cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Касым Каимов
Жазуучунун повесть жанрындагы бурулуш мезгили катары анын “Бири-бирине окшобогон күндөр” повестин көрсөтүүгө болот. Чыгармада Улуу Ата Мекендик согуш учурундагы оорукта калган балдардын турмушу кең-кесири чагылдырылган. “Кыш ыргактары” повести жазуучунун чыгармачылык жолундагы байсалдуу чыгарманын бири. Бул повестте чабандык кесипти тандап алган жаш үй-бүлөнүн тоо арасындагы турмушу, алардын ички дүйнөсүнүн, нравалык сапаттарынын бышып жетилиши, бийиктөө процесси чеберчилик менен берилген. Каимовдун чыгармачылыгындагы кийинки орчундуу ийгилик “Атай” (1961) романы болду. Чыгарма кыргыз элинин улуу обончусу, залкар комузчу А. Огомбаевдин өмүрүн, чыгармачылыгын көркөм изилдөөгө алып, окуя негизинен Атайдын тегерегинде өнүгөт. Атайдын аң-сезиминин, ырчылык, комузчулук өнөрүнүн, түшүнүгүнүн бийиктеп, тереңдешине аны курчап турган кооз табият көрүнүшү, Талас өрөөнүндө өткөн көп окуялар, чоң таланттар таасир этет. Каимов ошол доордун мүнөзүн Атай аркылуу чыгармада чагылдырууну көздөп, ал жараткан ар бир чыгарманын жаралыш тарыхын кеңири сүрөттөп берген. Жазуучу Атайдын жан дүйнөсүндө өтүп жаткан психологиялык процесстерди таамай сыпаттап, анын чыгармачылык жолун өмүр тарыхы менен ажырагыс түрдө көрсөтө алган.
Кийинки жылдардагы Каимовдун чыгармасынын ичинен атайын сөз кылууга арзый турганы – “Акырын күтпө” романы (1984). Чыгарма учурдун талабына ылайык актуалдуу, проблемалардын бири болгон шаар турмушу, андагы тиричиликтин оош-кыйыш учурлары, балдарды тарбиялоо иши сыяктуу маселелер тууралуу кеп козгогон. Романдын идеялык – көркөмдүк негиздерин түзгөн проблема – адам турмушундагы бакыт, анын моралдык маселелери. Каимовдун орус тилинде “Ночь на перевале” (1958), “Атай” (1968), “Маршруты дружбы” (1970), “Степная звезда” (1972), “Жажда” (1985) жыйнактары чыккан. “Ардак белгиси” ордени жана бир нече медалдар менен сыйланган. Каимов Касым (1926, Талас району – 1989, Бишкек ш.) – жазуучу, Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (1976), КМУнун филология факультетин (1955) бүтүргөн. Чыгармачылыгын 1942-ж. ыр, фельетон, очерк жазуудан баштаган. Биринчи китеби “Соңку жолугушуу” деген ат менен 1955-ж. чыккан. Бул жыйнак жазуучунун кадыресе калеми төшөлүп, дитиндеги чыгармачылык максатын эркин туюнта алган калемгер катары көргөзгөн. “Соңку жолугушуу” (1955), “Адашуу” (1957), “Мектеп жолунда” (1958) жыйнактарында жазуучунун сатиралык таланты айрыкча ачылып, турмуштагы терс көрүнүштөрдү мыскылдап сүрөттөгөн. Алдым-жуттумдук, аксымдык, аракечтиктин азабы сыяктуу күндөлүк турмушта кездешчү кемчиликтерди “Начальниктин кабагы”, “Теке сүзгөндө”, “Бөтөлкөдөгү киши” деген сатиралык аңгемелеринде тымызын шылдың, жылма какшык менен кыябына келтире ашкерелеген. Ушундан улам Каимов “Талаа жылдызы” (1964), “Бири-бирине окшобогон күндөр” (1968), “Кыш ыргактары” (1973), “Белгилүү эркек” (1975), “Ийри жылан” (1978) жыйнактарын жарыкка чыгарган. Жазуучунун повесть жанрындагы бурулуш мезгили катары анын “Бири-бирине окшобогон күндөр” повестин көрсөтүүгө болот. Чыгармада Улуу Ата Мекендик согуш учурундагы оорукта калган балдардын турмушу кең-кесири чагылдырылган.
“Кыш ыргактары” повести жазуучунун чыгармачылык жолундагы байсалдуу чыгарманын бири. Бул повестте чабандык кесипти тандап алган жаш үй-бүлөнүн тоо арасындагы турмушу, алардын ички дүйнөсүнүн, нравалык сапаттарынын бышып жетилиши, бийиктөө процесси чеберчилик менен берилген. Каимовдун чыгармачылыгындагы кийинки орчундуу ийгилик “Атай” (1961) романы болду. Чыгарма кыргыз элинин улуу обончусу, залкар комузчу А. Огомбаевдин өмүрүн, чыгармачылыгын көркөм изилдөөгө алып, окуя негизинен Атайдын тегерегинде өнүгөт. Атайдын аң-сезиминин, ырчылык, комузчулук өнөрүнүн, түшүнүгүнүн бийиктеп, тереңдешине аны курчап турган кооз табият көрүнүшү, Талас өрөөнүндө өткөн көп окуялар, чоң таланттар таасир этет. Каимов ошол доордун мүнөзүн Атай аркылуу чыгармада чагылдырууну көздөп, ал жараткан ар бир чыгарманын жаралыш тарыхын кеңири сүрөттөп берген. Жазуучу Атайдын жан дүйнөсүндө өтүп жаткан психологиялык процесстерди таамай сыпаттап, анын чыгармачылык жолун өмүр тарыхы менен ажырагыс түрдө көрсөтө алган. Кийинки жылдардагы Каимовдун чыгармасынын ичинен атайын сөз кылууга арзый турганы – “Акырын күтпө” романы (1984). Чыгарма учурдун талабына ылайык актуалдуу, проблемалардын бири болгон шаар турмушу, андагы тиричиликтин оош-кыйыш учурлары, балдарды тарбиялоо иши сыяктуу маселелер тууралуу кеп козгогон. Романдын идеялык – көркөмдүк негиздерин түзгөн проблема – адам турмушундагы бакыт, анын моралдык маселелери.
Каимовдун орус тилинде “Ночь на перевале” (1958), “Атай” (1968), “Маршруты дружбы” (1970), “Степная звезда” (1972), “Жажда” (1985) жыйнактары чыккан. “Ардак белгиси” ордени жана бир нече медалдар менен сыйланган.
Дүйшекеев, Өмүркул
Дүйшекеев Өмүркул (15.7.1934-ж. т., Ат-Башы району, Кара-Суу айылы) — зоотехник, айыл чарба илимдеринин доктору (1993).
1958- ж. Кыргызстан айыл чарба институтун, 1963-ж. Кыргызстан мал-чарба илимий-изилдөө институтунун аспирантурасын бүткөн. 1964—67-ж. Түштүк Кыргызстан мал чарба тажрыйба станциясында директордун орун басары, 1967—70-ж. Кыргызстан мал чарба илимий изилдөө институтунун илимий кызматкери, 1970—92-ж. Республикалык мал асылдандыруу станциясынын директору, директордун орун басары, 1993-жылдан Кыргызстан мал чарба илимий изилдөө институтунун уй чарба боюнча бөлүм башчысы, ошол эле учурда 1995-жылдан Кыргызстан агрардык академиясында окутуучу.
Илимий эмгектеринин негизги багыты асыл тукум уй чыгаруу жана аларды өркүндөтүү. Эт-сүт багытындагы кара малдын асылдуулугун арттыруу боюнча чоң салым кошкон. Ала-Тоо тукумундагы уйлардын сүттүү тибин жана жаңы заводдук линияларын (зоот уй) чыгарган. 82 илимий эмгектин (анын ичинде 5 монография) автору. Медалдар менен сыйланган.
Арык бука
Арык-Бука - (туулган жылы белгисиз - 1265/66) - моңгол башкаруучусу. Чыңгыз хандын уулу Тулуйдун он баласынын алтынчысы (Муңкэ, Хубилай, Хулагу, Арык-Бука ж. б.). Улуу хан Муңкэнин (1251-59) тушунда кыргыздар жашаган Саян-Алтай, Моңгол Алтайы, Чыгыш Теңир-Тоо аймактары Арык-Буканын башкаруусу алдында болгон. Муңкэ хан өлгөндөн кийин (1259), бүткүл моңголдук тактыны ээлөө үчүн Муңке хандын бир туугандары Арык-Бука менен Хубилайдын ортосунда күрөш жүргөн. 1260-64-ж. хандык тактыны убактылуу ээлеген Арык-Бука ушул эле мезгилде Кытайда бийликке келген Хубилай менен Чагатай улусун ээлөө үчүн күрөш баштаган. 1260-ж. күзүндө Хубилайдан жеңилип, анын аскерлери кыргыздардын аймагына качып келген. 1262-ж. Арык-Бука өз аймагындагы элдерден, анын ичинде кыргыздардан түзүлгөн кошуунга таянып, Теңир-Тоодогу Чагатай улусунун башкаруучусу Алгуга (Чагатайдын небереси) каршы жортуул жасаган. 1264-ж. Арык-Бука Кытайда моңголдук Юан династиясын негиздеген Хубилай ханга (1260-94-ж.) баш ийээрин билдирген. 1266-ж. дүйнөдөн кайткан. Ушул доордон тартып чыгыштагы (Түштүк Сибирь, Моңгол Алтайы) кыргыздар Юан династиясына (1260-1368-ж.) карап калышкан, ал эми батыштагы Теңир-Тоо аймагы 1269-жылдан Хайду мамлекетине караган.
Кенефик (Оклахома)
Кенефик (Оклахома) (Kenefic) — Оклахома штатынын Bryan округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 192 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — 40-39200.
Фенотип
Фенотип (гр. phaino - билгизем ж-а тип) - генетикалык түзүлүшү (генотип) менен сырткы чөйрөнүн өз ара аракеттенишүү процессинде калыптанган, особдун бардык касиеттеринин жана белгилеринин жыйындысы. Ф. деген термин 1903-ж. В. Иоганнсен тарабынан киргизилген. Ф-те генетикалык бардык мүмкүнчүлүктөр ишке ашпайт жана ал белгилүү шарттарда генотиптин ишке ашырылышынын айрым учуру гана болуп саналат. Ошондуктан, эгерде ар түрдүү шарттарда өнүгүшсө, толугу менен бирдей генотиптерге ээ, бир жумурткалуу эгиздерден да билинип турган Ф-тик айырмачылыктарды табууга болот. Генотиптин жана Ф-тин ортосунда бир маанилүү дал келүү болбойт: генотиптин өзгөрүшү дайыма эле Ф-тин өзгөрүшү менен коштолбойт, ал эми Ф-тин өзгөрүшү сөзсүз эле генотиптин өзгөрүшү менен байланыштуу эмес. Микроэволюция процессинде тандоо особдордун Ф-и боюнча жүрөт. Ошентип, популяцияларда генотип аркылуу чектелүүчү реакциялардын кеңири формасына ээ, же генотип аркылуу жетишээрлик так аныкталуучу керектүү Ф-теги особдор сакталып калат. Популяциядагы ар түрдүү генотиптеги особдордо Ф. боюнча тандоо, ырааттуу түрдө генотип боюнча да тандоого алып келет. Генотиптик өзгөргүчтүк жүрбөсө, Ф. боюнча тандоо эч кандай натыйжа бербейт, бул В. Иогансен тарабынан таза линиялардагы тандоо боюнча жүргүзүлгөн тажрыйбаларда көргөзүлгөн.
Красный Яр (Кугарчин району, Башкыртстан)
Красный Яр — Башкыртстандын Кугарчин районундагы айыл, Кугарчин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 38 киши. Почта индекси — 453345, ОКАТО коду — 80238840007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Готама
Готама, же гаутама – байыркы индиялык ойчул, Ньяя системасынын негиздөөчүсү. «Ньяя-сутра» трактатынын автору.
Савай-Арык, Кара-Суу району
Савай-Арык (Савай-Арык) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Суу районундагы айыл. Отуз-Адыр айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 574 киши.
Көрсөтмө берүүгө мажбурлоо
Көрсөтмө берүүгө мажбурлоо – КР кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган сот акыйкаттуулугуна каршы жасалган кылмыш. Алдынала тергөө жана алгачкы текшерүү жүргүзүүчү кызмат адамдары тарабынан шек саналган адамдарды, айыпталуучуну, күбөнү көрсөтмө берүүгө мажбурлоо же эксперттерди коркутуп-үркүтүү ж. б. мыйзамсыз аракеттер аркылуу корутунду чыгарууга мажбурлоо.
Бурбаки Никола
Бурбаки Никола (Nicolas Bourbaki) – Франциядагы математиктердин бир тобунун жалпы шарттуу фамилиясы жана ысымы; алар формалдуу аксиомалык ыкма (көп томдук «Математиканын элементтери» трактаты) позициясында туруп, ар кандай математикалык теоремаларды жазып түшүндүрүүгө аракеттенишкен. Алардын ой жүгүртүүсү жалпыдан жекеге деген философиялык категорияда жүргүзүлгөн. Ар кайсы өлкөнүн окумуштууларынын докладдарын угуп тура турган «Бурбаки семинары» иштеп турган. Ал топ 1937-ж. түзүлүп, Жогорку нормалдуу мектептин мурдагы тарбиялануучулары иш жүргүзүшкөн. Анын так курамы, канча адамдан турары ачык айтылбай келүүдө.
Тойлук дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Увальная дарыясы (Татарка куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Усубалиева Турдукан
Усубалиева Турдукан Чырмакчы. 1961-ж. Кочкор районундагы Ороо-Башы айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Балыкчыдагы, Кочкордогу бөлүмдөрүндө узданган. Уздук таасирди чоң энеси Токторбай кызы Калыйчадан, энеси Ысахмат кызы Анардан алган. Турдукан канат чий, чыгдан (ашкана) чий, эшик чий өңдүү боз үйдүн ички чий чырмак жасалгаларынан сырткары белек-бечкекке берилүүчү чакан туштуктарды (панно) такай кармайт. Салттуу буюмдарында эски көркөм оюм-көчөттөрдү арбын пайдаланат. Көбүнчө көчөттү ичке, жарым кыялданта алат. Эки же бир эле өң аркылуу үлгүнүн жүзүн ача алат. Боёкко караганда койдун табыгый жүнүн чырмакчылыкка пайдаланат да, ал татым берет. «Куш оюмунун» башынан, ичинен «карга тырмак оюмун» берип, ортодон «кочкор мүйүз оюмун» жаратат. «Омуртка оюмунун араларына «мүйүз оюмдарынын» элементтерин жарым жартылай түшүрүп, ала мончокту ак, сарыдан берген чыгдан, канат чийлери сатууга түшүп турат. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. СССРдин 60 жылдыгына карата көркөм кол өнөрчүлөрдүн республикалык 1-кароо сынагы. Чий буюмдары үчүн «Алтын колдуу чебер» диплому. 1989-ж. Кыргыз эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү. Ашкана чийи коюлган.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Түлкүбай (дарыя)
Түлкүбай — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Камсак дарыясынын оң жээгинен 18 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Ириклинск суу тармагынан Орск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Селевкилер
Селевкилер - Александр Македонскийдин империясы кулаган соң, Батыш Азияда түзүлгөн эллиндик мамлекеттердин бирин башкарган династия (б. з. ч. 312-64-ж.). Негиздөөчү Селевк I Никатордун (б. з. ч. 312- 280-ж.) атынан аталган. Борбору - б. з. ч. 240- жылга чейин Селевкия, б. з. ч. 63-жылга чейин - Антиохия.
Селевкилер мамлекети Антиох III тушунда (б. з. ч. 223-187-ж.) өтө гүлдөгөн. Ал Сирия, Месопотамия, Кичи Азиянын бир бөлүгүн, Иран тайпак тоосун жана Орто Азиянын бир бөлүгүн бириктирген. Селевкилер мамлекетинин аймагы сатранияларга бөлүнгөн. Анын бир типтүү тыйын системасы жана календары болуп, экономикалык негизин дыйканчылык түзгөн. Аскердик-админ. бирикме Селевк IV Филопатор (187-175), Антиох IV Епифан (175-163) жана андан кийинки падышалар тушунда начарлап, бара-бара Римге көз каранды боло баштаган. Б. з. ч. 64-ж. анын аймагынын акыркы бөлүгү - Сирияны римдиктер караткан соң Селевкилер мамлекети кулаган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Көрсөтүлүүчү чек
Көрсөтүлүүчү чек – көрсөтүүчүгө жазылып берилүүчү чек. Аны берүү жөнөкөй тапшыруу менен ишке ашырылат. Кеңири таралган эмес; эларалык эсептешүүлөрдө колдонулбайт.
Секция
Секция (лат. sectio - кесилиш, бөлүнүш) –
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Көрсөтүүчүнүн акциясы
Көрсөтүүчүнүн акциясы – көрсөтүүчүсү алардын толук ээси болуп саналган акциялар. Мындай акциялар боюнча укук кыюу аны иш жүзүндө башкага берүү менен ишке ашырылат. К. а. ал толук өлчөмдө төлөнгөн шарттарда гана чыгарылышы мүмкүн.
Орто-Суу (Ала-Бука району)
Орто-Суу (Орто-Суу) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Ала-Бука районундагы айыл. Көк-Таш айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 516 киши.
Абсамат Масалиев
Абсамат Масалиев (1933-2004) - Кыргызстандагы белгилүү мамлекеттик ишмер. Кыргыз Республикасынын Эл баатыры.
Кыскача өмүр таржымалы
1933-жылы 10-апрелде азыркы Баткен облусунун Кадамжай районундагы Алыш кыштагында туулуп, 2004-жылдын 31-июлунда көз жумган.
А. Масалиев 1949-жылы Үч-Коргон кыштагындагы 8-жылдык мектепти бүткөндөн кийин Кызыл-Кыядагы тоо-кен техникумун артыкчылык диплому менен аяктайт.
1953-1956–жылдары Москвадагы Сталин атындагы тоо-кен институнун атайын орто билимдүү адистерди тездетилген программа менен инженердик кесипке даярдачу үч жылдык бөлүмүндө окуйт.
Институтту бүткөндөн кийинки алгачкы беш жылда «Кызыл-кыя көмүр» башкармалыгынын «Комсомольская» кенинде участка начальнигинин жардамчысы-тоо местери, участканын начальниги, «Комсомольская» кенинин орун басар башкы инженери,  «Кыргыз көмүр» трестинин башкы инженеринин жардамчысы болуп эмгектенет.
1961-жылы Кыргызстан компартиясынын Ош областык комитетинин өнөр жай жана транспорт бөлүмүнүн инспектору болуп которулат.
1962-1964-жылдары Алматыдагы Жогорку партиялык мектепте окуйт. Андан соң Кыргызстан КП БКсы менен Кыргыз ССР Министрлер советинин Партиялык-мамлекеттик контролдоо комитетинин өнөр жай, транспорт жана байланыш бөлүмүнүн инспектору, Ош облустук элдик контрол комитетинин төрага орун басары болуп иштейт.
1966-жылы партиянын Ош областык комитетинин өнөр жай жана транспорт бөлүмүнүн башчысы, ал эми 1969-1971-жылдары партиянын Таш-Көмүр шааркомунун 1-катчысы, андан соң эки жылдай Кыргызстан КП Бксынын өнөр жай жана транспорт бөлүм башчысынын орун басары.
1972-1974-жылдары Фрунзе шаардык аткомунун төрагасы.
1974-1979-жылдар-Кыргызстан КП БКнын катчысы.
1975-жылдын январь 1985-жылдын июнь айлары партиянын Ысык-Көл областык комитетинин биринчи катчысы.
1985-жылы КПСС БКнын инспектору. 1985-жылдын ноябрынан 1991-жылдын апрелине чейин Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы.
1990-жылдын апрель-декабрь айларында Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңешинин төрагасы болгон.
1991-жылдын апрель-август айлары КПСС БКнын идеологиялык бөлүмүнүн кңешчиси.
1993-96-жылдар Тоо кен иштериндеги коопсуздукту техникалык көзөмөлдөө боюнча мамлекеттик агенттиктин мүдүрү.
Бул шайлоодо бийлик добуштарды одоно бузуу менен - президенттин ошол кездеги маалымат катчысы К. Баялинов мурда айткандай - Акаевдин 73 процент добуш алып жеңүүсүн камсыздаганы бүгүнгө дейре айтылып жүрөт.
Кыргызстан коммунисттер партиясынын Борбордук аткаруу комитетинин төрагасы, СКП-КПССтин аткаруу комитетинин кеңеш мүчөсү, СКП-КПСС кеңешинин төрага орун басары болгон.
Соңку маек
Абсамат Масалиевден эң соңку ирет интервью алган маалымат булактарынын бири – «Азаттык» үналгысы болуп калды. 29-июлда, 2004-жылы, ал "Азаттыктын" кабарчысы Бекташ Шамшиев менен маек куруп, Кыргыз өкмөтүнүн жарым жылдагы экономикалык өсүштөр жана ийгиликтер тууралуу маалыматын так эмес деп сынга алган:
- Көмүр өнөр жайын алсак, жылына 4 млн тонна көмүр казып, биз Казакстан, Өзбекстан тарапка сатчубуз. Булардын баары токтоп турат, жылына 250-300 миң тонна көмүр гана казылып жатат. Ошондуктан азыр экономика катуу өсүп атат деген (билдирүү) туура эмес.
Замандаштардын эскерүүсүндө
Замандаштары А.Масалиевди чынчыл, ак жүрөк зат, паракордук, жемкордук сыяктуу одоно көрүнүштөрдөн өзүн пакиза туткан инсан катары да билишчү.
"Эсимде, - деп эскерет тарыхчы жана журналист Т.Чоротегин, - 1995-жылы ал президенттикке талапкер катары чыккан чакта аны менен «Азаттык» үчүн маек курдум. Маектен соң, 1990-жылдын октябр айындагы окуяларга кайра кылчаюуга да мүмкүн болду. Мен ал кезде Жогорку Кеңештин төрагасы, Кыргызстан Коммунисттик партиясынын жетекчиси, консерватор саясатчы Абсамат Масалиевдин кызматтан кетишин талап кылган саясий өнөктүккө, саясий ачкачылыкка да катышкан элем. Алардын баарын Абсамат ага дурус билээр эле.
Бир кезде бийликтеги Абсамат Масалиевге каршы чыгып, анын саясий оппоненти болгон «Эркиндик» партиясынын жетекчиси, мурдагы КДКнын негиздөөчүлөрүнүн бири Топчубек Тургуналы маркум саясатчы тууралуу 2004-жылы мындай деп эскерген:
- Апсамат аке жөнүндө эң оболу менин айтаарым – бул киши эски заманда дагы, жаңы заманда дагы элдин кызыкчылыгы үчүн жан дилин берип, күйүп-бышкан адам эле. Бул киши эл үчүн деп жанын сабап жүрүп (дүйнөдөн) өтүп кетти.
Сыйлыктары. Наамдары
А.Масалиев Октябрь революциясы ордени, эки жолу Эмгек Кызыл Туу ордени, КМШнын парламенттер аралык «Шериктештик» ордени, үчүнчү даражадагы «Манас» ордени жана медалдар менен сыйланган.
Кыргыз Республикасынын Эл баатыры.
Чыгармалары
А. Масалиев «Советтик доордон үзүндүлөр»(Бишкек, 1996) деген китептин автору.
Ал тууралуу адабият
Кыргызстан: Энциклопедия. - Бишкек, 2001.
Секундомер
Секундомер - убакытты саат, минута, секунда жана секунданын үлүштөрү менен өлчөй турган прибор. 19-кылымдын аягындагы биринчи Секундомерде секунда жебеси гана болуп, убакыт секунда менен гана өлчөнгөндүктөн ал Секундомер деп аталып калган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Кузь-Пуа-Ю
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жунусов Ибрагим Кожоназарович
Ибрагим Кожоназарович Жунусов (13-майда 1961-жылы туулган) — белгилүү композитор жана аткаруучу.
Ишмердиги
Ош облусунун Кара-Суу районунда туулган. Кыргыз Республикасынын Эл артисти. Анын “Эламан” деген ыры Өзбекстан жана Казакстанда өзгөчө популярдуу болуп, 1990-жылдардан бери Эламан ысымдуу балдардын саны көбөйгөн.
Ал саясат айдыңында да өзүн таасын көрсөтө алды. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин төртүнчү жана бешинчи чакырылышынын депутаты. Кыргыз Республикасынын маданият жана туризм министри болгон.
Көрсөтүүчүнүн вексели
Көрсөтүүчүнүн вексели – көрсөтүлүүсү боюнча төлөнүп берилүүчү которум вексели  ( тратта  ).
Айтерн
Айтерн (Aitern) — Германиянын Баден-Вюртемберг Жериндеги шаар. Лёррах районуна карайт. Фрайбург административдик округуна тиешелүү. Калкы – 550 (2013-ж.). Аянты – 9,21 км². .
Йегер (Оклахома)
Йегер (Оклахома) (Yeager) — Оклахома штатынын Hughes округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 67 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 40-82650.
Урмамбетов Үсөн
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Томбой-Се (Няба-Яха куймасы)
Томбой-Сё — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нябы-Яха дарыясынын оң жээгинен 40 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Большевиктик топтор
Большевиктик топтор Кыргызстандагы. Февраль революциясынан кийин Кыргызстанда социал-демократиялык топтор түзүлө баштаган. 1917-жылы мартта Сүлүктүдө тажрыйбалуу большевик Д.Т. Деканов большевиктик топ түзгөн жана башчылык кылган. Социал-демократиялык топтор апрель-июнда Пишпекте, Ошто, Кызылкыяда пайда болгон.
Кыргызстандагы бул топтордун өзгөчөлүгү – адегенде алардын курамында большевиктердин, меньшевиктердин жана эсерлердин топтору болгондугунда. Алар социализмди ар түрдүүчө түшү-нүшүп, негизинен социалисттик платформада турушкан. Пишпектеги жана Оштогу топтордо меньшевиктер басымдуулук кылган. Ошондуктан большевиктер мындай уюмдардан чыгып, эл арасында өз алдынча иштерди жүргүзүшкөн.
1917-жылы майда большевиктер Пишпекте кыргыздардын революциячыл Букара союзун түзүшкөн. Аны түзүүдө К.Сарыкулаков, К.Сандыбаев, Б.Муратов жана башка чоң роль ойношкон. Бул союз кыргыз кедейлеринин социалдык жана улуттук кызыкчылыктарын коргогон «Букара» союзу 1917-жылы күздө 7 миңден ашуун адамды бириктирген. Октябрь революциясынын жеңишинен кийин Кыргызстанда большевиктик топтор пайда болгон.
Алар биринчилерден болуп, Сүлүктү, Кызылкыя, Ошто түзүлгөн. Оштун большевиктеринин арасында активдүү ролду Б.Султанов, М.Сарымсаков жана башка ойношкон. 1918-жылы 2-апрелде Пишпекте большевиктик топтордун уюштуруу жыйналышы болуп, ал М.И.Иваницын жетектеген Шаардык партиялык комитетти шайлаган.
Активдүү массалык-саясий иштердин натыйжасында Пишпек шаардык партиялык комитети тез эле уезддик-шаардык комитет болуп кайра түзүлгөн. 1918-жылдын жарымында көптөгөн айылдарда большевиктик уюмдар түзүлгөн. Андан кийин Токмокто, Пржевальскиде, Нарында шаардык партиялык уюмдар түзүлгөн.
Хроматин
Хроматин (гр. chroma, chromatos - өң, боек) - эукариоттордун клеткаларынын хромосомаларын түзүүчү нуклеопротеиддик жипчелер. Бул термин 1980-ж. В. Флемминг тарабынан киргизилген. Цитол-да, Х. - клеткалык циклдин интерфазасында хромосомалардын майдалануусун, ажырашын түшүндүрөт. Х-дин негизги структуралык компоненттери: ДНК (30-45 %), гистондор (30-50 %) жана гистондук эмес белоктор (4-33 %). Электрондук микросүрөттөрдө, Х. диаметри 10 нм жакын, нуклеосомдук бөлүктөрдөн "тизилген" шуруну элестетет. Х-дин организациясынын жогорку түзүлүшү (хромосомалар) гистондук эмес белоктордон "ок скелетине" бекитилүүчү илгичтердин пайда болушунун эсебинен, күчтүү спиралданышкан нуклеосомдордон - Х-дин эң жөнөкөй жипчелеринин ирээттүү бир тутамынан пайда болот. Бул процесске гистондор, металлдардын иондору жана башка катышат. Активдүү жана активсиз Х-дер баарынан мурда жана курамынын айырмачылыктары жана Х-дин структуралык алмашуулары (эң башкысы упаковканын тыгыздыгы) боюнча айырмаланышат. Х-дин бул типтери нуклеосомдук организациясы боюнча да айырмаланышат.
Бурбондор
Бурбондор – европалык бир нече өлкөдөгү королдор династиясы, Капетингдердин бир бутагы. Бурбондор Франциянын королу Людовик IХнун (122–670) уулу Роберт Клермон-Бурбондон таралат. 1555–89-ж. Б. Наварра королдугун башкарышкан. Католиктер менен гугеноттордун ортосундагы гражд. согуштун жыйынтыгында Наварра королу Генрих Бурбон 1589-ж. француз тактысына отурат (1610-ж. чейин Генрих IV деген ат менен башкарган). Бурбондордун туңгуч өкүлү Генрих IVнүн бийлигинин тушунда Францияда абсолютизм күч алып, Людовик XIVнүн убагында өзүнүн гүлдөгөн чегине жеткен. Француз революциясынын жүрүшүндө 1792-жана башка бийлиги кулатылып, король Людовик XVI өлтүрүлгөн. Бурбондор Францияны (1589–1792, 1814–15, 1815–30), Испанияны (1700–1808, 1814–68, 1874–1931, бурбондордун испаниялык бутагы Людовик XIVнүн небереси Филиип Vден таралат), Сицилиянын эки королдугун (Неополитанда, 1735–1805, 1814–60, бурбондордун бул бутагы Филиип Vнин уулу Карл IVдөн таралат), Парма жана Пьяченца герцогдуктарын (1748–1802, 1847–59) бийлешкен. 1931-ж. испан королу Альфонс XIII тактыдан баш тартып, Испания республика деп жарыяланган.
Фурхат, Кара-Суу району
Фурхат (Фурхат) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Суу районундагы айыл. Отуз-Адыр айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 486 киши.
Улыбердь дарыясы
Улыбердь (Саева) — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Боровлянка дарыясынын оң жээгинен 20 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 54 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Урмай топ
Шарты
Оюнчулардын саны 5—10 киши.
Оюн аянтчада, талаада өткөрүлөт.
Оюнда топтор колдонулат.
Оюнга даярдануу
Оюнга жетекчи шайланат, диаметри 3 м. тегерек сызылат. Тегеректин ортосуна, түз сызык сызылат, ал сызыкка оюнчулар өздөрүнө бирден топ бактыдай кылып чуңкур казышат. Андан кийин оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун баяны
Оюнчулар өздөрү казган чуңкурлардын жанында турушат, Оюн жетекчисинин буйругу боюнча, оюнчулардын бирөөсү, тегеректен 1 метрдей аралыкта туруп, топту чуңкурларды көздөй тоголотот. Эгерде тоголотулган топ чуңкурлардын бирөөсүнө түшүп, кайра чыкпай токтоп калса, оюнчулар ар тарапка качышат, Топ түшкөн чуңкурдун ээси, топту чуңкурдан алып, качып бараткан оюнчулардын бирөөнү уруп калганы аракеттенет. Эгерде, ыргытылган топ качып бараткан оюнчулардын бирөөнө тийсе, топ тийген оюнчунун чуңкуруңа бир чакан таш салынат. Андан кийин топту оюнчулар кезеги менен тоголотушат. Оюн катышуучулардын бирөөнүн чуңкурунда, оюнчулардын санын чалык чакан, таштар чогулгуча ойнолот. Утулган оюнчу, ырдап же бийлеп бергенден кийин оюнду кайрадан баштаса болот.
Оюндун эрежеси
Бир бирине тоскоолдук кылууга, топту чуңкурдан сырткары кармоого, тийүүгө болбойт.
Методикалык көрсөтмө
Оюн өткөрүлүүчү жер тегиз, таза, ыңгайлуу болушу керек. Оюнчулардын саны көп болсо, аларды жааттарга бөлүп өткөрсө болот. Эгерде тоголотулган топ, чуңкурлардын бирөөңө түшүп, токтобой тегеректен тоголонуп чыгып кетсе, топту кайрадан тоголотуу керек. Эгерде экинчи жолу тоголотулган топ кайрадан чуңкурлардын бирөөнө түшпөсө, чакан таш, топ тоголоткон оюнчунун чуңкуруна салынгандан кийин, оюндун кезеги, кийинки оюнчуга өтөт.
Оюндун педагогикалык мааниси
Ылдамдык, күч, шамдагайлыкка тарбияланат, кыймылдарды бат жана аткарууга, көңүл коюуга үйрөтөт.
Көрсөтүүчүнүн кагазы
Көрсөтүүчүнүн кагазы – аны көрсөткөн жакка мыйзамдуу жол ача турган баалуу кагаздын бир түрү. К. к-н көрсөткөн баардык жак ал боюнча укуктуу ээси болуп саналат, тактап айтканда, карызкор жак карызды талап кылууга укугу бар. Эгер карызкор жак укугу жок жактын талабын атайылап же өзү калпыстык кетирүүдөн улам аткарбаса, ал мындай кагаз көрсөткөн баардык эле жактын талабын аткарууга милдеткер эмес.
Секунда
Секунда (лат. secunda division- экинчи жолу бөлүү) – 1) Бирдиктердин эл аралык системасындагы убакыт бирдиги. Белгилениши сек. - Секунда цезий-133 атомунун негизги абалдагы эки эң жука деңгээлдеринин ортосундагы өтүшкө дал келүүчү 9 192 631 770 нурлануу мезгилине барабар убакыт. 2) Жылдыз Секундасы 1/86400 орточо жылдыз суткасына же 0,997 269 566 секта барабар. 3) Бурчтук Секунда тегиздиктеги бурчтардын бирдиги. Белгилениши - ", 1"=1/3600градус же 1/60 мин.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Төмөнкү Гусиха (дарыя)
Төмөнкү Гусиха — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Урал дарыясынын сол жээгинен 1907 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Магнитогорск суу тармагынан Ириклинск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Импрессионизм
Импрессионизм - (impression таасир) - 19-кылымдын үчүнчү чейреги 20-кылымдын башында искусстводо өкүм сүргөн багыт. 1860-жылдардын аягы 1870-жылдардын башында француз живописинде калыптанган. Импрессионизмдин жетик мезгилинде (1870-жылдар жана 1880-жылдардын 1-жарымы) искусствону жаңылоо, расмий салондук академизмди жоюу үчүн күрөшкөн К. Моне, О. Ренуар, Э. Дега, К. Писсарро, А. Сислей, Б. Моризо сыяктуу сүрөтчүлөр 1874-86-ж. аралыгында 8 көргөзмө уюштурган. «Импрессионизм» деген термин К. Моненин «Таасир. Чыгып келе жаткан күн» (1872) деген сүрөтү көргөзмөгө коюлгандан тартып пайда болгон. Импрессионизм 1840-60-жылдары классицизм, романтизм жана академизм шарттуулугунан бошоп, күнүмдүк турмуш чындыгынын, жөнөкөй демократчыл мотивдердин сулуулугун даңазалайт, сүрөттөлгөн көрүнүштүн жандуулугуна жетишет. Айлана-чөйрөдөгү түркүн түстөрдүн ажарын ачып, адам менен жаратылыштын биримдигин көргөзөт. Импрессионисттер көрүнүштөрдөгү кокустуктарга көбүрөөк көңүл бурушуп, фабуладан баш тарткан жана чыгармачылыгында алгачкы таасирди сактоого көңүл бурушкан. Импрессионисттер өз мезгилинде алгачкылардан болуп шаар турмушунун өзгөчөлүгүн ар тараптан көрсөтүшкөн. Көрүнүштүн жаңылыгын сактоо үчүн татаал тондорду таза түстөргө бөлүп жиберүү ыкмасын иштеп чыгышкан, башкача айтканда таза түстөрдүн сүйкөмү көрүүчүнүн көз алдында аралашып жаткан сыяктанат. 1880-жылдардын орто ченинде импрессионизм бир бүтүн система жана багыт катары өз мүмкүнчүлүгүн түгөтүп, искусствонун андан аркы эволюциясына жаңы түрткү берген. Кадыресе калыптанган импрессионизмдин чыгармалары ачык жана турмушка жакын болгону менен, көркөм каражаттардын баалуулугун өз алдынча кароого, чыгарманын формалдык структурасына көбүрөөк көңүл бөлгөн. 1880-1910-жылдары көп сүрөтчүлөргө (М. Либерман, Л. Коринт Германияда; К. Коровин, В. Серов, И. Грабарь Россияда), скульпторлорго (Э. Дега, О. Роден Францияда; М. Россо Италияда; П. Трубецкой, А. Голубкина Россияда) таасир тийгизген. Импрессионизмдин салттары 20-кылымдын искусствосунун реалисттик агымдарынан да кездешет. Сүрөт өнөрүндөгү импрессионизмдин айрым принциптери бирдиктүү көркөм система боло албаса да, адабият, музыка, театрдын көркөм каражаттарын өнүктүрүүгө таасир тийгизген.
Биримдик (партия)
«Биримдик» — Кыргызстандагы саясий партия. 2005-жылы «Биримдик» демократиялык партиясы катары негизделген, 2013-жылы 8-майда учурдагы аты менен кайра катталган. Партиянын курамын, көптөгөн мурдагы чиновниктер жана депутаттар толуктаган.
Партиянын саясий идеологиясы - евразия, социализм, демократия жана парламентаризм.
Партиянын Кыргызстандын бардык аймактарында аймактык бөлүмдөрү жана партиялык башкаруу органдары бар, мисалы: саясий кеңеш, аткаруу комитети жана ревизиялык комиссия.
Партиянын тарыхы
Партия 2005-жылы 19-августта түзүлүп, учурдагы аталышын 2013-жылдын 8-майында алган. 2019-жылы партия жаңыланып, лидери алмашып, Марат Аманкулов жаңы жетекчи болуп, 2019-жылдын 13-сентябрында кайра каттоодон өткөн.
Парламенттик шайлоо 2020
2020- жылдагы парламенттик шайлоого жакыныраак, анын лидерлери Кыргызстандагы эски партия - КСДПны таштап, Биримдиктин катарына өтө башташат.
Парламентке өтүү үчүн кыргыз саясат таануучулары “Биримдикке”, ошондой эле “ Мекеним Кыргызстан”, “ Кыргызстан”, “ Бир Бол”, “ Ата-Мекен” жана башкалар. Белгилей кетсек, Кыргыз Республикасынын президенти Сооронбай Жээнбековдун бир тууган агасы Асылбек Жээнбеков парламентке партиядан көрсөтүлгөн.
Сентябрдын башында Биримдиктен талапкер шайлоочуларга жарым миллион сом убада кылып, 300 добуш сураган видео жарыяланган.
«Общее дело» фондунун социологиялык сурамжылоосуна ылайык, партия 2% добуштун жыйынтыгы менен рейтинг боюнча республикада 2-орунду ээлеген. Бардык сурамжылоолордун ичинен респонденттердин 58% жооп берүүгө кыйын болушкан, 14% баарына каршы добуш бермек болушкан.
Партиянын тизмесине 200 киши кирген, биринчи болуп Акылбек Жамангулов, парламенти VI чакырылыштагы шайланган , Республика-Ата-Журт партиясынын дупутаты, экинчиси - Улукбек Кочкоров, V чакырылыштагы парламенттин депутаты, үчүнчү - тизмесинде VI чакырылышынын депутаты , КСДП Торобай Зулпукаров. Талапкерлердин 70% эркектер (140 адам) жана 30% аялдар (60 адам) түзгөн.
Парламенттик шайлоонун жарыяланган жыйынтыгына ылайык (бюллетендердин 99% иштелип чыккан), Биримдик 24% добушка ээ болгон, андан кийин өлкөдө өлкө парламентине кирбей калган партиялардын тарапкерлеринин митингдери башталган. Партиянын өкүлү Биримдик парламенттик шайлоону кайталап шайлоого катышууга даяр экендигин билдиршен.
Жалпы себеп фондунун маалыматы боюнча, Биримдик партиясы шайлоочуларга пара берген 75 учур катталган.
6-октябрда Ош шаарында партиянын тарапкерлеринин митинги болуп, анын катышуучулары Сооронбай Жээнбековдун бийликтен кетишине каршы болушкан.
Бурганак
Бурганак – кар аралаш шамал. Мындай шамал кар кыртышын учуруу менен болот. Бурганак кардын жаашы менен кошо жүрсө, борошо деп аталат. Эгер кардын кыртышы өтө эле кургак жана тыгыздыгы начар болсо, желаргыдан деле кардын майдаланып учушу байкалат. Бурганак автомобиль жана темир жолдорду, самолёт конуучу аянттарды карга толтуруп, жол катнашын начарлатат. Бурганак дөңсөөлөрдөгү карды учуруп, ойдуңдарга толтургандыктан, ал жерлердеги жер кыртышынын нымдуулугу ар кандай абалда (ойдуңдар өтө нымдуу, дөңсөө жерлер нымсыз) болуп, айыл чарбага зыянын тийгизет.
Көрүнбөгөн активдер
Көрүнбөгөн активдер – накталай таризге ээ эмес, көзгө көрүнбөгөн, бирок, «сезилээрлик наркы» бар, ошондон улам уюмга кошумча киреше берүүчү активдер. Буга: соода үлгүлөрү жана товардык белгилер, өндүрүштүн сырлары ( ноу-хау ), басма укуктары, уюмдун жакшы атынын алымдуулугу ( гудвилл  ) кирет.
Чоң-Сай
Чоң-Сай (Чоң-Сай) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Ала-Бука районундагы айыл. Көк-Таш айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 534 киши.
Секуляризация
Секуляризация (лат. saecularis- жарандык) –
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Кызылташ (Кугарчин району, Башкыртстан)
кызылташ — Башкыртстандын Кугарчин районундагы айыл, Кугарчин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 2 киши. Почта индекси — 453345, ОКАТО коду — 80238840008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Үч тапан
Шарты
Оюнчулардын саны 2—5 киши.
Оюн аянтчада өткөрүлөт.
Оюнга даярдануу
Оюнчулар бири биринен 3—10 метр келген аралыкта эки сызык сызылат. Сызыктардын бирөөсүнө бирден чүкөлөр «айкүр» же «таа» конгондон кийин, оюндун шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун баяны
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден экинчи сызыкта турушуп, колдорундагы чүкөлөрү менен тизилген чүкөлөрдү урушуп үч тапандан алысыраак аралыкка атууга аракеттенишет. Эгерде атып жылган чүкө үч тапандан алысыраакка түшсө, ал чүкөнү аткан оюнчу утуп алып, оюнду кайрадан улантат. Эгерде аткан сака, сызыктагы чүкөлөргө тийбей калса, же тийген чүкөлөр үч тапан аралыкка чыкпай калса чүкөлөр кайрадан ордуна коюлгандан кийин Оюндун кезеги, кийинки оюнчуга өтөт. Оюн, казынада чүкөлөр калбай калгыча уланат. Андан кийин оюнчулар, кайрадан чүкөлөрдү чогултуп, сызыкка тизишкенден кийин, оюңду улантышат. Көп чүкөлөрдү уткан оюнчу жеңүүчү болот оюндун эрежеси, Сызыкты тепсеп же андан өтүп окту атууга, бири бирине тоскоолдук кылууга, керексиз чүкөлөргө тийүүгө, чүкөлөрдү түздөөгө болбойт.
Методикалык көрсөтмө
Оюн өткөрүлүүчү жер тегиз, таза, оюнга ылайыктуу болушу керек. Үч тапан аралыкты тизилген чүкөнү аткан оюнчу өзү өлчөшү керек.
Оюндун педагогикалык мааниси
Күч, ийилчээктикке тарбияланат, туура мээлөөгө, чамалоого, кыймылдарды так аткарууга үйрөтөт.
Асек Дүйшөмбиев
Дүйшөмбиев Асек (1940-ж.т, Тянь-Шань району, Жаңы-Булак айылы) — Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты (1985—90).
1960-ж. Бишкек политехникалык техникумун бүткөн.
Аниме
Аниме-сериалдардын сюжетинин булагы көбүнчө манга (жапон комикстери), ранобэ (лайт-новел) же компүтердик оюндар (адатта "визуалдык роман"). Адатта экранга чыгарууда түп нусканын графикалык стили жана башка өзгөчөлүктөрү сакталат. Сейрек кездешсе да, башка булактар пайдаланылат, мисалы, классикалык адабий чыгармалар. Сюжети толугу менен оригинал болгон анимелер да бар (мындайда анименин өзү китеп жана манга версияларды түзүүгө булак болот). "Аниме" термининин мааниси контекстке жараша өзгөрүшү мүмкүн. Батыш өлөлөрдүндө аниме Эри Идзава, Скотт Маклауд, Сүзан Напьер, Шерон Кинселла сыяктуу культуролог, социолог жана антропологдорун изилдөө объектилери болуп саналат.
Түлөкабылова Жаңылкан
Түлөкабылова Жаңылкан Өрмөкчү, оймочу. 1937-ж. Кочкор районундагы Кум-Дөбө айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Кочкор, Кум-Дөбө айылдарында китепканада, соода тармагында иштеген. Шырдакчылык менен өрмөкчүлүктү бирдей кармап, 1982-жылдан «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Кочкордогу чеберканасында үйдөн узданат. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Жаңылкан негизи өрмөкчүлүк аркылуу бүткөрүлүүчү боз үйдүн ички жасалгалары - тегиричке, жабык баш боого, туурдук боого, кереге баш чалгычка, уук тизгичке, кереге таңууга, саканак таңгычка, жел боого, кылдыроочко көркөм көчөт келтирип согот. Уздун тегиричи 61, 69,49, 59 жуп жиптерден эришке күзүктөлүп, ала түшкөн түр табакчаланын, «кыял оюмунун», «мүйүз оюмунун», «омуртка оюмунун», «чымын канат оюмунун» элементтеринен турат. Боз үйдүн боо-чууларына ийрек көчөтүн», «жарым ийрек көчөтүн» арбын пайдаланат. Жаңылкандын буюм бетине жараткан көркөмдүктөрү башка элдик буюмдардан анча айырмаланбаганы менен түстөрдү берүүдө уздук бөтөнчөлүктөрү таанылат. Ал кызыл-көк өңдөрдү алдыңкы планга алып чыгат. Уз кийиз буюмдарынын борбордук оюмуна «кочкор мүйүз оюмун» негиз кылат. Ошондо төрт «кочкор мүйүз оюмунун» ичине ар бир табакчаны түзүп төрт «кочкор мүйүз оюму» чыгып, жалпы оюм түрүндө алынып, үзүл-кесилсиз төптүктө, тактыкта төрт бурч пайда болот. Мында жээк оюм менен борбордук оюмду «быч ак учунан» турган «аламыч» бөлөт да, шырдак чети жээктелет. Уз кызыл көктү беттештирет, ал кыргыздын кызыл шырдагын элестетет. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык кароо-сынагы». Терме тегиричи үчүн Обкомдук жана Облаткомдун Ардак грамотасы; 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгыяа карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Обкомдун жана Облаткомдун Ардак грамотасы, «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин диплому; 1990-ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Терме таары жана шырдагы менен катышкан.
Аниме
Тарыхы
Азыркы жапон анимациянын негизин Осаму Тезука түзөт. Ал "манга менен анименин кудайы" деген атакка ээ болгон.
Түлөкабылова Жаңылкан
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Аниме
Өзгөчөлүктөр
Жапон анимациянын көбү белгилүү бир бөлүгү өспүрүмдөр аудиторияга арналган. Бул анименин философиялык жана идеологиялык мазмунуна көп көңүл бөлүнүүсү көрүнөт. Аниме атайы аудиторияга арналып жасалат. Бөлүнүү критериялары көрүүчүнүн жашы, жынысы, психологиялык типи болушу мүмкүн.
Сүрөттөө
Аниме менен бейтаныш адамдар көбүнчө анимедеги каармандардын алгач аябай чоң көздөрүн байкашат. Бул стил батыш мультипликация чыгармаларынан туулган. Жана аниме-каармандары алардан көздөрүнүн чоңдугу менен кошо, алардын сүрөттөлүүсүнө көп көңүл бөлүнүүсү менен өзгөчөлөнөт. Көздөрүнүн сүрөттөөсү аркылуу каарманга сыпаттама берүүгө болот. Жагымдуу, ыклас, көңүлдүү каармандар — үлкөн, жылтыраган, муңайымдуу көздөргө ээ. Жагымсыз, жабык каармандардын көздөрү кичинекей болуп тартылган, жалтырабаган же кекирейген болот. Алардын көздөрүн жырткыч куштун же жыландын көздөрүнө окшотуп коюшат. Чачтар да каарманды сыпаттоого мүмкүндүк берет. Мисалы, сары чачтар кызуу мүнөздү, сары чачтар четтен келген бейтаанышты билдирет (жапондордун басымдүү бөлүгү кара түстүү чачтарга ээ).
Обон
Киноматографтагыдай анимеде көрүүчүлөргө эмоцияларды жеткизүү үчүн тыбыштык жана обондук мазмунга көп көңүл бөлүнөт. Анимедеги рольдорду үн актерлорун "сейю" деп атайт. Сейю кесиби Жапонияда жакшы өнүккөн.
Телесериал
Телесериал (TV) — көптөгөн сериалардан курулган, телеберүү аркылуу белгилүү бир негиздеги көрсөтүүлөргө арналган аниме. Адатта бир сериянын узундугу 23-25 мүнөт. Жалпы сериалдын узундугу 12-13 сериадан турат. Ушундай 24-26 сериадан турган, жана андан да узун сериалдар да бар.
OVA
OVA (Original Video Animation) — видеокассета же DVD сыяктуу, видео ташымалдоочуларга чыгарууга арналган аниме. Адатта, OVA эки же алты сериадан тураган кыска фильм же сериал.
TV-Special
Special (Кошумча, бонустуу серия, спешиал) — кээде узун, кээде негизги сюжет менен байланышта эмес сериал, телеберүүгө бөлөк серия болуп көрсөтүлөт. Адатта кошумча сериалар маарекелик күндөргө арналып, же телесериалдын аягына чейин көрсөтүлөт.
ONA
ONA (Original Network Animation) — Интернет аркылуу таратуу үчүн атайы түшүрүлгөн аниме.
Көтөрмөлөө (сүрөмөлөө)
Көтөрмөлөө (сүрөмөлөө) – мамлекеттин улуттук экономиканы четөлкө атаандаштыгынан коргоого багытталган экономикалык жана укуктук саясаты. Ал атамекендик өнөржайга каржы жагынан колдоо көрсөтүү, экспортко жол ачып, импортту чектөө аркылуу жүзөгө ашырылат.
Спорт түрү
Спорт түрү - спорттук мелдеш түрлөрүнүн, эрежелеринин окшоштуктары боюнча, спорт федерациясындагы жыйындысы.
Кармен (Оклахома)
Кармен (Оклахома) (Carmen) — Оклахома штатынын Alfalfa округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 411 киши. Болжолдуу аянты - 3.9 км². FIPS коду — 40-12000.
Дүйшекеева, Майрам
Дүйшекеева Майрам (23. 5. 1959-ж. т., Ат-Башы району, Бирлик айылы) — Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти (1994). "Даңк" медалы (2008). Кыргыз Республикасынын эл артисти (2019).
1997-ж. Бейшеналиева атындагы искусство институтунун фольклордук факультетин бүткөн. 1975—82-ж. Нарын музыкалык драма театрында артист, 1982-жылдан Кыргыз мамлекеттик филармониясынын К. Орозов атындагы академиялык эл аспаптар оркестринде ырчы. Театрда аткарган ролдору: Катерина (А. Н. Островский, "Добул"), Үкөй (К. Мамбетакунов, "Үкөй"), Сейде (Ч. Айтматов, "Бетме-бет"), Жесир (Анкилов, "Солдаттын жесири") жана башка Дүйшекееванын үнүнүн диапазону кенен; элдик, лирикалык жана классикалык ырларды аткарат. Аткарган негизги чыгармалары: Ж. Шералиевдин "Эстечи", "Жаштык көз", А. Керимбаевдин "Ак маралым", К. Тагаевдин "Тууган жерим турпатым", Э. Мааданбековдун "Нарын жаңырыгы", М. Рыскулбековдун "Музыка сыйкыры" жана башка көптөгөн конкурстардын лауреаты. КМШ өлкөлөрүндө, Франция, Түркия, Кытай, Түштүк Корея жана башка өлкөлөрдө гастролдо болгон.
Тумна дарыясы (Чулым куймасы)
Тумна (Кичи Тумна) — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чулым дарыясынын оң жээгинен 1623 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Курьяв-Йоль
Курьяв-Йоль — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Микит-Ю дарыясынын сол жээгинен 0,6 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 30 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :