cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Радиациялык терапия
Радиациялык терапия, нур менен дарылоо – ооруну иондоштуруучу нурлануу менен дарылоо. Радиациялык терапия иондоштуруучу нурлардын ткандардын өсүү, көбөйүү процесстерин бузуп, татаал физикалык-химиялык жана биохимиялык процесстерди чакыруучу биологиялык таасирине негизделген. Көбүнчө шишик ооруларын айыктыруу же оорулуунун абалын убактылуу жеңилдетүү үчүн колдонулат. Шишиктин түрүнө, стадиясына, жайгашкан жеринин тереңдигине жараша альфатерапия, бетатерапия, рентгентерапия ж. б. түрлөрү пайдаланылат. Соо жана шишик ткандардын радиациялык сезгичтиги канчалык чоң болсо, айланасындагы соо ткандарга зыян келтирбей, шишикти жок кылуу ошончолук жеңил болот. Радиациялык терапия өзүнчө дарылоо ыкмасы катары, ошондой эле хирург. же химиятерапия менен бирге операцияга чейин, ошондой эле операциядан кийин да жүргүзүлөт. Калкан сымал бездин шишигинде радиоактивдүү изотоптор организмге киргизилет. Изотоп акырындык менен орган жана тканда жайгашып, заряддалган бөлүкчөлөрдү, ошондой эле гамма нурларын чыгарат. Себеби ал без йодду, анын ичинде радиоактивдүү йодду өзүнө топтоого жөндөмдүү. Көндөй органдын шишигинде радиоактивдүү препарат колдонулат. Ал үчүн ооздун ичине, жатын кынына, табарсыкка, көтөн чучукка кичине атайын рентген аппараты, радиоактивдүү изотоп толтурулган резина баллон же кобальт шурусу киргизилет. Радиациялык терапияда радон менен дарылоо өзгөчө орунду ээлейт. Радон процедуралары четки нерв, жүрөк кан тамыр системасынын кээ бир ооруларын, ошондой эле зат алмашуунун бузулушун ж. б. дарттарды дарылоодо сунуш кылынат. Радон жалпы жана жергиликтүү радон ванналары түрүндө, ошондой эле радон суусу менен оозду чайкоо, микроклизма жасоо үчүн колдонулат. Кээде радондуу сууну ичүүгө же радонго байыган аба менен дем алууга болот.
Мюльталь
Мюльталь (Mühltal) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Дармштадт-Дибург районуна кирет.
Калкы - 13 867 киши(2013-ж.). . Аянты - 25,34 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 32 014. Муниципалитеттин башчысы — др. Астрид Маннес.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Эллерштадт
Эллерштадт (Ellerstadt) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Дүркхайм районуна кирет.
Калкы - 2234 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,34 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 32 013. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Ренц.
Фош Фердинанд
Фош Фердинанд (2. 10.1851, Тарб - 20. 3. 1929, Париж) - фр. аскер ишмери, аскер теоретиги. Франдия маршалы (1918), Британ фельдмаршалы (1919), Полыпа маршалы (1923). Франдия академиясынын мүчөсү (1918). 1887-ж. Франциядагы жогорку аскер окуу жайын бүткөн соң, 1890-жылдан ошол эле окуу жайында окутуучу, 1895-ж. проф. болуп иштеген. Фош ушул мезгилде наполеондук тактиканы үйрөнгөн. 1903-ж. полковник наамында 35-артиллериялык полкко командачы, 1908-ж. Франциядагы жогорку аскер окуу жайын жетектеген. 1910-ж. россиялык армиянын согуштук манёврларына катышкан. 1-дүйнөлүк согуш (1914-18) мезгилинде аскер начальниги, фронтту жарып өтүү максатында түзүлгөн Германия империясынын «Жазгы чабуул» аталышындагы масштабдуу операциясынан кийин союздук аскерлердин башкы командачысы, 1919-ж. Фош Франция жогорку аскер советинин президенттигине дайындалып, 1-дүйнөлүк согуштун акырына чейин өзүнүн согуштук жөндөмдүүлүгүн көрсөткөн. Ысмы Франциянын аскердик эки кораблине, танк базасына ж. б. ыйгарылып, Парижге эстелиги тургузулган.
Тавр, Торос
Тавр, Торос (грекче tauros – тоо) – Туркиянын түштүгүндөгү тоо. Жер Ортолук деңизин бойлой, Эгей деңизинен Евфрат дарыясынын башатына чейин 1000 кмге созулат. Суу нуктары менен тилмеленген токойлуу тоолор тоому. Орточо бийиктиги 3000 м; эң бийик жери 3477 м (Метдесис чокусу). Түштүгүндөгү ири дарыялары (Сейхан, Жейхан ж. б) Жер Ортолук деңизине куят. Түндүгү нымга жарды келип, бир нече туздуу көл жайгашкан. Түндүк капталында жарым чөл жана талаа өсүмдүктөрү, түштүгүндө Жер Ортолук деңиз жээгине мүнөздүү бадал, токой, шалбаа өсөт.
Фракия
Фракия (Θράκη, Тракия, Trakya, Thracia) — Балкан жарым аралынын чыгыш бөлүгүндөгү — Эгей, Кара, Мрамор деңиздеринин аралыгындагы тарыхый аймак. Байыркы Фракияны алгач пеласгилер, кийин фракийлер мекендеген. Демокриттин мекени - Авдера белгилүү шаарлардын бири катары эсептелген. Антикалык доордо деңиз жээктеринде грек кыштактары (Византия деп аталган) негизделип, Kapa деңизден Жер ортолук деңизге жана Европадан Азияга өтүү жолундагы маанилүү соода түйүнү болгон. Византия байлыктары римдиктерди кызыктырган. Б. з. ч. 1-кылымда Фракия аймактары Байыркы Римдин контролдугуна өтүп, б. з. 330-ж. Византия ш. Константинополь (император Константиндин урматына) деп өзгөрүп, Рим империясынын борбору болуп калган. 6-кылымда Ф-га славяндар отурукташкан. Фракиянын айрым бөлүгү Биринчи Болгар падышалыгынын (680-1018) курамына кирген. 1204-ж. Фракия Латын империясына караган. 15-кылымда Фракияны Осмон империясы басып алган.
Берлин конгресси (1878) боюнча бир бөлүгү Чыгыш Румелияга (1855-ж. Болгар княздыгы менен бириккен) кошулган. Биринчи Балкан согушунан (1912) кийин Лондон тынчтык келишими (1913) боюнча Фракия дээрлик бүт бойдон Болгариянын карамагына өткөн. Экинчи Балкан согушунан (1913 ) кийин Бухарест тынчтык келишими (1913) боюнча Болгария Батыш Ф-нын бир бөлүгүн Грецияга берген. Константинополь тынчтык келишими боюнча Чыгыш Фракия Лозенград (Кирк-Килисе), Люле Бургаз, Адрианополь (Эдирне) менен кошо Түркияга өтүп, Болгарияда Батыш Ф-нын бир бөлүгү гана калган. Биринчи дүйнөлүк согуштан (1914-1918) кийин Севр тынчтык келишимине (1920]) ылайык Чыгыш Фракия Грекияга өткөн. Лозанна тынчтык келишими боюнча (1923) Чыгыш Фракия (Адрианополь менен кошо) кайра Түркияга өтүп, Батыш Фракия (Ксанти, Комотини жана Эврос) Грекияга, Түндүк Фракия Болгарияга калтырылган.
Волчиха (Рубиха куймасы)
Волчиха — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Рубиха дарыясынын сол жээгинен 0,5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 41 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Кесилишкен дискриминация
Кесилишкен дискриминация – бир адамдын бир нече белгилер боюнча дискриминацияга кабылышы. Мисалы, түстүү майып аял бир эле мезгилде майыптык, расалык жана жыныстык белгилер боюнча дискриминацияга кабылышы мүмкүн. Кесилишкен дискриминациянын бир нече түрү кездешет. Дискриминациянын түрдүү формаларынын жана системдеринин ортосундагы өз ара байланышты интерсекционалдык теория (кесилишүү теориясы) изилдейт. Бул теориянын аталышы 1989-жылы Кимберли Креншоу тарабынан берилген, концепция өзү XIX кылымдан бери чыйыр салып келе жатат. Аталган теория гендердик иденттүүлүк, раса, класс, ден соолуктун абалы, сексуалдык ык, каста жана башка биологиялык, социалдык жана маданий категориялар бири-бири менен көптөгөн деңгээлде кесилишерин белгилейт. Теориянын тарапташтары расизм, классизм, сексизм, гомофобия, трансфобия бири-биринен көз карандысыз абалда иштебейт, бири-бири менен тыгыз байланышта басмырлоо системин түзөт, ал басмырлоо дискриминациянын көптөгөн түрлөрүндө кездешет дешет.
Феминисттик теорияда кесилишкен дискриминация
Кесилишкен дискриминация 1960-70-жылдары феминисттик кыймылдардын өнүгүүсүнө байланыштуу социологиялык чөйрөдө талкуулана баштады. Түстүү аялдар баштаган кыймылдар аялдар бирдей турмуштук тажрыйбага ээ жана алар бир типтүү категорияда болушат деген идеяны жокко чыгарышты. Орто класстагы ак терилүү аялдарды басмырлоо формалары кара терилүү, кедей жана майып аялдар кабылган басмырлоо формаларынан айырмалана турганын таанып, феминисттер гендер, раса жана класс кантип жыйынтыгында “аялдык тагдырды аныктай турганын” түшүнүүгө умтулушту. Мисалы, кара феминизм кара терилүү аялдын тажрыйбасын “кара терилүү” же “аялдын тажрыйбасы” деп эки бөлүп кароодо түшүнүп болбойт, көбүнчө бири-бирин күчөткөн тажрыйбанын жана басмырлоонун ар кайсы түрүнүн өз ара аракеттенүүсү камтылышы керек деп бекемдейт.
Радикалдык феминизмдин тарапташтары кесилишүү теориясы жалпы кызыкчылыктарды көрүүдө жана коргоодо аялдарга тоскоол болот жана патриархалдык коомдун кызыкчылыгына иштейт дешет. Алар бул теорияны реалдуу турмушта идеалдуу түрдө ишке ашыруу абдан кыйын, анткени коомдо бардык топтордун (анын ичинде майда топтордун дагы) кызыкчылыктарын коргоону камсыздоого жетиштүү убакыт жана ресурс жок деп бекемдешет. Мисалы, көзү азиздер жана дүлөйлөргө кам көрүүдө Брайл алфавити жана сурдокотормону айкалыштырып колдонууну жайылтуу мүмкүн эмес.
Абактагы аялдар
Аялдар жана кыздар дүйнө жүзү боюнча абакта отургандардын азчылыгын түзөт, болжолдуу эсептөөлөр боюнча 2 пайыздан 9 пайызга чейин. Алардын санынын аздыгын эске алып, абактагы аялдар эркектер үчүн түзүлгөн жана алардын өзгөчө муктаждыктары эске алынбаган кылмыш адилеттигин орнотуу системинде болушат.
Кыргызстанда аялдардын жалгыз абагы бар – Чүйдүн Степное айылындагы №2 абак. Ал жерде орточо 250-350 аял жаза мөөнөтүн өтөйт (2020-жылкы маалымат боюнча 300дөй аял отурган). Башка өлкөлөрдөй эле абактан чыккан аялдарды реабилитациялоо, кайрадан коомго кошуу маселеси Кыргызстанда да актуалдуу. Жазаларды аткаруу мамлекеттик кызматынын маалыматы боюнча, абакта жаза мөөнөтүн өтөп чыккан аялдардын 30 пайызы кайрадан кылмышка барышат. Өлкөдө жыл сайын 2 миңден ашык аял кылмышка шектелип кармалып, анын 15 пайызга жакыны сот тарабынан эркинен ажыратылат. Абакка отуруп чыккан аялдардын жумуш табышы кыйын. “Эркинен ажыратуу адамды оңдобойт, тескерисинче, кайрадан кылмыш кылууга түртөт” деген Кыргызстандын мурдагы юстиция министри Марат Кайыпов (IWPR). Абакта отурган аялдардын көбүн адам өлтүрүү жана алдамчылык боюнча соттолгондор түзөт.
Кыргызстанда соттолгон аялдардын 20 пайызы адам өлтүрүү же үй-бүлөнүн эркек мүчөсүн кокустуктан улам өлтүрүү, 12 пайызы башка адамды өлтүрүү же атайылап эмес өлтүрүү боюнча соттолушкан. Башка өлкөлөрдүн статистикасы көрсөтүп жатат, аялдар тарабынан жасалган кылмыштар менен үй-бүлөлүк зомбулуктун, ырайымсыз мамиленин өз ара жогорку деңгээлдеги байланышы бар. Мисалы, АКШда жүргүзүлгөн изилдөө Нью-Йорк шаарында чогуу жашаган адамын өлтүрүү боюнча соттолгон 10 аялдын 9у мурда интимдик өнөктөшү тарабынан зомбулукка кабылганын аныктады.
Улуттук азчылыктагы аялдар
2020-жылы Кыргызстанда “БУУ-аялдар” жана башка эл аралык уюмдар “COVID-19дун Кыргызстандагы аялдардын жана эркектердин абалына тийгизген таасири” аталышында ыкчам гендердик анализ жүргүздү. Изилденген тармактардын бири – улуттук азчылыктагы аялдар болуп, анын жыйынтыгы мындай маалыматтарды берди:
Кыргызстанда жүздөн ашык этностун өкүлдөрү жашайт, көпчүлүгү Ош, Жалал-Абад жана Баткен облустарында отурукташкан. Басымдуу бөлүгү жабык коомдо күн кечиришет - көп бала төрөшөт, салттуу жашоо образын карманышат жана экономикалык активдүүлүгү төмөн. Аларга салттуу жана диний факторлордун таасири күчтүү, башка аялдарга салыштырмалуу алар кесилишкен дискриминацияга көп кабылышат.
Секс индустриясындагы иштеген аялдар
Кыргызстанда кесилишкен дискриминациянын белгилери секс-кызматын көрсөтүү тармагында да кездешет. Изилдөөлөргө караганда, Кыргызстанда секс-жумушчулардын үчтөн экиси 19-30 жаш аралыгында. Изилдөөлөр 18 жашка толо элек кыздардын сойкулукка тартылышы азайганын көрсөтүүдө. Мисалы, 2012-жылы Кыргызстанда секс-жумушчулардын 67 пайызы 19-30 жашында болсо, 30 жаштан жогоркулар 26,9 пайызды, 16-18 жаштагылар 6,1 пайызды түзгөн. 2015-жылы 19-30 жаштагы секс-жумушчулары 70,6 пайызды, 30 жаштан жогоркулар 29,4 пайызды, 16-18 жаштагылар катталган жок. 2018-жылы 19-30 жаштагы секс-жумушчулар 57 пайызды, 30 жаштан жогору курактагылар 43 пайызды түздү, 16-18 жаштагылар 0,0 пайыз. Кыргызстанда секс-кызматын көрсөтүүгө жаза белгиленбейт, секс-кызматын уюштуруу, башкача айтканда, сутенёрдук кызматтарды аткаруу мыйзам тарабынан куугунтукка алынат. Бирок практикада секс-жумушчулар укук коргоо органдарынын кызматкерлери тарабынан куугунтукталат, басмырлоого кабылышат, ошондуктан алар иштеген жерин такай алмаштырып турушарын, мындан улам алар менен байланышты үзбөй кармап туруу жана ооруларга каршы профилактика иштерин жүргүзүү кыйынчылык жаратат деген жыйынтыкка келишкен изилдөөчүлөр.
АИВ менен жашаган аялдар
2021-жылдан бери Кыргызстанда АИВ менен жашаган аялдардын бала асырап алуусуна мыйзам жол берет. Тийиштүү мыйзамга өзгөртүү киргизилгени – ушул идеяны көтөргөн жарандык активисттердин, юристтердин жана укук коргоочулардын көп жылдык күрөшүнүн жеңиши болуп калды. Учурда Кыргызстанда 11 миңдей АИВ менен жашаган адам болсо, анын 37 пайызы аялдар. Алар коомго ачык чыгуудан айбыгышат, анткени аларга көпчүлүк шектенүү, чочулоо менен карап мамиле кылышат. 2018-жылдын ноябрь-декабрь айларында Чыгыш Европа жана Борбордук Азияда АИВ менен жашаган 464 аялга сурамжылоо жүргүзүлдү. Сурамжылоо жыйынтыгы аталган категориядагы аялдарга карата психологиялык, каржылык, физикалык жана сексуалдык зомбулуктун жана жардам алуудагы көйгөйлөрдүн жогорку деңгээлин көрсөттү. Экономикалык зомбулук тууралуу респонденттердин 68,5 пайызы айтышты. Ар бир төртүнчү аял аларга медициналык, социалдык жана башка жардам алууда тыюу салууларга кабылганын билдиришти (24,4 пайыз). 29 пайызы аларга иштөөгө тыюу салынганын маалымдашты.
ЛБК-аялдар
Кыргызстанда ЛБК-аялдары жыл сайын өткөрүлгөн аялдар тилектештик маршында өз укуктары жөнүндө айтып чыгышат. 2014-жылы “Гей-пропагандага тыюу салуу жөнүндө” мыйзам долбоору сунушталганда “Human Rights Watch” уюму аталган долбоорду артка чакыртып алуу демилгеси менен чыгышып, Жогорку Кеңешке кат жолдошкон.
Довнэй (Айдахо)
Довнэй (Айдахо) (Downey) — Айдахо штатынын Баннок округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.5 км². FIPS коду — 16-22600.
Калкы
2010-жылы калкы 613 киши болгон.
Фотоэффект
Фотоэффект - жарыктын таасиринде катуу заттардан электрондордун бөлүнүп чыгышы. Алгач Г. Герц (1887) тарабынан ачылып, орус окумуштуусу А. Г, Столетов (1888) тарабынан терең изилденген. Андан ары Фотоэффект закондорунун теориясын А. Эйнштейн (1905) түшүндүргөн.
Фотоэффект үч түрдө байкалат:
Фотоэффект - кванттык кубулуш, анын терең изилдениши квант теориясын эксперименттик негиздөөдө зор мааниге ээ. Фотоэффект заттардын түзүлүшүн изилдөөдө жана фотоэлектрондук куралдарда кеңири колдонулат.
Тагаев Айтибай Султанович
Тагаев Айтибай Султанович (30. 4. 1958-жылы туулган, Ош областы, Ноокат району, Эски-Ноокат айылы) – мамлекеттик ишмер. Кыргыз Республикасынын 1-класстагы мамлекеттик кеңешчиси. 1981-жылы КМУну бүтүргөн. 1981–93-жылдары Кызыл-Кыя шаардык курулуш материалдар комбинатында башкы бухгалтердин орун басары, башкы бухгалтери, директордун орун басары, 1993–94-жылдары Кызыл- Кыя шаарындагы «Нур КМ» АКда директордун орун басары, 1994–98-жылдары ошол эле ишкананын башкармалыгынын төрагасы, 1998–2005-жылдары директорлор кеңешинин төрагасы, төраганын жардамчысы болуп иштеген. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин (3–4-чакырылышынын) депутаты, 2008–10-жылдары төрагасы болуп иштеген.
Эвертон (Миссури)
Эвертон (Миссури) (Everton) — Миссури штатынын Дэйд округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.9 км². FIPS коду — 29-22996.
Калкы
2010-жылы калкы 322 киши болгон.
Торстен Хас
Торстен Хас (нем. Torsten Haß) – немис китепканачы, акыны, публицист, сынчы, поэт, роман жазуучу жана драматург. Медиа университети (Штутгарт) университетинде окуган. Анын белгилүү чыгармаларына "Bibliotheken für Dummies" (Окуу китеби) жана "Das Christkind taumelt betrunken im Wald, der Weihnachtsmann torkelt nicht minder“.
романдар
псевдоним: Ким Годал (нем. Kim Godal)
Вольфсбург-Ункерода
Вольфсбург-Ункерода (Wolfsburg-Unkeroda) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Вартбург районуна кирет.
Калкы - 734 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,04 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 63 089. Муниципалитеттин башчысы — Эльке Вагнер.
Фотоэлектрдик кубулуштар
Фотоэлектрдик кубулуштар - электромагниттик нурлануунун таасиринен заттарда пайда болуучу электр кубулуштары. Аларга вентиль фотоэффектиси, сырткы жана ички фотоэффект, фотоөткөргүчтүк, Дембер эффектиси ж. б. кирет. Металлдарда электр өткөргүчтүк өтө чоң болгондуктан, ички фотоэффект байкалбайт жана фотоэлектрондук эмиссия гана пайда болот.
Клузе (Эмсланд)
Клузе (Эмсланд) (Kluse (Emsland)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эмсланд районуна кирет.
Калкы - 1502 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 25,26 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 54 025. Муниципалитеттин башчысы — Херман Борхерс.
Радио...
Радио... – татаал сөздөрдүн радийге, радиацияга байланыштуу экендигин туюнтуучу бөлүгү, мисалы, радиограмма, радиостанция, радиоактивдүүлүк, ж. б.
Радикализм
Радикализм (латынча radicalic – түп-тамырынан) – саясий мамилелерди, ошондой эле саясий системанын негизги институттарын түп-тамырынан бери өзгөртүүгө багытталган чечкиндүү аракеттер жана саясий идеялар. Радикализм радикалдык топтор менен башталган өзгөртүүлөрдүн тереңдиги жана масштабы боюнча айырмаланат. Өтө радикалдуу саясий кыймылдар саясий экстремизм катары мүнөздөлөт. Радикализм коомдун бардык социалдык катмарын камтыган кризис учурунда жанданат. Капитализм орноп жаткан мезгилде радикализм буржуазиялык революциянын идеологиясы, феодализмге, иерархиялык коомдун салттарына каршы демократиялык реформаларга жетүү үчүн башталган күрөштүн формасы катары чыккан. 19-кылымдын 2-жарымынан империализмге каршы багыттагы радикализмдин жогорулашы байкалган (анархизм, коммунизм). 19-кылымдын аягы – 20-кылымдын башында буржуазиялык коргоочу (ультрапатриотизм) жана корпоративдик (фашизм) маанидеги радикалдык агымдар келип чыккан. I960–70-жылдары Батыш өлкөлөрүндө болуп өткөн, ортонку катмарлардын кызыкчылыктарын көздөгөн технологиялык революция «жаңы солчул» кыймылдардын келип чыгышын шарттаган. Азыркы өнүккөн Батыш өлкөлөрүндө калктын көпчүлүгүнүн экономикалык жана социалдык жактан бакыбаттуулугун (жашоо деңгээлин) ырастаган демократияга жетүүсү азыркы мезгилде радикализмди саясий турмуштан сүрүп чыгарган. Жашоо деңгээли төмөн социалдык конфликттен башы чыкпаган саясий туруктуулугу жок мамлекеттерде радикализм кеңири жайылган жана анын өнүгүшү үчүн тенденциялар сакталууда. Кыргызстанда социалдык-экономикалык абал кыйыныраак болуп турган шартта коомдун турмушунда радикалдык маанайдагы кыймылдардын болушун таптакыр жокко чыгарууга болбойт.
Либерти (Небраска)
Либерти (Небраска) (Liberty) — Небраска штатынын Gage округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 86 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 31-26980.
Павлодар облусу
Павлодар областы - Казакстанда 1938-ж. уюшулган. Борбору — Павлодар ш.
Павлодар областы республиканын түн.-чыгыш бөлүгүндө, Иртыш дарыянын ортоңку агымында, токойлуу талаа жана жарым чөл зоналарында жайгашкан. Клима­ты кескин континенттик, жайы кургак, ысык; июлдун орт. температурасы 20—22°С, январдыкы —17,5...—19,5°С. Жылдык жаан-чачыны 220—305 мм. Ири дарыясы — Иртыш. Иртыш дарыясынан Иртыш — Караганда каналы жана бир йене суу сактатыч, плотиналар курулган.
Областта көл көп, көбү туздуу. Жеринин көпчүлүк бөлүгү айдоого айланган. Жаныбарлары: кемирүүчүлөр, карышкыр, түлкү, торгой, бөдөнө, өрдөк, чил ж. б. Көлдөрүндө балык көп.
Репьевка (Белебеев району, Башкыртстан)
Репьевка — Башкыртстандын Белебеев районундагы айыл, Тузлукушев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 27 киши. Почта индекси — 452027, ОКАТО коду — 80209837008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Фототриангуляция
Фототриангуляция - фотограмметриялык приборлордо (стереограф, стереопроектор, автограф ж. б.) же графиктик түзүлүштөрдө аэросүрөттөр боюнча таяныч чекиттердин абалын аныктоо ыкмасы. Фототриангуляция топогр. карталарды түзүүдө, геодезиянын башка маселелерин чечүүдө ж. б-да пайдаланылат.
Бубенхайм (Пфальц)
Бубенхайм (Пфальц) (Bubenheim (Pfalz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Доннерсберг районуна кирет.
Калкы - 430 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,94 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 33 012. Муниципалитеттин башчысы — Гүнтер Мак.
Еврокөрүнүү жаш бийчилер сынагы 2001
Еврокөрүнүү жаш бийчилер сынагы 2001 - экинчи сынагы шаарында  өткөн. Катышуучулардын саны - 15. Сынакта 15-21 жаш курагындагы бийчи улан-кыздар катышкан. бийи жеңиштүү болгон.
Тагал тили
Тагал тили – тагалдардын тили. Филиппин Республикасынын расмий эки тилинин бири. Австронезия тил уясынын индонез тобуна таандык. Жазмасы латын алфавитинин негизинде калыптанган.
Манасса (Колорадо)
Манасса (Колорадо) (Manassa) — Колорадо штатынын Конейос округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 042 киши. Болжолдуу аянты - 2.4 км². FIPS коду — 08-48060.
Мөлау
Мөлау (Möhlau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Виттенберг районуна кирет.
Кировоград облусу
Кировоград облусу (Кіровоградська область), келечекте Кропивницкий облусу (Кропивницька область) — Украинанын борбордук бөлүгүндө жайгашкан облус. Ал 1939-жылы 10-январда Украина ССРинин курамында СССР Жогорку Советинин Президиумунун жарлыгы менен борбору Кирово шаарында түзүлүп, анын аты Кировоград болуп өзгөртүлүп, 2016-жылдан бери Кропивницкий деп аталып келет. Облустун аталышы өзгөртүлгөн эмес.
Ал Украинанын борборунда, Днепр менен Түштүк Бугдун ортосунда, Днепр тоосунун түштүк бөлүгүндө жайгашкан.
Мөлау
Калкы - 2020 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 24,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 91 220. Муниципалитеттин башчысы — Гюнтер Лөнниг.
Кировоград облусу
Административдик борбору жана ири шаары — Кропивницкий, башка ири шаарлары — Александрия, Светловодск, Знаменка, Долинская, Новоукраинка, Хайворон, Новомыргород, Бобринец.
Мөлау
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Кировоград облусу
Облустун дээрлик бардык аймагы Днепрдин оң жээгинде жайгашкан. Түндүгүнөн Черкассы, түндүк-чыгышында Полтава, түштүк жана түштүк-чыгышта Днепропетровск, түштүгүндө Николаев жана Одесса облустары менен, батышта Винница облусу менен чектешет. Белгилей кетсек, Украинанын географиялык борбору Добровеличковка айылында жайгашкан. Кийинчерээк Украинанын Жаратылыш ресурстары боюнча мамлекеттик комитети өлкөнүн географиялык борбору Марьяновка айылы экенин аныктаган.
Калкы
2022-жылдын 1-январына карата облустун калкынын иш жүзүндөгү саны 1 129 000≈ адамды түзөт, анын ичинен шаар калкы 850356 адам же 68,0%, айыл калкы 400165 адам же 34,8%.
Согушка байланыштуу. Кировоград облустук аскер башкармалыгынын маалыматы боюнча, апрель айынын ортосуна карата облус согуштук аракеттер уланып жаткан аймактардан 99 168 качкын кабыл алган, анын 29 274ү балдар. 34 миң 244 жаран ИЖК күбөлүгүн алган.
Облустун калкы 2001-жылдын 5-декабрындагы каттоо боюнча 1 125 700 адамды түзөт. (Украина калкынын 2,3%). Орточо жыштыгы 45,3 адам/км², жалпы Украина боюнча 75 адам/км².
18-кылымдын ортосуна чейин дээрлик ээн калган бул аймактын калкы 1750-1900-жылдары орус бийлигинин колонизатордук демилгелеринин аркасында тездик менен көбөйүп, андан кийин революция, ээликтен ажыратуу жана Улуу Ата Мекендик согуш, кескин төмөндөшүн башынан өткөргөн. Совет бийлигинин орношу менен айыл чарбасын жана өнөр жайын өнүктүрүүнү стимулдаш-тыруу менен облуста туул-гандардын өсүшүнүн өсүшү жүрүп жатат. 1990-жылга карата калктын саны дээрлик 1,2 миллион адамга жетти, анын ичинде Кропивницкийде 300 миңден ашык адам. Калктын тез есушу областтын район-дук борборлорунда да орун алды. Ырас, 1970-жылдары эле айыл чарбасы токтоп калгандыктан жаштардын айылдан агылышы башталып, айылдарда төрөлүүнүн төмөндөшү жана калктын улгайышы байкалган.
СССРдин кулашы жана экономикалык олку-солкулуктар аймактын демографиясына терс таасирин тийгизген. Анын калкы табигый азаюудан жана миграциянын (Киевге, Москвага жана башка шаарларга) агып кетүүсүнөн улам кыскарууну улантууда.
Мамлекеттик статистика кызматынын маалыматы боюнча 2013-жылдын 1-июлуна карата облустун калкынын саны 991 609 адамды түздү, анын ичинен шаар калкы 619 026 адамды (62,42%), айыл калкы 372 583 адамды (37,58%) түздү. Туруктуу калктын саны бир аз аз – 985 194 адам, анын ичинде шаардыктар – 612 947 адам (62,21%), айылдыктар – 372 247 адам (37,79%).
2015-жылга карата аймактагы үй чарбаларынын 41,4%ында (калктын 50%ке жакыны) суу түтүктөрү жок болгон.
Улуттук курамы
Облуста токсонго жакын улуттун екулдеру жашайт. Учурда цыгандар менен армяндарды кошпогондо (иммиграцияга байланыштуу) ар биринин саны азайып баратат. 1989-жылдагы эл каттоо боюнча украиндер 85,3%, орустар 11,7%, башка улуттардын өкүлдөрү 3% түзгөн. 1992-жылга чейин аймакта расмий тилдер орус жана украин тили болгон. Орустардын бир кыйла бөлүгү аймактын чыгышындагы өнөр жай шаарларында жана Кропивницкийде жашашкан. Тарыхый жактан карасак, облуста украин тили, облустун борборунда орус тили үстөмдүк кылган. Ошондуктан Кировограддагы орус жана украин мектептеринин катышы 2ге каршы 34 болуп, шаар калкынын талабына жооп берген. Бул аймакта украин тили үстөмдүк кылган.
2001-жылдагы эл каттоого ылайык:
88% украин тилин эне тили, 10% орус жана 2% башка тилдер деп аташкан.
Тил кырдаалы
1992-жылдан бери аймактагы жападан жалгыз расмий тил (айрыкча Кропивницкийдин өзүндө) украин тили (официалдуу иш кагаздарында, билим берүү тармагында, эл аралык байланыш тили катары, ошондой эле радио жана телевидениеде колдонулат). Райондун айылдарында азыркы учурда суржик тили негизинен үй баарлашуу тили катары колдонулат, калк орус жана украин тилин да түшүнөт (диглоссия); Мындан тышкары аймакта орус, молдован же болгар тилдеринде гана байланыш жүргөн моно-этникалык кыштактар ​​дагы эле сакталып турат.
Административдик-аймактык түзүлүшү
Административдик борбору - Кропивницкий шаары, 2016-жылдын 14-июлунда декоммунизация учурунда Кировограддан өзгөртүлгөн. Региондун өзү мурдагы атын дагы деле сактап келет, анткени анын атын өзгөртүү үчүн кадимки мыйзам жетишсиз - ал үчүн Украинанын Конституциясына өзгөртүүлөр керек. 2018-жылдын 20-ноябрында депутаттар аймактын атын Кропивницкий деп өзгөртүүгө кубаныч менен добуш беришти.
Облуста жергиликтүү өз алдынча башкарууну Кировоград облустук кеңеши, аткаруу бийлигин Облустук мамлекеттик администрация жүргүзөт. Облустун башчысы - Украинанын Президенти тарабынан дайындалган облустук мамлекеттик администрациянын төрагасы.
Райондору
2020-жылдын 17-июлунда облустун жаңы 4 районго бөлүнүшү кабыл алынган : Райондор өз кезегинде шаардык, поселкалык жана айылдык бириккен аймактык жамааттарга бөлүнөт (об'єднана територіальна громада).
Ороноко (Миннесота)
Ороноко (Миннесота) (Oronoco) — Миннесота штатынын Olmsted округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1300 киши. Болжолдуу аянты - 5.5 км². FIPS коду — 27-48598.
Мамбетов Кумушбек Бекитаевич
Мамбетов Кумушбек Бекитаевич  (1956) –  Айыл чарба илимдеринин кандидаты, К.И.Скрябин атындагы   Кыргыз Улуттук агрардык университетинин  Топурак таануу, агрохимия жана дыйканчылык кафедрасынын доценти.
Кыскача өмүр таржымакалы
Мамбетов Кумушбек Бекитаевич 1956 жылы Чуй областынын Сокулук районунда  туулган. Улуту - кыргыз.
Каар (тасма)
Тасма тартуу 2013-жылдын сентябрь айынын башында Хертфортширде башталып, 2013-жылы 30-сентябрда Оксфордширде тартылган сүрөттөр менен коштолгон. Тасма тартуу бир эле жерде эмес Оксфорд шаары сыяктуу ар кандай жерде тартылып, бир жарым айга созулган жана 13-ноябрда бүткөн. "Каар" 2014-жылдын 17-октябрында жарык көргөн.
Мамбетов Кумушбек Бекитаевич
Илимий ишмердиги
Өсүмдүктөрдүн топуракта азыктануусунун агрохимиясы, айыл чарба өсүмдүктөрүнүн азыктануу системасы, агрохимиянын экологиясы, элементтердин, анын ичинде макро (NPK) жана микро элементтердин агрохимиясы, агрохимиялык изилдөөлөрдүн методикасы топурак жана өсүмдүк диагностикасы кирет.
Доцент К. Б. Мамбетов расмий оппонент болгон   окумуштуулар
Эшимкулова Гульмира Фронтбековна 06.01.04 “Кыргызстандын Чуй өрөөнүндөгү боз-шалбалуу топурагында жаздык арпага колдонулучу жер семирткечтердин натыйжаалуулугу”. (2011).
Тагаев Мамед Жакыпович
Тагаев Мамед Жакыпович (18. 5. 1947-жылы туулган, азыркы Талас областы, Манас району, Покровка айылы) – педагог, филология илимдеринин доктору (2005), профессор (2006), Кыргыз Республикасынын эл агартуу отличниги (1982), Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнө эмгек сиңирген кызматкер (2007). 1970-жылы ОМПИни бүтүргөн. Кара-Буура райондук Бакыян айылдык мектебинде мугалим (1965–68), ОМПИде окутуучу, доцент, профессор кафедра башчысы, декан, Тил жана маданият институтунун директору (1970–2006), ОшТУнун Эл аралык мамилелер факультетинин кафедра башчысы, деканы (1992–2001), КРСУнун профессор (2006-жылдан). 130дан ашык илимий эмгектин автору. Эмгектери: Изучение русского словообразования в киргизской школе. Ф., 1982; Учебные словари по русскому языку для киргизской школы. Ф., 1986; Полипарадигмальное описание морфемики и словообразование (на материале русского и киргизского языков). Б., 2004; Русский язык: Учебник для 7 класса кыргызской школы. Б., 2010.
Мосбах (Жогорку Пфальц)
Мосбах (Жогорку Пфальц) (Moosbach (Oberpfalz)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Нойштадт (Вальднаб) районуна кирет.
Фототрансформатор
Фототрансформатор - огу жантык жайгаштырылган фотоаппарат менен тартылган сүрөттү белгилүү бир масштабдагы горизонталдык аэросүрөткө өзгөртүүчү аспап. Өзгөртүүнүн жыйынтыгы аймактын фотопланын түзүүгө пайдаланылат.
Довэр (Айдахо)
Довэр (Айдахо) (Dover) — Айдахо штатынын Боннер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 3.5 км². FIPS коду — 16-22510.
Калкы
2010-жылы калкы 556 киши болгон.
Эксэлсиор Эстейтс (Миссури)
Эксэлсиор Эстейтс (Миссури) (Excelsior Estates) — Миссури штатынын Рэй округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.6 км². FIPS коду — 29-23077.
Калкы
2010-жылы калкы 147 киши болгон.
Воровка (дарыя)
Воровка — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Баренц деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 41 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Эльбен (Вестервальд)
Эльбен (Вестервальд) (Elben (Westerwald)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 333 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,38 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 024. Муниципалитеттин башчысы — Герман-Йозеф Нойберт.
Палермо ташы
Палермо ташы - байыркы египет анналдарынын тексти чегилген дио­рит жалпак таштын сыныгы (43,5 X Х25 см).
1877-жылдан Италиянын Палермо шаарындагы музейде (аталышы ушундан) сакталууда. Кыязы таштын эни 2 м, уз. 60 см болсо керек. Анын бир нече майда бөлүгү Каир жана Лондон музейлеринде. Анналдардын текста V династия тушунда (б.ч. 25-к.) чегилип, 6—7-кылымдарга тиешелүү. Палермо ташы Байыркы Египет хронологиясы боюнча фараондордун экономикалык аскердик жана диний саясаты жөнүндө баалуу маалыматтарга бай.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Линдсэй (Небраска)
Линдсэй (Небраска) (Lindsay) — Небраска штатынын Platte округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 276 киши. Болжолдуу аянты - 0.9 км². FIPS коду — 31-28105.
Палетка
Палетка (фр. palette — пластинка, жука калакча) — тунук кагазга, айнекке же целлулоид тактага өлчөмдө квадрат тор сызыктар. Анын жардамы менен пландагы жана картадагы аянттар ченелет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Майндагы Мюльхайм
Майндагы Мюльхайм (Mühlheim am Main) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Оффенбах районуна кирет.
Шаар административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Ис уруу
Ис уруу – көмүртек кычкылы (СО) ис газы менен уулануу. СО жытсыз, түзсүз, өтө ууландыруучу газ. Органикалык заттардын толук эмес күйүүсүнөн бөлүнүп чыгат. Тиричиликте меш жагуу эрежесин бузганда, ошондой эле кыймылдаткычы иштеп турган автомобилдин ичинде уктаганда ж. б. учурларда ууланат. Ис организмге кирип, оксигемоглобиндин кычкылтегин сүрүп чыгарып, зыяндуу карбоксигемоглобинди пайда кылат. Натыйжада организмде кычкылтек жетишсиздик пайда болуп, ткандардын дем алуусу жана организмдин бардык системаларынын иши бузулат. Уунун организмге кирген өлчөмүнө жараша уулануу оор же жеңил жана катуу кармаган же узакка созулуучу өнөкөт түрлөрү болот. Анын белгилери: баш ооруйт, айланат, кулак чуулдап, көз караңгылайт, кусат, дене калчылдап, алсырайт. Өтө ууланганда акыл-эс элдир-селдир болуп, эстен тануу менен аралашкан уйку басат. Карек чоңоюп, дем алуу үстүрт болуп, тырышат. Врачка чейинки биринчи жардамда оорулууну тез таза абага чыгарып, нашатырь спиртин жыттатуу, көкүрөгүнө сүртүү керек. Андан кийин дарылоо мекемелерине жеткирүү зарыл.
ЛЕГАЛАЙЗ
ЛЕГАЛАЙЗ - Кыргызстанда расмий катталган саясий партия. 2020-жылдын 16-ноябрында түзүлгөн.
Партиянын максаты жана долбоорлору
Саясий партиянын алдына койгон максаты: Мыйзамдарды жана мамлекеттик саясатты реформалоо аркылуу Кыргыз Республикасынын бүткүл калкынын татыктуу жашоосун камсыз кылуу. Негизги пландаштырылган долбоорлор:
Биополимер
Биополимерлер – жаратылышта табигый түрдө кездешүүчү, тирүү организмдердин курамына кирген полимерлердин классы: белоктор, нуклеин кислоталары, полисахариддер, лигнин. Биополимерлер бирдей (же окшош) бирдиктерден - мономерлерден турат. Белоктордун мономерлери – аминокислоталар, нуклеиндик кислоталар – нуклеотиддер, полисахариддерде – моносахариддер.
Фототеодолиттик съёмка
Фототеодолиттик съёмка - жер бетинен тартылган сүрөттөр аркылуу топографиялык карталарды түзүү ыкмасы. Мында фотосүрөт фототеодолиттин жардамы менен кандайдыр бир базистин четинен тартылып, стереофотограмметрия жолу менен иштетилет. Негизинен карьерлерди, инженердик курулмаларды жана бийик тоолуу аймактарды картага түшүрүүдө пайдаланылат.
Биополимер
Биополимерлердин эки түрү бар - регулярдуу (айрым полисахариддер) жана туура эмес (белоктор, нуклеин кислоталары, кээ бир полисахариддер).
Бад-Вильдбад
Бад-Вильдбад (Bad Wildbad) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Карлсруэ административдик округуна карайт. Кальв районуна кирет.
Радиоактивация анализи
Радиоактивация анализи – изилденүүчү заттын элементтик (изотоптук) курамын ар түрдүү ядролук реакциялардын жардамы менен аныктоо методу. Изилденүүчү зат алдын ала ядролук бөлүкчө же күчтүү нур менен нурландырылат. Ядролук реакциянын натыйжасында активдүүлүгү боюнча сан жагынан аныкталуучу жана изилденүүчү тигил же бул элементтин баштапкы изотопторун эсептөөгө мүмкүнчүлүк берүүчү радиоактивдүү изотоптор пайда болот. Радиоактивдүү изотоптордун пайда болуу жолу боюнча радиоактивация анализи радиохимиялык жана спектрометриялык болуп бөлүнөт. Радиохимиялык вариантта үлгү нурландырылат жана ажыроо ийри сызыгы же башка методдор менен бөлүнгөн изотоптун тазалык даражасын аныкталат. Ушундай эле жол менен эталондук үлгү даярдалып, элементтин сандык мааниси аныкталат. Анализдин спектрометриялык түрүндө, нурландырылгандан кийин үлгүнүн нурлануусунун спектри ченейт да, үлгү аркылуу бир учурда нурландырылган эталондук заттын спектри менен салыштырат. Бул γ-нурлануунун энергиясы жана жарым ажыроо мезгили боюнча изотопторду идентификациялоого мүмкүнчүлүк берет. Радиоактивация анализи жарым өткөргүч техникада колдонулуучу өтө жогорку тазалыктагы заттарды анализдөөдө, жаныбарлардын жана өсүмдүктөрдүн тканындагы, плазманын, кандын курамындагы микроэлементтерди аныктоодо; криминалдык медицинада эң кичине сандагы үлгүдөн мышьякты (As), сымапты (Hg) ж. б. кээ бир элементтерди аныктоодо колдонулат.
Бад-Вильдбад
Калкы - 10 521 киши(2013-ж.). . Аянты - 105,26 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 35 079. Мэр — Клаус Мак.
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Электрондук капчык
Электрондук капчык - бул электрондук акчаны сактоочу компьютердик программа. Электрондук акчанын жардамы менен:
Орозакунова Роза Турсуновна
Орозакунова Роза – биология илимдеринин кандидаты, доцент, К.И.Скрябин атындагы Кыргыз Улуттук агрардык университетинин топурак таануу, агрохимия жана дыйканчылык кафедрасынын доценти.
Кыскача өмүр таржымакалы
Орозакунова Роза – 1960 жылы Ысык-Көл облусунун, Ысык-Көл районунун Григорьевка айылында туулган. Улуту кыргыз.
Илимий ишмердиги:
Топурак таануу илимдер тармагындагы окумуштуу. Анын кызыкчылыгында топурактардын асылдуулугу, топурак экологиясы, топурактагы органикалык заттардын  биоэнергетикасы, топурак микробиологиясы, органикалык биодыйканчылык жана  био-жер семирткичтери кирет.
Манзанола (Колорадо)
Манзанола (Колорадо) (Manzanola) — Колорадо штатынын Отеро (Otero) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 525 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 08-48500.
Радиоактивдүү жаан-чачын
Радиоактивдүү жаан-чачын – атмосферадан жерге радиоактивдүү элементтер жаан же кар менен кошо түшсө, радиоактивдүү жаан-чачын деп аталат. Ал ядролук куралдар сыналгандан кийин (атмосферада, жерде) жана атом энергиясы менен иштеген реакторлор аварияга учурагандан соң күчөйт. Өтө ургаалдуу радиоактивдүү жаан-чачын 1950–60-жылдардагы бир нече ядролук куралдар сыналганда, ошондой эле Чернобыль авариясынан кийин байкалган. Кийинчерээк радиоактивдүү жаан-чачындын белгилери көпчүлүк мөңгүлөрдө кезигери аныкталган.
Усень-Иванов (Белебеев району, Башкыртстан)
Усень-Иванов — Башкыртстандын Белебеев районундагы айыл, Усень-Иван айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 916 киши. Почта индекси — 452033, ОКАТО коду — 80209840001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кнайтлинген
Кнайтлинген (Kneitlingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Вольфенбюттель районуна кирет.
Калкы - 847 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17,58 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 58 022. Муниципалитеттин башчысы — Йоханнес Файгель.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Тагар маданияты
Тагар маданияты – коло жана темир дооруна таандык (биздин заманга чейинки 9–3-кылым) археологиялык маданият. Енисей дарыясындагы Тагар жергесинин атынан аталып калган. Тагар маданияты негизинен Минуса аймагы, Хакасия жана Красноярск крайынын түштүгү, Батыш Саян, Абакан тоо кыркалары, Кузнецк Ала-Тоосунун этектеринде кеңири тараган. Хакасиядан (Салбык ойдуңу) табылган биздин заманга чейинки 6-4-кылымга тиешелүү тагар эстеликтерине төрт бурчтуу пирамида түрүндөгү чоң көрүстөндөр мүнөздүү. Алар чоң таштар менен курчалып, археологдордун пикиринде ага кол башчылар коюлган. Анын эстеликтерине: турак жай калдыктары, аскага тартылган сүрөттөр ж. б. кирет. Тагар маданиятында кетмен менен дыйканчылык кылуу жана мал чарбачылыгы өнүккөн. Археологдор С. А. Теплоухов, С. В. Киселев, М. П. Грязнов, Н. Л. Членова ж. б. изилдешкен. Тагор маданиятынан кийинки мезгил Таштык маданияты болуп эсептелет.
Вундерслебен
Вундерслебен (Wundersleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Зөммерда районуна кирет.
Калкы - 701 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6,85 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 68 062. Муниципалитеттин башчысы — Эстер Бретерниц.
Мөлленсдорф
Калкы - 177 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 10,62 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 91 225. Муниципалитеттин башчысы — Лотар Крушель.
Фототеодолит
Фототеодолит - фотокамера менен теодолиттин конструкциясы бириктирилип түзүлгөн аспап. Аймактын, карьердин, инженердик курулмалардын ж. б. объектилердин жайгашкан абалын, формасын, өлчөмдөрүн аныктоо үчүн сүрөткө тартууда пайдаланылат.
Линвуд (Небраска)
Линвуд (Небраска) (Linwood) — Небраска штатынын Butler округуна караган АКШ шаары.
Доннэлли (Айдахо)
Доннэлли (Айдахо) (Donnelly) — Айдахо штатынын Вэлли округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.7 км². FIPS коду — 16-22330.
Калкы
2010-жылы калкы 138 киши болгон.
Пальметта Багбанчылыгы
Пальметта Багбанчылыгы — мөмө дарагын өстүрүүнүн бир ыкмасы.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Мюнстер (Дибург)
Мюнстер (Дибург) (Münster (bei Dieburg)) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Дармштадт-Дибург районуна кирет.
Калкы - 14 201 киши(2013-ж.). . Аянты - 20,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 4 32 015. Муниципалитеттин башчысы — Вальтер Бланк.
Вороная (Янг-Яга куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Изардагы Мосбург
Изардагы Мосбург (Moosburg an der Isar) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан Шаар. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Фрайзинг районуна кирет.
Радиоактивдүү заттар менен булгануу
Радиоактивдүү заттар менен булгануу – антропогендик факторлордун негизинде айлана-чөйрөдөгү радиоактивдүү элементтердин нормадан жогору топтолушу же табияттын физикалык-химиялык булгануусу. Анын булагы болуп ядролук жардыруу, АЭС, уран, тоо кен өнөр жай эсептелет. Украинадагы Чернобыль авариясы өзүнөн тышкары Россиянын, Белоруссиянын айрым аймактарын да булгаган. Брянск, Тула, Калуга, Орлов областынын айыл чарба жерлеринин көпчүлүгү радиоактивдүү заттар менен булганууга дуушар болгону байкалган. Радиоактивдүү заттар менен булгануунун экологиялык кооптуулугу жаныбарлар менен өсүмдүктөргө терс таасир этип, бирок кээде белгилүү бир өлчөмдө организм үчүн пайдалуу болушу мүмкүндүк.
Пан (миф)
Пан — байыркы грек мифологиясында токой жанa жайыт кудайы, бадачылар менен мергенчилерди колдоочу.
Экселсиор Спрингс (Миссури)
Экселсиор Спрингс (Миссури) (Excelsior Springs) — Миссури штатынын Клей округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 25.5 км². FIPS коду — 29-23086.
Калкы
2010-жылы калкы 11084 киши болгон.
Радиоактивдүү кен таш
Радиоактивдүү кен таш – радиоактивдүү элементтердин (узак мөөнөт сакталуучу радиоактивдүү изотоптор 238U, 235U, 232Th) минералдары бар кен таш.
Орр (Миннесота)
Орр (Миннесота) (Orr) — Миннесота штатынын St. Louis округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 267 киши. Болжолдуу аянты - 3.5 км². FIPS коду — 27-48634.
Веровка (Белебеев району, Башкыртстан)
Веровка — Башкыртстандын Белебеев районундагы айыл, Усень-Иван айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 340 киши. Почта индекси — 452037, ОКАТО коду — 80209840002.
Фотосхема
Фотосхема - жалпы контур боюнча сыйыштырылган жана бир негизге чапталган аэросүроттөр тобу. Аймакты изилдөө жана картага түшүрүү үчүн керектелет. Фотосхемада сүрөттөр трансформацияланбастан жана масштабы сакталбай чапталгандыктан, аймактын план түрүндөгү так сүрөтү боло албайт.
Максатына карай Фотосхема: маршруттук (мис., дарыяны бойлой же жол салынып өтүүчү тилке боюнча), аянттык (токой массиви, курулуш түшүүчү участка ж. б.) жана топографиялык картанын тандалып алынган тилкесине дал келтирилген деп бөлүнөт.
Исфайрам-Сай
Исфайрам-Сай, Испайрам – Кыргызстандын Баткен облусунун жана Өзбекстандын аймактары аркылуу аккан суу. Алай кырка тоосунун Түндүк капталындагы мөңгүлөрдөн башталып, Чоң Фергана каналына кошулат. Узундугу 122 км, алабынын аянты 2220 км2. Фергана ойдуңуна чыккан жеринде кеңири жайылма шилендилерди пайда кылат. Алабында жалпы аянты 37,4 км2ге жеткен 39 мөңгү бар, Июлда кирип, сентябрда тартылат. Февралдан мартка чейин сууга өтө өксү. Жылдык орточо чыгымы 22 м3/сек; эң көбү 162 м3/сек, эң азы 5,7 м3/сек. Сугатка пайдаланылат. Өрөөнүндө Кубасай кыштагы орун алган.
Пальгов
Пальгов Николай Никитич (1889 -1970, Алматы) — советтик физ.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Троя (тасма)
"Троя" (Troy)- 2004-жылы Дэвид Бениофф жазган, Волфган Питерсен тарткан эпикалык согуш тасмасы. Тасмага Брэд Питт, Эрик Бана, Орландо Блум ж.б. тартылышкан. Тасма Гомердин "Илиадасын" негиз кылып алганы менен он жылдап созулган Троя согушун - Ахиллес менен Агамемнон экөөнүн ортосунда бүтпөгөн урушту эки жумадан ашпаган убакытка батырган. Ахиллес Мирмидондордун грек армиясы менен кошо Гектордун Троя аскерлеринин коргооосунда турган тарыхый Троя шаарына кол салат. Илиаданын аягы Гектордун өлүмү менен бүткөндүктөн, тасманын аягы "Илиаданы" негиз кылып албастан Вергилиянын "Энеидасына" таянат.
Рабиндранат Тагор
Рабиндранат Тагор ((Робиндронатх Тхакур)7. 5. 1861, Калькутта – 7. 8. 1941, ошол эле жер) – индиялык жазуучу жана коомдук ишмер. Бенгал тилинде жазган. Чыгармалары 1875-жылдан жарыялана баштаган. «Таңкы ырлар» (1883), «Картиналар жана ырлар» (1884) аттуу китептери чыккан. «Бибих жээги» (1883), «Акылман Ража» (1885) тарыхый романдарында адилетсиздикти сынга алган. 1890-жылдары «Маноши» (1890), «Алтын ладья» (1893), «Түшүм жыйноо» (1896) өңдүү мыкты ыр жыйнактарын философиялык драма циклин жараткан. 19-кылымдын аягы – 20-кылымдын башында социалдык маселелер басымдуулук кылган «Көз ирмем» ыр жыйнагы (1900), «Бүртүк кум» (1902), «Кыйроо» (1905), «Гора» (1907–10) романдарын, «Өч алуу» драмасын жараткан. «Курмандык ырлар» деген китеби үчүн Нобель сыйлыгын алган (1913). «Каркыралардын учушу» (1914–16), «Чыгыш күүсү» (1925), «Эркин ташкын» (1928) ж. б. чыгармаларында согуш, тынчтык сыяктуу социалдык проблемаларды чагылдырган. «Чет жерде» (1938), «Жаңырып туулган» (1940), «Туулган күн» (1941) ж. б. ыр жыйнактарында дин фанатизминин коркунучу жөнүндөгү маселелерге көп кайрылган. Тагордун чыгармачылыгы бенгал адабий тилин түзүүдө, сынчыл реализмдин пайда болушуна чоң өбөлгө болгон. Ал психологиялык роман жана аңгемелерди жазуу менен проза жанрын өөрчүткөн, поэзияны жаңы стилдик табылгалар менен байыткан. Индия Республикасынын гимнин жазган; «Менин сүйүктүү Бенгалиям» деген ыры Бангладеш Эл Республикасынын гимни болуп калды. Анын живопистик, графикалык, музыкалык чыгармалары да бар. Чыгармалары дүйнөнүн көп тилдерине которулган.
Бубенхайм (Рейнхессен)
Бубенхайм (Рейнхессен) (Bubenheim (Rheinhessen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майнц-Бинген районуна кирет.