cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Суусамыр уу коргошуну
Ичтен ичуүнун, тартиби: биринчи күнү мүнөздөп 3-4 жолу тамактанып, андан кийин тамырынын 3 муунун 200 г сууга кызылы чыккыча кайнатылат. Ыкчам (ысыгыраак) ичип, экинчи күнү 2 маал, үчүнчү күнү 3 маал, төртүнчү күнү ачкарын 5 муунун кайнатып ичип, тамактанып, андан кийин тамактанаардан 30 мүнөт мурун күнүнө 3 маал ичери менен жылууланып жатуу керек. Эгерде жогоруда келтирилген тартипти туура пайдаланбаса зыяндуу жактары бар. Улам көбөйтүп 3, 5, 7, 9, 11 муунга чейин жеткизет. Бул организмди акырындык менен көндүрүү тартиби.
Эгерде коркунучтуу белги пайда болсо, анда тескерисинче (тамырдын) муунун азайтып ичилет. Эскертүү: Бул дары чөп өтө уулуу болгондуктан, өз алдынча ичүүгө тыюу салынат. Эгерде туура эмес пайдаланса кан басымды өтө жогорулатып, оорулуунун жүрөгү демейдегиден башкача согуп, оозу, 2 колдун башы чымырайт. Денеси жансызданып, жогорку дем алуу органдары муунта баштайт, жүрөк ойнойт. Келтирилген белгилер күчөсө, кайнак сүттөн бир стакан ичип, болбосо үстөкгсө-босток литрлеп сүт ичип, кусканга аракет кылыш керек. Андан соң калтырак басуу, кандын ылдам жүрүшү денеден тарайт. Муздак суу же таттуу шире (сок) ичүүгө болбойт. Ички жана тышкы жарага уу коргошунду 2 түрдө колдонсо болот.
Жаш курагына жараша өлчөм менен суюк түрүндө жана күкүмдөй майдалап (ийлеп алып) колдонуу сунушталат. Суюк түрдөгүсүндө 300 г шарапка (көк жалтан болуп күйгөн) илдетке жараша (жеңил же оор) уу коргошундун тамырынын 3, 5, 7, 9, 11 муунун кайнатып, 40 күн ачытып, бир тамчыдан жаш курагына жараша 15 күн ичилет. Илдетке карата көбөйтүлүп кайра төмөн (бирге) түшүрүлөт.
Күкүм түрүндөгүсү муун ооруларына жана сырткы жараттарга кургак колдонулса, ачытмасы ички илдеттерге ичуү жолу менен пайдаланылат. Мындай дарыланууну өз алдынча жасаганга жол берилбейт. Дарыгердин көзөмөлүндө болуусу шартталат.
Уу коргошундун топосун кошуп кайнатып (36°ка чейин), кулгуна, сөөктүн илдетин айыктыруу үчүн ванна (улам ысытылып, 2 саат) жасалат. Бул продедурада жаман илдет (бузук кан) бир жерге чогулуп, жарылат. Эгер жарылбай калса бака жалбырак, кара май (ихтиол) тартуу сунушталат. Куяң (радикулит), кызыл жүгүрүккө (ревматизм) 450 г уу коргошун, 500 г кырк муун, 500 г чырмоок, 500 г ит сийгекти кошуп 25 мүнөт кайнатып, 4-5 чака белди жапкыдай сууну ваннага толтуруп, алгач 15 мүнөт, кийинчерээк 30 мүнөткө чейин олтуруу керек. Бул 15тен 30 жолкуга чейин кайталанат. Ортодон 10 күн эс алат.
Жүрөгү оорулуулар ваннага олтурууну үч күндөн ашырбоосу зарыл. Ванна колдонгондо жанында дарыгер же медициналык түпгүнүгү бар ишеничтүү адам болуусу керек.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Согон
Согон (Жапайы пияз), (Allium sativum woril) - көп жылдык жапайы өсүмдүк. Тоолуу райондордо кенири таралган. Бийиктиги 20-30 см. Түбү сүйрү, бир канча кызгылт кабыктуу, өзөгү ак түстүү. Кадимки пиязга окшош жыттуу өсүмдүк. Ачуулугу, даамы да бирдей болот. Жазгы күн күркүрөгөндөн кийин сүтү чыгып жегиликтүү келет. Августтан баштап казып алса болот. Согонду кыргыздар тамак-ашка татымал катары колдонгон.
Дарылыгы: сүттөп турган кезде айранга туурап жесе ашказан, ичеги-карынды, организмдеги уулуу заттардан тазалап, кандын айланышын жана тамакка болгон табитти жакшыртат. Микробдорду өлтүрөт.
Маңызын нерв ооруларына күнүнө ачкарын 7 тамчыдан 10-15 күн ичилет.
Бали (африкалык эл)
Бали (боли; англ. bali, boli; өз аты: ɓalo, máyá) — Нигериянын чыгышында (Адамава штаты, Нуман району) жашаган эл. Саны 4,2 миң адам. Мумуйе, йенданг, вака, теме, кумба, пассам, генгле жана кугама элдери тил жана маданият жагынан бали элине эң жакын — алардын отурукташкан аймактары Балинин этникалык аймагынын түштүгүндө жайгашкан.
Тил
Бали («бибаали», «экпали», «ибаали», «абаали», «майя»; өз аты: báalí) тили Нигер-конго макро-үйбүлөсүнүн адамава-убанги уясына кирет. Жазуусу латын алфавиттин негизинде (2007 жылдан бери). Эне тилден тышкары фульбе жана хауса тилдери колдонулат.
Дин
Марлэтт
Марлэтт (Marlette) — Мичиган штатынын Sanilac округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2053 киши. Болжолдуу аянты - 4.3 км². FIPS коду — 26-51820.
Экоцид
Экоцид (гр. oikos - айлана-чөйрө жана лат. ceado - жок кылам) - жаратылышка, айланачөйрөгө келтирилген зыян (айбанаттар жана өсүмдүктөр дүйнөсүнө массалык кыргын салуу, аба жана суу ресурстарын ууландыруу ж. б.) аркылуу коомго, ошондой эле жалпы адамзаттын жашоосуна, ден ооолугуна олуттуу залал алып келе турган шарт, экологиялык кырсык. Азыркы учурда көпчүлүк өлкөлөр тарабынан Экоцид адамзатка каршы эл аралык кылмыш катары саналат. Ал региондук же глобалдык масштабдагы экологиялык көйгөй жаратат. Бул терминди А. Гальстон 1970-ж. сунуштаган. Экоцидге мисал катары 196070-жылдарда АКШнын аскер күчтөрүнүн Вьетнамдагы, Лаостогу жана Камбожадагы, ошондой эле 1991-ж. Ирактын Кувейттеги аскердик иш-чаралары каралат. АКШ аталган аймактарга 100 мин гдан ашык дефолиант (химиялык каражат) чачкан. Ал айлана-чөйрөгө терс таасирин тийгизип, токойлорду жана айдоо аянттарын деградацияга, топурак эрозиясына учуратып, көчкүнүн жүрүшүн ылдамдатып, селдерди пайда кылып, өсүмдүктөр менен жаныбарлардын түрлөрүнүн азайышына, калк арасында түрдүү оорулардын пайда болушуна ж. б. залакаларга алып келген. Ал эми Иракта 1200 нефть бургулары, куурлары, нефть сактоочу жайлар талкаланып, күнүнө 1 млн г нефть күйүп, анын негизинде атмосферага 50 миң гкүкүрт диоксиди чыккан. Экоцид көпчүлүк өлкөлөрдүн (Россия ж. б.) баш мыйзамдарында адамзатка каршы олуттуу кылмыш катары каралат.
Жаратылыш паркы
Жаратылыш паркы – өзгөчө корукка алынган табигый аймак.
Ага адамдын өндүрүштүк таасири анча тийбеген, эстетикалык баалуулугу менен өзгөчөлөнгөн, рекреациялык максатта пайдаланууга боло турган кадимки же өзгөчө табигый ландшафттуу жер тандалып алынат.
Республикалык маанидеги жаратылыш парктары улуттук парктарга теңдештирилип, улуттук жаратылыш паркы деп аталат. Кыргызстандагы алгачкы Аларча улуттук паркы 1976-ж. уюшулган; о. эле Бешташ, Кемин ж. б. улуттук жаратылыш парктары бар.
Мэтт ЛеБланк
Мэттю Стивен ЛеБланк (Matt LeBlanc; 1967-жылы, 25-июлда туулган) - америкалык актер, куудул, теле алпаруучу жана продюсер. Ал 1994-2004-жылдары тартылган жана NBC телеканалында көрсөтүлгөн "Достор" (анг. Friends ) комедиялуу сериалындагы аял жандуу Жо Триббианинин ролун аткаргандыгы менен белгилүү. Ошондой эле ЛеБланк Би-Би-Си / Showtime'дагы "Эпизоддор" (анг. Episodes) аттуу комедиялуу сериалда өзүнүн ойдон чыгарылган каарманынын ролун аткарган. "Эпизоддор" сериалындагы ролу үчүн ал "Алтын Глобус" сыйлыгын жеңип алган жана "Достор" сериалындагы ролу үчүн үч жолу, ал эми "Эпизоддор" сериалындагы ролу үчүн төрт жолу "Emmy" сыйлыгына көрсөтүлгөн. 2016-жылдан бери ЛеБланк Би-Би-Сидеги "Top Gear" жарышуу программасын алып барууда.
Жатак
Жатак
Экотон
Экотон - эки биоценоздун чек арасынын кошулган аймагы. Мис., көлдүн суусу менен жээктин туташкан жери, б. а. суунун жээги, токой менен шалбаанын кошулган аймагы. Экотондор башка экоеистемаларга караганда биологиялык продукттуулугу жогору болот, к. Экосистема & Биом.
Метеорология
Метеорология (грекче mettōra – атмосфера кубулуш жана …логия) – атмосфера жана анда болуучу кубулуштарды изилдөөчү илим; геофизика илиминин бир тармагы. Атмосферанын курамын жана түзүлүшүн, атмосферадагы жана жер бетиндеги жылуулук алмашуу жана жылуулук режими, атмосферадагы ным алмашуу менен суунун фаза боюнча алмашуусун, аба массаларынын кыймылын, атмосферадагы электрдик, акустикалык, оптикалык кубулуштарды изилдейт. Теориялык ыкмалардын негизинде кубулуштардын өзгөрүшүн алдын ала эскертет. Өз ичинен климатология, аэрология, актинометрия, атмосфера оптикасы, атмосфералык электр жана акустика, физикалык метеорология, синоптикалык метеорология сыяктуу илимий тармактардан турат. Атмосферада болуучу ири процесстерди (циклон, антициклон) маалымдайт. Авиациялык, айыл чарба, медициналык метеорология сыяктуу колдонмо түрлөрү да бар. Атмосферага байкоо жүргүзүү иштери бийик тоолордо жүргүзүлүп, кийин (18-кылымдын аягында) аэростаттын жардамы менен ишке ашырылган. 19-кылымда өзү жазуучу аспаптар (учуучу шарлар, зонддор) колдонулган. 1930-жылы П. А. Молчанов атмосферанын бийик катмарларынан радио аркылуу маалымат берүүчү радиозондду ойлоп тапкан. Атмосферанын жалпы циркуляциясын, ным алмашуу процесстерин, кар катмарларын изилдөөдө орус климатологу жана географы анын ичинде Воейков зор салым кошкон. Азыркы кезде ар бир мамлекетте гидрометеорология кызматы иштейт. Бүткүл дүйнө өлкөлөрүнө Бүткүл дүйнөлүк метеорология уюму, Эл аралык метеорологиялык уюмдар жетекчилик кылат. Бишкек шаарында 1926-жылы метеорологиялык бюро ишке киргизилип, кийин анын базасында гидрометеорологиялык кызмат башкармасы уюштурулган.
Ауэрбах
Ауэрбах (Auerbach) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Деггендорф районуна кирет.
Калкы - 2157 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 24.06 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 71 113. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Штрассер.
Беллефонт (Кентукки)
Беллефонт (Кентукки) (Bellefonte) — Кентукки штатынын Гринап округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 837 киши. Болжолдуу аянты - 1.8 км². FIPS коду — 21-05374.
Нойхаус-Ширшниц
Нойхаус-Ширшниц (Neuhaus-Schierschnitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Зоннеберг районуна кирет.
Шверц
Шверц (Schwerz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале районуна кирет.
Нойхаус-Ширшниц
Калкы - 3165 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 23,21 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 72 014. Муниципалитеттин башчысы — Хенрик Оберендер.
Саргалдай гүлү
Саргалдай гүлү (Мачек желтый), (Glaucium flavum Crantz) - бир, эки же көп жылдык өсүмдүк. Кыргызстанда сейрек кездешип, жоголуп бара жаткан өсүмдүктөрдүн катарына кирет. Май, июнда жыйналат.
Жаратылыш зоналары
Жаратылыш зоналары – геогр. кабыктын салыштырмалуу ири бөлүнүшү; геогр. алкактын ичинен бөлүнөт; термиялык шарты ж-а нымдуулугу б-ча белгилүү бир жалпылыкка ээ; жер бетинин физ.-геогр. бөлүнүшүнүн жогорку тепкичтеринин бири.
Саргалдай гүлү
Дарылыгы: жөтөлгө каршы жана дем алуу органдарына суук тийгенде демдөө жолу менен ичирилет. 700 г кайнаган сууга 15 г кургатылган чөбүн демдеп, 3 маал 150-200 гдан оору айыккыча пайдаланылат
Шверц
Калкы - 541 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 9,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 88 345. Муниципалитеттин башчысы — Беате Бунге.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Жаратылыш зоналары
Зоналардын көбүнүн аты адатта, алардын ландшафттарынын өзгөчөлүктөрүн чагылдырган басымдуулук кылган өсүмдүктөрдүн тиби б-ча берилет; мис., токой зонасы, талаа зонасы, саванна зонасы ж. б. Мындай мааниде, ландшафттык зоналарга дал келет. Жаратылыш зоналары кургактыкка (негизинен ири түздүктөргө) мүнөздүү. Климаттын мейкиндик б-ча өзгөрүшүнө байланыштуу жаратылыш зоналары экватордон уюлдарды, океандардан материктердин ички бөлүктөрүн карай оошот. Зоналар көбүнчө кеңдик же субкеңдик (мис., Евразияда), кээде, негизинен орографияга ж-а материктердин конфигурациясына байланыштуу меридияндык же субмеридияндык багыттарда жатат (мис., Канада м-н АКШнын аймагында, Аскалуу тоолордун этектеринде мелүүн алкактын талаа зоналарынын субмеридияндык абалы).
Ал эми тоолуу аймактарга бийиктик алкактуулук мүнөздүү. Жаратылыш зоналарында адатта, кескин чегара болбойт, бирок алардын ар бирине белгилүү бир климат, топурак, өсүмдүк ж-а рельеф пайда кылуучу процесстер үстөмдүк кылган ландшафттын өзгөчө тиби мүнөздүү. Ар бир зона нымдуулуктун, агымдын, өсүмдүктөрдүн вегетациясынын өзгөчө ритмикасына, экзогендик, геоморфологиялык процесстердин белгилүү бир айкалыштарына ээ; зоначаларга ж-а секторлорго бөлүнөт.
Ньюфилдс (Нү-Гэмпшир)
Ньюфилдс (Нү-Гэмпшир) (Newfields) — Нү-Гэмпшир штатынын Роккингэм округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1680 киши. Болжолдуу аянты - 18.6 км². FIPS коду — 33-51380.
Сирспорт (Мэн)
Сирспорт (Мэн) (Searsport) — Мэн штатынын Уалдо округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2641 киши. Болжолдуу аянты - 111.2 км². FIPS коду — 23-66635.
Экотоксиканттар
Экотоксиканттар — айлана-чөйрөнү булгаган жана андагы тирүү организмдерди (а. и. адамды да) ууландырган зыяндуу химиялык заттар. Өтө курч терс таасирлүүсүн супер Э. (микотоксин, жыпар-жыттуу полихлорвинил углеводороддор ж. б.) деп аташат. Алар мутагендүү жана кумуляция (топтолуу) касиетине ээ. Экотоксиканттар химиялык, түстүү металлургия, нефть ажыратуу, отун ж. б. өнөр жай ишканаларынан, ошондой эле транспорттон (айрыкча автомобилдерден), айыл чарба өндүрүшүнөн (минералдык жер семирткичтерди, пестициддерди чыгаруучу), АЭСтен бөлүнүп чыгат, Айлана-чөйрөну булгоо, Химиялык булгануу.
Сары чычырканак
Сары чычырканак (Облепиха крушовидная), (Hippophae rhamnoides, L. 1753) - жийделер тукумундагы уруу, бадал же анча чоң эмес дарак. Бийиктиги 6-15 лгге чейин жетет. Бутагы тикендүү. Жалбырагы боз, түктүү. Гүлү майда, сары.
Мөмөсү ширелүү, майда данектүү, кызгылт-сары. Желет. Шире, кыям (варенье) жасалат. Май алынып, ал медицинада дары катары колдонулат. Көл, агын суулардын жээктеринде, кумдуу, таштуу жерлерде өсөт. Нымдуу жерде жыш өсүп, тикени азыраак болот. Жемишин сууга 5-6 саат кайнатса майы бетине калкып чыгат.
Ал ашказан жарасына бир аш кашык майга 1 стакан кайнак сүт кошулуп, тамактанаардан бир саат мурун күн сайын бир жолу ичилет. Ошондой эле геморройго, жатындын мойнундагы жарага тампон кылып коюлат. Ар түрдүү күйүккө чычырканак майынын 1 чай кашыгына 2 жумуртканын агын кошуп жапса, так калбай, тез айыгат. Майды ысытып эриндин жарылганына, мурундун ичиндеги Kapara сүйкөсө жакшы натыйжа берет.
Кулак шуулдап, сайгылашып ооруганда майын жылытып 1-2 тамчы тамызса ооруну басаңдатат. Учурда медицинада радиоактивдүү элементтердин таасиринен пайда болгон тери жараларына колдонууда.
Каменский (Эйдис) Михаил Давыдович
Каменский (Эйдис) Михаил Давыдович (декабрь, 1889, Киев губерниясы, Звенигород уезди, Шпола кыштагы —өлгөн жылы жана жери белгисиз) — советтик жана партиялык ишмер. Москвадагы 2 жылдык марксизм-ленинизм курсун (1926) бүтүргөн. Падышалык бийлик тушунда революциялык ийримдерге катышкан деген айып менен камалган (1907). 1907—11-жылы түрмөдө отуруп, жашыруун революциялык иштерди жүргүзгөн. 1911—17-жылы армияда кызмат өтөп, 1918—19-жылы Украинада ар кандай партиялык, советтик кызматтарда, 1921—24-жылы Томск губерниялык комитетинде уюштуруу бөлүмүнүн башчысы, 1924-жылдан РКП(б) БК Орто Азия боюнча бюросунун Фергана облустук бөлүмүнүн башчысы, 1924-жылы ноябрдан 1925-жылы августка чейин партиянын Кыргыз обкомунун 1секретары. Каменский чарбалык тажрыйбасы жок, сабаты тайкы жана жергиликтүү элдин маданий-турмушун жакшы билбегендигине карабастан, саясий багытты түшүнгөн, жазма жана оозеки көрсөтмөлөрдү, партиялык чечимдерди так аткарган. Өздөрүн батрак катары көрсөткөн адамдарга (Кудайкулов, Бабаханов) таянып, Кыргыз обкому жана облустук аткомундагы жооптуу кызматкерлерди (жергиликтүү лидерлерди) Москвадан чакырылган адистер менен алмаштыруусу кыргыз жетекчилердин нааразычылыгын туудурган. Натыйжада И. Айдарбеков, Т. Кудайбергенов, А. Сыдыков жана башка башында турган топ обкомдун туура эмес линиясына каршы кат даярдап, ага 30 киши кол койгон. Ал кат тарыхта «отузчулардын арызы» же обкомго каршы манифест катары белгилүү. Улут саясатын ишке ашырууда мекеме-ишканаларда кыргыз тилинин абалынын төмөндүгү, мамлекеттик, партиялык аппаратка кадр тандоодо жеке адамдын көз карашы, кыргыз кадрларын бийликтен четтетүү, куугунтукка алуу жана башка облустагы саясий абалдын курчушуна, ачык күрөшкө алып келгендиги катта көрсөтүлгөн. 1925-жылы 29—30-июлда РКП(б) нин Орто Азия боюнча бюросунун жыйыны текшерүү комиссиясынын докладын угуп, «отузчулардын арызын» жана аракетин партияга каршы, улутчулдук, бай-манаптык топ катары баалаган. Каменский 1926—41-жылы Түндүк Кавказ крайкомунда, Чечен облустук партия уюмунда, Шахты, Саратов, Ярославль шаарында партиялык жооптуу кызматтарда, 1941—44-жылдарда Кыргызстандагы Красная Речка МТСинин директору, 1945-жылдан СССР айыл чарба министрлигинин Башкы башкармалыгында улук экономист болуп иштеген.
Ильино-Поляна (Благовещен району, Башкыртстан)
Ильино-Поляна — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Ильино-Полян айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 2156 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Кома (эл)
Жалпы саны 65,8 миң адам, анын ичинде Нигерияда — 58 миң адам, Камерунда — 7,8 миң адам.
Кома эли бир нече этникалык топтордон турат. Ар бир топ өз диалектинде сүйлөйт. Бул топтордун бардыгын фульбе тарабынан берилген "кома" жалпы аталышы бириктирет.
Кома элинин этникалык аймагы чамба, вере жана дояйо жакын тууган элдеринин отурукташкан аймактарына жанаша жайгашкан.
Тил
Кома тили Нигер-конго макро-үйбүлөсүнүн адамава-убанги уясына кирет. Кома тили бир нече диалектилерге же диалекттик топторго бөлүнөт. Жазуусу латын алфавиттин негизинде. Эне тилден тышкары хауса тили колдонулат.
Дин
Калктын көпчүлүгү жергиликтүү ишенимдерди карманышат. Ошондой эле христиандар да бар.
Жел
Жел, желаргы – аба агымы, жылжый соккон шамал.
Тоо боору м-н өрөөн, көл бети м-н анын кылаасы бирдей жылыбай, алардын ортосундагы темп-ралык айырмадан пайда болот. Желдин күчү Бофорт шкаласы б-ча 1,6 м/секга чейин жетет. Ал бир азга гана созулат, кээде шамалга өтөт. Катуурак ылдамдыктагы (3,4 – 5,4 м/сек) жел желаргы, эртели кеч болуучу жел – сыдырым жел, абанын темп-расы жогорулап, нымдулук төмөн учурдагы желаргы – жел же коңур жел, ысык жел – керим сел деп аталат.
Каменск-Уральский
Каменск-Уральский — Россиядагы шаар. Свердлов облусунда. Ортоңку Уралдын түштүк-чыгыш капталында, Каменка дарыясынын Исеть дарыясына куя бериште жайгашкан. Калкы 181,6 миң (2007). Темир жол бекети. Екатеринбург шаары менен автомобиль жолу аркылуу байланышат.
1682-жылы пайда болгон. 1935жылдан шаар. 1940-жылдан азыркыдай аталат. Шаар — облустун ири өнөр жай борбору. Алюминий түтүктөрүн жасоочу, электр-механикалык жана башка заводдор, түстүү металлургия өндүрүшү үчүн жабдуу, жеңил, курулуш материалдар өнөр жай ишканалары иштейт. Ыйык Троица собору (1790—1808), Преображение жана башка чиркөөлөрү сакталган. 2001-жылы Александр-Невский саат мунарасы курулган. Ондон ашык ЖОЖ (анын ичинен филиалдар,өкүлчүлүктөр), китепканалар, музейлер (анын ичинен край таануу, геология жана башка), театрлар, Красногорск ЖЭБ бар.
Ингельбах
Ингельбах (Ingelbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 573 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,08 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 057. Муниципалитеттин башчысы — Үрген Янке.
Хаттен
Хаттен (Hatten) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Ольденбург районуна кирет.
Калкы - 13974 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 103,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 58 009. Муниципалитеттин башчысы — Эльке Сцепански.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 17 шаардык районго бөлүнөт.
Релинг
Релинг (Rehling) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Айхах-Фридберг районуна кирет.
Калкы - 2465 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 26,26 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 71 158. Муниципалитеттин башчысы — Альфред Раппель.
Метеорологиялык приборлор
Метеорологиялык приборлор – метеорологиялык элементтерди ченөөчү жана каттоочу приборлор. Булар ар кандай климаттык шартта колдонууга ылайык ташкан. Аба менен кыртыштын температурасын ченөө үчүн түрдүү метеорологиялык термометрлер, термографтар колдонулат. Абанын нымдуулугу психрометр, гигрометр, гигрограф менен өлчөнөт. Атмосферанын басымы барометр, анероид, барограф гипсометр менен ченелет. Шамалдын ылдамдыгы, багыты анемометр, анемограф, анеморумбометр, анеморумбограф, флюгер менен аныкталат. Жаан-чачында атайын жаанчачын өлчөгүч, плювиограф колдонулат. Күн радиациясы, жер бети менен атмосферанын чагылдырылышы пиргелиометр, актинометр, пиранометр, пиранограф, альбедограф, балансометр, гелиограф менен өлчөнөт. Кардын суу запасы кар өлчөгүч, шүүдүрүм – росограф, көрүнүмдүүлүк нефелометр менен аныкталат.
Соноу Лэйк Шорэс (Миссисипи)
Соноу Лэйк Шорэс (Миссисипи) (Snow Lake Shores) — Миссисипи штатынын Benton округуна караган АКШ шаары.
Экотип
Экотип (гр. oikos - турак-жай, отурукташкан аймак жана тип) - өсүмдүктөрдүн бир эле түрүнүн ичинде бирдей популяция тобу. Алар чөйрөгө ыңгайлашып тукум куучу морфол., физиол., биохимиялык ж. б. өзгөчөлүктөргө ыңгайлашат. Түрлөрдүн ареалы канчалык кеңири жана экологиялык шарты ар түрдүү болсо, ошончолук Экотиптин саны да көп (мис., кадимки мырза карагайдын 36 Экотиби бар ж. б.), к. Экосистема.
Камералык музыка
Камералык музыка — аткаруучулардын чакан тобу чакан жайда аткарууга арналган аспаптык же вокалдык чыгарма. Адеп пайда болгондо (орто кылымда) саналуу гана угуучулар үчүн аткарылса, 19-кылымдан чоң концерт залында ойноло баштаган. Камералык музыка 16-кылымдын аягына чейин вокалдык жанр, 17-кылымдан аспаптык музыка деп аталган. 16—18-кылымда ал термин граждандык музыканы да туюндурган. Азыркы камералык-аспаптык ансамблдин түрлөрү (трио, квартет жана башка) веналык классикалык мектептин өкүлдөрүнүн (Й. Гайдн, В. А. Моцарт, Л. Бетховен) Чыгармачылыгында пайда болгон. 18-кылымдын аягында, айрыкча 19-кылымда вокалдык камералык музыкага көрүнүктүү орус композиторлору да кайрылган. Камералык музыка кыргыз профессионал музыкасында да кеңири өнүгүүдө, к. Кыргыз академиялык камералык хору.
Метеорологиялык радиолокация
Метеорологиялык радиолокация радиолокатордун жардамы менен булут, жаан-чачын, температура жана аба нымдуулугунун жогорку градиенттүү аймактарын, чагылган разряддарынын топтолушун аныктайт. Метеорологиялык кубулуштардын аймагын байкоодо индикатору бар тегерек экрандуу метеорологиялык радиолокация колдонулат. Изилденип жаткан мейкиндиктеги чагылышкан радиотолкундар бир нече секунд экранда жаркырап көрүнөт. Аба ырайынын зыяндуу кубулуштарын 100 кмден ашык аралыктан билдирүүдө метеорологиялык радиолокациянын мааниси зор. Мындан тышкары метеорологиялык радиолокация авиацияда, айыл чарбада кеңири колдонулат.
Кортни Кокс
Кортни Басс Кокс (Courteney Cox; 1964-жылы, 15-июнда туулган)  америкалык актриса, продюсер жана режиссер. Ал NBC телеканалындагы "Достор" (анг. Friends) телесериалында Моника Геллердин ролу, "Кыйкырык" (анг. Scream) коркуу сериалында Гейл Везердин ролу жана ABC/TBS телеканалында "Жырткычтар шаары" (анг. Cougar Town) сериалында Жулс Кобдун ролу менен белгилүү. Ал эми акыркы ролу үчүн "Алтын Глобус" сыйлыгынын наамына көрсөтүлгөн. Кокс ошондой эле FX телеканалындагы "Сары пресса" (анг. Dirt) сериалында тартылган. Учурда Кокс жана анын жолдошу Дэвид Аркеттин орток "Coquette Productions" аттуу продюсердик компаниясы бар. Кокс ошондой "Жырткычтар шаары" сериалына жана "Виртуалдык дүйнө" (анг. Talhotblond) тасмасына режиссерлук кылган.
Марсэллус
Марсэллус (Marcellus) — Мичиган штатынын Cass округуна караган АКШ шаары.
Дёрцбах
Дёрцбах (Dörzbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Штутгарт административдик округуна карайт. Хоэнлоэ районуна кирет.
Марсэллус
Калкы - 1162 киши. Болжолдуу аянты - 1.8 км². FIPS коду — 26-51460.
Грос-Годемс
Грос-Годемс (Groß Godems) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Пархим районуна кирет.
Дёрцбах
Калкы - 2424 киши(2013-ж.). . Аянты - 32,36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 26 020. Мэр — Вилли Шмит.
Камертон
Камертон (немисче kammer — бөлмө, тон — добуш) — дирилдек учтары добуш чыгара турган ийме жаактуу металл. Камертон музыкалык аспаптарды күүгө келтирүүдө жана ырдоодо үн бийиктигинин эталону катары кызмат кылат. Камертон көбүнчө 1-октаванын «ля» нотасында колдонулат. Ырчылар менен хор дирижёрлору 2-октаванын «до» нотасында да пайдаланышат. 1858-жылы Париж ИА 435 Гц жыштык камертонду сунуш кылган. 1885-жылы Венада өткөн Эл аралык конференцияда бул жыштык добуштун эл аралык эталону катары кабыл алынган. Кыргызстанда 1936-жылдын 1январынан камертондун 440 Гц жыштыктагы үлгүсү колдонулат.
Ньюингтон (Нү-Гэмпшир)
Ньюингтон (Нү-Гэмпшир) (Newington) — Нү-Гэмпшир штатынын Роккингэм округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 753 киши. Болжолдуу аянты - 32.3 км². FIPS коду — 33-51620.
Бентон (Кентукки)
Бентон (Кентукки) (Benton) — Кентукки штатынын Маршал (Marshall) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4 197 киши. Болжолдуу аянты - 10 км². FIPS коду — 21-05824.
Жер атмосферасынын айлануусу
Жер атмосферасынын айлануусу, атмосфера циркуляциясы – атмосферадагы аба массаларынын алмашуусун пайда кылуучу негизги агымдардын оошуу кыймылы.
Атмосфера циркуляциясы жалпы (пассат, муссон, циклон, антициклон системасындагы аба агымдары) жана жергиликтүү (керимсел, желаргы, ж. б.) болуп экиге бөлүнөт. Жергиликтүү циркуляциянын болушу көбүнчө ошол аймактын геогр. өзгөчөлүктөрүнө (орографиялык түзүлүшүнө, кургактык м-н деңиздердин жайгашуу абалына,темп-ралык кескин өзгөрүүлөргө ж. б.) байланыштуу; мис., Кыргызстандагы Улан, Санташ шамалдары.
Лиственничная Рассоха
Лиственничная Рассоха — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Телса дарыясынын оң жээгинен 71 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Аклэй (Айова)
Аклэй (Айова) (Ackley) — Айова штатынын Хардин округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 6.4 км². FIPS коду — 19-00190.
Калкы
2010-жылы калкы 1,715 киши болгон.
Метеорологиялык ракета
Метеорологиялык ракета – атмосферанын жогорку (50 кмден жогору) катмарынын түзүлүшүн (басым, температура, тыгыздык, курам ж. б.), шамалдын багытын, күчүн, ылдамдыгын изилдөөчү аспаптар (приборлор) менен жабдылган учуучу аппарат. Массасы 300–400 кг, 100–150 км бийик көтөрүлө алат. Ар кандай географиялык аймактан (Арктика, Антарктика ж. б.), пункттан (кургактык, деңиз ж. б.) учурат. Атмосферанын температурасы каршылык термометри же эки монометр менен ченелет. Атмосферанын курамын спектрометр менен аныктайт. Топтолгон маалыматтар радио сигнал аркылуу телеметрия станциясына жөнөтүлөт. Шамалдын багытын, күчүн, ылдамдыгын аныктоодо метеорологиялык ракетанын аспап орнотулган бөлүгү парашют менен жерге түшүрүлөт.
Мекери
Мекери (Горец змеинный), (Polygonum bistorty) - көп жылдык жапайы өсүмдүк. Бийик тоолуу жайлоолордо өсөт. Кеч бышат. Медицинада тамырын таңып дарылыкка колдонгон. Өңү козу кулак өңдүү, жалбырагы кычкыл, жалгыз сабак, ак баш гүл ачат. Бийиктиги 50-60 см.
Июль-августта жетилет, тамыры күрөң, даамы кычкыл, анча чоң эмес. Эл ичинде «мекери бышканда жылкынын соорусу жарыла семирет» - деп айтылат.
Дарылыгы: ички органдар сезгенгенде, 12 эли ичегинин жарасына, геморройго, нерв оорусуна, ошондой эле өт, аш казандын кычкылтегинин аздыгына чоң жардам берет.
Даярдалышы: тамырын, данын кургатып, күкүмдөй кылып майдалап колдонулат. 1 л сууга 3 чоң аш кашык кошуп, 5-7 мүнөт жай күйгөн отко кайнатып, 3 маал 150-200 г тамактанаардын алдында ичилет. Бул бир күндүк норма. 15-25 күн ичип, 10 күн эс алуу керек. Анан кайрадан кайталаса болот.
Ошондой эле 12 эли ичеги жарасына 80 г таза балга 300 г күкүм, 10 г прополисти (майдалап) кошуп, 10 күн коюп, андан кийин ачкарын же жатаарда ичсе болот. Муну 10-15 күн же жара айыкканга чейин колдонсо болот.
Арамелевка (Благовещен району, Башкыртстан)
Арамелевка — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Ильино-Полян айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 209 киши. Почта индекси — 453447, ОКАТО коду — 80215825002.
Сосо (Миссисипи)
Сосо (Миссисипи) (Soso) — Миссисипи штатынын Jones округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 379 киши. Болжолдуу аянты - 5.2 км². FIPS коду — 28-69160.
Арамелевка (Благовещен району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жер түпкүрү
Жер түпкүрү – Жер бетинен анын борборуна чейин жетип, жер кыртышын, мантиясын ж-а ядросун камтыйт.
Тар мааниде жер түпкүрү деп жер кыртышынын үстүнкү кен казып алынуучу бөлүгү гана аталат.
Хатторф (Гарц)
Хатторф (Гарц) (Hattorf am Harz) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Остероде районуна кирет.
Калкы - 4234 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,19 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 56 008.
Экономикалык экспансия
Экономикалык экспансия - өлкөгө эл аралык финансы капиталынын үстөмдүгү тараган мезгил; анда эл аралык масштабдагы концерн, фирмалар акырындык менен бөлөк өлкөлөрдүн фирмаларын сүрүп сыртка чыгарып, рынокторду басып алып, ресурстун булактарына өз таасирин орнотот. Монополиялык союздар менен топтордун ортосунда пайда табуу максатында, дүйнөнү экономикалык жактан бөлүштүрүү жана кайра бөлүштүрүү үчүн күрөш башталат.
Экономика университети
Экономика университети, Кыргыз Экономика университети (КЭУ) М. Рыскулбеков атындагы - мамлекеттик адистештирилген жогорку окуу жайы. 1954-ж. ачылып, Фрунзе советтик соода техникуму деп аталган. 1999-ж. Бишкек мамлекеттик экономика университети аталып, институтстатусу берилген. 2007-ж. Кыргыз экономика университети болуп өзгөрүлгөн. Окутуунун негизги профилдери: менежмент жана башкаруу, жеңил жана тамак-аш өнөр жай, социалдык чөйрө, техника жана технология, тейлөө чөйрөсү, экономика жана финансы ж. б. Университет магистрант жана жогорку квалификациялуу адистерди, бакалаврларды даярдоо менен катар илимий-изилдөө иштерин жүргүзөт. Университет эл аралык багытта Бельгия, Улуу Британия, Франция, Испания, Иран, Түркия, Моңголия, Финляндия, Италия, Россия, Латвия, Өзбекстан, Казакстан, Украина сыяктуу дүйнө өлкөлөрүнүн окуу жайлары менен кызматташат. Университетте 4 ф-т, 14 кафедра, Соода-экономика коллежи жана лицей бар. Адистерди даярдоодо 300дөй окутуучу (а. и. 15 доктор, 45тей илимдин кандидаттары жана белгилүү окумуштууэкономисттер ж. б.) эмгектенет (2014). Ректору T. К. Камчыбеков (2007-жылдан).
Ингельхайм-ам-Райн
Ингельхайм-ам-Райн (Ingelheim am Rhein) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Майнц-Бинген районуна кирет.
Калкы - 24152 киши(2013-ж.). . Аянты - 49,86 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 39 030. Муниципалитеттин башчысы — Йоахим Герхард.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Алтыбасарова, Токтогон
Токтогон Алтыбасарова (1924-жыл, Түркстан АССРи, Күрмөнтү – 2015-жылдын 11-июну, Ысык-Көл облусу, Күрмөнтү) – Улуу Ата Мекендик согушта блокадада калган Ленинграддан эвакуацияланган 150 баланы баккан колхозчу.
Өмүр баяны
Токтогон Алтыбасарова 1924-жылы Түркстан АССРинин Күрмөнтү айылында туулган. Ал кичинекей кезинде эле китеп окуганды өзү үйрөнүп алган. Алыскы тоолуу Күрмөнтү айылында негизинен кыргыздар жашаган аймакта радио угуп отуруп эле орусча сүйлөгөндү үйрөнгөн. Андан кийин мектепте окуп жүргөндө араб тилин үйрөнгөн. Орус тилинен да, араб тилинен да каттарды, иш кагаздарын котортуу үчүн ага бардык аймактан адамдар келишчү. Анын эс-тутуму жакшы болгондуктан, аны “басып жүргөн энциклопедия” деп аташчу. Аны Фрунзеге окууга чакырып, жакшы кызматтарды сунушташкан. Бирок Токтогон Алтыбасарованын атасы эрте каза болуп, апасы ооруп калгандыктан, айылда инилери жана сиңдилери менен калууга аргасыз болгон.
1941-жылы айылдын бардык эркектерин фронтко алып кетишкенде, ал эң билимдүү катары айылдык кеңештин төрагалыгына дайындалат. Ал кезде комсомолдук уюштуруучу болуп иштеп жүргөн эле.
1942-жылдын 27-августунда Токтогон Алтыбасарова Ленинграддан эвакуацияланган 150 баланы камкордукка алган. Алар жергиликтүү колхоздун жатаканасында он жылдай чогуу жашап, билим алып, 1952-жылы көчүп кетишкен. Андан кийин Токтогон Алтыбасарова Күрмөнтү айылында 44 жыл айылдык советтин катчысы болуп иштеген. 23 жолу айылдык, райондук жана облустук советтерге депутат болуп шайланган. Кыргыз ССРинин Жогорку сотунун коллегиясынын мүчөсү болгон.
2015-жылы 11-июнда Токтогон Алтыбасарова 91 жашында дүйнө салган.
Эс тутум
1979-жылы режиссёр Михаил Яковлев “Кыргызфильм” менен биргеликте блокададагы Ленинграддын балдары жана Токтогон Алтыбасарова тууралуу “Жашагым келет” аттуу даректүү тасманы тарткан.
Ал 2012-жылы май айында Бишкектеги Жеңиш паркында ачылган Блокададагы Ленинграддын монументинин прототиби болуп калды.
2020-жылдын февраль айында Токтогон Алтыбасарованын, согуштун жана эмгектин ардагер аялдарынын ишмердүүлүгүн жана сиңирген эмгегин эстен чыгарбай, сактап калуу максатында “Токтогон Алтыбасарова” Коомдук фонду түзүлгөн.
Сэбаго (Мэн)
Сэбаго (Мэн) (Sebago) — Мэн штатынын Камберленд округуна караган АКШ шаары.
Тажибаев Курбанбай
Кыскача маалымат
Курбанбай Тажибаев 1876-жылы туулган. Ал каракалпактардын кара-мангыт уруусунун, мангыт уруусунан болгон.
Курбанбайдын атасы дыйкан болгон жана шордуу жердин кичинекей бөлүгүн иштеткен. Жердин түшүмүнө үй-бүлөсүн бага албай турганда, Курбанбай 11 жашынан байга койчу болуп иштей баштайт. Курбанбай жаш кезинен ырларды токуп, ырдай баштайт. Курбанбайдын ырын бай уккандан кийин, анын ырлары көп өтпөй популярдуулукка жетишет. 18 жашка чыкканда, Курбанбай Нуратага барат. Ал жерде, Халмураттан үйрөнүү жана ага кызмат кылуу менен алты жылдын ичинде Курбанбай он бир дастанды кулак менен үйрөнөт. Алардын ичинде "Кырк кыз", "Ширин жана Шекер", "Боз заман", "Ер-Косай", "Джаханче", "Илим-хан", "Алпамыш", "Коблан", "Курманбек" ногай эл эпосу жана башкалар.
Сэбаго (Мэн)
Калкы - 1433 киши. Болжолдуу аянты - 119.4 км². FIPS коду — 23-66775.
Камия
Камия (французча camee) — чакан рельефтик сүрөт түшүрүлгөн— көбүнчө катуу— баалуу— катмардашкан материалдардан (сердолик— оникс— агат жана башка) жасалган кооздуктар. Байыртан эле белгилүү болгон. Негизинен медальон—төөнөгүч— шакектер жана башка буюмдарды кооздоо үчүн колдонулган.
Нойштадт (Айхсфельд)
Нойштадт (Айхсфельд) (Neustadt (Eichsfeld)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Айхсфельд районуна кирет.
Калкы - 703 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 3,59 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 61 073. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Кирхнер.
Камерун жанар тоо
Камерун жанар тоо (порт. Piodes camarones — «креветкалуу дарыя» деген мааниде) — Батыш Африкадагы жанар тоо массиви, Гвинея булуңунун жээгинде. Камерун мамлекетинин аймагында. Капталдары жантайыңкы, көптөгөн каптал конустары (100дөн ашык) жана кратерлери бар домпок (бийиктиги 4100 м), трахибазальттуу стратожанартоо. Эң бийик жери 4070 м (аракеттеги Фако жанар тоо конусу; акыркы жолу 2000-жылы атылган). Батыш жана түштүк-батыш капталдары Африканын эң жаанчыл жери, Дебунжада жылына 9655 мм чамасында жаан-чачын жаайт. Капталдарын нымдуу тропик токою, дайыма жашыл тоо токою жана шалбаасы ээлейт.
Фипа тили
Фипа тилинде ква, миланзи (сукуума), түндүк фипа (кандааси) диалектилер бар.
Кызыл долоно
Кызыл долоно (Боярыишик кровно-красный), (Crataegus sanguinea) - роза гүлдүүлөр тукумундагы өсүмдүк уруусу. Жыгач сымал бадал, катуу тикендүү же анча чоң эмес дарак. Бийиктиги 2,5 м. Жалбырагы жөнөкөй, манжа сымал. Гүлү ак, кызгылт. Мөмөсү желет, дарылык мааниге ээ. Августта бышат.
Курамында 10%тей кант, 0,5%тей алма кислотасы, 30%тей С витамини, 30%тей каротин бар. Мөмөсү сары долоного караганда эки эсе кичине, жалгыз болот. Бөйрөк менен табарсык ооруларында, өттүн жолу жана жатынга суук тийгенде, заара токтобой капганда (эркектердин) колдонсо болот. Анын тамырын кабыгынан аарчып, тазалап, көлөкөдө кургатат.
Экономикалык райондор
Экономикалык райондор -  өлкөнүн белгилүү экономикалык географиялык абалы, аймактык-чарбалык биримдүүлүгү, өзүнө таандык табигый жана экономикалык шарты, табигый калыптанган өндүрүштүк адистешүүсү менен мүнөздөлгөн эл чарбасынын аймактык бөлүнүшү, к. Экономикалык райондоштуруу.
Метеорологиялык станция
Метеорологиялык станция – атмосферага жана жер бетине үзгүлтүксүз байкоо жүргүзүп туруучу илимий мекеме. Негизинен метеорологиялык элементтерди, ар кандай кубулуштардын белгилеринин бир убакта өзгөрүшүн (башталышын, бүтүшүн, аракетин) изилдейт. Биринчи станция 18-кылымда ишке киргизилген. Петербургда Башкы физикалык обсерватория ачылгандан кийин (1849) Метеорологиялык станциялар бирдиктүү жетекчиликке ээ болгон. Байкоо жүргүзүүнүн жалпы программасы түзүлгөн. Станциянын курамына метеорологиялык аянтча (термометри, гидрометри бар психрометр будкасы, шамалдын ылдамдыгын, багытын, күчүн өлчөөчү аспап, жаан-чачын өлчөгүч жана топурак термометри ж. б.), кызмат үйү (барометр, көчүрмө аспаптар, маалымат жыйынтыктоо бөлүмү бар) кирген. Байкоо жүргүзүү иштери атайын программа боюнча 3 же 6 саатта, кээде саат сайын, 10 мүнөттүн ичинде жүргүзүлүп турат. Маалыматтар шарттуу белгилер (код) менен сандык маалымат түрүндө тийиштүү жерге (аба ырайы бюросуна, авиаметеостанцияга) жиберилет. Станциядан алынган маалыматтар аба ырайы боюнча прогноз түзүүдө колдонулат.
Ньютон (Нү-Гэмпшир)
Ньютон (Нү-Гэмпшир) (Newton) — Нү-Гэмпшир штатынын Роккингэм округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4603 киши. Болжолдуу аянты - 26.1 км². FIPS коду — 33-52900.
Швизау
Швизау (Schwiesau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 369 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 14,50 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 475. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Фукс.
Фипа (эл)
Фипа (вафипа) — Танзанияда, Замбияда жана Малавиде жашаган банту эли.
Жалпы саны 590 миң адам, анын ичинде:
Танзанияда 270 миң адам; Замбияда 210 миң адам; Малавиде 110 миң адам.
Тил
Фипа тили банту уясына кирет.
Дин
Калктын көпчүлүгү жергиликтүү ишенимдерди карманышат. Ошондой эле христиандар да бар.
Чарбалык иштер
Негизги салттуу кесип — кол менен иштетилген тропикалык жер чарбасы (таруу, маниок, батат, жүгөрү, ашкабак, жер жаңгак, буурчак өсүмдүктөр). Эркектер плантацияларда (кофе, банан) эмгектенишет.
Кол өнөрчүлүк
Салттуу кол өнөрчүлүк — жыгачтан эмеректерди, беткаптарды жана башка буюмдарды жасоо.
Тамак-аш
Таруудан жана соргодон жасалган ботколорду жана сорполорду, токочторду ачуу татымаалдар менен, балыктарды (көл жээгиндеги аймактарда) жешет. Тамыр жашылчаларды (маниок, ямс, батат) жана банан куурулган жана кайнатылган бойдон жешет. Пальманын жана банандын ширесинен пиво жасалат.
Салттуу кийим (белдемчи) иштегенде гана колдонулат.
Турак жай
Үйлөрү тегерек, дубалдары сокмо (ичке бутактардан жана чоподон), чатыры конус формасында.
Коом
Патрилатералдык кландык топтор. Үй-бүлөлөр кичине, патрилокалдык. Башчылык.
Маданият
Метеорологиялык элементтер
Метеорологиялык элементтер – атмосферада пайда болуучу кубулуштар. Буга абанын температурасы, басымы, нымдуулугу, шамалдын багыты, күчү, ылдамдыгы, булут, жаан-чачын, атмосферанын тунуктугу, жер кыртышынын, суунун үстүнкү бетинин температурасы, Күн радиациясы, Жер менен атмосферанын узун толкундуу нурланышы, аба ырайынын өзгөрүшү, чагылган, бороон ж. б. кирет. Мындай элементтердин өзгөрүп турушу атмосфера процесстердин натыйжасы болуп эсептелет. Аба ырайы менен климатты аныктайт. Метеорологиялык, аэрол. приборлор менен байкоо жүргүзүлөт.
Фипа (эл)
Фипа элинде ар түрдүү музыкалык аспаптар (кылдар, үйлөмө, ксилофондор, барабандар ж.б.) бар.
Булактар
Фипа тили
Жумуру таш
Жумуру таш, кой таш – жылмаланган, жумуру формадагы тоотек сыныктары.
Диаметри 10 смден 10мге чейин болот. Суу агымынын, мөңгүнүн аракетинен жылмаланат. Аллювий жана мөңгү чөгүндүлөрүндө кездешет. Кыргыздар төөташ, санташ деп да аташат.
Реннертсхофен
Реннертсхофен (Rennertshofen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Нойбург-Шробенхаузен районуна кирет.
Калкы - 4783 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 93,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 85 153. Муниципалитеттин башчысы — Эрнст Геберт.
Ашкашла (Благовещен району, Башкыртстан)
Ашкашла — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Ильино-Полян айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 29 киши. Почта индекси — 453447, ОКАТО коду — 80215825003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бенхам (Кентукки)
Бенхам (Кентукки) (Benham) — Кентукки штатынын Харлан округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 599 киши. Болжолдуу аянты - 1.0 км². FIPS коду — 21-05662.
Метис
Метис, аргын (французча metis – аргын) – эки башка улуттун же расанын өкүлдөрүнүн никелешүүсүнөн чыккан тукум. Метис антропологиялык жактан аралашкан расалар ортосундагы аралык топко кирет. Америкада ак жана индей жубайлардын тукуму метис деп аталат.
Метр
Метр (metrtō – өлчөймүн, ченеймин) – татаал сөздөрдүн өлчөгүч приборлорду (мисалы, барометр, термометр), метр системасындагы узундук өлчөмүн (мисалы, километр, сантиметр) туюндуруучу бөлүгү.
Мартин
Мартин (Martin) — Мичиган штатынын Allegan округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 435 киши. Болжолдуу аянты - 2.3 км². FIPS коду — 26-51980.
Соутхэвен (Миссисипи)
Соутхэвен (Миссисипи) (Southaven) — Миссисипи штатынын Дэсото (DeSoto) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 48 982 киши. Болжолдуу аянты - 88.0 км². FIPS коду — 28-69280.
Грос-Дратов
Грос-Дратов (Groß Dratow) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Мүриц районуна кирет.
Калкы - 355 киши(2013-ж.). . Аянты - 25,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 56 015. Муниципалитеттин башчысы — Вальтер Шрайтер.
Вуди Харрелсон
Вудроу Трейси "Вуди" Харрелсон  (Woody Harrelson;1961-жылы, 23-июлда туулган)  америкалык актер, активист жана драматург. Ал эки жолу "Оскар" сыйлыгына көрсөтүлгөн жана "Эмми" сыйлыгына сегиз жолу көрсөтүлүп, бир жолу жеңип алган. Харрелсон 1985-жылы "Чирс" (анг. Cheers) комедиялуу сериалында бартендер - Вуди Бойддун ролу менен кеңири таанымал. Ошондой эле бул ролу үчүн ал беш жолу "Эмми" сыйлыгына көрсөтүлгөн (бир сыйлык жеңген). Анын дагы башка көрүнүктүү ролдору " Ак терилүү адамдар секире алышпайт" (анг. White Men Can't Jump) тасмасында баскетбол шумпайы Билли Хойленин ролун, "Баштоочу" (анг. Kingpin) тасмасында бир колдуу боулиң оюнчусу - Рой Мунсондун ролун, "Ачкачылык оюндары" (анг. The Hunger Games) чыгарылыштарында Хэймич Абернатинин ролун камтыйт. Ошондой эле ал "Ковбой стили" (анг. The Cowboy Way), "Зомбилер өлкөсү" (анг. Zombieland), "Табигый киллерлер" (анг. Natural Born Killers), "Элдер Ларри Флинтке каршы" (анг. The People vs. Larry Flynt), "Прерия үй коштоочусу" (анг. A Prairie Home Companion), жана "Эми сен мени көрүп жатасың" (анг. Now You See Me) тасмаларында тартылган. Ал "Маймылдар планетасы" (анг. Planet of the Apes) тасмасында согуш учурунда Колонелдин ролун аткарат..
Ал эми "Элдер Ларри Флинтке каршы" жана "Жөнөтүлгөн адам" (анг. Messenger) тасмаларындагы ролдору үчүн ал "Оскар" сыйлыгынын "Эң мыкты актер" жана "Экинчи пландагы эң мыкты актер" наамдарына көрсөтүлгөн. 2014-жылы HBO телеканалындагы "Чыныгы детектив" (анг. True detective) сериалынын биринчи сезонунда детектив Мартин Харттын ролун аткарган. Бул сериалдагы ролу үчүн Макконохи менен биргеликте "Primetime Emmy Award" сыйлыгынын драма категориясындагы " Эң мыкты баш каарман" наамына көрсөтүлгөн.
Кызыл аткулак
Кызыл аткулак (Шавель конский), (Rumex acetosa, L. 1753) - эки жылдык чөп. Бакчаларда, арыктын бойлорунда, бак ичинде жер тандабай өсөт. Гүлү тикенектүү, кабырчыктап жарып чыгат. Уругу тоголок, кара.
Элдик медицинада мурдатан эле тамыры менен уругун дары катары пайдаланып келген. Подагра жана чыйканга, ириндүү жараларга, кант диабетине, бөйрөктүн ташын түшүрүүгө, сары ооруга, өнөкөт гастритке жана көк жөтөлгө пайдаланылат. Тамырын гүлдөп турганда казып алып, көлөкөдө кургатып, майдалап, 0,5 л сууга бир аш кашык кошуп, 10-15 мүнөт кайнатып, муздай электе бир аш кашык бал кошуп аралаштырып, бир түн тундуруп коюп анан сүзөт, ага 300 г жалбыздын тунмасын (мята перечная), 30 г алманын ачык суусу кошулат. Муну ашказан, кызыл өңгөч, ичеги жараларын айыктыруу үчүн күнүгө тамактанаардан жарым саат мурда 30 гдан 3 маал үч ай, 0,5 кг балга 100 г аралаштырып, күнүгө бир чай кашыктан 3 жолу бөйрөк, простатит, боор, өт, көк боор, табарсык, ашказан бези ооруганда бир ай жылуу суу менен ичилет. Ооздогу чыккан жагымсыз жытты жоготот.
Аткулактын даны турган чанакты ошол бойдон кургатып, жанчат. Анын бир аш кашыгын 0,5 л аракка кошуп, 3 күн караңгы жерге коюп ачытат. Сүзүп, фарфор идишке куюп, оозун бекем бекитип, салкын жерде сактайт.
Бул тунма менен жатынга суук тийгенде тампон кылып колдонуп, боюна бүтпөгөн (төрөбөгөн) аялдарды дарыласа болот. Күн сайын бир аш кашыгына бир аз суу кошуп 3 маал 10 күн үзгүлтүксүз ичилет. Жатындын кан жүрүүчү түтүкчөлөрүнүн жолдорун ачып, энелик бездердин иштөө жөндөмдүүлүгүн жакшыртат.
Хаферла
Хаферла (Haverlah) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Вольфенбюттель районуна кирет.
Калкы - 1587 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 16,84 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 58 016. Муниципалитеттин башчысы — Герд Миликки.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Дайзендорф
Дайзендорф (Daisendorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Тюбинген административдик округуна карайт. Боден көлі районуна кирет.
Калкы - 1576 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 35 010. Мэр — Хельмут Кезер.
Жылуу агым
Жылуу агым – белгилүү кеңдиктеги океандын ошол бөлүгүндө суунун температурасынан жылуураак болгон деңиз агымы.
Адатта, төмөнкү кеңдиктеринен жогору кеңдиктерди карай агат. Жылуу агымдар буулануунун өлчөмү өтө жогору болгон океан бөлүгүнөн келгиндиктен суусунун туздуулугу жогору болот (мис., Гольфстрим, Куросио). Арктика, Антарктика тараптан келген муздак жээк агымдарына жылуу деңиз агымдары. беттешкенде, ылдамдыгы күчөйт.
Метрика (метр дегенден)
Метрика (метр дегенден) – 1) адабият теориясынын бир бөлүмү; тигил же бул улуттук тилдин фонетикалык түзүлүшүнө байланыштуу калыптанган айрым ыр системасын жана ыр түзүлүшүнүн жалпы закондорун изилдейт. Метриканын объектисине ыр формасын, уйкашты (рифманы) жана композициялык түзүлүштү изилдөө да кирет; 2) ыр түзүлүшүн белгилөөчү эрежелердин жыйындысы.
Логодова Виска
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
Лемба (эл)
Лемба — Түштүк Африкада (Зимбабве жана ТАР) жашаган эл. Саны 70 миң адам. Тили банту уясына кирет. Англис тили кеңири таралган.
Диний ишенимдер жана ырым-жырымдар (монотеизм, ишемби күндөрдү өткөрүү, сүннөткө отургузуу, мүрзө таштарында Давид жылдызы, элди 12 урууга бөлүү, чочко этине тыюу салуу) бүгүнкү күндө алардын көбү расмий түрдө христиан жана мусулмандар деп эсептелгенине карабастан, иудаизмге абдан жакын. Лемба оозеки салтына ылайык, алардын ата-бабалары 2500 жыл мурун Иудеядан Йеменге, андан кийин Африкага көчүп келген.