cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Талантаалы Бакчиев
Талантаалы Бакчиев (1971) - Кыргыз Республикасынын Маданиятына эмгек сиңирген ишмер (2018), Кыргыз Улуттук жазуучулар Союзунун мүчөсү (2006), Борбордук Азиянын ПЕН клубунун мүчөсү (2018), Манастаануучулардын эл аралык ассоциациясынын президенти (2014), Кыргыз Республикасынын билим берүүнүн отличниги, Кыргыз Республикасынын маданиятынын мыкты кызматкери, филология илимдеринин доктору (2018), доцент, К.Тыныстанов атындагы Ысык-Көл Мамлекеттик университетинин ардактуу профессору (2013), манасчы Бакчиев Талантаалы Алыбек уулу Ысык-Көлдүн Ак-Суу районуна караштуу Маман айылында (мурдагы Кара-Бөлтөк) 1971-жылдын 2-декабрында төрөлгөн. Бугунун Арыкмырза уруусунун Сарыкалпак уругунан.
Кичи Тугры (дарыя)
Кичи Тугры — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тугры дарыясынын сол жээгинен 28 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Эл аралык кылмыш
Эл аралык кылмыш — эл аралык укуктун ченемдери менен принциптерин адамзат цивилизациясы үчүн өзгөчө коркунучтуу деңгээлде бузуу. Алардын ичинен иш жүзүндө мамлекеттин кылмыштуу саясатын жүзөгө ашырып жаткан кызмат адамынын кылмыштуу жоругу өзгөчө коркунучтуу болуп саналат. Ал кылмыштар үчүн эларалык саясий жана материалдык жоопкерчилик тартуучу булар менен бир катарда, кылмыштуу саясаттын аткаруучулары болушкан мамлекеттин башка жетекчилери, жогорку кызматтагы кишилери жана башкалар анын субъектиси болуп калышат.
Эл аралык кылмыштардын тизмеси биринчи жолу 1945-жылы Эл аралык аскер трибуналынын (ЭАТ) уставында жана 1946-жылкы ушуга эле окшош Ыраакы Чыгыш боюнча уставда түзүлгөн. ЭАТтын уставынын 6-беренесинде алар үч топко: тынчтыкка каршы кылмыш, аскер кылмыштары, адамгерчиликке каршы кылмыштар болуп бөлүнгөн. Аскер кылмышкерлерине жана адамзатка каршы кылмыштарга карата мөөнөттүн эскиргендигин колдонбоо жөнүндөгү 1968-жылкы конвенцияда биринчи жолу адамзатка каршы кылмыш эл аралык кылмыштардын өзүнчө (төртүнчү) тобуна бөлүнгөн. Эл аралык укукта аныкталган эрежелерге ылайык эл аралык кылмыш үчүн жоопкерчилик мамлекеттердин улуттук кылмыш мыйзамдарында да бышыкталат.
Балыкчы кушу
Балыкчы кушу (Pandion haliaetus), (Linnaeus, 1758):
Жалпы жана өлкөдө таралышы
КМШнын Батыш чек арасынан тартып Камчатка, Сахалин жана түштүк Курил аралдарына чейин. Колңск жарым аралынын түндүгүндө, ал эми батыш тарапта бир гана Алдандын ортосуна чейин. КМШдан сырткары Батыш Европада, Түндүк жана Борбордук Америкада, Азияда, Гималайдын түндүк жагына чейин, Африкада, Түштүк Азияда кездешет. Республиканын территориясында Чүй өрөөнүндөгү көлмөлөрдө көчүү (миграция) мезгилинде кездешет. 1949-, 1952-жылдары Бишкек шаарынын четинде кездешкени жана 2002-жылы көрсөтүлгөн. Ошондой эле Ысыккөлдө бир нече жолу негизинен түндүк жээктеринде болгону көрсөтүлгөн. 1956-жылы Койсары айылында, 1957-жылы Ананңево, Түп айылдарында; 1956-1957-жылы Атбашы суусунун сол жээктеринде. 1956-1957-жылдары бирин-серин жуптары уя салуу мезгилинде Ортоөрүктү айылында кездешкен. Ысыккөлдө уя салуусу мүмкүн. 1954-жылы Сарычелектин аймагында эки уясы табылган.
Жашаган аймактары
Балыктарга бай жана жээги токойлуу тунук көлмөлөр.
Саны
Кыргызстандын шарттарында анын саны изилденген эмес. Республиканын бүт территориясында аз санда болот.
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары)
Март-апрелдин аяк ченинде учуп келет. Апрелдин аягында - майдын башында жумуртка тууйт. Уясында 2-3 жумуртканы 34-40 күнгө чейин басып чыгарат. Учуп кетиши августун үчүнчү декадасынан тартып октябрга чейин созулат.
Чектөөчү факторлор
Жашаган көлмөлөрдү чарбалыкка багыттап өздөштүрүү, бак-дарактарды кыйып жоготуу, балыктардын запасын азайтуу. Ошондой эле уяларын кырып, бузуп жоготуу, уя салуу мезгилинде алардын тынчын алуу.
Көбөйтүү (колдо багуу)
Маалымат жок.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Санын эсепке алуу, уялоочу жерлерин коргоо үчүн эсепке алуу. Түрдү сактоо үчүн пропаганда жасоо.Биологиясын тактап, терең изилдөө, уя салуучу жерлерге жасалма уяларды салып аны кыныктыруу.
Статусу
VII категория, Least Concern, LC. Бул түр Кыргызстанда жок болуп бара жаткандарга кирет. Канаттуулардын дүйнөлүк фаунасындагы бир типтеги тукум менен уруусундагы өкүлү. P.h.haliaetus (Linnaeus, 1758) түрчөсү кездешүүдө.
Юсуп (Дюртюлин району, Башкыртстан)
Юсуп — Башкыртстандын Дюртюлин районундагы айыл, Черлак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 696 киши. Почта индекси — 452317, ОКАТО коду — 80224849003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Хантер С. Томпсон
Хантер Стоктон Томпсон (англ. Hunter Stockton Thompson; 1937-жыл 18-июль — 2005-жыл 20-февраль) — америкалык журналист, жазуучу болгон жана гонзо журналистика кыймылын негиздеген. Кентуккинин Луисвилл жергесинде орто чарбалуу үй-бүлөдө жарык дүйнөгө келген Томпсон атасынын өлүмүнөн кийин үй-бүлөсү жакырчылыкка кептелип, оор жаштык күндөрдү баштан өткөргөн. Ал талап-тоноочулукка катышканы үчүн 60 күнгө камалганына байланыштуу жогорку мектепти расмий түрдө бүтүрө алган эмес. Ал журналистикага аралашканга чейин АКШнын аскердик аба күчтөрүнө кошулган. Ал 1960-жылы Колорадонун Аспенине отурукташканга чейин болсо Калифорнияга, Пуэрто Рикого жана Бразилияга чектөөлөр менен болсо да көп жолу саякаттап келген.
Томпсон эл аралык деңгээлде "Тозоктун периштелери" (анг. Hell's Angels: The Strange and Terrible Saga of the Outlaw Motorcycle Gangs, 1967-жыл) чыгармасы жарык көрөөрү менен белгилүү болгон. Китепти жазыш үчүн ал бир жыл Периштелер тобу менен жашап, чогуу мотоцикл айдап, алардын жашоосун баштан өткөрүп, алардын окуясын өз ооздорунан угуп изилдөө жүргүзгөн. Мурда салыштырмалуу түрдө салттык журналист болуп жүргөн Томпсон 1970-жылдагы "Кентуки дербиси урап баратат жана коррупцияга малынган" макаласы менен маданиятка каршы фигурага айланган. Өзүнүн "Гонзо" деген аталыштагы Жаңы журналистика брэндин негиздеген. Ага ылайык, кабарчылар өздөрү да окуяга аралашып кеткендиктен натыйжада өз окуяларынын башкы каарманына айланып калышат. Ал "Лас-Весгастагы коркуу жана жийиркенүү: америкалык кыялдын борборуна карай маданиятсыз саякат" (англ. Fear and Loathing in Las Vegas: A Savage Journey to the Heart of the American Dream) аттуу эмгеги менен белгилүү болуп калган. Бул чыгарма 1960-жылдардагы маданиятка каршы кыймылдын ишке ашпай калышы тууралуу ой жүгүртүү болуп саналат. Ал биринчи жолу Rolling Stone журналында сериал катары чыккан. Аталган журнал менен Томпсон узак жылдар бою байланышта болуп турган. Ал кийин тасмага айланып, анда Жонни Депп менен Бенисио дел Торо тартылышкан жана Терри Гиллиам тасмага 1998-жылы режиссерлук кылган.
Саясий ойлуу Томпсон Колорадонун Питкин аймагына шериф болуп барып, бул кадамы ийгиликсиз аяктаган. Ал Ричард Никсонду тамыр алган жек көрүүсү менен таанымал. Анын оюнча, Никсон "Американын караңгы, паракорчулукка малынган, айыкпас зордук-зомбулугун" туюнтат жана Никсонду "72-үгүт иштериндеги коркуу жана жийиркенүү" (анг. Fear and Loathing on the Campaign Trail '72) чыгармасында мүнөздөгөн. Томпсондун салымы 1970-жылдардын ортосунан тартып бир топ эле солгундай баштаган. Ал кезде Томпсон белгилүүлүктүн натыйжасы менен күрөшүп жүргөн. Ал оңой эле таанылып калгандыктан иш-чаралардан материалдарды даярдай албай калганын айтып нааразы болгон. Ошондой эле, ал өмүр бою алкоголдук ичимдиктерди, мыйзамсыз дары-дармектерди пайдаланганы, курал-жарактарга болгон сүйүүсү жана авторитарианизмге карата салттуу ишенимге каршы багытталган жек көрүүсү менен да белгилүү болгон. Ал "Мен дары-дармектерди, алкоголду, зордук-зомбулукту, же кимдир бирөөнүн келесоо экенин колдоону жек көрөм, бирок алар ар дайым мен үчүн иштеп келишкен" деп белгилеген.
Ден соолугуна байланыштуу көйгөйлөрдөн кийин Томпсон 67 жашында өз жанын кыйган. Томпсондун өтүнүчүнө ылайык, анын күлү замбиректен атылган. Иш-чара анын досу Жонни Депп тарабынан каржыланып, аземге достору, ошол кездеги сенатор Жон Керри жана Жек Николсон катышышкан. Хари Кунзру "Томпсондун чыныгы үнү Американын адеп-ахлакчысы катары чыккан ... ал өз айланасындагы жагымсыздыкты көрсөтүш үчүн өзүн түрү суук кылып көрсөткөн" деп жазган.
Карымбаева Гүлай
Карымбаева Гүлай Саймачы. 1942-ж. Кочкор районундагы Кочкор айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Чолпон совхозунда эмгектенген. Узчулукту кыз кезинен баштаган. 1985-жылдан «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинде узданат. 1989-ж. ала Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлиги «Биринчи сынактагы чебер-сүрөтчү» деген наам ыйгарган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Гүлайдын саймаларында табакча көчөттөрү буюмдун (туш кийиз) өзөгүн түзөт. Эки «кочкор мүйүздүн» башы «карга тырмакталат». Эки «карга тырмак оюму» өзүнчө түшөт. Алар ич ара тутумдашып, араларынан эч кандай үзүлкесил баамдалбай берилет. Ал бир өңчөй көк жердикке кызыл же кызыл жердикке көк түстөн тандайт. Ак өңдү «жээк көчөтү» катары алат. «Бычак учтарын» ачууда ак түстү жээктей «суу» чыгарат. Буюм чети чырашталат, сеңселген төкмө чачы чыгат. Туш кийиздин ортолугуна да төрт мүйүз оюмун бир табакча кылып, көбүнчө кызыл, көк түстөрдү жагызат. Кийиздин көлөмүнө жана түспөлүнө карата көркөм оюм түшүрөт. Кийиз аянттуу болсо, оюмдары чоңураак көрүнөт. Ал үлгүсүз оёт. Оюм көбүнчө «жүрөкчөлөнүп», «бутактанып» кетет. Анын четин «бадам оюмдантып» алат. Уз борбордук оюмду сары-жашыл, четтигин кызыл-жашыл, «араа тиш» (бычак учу) ак-карадан чыгарууга маш. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-конкурсу». Сайма күзгү кап, текче, комуз кабы үчүн Кыргыз ССР Маданият министрлигинин Ардак грамотасы; 1989 ж. «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин 20 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Сайма буюмдары үчүн «Кыял» Бирикмесинин Биринчи даражадагы диплому; 1990 ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Сайма буюмдары менен катышкан.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Мартин Иден
Идендин окуясы жазуучулардын басмаканаларга болгон көңүл калуусун чагылдырат. Ал кол жазмасын почта аркылуу жөнөтүп, конвертке "амалкөй чечим" салынып, анан дароо эле баш тартуу тууралуу таңгак менен кайтып келет деген ойлорду божомолдойт. Чыгарманын башкы темасы –– Идендин чыгармачылык сезгичтигинин өнүгүшү. Бул романды көркөм өнөр инсанынын калыптанышы жана өнүгүшү тууралуу баяндоочу Künstlerroman салтына тиешелүү экенин билдирет.
Идендин Лондондон айырмасы –– Иден социализмди "кулчулук адеби" деп сындап, четке кагат жана Ницшенин индивидуализмине таянат. Эптон Синклерге жазган бир катында Лондон "Бул китептеги идеяларымдын бири индивидуализмге (башкы каармандагы) кол салуу болгон. Мен анын көзүн билбей койдум окшойт, анткени бир да сынчы аны байкаган жок" деп жазган.
Корутунду
Калемгердин бул чыгармасы социалдык-психологиялык мүнөздөгү роман. Жазуучу мында капиталисттик коомдогу карама-каршылыктарды жана адамдын кайгы-муңун чагылдырат.
Сюжети
Романдын окуясы Оклендде (Калифорния, АКШ) алгачкы XX кылымда болот. Башкы каарман карапайым калктан чыккан,ичинде кири жок моряк,төмөнкү класстардын тургуну 21 жаштагы- Мартин Иден.Окуянын башталышы Мартин Идендин кокустан буржуазиялык,бай уй-булоодон чыккан Руфь Морзго ("Ruth Morse"дагы башка басылмаларда Рут Морз) жолугушуусунда. Мартин, Руфьту биринчи коргондо эле суйуу толкунуна чогуп,жактырып калат да болушунча жогорку коомдун адамдарына кошулгусу келет. Руфь Мартинди көрүп, «жырткычты»,окууга уйротуп,анын аракетине жардам бергиси келет. Мартин,атактуу гезит-журналдар жазуучуларга жана акындарга алардын жазган иштерине гонорар төлөөрун билгенде,Руфьтун каршылыгына карабай,оз оюна бекем туруп, кыскача дениз жонундо окуяларын жаза баштайт. Мындан тышкары, ал, озун адабий- журналдарды жарыяланган чыгармаларга караганда жакшыраак жазам деп ишенет.Бирок, Мартиндин конулуно тук жакпас кутуусуз окуя кутуп турат...
Кызыктуу маалыматтар
Жек Лондондун "Мартин Иден " чыгармасы советтик басмаларда кээ бирде "Мартин Идэн" деп чыкчу.
Дэвид Юм
Дэвид Юм (1711—1776) — эң ири англис философу, тарыхчы, экономист жана публицист.
Шотландиялык дворян үй-бүлөсүндө, Эдинбургда туулган. Эдинбург университетинде кеңири юридикалык билим алган. Негизги философиялык эмгектери төмөнкүлөр: «Адамдын табияты жөнүндө трактат» (1739—1740), «Адам таанымы жөнүндө изилдөө» (1748), «Мораль принциптери жөнүндө изилдөө» (1751), «Эссе» (1752), «Диндин табийгый тарыхы» (1757). Ал адвокаттардын Единбург коомунун китепканачысы болуп иштөө менен сегиз томдон турган «Англиянын тарыхын» даярдаган.
Бардык кабылдоолорду Юм «таасир издери» жана «идеялары» деп эки түргө бөлөт. Таасир издери биринчилик жана экинчилик түрдө болот. Биринчилер — тышкы тажрыйбанын таасир издери, экинчилер — ички тажрыйбанын таасир издери. Эгерде биринчилерге туюмдар таандык болсо, экинчилерине — каалоолор, кумар-ышкылыктар ж.б. таандык. Тышкы жана ички тажрыйбалардын таасир издери жөнөкөй идеяларды жаратат, буларга эсте калган образдар жана кыялдар таандык.
Идеялар бири-бири менен өз ара бириге алышат, ушундан улам алар белгилүү бир мамиледе турушат. Юм мындай мамилелердин, же өзү атагандай, ассоциациялардын үч тибин санап көрсөтөт. Ассоциацияларды Юм адам жаратылышына мүнөздүү болгон өтө маанилүү касиет деп эсептегендиктен, аларды принцип деп атайт.
Биринчи түрү — бул окшоштуктан пайда болуучу ассоциациялар. Мисалы, досубуздун портрети, ал азыркы учурда жаныбызда жок болсо да, бул портрет менен досубуздун образы окшош болгондуктан улам биздин көңүлүбүздө ал досубуз жөнүндө идеяларды жаратууга жөндөмдүү болот. Бирок буга окшогон ассоциациялар көп учурда жаңылыштыкка алып келет.
Экинчи түрү — мейкиндиктеги жана убакыттагы чектердин алыс-жакындыгына байланыштуу пайда болуучу ассоциациялар. Мисалы, өз үйүңдөгү таасир издери менен эскерүүлөр, эгерде сен андан алыс эмес аралыкта турган болсоң, алда канча алыс аралыкта тургандагыга караганда көбүрөөк жандуу келет.
Үчүнчү тиби — бул себептүүлүк ассоциациялары, булар турмушта көп учурайт.
Юм үчүн ассоциациялар — мамилелердин көп түрлөрүнүн бири, мындай мамилелерди ал өтө эле көп санап көрсөтөт, бирок бардык мамилелердин ичинен себептүүлүк мамилелерди негизгиси деп эсептеп, өзүнүн башкы көңүлүн ушул мамилелерге топтоштурат. Себептүүлүк жөнүндөгү окуу — анын гносеологиясынын башкы борбору.
Юм дүйнөдө себептүү байланыштардын бар экендигин далилдөөнүн кереги жок деп эсептейт, анткени натыйжа себеп деп аталганга окшобойт. Биз, демейде себептүүлүктүн бар экендигин төмөнкүчө жол менен билебиз: адегенде биз эки окуянын жайгашышынын мейкиндик чектерин жана алардын ырааттуу алмашып турушун аныктап белгилейбиз, андан кийин, мунун негизинде себептик байланыштардын бар экендиги жөнүндө жыйынтыкка келебиз. Бул учурда, биз, Юмдун пикири боюнча, логикалык жаңылыштык жиберебиз: ушундан кийин деген сөз ушул себептүү (post hoc, ergo propter hoc) болуп түшүнүлөт. Ушундай ассоциациянын негизинде биз окуялардын мындай түрдө алмашылып турушун туруктуу көрүнүш деп, муну менен ал себептүү байланышка ээ деп ойлой баштайбыз. Ошондуктан бизде ушундай себептик байланыштардын бар экендигине ишенич пайда болот. Өзүнүн скептицизмин Юм негизинен таанымды философиялык жактан талдоого колдонгон. Ал, демейки турмушта таштын жерге түшөрүнөн күмөндөр болгон эмес, бирок бул жерде философиялык ойду жетекчиликке албай, буга чейин көп жолу болгон нерсени жетекчиликке алууну сунуштаган.
Юм субстанция түшүнүгүн четке кагып, мындай түшүнүктүн болушу мүмкүн эмес деп эсептеген. Ал субстанция түшүнүгүн иллюзия катарында карайт. Юмдун пикири боюнча, субстанция жашап турат деген иллюзия биздин аң-сезимибизде бир эле таасир издеринин, алар кабылдоо учурунда үзгүлтүккө учурагандан кийин кайра- кайра кайталана бергендиктен улам пайда болот.
Юм христиан дининин чыныгы дин экендигин биздин далилдөөлөрүбүз биздин сезимдерибиздин чыныгылыгын далилдөөгө караганда алсыз келет дейт. Ал дин акыл-эстин далилдерине негизденет дегенди же ал далилдерге муктаж дегенди кабыл албайт. Ал мындай деп жазат: «Адамзаттын алгачкы дини негизинен келечектен коркуп, тынчсыздануудан улам пайда болот» [Чыгарм. 2-том, 429-6.].
Диний ишенимдин ордуна Юм демейки аң-сезимдин (обыденного созн.) орнотулган тартипке адат болуп калган ишенимин жана «табийгый дин» деп аталганды — табияттан тышкаркы себепке ишенүүнү сунуш кылат. Юм адамдын төгөрөгү төп болуп жетилбегенине, же дүйнөнүн максатка ылайыкталып түзүлгөнүнө негизденип Кудайдын бар экендигин ырастаган далилдерди четке кагат.
Юм адам жаратылышынын өзгөрүлбөй тургандыгын таанууга таянат. Адам, Юмдун оюна ылайык, жаңылыштыктарга жана аффектилерге ышкылуу болгон жан катарында калыптанган, ал акыл-эсти жана бекем түшүнүктөрдү аз жетекчиликке алат. Этикалык инттеллектуализмдин тарапкерлерине карама-каршы Юм адамдын жүрүм-туруму интеллект менен гана аныкталбай тургандыгын далилдейт жана адамдын моралдык турмушунда сезимчилдүүлүк чоң роль ойной турганын көрсөтөт. Юм акыл-эсти адеп-актыктан бөлөт, ошону менен бирге ал үчүн көп учурда моралдык нормалардын императивдик мүнөзү жок болуп кетет. Юмдун пикири боюнча, этиканы баарынан мурда адамдардын психологиялык өзгөчөлүктөрүн далилдей турган жүрүм-турумдардын себептери кызыктырууга тийиш. Биздин жүрүм-турумубуздун далилдери анын себептери болуп саналат. Ушундан келип эрк эркин эмес деген корутунду чыгат.
Адамдардын аракеттеринин себептерин изилдеп көрүп, Юм утилитаризмге келет. «Адамдардын көпчүлүгү пайдалуу сапаттар өзүнүн дал ошол пайдалуу болгондугу үчүн жакшылык сапаттар экендигине чын дилден макул болушат. Ишке мындай көз караш табийгый нерсе болгондуктан жана ал көп кездешкендиктен аны моюнга алуу керектиги жөнүндө аз гана адамдар ойлонушат. Эгерде буга жол кое турган болсок анда симпатиянын күчүн да таануу керек болот» [Чыгарм. 1-том, 785-6.].
Ошондой болсо да Юмдун утилитаризми анын альтруизми менен айкалышып турат, анткени жеке адамдардын ортосундагы өз ара мамилелерде симпатия, тилектештик, жакшы ниеттештик сезимдери үстөмдүк кылып турат деп ырастайт.
Юм коомдук келишимди тануу позициясында турат. Коом симпатиялык сезимдердин негизинде үй-бүлөлүк жана урук-уруулук мамилелерден келип өнүккөн деп ырастайт. Пайдага жетишүүгө талапкерлик жана умтулуу — коомдун өнүгүшүнүн кыймылдаткыч күчү.
Бул көз караш менен анын саясый экономия боюнча көз карашы менен тыкыс байланышып турат. Пайданы ал өндүрүштү өнүктүрүүнүн кыймылдаткыч күчтөрүнүн бири катарында карайт. Анын саясый экономия жагындагы көз караштары Адам Смиттин идеяларынын калыптанышына таасирин тийгизген.
Макаров тапанчасы
9-ммдүү Макаров тапанчасы (МТ, индекс ГАУ — 56-А-125) — өзү октолуучу тапанча,1948-жылы совет контруктору Николай Фёдорович Макаров конструторлаган. 1951-жылдан тарта Макаров тапанчасы совет өлкөсүнүн, ал таркаганда анын курамында турган Орусия, Казакстан, Украина, Кыргызстан ж.б өлкөлөрдүн куралдуу күчтөрүнүн жана укук коргоо органдарынын коргонуу жана чабуул коюу үчүн кызматтык тапанчасы.
Өндүрүү тарыхы
1947-1948 жылдары СССРде Срвет армиясынын улуу командалык составына жаңы,тыгыз тапанчага конкурс өткөрүлүп жаткан. ТТ тапанчасы жана Наган револьвери эскирип калган түрү болчу. Армияга тапанчанын эки түрүн: офицерлер үчүн узун стволдуу автоматтуу (Стечкин автоматтуу тапанчасы жараган) жана кичигабариттүү- улуу офицерлерге жана тынчтык кездин куралы катары киргизүүнү чечишкен. Конкурстун шарттары боюнча эркин затвордуу жана өзү октолуучу ударно-спусковой механизми менен тапанча иштеп чыгуу керек эле. Үлгү катары ошол кездеги жакшы куралдардын бири, 1929-жылдан тарта чыгарылчу Вальтер ПП тапанчасы көрсөтүлгөн. Алгач 7,65 мм жана 9 ммдүү калибр менен эки үлгүнү көрсөтүү талап кылынган. Кийинчерээк 9-мм патрондун негизинде жасалган,  Вальтер ПП тапанчасында колдонулган 9×17 мм патронунан күчтүүрөк (октун күчү 300 дж)  9×18 мм ПМ патронуна токтошкон. Бул патрондун огу,кубаттулугу аз болгондугуна карабастан, 7,62×25 мм ТТ патронунун огуна караганда мыктыраак токтотуучу касиетине ээ. Патрондун меелүндүгү конструкцияны кыймылсыз затвор жана эркин затвор менен колдонууга мүмкүнчүлүк берет.
Конкурска өзүнүн эмгектерин Ф. В. Токарев, С. Г. Симонов, С. А. Коровин, И. Я. Стечкин, К. А. Барышев, П. В. Воеводин, И. И. Раков, А. А. Климов, Г. В. Севрюгин, А. И. Лобанов, Н. Ф. Макаров көрсөтүшкөн. Бардык конструкциялар өлчөмү, компоновкасы жана түзүлүштөрү боюнча немецтин прототипине окшош болгон. Конкурстук программа боюнча совтеттик эмгектерден тышкары Walther PP, Mauser HSc, Sauer 38H, Beretta M1934 жана FN Browning model 1910/22 сыноодон өткөрүлгөн. Мүнөздөмөсү боюнча Макаровтун тапанчасы көптөгөн талаптарга жооп берген. Бирок конструкцияга өзгөртүүлөрдү жасоо сунушу берилген. 1951-жылы Макаров тапанчасы ПМ (пистолет Макарова) кыскача белгилөө менен армияны жана укук коргоо органдарынын куралдануусуна алынган.
Николай Фёдорович Макаров тапанчанын үстүндө күнү-түнү иштеген. Конструктордун эскерүүлөрүнөн:
Макаров тапанчасынын жалпы компоновкасы «Вальтер ПП» тапанчасына окшош болгон. Бирок Макаров тапанчасы Вальтера ПП тапанчасынан бир нече: жөнөкөйлүүгү, конструкцисы, өзгөчө кырдаалдарда ишенимдүү иштөөсү ж.б критерийлер боюнча алдыга оозуп турган. Макаров тапанчасы 1991-жылы СССР тараган соң да куралдуу күчтөрдүн куралы катары кала берген.Өзүнүн жөнөкөйлүгү жана ишенимдүүлүгү үчүн МТ азыркы учурда да мурунку СССРдин курамында турган өлкөлөрдүн куралдуу күчтөрүнүн куралы болуп келет. Азыркы учурда МТнын моддификацияларын Орусия, Кытай жана Болгарияда өңдүрүшөт.
Тапанчаны бөлүтөрүн ажыратуу/чогултуу
Тапанчанын бөлүтөрүн ажыратуунун эки: толук эмес жана толук ажыратуу түрү бар. Толук эмес ажыратуу тапанчаны тазалоо, майлоо жана текшерүү үчүн аткарылат. Толук эмес ажыратуудан кийин чогултуу тескеринче тартипте аткарылат. Толук ажыратуу тапчаны кар жана сууда калып калганда тазалоо үчүн,башка майлоо түрүнө өтөөрдө жана оңдоодо аткарылат. Толук ажыратуудан кийин чогултуу тескери тартипте аткарылат. Толук ажыратуу бат-бат аткаруусуна жол беришпейт, анткени бөлүктөрүнүн бат жарактан чыгышына алып келет.
Модификациялар
Макаров тапанчасынын үлгүсүндө көптөгөн согуштук, кызматтык жана граждандык модификациялар түзүлгөн.
Жыныс мүчөлөрү
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Орто-Токой суу сактагычы
Орто-Токой суу сактагычы ― Кыргызстандагы эң алгачкы курулган суу сактагыч. Нарын дубанындагы Кочкор ооданынын аймагында. Чүй дубанынын нугунда, Балыкчы темир жол бекетинен 20 км. ВКП(б) БКнын жана КСРБ ЭКСтин 1940-жылдын жалган куран айынын 19 (март) токтому боюнча курулган. Деңиз деңгээлинен 1700м бийиктикте.
Плотинасы 1941-жылы курула баштап, 1961-жылы аяктаган. Узундугу 18км, эң жазы жери 5км, терең жери 47м. Анын суу толгондогу аянты 24км2, сыйымдуулугу 470 млн м3. Суу сактагычтан алынган суу менен 120 миң га жер (Кыргызстандын 86 миң га, Казакстандын 34 миң га жери) сугарылат. Секундасына орто эсеп менен 12,8м3 суу чыгарат. Плотинасы Төмөнкү Орто-Токой капчыгайынын башталышында жайгашкан. Анын бийиктиги 52м. Узундугу 365м, туурасы кырына чейин 6м. Суу чыгуучу тоннели (узундугу 567м, диаметри 4,5м) капчыгайдын оң жантайышындагы асканын алдында жасалган. Чүй суусунун агымын жөнгө салып турат.
Жибек чыгаруучу бездер
Жибек чыгаруучу бездер - айрым көпөлөктөрдүн гусеницасынын оозунда орношкон бездердин бир түрү. Ж. ч. б. атайын секрет бөлүп чыгарышат, алар абада катканда жибек жипти пайда кылат.
Туруктуу өнүгүү
Туруктуу өнүгүү - коомдук өнүгүүнүн учурда жашап жаткан адамзаттын керектөөсүн камсыз кылуу менен кийинки муундардын керектөөсүн эсепке алган концепциясы.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Кадимки данчыл коңуз
Кадимки данчыл коңуз (лат. Anisoplia austriaca) — дан жечү коңуздар уруусундагы бир майда түр.
Лимасол
Лимасол шаары, Лемесос – Кипрдин түштүгүндөгү шаар. Лимасол округунун (епархия) административдик борбору. Жер Ортолук деңизиндеги Акротирион булуңунун жээгинде жайгашкан. Калкы 172,1 миң (2010; калкынын саны боюнча өлкөдө Никосиядан кийинки 2-шаар). Ири порт (жылына 4,4 млн т жүк ташылат).
Шаардын эски бөлүгүндө Ыйык Екатерина (10-к.), иониттер (13-к.) соборлору, Кебир-Жами мечити (16-кылымдын аягы), түрк мончосу жана башкалар сакталган. Тамак-аш (эт, сүт, май), жеңил, парфюмерия-косметика жана фармацевтика өнөр жай ишканалары иштейт. Университеттер, кампустар, китепканалар, музейлер, сүрөт галереясы, театр бар. Эл аралык балет (2000-жылдан), шарап фестивалдары жана карнавалдар өткөрүлүп турат. Туризм өнүккөн.
Египтология
Египтология – чыгыш таанууга тийиштүү илимдердин комплекси катары Египет тилин, жазмасын, маданиятын, тарыхын жана архитектуралык эстеликтерин изилдейт.
Ривэрсайд Тауншип (Нү-Жерси)
Ривэрсайд Тауншип (Нү-Жерси) (Riverside Township) — Нү-Жерси штатынын Бёрлингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7765 киши. Болжолдуу аянты - 4.2 км². FIPS коду — 34-63510.
5-Ноябрь (Жетинин айы)
5-Ноябрь (Жетинин айы) — Григорий календарында жылдын 309- (кабиса жылында 310-) күнү. Жылдын бүтүшүнө 56 күн калды.
Майрамдар
О.эле көрүңүз: Категория:5-Ноябрь майрамдар
Окуялар
О.эле көрүңүз: Категория:5-Ноябрь окуялары
Төрөлгөндөр
О.эле көрүңүз: Категория:5-Ноябрь төрөлгөндөр
Кайтыш кылгандар
О.эле көрүңүз: Категория:5-Ноябрь кайтыш кылгандар
Шизофрения
Шизофрения (σχίζω — Жаруу  — Акыл-эс), мурда Dementia praecox («мөөнөтүнөн алдын начарлоо») деп аталган  — адатта өнөкөткө өтүүчү психикалык оору.
Оорунун пайда болуу себеби белгисиз, кээде тукум куугучтугу байкалат. Шизофрениянын формасына жараша психикалык түрдүү (жөөлүмө, галлюцинация, делбеленме, жалдырама жана башкалар) дартка чалдыгуу байкалат. Анын алгачкы белгилерин дароо ажыратуу кыйын, анткени ал башка психикалык ооруларга окшош. Бирок барган сайын психика туруктуу өзгөрүүгө дуушар болот, башкача айтканда адамдын кулк-мүнөзү өзгөрөт. Бул Шизофрениянын мүнөздүү белгиси. Анын үстүнө оорунун белгилери анын формасына, жаңы башталышы же өтүшүп кетишине, оорунун дайыма же мезгил-мезгили менен кармашына жараша болот. Оору алгач кармай баштаганда адам түнт болуп, сүйлөөгө көңүлү чаппай камыгат, окууга, иштөөгө, жакындарынын, досторунун жашоосуна, саламаттыгына, иштерине кайдыгер мамиле кылат. Оорулуу мурда өзү кызыкпаган нерсеге же билимге (математика, дин, философия, коллекция жыйноого) берилип кетүүсү менен айланасындагыларды таң калтырат. Мурда кызыккан нерселерге эми алар кайдыгер карашат же тескерисинче, болор-болбос нерсеге алектенишет. Айрымдары өзүнүн тышкы кебетесине көңүл бурбай, жүдөө жүрөт, кээси элирип, шашма болушат, тунжурап ойго батышат, бирок оюн эч ким менен бөлүшпөй, өзүнчө күйпөлөктөп бир иш бүтүрүп жаткансып жүрүшөт. Көп учурда алар берилген суроого узак, чаржайыт жооп берип, ыгы жок акылдуусунуп сүйлөйт. Мындай өзгөрүү айрым оорулууларда тез, айрымдарында акырындап пайда болот. Оорунун көрүнүшү ар түрдүүчө болгондуктан III. диагнозун дарыгер-психиатр гана коё алат. Оорулууну туура жана ийгиликтүү дарылоо, ага эмгектенүүнүн жана эс алуунун туура режимин түзүп берүү үчүн диагнозду өз учурунда коюу зарыл. Оорунун себеби белгисиз болгондугуна карабастан, аны дарылоого болот. Азыркы учурдагы психиатрия Шизофрениянын бардык формаларында таасир берүүчү дарылоо методдоруна (дары каражаттары, психотерапия, эмгек менен дарылоо) ээ. Бул оорулуулардын оорусу кармабаган учурда эмгекке жөндөмдүүлүгү сакталат, үйдө жашап психиатрдын байкоосунда болушат. Оорулуунун абалын, аны амбулаториялык дарылоо же ооруканага жаткыруу зарылдыгын, ооруканада болуу мөөнөтүн дарыгер гана аныктай алат. Өз алдынча дарылануу көп учурда ооруну күчөтөт. Дарылануудан баш тартканда оору күчөп, оорулуунун өзү жана анын жакындары үчүн коркунуч келтириши мүмкүн. Оорулуу адис дарыгердин көзөмөлүндө болууга тийиш жана анын бүт көрсөтмөлөрүн сактоосу зарыл.
Оорунун белгилери
"Окумуштуулар шизофрениянын белгилерин позитивдүү жана негативдүү деп бөлүшөт." 1) Негативдүү белгилери
2)Позитивдүү белгилери Жөөлүйт.
Ивдель (дарыя)
Ивдель — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лозьва дарыясынын оң жээгинен 332 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 116 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Европоцентризм
Европоцентризминин булактары грек – рим маданиятын «варварларга» карама – каршы коюудан башталат. Орто кылымдарда Европоцентризмге католицизмдин идеологиясына таандык болгон; католицизм болсо жердин руханий борбору болуп, Рим жана папалык эсептелет деп караган. Алгачкы буржуазиялык Европоцентризм да диний мааниге ээ болуп, көп учурда Европа өлкөлөрүнүн колониячыл умтулууларын чүмбөттөп келген. Европоцентризминин идеялары Пруссия империясын эркиндиктин жана нукура маданияттын мекени деп эсептеген Гегелдин философиясына, европалык эмес маданиятты теңсинбеген француз тарыхчысы Ж. Мишленин көз караштарына мүнөздүү болгон. Бул концепцияга чыгыш таануучулардын (востокоцентризм) көз карашы каршы туруп,алар Европа маданиятын белимчи, туурамчы, чыгармачыл мүнөзгө ээ эмес маданият катары мүнөздөшкөн.
Азыркы мезгилде дүйнөдөгү ар түркүн чөлкөмдөр экономикалык жактан ыкчам өнүгүп, ар түрдүү маданий жана диний салттардын жакындашуу процессинде Европоцентризминин көйгөйлөрдүн маанилүүлүгүн концепция катары сезүү өзүнүн кескин чектерин жоготту, «алынып ташталды».
Орто-Өрүктү
Орто-Өрүктү (Орто-Өрүктү) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Ысык-Көл районундагы айыл. Өрүктү айыл округу составына кирет.
Жыныстык жетилүү
Жыныстык жетилүү —  организмдеги биологиялык жетилүү, башкача айтканда тукум калтырууга жөндөмдүү мезгил. Жыныстык жетилүү эркек балдарга караганда кыздарда эрте башталат. Акыркы жылдарда бүткүл дүйнөдө балдардын жыныстык эрте жетилүүсү байкалууда. Мисалы, мурда кыздарда жыныстык жетилүү 13—15 жашында башталып, 19—20 жашка чейин созулса, азыр 8—11 жашында башталып, 17 жашка чейин созулат, эркек балдардыкы 10—13 жашынан башталып, 19 жашка чейин созулат. Жыныстык жетилүү башталганда кнши организминде коп өзгөрүүлөр болот. Кан тамырынын басымы көбөйүп же азайып, жүрөктүн лакылдап согуусу, кээде аң-сезимдин өзгөрүүлөрү байкалат. Аялдардын жана эркектердин жыныс гормондору (эстроген, андроген) пайда болуп, жыныс органдары жана анын белгилери өөрчүит. Жыныстык жетилүү экинчилик жыныстык белгилердин пайда. болушу менен байланыштуу. Бул мезгилде колтугуна, сырткы жыныс мүчөсүнө жүн чыгат, кыздарда 11 —15 жашында эмчек бездери чоңоюп, этек кир келет. Жыныс жөнүндө дененин пропорциясынын убактылуу бузулушу байкалат. Буткол узарып, эпсиз кыймылдайт. Эркек балдарда булчуңдар тез өсөт. Ички органдар скелет менен булчуң системасына караганда жай өсүшү мүмкүн. Кан тамырларга караганда жүрөк бат чоңоёт, ошондуктан ал артериялык кан басымдын жогорулашына жана жүрөк ишинин кыйындашына себеп болушу ыктымал. Жыныс жөнүндө баш айлануу, баш оору, чарчоо байкалат, өспүрүмдүн психикасы өзгөрүлөт. Ал эмоциялык жактан туруксуз болуп, туталанат, эпсиз, олдоксон кыймылдайт, кишиге ишенбей сын мамиле жасайт, ата-эненин ыгына көнбөй, кайрымсыз болуп кетишет. Бул мезгилде невроздор жана неврозго окшош абалдар пайда болуп, ачуулуу, ыйлаак болушат (өзгөчө кыздар этек кир келген мезгилинде). Организмдин өөрчүшүнүн бул өзгөчөлүгү ата-эне менен мугалимдерден Жыныстык жетилүү мезгилинде балага туура мамиле жана камкордук кылууну талап кылат. Өспүрүмгө бул өзгөрүүлөрдүн биологиялык маанисин кылдаттык менен түшүндүрүү керек. Бул кезде өспүрүм ата-энеси жана мугалимдер менен достук мамиледе болушу маанилүү. Жыныстык жетилүү мезгилинде өспүрүмдүн туура тамактануусуна, эс алуусуна жана спортко катышуусуна көңүл буруу зарыл.
Рогозин-Вож
Рогозин-Вож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Рогозин дарыясынын оң жээгинен 25 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Туруктуу капитал
Туруктуу капитал - авансыланган капиталдын өндүрүш каражаттарын (машина, жабдуу, имарат, курулуш, отун, сырьё, көмөкчү материалдар) сатып алууга жумшалган жана эмгек процессинде өзүнүн нарк өлчөмүн өзгөртпөгөн бөлүгү.
Эларалык кысыктар
Эларалык кысыктар – эларалык маанидеги кеме жолу өтө турган кургак жер аралыгындагы мухит менен деңиздерди бириктирүүчү табигый суу мейкиндиги. Аймактык деңиз жана ага жанаша жаткан тилкелер жөнүндөгү 1958-жылкы Женева конвециясында белгиленген негизги принцип боюнча, кысык боюнда жайгашкан мамлекеттер бул жерден өтүп бараткан кемелерди токтотууга тийиш эмес. Деңиз укугу боюнча БУУнун 1982-жылкы Конвенциясына ылайык, Э.к. тартиби анын түрүнө жараша болот: а) ачык деңиз бөлүгүн же таза экономикалык тилкени аймактык деңиз менен бириктирүүчү кысыктар (мында аймактык деңиз аркылуу тынчтык менен өтүп кетүү эрежеси колдонулат); б) ачык деңиздин бир бөлүгүнүн арасы аркылуу кемелердин өтүүсү үчүн кодонула турган кысыктар (мында транзиттик (басып) өтүү укук тартиби колдонулат); в) ортоңку бөлүгүндө ачык деңиз бар болгон же таза экономикалык тилкеге кирген кысыктар (мында соода жана аскердик кеме сүзүү эркиндиги колдонулат); г) атайын көп тараптуу эларалык келишимдер аркылуу белгиленген укуктук тартип өкүм сүргөн кысыктар (Балтика, Карадеңиз, Магеллан, Гибралтар кысыктары).
Кариева Умсун
Кариева Умсун Саймачы жана куракчы. 1938-ж. Ноокат районундагы Найман айылында төрөлгөн. Кыйла жылдары малчылыкта иштеген. Азыр Темир-Корук айылында жашайт. Ал саймачылыгында көбүнчө балыш, жаздык, туштук өңдүүлөргө назар таштайт. Анда «илме дос», «илме сайма» басымдуулук кылат. Тагыраак айтканда бир табакчанын ортосунан өзөк чыгарып, аны «суу» же «секиртме сайма» аркылуу бөлүп, табакчанын төрт бурчунан «кайкалак көчөтүн» (мүйүз оюму), «жарым бадам көчөтүн» же «калемпир көчөтүн» берет. Ошондо төрт табакча буюмдун ортолук көчөтүн түзөт да, алардын жарым табакчалары колтук көчөт болот. Умсун «суу» жүргүзүүнүн ордуна көбүнчө «секиртме сайма» менен негизги көчөттөрдүн араларын бөлөт. Уздун курактары сайма буюмдарына эриш-аркак түшөт же өзүнчө буюм-үлгү катары каралат. Анын «кымжат курагы» баткендиктердин «кунаба курагына» үндөшөт. «Кара көз курагы» (торпок кирпик, музоо кирпик) өңдүү курактары майда түшөт. Сайма менен сайылгандай баамдалат. «Каттама курак», «турна курак» өңдүүлөрүн балыш, жаздыктарга арбын пайдаланат. Эмгеги баттамада.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Инвагинация
Инвагинация, кийилишүү, кош кабаттануу (лат. in - ичине, жана vagina – кабык, чел кабык) - гаструляциянын бир жөндөмдүүлү жана эмбриогенез (түйүлдүктүн калыптануу учуру) учурунда айрым органдардын башталышы.
Старые Балгазы (Миякин району, Башкыртстан)
Старые Балгазы — Башкыртстандын Миякин районундагы айыл, Кожай-Семен айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 98 киши. Почта индекси — 452084, ОКАТО коду — 80244835007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Эл аралык лизинг
Эл аралык лизинг ― лизинг таризи, мында лизинг берүүчү же лизинг алуучу Кыргызстандын резиденти эмес болуп эсептелет. Э. л. келишимине катышуучулардын укуктары жана милдеттери эларалык каржылык лизинг жөнүндөгү УНИДРУА конвенциясы жана улуттук мыйзамдардын ченемдери менен жөнгө салынат.
Желпуурмурут коңуздар тукуму
Желпуурмурут коңуздар тукуму (лат. Rhipiphoridae). Курт-кумурскалар
Виржиния Вулф
Аделина Виржиния Вулф (англ. Adeline Virginia Woolf; туулганда Стивен, 1882-жыл 25-январь — 1941-жыл 28-март) — англиялык жазуучу жана жыйырманчы кылымдын алдыңкы модернисттеринин бири болгон. Ал аң сезимдин агымын баяндоо шайманы катары пайдаланган алгачкы инсан болгон. Лондондун Кенсиңтон жергесинде бай үй-бүлөдө жарык дүйнөгө келген Вулф Киңс Коллеж Лондон окуу жайына тапшырган жана аялдардын жогорку билими боюнча алгачкы реформачылар менен таанышкан.
Бала кезинин көпчүлүк бөлүгүн үйдө билим алып өткөргөн Вулф 1900-жылы профессионалдык түрдө жаза башташкан. Согуш ортосундагы мезгилде Вулф Лондондогу адабий коомдо олуттуу орунга ээ болуп, таасирдүү Блумсбери интеллектуалдар тобунда башкы фигурага айланган. Ал 1915-жылы өзүнүн алгачкы "Саякаттан ары" (англ. The Voyage Out) романын жарыкка чыгарган. Аны жолдошу Леонард Вулф экөө негиздеген Hogarth Press басмаканасында чыгарышкан. Анын белгилүү чыгармаларына "Миссис Дэллоуэй" (англ. Mrs Dalloway, 1925), "Маякка сапар" (англ. To the Lighthouse, 1927) жана бир китеп көлөмүндөгү "Кимдир бирөөнүн өз бөлмөсү" (англ. A Room of One's Own) дил баяны кирет. Бул дилбаян "Аял көркөм чыгарма жаза турган болсо анын өзүнүн акчасы жана бөлмөсү болушу керек" деген учкул сөз менен жарык көргөн.
Вулф 1970-жылдардагы феминист сынчылардын башкы темасына айланып, анын эмгектери коомчулуктун көңүлүн бурган жана "феминизмге дем бергени" үчүн кеңири катмардын ой-пикирлерине жем таштаган. Бул анын чыгармаларынын алдын ала билинбеген жагы болуп калган. Анын эмгектери дүйнө жүзү боюнча кеңири окулуп, элүүдөн ашуун тилге которулган. Ал өмүрүнүн акырына чейин психикалык илдеттен жабыр тартып, 1941-жылы 59 жашында сууга боюн таштап, өз өмүрүн кыйган.
Яранга
Яранга (чукч. яраӈы) — эскимостордун үйү.
Дарактардын кабынан же болбосо майда бутактарынан жасалган, үстүнкү бети чөп өсүмдүктөрү же малдын териси менен жабылган чатыр. Чукоткалык чукчалардын тазалануу жана кайра жаралуу салтында колдонулат, вигвам Улуу Арбак дегенди түшүндүрөт. Анын тегерек формасы дүйнө бир экенини билдирип, ал эми андан чыккан түтүн Улуу Арбактын көрүнүп жатканы деп билишет. Бул караңгы жайдан сыртка чыгуу, адамдын баардык кылган жаман нерселерин караңгыга калтырып чыкканы болуп саналат. Анын ортосундагы карагай Жер менен Асманды бириктирип туруучу Күнгө карай жол. Ал эми түтүн чыга турган түндүк болсо Асманга чыгуу жана арбактарга ачылган каалга деп билишет.
Байланыш-катыш линия
Байланыш-катыш линия (Commucation line-Линия коммуникации). Байланыш-катыш байланышты түзүү үчүн регулярдуу телефон линияларын колдонот. Берилиштерди жиберүү үчүн коммутталынган линияларды колдонуу телефон менен сүйлөшкөнгө окшош. Жиберүүчү жактагы байланыш жабдуулары кабыл алуучу жактын телефон номерин терет, кабыл алуучу жактын байланыш жабдуулары телефонго жооп берсе, байланыш орнотулат да маалыматтарды жиберүүгө болот. Коммутталынган линиялар салыштырмалуу кымбат эмес. Берилиштерди жиберүү үчүн коммутталынган линияларды колдонуу кадимки телефон сүйлөшүүдөн кымбат турбайт. Коммутталынган линиялар аркылуу байланыш-катыш жабдуулары бар, телефон байланышы орнотулган кыштактар ортосундагы байланышты орнотууда мүмкүн. Бирок мындай линиялардын сапатын башкаруу мүмкүн эмес, себеби, линия коммуттоо жабдуулар тарабынан иретсиз тандалып алынат.
Туз (химия)
Мисалы:HCl,KOH ж. б. у. с
Бир евроцент
Бир евроцент (€0.01) — Евро Биримдигинын акча бирдиги.
Голиаф коңуздары (уруу)
Голиаф коңуздары (лат. Goliathus, Lamarck 1801) - коңузу уруу.
Ират-Кыке дарыясы
Ират-Кыке — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лимп-Питыль-Кы дарыясынын оң жээгинен 78 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Узун куйруктуу суубүркүт
Узун куйруктуу суубүркүт (Haliaeetus leucoryphus), (Pallas, 1771)
Жалпы жана өлкөдө таралышы
Каспий деңизинен Байкалга чейин. Кавказда, Орто Азия жана Индияда кыштайт. Кыргызстанда сейрек кездешкен куш.
Саны
Атайын саны эсепке алынган эмес, ошондуктан азыркы убакка чейин так маалымат жок.
Жашаган аймактары
Жекен өскөн көлмөлөр, теректүү-талдуу токойлор жайгашкан дарыялардын жээктери.
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары)
Кышында гана келүүчү келгин куш.
Чектөөчү факторлор
Түздөн-түз кыруу, уяларын талкалоо, жашоого жагымдуу жерлерин кыскартуу.
Көбөйтүү (колдо багуу)
Маалымат жок.
Уюштурулган коргоо аракеттери
СССРдин Кызыл китебине киргизилген (1984). «Жапайы фаунанын жана флоранын жоголуп бара жаткан түрлөрдү соода-сатык кылуу боюнча эларалык конвенциясынын» 2-тиркемесине киргизилген. Кыргызстанда коргоого алынган территориялар жок.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Кыштоочу жерлерин кайтаруу. Массалык маалымат каражаттары аркылуу түрдү сактап калыш үчүн пропаганда жүргүзүү. Колго кармап көбөйтүш үчүн питомник уюштуруу.Кыштаган жерлеринде чыныгы санын далилдеп, жем менен камсыз кылууну уюштуруу. Чектөөчү факторлорду изилдөө.
Статусу
V категория, Vulnerable, VU, C1. Жок болуп бара жаткан түрдүн бири. Дүйнөлүк фаунанын суу бүркүттөрүнүн 8 түрдүн бир түрү жана Кыргызстандын фаунасынын 2 түрдөн бирөө. Монотиптүү түр.
Музыкалык аспаптар
Музыкалык  - адамдын катышуусу менен белгилүү ыргактагы жана туруктуу бийиктиктеги добуштарды чыгаруучу элдик аспаптар. Ар бир музыкалык аспаптын өзүнө таандык добуштук тембри (боёгу), динамикалык чеги, белгилүү диапазону болот. Музыкалык аспаптардын добушу аспаптарды жасоодо колдонулган материалдын сапатына, аспаптын формасына, үн чыгаруу ыкмаларына (мисалы, пиццикато, флажолет) жараша болот. Муз. Аспаптар элдик жана профессионалдык болуп бөлүнөт. Элдик муз. аспап бир элге (улутка), кээде этностук, тарыхый, маданий байланышы бар элдерге таандык болот.
Мисалы: бандура Украинада, пандури жана чонгури Грузияда гана болсо, гусли, сопель, жалейка, волынка орустарда, украиндерде, белорустарда да бар; саз, тар, зурна Азербайжан, Ариенияда болсо, Өзбекистан менен Тажикстандын көп аспаптары окшош. Россияда байыртан элдик музыкалык аспаптар ансамблдери (гуслярлар, гудошниктер, домбрачылар) болгон. 19- кылымдын аягында В. В. Андреев, С. И. Налимов, Ф. С. Пассербский, Н. П. Фомин кээ бир орус муз. аспаптарды (балалайка, гусли жана башка) өркүндөтүп, анын негизинде эл аспаптар оркестирлери түзүлгөн. Мурдагы Союздук республикаларда да байыртан келе жаткан улуттук муз. аспаптар бар.
Профессионалдык музыкалык аспаптарга симфония (опералык), үйлөмө жана эстрада оркестринин аспаптары кирет. Профессионалдык аспаптар элдик музыкалык аспаптардан келип чыккан. Музыкалык аспаптардын өнүгүшү адамзат коомунун, анын маданиятынын, музыкасынын, аткаруу өнөрүнүн өркүндөшүнө байланыштуу. Ошол себептүү кээ бир музыкалык аспаптар өзүнүн алгачкы түрүн өзгөртпөй биздин заманга жетсе, көпчүлүгү өзгөрүп, кээ бири акырындап жоюлуп, ордуна жаӊы асапап пайда болду. Добуш чыгаруу өзгөчөлүктөрүнө карай муыкалык аспаптар үйлөмө (флейта, кларнет, гобой, труба, валторна, сурнай, керней, чоор жана башка), кылдуу чертме (арфа, гитара, балалайка, дутар, домбра, комуз), урма (барабан, литавра, ксилофон, дойра) жана башка болуп бир нече топко бөлүнөт.
Азыркы кезде электр музыкалык аспаптар кеӊири жайылган (электр- гитара, электр- балалайка, электр- комуз). Эзелтен бери муундан муунга өтүп келе жаткан кыргыз комузу да совет доорунда өркүндөп, жаӊыланып, ошонун негизинде кыргыздын тунгуч эл аспаптар оркестрин П. Шубин, комузчулар ансамблин А. Огомбаев түзгөн.
Манас (Сокулук району)
Манас (Манас) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Сокулук районундагы айыл. Ат-Башы айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 5 524 киши.
Бекет (Ермекеев району, Башкыртстан)
Бекет — Башкыртстандын Ермекеев районундагы айыл, Бекет айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 525 киши. Почта индекси — 452189, ОКАТО коду — 80225802001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Туруктуу валюта
Туруктуу валюта - дүйнөнүн бардык өлкөлөрүндө кеңири колдонулган күчтүү, туруктуу акча; Туруктуу валюта алтын же башка баалуулуктар менен камсыз кылынган.
Азыркы учурда көпчүлүк мамлекеттерде Туруктуу валюта катары АКШ доллары, евро, япон йени кабыл алынган. Туруктуу валюта валюталык алмашуу операцияларын жүргүзүүдө чектелбеген соода мүмкүнчүлүктөрүнө ээ. Бардык өлкөлөрдө, эркин сатуу-сатып алуу мүмкүнчүлүгү менен камсыз болгон. Экон. мазмуну боюнча туруктуу валютага бардык учурда суроо-талап жогору болот.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Л
Л — латын, кирилл графикасын колдонгон элдердин, анын ичинде кыргыз алфавитиндеги он үчүнчү тамга. Адегенде байыркы финикия жазмасында жаралып, кийин байыркы грек графикасы аркылуу латын алфавитине, андан кириллицага өткөн. Капталчыл, уччул, уяң үнсүз «л» тыбышын туюндурат.
Мукаддаси.
Мукаддаси. Мукаддаси (аль- Мукаддаси, аль- Макдиси) Шамс-ад-дин Абу Абдаллах Мухаммед (946/947- 1000-ж.)- араб географ – тарыхчысы жана саякатчысы. Иерусалим шаарында туулган. Мусулман өлкөлөрүнүн көбүн кыдырып, өзүнөн мурдагы илимпоздордун жана саякатчылардын эмгектерин пайдаланып, «Ахсан ат-такасим фи марифат аль- акалим» («Климат таануу боюнча мыкты колдонмо». 9-кылымдын 80-90- жылдары) деген китебин жараткан. Автор бул эмгегинде ар бир областка географиялык очерк берип, алардын айрым шаарлары менен кыштактарын кенен мүнөздөгөн. Ошондой эле аймактардын эли, ал элдердин саны, уруулук составы, кесиби, тили, турмушу, үрп-адаты, дини, жер байлыгы ж.б. жөнүндө кызыктуу маалымат калтырган. Эмгектин «Хайтал» бөлүмүндө азыркы Кыргызстандын ошол мезгилдеги шаар менен кыштактары (Ош, Баласагун, Барскан, Невакет ж.б.) жөнүндө да баяндалат. Автор аларга кыскача тарыхый-географиялык мүнөздөмө берип, бири биринен жайгашкан аралыгын көрсөткөн.
Жаман мышык
”Жаман мышык” (Kötü Kedi Şerafettin, Bad Cat, Плохой кот Шерафеттин) − 2016-жылы компьютерде анимацияланган түрк фантастикалык комедия. Продюсери Anima İstanbul студиясы.
Саратан
Саратандар (лат. Melolontha) — коңуздардын бир уруусу.
Шилекей бездери
Шилекей бездери — шилекей бөлүп чыгаруучу орган.