cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Интрига
Бул үч маани тең бүгүнкү күндөгү саясий турмушта жана аны анализдөөдө кездешет. Кадыресе колдонууда интрига – кадимки аң-сезим үчүн начар прогноздолгон, күтүлбөгөн кесепеттерге алып барган татаал, чаташкан, кээде абалдардын табышмактуу түзүлүшү. Сыртынан интрига саясий кырдаалдын өнүгүүсүнө сапаттык жаңы багытты түзгөн, түрдүү тартиптеги саясий окуялардын жана процесстердин убактысында жана мейкиндиктеги биримдикти билдирет. Ички механизмдердин көз карашынан интрига максатка багытталган аракеттердин, окуялардын жүрүшүн өзүлөрүнө зарыл натыйжаларга багытталган саясий күчтөрдүн же айрым саясий ишмерлердин оюнунун жемиши болуп саналат. Ошол эле учурда алар бул окуялардын өз алдынча күтүлбөс өнүгүүсүнүн көрүнүшүн түзгөн шарттарды да пайда кылышты. Интриганын бул механизмдери так жана айкын, анын заговор сыяктуу көп түрдүүлүгүндө чагылдырылат. Интрига – бийлик жана таасир үчүн күрөштүн эң байыркы, салттуу ыкмаларынын бири, «саясат жасоонун» элитардык ыкмасы.
Кызыл-чок
Кызыл-чок — кытай жана калмак башкаруучуларынын баш кийиминдеги мансабын көрсөтө турган атайын белги. Мисалы, «Манас» эпосунда « Кызыл чок кытай журтунан» (Сагымбай Орозбаков, 1. 80), «Кызыл чоктуу көп ойрот, Мени кытай кайдан соо коёт?!» (Сагымбай Орозбаков, 1. 115) — деген сыяктуу саптар көп жолугат. Радлов жазып алган вариант боюнча ата-энеси жана эли мусулман болууну каалабаган соң Алмамбет кыргыздарды көздөй «кызыл чоктуу ойроттун канын өлтүрүп» (Радлов жазып алган вариант 19) качат. «Кызыл чоктуу ойротту өрт күйгөн эмедей сапырып», күн чыгышка сүрөт да, «Каапырдын каны болгончо мусулман кулу болоюн,» — деп кыргыздарга келет.
Интрига
Интрига:
Саясаттын тарыхында интриганын адаттагы куралдары байыркы убактардан биздин күндөргө чейин өзгөргөн деле эмес. Бул физикалык четтетүүнүн ыкмалары сыяктуу эле саясий жана моралдык басым көрсөтүүнүн жолдоруна да таандык. Акыркы он жылдагы окуялар террористтик акт, мисалы, Индиядагы 1991-ж. шайлоо алдындагы компаниянын апофеозунун учурундагы интриганын натыйжасы катары премьер-министр Раджив Гандини өлтүрүү сыяктуу эле моралдык нормаларды жана тыюу салууларды бузгандыгы жөнүндөгү күнөөлүүнүн, мисалы, америкалык сенатор Г. Хартка каршы, анын өздүк турмушунун айрым деталдарын жарыялоо менен байланышкан, президенттик кызматка талапкер катары анын дискредитацияланышы үчүн багытталган интрига таасири күбөлөндүрөт. Биринчи учурда айрым алынган мамлекеттин ичиндеги саясий таасирлердин балансын өзгөртүү жөнүндө сөз жүрсө, экинчиси регионалдык, континенталдык же жалпы дүйнөлүк масштабды өзүнө камтыйт. Мисалы, 30-ж. аягында Германия жана СССРдин ортосундагы конфиденциалдык документтерге б.а. Молотов-Риббентроп пактысы жана башында Гитлер жана Сталин турган жашыруун протоколдорго кол коюу менен байланышкан. Интрига Регионалдык маанидеги интрига (Польшаны бөлүү жана Балтика суроосунун «чечилиши») болуп башталып континенталдыкка өтүп, андан дүйнөлүк масштабдагы согушка келип жеткен. Пропагандада саясаттын негизги куралы катары интрига колдонууга ыктуулукту «интриганчылык» деп аныкташса, интригага ыктуу саясатчы –«интриган» деп аталат. Бирок интригага ыктуулук «интрига жөндөмдүүлүгү» менен коштолот. Саясаттагы адаттагыдай түшүндүрүүдө ал татыктуулуктардын тизмесине кошулат. Интриганын белгилүү чеберлери: кардинал жана премьер-министр де Ришелье (Франция); британ жашыруун кызматынын ата-негиздөөчүлөрүнүн бири, жазуучу Д. Дефо; Француз сарайынын өзгөчө жумуштарын аткаруучу Бомарше; бирин-бири тез алмаштырган өкмөттүрдүн министри Талейран ж. б., Россияда – Б. Годунов, граф Лесток, үч падышанын министри А. Бестужевдер болушкан. ХХ к. тарыхында Сталин, Мао Цзе-дун, адмирал Канарис көрүнүктүү интригандар деп аталышат. Интригандуулуктан качуунун каражаты – саясий турмуштун толук демократташтырылышы, кеңири маалымдуулук, граждандык коом чегинде социалдык көзөмөлдүн атайын куралдарын түзүү.
Колдонулган адабияттар
"Саясат таануу: энциклопедиялык окуу куралы". Башкы редактор: Ү.Асанов, жооптуу редактор: А.Акунов. Бишкек - 2004. ISBN 9967-14-011-9
Катыраң тоосу
Катыраң тоосу — Фергана ойдуңунун түштүгүндө. Чыгышында Охна-Тамаша ойдуңу, батышында Бели-Сынык тоосу, Кара-Токой–Айдаркен ойдуңу жана Фергана ойдуңунун адырлары жатат. Кадамжай районунун аймагында. Узундугу 44 км, эң жазы жери 8 км, Орточо бийиктиги 3000 м, эң бийик жери 3375 м (Катыраң чокусу). Палеозой заманында пайда болгон акиташ тегинен, тоо этектери неогендин борпоң чөкмөлөрүнөн турат. Тоонун Түндүк бөлүгүнөн байыркы муз каптоонун издери байкалат. Ландшафты бийиктик боюнча өзгөрөт. Капталдарында талаа жана шалбаалуу талаа, токой, альп жана субальп шалбаа өсүмдүктөрү өсөт. Жайыт.
Луца-Яха
Луца-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Йоркута-Яха дарыясынын сол жээгинен 59 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 67 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сымап сульфиди
Сымап сульфиди, НgS — сымап менен күкүрт бирикмеси. Эки модификациясы бар: кызыл минерал — киноварь, кара минерал — метациннабарит. Метациннабарит акырындык менен киноварга өтөт. Балкып эрүү t 825°С. Щелочтуу ме-таллдар сульфиддеринин эритмесинде оңой эрип, М2 [НgS 2] пайда кылат. Киноварь сымап S же К2S5 менен аракет-тенишүүсүнөн алынат. Жаратылыш киновары сымапты өндүрүүдөгү негизги зат. Жасалма жарым өткөргүчтөрдү алуу-да, катализатор катарында жана башка колдонулат.
Биом
Биом – белгилүү ландшафтын – географиялык зонада жайгашкан, өсүмдүктөр дүйнөсү окшош экосистемалардын жыйындысы. Биом - чоң биогеоценоз. Биомдор экологиалык географиянын негизги объектиси болуп саналат. Алар климаты, фаунасы менен флорасы боюнча айырмаланып турат. Жер бетиндеги чоң, негизги биомдор - тундра, тайга токойлору, жазы жалбырактуу токойлор, субтропик токойлору, нымдуу тропик токойлору, чөлдөр, талаалар, а. ч. талаалары ж. б.
Ишеним кат берүүчү
Ишеним кат берүүчү – тапшырык келишиминин бир тарабы, башка адамга (ишенимдүү жак) белгилүү юридикалык мааниси бар аракетти аткарууну ишенген жеке же юридикалык жактар.
Ишеним кат
Ишеним кат – башка жактын (ишеним көрсөтүүчүнүн) атынан бүтүмдү же башка укуктук аракетти жасоого өкүлдүн укугун аныктоочу документ. Ыйгарым укугунун көлөмүнө жараша ишеним үч түргө бөлүнөт: 1) бир жолку бир конкреттүү аракет жасоого (мисалы, эмгек акы алууга); 2) атайын кандайдыр бир түркүн аракетти жасоого (мисалы, ишкананын юрисконсультунун арбитражга чыгуусуна); 3) жалпы же генералдык ишеним көрсөтүүчүнүн мүлкүн жалпы башкарууга келишимдерди түзүүгө ж. б. Ишеним кат аракети анын мөөнөтү бүткөндөн, ишеним көрсөтүүчү ишеним катты жокко чыгаргандан, ишеним көрсөтүлгөн жак баш тарткандан, атынан ишеним кат берилген юридикалык жак жоюлгандан кийин жана мыйзамдарда каралган башка учурларда токтотулат. Ишеним кат түрлөрү, аны ишке ашыруу ыкмалары, анын аракетинин мөөнөтү ал берилген өлкөнүн мыйзамдары менен жөнгө салынат.
Фрагмент
Фрагмент – кандайдыр бир чыгарманын ичиндеги өзүнчө турган бөлүк. Анын чыгарманын курамында ролу болгону менен өзүнчө бир чыгарма катары караса да болот. Мисалы, Ч. Айтматовдун "Ак кеме" повестиндеги Бугу Эне тууралуу уламыш, Т. Касымбековдун "Сынган кылыч" романындагы Алтынбешик окуясы ж.б.
Колдонулган адабияттар
"Кыргыз адабияты энциклопедиялык окуу куралы". Башкы редактор: Ү. Асанов, жооптуу редактор: А. Акматалиев. Бишкек - 2004
Темене
Темене — чоң ийне, тери буюмдарынын аспабы. Чеберлердин уздук куралы. Муну өрө кийиздерди тигүүгө, жууркан-төшөк, тери буюмдарын көктөөгө колдонушат. Усталар аны муңайым темирден ийнеден жоон кылып жасап беришет.
Колдонулган адабияттар
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Күлчү кыз (мультфильм 1950)
«Күлчү кыз» (Cinderella) — АКШнын драма жанрындагы тасмасы.
Гардизи Абу Саид Абдал Хаййа
Гардизи Абу Саид Абдал Хаййа - (1008/1009-ж. чен -өлгөн жылы белгисиз) иран тарыхчысы, окумуштуу. Газневилик султан Абдырашиттин (1049-59) тушунда Гардизи өзүнүн «Зайн-ал-ахбар» («Кабарларды көркөм сүрөттөө») деген тарыхый эмгегин жазган. Бул эмгегинде Иран халифатынын жана Хорасандын тарыхы баяндалган. Анда түрк тилинде сүйлөгөн элдер жөнүндө, андан ичкери кыргыздар тууралуу баалуу маалыматтар, даректүү баяндар жолугат. Айрыкча кыргыздар жөнүндөгү маалыматтарда ибн Мустафа, ибн Хордадбек, Жайхани жана башка орто кылымдагы окумуштуулардын эмгектерин колдонгон. Гардизинин кыргыздар тууралуу маалыматтары «Худуд ал Аалам», «Мажму ат-Таварих» жана башка булактар менен дал келет. Гардизи берген далилдер кыргыздардын этностук, саясий, маданий тарыхын үйрөнүүдө өтө маанилүү. 3. Эралиев.
Кызыр
Кызыр, Кыдыр (арабча хызыр — жашыл деген мааниде) — адамдарга жакшылык кылуучу олуя. Түрк, иран элдеринин жомокторунун байыркы кейипкерлеринин бири, көбүнчө жашыл тончон, ак ат минген аксакал карыя түрүндө сүрөттөлөт. Бул табышмактуу пайгамбар өлбөстүн дарысын издеп, акыры мүрөктүн суусунун булагын тапкан экен. Орто Азия элдеринин түшүнүк, ишениминде К. түбөлүк жер кезүүчү, адашкан жолоочуларга, кедей-кембагалдарга жана кыйын кезеңге туш келген бардык пенделерге жардам көрсөтөт. К. жолоочу дубана, майып киши, кээде тааныш кишинин кебетесинде кездешет. К-ды оң колун кармап, анын баш бармагынын сөөгү жок экенинен таанууга болот деп эсептешкен. Түрк элдеринин эпосторунда К. акылман карыя, баатырлардын колдоочусу катары айтылат. «Манас» эпосунда бул кейипкер баш каарман Манаска, башка элдик баатырларга колдоо көрсөтүүчү катары учурайт.
Эски-Оочу
Эски-Оочу — — Кыргызстандын Баткен облусунун Лейлек районундагы айыл. Бешкент айыл аймагына кирет.
Эски-Оочу айылы район борбору ― Исфана шаарынан 80 чакырым км аралыкта жайгашкан. Айылда бир Абдырахман Момунов атындагы орто мектеп бар. Окутуу кыргыз жана өзбек тилдеринде өтөт. Мектепте 300дөй бала билим алат.
Теричилик
Элдик көркөм кол өнөрчүлүктүн бир түрү. Бул терини түрдүү ыкмага салып, жасалга колдонмо буюм-тайымдарына жердик кылуу. Терини жергиликтүү жердик катары урунуу. Иштетилген терилер «түктүү» жана «түксүз» делинип экиге бөлүнөт. Терини колдон иштетүүдө «жыдытуу», «малмага салуу», «ашатуу», «ийлөө», «жибитүү», «өңдөө» (бордоо), «боео», «ыштоо», «тилүү» жана башка ушул өңдөнгөн түркүн жолдору бар. Ушундай ар кыл ыкмаларды таасын колдонуу менен түркүн буюм-тайымдар жасалат. Тери буюмдарын кармоо элибиздин күндөлүк жашоо-турмуш шартына тыгыз байланышкан.
Ошондой эле шири идиштери: көнөк, көөкөр, көнөчөк, сабаа, чанач, супура, тулуп сыяктуулар тоолук элдердин сынбаган-бүлүнбөгөн, урунууга бышык идиштери болот. Ат жабдыктарына да малдын, кайберендин, терилери бирден-бир жердик болот. «Тилүү», «каптоо», «каюу», «оюм, наар түшүрүү» жана «өрүү» өңдүү сыналган өнөрү аркылуу тери буюмдарын жүзөгө ашырган элдик чеберлердин эчактан бери келе жаткан жөрөлгөлөрүн жаземдебей улаган усталар жана уздар азыр да бар.
Жашоо-тиричилигибизде тон, желетке, чыптама (өпкө кап) жасоого да көңүл бурулган. Мында кийимдин жасалышы боюнча ар кыл өзгөрүүлөр байкалат. Бир кездерде тери кийимдеринин белине, көкүрөк тушуна, этек-жеңдерине көрпөдөн «жээк» кыюуланган. Мындай кадимки пальто формасындагы кийин чыккан кийимдерге көбүнчө топчу да, илгич да кадалуучу. Улуу Ата Мекендик согуштун мезгилинде ага чейин тери менен жүн кийимдерин колдон иштетүү өтө өөрчүгөндүгүн көрөбүз. Албетте, буга бир эсептен кыйынчылык жашоо-турмуш өзү себепкер.
Малдын терисинен элдик кол өнөрчүлүктүн мурунку жөрөлгөсүн сактап, кийим-кече кылып кийүү таламдары улам барган сайын тарууда. Элет жерлеринде гана көрпө саксактан ичик жасашат. Аны баш кийит катары баалашат. Күндөлүк жашоо-тиричилик жагдайын тике багыттаган түркүн тери буюмдарынын саны баштагыдан абдан азаюуда. Бирок, мал киндиктүү кыргыз жергесинде көөкөр, көнөчөк, көнөк, сабаа, төтөн, чанач сыяктуу идиштерди урунуунун зарылчылыгы аябай бар. Азыр жылкы чарбасын өстүрүп, анын продуктуулугун арттырууда багыт берилүүдө. Ала-Тоону түптөп отуруп, желе байлап, кымыз ачыткан, боз үй тиккен кыргыз элине мындай шири идиштерин мындан ары өнүктүрүүгө ойдогудай мүмкүндүк берет.
Ата-бабаларыбыздан, тээ, түпкү чыгышыбыздан бери малдын терилеринен түркүн буюмдар кармалуучу, азыр уйдун, жылкынын, топоздун, төөнүн терилерин анча барктабай баратабыз. Ал эми жандыктардын терилеринин жүнүн жыдытып, жаргагын ыргытып жиберебиз. Булар — ошол элдик көөнөрбөс нускалардын түбөлүктүү жердиги. Бардар турмуштун мына ушул малдын, кайберендин терилеринен мурдатан келе жаткан көркөм өнөрдүн жөрөлгөлөрүн андан ары өнүктүрүүнү сүрүп чыгарды. Аны сактап, кийим-кечек тигип кийүүнү четке кагууда. Күндөлүк тиричилик жагдайын, багыттаган ар кандай тери буюмдарынын саны баштагыдан абдан азаюуда. Кыргыз элинин тоолук турмушу мындай идиштерге качан да болсо муктаж. Муну мындан ары тиричиликтик буюм-тайым жана элдик өнөр катары өнүктүрүүгө шарттар боло албай жатат. Сабаабыз челекке, көөкөрүбүз мискейге, чаначыбыз конистрге, супурабыз клеенкага, тулупубуз баштыкка алмашып, даяр нерселерди гана колдонуудабыз. Кыргыздын өзүнүн улуттук буюмдары кылымдар бою көчмөңдүү турмушубузга байланыштуу болгондуктан булар азыркы мал чарбачылыгы өрүш алган элибиздин эмки жашоосуна да айрыкча маанилүү. Аларды көчүп-конуп, талаа-түздө жүргөн турмушубузда урунуу өтө ыңгайлуу.
Буларга куюлган тамак-аш эч качан өзүнүн даамын, түсүн жана сапатын бузбайт, кайра жакшыртат. Кымыз куюлган чаначта, бышылган сабаада гана даана даамына чыгат.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
Алля Анаров
Анаров Алля [1907, Ош облусу, Араван району, Ачы (Беш-Бадам) айылы - 1979, ошол эле жерде] - айыл чарба өндүрүш новатору, эки жолу Социалисттик Эмгектин Баатыры (1948,1951), Кыргыз ССРинин дыйканчылыкка эмгек сиңирген устаты (1945). Коллективдештирүү учурунда алгачкылардан болуп колхозго кирген. 1936-51-жылы Ош облусунун Араван районундагы «Коммунизм» колхозунун звено башчысы. Ал жетектеген звено пахта өстүрүү иштеринде алдыңкы агротехникалык ыкмаларды колдонуп, 1948-49-жылдары 6 гектар жердеги, 1950-жылы 10 гектар жердеги пахтанын ар гектарынан мол түшүм өстүрүп алууга жетишкен. 1951-62-жылы ошол эле колхоздун талаачылык бригадасынын, 1962-67-жылдары пахтачылык бригадасынын бригадири. 1967-68-жылдары жаңы уюшулган «Пахтачы» совхозунун пахтачылык бригадасын жетектеп, ал совхоздун дың жерлерин өздөштүрүүнүн демилгечиси болгон. 1958-62-жылдары СССР Жогорку Советинин, 1951-59-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты. Беш Ленин ордени, Кызыл Жылдыз ордени менен сыйланган.
Либералдык партиялар
Либералдык партиялар - инсанга карата болгон мамлекеттик жана коомдук мажбурлоонун деңгээлин азайтуу максатында, саясий жана экономикалык программаларды, идеялык-саясий көрсөтмөлөрдү корутундулаганда түзүлөт.
Ушул идеялык негизде XIX к. бир катар саясий партиялар түзүлгөн. Алар өз программаларын адам укугун инсандын баалуулугун, бийлик системасында бийликти бөлүштүрүүнүн, иш тандоо эркиндигин жана атаандаштык эркиндигин таанууга негиздешкен. Саясий либерализм агартуучулуктун идеяларына - коомдук келишим, адамдын табигый абалы, адамдын укуктарынын «тубасалыгы» жөнүндөгү окууга (Дж. Локктун саясий философиясы, И.Канттын этикасы жана укуктук философиясы) негизделген. Бирок либерализм логикасына ылайык, эркин инсан моралдык жоопкерчиликке да ээ. Ошондуктан индивиддин эркиндиги жана анын социалдык жоопкерчилиги ажырагыс болушат. Инсандын эркиндигинин ушундай түшүнүүсүндө укуктук мамлекет ылайык келет. Мамлекет өзүнүн ишмердүүлүгүн инсандын экономикасына (А.Смит), рынок экономикалык ишмердүүлүгүнө (М.Бентам, Дж.С. Милль, Т.Спенсер) кийлигишүүсүз укуктук мейкиндикти сактап калуу менен чектейт. Ушул абалда алардын консерватордук жол менен идеологиялык айырмачылыгы байкалат. Себеби алар коомдук жашоонун «индивидуалдуулуктан жогорку» баалуулуктарынын маанилүүлүгүн жана жашоонун адатта калыптанган формаларынын биринчилигин белгилеп турушат.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Димаш Кудайберген
Димаш Кудайберген (Димаш Құдайберген), толук аты — Динмухаммед Канат уулу Кудайбергенов (Дінмұхаммед Қанатұлы Құдайберген; 24-май 1994, Актөбө, Казакстан) — казакстандык ырчы, композитор жана мультиинструменталист.
1994—2014: Бала кези жана карьерасынын башталышы
Димаш Кудайберген 1994-жылы 24-майда Актөбө шаарында Казакстан Республикасынын маданият кызматкерлери, таанымал ырчылар Канат Кудайберген уулу менен Светлана Айтбаеванын үй-бүлөсүндө жарык дүйнөгө келген. Димаштын атасы Канат Айтбаев - облустук филармониянын башчысы, апасы Светлана Айтбаева – облустук кеңештин депутаты. Димаштын чоң ата-энелери да музыка адамдары. Бири домбрада ойносо, экинчисинин ырдыганга жөндөмдүүлүгү чоң. Димаштын Раушан аттуу карындашы, Мансур аттуу иниси бар.
2015—2016: «Славян базары», эл аралык аткаруулар жана турне
Чыныгы атагы Витебск шаарында XXIV эл аралык эстрадалык ырчылар «Славян базары-2015» байкоосунда Гран-при жеңип алган соң келген. Эки күн ичинде, жаш ырчы 175 упай топтогон. Биринчи күнү ал Константин Меладзенин «Опять метель» ырын, экинчи күнү француз ырчысы Даниэль Балавуан репертуарынан алынган «Sos dun terien un detresse» ырын ырдаган. Кыргызстанда өткөн «Мейкин Азия 2015» фестивалында, Италиянын Милан шаарында өткөн Expo 2015 көргөзмөсүндө конок катары катышкан. 2015-жылы 28-октябрьда Ыстанбулда Димаш Кудайбергенов «Abu TV» эл аралык фестивалында Казакстандын атынан алгач ирет катышкан. 2015-жылы 28-декабрьда «Жылдын адамдары» сыйлыгын тапшыруу аземинде Димашка «Жылдын ырчысы» наамы берилген.
2016-жылы 1-январьда Димаштын алгачкы кичи-альбому жана «Аяз бороон» ырына видеоклип жарыкка чыккан. 22-январьда «Элдин сүймөнчүлүгү» сыйлыгын тапшыруу аземинде «Эстраданын артисти» наамы тапшырылган. 2016-жылдын март жана апрель айларында Димаш Казак улуттук университетинин симфониялык оркестри менен бирге Австрия, Словения, Сербия мамлкететеринде өткөн турнеге катышып, «SOS d’un terrien en detresse» ырын аткарган. Апрельден декабрьга чейин өзүнүн алгачкы концерттик турнесин өткөзгөн. Турне Казакстандын эгемендүүлүгүнүн 25-жылдыгына арналып, өлкөнүн 25 аймагында болуп өткөн 25 концерттен турган. Турдун атын «Унутулбас күн» деп атаган. «Бир нече ай катар «Бала үнү 2016» байкоосунда калыстар тобунун мүчөсү болгон. Октябрь айында Парижде өткөн ЮНЕСКОнун иш-чарасында ырдаган. Ноябрьда Сеулда өткөн түрк элдеринин маданиятынын фестивалында Түштүк Корея, Казакстан, Кыргызстан, Түркия, Азербайжан, Түркмөнстан президенттеринин алдында ырдап берген. 2016-жылдын аягында Казакстандын президентинин маданият тарабындагы мамлекеттик стипендиясына ээ болгон.
2016-жылда тарта: «Сингер-2017», Кытайдагы жетишкендиги
2016-жылдын аягында Димаш Кудайберген «Хунан ТВ» телеканалындагы «Singer» («Сингер») вокалдык байкоонун бешинчи сезонуна катышкан. Кийин Димаш Бейжиндеги «Black Gold Talent» агенттиги келишим түзгөн. Ал шоунун тарыхындагы эң жаш катышуучу болуп, профессионалдуу кытайлык ырчылар менен жарышкан. Жыйынтыгында Димаш финалга жеткен, бирок Гонконгтун ырчысы Сэнди Лэмден калып калып, экинчи орунга ээ болгон.
Жеке жашоосу
Димаш казак жана орус тилдеринде сүйлөйт, англис тилин жана кытай тилинин мандарин диалектин үйрөнүүдө. Димаш Майкл Жексона, Ермек Серкебаев, Селин Дион, Лара Фабиан жана Лучано Паваротти атту аткаруучулардын музыкалык чыгармачылыктарынын таасиринде экенин билдирген. Ал Казакстанды дүйнөгө ырчы катары таанытарын бир ниче ирет айткан
Аскер медицанасы
Аскер медицинасы — куралдуу күчтөрдүн саламаттыкты сактоо терапиясын жана практикасын үйрөтүүчү, согуш жана тынчтык мезгилинде аскер кызматкерлеринин ден соолугун сактоо жана жабыркагандардын, оорулуулардын ден соолугун калыбына келтирүү боюнча иш чараларды жүргүзүүчү медицина тармагы. Аны куралдуу күчтүн медициналык кызматы тейлейт.
Улуу Октябрь социалисттик революциясынан кийин аскердик жана медициналык илимдин жетишкендиктерине жана социалисттик мамлекеттин армиясынын милдеттеринин өзгөрүшүнө байланыштуу аскерлерди медициналык тейлөө да бир топ жакшыртылган. Тынчтык мезгилде аскер кызматынын өзгөчөлүгүнө жараша медициналык кызмат уюшулуп, аскерлерди медициналык тейлөө, алдын алуу иштери жүргүзүлдү.
Улуу Ата Мекендик согуш башталар мезгилде биздин өлкөдө Советтик Армиянын согуштук аракеттеринде медициналык тейлөөнүн так системасы түзүлгөн. Армиялар аскердик-медициналык даярдыктан өткөн жетекчилер жана врачтар, орто билимдүү жана башка медициналык персоналдар менен камсыз кылынган. Медициналык бөлүктөр, мекемелер керектүү техника, транспорт менен жабдылган.
Согуш башталары менен армияга ири окумуштуулар (хирург, терапевт, эпидемиолог, токсиколог жана башка) консультант катары тартылган. Улуу Ата Мекендик согуш мезгилинде жарадар болгондордун 72,3%и, оорулуулардын 90%и дарылоодон кийин катарга кошулуп, майыптык жана өлүм азайган.
Медициналык кызмат аскер кызматына чакырылгандардын жарактууларын тандап, дарылоо, алдын алуу, санитария-гигиеналык, эпидемияга каршы чаралар комплексин системалуу түрдө жүргүзөт, аскер кызматкерлерине өздүк жардам, жугуштуу ооруларга каршы алдын алуу ыкмаларын үйрөтөт, аскерлерди медициналык каражат менен жабдыйт. Согуш мезгилинде ошол чектелген аймакта кыска мөөнөттө эле массалык жоготууларга учурашы мүмкүн. Бул жоготуу — согуштан жарадар болгондор менен медициналык мекемелерге жөнөтүлгөн оорулуулардын эсебинен аскердик өздүк составдын азайышы (буга өлгөндөр, туткунга түшүп кеткендер, дайынсыз жоголгондор кирбейт). Жарадарларды согуш талаасынан алып чыгып, татаал шарттарда медициналык жабдуулары жок транспорттор менен полктун медпункттарына жеткирүүгө туура келет. Анда врачтык биринчи жардам көрсөтүлүп, андан ары медициналык-санитардык батальондорго жиберилет. Медициналык-санитардык батальондордо квалификациялуу жардам көрсөтүлөт жана ден соолугуна байланыштуу ташууга болбогон оор жарадарлар (оорулуулар), ошондой эле жарааты жеңил, бат айыкчу оорулуулар гана госпиталга алынат. Калгандарына медициналык жардам көрсөтүлгөндөн кийин фронттогу талаа госпиталдарына жеткирилет. Анда жараатына (баш, омуртка, нерв системасы жана башка) жараша адис врачтар адистештирилген медициналык жардам көрсөтөт. Узакка дарыланууну талап кылуучулар врачтын көрсөтүүсү боюнча өлкөнүн ички райондорундагы госпиталдарга жөнөтүлөт. Жоготууларга учуроо негизинен душман колдонгон куралдын түрүнө жараша болот.
Азыркы шарттагы армия атылбас жана атылуучу, ядролук, ал эми бир катар капиталисттик мамлекеттердин армиялары биологиялык куралдар менен жабдылган. Ар бир колдонулган курал адамдын организмине өзүнчө таасир тийгизип, түрдүү жабыркоого дуушар кылат. Булардын ичинен ядролук курал эң кубаттуу курал жана аны колдонуу массалык оор жабыркоого (күйүк, нур оорусу) алып келет.
Аскер медицина маанилүү иш чараларынын бири — эпидемияга каршы чаралар жана аскерлерди санитария-гигиеналык жактан тейлөө. Санитария-гигиеналык жактан тейлөөгө тамак-ашты, сууну, мончо, кир жуучу үйлөрдү текшерүү, өздүк жана коллективдик гигиена эрежелерине ылайыктап аскерлерди жайгаштыруу жана башка кирет. Эпидемияга каршы чараларга: аскерлер арасында жугуштуу ооруларды таратпоосу үчүн эпидемияга каршы тоскоол түзүү, аскер кызматкерлерин пландуу түрдө эмдөө, жугуштуу ооруларды табуу үчүн аскерлерге жакын жашаган элди санитария-гигиеналык жактан чалгындоо кирет. Аскер медицина медициналык кызматты уюштуруу жана анын тактикасы, аскер-талаа хирургиясы, аскер-талаа терапиясы, аскердик токсикология, аскердик гигиена, аскердик эпидемиология жана башка тармактары пайда болуп, өркүндөөдө.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Актиниялар
Актиниялар (лат. Actiniaria) - көңгөлдөр тибиндеги деңиз жандыктарынын бир түркүмү. Мунун кыйла тукумдары, уруулары жана түрлөрү белгилүү: калкыма актиниялар (тукум); ийиндүү актиниялар (уруу); (Parazoanthus axinellae) — кыртышчыл актиния; чачысымак актиния; кадимки актиния; курчоолуу актиния; мите актиния; (Actinia equina) — кыпкызыл актиния; күнсымак актиния; (Urticina crassicornis) — жоон мүйүз актиния ж.у.с. кирет.
Красный Урюш (Карайыдель району, Башкыртстан)
Красный Урюш — Башкыртстандын Карайыдель районундагы айыл, Урюш-Битуллин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 568 киши. Почта индекси — 452365, ОКАТО коду — 80234884012.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Арал (Сузак району, Таш-Булак айыл аймагы)
Арал (Арал) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Сузак районундагы айыл. Таш-Булак айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 712 киши.
Сымап хлориддери
Сымап хлориддери — сымап менен хлор бирикмелери: Нg2Сl2 (каломель) жана НgСl2(сулема):Нg2Сl2-түссүз күкүм; балкып эрүү t 525 °С, щелочь же аммиак таасиринен карарат, 383,7°С газга айланат. Суу, спирт, эфир, ацетондо начар эрийт. 400°С жарыкты узак таасир этүүдө НgС12 жана Нg ажырайт. НgСl2 Нg менен аралашмасын ысытуудан же Нg2(NО3)2 суютулган туз к-тасы менен арaкеттенишүүсүнөн алынат. НgСl2-сымап дихлориди, балкып эрүү t 280 °С, кайноо t 301,8 °С, сууда (7,4 г/л 20°С), спирт, эфир, бензол, пиридинде эрийт. Сымапты хлор менен, сымап сульфатын натрий хлориди менен ысытуудан алынат. Суудагы суюлтулган эритмеси аба жана жарыктын таасиринде Нg2Сl2 жана НСl ажырайт. Уулуу зат. С. х. тери иштетүүдө, кездемелер боёодо, органикалык синтезде катализатор, антисептик катары жана башка колдонулат.
Байкелова Бермет
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Ишеним көрсөтпөө вотуму
Ишеним көрсөтпөө вотуму – ишеним көрсөтпөө. КР ЖК КР Премьер-министринин ар жылдык отчетун карап чыгуунун жыйынтыгы боюнча КР ЖК депутаттарынын жалпы санынын көпчүлүк бөлүгүнүн демилгеси менен КР Өкмөтүнө ишеним көрсөтпөө жөнүндөгү маселени карашы мүмкүн. КР Өкмөтүнө ишеним көрсөтпөө жөнүндө токтом КР ЖК депутаттарынын жалпы санынын кеминде 2/3 добушу менен кабыл алынат.
АФК чакырык кубогу 2012
АФК чакырык кубогу 2012
Акжар (дарыя)
Акжар (Акжарка) — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Кумак дарыясынын сол жээгинен 97 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 35 км.
Кызыр Илияс
Кызыр Илияс — кудуреттүү күчкө ээ, касиеттүү колдоочу. «Манас» эпосунда кырк чилтен менен бирге Манастын колдоочуларынын бири катары айтылат (Сагымбай Орозбаков, 1. 114). Илияс — куранда пайгамбар. Сууга аккандарга, чөккөндөргө жардам кылат. Семетейди Үргөнчтөн кечүүгө жардам бергени, колдогону сүрөттөлөт: «Суунун пири Илияс Азыр акең жар болуп, Ошол жерде бар болуп, Семетейди жылоосунан алды дейт» (Кол жазмалар фондусу, 176-инв., 114-б.).
Акжар (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мустье доору
МУСТЬЕ ДООРУ – палеолиттин эң акыркы мезгили. Б. з. ч. 150–120-миң–40–35-миң жылдыктарда өкүм сүргөн. Бул доорду «ортоңку палеолит» деп да аташат. Доордун аталышы 19-кылымдын орто ченинде Францияда ачылган Ле-Мустье үңкүрүнүн аты менен байланыштуу. Олдувай, ашель доорлоруна салыштырмалуу мустье эстеликтери Евразиянын көп жерлеринде кездешет. Куралдар ар кандай эмгек процессине ылайыкташтырылып жасалган. Мис., кыргыч сымал куралдар менен аңчылыкта өлтүрүлгөн жаныбарлардын этин кесүүгө жана терисин иштетүүгө мүмкүн болгон. Башы учтуу куралдар сайуу, кесүү үчүн пайдаланылып, канжар, бычак катары колдонулган. Таш куралдары жыгачты жана сөөктү иштетүү үчүн пайдаланылган. Аңчылык жашоонун негизги булагы болгон. Аңчылык куралдары төмөнкү деңгээлде болсо да палеоантропторду курчап турган жаныбарлардын молдугу, мергенчилик кылуунун натыйжалуулугу алардын жанын багууга мүмкүнчүлүк берген. Өсүмдүктөр байыркы адамдардын тамактануусунда маанилүү орунду ээлегендиктен, жыйноочулук өз маанисин жоготкон эмес. Бирге жашап, топ-тобу менен азык табуу палеоантроптордун социалдык бирикмесинин кыйла өнүгүшүнө алып келген. Белгилүү деңгээлде эмгекти жынысына, жашына жараша бөлүштүрүүнүн тартиби болгон. Мындай социалдык бирикме уруулук түзүлүштүн калыптанышына негиз түзгөн. Мустье доорунда өлгөн адамга өзгөчө мамиленин, көмүүнүн атайын жөрөлгөлөрүнүн калыптанышы келечекте жалпы адамзат маданиятынын өнүгүшүнө жаңы сапаттуу баскыч болгон. Мындай жаңы көзкараштын өнүгүшү коомдук мамиленин андан ары татаалданышына гана эмес, палеоантроптордун ичиндеги жаңы социалдык байланыштын келип чыгышына түрткү болгон. Евразия чөлкөмүндө 60тан ашуун палеоантроптордун сөөк калдыктары антропологиялык жактан толук изилденген. Алар баш сөөгүнүн түзүлүшү жагынан азыркы адамдардан жантайма чекеси, көзүнүн үстүндөгү дөңсөөлөрү, көлөмдүү ээги жана тиштеринин чоңдугу менен айырмаланган. Сөөктүүлүгүнө караганда шамдагай жана күчтүү болушкан. Алардын мээсинин тиричилик жана сүйлөө үчүн маанилүү болгон бөлүгү өнүккөн. Кыргызстандагы Мустье дооруна таандык эстеликтер – Тосор, Георгиевка дөңсөөсү, Капчыгай, Юрташсай жана башка.
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Анастасян Сергей Нерисович
Анастасян Сергей Нерисович (1902, Азербайжан, Мардакерск району - 1978) - ветеринария илимдеринин доктору (1954), профессор (1955). Кыргыз ССРинин илимге эмгек сиңирген ишмери. Казань университетин (1931), аспирантурасын (1935) бүтүргөн. Казань ветеринардык институтунда кызматкер, КАЧИнин эпизоотология жана паразитология кафедра башчысы болуп иштеген. Эпизоотология боюнча адис. 90дон ашык илимий эмгеги жарык көргөн. Илимий эмгеги: Инфекционная плевропневмония коз. Ф., 1954.
Дойбу
Дойбу, шашки – спорттун 64 (орус дойбу) же 100 (эл аралык дойбу) чакмактуу тактада 2 адам дойбу ташы менен ойной турган түрү. Оюндун максаты – атаандашынын дойбуларын жок кылуу же аларды жүрүүгө мүмкүнчүлүгү болбой калган абалга жеткирүү. Ар бир ойноочунун 12 (орус дойбу) же 20 (эл аралык дойбу) ташы (фишкасы) алга карай талаанын каалаган тарабына диагональ боюнча бир чакмакка алга жылдырылат. Атаандашынын ташын бош чакмакка алдыга же артка аттап өтүү менен алып коюуга болот. Тактанын горизонталь боюнча акыркы катарына жеткен таш «дамка» деп аталып, диагональ боюнча каалаган аралыкка жүрүү укугуна ээ болот. Дойбу жөнүндө алгачкы маалыматтар Байыркы Египет эстеликтеринде берилген. Дойбу боюнча алгачкы мелдеш 1894-ж. 100 чакмактуу тактада ойнолгон. Бул оюндун ар кандай түрлөрү орус, немис, испан (64 чакмактуу), француз, поляк (100 чакмактуу) дойбулары кеңири таралган. Канада дойбусу 30 таштан (тактасы 144 чакмактуу) турат. Дойбу кыргыз элинде да байыртадан эле ойнолгон. Кыргыз дойбусу эки түрдүүчө 32 таштуу, 32 үч бурчтуу төрт чарчы сызыктан жана 64 таштуу, 56 чийинден турган, бирок кийинчерээк ойнолбой калган. Бүткүл дүйнөлүк федерациясы 1947-ж. негизделип, 40ка жакын өлкөнү бириктирет. Кыргызстанда дойбу боюнча республикалык чемпионат 1-жолу 1935-ж. өткөрүлгөн. Азыркы учурда белгилүү чеберлер өсүп чыкты.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Шарада
Биринчиси – жылкынын желке чачы.
Кийинкиси – коктунун экинчи аты. (Жал – коо)
(Т. Самудинов)
Колдонулган адабияттар
"Кыргыз адабияты энциклопедиялык окуу куралы". Башкы редактор: Ү. Асанов, жооптуу редактор: А. Акматалиев. Бишкек - 2004
Charades Charadas Ŝarado Charade Hints (spel) Kalambury
Боярка (Кемчуга куймасы)
Боярка — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кемчуг дарыясынын оң жээгинен 161 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Ууландыруу
Ууландыруу — баатырдык эпостордогу салттык туруктуу мотив. Эпикалык башкы каарманды тышкы же ички душмандары (туугандары, жолдоштору, кээде аялы, карындашы) чыккынчылык кылып, алдап ууландырып өлтүргөн фактылар көп учурайт. Убактылуу мерт болгон эпикалык баатыр өзүнүн магиялык колдоочуларынын (ат, шумкар, тайган же аялы жана башкалар) жардамы аркылуу кайра тирилип, карасанаган душмандарынан өч алышы "Манас" эпосунда да туруктуу сакталып, өзүнчө эпостук окуя катары өнүктүрүлгөн. Эпостогу "Көзкамандар окуясы" эпизодунун негизги мотиви — башкы каарманды кара санатайлык менен У. жана анын ар кандай магиялык аракеттер менен сакайышы. "Көзкамандар окуясы" эпизодун анын 16-кылымдагы версиясы менен айрым тиешелүү белгилерин салыштыруу аркылуу эпикалык окуя кандай мүнөздө өзгөрө тургандыгын ачык түшүнүүгө болот. Мисалы, башкы каармандын ууланышы туруктуу сакталган. Ал эми ууландырган кейипкердин ысымдары (Тубай-Көзкамандар) да, У. жагдайы да өзгөчөлүккө ээ. Көзкамандар Манасты үйүнө конокко чакырып уу кошулган ичимдик берет. Тубай Манаска даярдалып келген тамакка уу кошуп коёт. Коңурбай Бээжиндин Кары канына качып барат. Кары кан Манасты союп келгенге "Алтын таажы кийгизем, Алтын такка мингизем" деп жар чакырат. Ошондо түбү Манаска туугандык жайы бар Көкчөкөз менен Көзкаман баш болгон бешөө Манастын башын кесип келүүгө убадалашып жонөшөт. Алар Манаска келишип, "тууган деп тентип келдик" деп туруп калышат. Манас аларды тең тууган катары кабыл алып, Таласка көчүрүп келип айыл кондурат. Казына оозун ачтырып, каалагандарын берет. Акыры Көзкамандар Манасты алдап жалгыз конокко чакырып:
Кылт этсе өлүп кетүүчү,
Жыттаса ажал жетүүчү,
Кырк жылкы уудан коштуруп,
Ачыткысын келтирген,
Кас кылганды өлтүргөн,
Көөкөргө куюп таптаган,
Ала көөдөн кабылан
1. 196), — арак беришет. "Манас кан тартып жиберип, Ичкенде көк жал бүк түшүп, Төбөсү менен тик түшөт" (Саякбай Каралаев, "Семетей", 1. 196). Көзкамандар Манас көзүн жумса тегеректеп келип, көзүн ачса жабыла качып, сүрүнөн батынып башын кесе албай алек болуп турушат. Манас уунун күчүнө ала деңги мас болуп аялдарын жана чоролорун бирден санап эсептегенде Акаярдын да атын айтканда ал Манасты жаш баладай көтөрүп, өлөр-өлбөс жан менен ала качып, көзү тарткан белги боюнча билип келип калган Каныкейге табыштайт. Каныкей Манасты Кайыпчынын зоосундагы үңкүргө багып, Желмаянды мингизип куюн көтөн Энтерини жиберип Багдаттан жашыл кара дары алдырып, дарылап, ууланган Манасты 60 күн дегенде адам катарына кошот. "Көзкамандар окуясынын " колдо болгон варианттарында 16-кылымдагы версиясында катышкан каармандардан Манастан башкасы бүтүндөй алмашылган. Мисалы, Манасты У. үчүн жиберилген Тообай (Тубай), Манаска тамак даярдап берген Жакыптын бир тууганы Карнас (Карунас), ууланган Манасты дарылап айыктырган Сейид-ад-Дин кийинки варианттарда жок. Ал эми Манасты У-ну уюштурган Жолой кийинки варианттарда эч кандай роль аткарбайт, окуяга да катышпайт. Жогорудагы факты боюнча 16-кдагы версиядагы Манастан башка каармандар кийинки варианттарда төмөнкүчө алмаштырылган: Жолой — Эсенкан (Кары кан), Тообай (Тубай) — Көзкамандар, Сайид-Желалад-Дин — Каныкей жана башкалар Демек, 16-кылымда жазылган версиядагы Манастын карасанатайлык менен ууландырылышы жөнүндөгү мотив менен башкы каармандын ысымы гана туруктуу сакталып, эволюциялык өнүгүшүнүн кийинки баскычтарында бул эпикалык окуя маанилүү өзгөргөндүгүн айкын далилдеп турат. Эпостун сюжеттик курамындагы башкы каарманды У. жөнүндөгү мотив мурунтан эле салт катарында сакталып келе жаткандыгын айгинелейт. Семетей чоңоюп Таласка келгенде Жакып аны ууландырып өлтүрүүнүн аракетин кылат. Аны Бакай алдын ала билип:
Чоң атаң, ал чочконун үйүндө
Күпчөккө салган бозо бар,
Ичинде күйдүргөн уусу кошо бар.
Чачама уусу кошо бар (Саякбай Каралаев, "Семетей", 1. 240), — деп Семетейге берген тамагын ичпе дейт. Чынында эле Бакай чыгары менен Жакып Бакдөөлөткө: "Өрт өчкөндөй кылалык, Семетейге уу чыла" (Саякбай Каралаев, "Семетей", 1. 214), — дейт. Анда Бакдөөлөт:
Тулпардан калган туякка
Кантип уу бересиң
Минтсең, какбаш, оңбойсуң.
Эгерде эки болбойсуң (Саякбай Каралаев, "Семетей", 1. 245), — деп наалыйт. Жакып аны токмоктоп, аракка уу чылатат. Бакай сырттан тыңшап бул жагдайды угат да Семетейге кабарлайт. Семетей келгенде Жакып кубанган өңдөнүп, ага "уу чыланган ачуу ашты" сунгузат. Аны Семетей атакелеп "атадан мурун аш ичкен, Абийирдин баарын кошо ичкен бала оңорбу" — деп, кайра кан Жакыпка сунат. Манас өлгөндө каргыш кылып койдум эле деп Жакып ичпейт. Атам ичпеген ашты мен ичмек белем деп Семетей босогого серпет. Босогодо жаткан "көнөчөк баштуу көк даңгыт" жыттары менен мүрт кетет. Аны көргөн Семетей уу чылаган аягын Жакыптын башына көмкөрүп салат. Уунун зардабынан Жакыптын чачы, сакал-муруту күйүп, эси оойт. Мындай тууган арасындагы карама-каршылык патриархалдык-феодалдык мамилелердин белгилүү деңгээлде өнүккөн учурундагы кырдаалга байланышкан тарыхый чындыкты туюндуруп жатат.
"Алмамбет тыргооттун каны Канышайды өлтүргөнү" деген окуяда Алмамбет Канышайдын суу алганы келген Эшек кулак балбанын өлтүрүп, анын кийимин кийип ордосуна кирет. Бийлемиш болуп жүрүп:
Камдай барган ууларды
Бийлемиш болуп билгизбей,
Көп кытайга көргөзбөй,
Көнөк менен көөкөргө
Куюп жүрөт Алмамбет (Саякбай Каралаев, 2. 134).
Уулангандар эпосто төмөнкүчө сүрөттөлөт:
Ичкен жерде бук түшүп,
Төбөсү менен тик түшүп,
Баса албастан тыбырап,
Араң жаны кыбырап,
Сулап жаткан андан көп.
Кусуктары басылбай
Кулап жаткан андан көп (Саякбай Каралаев, 2. 134). Демек, белгилүү бир мотивдин көркөм формасы коомдун өсүү баскычтарына, элдин тарыхый тагдырына туура келген конкреттүү кырдаалдарга карата шартталган формада түзүлүп, эпикалык окуянын жагдайы, анын берилүү ыкмалары, эпикалык мотивдеринин системасы да алмашылып турушу мыйзам ченемдүү көрүнүш.
Ала балык
ала балык   - жилингир балыктын бир түрү.
Этномаданий билим берүү
Этномаданий билим берүү – эне тили жана маданий салттарга үйрөтүү, ошондой эле дүйнөлүк маданий салттарга байыр алдыруу аркылуу инсандын этномаданий адептүүлүгүн сактоо, өнүктүрүүнү көздөгөн таалим-тарбия. Кыргызстандын жалпы билим берүүчү орто мектептеринде этнопедагогика билим берүү боюнча теориялык негиздемелер жана методикалык көрсөтмөлөр «Кыргыз мектептеринде сабак билим берүүнүн концепциялары» (1994), «Маданиятка шайкеш таалим-тарбия» (1995) сыяктуу расмий документтерде орун алган. Аталган концепцияларга ылайык мектептеги, айрыкча гуманитардык багыттагы сабактардын окуу программалары, окуу китептери улуттук-маданий баалуулуктардын негизинде кайра иштелип чыккан.
Харон (Огайо)
Харон (Огайо) (Huron) — Огайо штатынын Erie округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7958 киши. Болжолдуу аянты - 20.0 км². FIPS коду — 39-37016.
Гареев Энвер Закизьянович
Гареев Энвер Закизьянович - (10.1.1910, Татар АССРи, Сарман району, Чураш кыштагы 2.5.1974, Фрунзе) биология илимдер доктору (1957), Кыргыз ССР ИАнын корр. мүчөсү (1964). Краснодар айылчарбаинститутун бүтүргөн (1936). Кыргыз республисы жашылча-жемиш станциясында кенже илимий кызматкер (1936) жана директору (1945). Кыргыз ССР ИАнын Ботаника багынын директору (194674). Мөмө бактарынын физиологиясы жана селекциясы боюнча адис. 100дөн ашуун ил. эмгектин, андан ичкери 4 монографиянын автору. «Ардак Белгиси» ордени жана медалдар менен сыйланган. КР УИАнын Ботаника багына ысмы берилген. Эмгектери: Агротехнические рекомендации по плодовоягодным культурам и винограду для Киргизской ССР. Ф., 1959; Багбанчылыктын негиздери. Ф., 1968; Особенности образования цветочных почек у яблони. Ф., 1970.
Абуаййуб ал-Ансари
Абуаййуб ал'-Ансари (أبو أيوب الأنصاري) (52/672-ж. өлг) – Мухаммед пайгамбардын  атактуу сахабаларынын бири. Мадинада төрөлгөн, Хазраж уруусунан чыккан. Исламды хижрага чейин кабыл алган, Акабадагы касамдашуунун катышуучусу болгон.
Өмүр баян
Мухаммед пайгамбардын Мадинага келишинен кийин, бардык мадиналыктар өз үйлөрүндө аны канок катары тосуп алууну сыймык көрүшкөн. Бирок пайгамбар анын төөсү кайсы үйдүн жанынан чөксө, ошол үйгө токтоорун айтат. Ошондон соң ал төөнү коё берет жана ал жандык, бир канча аралыкка басып, Абуаййуб ал-Ансаринин үйүнөн чөгөт. Анын үйүндө пайгамбар 7 айча турган.
Абуаййуб Бадрдагы, Ухуддагы, Хандактагы жана башка согуштарга катышат. Мухаммед пайгамбардын өлүмүнөн кийин ал Халифатты чыңдоо ишине жигердүү катышат. Халиф Алинин башкаруу тушунда анын армиясында болуп, харижийлерге каршы урушкан. Халиф Муавиянын тушунда ал Мисирге (Египет) кеткен.
Колдонулган булактар
Али-заде А. Исламский энциклопедический словарь. — Ансар, 2007. — ISBN 5-98443-025-8
Ишеним шериктиги
Ишеним шериктиги – шериктиктин атынан ишкердикти жүзөгө ашыруучу жана шериктиктин милдеттенмелери боюнча өзүнүн мүлктөрү менен жооп берүүчү (толук шериктер менен) катышуучулар менен бирге эле дагы өздөрүнүн үлүштөрүнүн жана кошкон каражаттарынын өлчөмүндө гана чыгым тобокелчилигин көтөрүүчү жана шериктиктин ишкердик ишти ишке ашыруусуна катышпаган 1 же бир нече катышуучулар (аманатчылыр, коммандиттер) болгон шериктик.
Тери жыдытуу
Теринин түгүн алуу, кайыш кылуунун башталыш аракети. Бул байыркы ыкмалардын бири. Чеберлер жаңы сыйрылган төөнүн, топоздун жана уйдун терисин жайып, күнгө бир аз тоборсуткан соң аны шар сууга бастырышкан, мында бир аз убакыттан кийин теринин жүнү колго келбей жыдып калат. Терини бир топко күнгө төрт бүктөп ороп коюу менен да жыдытып алышкан.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996: ISBN — 5-655-00960-9]
2018 күрөш боюнча Азия чемпиондугу
2018 күрөш боюнча Азия чемпиондугу- 27-февралдан — 4-мартка чейин.Кыргызстандын борбору Бишкек шаарында болуп өткөн. Мелдешке катышуучу өлкөлөр :Ооганстан, Бахрейн, Кытай, Индия, Иран, Ирак, Япония, Иордания, Казакстан, Түндүк Корея, Түштүк Корея, Монголия, Палестина, Катар, Тайбэй, Таиланд, Түркмөнстан
Катышуучу өлкөлөр
Мелдешке жалпысынан 20 өлкөдөн 319 балбан катышкан. Төмөндөгү жадыбалда ар бир өлкөнүн спортчуларынын саны жазылган.
Ариддик аймактар
Ариддик аймактар – табигый нымдуулуктун жетишсиздиги менен мүнөздөлгөн кургак (чөл жана жарым чөл) табигый климаттык зона.
Ишенимден кетүү
Ишенимден кетүү – администрациянын демилгеси боюнча эмгек келишимин бузуунун кошумча негиздеринин бири. И. к-гө байланыштуу күнөлүү иш-аракет жасагандыгы үчүн администрация тарабынан ага карата И. к. негизи берилген түздөнтүз акча менен товардык баалуулуктарды тейлеген кызматкерлер гана (м.: кассирлер, кампачылар) иштен бошотулушу мүмкүн.
Дойра
Дойра – өзбек, тажик жана уйгур элдеринин урма музыкалык аспабы. Өзбекстан, Тажикстанга жана Закавказье республикаларына кеңири тараган. Алкагы жыгачтан жасалып (диаметри 400 мм), анын ички бетине металл шакекчелер тагылат. Алкактын бир жагы жаргак менен капталат. Дойраны манжа менен уруп ойногондо алкак ичинде кадалган металл шакекчелерден ар кыл тембрдеги үн чыгат. Дойра эл аспаптар оркестринде жана ансамблдерде колдонулат. Эл бийлери да көбүнчө дойра менен коштолот.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Козловская дарыясы
Козловская — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Улуй дарыясынын сол жээгинен 88 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Ишенимден кыянат пайдалануу
Ишенимден кыянат пайдалануу – кесептик ыкманын (алдамчылык сыяктуу эле) бир түрү.
Алабес сымалдуулар
алабес сымалдуулар (Alabetidae)  - балыктардын бир тукуму, буларга алабес (Alabes)
Базарбаева Айша
Базарбаева Айша (1950-ж. т., Кемин району, Тегирменти айылы) - комузчу, темир ооз комузчу, Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти(1994). Белгилүү обончу С. Жумалиевдин «Дзержинский гүлбагым», В. Шаинскийдин «Мени менен бирге бол» ж. б. лирикалык ырларды аткарган.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Лучехалета-Се
Лучехалета-Сё — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тиутей-Яха дарыясынын оң жээгинен 45 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Таасир алдында жарылгыч заттар
Таасир алдында жарылгыч заттар – сүрүлүү же басым күчтөрү таасири менен жарылып, экинчи жарылууга жетишээрлик энергияны пайда кыла турган заттар (сымап, коргошун (II) азиди, коргошун (II) үч нитро-резорцинат моногидраты, тетразен). Өзүнөн өзү жарылууну пайда кылуучу заттарга кээ бир органикалык азид, мисалы, цианур үч азид, пероксид, Ag, Pb ацетилениди, арилдиазон перхлораттары, төрт азол туунду бирикмелери кирет. Берилген заттар капсулалык детанаторлордо жарылууну пайда кылат.
Кыйба
Кыйба — топоним. "Манас" эпосунда өлкө, шаар, эл аты, көбүнчө тажиктердин мекени катары көп эскерилет. Мисалы, Жакып Манаска колукту издеп К. журтуна барып жана анын каны Атемирдин кызы Санирабигага (Каныкейге) куда түшүп, уулун үйлөндүрөт (Сагымбай Орозбаков, 2. 350—488). Тарыхый жана географиялык реалияда Хива кандыгы Орто Азиядагы 16жана 20-кылымдын башындагы мамлекет. Борбору — Вазир, Үргөнч, Хива болгон. Хива мамлекети кыргыздар менен байланышта болгону «Семетейдеги» Акункандын шаары Үргөнч болгону да, «Кедейкан» эпосунда Кедейкан К. шаарында өкүмдар болгонунан да көрүнөт.
Терини өңдөө
Терини өндөө - борду бышырып, майдалап сүртүү менен теринин бетин агартуу. Ашаткыга ойдогудай кирген тери балбырап жумшарат. Ийине келген теринин жүн жаккы бетин күбүп, самындап жууйт да, эки кишилеп бучкагынан кармап силкип, күнгө коюп, кайрадан кургатат. Бордоо алдында чебер үчүн омоктуу болушка чийге, таарга, же кийизге терини жайып тазалайт.
Терини сүртүү куралы кол чалгы менен орок болот. Улам терини сүрүп, кайра бор себелеп, кайра сүрүлөт. Акыры териге ак өң сиңет.
Ала курт
ала курт, жөлөк (Vermipsylla alakurt)  - малдын бүргөлөрүнүн бир түрү.
Анатаз
Анатаз (грекче anatasis - созуу), октаэдрит титан кош кычкылынын (TiO2) жаратылыштагы үч полиморфтук модификациясынын бири; минерал. Тетрагон сингониясында кристаллданат. Катуулугу Моос шкаласы боюнча 5,5- 6,0°С. С. салмагы 3,82-3,95. Өңү кара көк, кара күрөң, сары, алмаз сымал жалтырайт. 620-650°С темпрага чейин ысытса, рутилге айланат. Анатаз гидротермдик хрусталдуу тарамдарда, метаморфизмделген тоотектерде, кээде ильмениттин бузулушунан пайда болгон продукт (өнүм) катары жолугат.
Баткен өрөөнү
Баткен өрөөнү - Түркстан жана Алайкырка тоолорунун түндүк этектеринде жайгашкан тоо аралык өрөөн.