,6–2,7 г/см3. Тенардит – хемоген минералы; соолуп бараткан туздуу көлдөрдө мирабилит, эпсомит, гипс ж. б. минералдар менен бирге пайда болот. Тенардит негизинен сода, айнек өндүрүшү үчүн сырье, боёк даярдоодо жана медицинада колдонулат. Кендери КМШда (Кара-Богаз- Көл, Мормышан көлүндө, Түндүк-Батыш Казакстанда ж. б.), АКШда жана Канадада бар.
Флорэнс (Миннесота)
Флорэнс (Миннесота) (Florence) — Миннесота штатынын Лайон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 39 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 27-21410.
Виггингс (Миссисипи)
Виггингс (Миссисипи) (Wiggins) — Миссисипи штатынын Стон (Stone) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4747 киши. Болжолдуу аянты - 29.2 км². FIPS коду — 28-80160.
Норсбороу (Массачусетс)
Норсбороу (Массачусетс) (Northborough) — Массачусетс штатынын Уорчестер (Worcester) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 14 155 киши. Болжолдуу аянты - 48.6 км². FIPS коду — 25-46820.
Жумабаев Стахан
Жумабаев Стахан (20. 9. 1938-ж. туулган, Кызыл-Ой кыштагы) - жол инженери, чарбалык жана мамлекеттик кызматкер.
Чыгыш Көгарт
Чыгыш Көгарт, Көгарт сууcу. Көк-Ирим суусунун оң куймасы. Тогуз-Торо аймагында Фергана тоо кыркаларынын түштүк-чыгыш капталынан башталат. Уз. 50 км. Ири куймалары: Саймалы-Таш, Макмал (он), Атай (сол) суулары. Ч. К. суусу жогорку агымында кууш капчыгайлар аркылуу түндүктү карай, андан Макмал менен кошулган жерден өрөөнү кеңейип, Көгарт ашуусуна баруучу кан жолду (Улуу Жибек Жолдун Тогуз-Торо аркылуу өткөн нугу) бойлой түндүк-чыгыш тарапка агат. Түндүк-Түштүк автожолу Казармандан Чыгыш Көгарт суу жээгин бойлой, Көгарт ашуусунун астындагы Көгарт туннели аркылуу Жалал-Абадга өтөт. Нарын дарыясына 3 км жетпей Көк-Иримге куят. Негизинен кар (25%), мөңгү (13%) жана жер астындагы булак (55%) сууларынан куралат. Жылдык орточо чыгымы 20,6 м/сек. Эң көп чыгымы июнда, азы февралда байкалат. Майдан кире баштап, сентябрда тартылат. Негизинен сугатка пайдаланылат. Боюнда Чет-Булак кыш. жайгашкан.
Жумабаев Стахан
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Вальцбахталь
Вальцбахталь (Walzbachtal) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Карлсруэ административдик округуна карайт. Карлсруэ районуна кирет.
Калкы - 9141 киши(2013-ж.). . Аянты - 36,72 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 15 089. Мэр — Карл-Хайнц Бургай.
Таврояга
Таврояга (Табро-Яга) — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Баренц деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Аренсхаген-Дасков
Аренсхаген-Дасков (Ahrenshagen-Daskow) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Төмөнкү Померания районуна кирет.
Калкы - 2058 киши(2013-ж.). . Аянты - 58,32 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 57 102. Муниципалитеттин башчысы — Хаген Элькерс.
Осиновка (Бир району, Башкыртстан)
Осиновка — Башкыртстандын Бир районундагы айыл, Осин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1214 киши. Почта индекси — 452463, ОКАТО коду — 80213825001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Линдеверра
Калкы - 245 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 4,40 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 61 066. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Зиппель.
Пиленхофен
Калкы - 1414 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,25 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 75 184. Муниципалитеттин башчысы — Райнхольд Ферстль.
Куб (тасма)
"Куб" (Cube) - 1997-жылы Винсензо Натали сценарийин жазып жана тарткан канадалык илимий-фантастикалык коркуу тасма. Тасма Квентин аттуу полиция кызматкери жетектеген адамдардын тобу, куб формасындагы бөлмөгө киришип, адамдарды өлтүрүү үчүн атайын жасалгаланган капкандарга туш болушкандыгын баяндайт.
Тасма өндүрүшү
"Күүгүм аймагы" аттуу телеберүүнүн түп нуска көрсөтүүсү, "Чыгуу жолун издеген беш каарман" (1961-жылы, 22-декабрда көрсөтүлгөн) бул тасманы тартууга дем-күч берген.
Винсензо Натали "Кубду" жазгандан кийин, "Бийиктик" аттуу кыска фильмин тарткан. Тасманы тартуу иштери лифтте орун алып, "Куб" тасмасы кандай боло тургандыгын инвесторлорго көрсөтүү максатында жасалган. Жана мындай иш-аракеттердин соңунда, ал чынында эле каржыга ээ болгон. "Куб" Торонтодогу үн жазуучу сахнада тартылган.
Тензор
Тензор – берилген геометриялык (же физикалык) конструкцияны аныктоочу жана бир координата системасынан экинчисине өткөндө кандайдыр бир жөнөкөй закон боюнча өзгөрүүчү чондуктардын системасы. Тензорлордун арасындагы катыштар (амалдар) координаталар системасына көз каранды болбогон геометриялык (же физикалык) фактыны аныктайт. Тензорду көп вектордук аргументтүү скалярдык сызыктуу функция аркылуу аныктоого болот. Бул сызыктуу функциянын көз каранды эмес аргументтеринин саны Тензордун валенттүүлүгү (тартиби) деп аталат. Мындан бир валенттүү Тензор вектор болот. Тензор эки мааниде колдонулат: 1) бул түшүнүк закон боюнча өзгөртүп түзүлүүчү өзгөчө чоңдуктарга гана таандык болуп, Тензордук эсептөөдө кенири колдонулат; 2) механикада, айрыкча серпилгичтик теориясында сызыктуу оператордун синоними катары кенири колдонулат, «Тензор» термининин алгачкы мааниси серпилгич деформация учурундагы созулууга (кысылууга) байланыштуу болгон. Кийин ал термин механиканын башка бөлүктөрүнө таралып, инерция Тензору, деформация Тензору, чыңалуу Тензорлору ж. б. деп аталып кеткен. Тензор геометрияда, механикада, теориялык физикада, космос теориясында көп колдонулат.
Француз Түштүк жана Антарктика аянттары
Жайгашуусу
Сент-Пол жана Амстердам аралдары ( Амстердам арал тобу ), Крозет аралдары жана Кергулен архипелагы Инди океанынын түштүк бөлүгүндө, ал эми Эпарс аралдары анын батыш бөлүгүндө, Мадагаскар аралынын жанында жайгашкан. Франция талап кылган Терре Адели Антарктидада жайгашкан.
Амстердам аралдар тобу
Архипелаг жанар тоо тектеринен турган эки аралдан турат. Архипелагдын эң бийик жери деңиз деңгээлинен 867 метр бийиктикте (Див тоосу).
Чыгыш Кара-суу өрөөнү
Чыгыш Кара-суу өрөөнү - Фергана тоо тизмегинин түштүк-батыш капталында, чыгыштан батышты карай дого сымал ийилип жатат. Исфан-Жайлоо, Кен-Кол, Такталык жана КочкорДөбө тоолору менен чектешет. Токтогул районун аймагында. Уз. 75-80 км, таманынын эң жазы жери 6-7 км, кууш жери 500-1000 м. Өрөөндүн башы (2000-2400 м бийиктикте) мөңгүнүн аракетинен пайда болуп, морена ж. б. шиленди тектерден турат. Ортонку бөлүгү (таманынын орточо бийиктиги 1300-1600 м) суу эрозиясы менен аккумуляциясынан пайда болуп, ортонку палеозойдун кумдук, акиташ, сланец ж. б. тектеринен түзүлгөн; V сымал өрөөн. Төмөнкү бөлүгү кенен жана жазы келип, төртүнчүлүк мезгилдин борпоң чөкмө тектерине толгон. Таманында анда-санда бадал-шалбаалуу токойлор кездешип, ландшафтында талаа, шалбаалуу талаа алкактары басымдуу. Өрөөн менен Кара-Суу (Нарындын сол куймасы) агат. Кара-Суу жана Капка-Таш көлдөрү бар. Баш жагы негизинен жайкы жайыт. Өрөөндү Бишкек - Ош автомобиль жолу кесип өтөт.
Жумабеков Жолдошбек
Жумабеков Жолдошбек (25. 12. 1940-ж. туулган, 8-Март (Ко-жомкул) кыштагы) - экономика илимдеринин кандидаты (1977; кандидаттыгын Москва шаарындагы СССР ИАнын Экономика институтунда жактаган), профессор.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Салыштырма салмак
Салыштырма салмак - нерсенин салмагынын (Р) анын көлөмүнө (V) болгон катышы. Ал г=Р/V — формуласы менен аныкталат, бирдиги - Н/м2. Ошондой эле Салыштырма салмакты заттын тыгыздыгы (с) аркылуу да туюнтууга болот: z=gc, мында g - эркин түшүүнүн ылдамдануусу.
Хианнис (Небраска)
Хианнис (Небраска) (Hyannis) — Небраска штатынын Grant округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 287 киши. Болжолдуу аянты - 1.8 км². FIPS коду — 31-23655.
Газотрон
Газотрон— электр разряддуу башкарылбоочу вентиль катарында пайдаланылуучу эки электроддуу иондуу прибор.