cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Магниттик эңкейиш
Магниттик эңкейиш — Жердин геомагниттик талаасындагы чыңалуу вектору (Т) менен горизонталь тегиздиктин ортосундагы бурч (/). Магниттик эңкейиш горизонталь тегиздиктен жогору жана төмөн карай өлчөнөт. Эгер Т вектору төмөн багытталса, Магниттик эңкейиш оң (Түндүк жарым шарда), жогору багыталса, терс (Түштүк жарым шарда) болот. Магниттик эңкейиш Жер шарында 0° тан ±90°ка чейин өзгөрөт.
Бирдей маанидеги Магниттик эңкейиштерди туташтыруучу ийри сызык изо­клина деп аталат. 1=0 изоклинасы магнит экватору, /=90° Жердин түн. магнит уюлу, /=—90° түш. магнит уюлу деп аталат. Магниттик эңкейиш инклинатор прибору менен ченелет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Авока (Миннесота)
Авока (Миннесота) (Avoca) — Миннесота штатынын Murray округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 147 киши. Болжолдуу аянты - 3.3 км². FIPS коду — 27-03052.
Нивация
Нивация (лат. nivis – кар), кар эрозиясы – жер бетинде кардын таасиринен рельеф пайда кылуучу экзогендик (сырткы) процесстердин бири. Негизинен уюлдук жанабийик тоолуу аймактарда кардын тоңуп жанаэрип турушунан оёң жерлер жанатөрлөр (капталдарда) пайда болот.
Шлегель
Шлегель (Schlegel (Thüringen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Орла районуна кирет.
Калкы - 360 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,28 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 75 097. Муниципалитеттин башчысы — Катя Зингер.
«Нибелунгдар жөнүндө ыр»
«Нибелунгдар жөнүндө ыр» – немис элинин баатырдык эпосу. 1200-жылыжазылып, 1757-жылы И. Я. Бодлер китеп кылып жарыялаган. 16 ыр циклинен турат. Эпосто хунндар мененбургунддарды («нибелунгдар») ортосундагы согуш, хунндардын мамлекетинин талкаланышы (436-жылычен) жөнүндөтарыхый уламыштар, феодализм доорундагы монарх сарайынын жанарыцарлардын турмушу, Зигфрид баатырдын эрдиктери жанаөлүмү, анын аялы Кримхильданын өч алышы чагылдырылган. «Аттила» дастанынын негизинде кыпчак акындары жазган деген божомолдор бар. «Нибелунгдар жөнүндө ырдын» мифологиялык концепциясынын негизинде немис композитору Р. Вагнер «Нибелунг шакеги» деген опера тетралогиясын жазган. Эпостун мазмунуна Г. Ибсен жана башка калемгерлер кайрылган.
Канавха (Айова)
Канавха (Айова) (Kanawha) — Айова штатынын Хэнкок округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 5.2 км². FIPS коду — 19-40260.
Калкы
2010-жылы калкы 739 киши болгон.
Фельдбергер-Зеенландшафт
Калкы - 4651 киши(2013-ж.). . Аянты - 199,57 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 55 082. Муниципалитеттин башчысы — Луц Тайхфишер.
Нивелир
Нивелир (французча niveler – тегиздөө, түздөө) – жер бетинин бийиктигин өлчөөдө колдонулуучу геодезиялык аспап. Жер бетинин горизонталдуу абалын рейка менен аныктап, бийиктиктерин салыштырат, к. Нивелирлөө.
Магниттөө
Магниттөө — сырткы магнит та­лаанын аракети менен ферромагнетикте болуучу процесс.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Жданко Татьяна Александровна
Жданко Татьяна Александровна ― этнограф-тарыхчы, тарых илимдеринин доктору, профессор, каракалпак элинин этникалык тарыхы, этногенези, салттуу маданияты, философиялык-диний түшүнүктөрү, фольклору боюнча ири адис, өз күч-кубатын, билимин караклпак элине арнаган таанымал окумуштуу-этнограф. Орто Азия элдеринин этнографиясын изилдеген 20 ашуун илимдин кандидатын, докторлорун даярдаган устат-илимпоз. 1909-ж. Украинанын Елизаветград (Кировоград) шаарында аскер адамынын үй бүлөсүндө туулган. Атасы орус армиясынын генерал-лейтенанты, биринчи дүйнөлүк согуштун катышуучусу болгон. Атасы каза болгондон кийин үй бүлөсү жашоодогу кыйынчылыктарга кабылышат. Т.А.Жданко 1930-ж. № 1 Москва университетинин тарых-философия факультетин аяктап, 1931-ж. тартып, Самарканддагы Борбордук Музейге илимий кызматкер болуп эмгектене баштайт. 1936-ж. тартып СССР элдеринин Москвадагы Музейинде улук илимий кызматкер, Самарканд шаарындагы областык Музейде улук илимий кызматкер, 1944-ж. тартып МГУнун этнография кафедрасында лаборант болуп эмгектенет. 1947-ж. "Родо-племенная структура и расселение каракалпаков низовьев Амударьи в XIX - начале XX в." аттуу темада кандидаттык диссертациясын коргойт. Ошол эле жылдан СССР ИАсынын Этнография институтунда Орто Азия жана Казакстан секторун жетектейт. 2007-ж. 97 жаш курагында дүйнөдөн кайткан.
Олловэй (Нү-Жерси)
Олловэй (Нү-Жерси) (Alloway) — Нү-Жерси штатынын Сэйлем округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1128 киши. Болжолдуу аянты - 18.5 км². FIPS коду — 34-00850.
Джоунсбург (Миссури)
Джоунсбург (Миссури) (Jonesburg) — Миссури штатынын Монтгомери округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 3.3 км². FIPS коду — 29-37574.
Магниттик каныгуу
Магниттик каныгуу — парамаг­нетик же ферромагнетик заттардын магниттелишинин эң чоң мааниге жеткен абалы. Магниттөөчү талаанын чыңалышы андан ары көбөйсө да, магниттик каныгууга жеткен заттардын магниттелиши өзгөрбөйт.
Техникалык магниттөө процесстери бүткөн соц ферромагнетиктердин магниттелиши чек мааниге жетет.
Булактар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Аврора (Миннесота)
Аврора (Миннесота) (Aurora) — Миннесота штатынын St. Louis округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1682 киши. Болжолдуу аянты - 10.2 км². FIPS коду — 27-02872.
Пронсфельд
Калкы - 945 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 295. Муниципалитеттин башчысы — Винфрид Рихардс.
Гринсбороу (Мэриленд)
Гринсбороу (Мэриленд) (Greensboro) — Мэриленд штатынын Caroline округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1632 киши. Болжолдуу аянты - 1.7 км². FIPS коду — 24-35200.
Нордерхайштедт
Нордерхайштедт (Norderheistedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Дитмаршен районуна кирет.
Калкы - 143 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,33 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 51 080. Муниципалитеттин башчысы — Ян Лоренцен.
Нивелирлөө
Нивелирлөө – жер бетинде белгиленген чекиттердин бийиктигин алгачкы («нөл» бийиктик) бийиктигине же деңиз деңгээлине салыштырып аныктоо. Топографиялык съёмкада (ар кандай курулуштарды, темир жана шоссе жолдорун курууда, инженердик иштерде, нивелирдик торлорду түзүүдө жана башка) колдонулуучу геодезиялык өлчөөлөрдүн бир түрү. Жер бетинин түзүлүшүн, түспөлүн, кебетесин, океан-деңиз сууларынын деңгээлин эсептеп чыгып, так маалыматтарды берет. Жер бетинин өйдө-төмөн көтөрүлүп түшүүсүн аныктайт. Геометриялык, тригонометриялык, барометрдик, гидростатикалык ыкмалар колдонулат.
Писаревка (Алшеев району, Башкыртстан)
Писаревка — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, кызыль айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1 киши. Почта индекси — 452116, ОКАТО коду — 80202837004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Нивх тили
Нивх тили, гиляк тили – нивхилердин тили. Генетикалык жактан обочолонгон тил, шарттуу түрдө палеоазия тилдери деп аталуучу тилдерге кошушат. Теги жана түзүлүшү толук тактала элек. Флексия элементи бар мүчөлөмө (агглютинацияланма) тилимий Амур, чыгыш сахалин диалектилери бар. Нивх адабий тили амур диалектисинин негизинде өнүгүүдө.
Шлехтзарт
Шлехтзарт (Schlechtsart) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдбургхаузен районуна кирет.
Калкы - 168 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,57 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 69 041. Муниципалитеттин башчысы — Хайди Бервальд.
Дэлтон (Миссури)
Дэлтон (Миссури) (Dalton) — Миссури штатынын Chariton округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 27 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 29-18118.
Мэрлтон (Нү-Жерси)
Мэрлтон (Нү-Жерси) (Marlton) — Нү-Жерси штатынын Бёрлингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 10260 киши. Болжолдуу аянты - 8.4 км². FIPS коду — 34-44100.
Паншвиц-Кукау
Паншвиц-Кукау (Panschwitz-Kuckau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дрезден административдик округуна карайт. Баутцен районуна кирет.
Калкы - 2143 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 23,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 92 420. Муниципалитеттин башчысы — Франц Петаш.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 13 шаардык районго бөлүнөт.
Фердинандсхоф
Фердинандсхоф (Ferdinandshof) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Иккер-Рандов районуна кирет.
Кантрил (Айова)
Кантрил (Айова) (Cantril) — Айова штатынын Ван-Бьюрен округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.3 км². FIPS коду — 19-10450.
Калкы
2010-жылы калкы 257 киши болгон.
Зуев Юрий Алексеевич
Зуев Юрий Алексеевич, совет жана казак синологу, түрколог, тарыхчы, 1932-ж. Тьюмен шаарында интелигенттердин үй бүлөсүндө туулган. Ленинград Мамлекеттик университетинде билим алып, байыркы кытай тилин мыктылап окуп-үйрөнгөн. 1955-ж. Окууну аяктагандан соң, Казак ССРинин Тарых, археология жана этнография институтуна жиберилген. 1967-ж. “Древнетюркские генеалогические легенды как источник по ранней истории тюркских народов" деген темада илимдин кандидаттык диссертациясын коргогон. Бул диссертация аркылуу байыркы түрктөрдүн социалдык-саясий тарыхы боюнча бир катар илимий ачылыштарды жасаган. Ашина уруу аталышынын (этнонимиинин) этимологиясы тууралуу пикирин сунуш эткен. прошлое тюркских племен, предложила гипотезу о этническом триумвирате Ашина-Ашидэ-Басмыл этникалык триувиратынын гипотезасын айткан. Ал Казак ССРинин саясий-экономикалык ж.б. тарыхын жазуу менен бирге академиялык басмалардын жазылышына жана чыгышына катышкан. Батыш Түрк кагандыгынын доорундагы этникалык абал жана алардын кыймылы, Монгол жапырыгы (10-12 кк.) ж.б. илимий маселелерди көтөргөн. Түргөш каганатынын генезиси, этникалык курамы жана саясий тарыхы боюнча илимий эмгектери белгилүү. Ю.А.Зуев кийнчерээк бир катар илимий монографияларды жарыкка чыгарган. 40 ашуун илимий эмгектерди жарыялаганы белгилүү. 2006-ж. 5-декабрда дүйнөдөн кайткан.
Ада (Миннесота)
Ада (Миннесота) (Ada) — Миннесота штатынын Norman округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 707 киши. Болжолдуу аянты - 3.5 км². FIPS коду — 27-00172.
Иностранцев Константин Александрович
Иностранцев Константин Александрович, орус тарыхчы-чыгыштаануучусу, 1876-ж.5-апрелинде Санкт-Петербург шаррында туулган. 1941-ж. декабрь айында ленинградда дүйнөдөн кайткан. 1899-ж. Петербург университетинин чыгыш тилдери факультетинде окуган. 1908-ж. Чыгыш элдеринин тарыхы боюнча диссертация коргогон. Санкт-Петербур университетинде дарс окуган. Сасанийлик Иран, Чыгыш элдеринин материалдык маданияты боюнча ири адис. Хуннулардын келип чыгышы, Орто Азия элдеринин байыркы тарыхынын этаптары, араб-иран алакалары боюнча илимий маселелердин үстүндө иштеген.
Партенштайн
Партенштайн (Parthenstein) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Лейпциг административдик округуна карайт. Лейпциг районуна кирет.
Калкы - 3657 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 34,96 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 3 83 250. Муниципалитеттин башчысы — Юрген Кречель.
Прүм
Прүм (Prüm) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан Шаар. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Партенштайн
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Прүм
Калкы - 5260 киши(2013-ж.). . Аянты - 22,86 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 296. Мэр — Матильде Вайнанди.
Шаар административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Шлойзегрунд
Шлойзегрунд (Schleusegrund) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдбургхаузен районуна кирет.
Калкы - 3053 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 58,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 69 042. Муниципалитеттин башчысы — Марко Бауман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Сулпан (Алшеев району, Башкыртстан)
Сулпан — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, кызыль айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 135 киши. Почта индекси — 452100, ОКАТО коду — 80202837005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Нордерштедт
Нордерштедт (Norderstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан Шаар. Зегеберг районуна кирет.
Магнитттүү күчөткүч
Магнитттүү күчөткүч — аз кубаттуулуктагы туруктуу токту (же башка жыштыктагы өзгөрмө токту) пайдаланып, чоң кубаттуулуктагы езгөрмө токту башкарчу электр-магниттүү аппарат.
Нордерштедт
Калкы - 71 992 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 58,1 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 60 063. Мэр — Ханс-Йоахим Гроте .
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Магнитттүү күчөткүч
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Норс Бич Хивэн (Нү-Жерси)
Норс Бич Хивэн (Нү-Жерси) (North Beach Haven) — Нү-Жерси штатынын Оушен округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2427 киши. Болжолдуу аянты - 4.5 км². FIPS коду — 34-52410.
Золотарёв Александр Михайлович
Золотарёв Александр Михайлович, этнограф, тарыхчы, Сибирь, Индия, Индонезия ж.б. аймактардын этнографиялык материалдары менен иштеген, этнография илимине бир катар илимий пикирлерди, тыянактарды сунуш эткен окумуштуу. Алгачкы коомдук түзүлүштөгү тотемистик түшүнүктөр, дуалистик түзүлүш, алгачкы коомдун мифологиясы боюнча эмгектерди жазган окумуштуу. 1907-ж Украинанын Харьков шаарында туулган. Ата-энеси өз мезгилинин абдан билимдүү адамдарынан болгон. А.М.Золотарёв алгач, Харьков шаарынан жети жылдык билим алып, андан соң 1924-ж. Москва шаарына көчүп келишет. Мектепти аяктагандан кийин Г.В.Плеханов атындагы Эл чарба институтуна келип кирип, алгач технологиялык, андан соң, экономикалык факультетке которулган. Этнография жана алгачкы коомдун тарыхы илимдерине сүнгүп кирип, 4-курстан окуусун таштап кетет. 1930-ж. ГАИМКда (Государственной академии истории материальной культуры) аспирантурада окуп, ЛИФЛИде (Ленинградский институт философии, литературы и истории) кошумча сабак берген. А.М.Золотарёв СССРде согуш алдындагы эң бир жаркын этнографтардын бирине айланган. Ал өзүнүн кыска бирок нуска жашаган өмүрүндө бүгүн да илимдеги өз акталдуулугун жогото элек эмгектерди калтырып кетти. 1930-1932 жж. Ленинградда жашап, аспирантурада окуйт. 1932-ж. аспирантураны аяктагандан соң, МО ГАИМКнын МГУнун Антропология институтунун кызматкери, Коммунисттик университете лектор болуп эмгектенет. 1934-ж. 1937-ж. илимдин кандидаттык диссертациясын аяктап, аны коргобостон эле кандидаттык илимий наамга ээ болгон. МИФЛИде М.О.Косвен, М.Г.Левин, С.А.Токарев өңдүү ж.б. окумуштуулар менен бирге иштеген. МИФЛИнин доценти, 1937-ж. МОПИнин доценти болуп иштейт. 1927-ж. комсомолдук кызматта иштеп турганда айткан жана сүйлөгөн ачык сөздөрү, көзкаранды эмес көз карашы үчүн өмүрүнүн аягына чейин жооп берүүгө аргасыз болгон. 1937-ж. Москвадан куугунтукталгандан соң, Воронеж университетинде Алгачкы коомдун тарыхы, Байыркы дүйөнүн тарыхы, этнографиядан дарс берип жүрөт. Ал 24 жашында «Происхождении экзогамии» деген монография жазып чыгат. Анын "Дуальная организация первобытных народов и происхождение дуалистических космогоний" аттуу докторлук диссертациясы мазмуну, теориялык дэнгээли боюнча өз учурундагы эң мыкты изилдөөлөрдөн болгон. Тилекке каршы, илимий иштин айрым бөлүктөрү фрагментардуу гана формада 1964-ж. жарык көргөн. А.М.Золотарёв согуш башталганда өз ыктыяры менен фронтко кетет да, фашистерге туткунга түшүп калат. Туткундан качып, кайрадан Москвага келет. Бирок, 1942-ж. 26-январында Совет мамлекетинин душманы деген жалаа менен он жылга эркинен ажыратылган. 1943-ж. 6-апрелде түрмөдө каза табат. 1957-ж. кайрадан акталган.
Пептондор
Пептондор— белоктордун толук эмес гидролизинен алынган, түрдүү пептиддердин аралашмасыпан турган заттар.
Составында бош аминокислоталар, ди- ж-a трипептиддер бар. Пептондор белокко пепсин, трипсин ферменттери таасир эткенде, о. эле жегич же кислота эритмелери менен өтө этият гидролиздөөдөн пайда болот. Алардын аты жанa составы ал алынган белоктун түрүнө жараша (мис., эт Пептондор, балык Пептондор, жумуртка Пептондор ж. б.) аталат.
Пептондор микробиологияда түрдүү азык зат чөйрөлөрүн даярдоодо колдонулат
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Пентиддер
Пентиддер (гр. peptos — бышкан. ото бышкан) — бирдей же ар түрдүү аминокислота калдыктары пептид байланышы менен кошулган орг.заттар.
Аминокислота калдыгынын санына жараша ди-, три-, тетрапептид- дер, о. эле полипептиддер болуп айырмаланат. Төмөнкү молекулалуу Пентиддер аз болсо да, бардык тирүү клеткаларда бар. Пентиддерге табияттагы көпчлүк биол. активдүү заттар: айрым гормондор, антибиотиктер жана кан плазмасында кездешүүчү ангиотен­зин, кинин ж. б. кирет.
Пентиддердин моле­куласы бир учунан амин тобу (—МН2), экинчи учунан карбоксил тобу (—СООН) мн байланышкан түз же тармакташкан чынжырды түзөт. Пентиддерде туюк чынжырлуу — циклопептиддер да кездешет. Пентиддер амфотердик касиетке ээ, сууда, кислотада]], жегичтерде жакшы эри2т. орг.эриткичтерде дээрлик эрибейт 200—300°Сге ысытканда ажырайт. Пентиддер клеткаларда амииокислоталардан же белоктордун ферментативдик бөлүнүүсүнөн синтезделет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Дэннис Акрэс (Миссури)
Дэннис Акрэс (Миссури) (Dennis Acres) — Миссури штатынын Newton округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 76 киши. Болжолдуу аянты - 0.1 км². FIPS коду — 29-19090.
Нигрилов Данил Андреевич
Нигрилов Данил Андреевич (15. 10. 1908, азыркы Чүй Облусттук, Сокулук району,Сокулук кыштагы – 1960, ошол эле жер) – дыйкан, Социалисттик Эмгек Баатыры (1948). Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. 1935-жылдан Сокулук районундагы21-партсъезд атындагы колхоздун талаачылык бригадасынын бригадири. Ал башкарган бригада кант кызылчанын ар гектарынан жыл сайын 500–600 цден түшүм жыйнаган. Ленин ордени менен сыйланган.
Абердин (Мэриленд)
Калкы - 14959 киши. Болжолдуу аянты - 16.5 км². FIPS коду — 24-00125.
Адамс (Миннесота)
Адамс (Миннесота) (Adams) — Миннесота штатынын Mower округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 787 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 27-00190.
Финкен
Финкен (Fincken) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Мүриц районуна кирет.
Калкы - 563 киши(2013-ж.). . Аянты - 563 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 56 010. Муниципалитеттин башчысы — Эрих Накке.
Нордорф
Нордорф (Norddorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Фризия районуна кирет.
Калкы - 625 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,9 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 54 089. Муниципалитеттин башчысы — Петер Косман.
Прүмцурлай
Прүмцурлай (Prümzurlay) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 541 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,83 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 108. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Барц.
Карбон (Айова)
Карбон (Айова) (Carbon) — Айова штатынын Адамс округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.8 км². FIPS коду — 19-10585.
Калкы
2010-жылы калкы 28 киши болгон.
Магниттүү материалдар
Магниттүү кремний (0,3—0,6%) жана марганец (0,1—0,3%) кошулган куймадан тур­ган магниттүү-жумшак материалдардан трансформатор, генератор ж. б. жасап чыгарылат. Магниттуу ка­туу материалдарга чыңалышы миңдеген, он миңдеген кмге чейики күчтүү магнит талаасында канык­канга чейинки магниттенүүчү жана кайра магниттенүүчү заттар кирет. Алар калдыктуу магниттенүү абалын сактайт. Бул материалдардан өлчөгүч прибордо, микрокыймылдаткычтарда пайдалануучу туруктуу магнниттер жасалат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Еолиа (Миссури)
Еолиа (Миссури) (Eolia) — Миссури штатынын Pike округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 435 киши. Болжолдуу аянты - 3.2 км². FIPS коду — 29-22474.
Оак Валлэй (Нү-Жерси)
Оак Валлэй (Нү-Жерси) (Oak Valley) — Нү-Жерси штатынын Глостер округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3747 киши. Болжолдуу аянты - 1.8 км². FIPS коду — 34-54060.
Магниттүү өзгөрткүч
Магниттүү өзгөрткүч — киришине берилген магниттүү чоңдуктарды (индукция, агым) чыгышында физ. табияты башкача электр, мех., жарык сыяктуу чоңдуктарга айландырчу түзүлүш.
Магниттүү өзгөрткүч аркылуу автоматтык башкаруу, контролдоо, жөндөө системалары жана адистештирилген эсептөө комплекстери түзүлөт. Магниттүү өзгөрткүч өзгөртүүнүн ар кандай — магнит-электр, магнитострикция, гальва­но-магнит ж. б. принциптери боюнча түзүлөт. Ал эсептөө техникасында үзгүлтүксүз формада чыңалуу жана ток түрүндө берилген кириш информацияларын цифра коддоруна өзгөртөт, навигация системаларында, моделдөөчү түзүлүштөрдө информацияларды аналог түрүндө берет. Магниттүү өзгөрткүч автома­тика системаларында, телемеханикада, өлчөө жана эсептөө техникаларында, магниттик жол менен жазылып алынган видеосүрөттөрдү кайра көрсөтүүдө жана үндөрдү кайра угузууда кеңири колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Пауза (Фогтланд)
Пауза (Фогтланд) (Pausa/Vogtl) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Фогтланд районуна кирет.
Калкы - 3634 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 36,58 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 1 78 480. Мэр — Йонни Анзорге.
Шаар административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Тышкы шилтемелер
Pausa-Mühltroff Pausa-Mühltroff Pausa-Mühltroff
Магниттүү серпилгичтүү өзгөрткүч
Магниттүү серпилгичтүү өзгөрткүч — өлчөө, автоматтык кон­тролдоо жана жөндөө системаларындагы өлчөөчү өзгөрткүч. Магниттүү серпилгичтүү өзгөрткүчтүн иштөө принциби өзгөрткүч материалдын магнит өткөрүмдүүлүгү менен ага таасир эткен басым ортосундагы көз карандылыкты пайдаланууга негизделген. Магниттүү серпилгичтүү өзгөрткүчтун негизинде магнит-серпилгичтүү динамометр, манометр, тензометр ж. б. жасалат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Айрон Джанкшн (Миннесота)
Айрон Джанкшн (Миннесота) (Iron Junction) — Миннесота штатынын St. Louis округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 86 киши. Болжолдуу аянты - 2.0 км². FIPS коду — 27-31238.
Шлойзинген
Шлойзинген (Schleusingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан Шаар. Хильдбургхаузен районуна кирет.
Калкы - 5384 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 36,82 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 69 043. Мэр — Клаус Бродфюрер.
Шаар административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Гринбэлт (Мэриленд)
Гринбэлт (Мэриленд) (Greenbelt) — Мэриленд штатынын Принц Джордж округуна караган АКШ шаары.
Магниттүү потенциалометр
Магниттүү потенциалометр — магнит талаасынын эки чекитинин магнит потенциалдарынын айырмасы же туюк контурдагы магнит кыймылдаткыч күчүн өлчөгүч түзүлүш.
Гринбэлт (Мэриленд)
Калкы - 23068 киши. Болжолдуу аянты - 15.6 км². FIPS коду — 24-34775.
Нигер дарыясы
Нигер (Niger, бербер тилинде негирен – дарыя, агын суу) – Гвинея, Мали, Нигер жана Нигерия аркылуу аккан дарыя. Узундугу 4160 км, алабынын аянты 2092 миң км2. Леон-Либерия дөңсөөсүнөн Жолиба деген ат менен башталып, тоо арасындагы ички өрөөн аркылуу агат; андан соң Судан түздүгүндө бир нече салааларга жана куймаларга бөлүнүп, ички дельтаны пайда кылат; Томбукту шаары тушта салаалар бир нукка биригет. Елва шаарынан төмөн Түндүк Гвинея дөңсөөсүн кесип өтөт, андан ары чатына чейин кенен өрөөн аркылуу агып, Атлантика океанындагы Гвинея булуңуна куярда дельтаны пайда кылат. Негизги куймалары: Бани (оң), Сокото, Кадуна, Бенуэ (сол). Июнь–сентябрда ташкындайт, төмөнкү агымында экинчи ташкыны февралда болот. Орточо чыгымы 9300 м3/сек (эң көбү 35 миң м3/сек). Жылдык агымы 300 км3ге жакын. Жылына 67 млн т шиленди агызып келет. Ири ГЭС жана Каинжи суу сактагычы бар. Сугатчылыкка пайдаланылат. Балык кармалат. Айрым бөлүктөрүндө [Курусадан Бамакого, Сотуба шаркыратмасынан (ички дельтадан төмөн) Ансонгого, Ниамей шаарынан чатына чейин] кеме жүрөт. Боюндагы негизги шаарлар: Куруса (Гвинея), Бамако, Томбукту (Мали), Ниамей (Нигер), Жебба, Локожа (Нигерия). Дельтасында – Порт-Харкорт деңиз порту (Нигерия) жайгашкан.
Магниттүү потенциалометр
Магниттүү потенциалометр зым оролгон индукциялык түрмөк (катушка) түрүндо жасалып, туруктуу магнит талаасында баллистикалык гальванометр же микровеберметрге, өзгөрмө магнит талаа­сында — вольтметр же осциллографка туташтырылат. Магниттүү потенциалометр менен 10-5—10~г а ден баштап магнит потенциалдары­нын айрымасын (магнит кыймылдат­кыч күчүн) өлчөөгө болот.
Финкенталь
Финкенталь (Finkenthal) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Гүстроу районуна кирет.
Магниттүү потенциалометр
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Финкенталь
Калкы - 326 киши(2009 жыл). Аянты - 20,24 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 53 020. Муниципалитеттин башчысы — Фридель Тодци.
Ярташлы (Алшеев району, Башкыртстан)
Ярташлы — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, кызыль айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 255 киши. Почта индекси — 452116, ОКАТО коду — 80202837006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Пудербах
Пудербах (Puderbach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Нойвид районуна кирет.
Калкы - 2215 киши(2013-ж.). . Аянты - 11,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 38 057. Муниципалитеттин башчысы — Курт Нис.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Нордстранд
Нордстранд (Nordstrand (Gemeinde)) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Фризия районуна кирет.
Калкы - 2218 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 45,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 54 091. Муниципалитеттин башчысы — Йенс-Йохан Якобзен.
Оливэт (Нү-Жерси)
Оливэт (Нү-Жерси) (Olivet) — Нү-Жерси штатынын Сэйлем округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1420 киши. Болжолдуу аянты - 7.0 км². FIPS коду — 34-54960.
Магниттүү тараза
Магниттүү тараза - таразага  тартуу жолу менен нерселерди магнит кабылдоочулугун жана Жер магнетизмин өлчөгүч курал.
Нерсенин маг­нит кабылдоочулугу ошол нерсенин электр-магниттин магнит талаасына тартылуу күчү менен аныкталат. Бул күчтүн чоңдугу эки метод менен аныталат. Биринде, өтө узун цилиндр түрүндөгү үлгүнүн бир учунун электр-магнит талаасына тартылгандагы күчү (Гук методу), экүнчисинде бир тектуу эмес магнит талаасына коюлган өтө кымындай нерсеге ал талаа­нын таасир кылгандагы кучу (Фара­дей методу) боюнча нерсенин магнит кабылдоочулугу аныкталат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Еугэне (Миссури)
Калкы - 184 киши. Болжолдуу аянты - 135.2 км². FIPS коду — 29-22780.
Айронтон (Миннесота)
Айронтон (Миннесота) (Ironton) — Миннесота штатынын Crow Wing округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 572 киши. Болжолдуу аянты - 5.1 км². FIPS коду — 27-31274.
Карлисл (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 3497 киши болгон.
Шлосфиппах
Шлосфиппах (Schloßvippach) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Зөммерда районуна кирет.
Калкы - 1367 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 20,92 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 68 048. Муниципалитеттин башчысы — Роланд Вельхөфер.
Пегау
Пегау (Pegau) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Лейпциг административдик округуна карайт. Лейпциг районуна кирет.
Шаар административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Францбург
Францбург (Franzburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Төмөнкү Померания районуна кирет.
Калкы - 1446 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,19 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 57 028. Муниципалитеттин башчысы — Йоханнес Рудольф.
Магниттүү тоо
Бийикт. 616 м. Too таш көмүр мезгилинин башталышында пайда болгон чокмо (акиташ теги, кумдук) жана эффузия тоо тек катмарлар тилкесинде жайгашкан; бул катмарларды гранит, диабаз ж. б. интрузия тоо тектери жиреп чыккан. Чокмо жана интрузия тоо тектеринин контактысында ири темир (магнетит) кени пайда болгон (Магниттуу тоо пе­ни). Совет бийлигинин мезгилинде Магниттүү тоого жакын, Урал дарыяснынын жээгине ири металлургиялык комбинат жана Маг­нитогорск шаары курулган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Оксфорд (Нү-Жерси)
Калкы - 2283 киши. Болжолдуу аянты - 13.6 км². FIPS коду — 34-55500.
Уразмет (Алшеев району, Башкыртстан)
Уразмет — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, кызыль айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 248 киши. Почта индекси — 452120, ОКАТО коду — 80202837007.
Вэстминстер (Мэриленд)
Вэстминстер (Мэриленд) (Westminster) — Мэриленд штатынын Кэрролл округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 18 590 киши. Болжолдуу аянты - 14.8 км². FIPS коду — 24-83100.
Ринат Хайруллин
Ринат Хайруллин (т.ж. 19 февраль 1994) — Казакстандык футболчу, Латвиянын «Спартак» Юрмала клубунун жана Казакстандын жаштар курамасынын жарым коргоочусу.
Айсл (Миннесота)
Айсл (Миннесота) (Isle) — Миннесота штатынын Mille Lacs округуна караган АКШ шаары.
Пүндерих
Пүндерих (Pünderich) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кохем-Целль районуна кирет.
Калкы - 891 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 35 073. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Лай.
Нордхакштедт
Нордхакштедт (Nordhackstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Шлезвиг-Фленсбург районуна кирет.
Калкы - 486 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 59 149. Муниципалитеттин башчысы — Тони Ингверзен.
Дэлта (Миссури)
Дэлта (Миссури) (Delta) — Миссури штатынын Кейп-Жирардо округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.1 км². FIPS коду — 29-19072.
Калкы
2010-жылы калкы 517 киши болгон.
Шлотайм
Шлотайм (Schlotheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан Шаар. Унструт-Хайних районуна кирет.
Калкы - 3953 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 22,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 64 057. Мэр — Маргита Отто.
Магнит уюлу
Магнит уюлу — магниттелген заттын (улгунун) магниттелишинин нор­маль тузуучусу (Jn) нөл болбогон бөлүгү.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Парамус (Нү-Жерси)
Парамус (Нү-Жерси) (Paramus) — Нью-Джерси штатынын Берген округуна караган АКШ шаары.
Ак Миннэсота (Миннесота)
Ак Миннэсота (Миннесота) (Ak Minnesota) — Миннесота штатынын Hubbard округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 432 киши. Болжолдуу аянты - 3.9 км². FIPS коду — 27-00496.
Парамус (Нү-Жерси)
Калкы - 26342 киши. Болжолдуу аянты - 27.1 км². FIPS коду — 34-55950.
Кармышева Балкис (Бэлькис) Халиловна -
Кармышева Балкис (Бэлькис) Халиловна - белгилүү этнограф-тарыхчы, Орто Азия элдеринин түрк тилдүү калктарынын тарыхый этнографиясы боюнча таанымал адис, тарых илимдеринин доктору, профессор. Каратегин кыргыздары боюнча (Каратегинские киргизы [монография] / Б. Х. Кармышева; отв. ред. С. С. Губарева, С. Н. Абашин; сост. авт. вступ. ст. и слов. мест. терминов С. С. Губарева; Рос. акад. наук, Ин-т этнологии и антропологии им. Н. Н. Миклухо-Маклая. - М. : Наука, 2009. - 283 с) фундаменталдуу эмгекти даярдаган. Тилекке каршы, бул эмгек Б.Х.Кармышеванын көзү өткөндөн кийин окуучулары тарабынан редакцияланып, басмадан чыгарылган. Памирди иликтөө учурунда каратегиндик кыргыздардын ичинде да изилдөөлордү жүргүзгөн. Каратегиндик кыргыздар, көчмөн өзбектер )коңураттар, катагандар, барластар, карлуктар, кесамирлер ж.б), орто азиялык майда түрк этностору боюнча көп сандаган илимий эмгектердин автору. Б.Х.Кармышеванын эмгектери этностордун тарыхы, этнографиялык салыштырма изилдөөлөрү, этнография, этнология жана антропология илиминдеги үлгү боло турган эмгектердин көч башы, усулдук жактан таянуучу көрсөткүчү болуп калды. 1916-ж. Кытайдын Синьзянь аймагындагы Кулжа шаарында соода тармагында иштегин адамдын үй-бүлөсүндө туулган. Улуту татар. 1930-ж. атасы репрессияга дуушар болуп, Колымага сүргүнгө айдалган. Өзбекстандын Анжиян шаарында жашашып, андагы текстил комбинатында, айылдык советте, Чимкенттин Аксу-Жабарлы коругунда, аба ырайды байкоочу, мугалимдик кесиптерде эмгектенет. 1946-ж. Ташкент мамлекеттик университетинде ареолог М.Е.Массондун кафедрасынан билим алат. Душанбеге жолдома алып, Тажикстан ИАсынын Тарых, археология жана этнография институтунда (1946-1956 жж) илимдеги эмгек жолун баштайт. Институтта окумуштуу-катчы, улук илимий кызматкер болуп эмгектенген. 1956-ж. СССР ИАсынын Этнография институтуна которулат. 1950-ж. Ленинграддагы СССР ИАсынын Этнография институтуна аспирантурага тапшырган эле. Илимий жетекчиси атактуу этнограф Л.П.Потапов болгон. Б.Х.Кармышева алгачкылардан болуп Тажикстан жана Өзбекстандын этникалык тарыхы боюнча байланышкан изилдөөлөрдү ишке ашырган окумуштуу. Конурат, катаган, лакай, кесамир, карлук, түрк ж.б. этнографиялык топтор боюнча алгачкы изилдөөлөрдү жүргүзгөн. Б.Х.Кармышева кыргыз этнография илими үчүн да адистерди даярдап берген 2000-ж. Москва шаарында каза болгон.
Магнит экватору
Магнит экватору — бардык чекитинде Жердин магнит талаасынын эңкейүүсү жанa вертикаль түзүүчүсү нөлгө барабар болгон изоклина сызыгы.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Фридланд (Мекленбург)
Фридланд (Мекленбург) (Friedland (Mecklenburg)) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Мекленбург-Штрелиц районуна кирет.
Калкы - 6544 киши(2013-ж.). . Аянты - 97,64 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 55 020. Муниципалитеттин башчысы — Вильфрид Блок.
Казем-бек Александр Касимович
Казем-бек Александр Касимович, Мирза Мухаммед Али (динин өзгөрткөндөн кийинки аты – жөнү Александр Касимович Ксазем-бек, 1802-1870), орустун атактуу чыгыштаануучу, Санкт-Петербург университетинин Чыгыштилдери факультетинин биринчи деканы болгон. Бул уникалдуу, ары карама-каршылыктуу окумуштуу-инсанды илим чөйрөсү орус чыгыштаануу илиминин алгачкы пайдубалын түптөгөн деген пикирди айтып жүрүшөт. Казем-бек 1802-ж. Решт (Персия) шаарында белгилүү исламтаануучу, такыба, таанымал кудайтаануучу адамдын үй бүлөсүндө туулган. Белгилүү ирантаануучу В.В.Григорьев Казем-бекти чыгыштаануу илимин Россияда европалык академиялык денгээлге, жаңы сапаттык мазмунга алып чыккан деп айткан. Академик-түрколог А.Н.Кононов аны чыгыш жана батыштын илимин бириктирген улуу инсан деп жазган. Тагдыры татаал Казем-бек фарси, азербайжан, орус, татар, түрк, араб, англис, француз тилдерин өтө мыкты билген, өз учурунун өтө билимдүү адамды болгон. Мындан сырткары, эски иврит (еврей), эски немис тилдерин да кызыгып окугандыгы илимге белгилүү. Татыктуу алган билим, жаратылыштан берилген талантуулук, кенен кругозору окумуштууга эски тарыхый кол жазмалар, булактар менен өтө ийгиликүү иштөөгө шарт түзгөн. Ал бир эле учурда котормо, изилдөөчүлүк, мусулман кол жазмалары жана укук маселелерине багышталган кол жазмаларды окуп чыккан жана аларга комментарийлерди бергенге да үлгүргөн. Анын түркология, Ирандын тарыхы жана диндери боюнча калтырган эмгектери илимде бүгүн да өз актуалдуулугун жогото элек.
Пениг
Пениг (Penig) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Хемниц административдик округуна карайт. Борбордук Саксония районуна кирет.
Калкы - 9640 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 63,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 1 82 330. Мэр — Томас Ойленбергер.
Карпентер (Айова)
Карпентер (Айова) (Carpenter) — Айова штатынын Митчелл округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.4 км². FIPS коду — 19-11035.
Пениг
Шаар административдик курамы боюнча 13 шаардык районго бөлүнөт.
Карпентер (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 130 киши болгон.
Календониа (Миссури)
Календониа (Миссури) (Caledonia) — Миссури штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 158 киши. Болжолдуу аянты - 0.4 км². FIPS коду — 29-10432.
Нордхаштедт
Нордхаштедт (Nordhastedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан Шаар. Дитмаршен районуна кирет.
Калкы - 2747 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 26,56 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 51 082. Мэр — Юрген Хинц.
Шаар административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Калвэртон (Мэриленд)
Калвэртон (Мэриленд) (Calverton) — Мэриленд штатынын Montgomery округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 12610 киши. Болжолдуу аянты - 12.2 км². FIPS коду — 24-12350.
Мендян (Алшеев району, Башкыртстан)
Мендян — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Мендян айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 501 киши. Почта индекси — 452103, ОКАТО коду — 80202840001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Шмөльн
Шмөльн (Schmölln) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан Шаар. Альтенбург районуна кирет.
Калкы - 11 879 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 41,6 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 77 043. Мэр — Херберт Көлер.
Шаар административдик курамы боюнча 13 шаардык районго бөлүнөт.
Рөс
Рөс (Roes) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кохем-Целль районуна кирет.
Калкы - 524 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 35 075. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Гайерман.
Кафесоглу Ибрахим
Кафесоглу Ибрахим (1914-1988), белгилүү түрк тарыхчысы, Түркия тарыхынын Сельжуктар, Осмондор ддору, түрктөрдүн байыркы дини, маданияты боюнча ири адис, Жусуп Баласагындын “Кут алчу билим” ж.б. эмгектери аркылуу белгилүү болгон окумуштуу. Ибрагим Кафесоглу 1914-ж. Бурдур шаарында туулган. Атасы биринчи дүйнөлүк согушта курман болуп, балалык учуру оор мезгилге туш келген. 1936-ж. Анкара университетинин Тил, тарых жана география факультетине келип кирип, аны ийгиликтүү аяктаган. Илимдин кандидаттык (докторлук) ишин Венгрияда жазып, ал жактан 1945-ж келген. Бир катар университеттерде профессор болуп иштеген. Түркия адабият Фондун негиздеген илимпоз катары белгилүү.
Карпини Джованни Плано
Карпини Джованни Плано (Иоанн из Пьян дель Карпине, итал. Giovanni da Pian del Carpine; лат. Iohannes de Plano Carpin) италиялык францисканчы, Рубрук, Андре де Лонжюмюга чеийн Монгол империясына барган европалык адам, атактуу саякатчы, «Монголдордун тарыхы» аттуу эмгектин автору. Джованни 1182-ж. Умбрияда Пьян дель Карпине аттуу жерде туулган. Ал жер азыр Маджоне (Перуджа шаарынын жаны, Италия) деп аталат. Ал өзүнүн динчил орденинин өкүлдөрү менен Германияга миссиялык иш сапары менен барат. Ошол учурда Европада, католиктик дүйнөдө абал өтө оор болгон. Император Фридрихтен качкан папа Иннокентий IV бүткүл христиан динин бириктирүүгө чакырган. Ал христиан чиркөөсүнүн жана динге ишенгендердин тазалыгын, Византиядан, Сарациндерден (араб-мусулмандардан), чыгыштагы монголдордун коркунучун жоюуга чакырган. Ошондуктан, Плано Карпинини Чыгыш Европага жөнөтөт. Папа Иннокентий IV негизги максаты дүйнөнүн жарымын басып алган монголдор тууралуу маалымат алуу, мүмкүнчүлүк болсо монголдор менен биргеликте мусулмандарга каршы күрөшүү болгон. Карпини үч кишиден турган дипломатиялык топко жетекчи болуп дайындалат.1245-ж. папанын өргүүсү жайгашкан Лион шаарынан чыгып, Богемия (Чехия), Силезия, Краков герсогствосу аркылуу Киевге келет. Киевден Днепр аркылуу чыгышка – Волганы көздөй бет алышат. 1246-ж. 2-апрелинде саякатчылар папа Иннокентий IV расмий каты менен Батый хандын кыштоосуна – Сарай Батуга келишет. Монголдор келген монахтарды өтө жактырбоо менен кабыл алышкан. Атайын от менен ырымдоодон өткөн Карпини жана анын жолдошторун Империядагы экинчи адамы болгон хан Батыйдын кабылдоосуна жөнөтүшөт. Папанын катын славян, араб, монгол тилдерине атайын которушуп, Батый ханга окуп беришет. Андан соң, Карпинини аласкы Каракорумга жөнөтүшөт. Себеби, Каракорумда Угедэй хан өлгөндөн кийин, анын тактысынын мураскорун дайындоо үчүн курултай болуп жаткан эле. 64 жаштагы Карпини Каракорумду көздөй бет алган эле. Саякатчынын жолу байыртадан калыптанган Арал – Сырдарыя, Или – Жунгар дарбазасы, Монголия – Орхон дарыясынын жогорку агымы аркылуу Сыр Ордого багытталган. Карпини 1246-ж. 22-июлунда монгол хандарынын жайлоосу жана ордосу тигилген жер – Сыр Одого жетип келишет. Бирок, Угэдэй хан өлгөндөн соң анын ордуна жаңы ханды шайлоо учурунда Карпини бир топ убакыт кармалып калат. Ханды такка олтургузуу расмиси бир кыйла убакытка созулган мезгилдин ичинде Карпини монголдордун каада-салтын, жашоо образын, чарбалык укладына көз салып, казаг бетине түшүрөт. Ошол эле жылдын 13-ноябрында Карпиниге жаңы шайланган монгол ханы Гуюктун катын тапшырышат. Гуюк-хандын ордосунан Карпини чет элдик делегациянын көптөгөн өкүлдөрүн көргөн. Катта Гую хан өздөрүнүн динине жана кудайына ишенерин, ошол кудайдын жардамы менен Чыгыштан – Батышка чейинки жерлерди басып аларын билдирген. Карпини Папага монголдордун мамлекети, калкы, каада-салты, диний ишенимдери, чарбасы, нравалары тууралуу баалуу маалыматтарды кагазга түшүрүп тапшырган. 1247-ж. Карпини Римге аман-эсен кайтып келет. 1252-ж. дүйнөдөн кайткан.
Магнус эффекти
Магнус эффекти — суюктук же газдын агымында айланган нерсеге аракет кылчу каптал күчтүн пайда болушу.
Аны немец илимпозу Г. Г. Магнус ачкан (1852). Мис., эгер айланып жаткан узун цилиндрди куюнсуз суу агым жайпап агып өтсө, анда суюктуктун илээшкек болушунан агымдын багыты менен цилиндрдин айлануу багыты дал келген жердеги агымдын ылдамдыгы жогорулап, ал багыттар карама-каршы келген жердеги агым ылдамдыгы азаят. Натыйжада цилиндрдин бир жагында басым көбөйүп, экинчи жагында басым азаят. Басымдардын айырмасынын натыйжасында каптал күч пайда бо­лот. Бул күчтүн чоңдугу Жуковский теоремасы менен аныкталат.
Пайн Валлэй (Нү-Жерси)
Пайн Валлэй (Нү-Жерси) (Pine Valley) — Нү-Жерси штатынын Кэмден округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 12 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — 34-58920.
Алварадо (Миннесота)
Алварадо (Миннесота) (Alvarado) — Миннесота штатынын Marshall округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 363 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 27-01252.
Кастрен Матиас Александр
Кастрен Матиас Александр (Castren, Mathias Alexander; Матвей Христианович) (2- декабрь 1813-ж., Тервола кыштагы, Финляндия — 7-май 1852-ж., Гель­сингфорс (Хельсинки)), Россия империясы, финн жана орус тилчиси. Финндердин жана угро-финн элдеринин келип чыгышын, алардын тилдерин изилдеген, өз өмүрүн илимге багыштаган атактуу окумуштуу. 1847-ж. Сибирге жасаган экспедиция учурунда Саян-Алтай, анын ичинде Хакас-Минусин ойдуңунда болгон М.А.Кастрен орто кылымдардагы кыргыздарга таандык көрүстөндөрдү, руникалык жазуу эстеликтерин изилдеген алгачкы илимпоз. Анын археологиялык, этнографиялык жана лингвистикалык изилдөөлөрүнүн жыйынтыгында угро-финн элдеринин тарыхый мекени Саян-Алтай деген пикирди айткан. Изилдөөчү Енисей аймагындагы эстеликтерди кайсыл маданиятка таандык экендигин бөлүп көрсөткөн эмес. М.А.Кастрен түрк, самодий, тунгус-манжур, монгол, угро-финн элдеринин түпкү тарыхый теги бир деген пикирди колдогон. Теги финляндиялык шведдерден болгон Матиас Александар чоң үй-бүлөдө жарык дүйнөгө келген. Анын экинчи Александр деген аты Россия империясынын императорунун атынан коюлгандыгын белгилешкен. 16 жашында Хельсинки университетине тапшырып, жокчулукка кабылган Матиас мугалим болуп иштеп, кошумча каражат тапкан. Расмус Раск аттуу даниялык окумуштуу-тилчинин китептери менен таанышкан Матиас-Александр Кастрен андан таасир алып, тил илимин изилдөө жолун тандап алган эле. 1936-ж. университетти аяктап, илимдин кандидаты деген наамга ээ болот. Студенттик мезгилден финн тили жана фольклоруна кызыккан Матиас философия боюнча илимий даражаны алган. Россия Илимдер Академиясынын жана финн (Улуу Финляндия княздыгы) казынасынан колдоо алган жаш илимпоз 1845-ж. тартып угро-финн элдери менен самодийлердин этногенетикалык жалпылыктарын тастыктоо максатында Түндүк Европагна, Урал, Сибирь, Ыраакы Чыгышка илимий экспедицияларга чыккан. Бүгүнкү күну жок болуп кеткен кот же кет тилдери тууралу маалыматты илимге киргизген. Экспедициянын жыйынтыгы жана андагы жыйналган материалдар менен докторлук диссертациясын коргоп, тил илими боюнча Финляндиядагы эң алгачкы профессор болуп калган. Гелингфорс университетинде 20 ашуун тилдин грамматикасын жазып, сөздүктөрүн түзгөн. Антон Шифнер тарабынан жыйналган М.Кастрендин эмгектеринрин жалпысы 12 томду түзүп, «Северные путешествия и исследования доктора М.А. Кастрена» («Nordische Reisen und Forschungen von Dr. M.A. Castren», 1853-1862) деген аталышта жарык көргөн. Анда 5 самодий тилдери, жок болгон камассин тили боюнча баалуу материалдар кирген, финндердин “Калеваласын” шведдердин тилине которгон. Минуса ойдуңун жана дарыясын финн (чудь) тилиндеги “менин үлүшүм” деген мааниде которгон. Окумуштуу коми, мари, удмурт, саами, ханты, манси ж.б. тилдерди изилдеген. 1851-ж. Хельсинки университетинде финн тили кафедрасын негиздеп, самодий тилдеринин граматикасын жазууга киришет. 1852-ж. учук ооруусунан каза болгон.
Мадагаскар агымы
Мадагаскар агымы - Инди океанындагы жылуу агым, Мадагаскар агымынын чыгыш жана түш. жээгинде, Түштүк Пассат агымынын салаасы.
Түш. жана түш. батышты карай 2—3 км/с ылдамдыкта агат. Суунун үстүңкү бетинин температурасы февралда 27— 28°С, августта 22—24°С. Түзд. 35 %0 ден ашык. Түш.-батышта Ийне жы­луу агымына кошулат.
Каиро (Миссури)
Каиро (Миссури) (Cairo) — Миссури штатынын Randolph округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 293 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 29-10360.
Фридрихсруэ
Фридрихсруэ (Friedrichsruhe) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Пархим районуна кирет.
Калкы - 898 киши(2013-ж.). . Аянты - 34,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 60 017. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Райхов.
Пирна
Пирна (Pirna) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Саксондук Швейцария районуна кирет.
Калкы - 38705 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 53,01 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 87 290. Мэр — Маркус Ульбиг.