cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гераклид Понтийский
Анын көз карашына атомисттик тенденция мүнөздүү. Ал атомдор өзүнчө бир дүйнөлүк акыл – «нус» аркылуу калыптанат деп божомолдогон. Жанды ал атомисттик рухта түшүнгөн, бирде пифагориялык таасир сезилген. Астрономияда гелиоцентристтик тенденция, ал эми анын музыкалык теорияларында Аристотелдин таасири байкалган.
Гераклиддин көптөгөн эмгектери сакталбай калган.
Контрактациялык келишим
Контрактациялык келишим – соода-сатык жүргүзүү боюнча келишимдердин өзгөчө түрлөрүнүн бири. К. к. боюнча айылчарба азык-түлүктөрүн өндүрүүчү өзү өндүргөн айылчарба азык-түлүктөрүн – даярдоочуга – аларды сатуу же кайра иштетүү үчүн сатып алуучу адамга тапшырууга милдеттенет. К. к. боюнча мамилелерге карата алып келип тапшыруу келишимдеринин жалпы эрежелери, а тийиштүү учурларда – мамлекеттик керектөөлөр үчүн алып келип берүү жаатындагы эрежелер колдонулат.
Барскан, Барсхан
Барскан, Барсхан – орто кылымдагы (8–13-кылымдар) шаар. Ысык-Көлдүн түштүгүнөн орун алган. Шаар аркылуу Улуу жибек жолунун бир тармагы өтүп, Чыгыш менен Батышты байланыштырган түйүн болуп, түргөш, карлук, караханий жана кидан мамлекеттеринин саясий, экономикалык жана маданий турмушунда маанилүү роль ойногон. 9–13-кылымдагы мусулман жазма даректеринде эскерилет. Барсканда туулган улуу түрк окумуштуусу Махмуд Кашкаринин «Диван лугат ат-түрк» эмгегиндеги дүйнөнүн тегерек картасына Барскан шаарында түшүргөн. Моңголдордун жапырыгынан талкаланган.
Корейлер
Корейлер [өздөрүн Корей Республикасында хангук-сарам; Корей Элдик Демократия Республикасында (КЭДР) чосон сарам; мурунку Советтер Союзунда жашагандар корё сарам деп аташат) — эл, Корея Республикасынын (46,9 млн) жана КЭДРдин (23,7 млн) негизги калкы. Жалпы саны 78 млн киши, анын ичинде Кытайда 1,9 млн, Японияда 700 миң, АКШда 1,5 млн, Өзбекстанда 250 миң, Россия Федерациясында 148,6 миң, Казакстанда 99,7 миң, Кыргызстанда 19 миң, Тажикстанда 14 миң (2008). Корей тилинде сүйлөшөт. Чыгыш Азиядагы байыркы элдердин тукумдарынан. Корейлердин этностук негизин палеоазиат, протоалтай жана австронезия уруулары түзгөн. 10—14-кылымдарда эл болуп калыптанган. Корейлер дыйканчылык, мал чарбачылык, жибекчилик жана балык кармоочулук менен кесиптенип, дубалы жыгачтан салынып, ылай менен шыбалган үйлөрдө жашашкан. Үйдүн ичи корей тибинде салынган ондоль (мештин мору полдун алдына салынгандыктан, жылуу полго укташат) аркылуу жылыйт. Бул система көп кабаттуу үйлөрдө да колдонулат. Эркектери ак түстүү шым, көйнөк, улгайгандары кышкысын мех чыптама же узун халат (трумаги), аялдар узун жеңдүү, кыска чыптама (чогори), кенен тигилген ыштан жана юбка (чхима), ошондой эле европа стилинде кийимдерди кийип, кур курчанат. Тамак-ашы негизинен тузсуз, бууга бышкан күрүч, ачуу татымалдар, эт (чочко, кээде ит), балык, туздалган жашылчалар. Күрүчтөн жасалган аракты жылытып ичишет.
Трагикомедия
Трагикомедия — өз ичине трагедия менен комедиянын белгилерин камтуучу драмалык чыгармалар.
Кадрек (Краснокам району, Башкыртстан)
Кадрек — Башкыртстандын Краснокам районундагы айыл, Раздольев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 123 киши. Почта индекси — 452935, ОКАТО коду — 80237843003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Контракттык аймак (лицензиялык аянт)
Контракттык аймак (лицензиялык аянт) – кен-байлыктар жөнүндө КР мыйзамдары боюнча мунайгаз же башка тармактагы лицензиатка анын чектеринде өз ишмердигин ишке ашырууга укук берилген жер жана тоо менен бөлүнүп чектелген аянт.
Аңкилдек
Шарты
Оюнчулардын саны  5—10киши.
Оюн талаада өткөрүлөт.
Оюнда колдонуучу аспаптар! 1 метрдей келген таяктар,
Системадан тышкары бирдиктер
Системадан тышкары бирдиктер - физикалык чондуктардын эч бир бирдиктер системасына кирбеген бирдиктери.
Аңкилдек
Оюнга даярдануу
Оюнчулар колдоруна таяктарын алышып, бир катар болуп турушуп, оюндун шарты жана кезеги тууралу сүйлөшүп алышат.
Системадан тышкары бирдиктер
Ченөөнүн ар кандай тармагындагы Системадан тышкары бирдиктер бирдиктер системасынын түзүлүшүнө байланышсыз тандалып алынган. Ал экиге бөлүнөт: көз карандысыз (башка бирдиктердин жардамысыз аныкталуучу) жана башка бирдиктер аркылуу аныкталып, каалагандай алчу учу бирдиктер.
Аңкилдек
Оюндун баяны
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден катардан чыгышып, колдорундагы таяктардын бир учунан, экинчи учуна ыргып-секирип дөңгөлөк сыяктуу тегеретип ыргытышууга аракеттенишет, Оюнчулардын аракети кезектери менен 2—10 жолу кайталанышы мүмкүн. Таягын алыстыкка дөңгөлөтүп ыргыткан оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.
Системадан тышкары бирдиктер
Биринчиге, мисалы, Цельсий градусу (нормалдуу атмосфера басымындагы суунун кайноо жана муздун эрүү температурасынын ортосундагы аралыктын 0,01 бөлүгү), толук бурч (айлануу) ж. б., экинчисине, мисалы, кубат бирдиги - ат кучу (735,499 вт), басым бирдиги-тех. атмосфера (1 кек/см2), бар (105 н/м2) ж. б. кирет. Системадан тышкары бирдиктерди колдонуу негизинен ыңгайсыз, анткени аларды эсептөөдө көп убакыт сарпталып, ката кетуү мүмкүнчулүгү коөөйөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Аңкилдек
Оюндун эрежеси
Таяктар ыргытылып жатканда, талаада турууга, бир бирине тоскоолдук кылууга болбойт.
Оюнга методикалык көрсөтмө. Таяктардын узундугу бирдей, оюн эл жашаган жерден башка жерде өткөрүлүшү керек.
Оюндун педагогикалык мааниси
Оюнда күч тарбияланат, таяктарды ыргытуунун ыкмаларын, кыймылдарды так аткарууга, тартипти сактоого үйрөтөт»
Кыргыздарда мейман чакыруу жана мейманга баруу
Кыргыздарда мейман чакыруу жана мейманга баруу
Будённый Семён Михайлович
Будённый Семён Михайлович [13. (25). 4. 1883, азыркы Ростов областы, Пролетарск району, Козюрин хутору – 26. 10. 1973, Москва] – советтик аскер жана мамлекеттик ишмер, Граждандык согуштун Баатыры, Советтер Союзунун Маршалы (1935), Советтер Союзунун 3 жолку Баатыры (1958, 1963, 1968). Орус-япон согушунда (1904–05), 1-дүйнөлүк согушта көрсөткөн эрдиги үчүн 4 жолу Георгий крести менен сыйланган. 1919-ж. июнда Будённыйдын командачылыгы менен атчандар корпусу түзүлүп, 1-атчандар армиясына айланат. Бул армия Граждандык согушта Деникин, Пилсудский жана Врангелдин аскерлерин талкалоодо зор роль ойногон. 1921–23-ж. Революциячыл аскер советинин мүчөсү, Түндүк Кавказ аскер округунун командачысына орунбасар. Жылкы заводдорун уюштурууда, башкарууда көп иштеп, натыйжада жылкынын жаңы породалары чыгарылган. 1923-жылдан Будённый Кызыл Армиянын Баш командачысынын атчан аскер боюнча жардамчысы, СССР революциячыл аскер советинин мүчөсү. 1932-ж. М. В. Фрунзе атындагы Аскер академиясын бүтүргөн. 1937-жылдан Москва аскер округунун командачысы, СССР коргоо эл комиссариатынын Башкы аскер советинин мүчөсү, коргоо эл комиссарынын орун басары. Улуу Ата Мекендик согуш мезгилинде Жогорку Башкы командованиенин Ставкасынын курамында, Ставканын резерв армияларынын аскер топторунун командачысы жана бир катар фронттун командачысы. 1943-ж. январдан Советтик Армиянын атчан аскерлеринин командачысы жана СССР Куралдуу Күчтөр министрлигинин Жогорку аскердик советинин мүчөсү; 1947–53-ж. айыл чарба министринин жылкы чарбасы боюнча орун басары, 1953–54-ж. атчан аскер инспектору болгон. Жети Ленин, 6 Кызыл Туу, 1-даражадагы Суворов жана башка ордендер менен сыйланган. Эмгектери: Пройдённый путь. Кн. 1–3. М., 1959–73.
Кыргыздарда мейман чакыруу жана мейманга баруу
Мейман чакыруу жана мейманга баруу
Асыл мейман, жан досум, тоо арасында чыйыр жол тандап бастырган бейтааныш жолоочу белемсиң, тизгиниңди бери бура тарт. Баамымда, биздин Ата Журтка назарың түшкөн адам көрүнөсүң. Андай дити жакшы адамга жүрөгүм кайыл, колум март, сөзүм таттуу. Атыңан түшүп, төрүмө өт, сыйымды көр. Кеп салайын, аярла.
Кыргыздын меймандостугу жөнүндө байыртан келаткан уламышты уккан белең?
Үй ээсинин жалгыз уулу өлүм алдында жаткан. Муну меймандар алдын ала билишкен эмес. Үй ээси капыстан келген меймандарга сыр билгизбей, башка ак өргөгө мейман тосуп, мурдагысындай жадырап-жайнап, каадалуу нуска кебин айтып, комузун чертип отурду. Меймандардын бирөө сырттагы башка боз үйдөгү кыйналган үнгө кулагын төшөп суроо салды:
- Кишинин онтогону угулабы? Ким бу?
- Мал го…, – деп жооп берди мейман тоскон үйдүн ээси. Бир оокумда, казан чыгарарга келгенде үйдүн ээси боз үйгө аста кирип, уулунун а дүйнөгө узап кеткенин көрдү.
Үй ээсинин жүрөгү муң-зарга батса да, «меймандарымдын күлкүсү качпасын, ыраазычылыкта кетишсин үйдөн»-деп ичине сыр катты. Меймандар жадырап-жайнап кыргызга ыраазы болушту.
- Эми комузуңду бир чертип кой, угалы да кайталы, — дешти меймандар.
Үй ээси кереге башындагы комузун алып, чертип кирди. Бу саам комуз ботодой боздоду белем. Комузду тыңшаган меймандар карабашын жоктоону угушту. Эми эле шаттыкка баткан үй ээсинин жүрөгүн кайгы чалганын меймандар сезип калышты. Аттиңай, ошондо комуз муңун уккан куштар түндүккө отура калып, безенген дешет. Дарак баштары жерге ийилип таазим кылган дешет…
Каада-салтты билген меймандар да сыр бербей, мейман ишаратынан жазбай, үй ээси менен коштошуп, жолго аттанышкан. Меймандар желе тартып узап баратышып, кайрадан аттарынын баштарын шарт бурушуп, баягы аза күткөн кыргыздын үйүнө бу саамында өкүрүп түшүшкөн экен.
Көрдүңбү, замандаш, мында кайгылуу күүнүн баяны эмес, мейман күткөн кыргыздын достук адилдигине, кайгыга чыдаган эрдигине сыймыктанып айтып жатам. Кыргыз салты – мейманына сый-урматын аянбай, жүрөгүндөгү сырын ачып берет. Кыргыз эли мейманын ыйык деп сезген, бир сындырым нанын өзү жебей, мейманына сактаган.
Кыргыз – пейли кенен, меймандос эл. Үйүнө мейман келсе жадырап – жайнап тосуп, колунда бар берекесин дасторконунан көрсөтүшкөн. Үй ээсинин ак ниети, ак пейилден салынган дасторконуна (азбы-көпбү) келген меймандын каниет кылышы анын маданияттуулугун билдирет. Алдын ала чакырылган конок үчүн үй ээси алдын ала кам көрөт.
Мейманга баргандын да өзүнчө маданияты бар. Дасторкон үстүндө адеп сактап, биринчи кезекте өзүн, айлана-чөйрөдөгүлөрдү, үй ээсин ыңгайсыз абалга калтырбоо зарыл.
Конокко чакырбасын сени кимдер, Адеп күтүп, тамакты даамдай көр. Улуу болсо өзүңдөн – эзелки адат, Ашка колду кичүүлөр кийин салат. Бирөөнүн алдындагы тамакты алба, Өз жактан ал, өзүңдү жакшы карма. Оозуңа салганыңды шашпай чайна, Ысык ашты үйлөбө, жаман анда. Тамакты жеген сайын мактап алгын, Үй ээсинде кубаныч, сүйүнүч калсын. Жол-жосуну дүйнөнүн мына ушундай, Эстей жүр эл ичинде унуткарбай.
Колго суу куюу-үйгө келген конокко көрсөтүлгөн сыйдын бири. Көбүнчө эркек балдар колго суу куят. Суулукту сол ийинге илип, чылапчынды четинен кармап, жылымык суусу бар кумганды, же чайнекти оң колго кармап, эт жээрде солдон оңду көздөй колго бөлүп-бөлүп чачыратпай куюушу зарыл. Ошондо колун жууп жаткан адам:«Тилегиңди берсин», «бар бол», «өмүрлүү бол», «ойлогон оюңа, тилеген максатыңа жет!» деген сыяктуу баталарын берет.
Эт желип, бата тиленип бүткөндөн соң ыкчамдатылган (кол күйбөгөндөй) суу оңдон солго (аяк өйдө) куюлат.
Балага суу куйдуруу – салт. Анда конокту сыйлоо адеби жатат.
Бата алуу- эл ичинде кадыр-барктуу, отуруп-турганы нарктуу, айткандары эм, улуу-кичүүлөргө дем, урмат-сыйы бирдей, жекече касиет жылоологон карыя-байбичелерге атайын жолдук менен баруу. Бата алуу – балалуу болууга, алыс сапарга аттанууда, сапардан аман-эсен кайтууда, ойлогон оюна, тилеген максатына жетүүгө кылган аракет.
Улууларды кастарлап, сый тамактар менен даам сыздыруу бул – бата алуу болуп саналат Бата даам таткандан кийин ыраазычылык менен берилет.
Бата тилеген келин-кесектер абалы жүгүнүп, улууларга баш ийип, таазим кылышат. Бата аларда туруп эки колдорун бооруна алышат.
- «Оо-мийин, алдыңды бала, артыңды мал бассын. Алганың менен тең кары. Кудай менин жашымды берсин. Пайгамбар-сабаалар колдосун!» – деп бата беришет.
Кийин «Анын батасы тийген», «Тегин кишиден бата албаган», «Батадан жаралган бала»… өңдүү сөздөр бара-бара уламышка айланат. Ушундан улам кан Кошойдун, кан Бакайдын жайган алакандары, алкаган сөздөрү тегин чыккан эмес деп айта алабыз
Сүлүктү
Сүлүктү — Кыргызстандын түштүгүндөгү Баткен облусуна караштуу шаар.
География
Сүлүктү шаары Түркстан тоо кыркасынын түндүк (тескей) тарабында дениз денгээлинен 1380 метр бийиктикте жайгашкан. Ал Баткен облусунун борбору Баткен шаарынан 150 чакырымдай батышыраакта жайгашкан. Кыргызстандын ордо шаары Бишкектен 950 чакырымдай түштүк-батышта орун алган.
Шаар Сүлүктү темир жол тармагына кошулган. Ал Тажикстандын Пролетарск бекетине да жалгашат. Бул темир жолунун 9 чакырымдайы Тажикстандын аймагында, ал эми калган 38 чакырымы Кыргызстандын аймагында жайгашкан. Сүлүктү шаарынын аймагында үч бекет (Товардык, Макаевка, Чыгыш - Восточная) жайгашкан. Азыркы күнд бул темир жол тармагы иштебейт.
Климаты
Сүлүктү шаарынын климаты мелүүн келет. Кышкы мезгили анча узак эмес, жаз жана күз мезгилдери акыркы он жылда жаанчыл болуп калды, ал эми жайкы мезгил болсо - кургак жана ысык.
Сүлүктү шаарынын жетекчилиги
Сүлүктү шаарынын азыркы учурда мэр - Абдиназаров Рахман Эрматович 2017-жылдан тарта
Өнөр жайы
Сүлүктү аймагы эзелтеден көмүр казуу жайы катары маалым. Ал эми 1868-жылдан тартып көмүр кеңири масштабда өндүрүлө баштаган.
Калкы
2009-жылга карата Сүлүктү шаарында 20, 7 миң тургун жашайт. Калк саны ага чейин (Совет доорунда) алда канча көп болчу. Негизги калк - кыргыздар жана өзбектер. Алардан тышкары орустар, тажиктер, татарлар, айрым кавказдык этностор, украиндер, сыгандар, лөлүлөр, немистер жана башка этностордун өкүлдөрү.
Повалиха дарыясы (приток Журы)
Повалиха — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Жура дарыясынын сол жээгинен 60 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Кызыл-Ордо, Кара-Суу району
Кызыл-Ордо (Кызыл-Ордо) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Суу районундагы айыл. Катта-Талдык айыл округу составына кирет.
Повалиха дарыясы (приток Журы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Кызыл-Ордо, Кара-Суу району
Калкы
Калкы - 1 258 киши.
Повалиха дарыясы (приток Журы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Боордун циррозу
Дарты аныктоо
Белгилери оорунун формасына, стадиясына жараша ар кандай болот; көп жылдар бою оору кишиге сезилбейт, текшергенде гана боордун катуу тартып чоңоюшу жана башка байкалат. Дарт күчөгөн кезде оорулуунун алы кетип, арыктайт, денеси ысыйт жана саргаят, ич көңдөйүнө суу толгондуктан ич чоңоёт. Анын өтө оор кабылдоолорунда кызыл өңгөч менен карын веналарынан кан агат, эстен танат.
Дарылоо
Боор циррозун дарылоо узакка созулат, күчөп кармаган кезде сөзсүз ооруканада дарылануу зарыл. Догдур сунуш кылган дары-дармек менен катар майы жана тузу аз, витаминдүү тамак ичүү зор мааниге ээ. Сүт азыктарын, кайнап бышкан эт, балык, жашылча-жемиштер, ширелер сунуш кылышат. Оору күчөгөн кезде оорулууга тынч шарт түзүү керек. Боор циррозун алдын алууга вирустуу гепатиттен сактануу, туура тамактануу, алкоголь ичимдиктерин ичпөө, оор ооруларын өз убагында туура дарылоо зарыл.
2018 футбол боюнча дүйнө чемпиондугу. A тайпасы
Оюн № 1. Орусия — Сауд Арабиясы
Дарбазачылар: Игорь Акинфеев ("ЦСКА", Москва), Андрей Лунев ("Зенит", Санкт-Петербург), Владимир Габулов ("Брюгге", Бельгия); Коргоочулар: Владимир Гранат, Федор Кудряшов ("Рубин", Казань), Марио Фернандес, Сергей Игнашевич ("ЦСКА", Москва), Илья Кутепов ("Спартак", Москва), Андрей Семёнов ("Ахмат", Грозный), Игорь Смольников ("Зенит", Санкт-Петербург); Жарым коргоочулар: Алан Дзагоев, Александр Головин ("ЦСКА", Москва), Александр Самедов, Роман Зобнин ("Спартак", Москва), Юрий Жирков, Александр Ерохин, Далер Кузяев ("Зенит", Санкт-Петербург), Денис Черышев ("Вильярреал", Испания), Юрий Газинский ("Краснодар"), Антон Миранчук ("Локомотив", Москва). Чабуулчулар: Федор Смолов ("Краснодар"), Артем Дзюба ("Арсенал", Тула), Алексей Миранчук ("Локомотив", Москва); Башкы машыктыруучу: Станислав Черчесов (Орусия).
Дарбазачылар: Мохаммед Аль-Овайс ("Аль-Ахли Жидда"), Абдулла Аль-Майюф ("Аль-Хиляль"), Яссер Аль-Мосайлем ("Аль-Ахли"); Коргоочулар: Мансур Аль-Харби, Мотаз Хавсави ("Аль-Ахли"), Яссер Аль-Шахрани, Осама Хавсави, Али Аль-Булаихи, Мохаммед Аль-Бурайк ("Аль-Хиляль"), Омар Хавсави ("Аль-Наср"); Жарым коргоочулар: Абдулмалек Аль-Хаибри, Салман Аль-Фараж, Абдула Отаиф ( "Аль-Хиляль"), Тайсир Аль-Жасси ("Аль-Ахли"), Хаттан Бахебри, Абдулла Аль-Хайбаи, Хусейн Аль-Мафхави, Мохамед Кано ("Аль-Шабаб"), Салем Аль-Досари ("Вильяррреал", Испания), Яхья Аль-Шери ("Леганес", Испания); Чабуулчулар: Мохаммад Ас-Сахлави ("Аль-Наср"), Мохаммад Ассери ("Аль-Ахли"), Фахад Аль-Муваллад ("Леванте", Испания). Башкы машыктыруучу: Хуан Антонио Пицци (Испания).
Буй
Буй (голландча – boei) – деңиз, көл жана дарыяларда кеме өтүүчү жерлердеги кооптуу (тайыздыкты, суу алдындагы чоң таштарды жана башка) жерлерди белгилөөдө коюлган, белгилүү формадагы жана түстөгү калкыма белги. Жарык берүүчү, үн же радиосигнал берүүчү түзүлүштө болушу мүмкүн. Радиогидроакустикалык буй. (радиобуй) маалыматты автоматтык түрдө чогултуп, аны кабыл алуучу станцияга берүүчү калкыма каражат. Океанографиялык жана навигациялык байкоо жүргүзүүдө, суу алдындагы кемени табууда да колдонулат. Алгачкы радио буй 1945-жылдан, башкача айтканда суу алдындагы атомдук кеме жасалгандан тартып пайда болгон. Радио буй самолёт, вертолёттон жана кемеден топ-тобу менен түшүрүлүп, туюкталган тоскоолдуктар түзүлөт же орнотулат. Ал пассивдүү жана активдүү, багытталган жана багытталбаган болуп айырмаланат. Анын суу алдындагы кемени табуу аралыгы буйдун гидроакустикалык түзүлүшүнө, суу чөйрөсүнө, суу алдындагы кеменин түзүлүшүнө жараша болуп, бир нече жүз мден бир нече кмге жетет.
Rede Globo
Rede Globo (ырасмый аталыштары — Rede Globo de Televisão) — Grupo Globo компаниясына таандык Бразилиянын телеканалы. Аны Роберто Мариньо 1965-жылы 26-апрелде негиздеген.
Бостон, Ноокен району
Бостон Жалал-Абад облусунун Ноокен районундагы кыштак. Момбеков атындагы айыл өкмөтүнө караштуу. Райондун борбору Масы кыштагынан 18 км батыш тарапта. Жалал-Абад темиржол бекетинен 66 км. Бишкек Ош автомобиль жолунун боюнда, деңиз деңгээлинен 640 м бийиктикте жайгашкан. 1896-ж. орношкон. Калкы 1616 (2009); негизинен пахтачылыкта, дан эгиндерин өстүрүүдө эмгектенет. Май чыгаруучу 2 жана пахта тазалоочу заводдор, акжуаз, 3 тегирмен, автомобилге май куюучу станция, 6 дыйкан чарбасы, 4 жеке чарба, дүкөндөр иштейт. Кыштакта Социалисттик Эмгектин Баатыры М. Акчабаев туулган.
Калкы
Калкы - 1 616 киши.
Саясаттагы биополярдуулук
Саясаттагы биополярдуулук - «күчтөрдүн балансы» тутумунун варианттарынын бири, ал анын бирдигинин бардык түзүүчүлөрү күчтү же анын эң маанилүү өлчөмдөрүн (мис., ядролук курал) монополиялаштыра турган эки негизги күч борборлоруна (полюстарга) бириккендиги менен айырмаланат.
Варшава келишиминин уюмунун ишмердигинин кыскарышы жана СССРдин чындап кыйрашы менен Б-тун мурдагы схемасы өз маанисин жоготту.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Есто-Вис
Есто-Вис — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ния-Ю дарыясынын оң жээгинен 15 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кошой
Кошой — «Манас» эпостогу негизги оң каармандардын бири, элдин башын кошуп туура жолго баштаган терең акылман карыя жана өз элинде да, душмандын ичинде да теңдеши жок балбан, баатыр адам. Ал жигердүү кол башчылыгы менен да, жекече баатырдыгы менен да башкалардан өзгөчөлөнүп турат. Кытай кандары кыргыздарды чаап, «бирин айдап Эренге, бирин айдап көз көрбөгөн тереңге» туш-тушка таратканда жалгыз гана К. душманга бой бербей, Чеч-Дөбөнү жердеп калып, «Жети өзөндөй кайран жер, Эби менен жер кылып, Жети өзөндө кыргызды, Эптеп жүрүп эл кылып, Кулаалы жыйып куш кылган, Курама жыйып журт кылган» (Саякбай Каралаев, 1. 111) баатыр кол башчы. Алтайга сүрүлгөн кыргыздардын Манастын башчылыгы астында ата конушу Ала-Тоого кайрылып көчүп келишинде мурдатан ошол аймакта жашап, орун-очок алган, белге таңуу бек айбат баатыр катары негизги таяныч болот. Ошондой эле Манаска чейин эле ата журтту баскынчы душмандан бошотууга өз алдынча кыйла ийгиликтүү аракет кылган баатыр. Ал Кашкарга жасаган жортуулунда Манаска кошулганга чейин эле жоонун көптөгөн баатырларын, аярларын, кандарын айла-амал, баатырдык менен жеңип, кыйла жерди душмандан бошотот. “Манас” эпосунда К. «калк атасы», «эл атасы», «элдин уюткуу», «олуя», «даанышман», «акылман» деген туруктуу эпитеттер менен сыпатталат.
Апатит
Апатит (грекче apate - алдаймын) - кальцийдин фосфор-кычкыл туз тобундагы минерал. Химиялык формуласы Са5 (F, Cl) [PO4]3 Гексагон сингониясында кристаллданат. Апатит көгүш, жашыл, кызыл жана башка түстөрдө болот. Айнектей жалтырап, майланышкансып турат. Катуулугу Моос шкаласы боюнча 5. Азот, туз, күкүрт кислоталарында ээрийт. Курамына жараша фторапатит, хлорапатит жана башкага бөлүнөт. Фторапатитте 42,3 %, хлорапатитте 41,1 % фосфор ангидриди (Р205) болот. Апатит негизинен магмалык (нефелиндүү спенит, гранит, пегматит), ар кандай метаморфизм жана фосфориттүү чөкмө тоотектердин курамында, карбонатиттерде, кээ бир темир кенташтарында кезигет. Фосфор жер семирткичтери негизинен Апатиттен фосфориттен алынат. Металлургияда, карапа, тунук эмес айнектерди даярдоодо да кеңири колдонулат. Апатиттин ири кендери Кола жарым аралынан (Хибин) табылган. Кыргызстанда Кызыломпол, Сандык тоолорундагы спенпттердин курамында бар. Чет өлкөлөрдө Швецпяда (Кирунавара), Алжирде жана Мароккодо белгилүү.
Кошой
Окторулуп эр Кошой
Ордунан тура калганы.
Жонундагы жүргөндөр
Чоң кишээ чыккан балдардай
Билбегенди билгизип,
Минтип жолго киргизип,
Туйбаганды туйгузуп,
Туура жолго киргизип,
Тосуп барып кан Кошой
Тоодой болгон төрөңдү
Алтайдан тосуп алыптыр.
Өчкөн отун тамызып,
Берен Манас султандын
Өлгөн жанын тиргизип,
Үзүлгөнүн улаптыр,
Чачылганын жыйнаптыр.
Катагандын кан Кошой
Ошондо Кошой карыя,
Олуя заада жан болду (Саякбай Каралаев, 1. 161).
Кундуз, Талкан жайлаган,
Кабил ара жердеген
Кесенип жоону жеңбеген,
Аталык уулу эр Кошой — делип, К-дун жердеген жери Түндүк Ооганстан, атасы Аталык болуп сүрөттөлөт. Муну «Манаста» К. катаган уруусунан болуп баяндалышына байланыштуу эпоско кийин кирген катмар катары кароо керек. 1628-жылдары катагандын кан Турсунун Эшимкан талкалап, Ташкенден сүргөндө, катагандын бир тармагы улам жер которуп отуруп, 17-кылымдын акыры ченде Бекмурат кан, анын уулу Махмуд-бий аталыктын жетекчилиги менен Ооганстанга көчүп барышып, биротоло туруп калышат. Демек, ушул тарыхый окуялардын айрым фактылары К-го байланыштырылып, «Манаста» чагылдырылган. Каратегиндеги кыштактын, Ат-Башыдагы чептин ордунун эпикалык К-дун атына байланыштырылышынын өзү көңүл бурарлык көрүнүш (к. Кошой-Коргон). «Манас» эпосунда К-дун образына байланыштырып кеңири сүрөттөлгөн эпизоддордон тышкары анын «күрсү тийип жонуна, кылыч тийип кыйлача» Акдөө, Көкдөө жана башкалар ар түрдүү жоолор менен «намыс бербей жашынан» кармашканы эскерилет. Буга бир катар түрк элдериндеги анын аты менен байланышкан эпизоддорду, кыргыз элиндеги жөө жомок, уламыштарды кошуп алганда ал качандыр бир кездерде көп катмарлуу, көп окуялуу, өтө көлөмдүү өз алдынча эпостун борбордук баш каарманы болгон деп болжоого негиз бар.
Кашкарагаиха дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Трафарет же шаблон
Трафарет же шаблон (итал.— мурункуну кайталоо) — адабияттагы трафарет деген сөздүн мааниси мындай: кээде поэтикалык речте дайым эле колдонула берүүчү саптар, уйкаштыктар, бири-биринен такыр айырмасы жок ырлар, аңгеме, очерктер учурайт. Бул окшоштуктар, кайталоолор трафареттик же шаблондук ой жүгүртүүнүн натыйжасында келип чыгат да, бул учурда чыныгы чыгармалар жаралбастан, халтуралык чыгармалар пайда болот, мындай жазуучулар өздөрүнүн чыгармачылык жекечелигин көрсөтө албайт.
Идабэл (Оклахома)
Идабэл (Оклахома) (Idabel) — Оклахома штатынын McCurtain округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7658 киши. Болжолдуу аянты - 41.3 км². FIPS коду — 40-36750.
Контракттык жоопкерчилик
Контракттык жоопкерчилик – контракт боюнча милдеттенмелердин бузулушунан келип чыккан жоопкерчилик. Эгер карызкор бул анын күнөөсү экенин далилдей албаса, жоопкерчилик милдеттенмени аткарбаганда же кечиккенде К. ж. келип чыгат. Чыгымдар, эгер алар жеңилгис күчтөрдүн таасиринен улам болсо, ордун толтурууга жатпайт.
Тотемизм
Тотемизм (гр.— башталыш, негиз деген мааниде) — адамзат коомунун өнүгүшүнүн алгачкы баскычындагы элдин мифологиялык түшүнүгү. Алар адамды кайсы бир өсүмдүк же жаныбар, же предмет менен байланыштуу дешип, алардын жашоо шартын ошолор менен байланыштырышкан. Ошондуктан урууларды бугу, бору, багыш ж. б. деп аташкан. Элдин тотемдик түшүнүгү, табият сырларына карата ушундай көз карашы, кыргыз фольклорунун көп жанрларында, өзгөчө макал-ылакаптарда, жомоктордо, легендаларда, эпостордо («Эр Төштүк» менен «Кожожашта») сакталып калган.
"Манас" энциклопедиясында
Бугу жөнүндөгү бул байыркы түшүнүк көп кылымдардан бери сакталып келаткан болууга тийиш. Кыргыздардын Ысык-Көлдө жашаган бугу уруусу өзүнүн чыгыш тегин бугудан алып, аны урматтап, ыйык эсептегени байыркы тотемдик түшүнүктүн калдыгы. Эпикалык башкы каармандардын минген аттары, тулпарларынын күлүктүгү, чыдамкайлыгы, акылдуулугу, адамдын ишенимдүү жолдошу катарында сүрөттөлүш сапаттары, артыкчылыктары да дал ушул тотемдик нукта түшүндүрүлөт. Атап айтканда, эпостогу Манастын Аккула, Тайбуурул, Чубактын Көгала, тулпарларынын туулушу, артыкчылыгы кайып менен тикеден-тике байланышта интерпретацияланат. Мындай мотив «Семетейде» да толук сакталат, башкача айтканда баатырдын тулпары Тайбуурулдун туулушу, артыкчылыгы ушундайча түшүндүрүлөт. Мааникердин теги «энеси аркар жел кайып, атасы тулпар чөл кайып» катарында сүрөттөлсө, ал эми эпикалык баатыр Чубактын Көгала сындуу тулпарын Кызыр ата өзү келип тартуулайт.
Аны атайын Чубак үчүн багып, даярдап жүргөндүгү баяндалат. Манас атасы Жакыпка тарынып кетип, ак сакалчан Кызыр менен эгин айдаганда ал Манаска Карача кандын жылкысында баатырга ылайык тулпар туулганынан кабар берет. Тотемдик көз караштардын калдыктарынын бир көрүнүшү катары жылкы, төөнүн пирлерин, алардын кысталыш учурда ээлерин коргоп жардам бергендигин көрсөтсө болот. Ошондуктан, эпикалык баатырлар Манас көчкөндө, душмандарды жеңгенде ырымдап жылкы атап, Камбарбозду курмандыкка чалышат. Демек, малчылык менен оокат кылган адамдар үйүрдөгү мыкты жылкыларын Камбар ата, Камбар боз деп атоо салтка айланып калган. Мына ушундай эле түшүнүктү, тотемдик колдоочулукка ишенүү салты төөгө, уйга, койго таандык кылып сүрөттөө мотиви эпостук окуялардын жүрүшүндө көп эле жолу жолугат. «Манас» эпосунда Акбалтанын талаадагы жайылган төөлөрүн карап жүрүп, төл малы «Ойсул ата куу каймалдын өркөчүнөн Чубакты табышын» баяндаган эпизод жана Кызырдын атайы Манасты тосуп туруп, ага желгенине жел жетпеген, басканына мал жетпеген «булуттай учуп сыдырган, төгөрөктүн төрт бурчун, төрт күн койбой кыдырган», «кырк асый Желмаянды тартууга беришин чагылдырган окуялар баатырдын төрөлүшүн, негизги каармандардын башка каармандардан айырмаланган мүлккө, колдоочулукка ээ болушун фантастикалык маанайда сүрөттөө гана эмес, ошондой эле тотемдик ишенимдер менен эпикалык каармандардын ортосундагы өтмө катар байланышты да чечмелөөгө мүмкүнчүлүк түзөт. Эпостогу терс каарман Эсенкандын Манас баатырдын колунун келе турган жолуна куу кулжа, куу түлкү жана куу өрдөктү кароол коюшу жана зоогонистикалык жана антропоморфтук касиеттердин эриш-аркак берилиши, алардын өзгөчөлүктөрү кандайдыр бир деңгээлде тотемдик ишенимдердин натыйжаларынын көркөм иштелиши катарында кабыл алынат.
Кумайыкты иттин пири, колдоочусу катары кабыл алуу жана анын кереметтүүлүгүнө, ыйыктыгына ишенүү салты кыргыздардын аң-сезиминде бекем орногон. Ошол себептен анын туулушу, өсүшү, жеке артыкчылыктары атайы фантастикалык ыкмада чечмеленет. «Манас» эпосунда Манастын ууда жүрүп Желмаянды, эртеси «Жаңгактуунун керүүдөн, Кум-Булактын белинен кол башындай көзү ачылбаган сур күчүк таап алышы», анын ырым-жырымына ак боз бээ союшу өңдүү эпизоддор жолугат. Табылган күчүккө Бакайдын Кумайык деп ат коюшу жана аны багуунун жол-жоболорун кыргыздардын итке болгон тотемдик ишеними жатат. Байыркы кыргыздарда орун алган тотемдик ишеним боюнча «Кумайык иттен эмес жорудан туулат, ал үч күнгө чейин күчүк түрүндө жатат, үч күнгө чейин адам таап албаса, ал кушка айланып кетет» деген элдик түшүнүк жана аны багып, тарбиялап өстүрүү жөрөлгөлөрү жөнүндөгү көз караштар поэтикалык формада эпостон орун алган. «Манас» бөлүмүндөгү мындай тотемдик түшүнүктөр «Семетейде» өз ыргагынан жанбайт. Өздөрүнүн тотемдик касиеттери, сапаттары, жеке өзгөчөлүктөрү менен эпостун идеялык-көркөмдүк деңгээлинин артылышына көмөк көрсөтүшөт. Тотемдик ишенимдер эпостун «Манас» жана «Семетей» бөлүмдөрүндө окуянын жалпы өнүгүш ыргагын бузбастан, тескерисинче, эпикалык башкы баатырдын образынын монументалдуулугун көтөрүүдө айрыкча роль ойнойт. Архаикалык ой жүгүртүүнүн тотемдик түрүнүн мындай калдыктары жана элементтери «Сейтек» бөлүмүндө азыраак. Тайбуурул, Акшумкар, Кумайыктын Семетей менен кошо кайып болушу, Куялынын атасынын Кайып ысмын алып жүрүшү Кыястын Тоотору атынын адамча ой жүгүртүүсү сыяктуу мисалдарды келтирсе болот. Себеби, «Сейтек» «Манас» жана «Семетей» бөлүмдөрүнө караганда трансформацияга көбүрөөк дуушар болгону, пайда болуш мезгили, сүрөттөө окуялары боюнча кийинки доордун натыйжаларына таасирленгени, архаикалык көз караштын таасирине аз чалдыкканы менен түшүндүрүлөт. Тотемдик түшүнүктөр Сагымбай Орозбаковдун вариантына караганда Саякбай Каралаевдин варианты вариантында кыйла кеңири колдонулуп, фольклордук чыгарманын идеялык, образдык негиздерине активдүү аракет кылып, өзүнчөлүктөргө ээ. Мына ушинтип илгертен айтылып жүргөн уламыштардагы, жомоктордогу урууну сактоочу жана УРУУ сыйынган тотемдер кийинчерек эпостордо келечекте баатыр боло турган баланын төрөлөрүн алдын ала айта турган сыйкырдуу чалга айланган. Бул «Манас» эпосундагы Чыйырдынын түшүнө кирген чал айткандан түшкө кирген чал келечектеги баатырды сактоочу сыйкырдуу атасы (тотем) болуп саналат. Кийин тектеш түрк элдеринин арасына ислам дини таралышына байланыштуу мурунку сыйкырчы чал (тотем) Кызыр алейсаламга, Азиретаалыга, Шаймерденге айланып диндик мааниге ээ болуп кеткен. Мисалы, эпостун бардык варианттарында Манас кыйын шарттарга дуушар болгон кездерде көбүнчө шаймердендин жана кырк чилтендин колдоосу менен аман калат. Ошондой эле баатырдык эпостун эволюциялык өнүгүшүнүн кийинки этаптарында мурунку тотем — жырткыч айбандар менен кыраан куштардын аттары каармандардын кыймыл-аракеттерин туюндуруучу көркөм каражаттардын милдетин аткарып калган.
Сосянгто-Се
Сосянгто-Сё — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хэ-Яха дарыясынын оң жээгинен 77 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 113 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Трилогия
Трилогия (гр.— үч сөз) — мазмуну бирдиктүү, каармандары биринен экинчисине уланып кеткен чоң-чоң үч бөлүктөн турган адабий чыгарма. Мисалы, «Манас», «Семетей», «Сейтек» бөлүмдөрүнөн турган «Манас» трилогиясы, М. Горькийдин «Бала чак», «Көрүнгөндүн колунда», «Менин университеттерим» деген үч повесттен турган трилогиясы.
Сисмонди Жан Шарль Леонар Симонд де
Сисмонди Жан Шарль Леонар Симонд де (9. 5. 1773, Женева - 25. 6. 1842, Женева) - швейцариялык экономист жана тарыхчы; майда саясий экономиянын негиз салуучуларынын бири. Женева университетинде окуган.
Франция, Англия, Италия жана Швейцарияда жашаган.
1833-жылдан Франц, мораль жана саясий илимдер академиясынын мүчөсү.
Сисмонди майда өндүрүүчүлөрдүн идеологиясын жактоочу экон. романтизмди баштаган. Майда утопиялык позицияда туруп, капитализмди жана классикалык  саясий экономияны катуу сынга алган. Ал биринчилерден болуп өндүрүш менен керектөөнүн ортосундагы карама-каршылыкты көргөзүп, конкуренция менен өндүрүш анархиясынын майда өндүрүүчүлөрдүн абалына кыйратуучу таасирин мүнөздөгөн, эмгекчи массаларынын жакырдануусунун күчөй тургандыгын жана капитализмде экон. кризистердин шексиз боло тургандыгын көрсөткөн. Майда товар өндүрүшүн эн туура, үлгүлүү экон. система катары эсептеген.
Сисмондинин майда утопиялык идеялары социализм жөнүндөгү майда  теориялардын негизин түзгөн
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Манастын ата журтту душмандардан бошоткону
Манастын ата журтту душмандардан бошоткону — эпостун башкы темасы менен байланышкан чоң бөлүмдөрдүн бири, ата журтун издөө, аны душмандардан бошотуу, чачылган элди бириктирүү өңдүү темаларга байланыштуу окуяларды камтыйт. Элди, жерди баскынчылардан бошотуу менен элди бириктирүү дайым ажырагыс биримдикте каралуучу жана бири-бирине байланыштуу чечилүүчү темалардан. Түрдүү элдердин фольклордук чыгармаларында кеңири кезигүүчү мындай сюжеттер баатырдык эпостордун мазмунуна киргизилгенде конкреттүү элдин тарыхый жолундагы - өрүнүктүү окуялар, урунттуу учурлар менен байланыштырылып, чыгармада ошол мезгилдин изи катарындагы мүнөзгө ээ болуп берилет. «Манас» эпосунун ушул бөлүмүндөгү сюжеттерге негиз болгон окуялар элибиздин өткөн доорлордогу уйгурлар, калмактар, кара кытайлар, жунгарлар менен болгон мамиле, алакалары, согуш-күрөштөрүнүн изи дешке толук негиз бар.
Писмянка (дарыя)
Писмянка — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Урал дарыясынын оң жээгинен 1583 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сирхакпха
Сирхакпха (корейче сирхак - нака илим жана пха - топ, багыт дегенден) - 17-19- кылымдын башында Кореяда «нака илим үчүн» деген ураан менен чыккан коомдук ой-пикирдеги прогрессчил агым.
Кореяда феод, мамилелер ыдырай баштаган шартта Сирхакпха нын өкүлдөрү өлкөнүн өндүргүч күчтөрүн көтөрүү максатында социалдык-экон. реформаларды жүргүзүүнү жактап, турмушка тыгыз байланышкан нака илимдерди (буга так илимдер гана эмес, коомдук илимдер да кошулган) өнүктүрүү зарылдыгын баса белгилеп, илим жакшы өнүккөн башка өлкөлөрдөн таалим алуу керектигин айтышкан. Сирхакпха Кореянын коомдук ой-пикиринин тарыхында маанилүү орун ээлейт.
Мурзино (Краснокам району, Башкыртстан)
Мурзино — Башкыртстандын Краснокам районундагы айыл, Раздольев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 72 киши. Почта индекси — 452935, ОКАТО коду — 80237843005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Контрасигнатура (контрассигнация)
Контрасигнатура (контрассигнация) (кийинки лат. contrasignatura  – министрдин бекитиши, колу) – мамлекет башчысынын актысын министрдин колу менен бекитүү, бул ал акты үчүн юридикалык жана саясий жоопкерчиликти аны бекиткен министр тартарын билдирет. К. формалдуу түрдө мамлекет башчысы өзүнүн (эгер сөз президент жөнүндө болсо, мамлекеттик чыккынчылык жана башка кылмыштардан башка) аракеттери үчүн юридикалык жактан жооп бербестиги менен түшүндүрүлөт. Сейрек учуроочу өкмөт башчысынын актысын тийиштүү министрдин К-сы кабинеттин биримдигин чыңдоого умтулуу менен түшүндүрүлөт.
Садырбай, Кара-Суу району
Садырбай (Садырбай) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Суу районундагы айыл. Катта-Талдык айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 961 киши.
Саясат таануунун функциялары
Саясат таануунун функциялары — Биздин коомдук-саясий турмушубузда саясат таануу аткара турган функциялар өтө кеңири, абдан көп; биз алардын кээ бир орчун- дууларына жана жалпыланган, бириктирилген функцияларына гана токтолобуз.
Теориялык-таанып билүү функциясы саясат таануу, анын коомдогу ролу жөнүндөгү билимди калыптандырат. Саясий реалдуулукту таанып-билүүгө жана бийлик мамилелеринин табияты менен булактары, аларды ыкчам уюштуруунун жолдору жөнүндөгү фундаменталдуу билимдерди берүүгө багыттайт.
Көз карашты пайда кылуу функциясы — саясат таануу саясий чындыкка карата белгилүү бир коз карашты иштеп чыгууга көмөк берет.
Саясий рефлекс функциясы — социалдык процесстерди рационалдуу, сынчыл көз караш менен баа берүү жөндөмдүүлүгүн калыптандырууга, саясий турмушта өз ордун, өз ролун, өз тагдырын өзү эркин тандап алууга багытталат.
Аксеологиялык функциясы - саясат таануу саясий институттарга, түзүлүшкө, жүрүм-турумга, окуяларга баа берет.
Диагностикалык функция - саясий программа менен саясий багыттардын конкреттүү коомдун өнгүгүүсүнүн реалдуу мүмкүнчүлүктөрү менен абалына, ошондой эле социалдык прогресстин тенденцияларына ьшайык келишин саясат таануу так аныктап берет.
Божомолдоочу (прогноздоо) функция - ар түрдүү факторлордун: эл аралык, экономикалык, социалдык-таптык, идеологиялык дагы ушу сыяктуулардын таасирлерин эске алуу менен саясий процесстердин каалаган жана мүмкүн болгон варианттарын иштеп чыгууга багытталат.
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Түштүк-Африка Республикасы
Түштүк-Африка Респу́бликасы (ТАР; Republiek van Suid-Afrika, Republic of South Africa) — Африка континентинин түштүк бөлүгүндө жайгашкан өлкө. Түндүгүндө Намибия, Ботсвана жана Зимбабве менен, түштүк-чыгышында — Мозамбик жана Свазиленд менен чектешет. Түштүк-Африка Республикасынын ичинде Лесото анклав-мамлекети жайгашкан.
Түштүк-Африка Республикасы континент боюнча ак, азиат жана аралаш калктардын саны боюнча алдыңкы орунда. Өлкө баалуу минералдык ресурстарга ээ, ошондой эле Африкада экономикасы боюнча эң өнүккөн өлкө болуп саналат.
Түштүк-Африка Республикасынын тарыхындагы жана политикасындагы эң маанилүү пункт болуп каралар менен актардын ортосундагы раса аралык конфликт болду. Конфликт өз кульминациясына 1990-чу жылдарга чейин иштеп турган, 1948 жылы орнотулган апартеид режиминен кийин жеткен. Улуттук партия дискриминациялык мыйзамдарды киргизүүнүн инициатору болду. Бул политика, алдыңкы ролду Стив Бико, Десмонд Туту жана Нельсон Мандела сыяктуу кара активиситтер ойногон, көпкө созулган жана кандуу күрөшкө алып келди. Кийинчирээк аларга актар жана түстүүлөр (аралаш калктардын урпактары), ошондой эле инди насилиндеги түштүк-африкалыктар кошулушту. Апартеиддин кулашында белгилүү ролду эл аралык коомчулук тарабынан жасалган басым да ойноду. Политикалык системанын алмашуусунан кийин салыштырмалуу тынч өттү: ТАР — бир да жолу мамлекеттик төңкөрүш болбогон Африка өлкөлөрүнүн бири. .
«Жаңы Түштүк-Африка Республикасын» көбүнчө «Күн желелүү өлкө» деп аташат, бул термин апартеид доорунан чыккан бөлүнүүлөрдү жайгарган жаңы, ар башка маданияттуу, көп улуттуу коомдун метафорасындай, архиепископ Десмонд Туту аркылуу ойлоп чыгылган (жана Нельсон Мандела аркылуу колдоого алынган).
Апартеид мезгилдеринде Түштүк-Африка Республикасында Африка улуттук конгрессинин мүчөлөрү, «Азания» сөзүн, аларга ошол кезде эп келбеген өлкөнүн расмий аталышынын альтернативасы катары мамлекетти атоо үчүн колдонушкан. «Азания» сөзү  ТАР Тайвань менен дипломатиялык мамилелерди жүргүзүп турган кезде, расмий кытай дипломатиялык лексикасында  Түштүк-Африка Республикасын атоо үчүн да колдонулган.
ТАР — ядролук курал иштеп чыгып жана кийин андан өз ыктыяры менен баш тарткан өлкө.
Географиясы
ТАР Африканын түштүгүндө жайгашат. Жээк сызыгынын узундугу 2 798 км түзөт. ТАР 1 219 912 км² аянтка ээ, аянты боюнча дүйнөдө 24-чү орунда (Малиден кийин) турат. Өлкөнүн эң бийик тумшугу — Ажыдаарлар тоолорундагы Нжесути тоосу.
Түштүк-Африка Республикасында кургак Намиб чөлүнөн, Мозамбиктин чыгыш чек арасы менен Инди океанынын жээктериндеги субтропиктерине чейин ар түрдүү климаттык зоналар көрсөтүлгөн. Түштүк-Африка Республикасынын ички райондору — Карру деп таанылган, чоң, салыштырмалуу жалпак жана аз отурукташкан мейкиндик, Намиб чөлүнө жакын болгондуктан, кургап, катып бара жаткан жерлер. Тескерисинче, чыгыш жээги жакшы нымдалган жана тропикалык климатка жакын климатка ээ. Өлкөнүн четки түштүк-батышындагы климаты, Жер-Ортолук деңиз климатындай: жаанчыл кыш жана ысык, кургак жай. Ал жакта белгилүү биом финбос жайгашкан. Атап айтканда бул жерде негизинен түштүк-африка виносу чыгарылат. Ошондой эле бул аймак жыл бою тынбай үйлөгөн шамал менен белгилүү. Жакшы Үмүт тумшугундагы шамал ушунчалык күчтүү болот, ал деңизчилерге көптөгөн ыңгайсыздыктарды туудуруп, кемелерди талкалоого чейин алып келет. Андан ары чыгыш жагында жамгыр теңдеп жаайт, ошондуктан бул аймак өсүмдүктөрдүн өсүүсү менен камсыздалган. Ошондой эле ал «Бакчалар жолу» деп да белгилүү.
Эркин мамлекет району — бийик платонун борборунда жайгашкан, айрыкча жалпак жер. Вааль дарыясынан түндүгүрөөктө, Велд жакшыраак нымданат жана аябай ысык температураларга чалдыкпайт. Йоханнесбург, 1740 м бийиктикте Велддин борборунда болуп, жылына 760 мм жаан алат. Бул жерлерде кардын аз түшкөнүнө карабастан, кыш суук болот.
Тилдери жана расмий аталыштары
Түштүк-Африка Республикасында 11 мамлекеттик тил (тилдердин саны боюнча  Индия жана Боливиядан кийинки үчүнчү өлкө  ), Түштүк-Африка Республикасында 11 расмий аталышы бар:
Бирок ошончолук чоң ассортиментке карабастан түштүк-африкалыктардын кээ бирлери өз өлкөсүн Азания деп атагылары келет: алар көбүнчө европалык, колониалдык мурастан алыстагысы келген кара расисттер.
ТАРдын азыркы аймагын алгач бушмендер (жыйноочулар), б. з. 1-миң жылдыгынын ортосунда көчмөн малчы уруулары – кой-койлор (готтентоттор) мекендеген. Кийинчерээк бантулар жер которуп келишип, жерг. калк м-н ассимиляциялашкан. 17-к-да голландиялык колониячылар (бурлар) басып кирип, жерг. калкты толук кырып, 1652-ж. Кап колониясын негиздешкен. Бул колония 1795-ж. англистерге, 1803-ж. голланддарга, 1806-ж. кайра англисттерге өткөн. Кап колониясын Англия басып алган соң, бурлар башка жерлерди колониялоого өтүп, Наталь колониясын, Трансвааль, Оранжевый респ-ларын негиздешкен. 1899-ж. англия бурларга согуш ачып   (к. Англия-Бур согушу), натыйжада Бур респ-ларын бүт караткан. 1910-ж. 31-майда Кап, Наталь колониялары, Трансвааль, Оранжевый респ-лары Түш. Африка Союзуна (ТАС) биригип, Британ империясынын доминиону болуп калган. Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин ТАСтын өкмөтү расалык дискриминация жүргүзгөн. 1948-ж. расачыл реакциячыл чөйрөгө мүдөөлөш Улуттук партия бийликке келип, алар апартеид саясатын жарыялаган. 1950-жылдары Африканын бир нече өлкөсү, дүйнөдөгү мамлекеттердин көбүнүн саясий, коомдук уюмдары ТАСга байкот жасап, көп өлкө дипл. мамилесин үзгөн. Буунун Генералдык Ассамблеясы ж-а Коопсуздук совети ТАРдын (1961-жылдан Түш. Африка Республикасы) расалык дискриминация саясатын бир нече жолу айыптаган. Натыйжада 1994-ж. ТАРдын конституциясына өзгөртүүлөр киргизилип, апартеид саясатын жоюу ж-дө расмий билдирген. Азыркы мезгилде ТАРдын жүргүзгөн саясаты социалдык ж-а саясий туруктуулукту сактоого багытталган. Коррупцияга ж-а кылмыштуулукка каршы күрөшүүгө өзгөчө көңүл бөлүнгөн. О. эле бардык өлкөлөр (а. и. Африка өлкөлөрү, АКШ, Улуу Британия ж-а Батыш Епропа ж. б.) м-н достук мамилени жакшыртууга ж-а чыңдоого аракеттенүүдө.
Калкы
Калкынын саны боюнча Түштүк-Африка Республикасы 26-чы орунда турат — өлкөдө 49,9 млн адам жашайт (2010 жылдын июль айынын көсөткүчү).
15 жана андан жогору жаштагы калктын сабаттуулугу (2003 жылдын көрсөткүчү боюнча):
Демографиясы
Өлкөдө актардын саны, алардын Түндүк Америкага, Европага, Австралияга жана Жаңы Зеландияга эмиграциялоосунан, акырындан азайып жатат — 1985—2005 жылдары Түштүк-Африка Республикасынан 0,9 миллионго жакын актар көчүп кетишти, көбүнчө 40 жашка чейинкилер жана алардын балдары. ТАРдагы каралардын санын, башка Африка өлкөлөрүнөн келген кара эмигранттар өстүрүүдө.
Административдик бөлүнүүсү
Азыр ТАР унитардык өлкө болуп саналат. Өлкө аймагы 9 провинцияга (административдик борборго) бөлүнгөн:
1994 жылга чейин ТАР федерация болгон жана 4 провинцияга бөлүнгөн: Кап провинциясы, Наталь, Кызгыл-Сары эркин мамлекет жана Трансвааль. Мындай бөлүнүүлөр Түшүк Африканын колония болгонун чагылдырат. Ошондой эле, 1951 жылдан 1994 жылга чейин ТАРда бантустан — автономиялар болгон. Бантустандардын сыртында кара калктардын укугу дээрлик чектелүү болгон. Алардын төртү «эгемендүүлүк» алышты (ушул себептен алардын жашоочуулары ТАР граждандыгынан айрылышкан), бирок, алардын көзкарандысыздыгын ТАРдан башка бир да өлкө тааныган жок:
Башка бантустандар ТАР юрисдикциясында болушкан:
Борбору
Өлкөнүн өкмөтү жайгашкандыгына байланыштуу, Претория расмий түрдө Түштүк-Африка Республикасынын «негизги» борбору болуп саналат .Калган эки бийлик бутагы башка эки шаарда жайгашкан: парламент — Кейптаунда, Жогорку сот — Блумфонтейнде. Ал эки шаар да борбор катары саналышат.