cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Металл эмес кен байлыктар
Курулуш-каптама таштар. Республиканын аймагында граниттин, гранит-сиениттин, доломиттин, мрамордун, үлүлдүү акиташ тегинин, акиташ тегинин, роговиктин кендери табылып, 11 кенде геологиялык чалгындоо иштери жүргүзүлгөн. Алардын жалпы баланстык запасы 85,6 млн м3. Ири кендери: Желаргы жана Байбичесоору (гранит-сиенит), Кыртабылгы, Кайыңды жана Теректи (гранит), Чатбазар (доломит мрамору), Агөлөң (сиенит), Сарыташ (үлүлдүү акиташ теги), Арым (мрамор). Курулуш-каптама таштардын запастарын арбытып жаңы кендерин ишке киргизүүнүн келечеги бар. Борпоң жана начар камдашкан кесек тоотектер ( кум, кум-топурак, кум-шагыл кой-таш аралаш чөкмө, кумдук, конгломерат). Алар бетонго жасалма (инерттүү) кошунду катары, силикат кирпич өндүрүшүндө, айнек продукцияларын жана калып материалдарын чыгарууда колдонулат. Кум-шагыл койташ чөкмөсү кеңири пайдаланылат, анын көптөгөн кендери чалгындалып, жалпы запасы эсептелген. Алардын ичинен казылып жаткандары: Беловодский, Токмок, Токмок-2, Бешташ, Аксуу ж. б. кендер. Кварц куму жана айнек калып жасоого керектелүчү кумдуктун мааниси чоң (ири кендери: Карасуу — 6874 миң т, Кольцо-Половинка — 574 миң т, Сөгөттү — 8977 миң т). Ивановка кум кени казылып алынат.
Чопо жана чополуу тоотектер (лёсс, лёсс сымал кумай чопо, чопо, чополуу сланецтер) кыш куюуга, дренаж түтүгүн, керамикалык тактларды (имаратка төшөлмө), клинкер кышын, фарфор жана фаянс, керамзит жана аглопорит (бетонго жасалма кошумча) жасоого жана жабыштыргыч зат катары колдонулат. Республика чопо сырьёсуна бай: анын 500дөй кени белгилүү болсо, анын ичинен жалпы запасы 246771 миң м3ди түзгөн 3 кен дыкат чалгындалган. Бултеке чополуу сланец кени казып алынып, пайдаланууда.
Карбанат тоотектери Кыргыз Алатоосунда, Күнгөй Алатоонун батыш жак учунун түштүк капталында, Тескей Алатоонун түндүк капталында, Талас жана Чаткал кырка тоолорунун түштүк капталдарында, Фергана тоо тизмегинин түндүк-батыш бетинде жана Түркстан-Алай тоо кыркаларынын түндүк капталдарында кеңири тараган. Акиташ тегинин, доломиттин жана алардын метаморфизмделген түрлөрүнүн, мергелдин, акиташ тектүү туфтун кендери белгилүү. Курулуш акиташын жана цемент сырьёсун алуу үчүн Боролдой акиташ кени жана Күрмөнтү акиташ кени казып алынып, пайдаланылууда. Гипс республиканын бардык аймактарында болгон менен, ирирээк чогундулары Ош жана Жалалабад облустарында топтолгон. Алты кенинин баланстык запасы эсептелген (жалпы запасы 28483 миң т). Эки кен — Чаңгырташ жана Ноокат кендери казып алынууда.
Брүссел
Брүссел (Brussel, Bruxelles ) – Бельгия Королдугунун борбор шаары. Сенна дарыясынын боюнда жайгашкан. Брабант провинциясынын администрациялык борбору. Калкы 1,4 млн (2009; 2,1 млн, шаар айланасы менен). Ири жолдор, порт, каналдар тоому. Завентем Эл аралык аэропорту бар. Улуттук жана чет өлкөлүк көп банктардын башкармалары; түрдүү машина куруу (анын ичинде автомобиль жана прибор куруу), электр-техникалык, химиялык, тамак-аш, фармацевтика, парфюмерия, полиграфия, булгаары, жеңил өнөр жайы бар. Кустардык жол менен тор, килем токуу байыртадан эле колдонулуп келген. Зергерчилик өнүккөн. Метрополитен, университет (1834-жылдан), Географиялык институт, Искусство жана ИА, Пастер институту иштейт. Эски жана заманбап искусство, Королдук көркөм өнөр жана тарых музейлери жана башка бар; Брүсселде Эл аралык конференциялар, съезддер өткөрүлүп турат. Брүссел – 12-кылымдын 2-жарымынан Брабант герцогдугунун башкы экономикалык борборунун бири. Мында Брабант герцогдорунун (кийинчерээк Нидерланддагы Габсбургдардын наместнигинин) резиденциясы болгон. Нидерланд төңкөрүшүнүн жүрүшүндө 1576-ж. 4-сентябрда Брүсселде чыккан көтөрүлүш өлкөнүн түштүгүндө испандык үстөмдүктү жок кылган, бирок 1585-ж. испан аскерлери шаарды кайрадан басып алган. 1830-ж. Бельгия мамлекети түзүлгөндөн кийин, Брүссел анын борбору болгон. 1914–18-, 1940–44-жылдарда герман аскерлери басып алган. Брүсселде НАТОнун штаб-квартирасы, Европа Экономикалык Союзунун, Бенилюкстун борбордук органдары жайгашкан. 1958-ж. Бүткүл дүйнөлүк көргөзмө өткөн. 11–19-кылымдагы көптөгөн архитектуралык эстеликтер, готика стилиндеги ратуша (15-кылым) жана собор (13–15-кылым) сакталган. Шаардын тарыхый борбору, 90 метрлик коңгуроолуу готика стилиндеги ратуша Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине кирген.
Колдонулган адабияттар
‎
Араван району
Табияты
Район Фергана өрөөнүнүн өндүрүнөн орун алган. Аймагы адырлуу. Түндүк бөлүгү деңиз деңгеелинен 500-700 м, түштүгү 700-1500м бийиктикте. Курулуш материалдарынын кени бар. Климаты континенттик. Январдын ортосунда температурасы -2..-3грдус, июлдуку 28градус. Жылдык жаан-чачыны 290-300мм. Ири суу- Аравансай. Сугатка пайдаланылат. Райондун түндүк бөлүгүнөн Түштүк Фергана каналы өтөт. Кыртышы боз топурактуу. Аймагынын көп бөлүгү айдалган, айдалбаган түзөң бөлүгү шыбак-баялыштуу, адырлар эфемер-шыбактуу келип, жарым чөлгө мүнөздүү өсүмдүкөр өсөт. Райондун аймагында облустун калкынын 7,8% жашайт.
Райондо 2001-2002- окуу жылында 50 жалпы билим берчү мектеп,30 мектепке чейинки мекемелер, китепканалар болгон. Райондо райондук оорукана, 2 участкалык оорукана, 19 фельдшер-акушердик пункт, 15 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу жана башка медициналык мекемелер иштейт.
Административдик-аймактык түзүлүшү
Райондо 8 айыл аймагы жана алардын курамына кирген 50 айыл бар :
Баатыр Срым
Баатыр Срым, Срым Датов (т. ж. белгисиз - 1802-ж. ченде ө. ) - казактын Байбакты уруусунан чыккан чоң бий. Жер маселесинин татаал-дашынан жана феод., колон, эзүү-дөн, султандардын зордук-зомбулугунан улам Кичи Жүздө чыккан көтөрүлүштү башкарган. Көтөрүлүштүн негизги күчү дыйкандар болгон. Ага хан жана султандардан ыдык көргөн патриарх. -уруу ак сөөктөрү_да катышкан. Дыйкандар хан бийлигин жоюу үчүн күрөшүшсө, алар хандын бийлигин чектөөнү гана талап кылышкан. Падыша өкмөтү көтөрүлүшчүлөрдүн талабына көнүп, 1786-ж. хан Нуралыны бийликтен четтеткени менен, 1792-ж. Кичи Жүздө кайрадан хан бийлигин калыбына келтирген. Бул кыймылдын жаңыдан жогорулашын пайда кылган. Бирок бул учурда бийлердин көбү кыймылга катышпай калышат. Ушундан улам Баатыр Срым өз алдынча күрөшө баштайт. Көтөрүлүшчүлөр 1797-ж. Кичи Жүздүн ханы Есимди өлтүрүшөт. Падыша өкмөтү буга жооп кылып көтөрүлүшчүлөрдү жазалоону уюштурат, амал кылып, Кичи Жүздө ханы жок хан кеңешин түзөт. Бул султандардын, бийлердин, старчындардын кызыкчылыктарына туура келгендиктен, алар ич ара биригишти күрөшүп жаткан эл масса-сына каршы чыгышат.
Мына ушул жагдайга байланыштуу Баатыр Срым күрөштү аягына чейин улантпай, 1797-ж. 29-августта хан кеңешинин жыйынына келип, күрөшүн токтоткондугун билдирген. Ал хан кеңешинин составына киргизилген. Бирок султандардын аңдуусунда калган Баатыр Срым 1797-жылдын аягында Хивага качып кетүүгө мажбур болгон. Баатыр Срымдын андан кийинки тагдыры белгисиз.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Скриптонит
Скриптонит (Scriptonite), нукура ысымы Адиль Жалелов (Әділ Оралбекұлы Жәлелов, 3-июнь 1990, Ленинский, Павлодар облусу, Казак ССР) — казакстандык рэп-аткаруучу жана битмейкер, Gazgolder лейблинин мүчөсү. Алгач ирет 2014-жылы «VBVVCTND» ырынын видеоклиби аркылуу таанымал болгон, эки жылдан соң «Дом с нормальными явлениями» (Кадимкидей кубулуштар бар үй) аттуу алгачкы альбомун чыгарган. Адильдин чыгармачылыгын баалаган коом бул альбомду жакшы кабыл алып, 2015-жылы эң ийгиликтүү орус тилдүү рэп-альбомдорунун катарына кирген.
Балалыгы
Адиль Кулмагамбетов 1990-жылы 3-июньда Павлодар шаарына жакын орун алган Ленинский кыштагында туулган. Музыка менен жаш кезинен алектенип баштаган, 11 жашында рэпке кызыгуусу пайда болуп, 15 жашынан тарта обон чыгарып баштаган.
Алгачкы жетишкендиктери
2009-жылы Скриптонит өзүнүн досу Ануар менен (Niman) JILLZ аттуу топ курган. Алардан башка топтун курамына Юрий Дробитько (Юрик Четверг), Саян Жымбаев (Truwer), Азамат Алпысбаев (Six O) жана Айдос Жумалинов (Strong Symphony) кирген. Gazgolder продюсердик борбору менен келишимге чейин Скриптонит бир нече синглдар жазып үлгүргөн. Алардын көбү хитке айналып, Адильдин өнөрүнүн күйөрмандары пайда болду, ошондой эле ал чыныгы трэп-музыканы аткаруучу иретинде белгилүү болду. 2013-жылы Скриптонит Niman менен бирге «VBVVCTND» ырына видеоклип тарттырып чыгарган (VBVVCTND — «Выбор без вариантов — всё, что ты нам дал»), ал аз гана убакытта YouTube сайтында көптөгөн көрсөтүү жыйнаган. Ушудан киймн Скриптонитке орусиялык Gazgolder продюсердик борбору кызыгуу арттырган. 2014-жылдын 27-февралында Скриптонит лейблдин расмий мүчөсү болуп жарыяланган. Кийин дал ушу 2014-жылды Скриптонит өмүрүнүн бурулуш учуру деп атап өткөн.
2015-жылы Скриптонит Баста менен Смоки Монун альбомдаруна катышып, Даша Чаруша менен бирге «Космос» ырын жаздырган. Бул сингл iTunes чартында алдынкы орундарды ээлеп, The Flow сайтынын «2015-жылдын 50 эң мыкты ыры» тизмесинде 22 орунду алган. Скриптониттин катышуусу менен тартылган «Лёд» жана «Миллионер из трущоб» ырларынын видеоклиптери YouTube сайтында миллиондогон көрсөтүүлөргө жеткен. «Миллионер из трущоб» деген клиби Rap.ru сайтынын «2015-жылдын эң мыкты орус клиптери» тизмесинде 2-чи орунга ээ болгон, «Лёд» ыры The Flow сайтынын «2015-жылдын 50 эң мыкты ыры» тизмесинде 46-чы орунду ээлеген. 2015-жылдын октябрь айында Скриптонит Jagermeister Indie Awards сыйлыгынын «хип-хоп» номинациясы боюнча финалистердин катарына кирген. 2016-жылы жай мезгилинде Скриптонит GQ журналынын «Жылдын ачылышы 2016» номинациясынын талапкерлери тизмесине киргизилген.
2015-жыл. «Кадимкидей кубулуштар бар үй»
Скриптониттин «Дом с нормальными явлениями» (Кадимкидей кубулуштар бар үй) аттуу алгачкы альбому 2015-жылдын 24-ноябрында жарыкка чыккан. iTunes медиаплееринин альбомдук чартында 2-чи орунду ээлеген. Бул чартта Скриптониттин альбому орусиялык рэпер Oxxxymiron'дун «Горгород» деген альбомун ашып түшкөн, бирок британиялык ырчы Адельдин жаңы альбомунан калып калган.
«Дом с нормальными явлениями» 2015-жылдын эң ийгиликтүү рэп-альбомдорунун катарына кирди. Скриптониттин өзүн Colta.ru сайты «жылдын рэпери» деп тапкан. «Дом с нормальными явлениями» Газета.Ru сайтынын «2015-жылдын эң мыкты 20 альбому» тизмесине кирген, ошондой эле «Афиша» журналынын «жылдын эң мыкты 30 альбому» тизмесинде 6-чы орунду ээлеген. Rap.ru жана The Flow сайттарынын эң мыкты орус тилдүү альбомдор тизмелеринде Скриптониттин альбому 1-чи орунга ээ болгон.
«Стиль» аттуу ырынын видеоклиби Rap.ru сайтынын «2015-жылдын эң мыкты клиптери» тизмесинде 5-чи орун алган, ырдын өзү The Flow сайтынын «2015-жылдын эң мыкты 50 ыры» тизмесинде 15-чи орунда ээлеген. Ошол эле тизмеде «Танцуй сама» аттуу чыгармасы 3-чү орунга ээ болгон. «Афиша» журналы «Притон» аттуу ырынын видеоклибин «2015-жылдын улуу 100 клиби» тизмесине киргизген.
2016-жыл. Jillzay тобу, GQ премиясы
Башынан Скриптониттин экинчи альбому алгачкы альбому менен бирге бир күндө чыгат деп пландаштырылган. Meduza сайтына берген интервьюсунда Скриптонит даяр болуп калган 3P (tripy деп окулат) аттуу альбому 2016-жылдын январь айында чыгат экенин ишендирип айткан, бирок белгисиз себептер үчүн альбом айтылган убакта жарыкка чыккан эмес. Кийин Скриптониттин экинчи студиялык альбомунун аты «Отель „Эверест“» болору белгилүү болгон.
2016-жылдын сентябрь айында GQ эркектер журналы Скриптонитти «Жылдын ачылышы» деп тапкан.
2016-жылы 29-октябрьда Jillzay тобу 718 Jungle аттуу альбомун чыгарган, альбомго 18 ыр кирген. Ырлардын жарымына Скриптонит катышкан.
2017 — 2018. «Праздник на улице 36», Zorski музыкалык лейбл жана «Уроборос»
2017-жылы 7-мартта жамаат Open Season аттуу кичи-альбом чыгарган.
Жыйынтыгында экинчи студиялык альбому «Праздник на улице 36» деген аталышка ээ болгон. Релизи 2017-жылы 24-майда болгон. Альбомдун чыгышына бир нече саат калганда «Outro» ыры жана эки курамдан турган «Вечеринка» / Jillzay — «Бар „2 лесбухи“» аттуу видеоклиби чыккан. Альбомдун презентациясы 2017-жылы 26-майда Санкт-Петербургдагы А2 клубунда өткөн. Бул иш-чарада Адиль башка аттуу, жаңы альбомдун релизи 2017-жылы күзүндө болорун маалымдаган. «L’Officiel» журналынын редактору Ксения Собчакка болгон интервьюсунда Скриптонит «Улица 36» аттуу альбому эки курамдан турарын жана мурунку альбомдордон айырмаланып, аткаруучунун жеке көйгөйлөрүнө арналганын тактап айткан.
Көп өтпөй Jillzay тобу Zorski аттуу өзүнчө музыкалык лейблге өсүп айланганы белгилүү болду. Лейблге 104 (Юрий Дробитько), Truwer (Саян Жымбаев) и Benz (Алтынбек Мерканов) аттуу аткаруучулар кирген. Сентябрьда 104 жана Truwer «Сафари» аттуу биргелишкен соло альбомун көрсөтүп тааныштырышкан. Бул альбомдо Скриптонит жөн гана конок катары катышпастан, аткаруучу продюсер болуп чыккан.
2017-жылы 16-декабрьда Скриптонит үчүнчү эмгегин жарыкка чыгарган — «Уроборос: Улица 36» жана «Уроборос: Зеркала» аттуу эки курамдан турган концептуалдуу альбом. Альбомдун аталышы мифтик жан — уроборос жыланына жөнөтүлөт. Газета.Ru сайтына болгон интервьюсунда альбомдун аталышы эмнеге ушундай экенин Адиль Жалелов төмөнкүдөй түшүндүргөн: «... 36 деген менин цифраларымдын мааниси менен айкалышкан бул образ мага абдан жакын экенин түшүндүм. Жана дагы өзүн өзү жеп жаткан жыландын образы, өзүн өзү кыйратуу аркылуу өзүн өзү жетилтүү принциби мага ар тараптан жакын». Альбомдун презентациясы ошол эле күнүСанкт-Петербургдагы А2 клубунда өткөн. Релиз болгон күнү Жалелов рэп ал үчүн жанр катары түгөнгөнүн, ошол себептен чыгармачылыгында тыныгуу алып, 2—3 жыл аралыгында чоң соло релиздер чыгарбайт экенин өзүнүн Instagram-трансляциясынан айткан.
2018 — азыркы учурда. Gruppa Skryptonite, Musica36
2018-жылдын 9-августунда Адиль «Глупые и Ненужные» аттуу «Gruppa Skryptonite жаңы музыкалык проектинин биринчи окуясын» чыгарган. Белгилей кетчү нерсе, ырдын клиби Gazgolder'дин каналында эмес, топтун өзүнүн каналында жарыяланган.
2019-жылы Скриптонит, 104, Truwer и Dose биргелешип Musica36 бирикмесин түзүшкөн. Февраль — март аралыгында бул марканын алкагында 5 ыр чыккан: «В аду сегодня жарко» (104, Dose, Скриптонит), «Ликёрная ванна» (Dose), «Podruga» (Gruppa Skryptonite), «Sinsemilla» (104, Скриптонит, Вандер Фил, Rigos), «Танцевала» (Dose, Andy Panda). «Podruga» деген ырга клип тартылган.
5-апрельде Gruppa Skryptonite'тин Solitude аттуу дебюттук кичи-альбому чыккан. Жыйнакка 6 ыр кирген, анын ичинде «Glupye I Nenuzhnye» жана «Podruga» ырлары.
28-июньда Скриптонит «Замёрз» (Andy Panda менен биргеликте) жана «Погрейся» ырларын жарыкка чыгарган.
Жеке жашоосу
Артист жеке жашоосу тууралуу айтканды жакшы көрбөйт, жана өзүнүн үй-бүлөсүнүн сүрөттөрүн социалдык тармактарга эч качан чыгарбайт. Бирок, 2017-жылдын 27-апрелинде Бастанын «Сансара» аттуу ырынын клибинде көрүүчүлөр Скриптониттин бөбөк кармап түшкөн сүрөтүн көрүшкөн. Кийин рэпер 2016-жылы 19-январьда балалуу болгонун, анын ысымын Лучи (артисттин энесинин урматына) койгонун далилдеген. Уулунун энеси бийчи жана хореограф Нигора Абдиганиева. Ал менен Адиль атактуу болгонго чейин эле таанышып, бир нече жыл мамиледе турган. Артист өзүнүн сүйгөнүн эч качан элге жарыялаган эмес, бирок аны Скриптониттин Жашыл театрга видеочакыруусунда көрсө болот. Мындан тышкары, Нигора эң сонун вокалга ээ жана кээде орус жана англис тилдеринде белгилүү ырларды аткарып, кыска видеолор менен жазылуучуларын кубантып турат.
Юрий Дудьга болго интервьюсунда Скриптонит мураскорлуу болгондон кийин үй-бүлөсүн Казакстандан Мөскөөгө көчүрүп келгенин айткан. Бирок, бир нече убакыттан кийин, Нигора уулу менен өз шаары Чымкентке кайтып келүүнү чечкен, жана кайрадан бий студиясындагы жумушуна киришкен. Рэпер абдан көп иштеп жатканын, ошондуктан мекенине чанда келип, сагынган уулун анда-санда көрүп жатканын айтып жүрөт. Жаш түгөйлөр баласын элге көрсөтпөгөнгө аракет кылышат, бирок интернет мейкиндигине тарап кеткен айрым сүрөттөрдөн Скриптониттин мураскору атактуу атасына эки тамчыдай окшош экенин көрсө болот.
"Грэмми" сыйлыгынан даңк залы
"Грэмми" сыйлыгынын даңк залы (англ. Grammy Hall of Fame Award) - "сапаттык же тарыхый мааниси бар" 25 жылдан ашкан музыкалык жазмаларды урматтоо максатында 1973-жылы негизделген "Грэмминин" атайын сыйлыгы. Сыйлык классикалык музыка, рок, кантри, хип-хоп, R&B, опера, театр жана кинону кошуп эсептегенде XX кылымдын башынан берки бардык жанрдагы жазмаларга (сингл жана альбомдорго) берилет. 2012-жылга чейин сыйлык 1900-жылдан бери жазылган балким, жүздөгөн миң сингл жана альбомдун ичинен 906сына ыйгарылган.
9 Март (Жалган куран)
9-март - Григорий календары боюнча 68-күнү (толук жылда 69), жылдын аягына чейин 297 күн бар.
Гуго Сен-Викторский
Гуго Сен-Викторский (Hugues de Saint-Victor) (1096–1141) – орто кылымдык философ жана теолог, схоластиканын өкүлү, сен-викторлук мектептин башчысы. Акыл кызыкчылыгынын кеңдиги менен айырмаланган. Адамдык билимдин көп түрдүүлүгүн классификациялоо аракети 13-кылымдагы системалаштырууну шартаган. Аристотелдин Гуго Сенге тийгизген таасири августиниандыктын духундагы адам жөүнүндө окуу менен кошулган. Гуго Сен-Викторскийдин ойлорундагы мистикалык элементтер рационализм менен, аскетизм интеллектуалдык кызыгуулук менен аралашып кеткен.
Максимовка (Стерлитамак району, Башкыртстан)
Максимовка — Башкыртстандын Стерлитамак районундагы айыл, Максим айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 341 киши. Почта индекси — 453148, ОКАТО коду — 80249824001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Боз тектир көрүстөнү
Боз тектир көрүстөнү — б. з. ч. 6-3-кылымга таандык археологиялык эстелик. Кетмен-Төбө өрөөнүндөгү Чычкан суусунун оң жээгинде жайгашкан. Көрүстөн 40 дөбө-коргондон турат. Бийиктиги 2-5 м, диаметри 20-45 м дей. Көрүстөн 1972-ж. И. Кожомбердиев жетектеген археологиялык отряд тарабынан табылып, изилденген. 27 коргон казылып, тонолуп кеткендиги аныкталган. Буга карабастан, коргондон чопо идиштер, илбирстин башы түшүрүлгөн сүрөттөрү бар коло буюмдар, аттын ооздугу, канжардын сабы, жебенин учу жана башкалары табылган. Д. Ф. Винник.
Көкөмерен габбро кени
Көкөмерен габбро кени — Нарын облусунун Жумгал районундагы Кызылой кыштагынан 5–6 км түндүк-чыгыш тарапта, Көкөмерен капчыгайынын оң жак өйүзүндө, Бишкек – Кара-Балта–Суусамыр–Арал жолунун боюнда жайгашкан. 1954-ж. табылган. Кен аймагын ордовик менен силурдун интрузия тектери түзөт. Габбро силур мезгилинде пайда болуп, туурасы 2 кмге чейинки тегерек шток түрүндө Көкөмерен суусунун нугунан 300 м бийиктикке чейинки зооканы түзөт. Этегиндеги кесек сынык габбро корум ташы 5–6 га аймакты ээлейт. Габбро каралжын боз, кара түстө болуп, негизинен роговой обманка жана магнетиттен турат. Курамында кварц болбогондуктан оңой кесилип, жакшы сайкалданат. Сайкалданган бет бир өңчөй түстү берип, тегиз жылмаланып, күзгүдөй жалтырап турат. Запасы 100 миң м3. Кесек шагылдан 5 дм3ден 0,5 м3ге чейинки блокту алууга болот. Габбро имараттарды, монументтик курулмаларды кооздоп беттөөгө жана кооз майда буюмдарды жасоого жарактуу.
Кашкар жуп жалбыракчасы
Кашкар жуп жалбыракчасы (Zygophyllum kascharicum) – жуп жалбырактуулар тукумундагы ийри-буйру өркүндүү бадал. Кабыгы кырдуу, боз түстө, жыгачы сары. Жан жалбыракчалары майда, жаргак сымал. Жаш өркүндөрүндө жалбырактары тушташ экиден, эскилеринде топтошуп жайгашат. Гүлдөрү саптуу, 1–2ден жалбырак колтугунда жайгашат, жалбыракчалары 3 (4), эттүү, сүйрү мөмөсүндө кала берет. Кутучаларынын Узундугу 23 ммге жакын, эни 1–3 мм. Сүйрү, түп жагы учтуу, чоку жагы жалпак, үч канаттуу, канаттары уясынан 1,5–2 эсе жазы. Уясында 1–2 уругу саргыч. Мөмөсү август айында бышат. Деңиз деңгээлинен 1400–1700 м бийикте таштак чөлдөрдө кездешет. Кашкарга жакын тоо кыркаларында, Кыргызстандын Борбордук Теңир-Тоо кыркаларында кездешет.
Алзас (дарыя)
Алзас — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Осипова дарыясынын сол жээгинен 11 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Баба-Ата кырка тоосу
Баба-Ата кырка тоосу - Тескей Ала-Тоосунун батышында, түндүгүнөн Кочкор, түштүгүнөн Базар-Турук жана Төлөк өрөөндөрү менен чектешет. Уз. 45 км, орточо бийиктиги 4100-4300 м, эң бийик жери Баба-Ата чокусу (4400 м). Палеозойдун кристаллдык жана гранит тоо тектеринен турат. Рельефи татаал, 4000 м ден жогору нивалдык-гляциалдык формалар мүнөздүү. Капталдары тик (35-40°), батышы аскалуу. Чыгыш бөлүгү басаңдап, Карагатты-Сандык тоолоруна өтөт, борбордук бөлүгү мөңгүлүү. Тескей капталынан бир нече майда суу (Кош-Көл, Бөрүлүү-Булак ж. б. ) агып түшүп, Узун-Булак суусуна куят. Бөрүлүү-Булак жана Көл-Булак өзөндөрүндө бөгөлмө көлдөр бар. Батышы ичкерип, Кыз-Арт белине барып такалат. Неотектон. тиби боюнча - кыска мегантиклиналь-горулук Түндүк этегинен тектон. жарака өтөт. Муз доорунда тоонун үстү ири муз калканы менен капталган. Түштүк капталы каксоо, талаа чөптөрү (бетеге, шыбак ж. б. ) өсөт. Чыгышындагы коктулары майда бадалдуу. Түндүк беттеринде талаа (2600-3200 м), субальпы (3200- 3600 м), альпы (3600-3800 м), тоолуу тундра (3800-4200 м), нивалдык-гляциалдык (4200-4400 м) алкактар жатат. Тоо бети малга жайыттуу.
Алзас (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Новокузнецк шаарынан Кемерово шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Баба-Ата кырка тоосу
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Hot Adult Contemporary Tracks
Billboard журналынын Hot Adult Contemporary Tracks Америка хит-парады. Adult Contemporary (чондор үчүн заманбап поп-рок) стилиндеги ырлардын АКШ радиолорунда эң көп коюлушуна карап түзүлөт. 1961-жылы негизделген.
Ата-энелер комитети
Ата-энелер комитети - мектеп м-н дайыма байланыш жасоо үчүн уюштурулган ата-энелердин коомдук уюму. Ал ата-энелер тарабынан сунушталып, бпр жылдык мөөнөткө шайланат. Анын жетекчиси педкеңештин мүчөсү болот. Комитеттин иш планы мектептин жалпы иш планына ылайык окуу жылына же жарым жылга түзүлөт. Комитет ата-энелер м-н байланышып, мектептин окуу-тарбия иштерин жакшыртууга, материалдык базасын чыңдоого ж-а жалпыга милдеттүү окуу мыйзамын турмушка ашырууга көмөк көрсөтөт.
Проктит
Проктит — көтөн чучуктун былжыр челинин сезгениши.
Түрлөрү
Проктит катуу кармама жана өнөкөт болуп айырмаланат.
Алдын алуу
Проктиттин алдын алууда катуу кармоочу колитти, дизентерияны, геморройду өз убагында дарылоонун мааниси чоң. Каткан заң көтөн чучуктун былжыр челин жаралантат, ошондуктан ич катууну четтетүү зарыл. Бирок ич алдырма клизманы көп жасап, ич алдырма дарыны ашкере колдонуу көтөн чучуктун былжыр челин дүүлүктүрүп, катуу кармама проктитке алып келет. Ошондуктан ич каткан учурда врачка кайрылуу керек. Өткүр тамакты аз ичип, алкоголь ичкиликтеринен баш тартуу сунуш кылынат.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
10 Март (Жалган куран)
10-Март - Григорий календары боюнча 69-күнү (толук жылда 70), жылдын аягына чейин 296 күн бар.
Лагуна (Нү-Мексико)
Лагуна (Нү-Мексико) (Laguna) — Нү-Мексико штатынын Cibola округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 423 киши. Болжолдуу аянты - 6.7 км². FIPS коду — 35-37070.
Гудмен, Нельсон
Гудмен, Нельсон (1906, Соммервилл, Массачусетс штаты) – америкалык философ жана логик. Аналитикалык философиянын өкүлү. Өзүнүн философиялык изилдөөлөрүндө Гудмен «билим алуунун процессин тизмелөөнүн бирдиктүү системасы» логикалык жактан карама-каршылыксыз базисти аныктоого умтулган. Бул максатты көздөп, Гудмен логиканын, математиканын, акыл чындыгын жана илимдин фактыларын, мыйзамдарды чагылта турган тилди жазып чыккан. Ал жалпы түшүнүктөрдү колдонуудан («маани», «тап», «касиет», «зарылчылык» ж. б.) баш тартууну сунуш кылган.
Логикалык эмес терминдерди тандоодо алардын билим алуу процессин түшүнүүдө алардын пайдалуулугун байкоо керек деп эсептеген. Гудмен логика жаатында диспозиционалдык предикаттарды, индукцияны бекемдөө маселелерин талдоонун ыкмаларын иштеп чыккан.
Высокая (Иглин району, Башкыртстан)
Высокая — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Улу-Теляк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 10 киши. Почта индекси — 452425, ОКАТО коду — 80228872002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Садовое (Москва району)
Садовое (Садовое ) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Москва районундагы айыл. Садовый айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 9 988 киши.
Кашкар түздүгү
Кашкар түздүгү — Тарим түздүгү Батыш Кытайда, Теңир-Тоо, Памир, Кунь-Лунь жана Бэйшань тоолору курчап турат. Узундугу батыштан чыгышка 1200 км, туурасы 500 км, бийиктиги чыгышта 780 м (Лобнор көлүнө жакын), батышта 1500 м. Кашкар түздүгүнүн басымдуу бөлүгүн Такла-Макан кумдуу чөлү ээлейт. Тоо этектерин бойлой шагыл жана кум-топурактуу чөкмөлөрдөн турган айдөөш делювий шилендилери жатат. Оёңдордо шор жерлер кездешет. Климаты мелүүн (жылуу, кескин континенттик, чөлдүү). Жайы ысык (июлдун орточо температурасы 25–26°Сге чейин), кышы кыска, аяздуу –20°С, карсыз. Жылдык жаан-чачыны 100 ммден аз, көбүнчө жайында жаайт. Ири дарыялары: Тарим, Хотан, Кашкар, Ак-Суу, Жаркент, (Яркент) шаары жайгашкан.
Бабектин көтөрүлүшү
Бабектин көтөрүлүшү - Бабек-тин жетекчилиги менен 816-837-ж. чамасында Азербайжанда жана Батыш Иранда арабдар менен феодалдардын эзүүсунө каршы чыккан антифеод. элдик ири көтөрүлүш. Бабектин көтөрүлүшүнүн негизги күчү дыйкандар менен кол өнөрчүлөр болгон. Аларга халифаттын эзүүсүнөн жапа чеккен майда жер ээлери да кошулган. Көтөрүлүшкө катышкандардын саны 300 миң кишиге жеткен. Көтөрүлүшчүлөр арабдарды гарнизондордон кубалап чыгышып, Азербайжанды жана Ирандын айрым жерлерин ээлешкен; көтөрүлүш Чыгыш Арменияда да болгон. Араб халифаты Византия менен согушуп, Египетте көтөрүлүш (830-833) чыгышынан алаксып, Бабектин көтөрүлүшүн убактылуу тим койгон. 833-ж. Византия менен тынчтык келишимин түзгөн соң, халиф Мутасим бардык күчүн Бабектин көтөрүлүшүн басууга жумшайт. Хамадан шаарынын жанында көтөрүлүшчүлөргө катуу сокку урулуп (833-ж. ), айыгышкан күрөш 837-ж. күзүндө басылган. Бабектин көтөрүлүшү араб халифатын начарлатып, анын кулатын тездеткен.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Молдобасан Мусулманкулов
Отузунчу жылдардын башында М.Мусулманкулов «Салтанат» поэмасын жаратат.
1932-жылы аны Нарын радиосуна ырчы катарында чакырышкан, 1933-жылы Кыргыз драма театрына ырчы катары кабыл алышкан, ал эми 1936–1952-жж. Токтогул Сатылганов атындагы Кыргыз мамлекеттик филармониясында ырчы болгон.
1922-жылы фольклор жыйноочу К.Мифтаков Молдобасан Мусулманкуловдун айтуусу боюнча «Курманбек», «Жаныш-Байыш» кенже эпостору «Манас» үчилтигинен «Семетейди» айтуусу, 1926-жылы «Эски кошоктор», 1930-жылы «Салтанат» дастаны жазылып алынган. 1935–1936-жж. «Асан жана Күлбара», «Баатыр-Осмон», «Акылдуу кыз жана каардуу хан» сыяктуу кыргыз эл жомокторунун классикалык үлгүлөрү катарында эсептелген чыгармалар жазылган. М.Мусулманкуловдун айтуусу боюнча макал, ылакап, легенда, байыркы замандан калган жомоктор жазылып алынган. «Ыр жыйнак» деген ат менен 1962-жылы чыккан китептеги көптөгөн оригиналдуу чыгармалардын автору.
Акчаңгыл, Тоо
Акчаңгыл тоосу – Академик Адышев атындагы кырка тоонун батыш тармагы. Бүлөлү жана Жошолу (Куршабдын оң куймалары) сууларынын алабында чыгыштан батышка карай созулуп жатат. Узундугу 32 км,  туурасы 10  км. Орточо бийиктиги 3500 м, эң бийик жери 4044 м. Тоо батыштан чыгышты карай бийиктеп, Академик Адышев атындагы кырка тоого барып такалат. Батыш бөлүгү негизинен тайпагыраак жана жазы. түштүк капталы майда кокту-колоттуу келип, Кичи жана Чоң Бүлөлү сууларынын өрөөнүнө тик түшөт.
Молдобасан Мусулманкулов
Кыргыз АССРинин Эл артисти (1935-ж.).
Акчаңгыл, Тоо
Батыш бөлүгү Гүлчө өрөөнүн карай жантайыңкы. түндүк-чыгыш капталы жазы, Жошолу суусунун башы жана анын куймалары Кулмамбет, Буктурмалардын алабында тик капталдуу, аябай тилмеленген. Тоо капталдарына талаа (2200 мге чейин), шалбаалуу талаа (2200– 2600 м), шалбаалуу токой жана бадал (2600– 3100  м),  субальп жана альп шалбаасы жана шалбаалуу талаа (3100–3600 м), 3600 мден жогору нивалдык-гляциалдык ландшафт алкактары мүнөздүү. Жайыт; рекреация максаттарында пайдаланылат.
Молдобасан Мусулманкулов
1939–1958-жж. Москвада өткөн кыргыз адабиятынын жана искусствосунун он күндүгүнүн катышуучусу.
1947-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү.
«Эмгек Кызыл Туу», эки жолку «Ардак белгиси» ордендери, «Эмгектеги каармандыгы үчүн», «1941–1945-жж. Улуу Ата Мекендик согуштагы жеңиши үчүн» медалдары, Кыргыз ССР ЖСнын Ардак грамотасы менен сыйланган.
Кыргыз тилинде
Молдобасан: Ырлар жана дастан. – Ф.: Кыргызстан, 1983. – 163 б.
Кангүй
Интернеттеги шилтемелер
Каңгүй мамлекети
Ажыбекова, Гүлсара
Өмүр жолу жана чыгармачылыгы
Гүлсайра Ажыбекова 1950-жылы Нарын шаарында туулган. Ал нарындын моңолдор уруусунан болот
Орто мектепти Фрунзе шаарында (азыркы Бишкек шаары) аяктаган соң, 1967-жылы Москвадагы  мамлекеттик театр  искусствосу иниститунуна (ГИТИС) тапшырып, аны 1972-жылы бүтүргөн. Ошондон тартып Кыргыз мамлекеттик академиялык драма  театрында  артист болуп иштеген.
Театр чөйрөсүнө алгачкы эле сахналык дебюту – "Ашырбай" драмасындагы Асылкандын ролу менен таанылган.
Г.Ажыбекова кыргыз сахнасынын жана киносунун интеллектуалдуу артисттеринин катарына кирет.
Ал эми 1990-жылы Тажикистандын борбору Дүйшөмбү шаарында өткөрүлгөн “Нооруз” эларалык театр фестивалында “Аялдын ролун эң мыкты аткаргандыгы үчүн” номинациясын жеңип алган.
Гүлсайра Ажыбекова кыргыз киносунун да ажарын ачкан актриса. Ал кыргыз көрүүчүлөрүнө 1974-жылы тартылган “Кызыл алма” фильминдеги Сабиранын ролу менен дароо таанылган. Ошондон тартып, ал ондогон кинообраздарды жаратты.
Театрда аткарган негизги ролдору
Асылкан (Т.Абдумомунов. "Ашырбай"). Зуураш (М.Касенов. "Алда даш жубайлар, ай") Кручинина, Коренкина (А.Н.Островский. "Күнөөсүз күнөөлүлөр"). Зубаржат (Мустай Карим. "Ай тутулган түндө"). Комиссар (Вс.Вишневский. "Оптимистик трагедия"). Гүлжан (Ч.Айтматов. "Фудзиямадагы кадыр түн"). Уркуя (Н.Байтемиров. "Уркуя"). Бүбүжан (Ч.Айтматов. "Жаныбарым, Гүлсары!"). Раневская (А.П.Чехов. "Алчалуу бак"). Флорелла (Лопе де Вега. "Бий мугалими"). Катрин (Бертольт Брехт. "Өлөрмөн эне жана анын балдары"). Бүбүжан (Ч.Айтматов. "Жаныбарым, Гүлсары!"). Елизавета (Шекспир. "Ричард III"). Кайып эне (Ж.Кулмамбетов. "Кагылайын, Манасым!") ж.б.
Кинодо аткарган ролдору
Сабира (“Кызыл алма”) Алтынай (“Аманат”) Эне (“Эрте жаздагы турналар”) Дарыйка (“Процесс”) Бермет (“Толкундар жээкте жоголот”) Жамийланын кайын энеси (“Жамийла”) Үкүбала (“Кылым карытаар күн”) Толгонай (“Саманчынын жолу”) Найман эне (“Маңкурт”) ж.б.
Наамдары жана сыйлыктары
Кыргыз Республикасынын эл  артисти, Казакстан Республикасынын эмгек сиңирген артисти.
Лайонел Ричи
Лайонел Брокман Ричи (англ. Lionel Brockman Richie Jr.; 1989-жылы 20-июнда туулган) - 1980-жж. биринчи жарымында Майкл Жексон жана Принс менен катар дүйнөлүк поп-музыканын туу чокусунда жылдызы жанган америкалык поп-аткаруучу. Ал 1981-1987-жылдар аралыгында чыгарган отуз синглдын бардыгы Billboard Hot 100 чартынын мыкты ондугуна кирген, беши ыры биринчи орунга жеткен.
Токторбек Ажикеев
Ажикеев Токторбек
Кыскача өмүр жолу
1992-жылы Панфилов району, Орто-Кайырма айылында туулган. Эмгек жолу Фрунзедеги машина куруучу заводдо слесарь  болуп иштөө менен баштаган. Бишкектеги политехникалык инистутту бүтүргөн. Жүргүнчүлөр автотресттинде бөлүмдүн инжинери, башкы  башкы инжинери, башчысы, автотрестти башкаруучунун орунбасары, транспорт министиринин  орун басары, министр,  1996-жылы  кайра уюушулган транспорт жана  байланыш министри  болуп иштеген. Кыргыз Республикасынын транспортуна  эмгек сиңирген кызматкер. 1997-жылы 55 жаш курагында  бул дүйнөдөн  көзү өткөн.
Купрей
Купрей (лат. Bos sauveli) — жапайы бодолордун бир түрү.
Кеңкол маданиятынын эстеликтери
Кеңкол маданиятынын эстеликтери – биздин заманга чейин ,бир миң жылдыгынын биринчи жарымындагы көчмөн жана жарым көчмөн калктарга таандык эстеликтер. 1898-жылдан белгилүү. Талас, Кетментөбө, Алай, Чүй, Ысыккөл, Нарын жергелеринде ачылган. Аларга маркумдун сөөгүнүн катакомба жана жарма көрлөргө көмүлүшү, ар кайсы түстүү асыл таштардан жасалган кооздук мүнөздүү. Негизги өзгөчөлүгү айрым маркумдардын баш сөөктөрүндөгү шакекче түрүндөгү деформациянын болушу. Бул белги аркылуу алар өз чөйрөсүн башкалардан айырмалаган. Кеңкол маданиятынын эстеликтери улуу көч доорунун эстеликтери деп да аталат. Этностук жагынан хунн, юэчжи, каңгүй уруулары менен байланыштуу деген пикирлер бар. Gategoru: Маданият Gategoru:Кыргыз Gategoru:Исскуство Gategoru:Тарых
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Бишкек, 2003 ''Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. И. Арабаев ат. Кыргыз Мамлекеттик Педагогикалык Университети'' ''Башкы ред. Ү.А. Асанов, Жооптуу ред. А. А. Асанканов'' ''Ред. кеңеш: Ө.Ж. Осмонов (төрага), Т.Н. Өмүрбеков (жооптуу катчысы), А.Ж. Жуманалиев, ж.б. ''
Көкөмерен гранит кени
'Көкөмерен гранит кени Нарын облусунун Жумгал районунда, Кызылой кыштагынан 15 км түндүк-чыгыш тарапта, Көкөмерен суусунун оң өйүзүндө. 1955-ж. табылган. Кен аймагын ордовик мезгилинин суусамыр интрузия батолити түзөт. Кен ири кристаллдуу порфир сымал граниттен туруп, батолиттин бир тармагын түзүп жатат. Өңү кызгылтым боз. Гранитте 2–3 см өлчөмдөгү микроклиндин кызгылтым кристаллы жалпы түзүлүштөн өзгөчөлөнүп бөлүнүп, порфир структурасын пайда кылат. Гранит жаракалуу. Жылмалап сайкалдаганда күзгүдөй жаркырап, каралжын жана кызгылтым минералдар ага өзүнчө көрк берип турат. Физикалык-механикалык касиети боюнча дубалдарды каптап кооздоого жарамдуу. Запасы ондогон млн м3ге жетет.
Прополис
Прополис (грек тилинен πρόπολις) — бал аарылар чыгаруучу жабышкак чайыр зат.
Сүрөттөмөсү жана курамы
Прополисти аарылар бал челектин капталына сыйпап, тешиктерин бүтөйт. Даамы ачуу, сироп сымал, түсү сары же күрөң. Сакталганда коюлуп, канифолго окшош кочкул күрөң массага айланып катыйт. 80—104° С температурада эрийт. Курамында 50—55% өсүмдүк чайыры, 8—10% эфир майы, 30%ке жакын мом бар. Ар бир бал челектен бир сезондо 100—150 г прополис алынат. Прополис микробдорго каршы таасир берет. Ал экзема, жараат жана башкалар колдонулуучу дары майлардын составына кирет. Аны врачтын сунушусуз колдонуу жарабайт, себеби алар кээ бир ооруларды күчөтүшү мүмкүн.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Кыргызстан улуттук топтуу хоккей курамасы
Кыргызстан улуттук топтуу хоккей курамасы — топтуу хоккей боюнча эл аралык мелдештерде Кыргызстандын атынан чыгуучу команда.
11 Март (Жалган куран)
11-март - Григорий календары боюнча 70-күнү (толук жылда 71), жылдын аягына чейин 295 күн бар.
Күлкожоахмат Иассауи
Күлкожоахмат Иассауи - түрк элдеринин кеменгер акыны, 19-кылымдын акырында Казакстанда Сайран калаасында туулган. Анын казалдары түрк элдеринин рухий маданиятынын, ыйман-рухунун куту болгондугу маалым. Кожоахметтин кайсы жылы өлгөндүгү жөнүндө так маалымат жок.
Кашка-Суу көрүстөнү
Кашка-Суу көрүстөнү – мезолит (Биздин заманга чейинки 12–7-миң жылдык) жана неолит (Биздин заманга чейинки 7–4-миң жылдык) доорлоруна таандык археологиялык эстелик. Ысык-Көл өрөөнүндөгү Ара-Бел суусунун сол тарабында жайгашкан. 1997-жылы КУУнун археология жана этнология кафедрасынын археологдору казып, изилдеген. Казуу убагында боюнун узундугу 1,92 м келген жоокердин сөөгү, сөөктөн жасалган камчы сап, ээрдин калдыгы, малдын омурткасынан жасалган басмайылдын тогоосу, таш куралдар, бычак, кыргыч, курал жасоочу таш чабындылар, жука, кичине нуклеус, чопо идиштер, ошондой эле Биздин заманга чейинки 2-миң жылдыктын орто ченине таандык сабы сөөк медициналык аспап сымал буюм табылган.
Кеңсай көрүстөнү
Кеңсай көрүстөнү – биздин заманга чейин 3-кылымдарга биздин замандын 2-кылымына таандык дөбөлөр. Кочкор районунун Жонарык суусунун жээгиндеги тоо этегинде. Көрүстөндөр үч түрлүү: четтери таш менен курчалып, ортолоруна майда таштар үйүлгөн жалпак дөбөлөр; четтери чоң таштар менен курчалган топурактуу дөбөлөр; сүйрү таштар менен курчалган дөбөлөр. Алардын бийиктиги 3 мге чейин. Маркумдардын башы батыш тарапка каратылып коюлган, жандарынан алмурут сымал түбү тегерек жана туткалуу кеселер, колодон жасалган буюм сыныктары, мал сөөктөрү табылган. Кеңсай көрүстөнүн А.М.Фетисов менен А.К.Кибиров изилдеген.
Боз түшүү
Боз түшүү чаңдын, түтүндүн жана башка заттардын абада топтолушунун натыйжасында атмнын бир аз тунарып турган абалы. Көбүнчө боз түшүү чоң шаарлардын үстүндө, кыртышы өтө кургак чөлдүү жана жарым чөлдүү райондордо же ошол тараптан келген аба массаларында байкалат. Боз түшүү күчөгөн убагында 1 км, кээде ага жетпеген аралыкта туман баскансып, атмосфера тунарып, жер даана көрүнбөй калат.
Йоко Оно
Йоко Оно катары таанылган Йоко Оно Леннон (жап. 小野 洋子 Оно Ё:ко?, англ. Yoko Ono; 1933-жылдын 18-январында, Жапония, Токиодо туулган) - жапониялык авангард сүрөтчү, ырчы жана искусство ишмери, Жонн Леннондун жесири. АКШнын жарандыгын алган.
Бабид көтөрүлүштөрү
Бабид көтөрүлүштөрү - феодалдык түзүлүшкө жана өлкөнүн чет элдик капиталга жем болушуна каршы Иран-да чыккан элдик көтөрүлүштөр (1848-52). Көтөрүлүш чыгаргандар негизинен дыйкандар, кол өнөрчүлөр, шаар кембагалдары, майда соодагерлер болсо да, башчылык кылгандар бабид сектасындагы молдолор жана соодагерлер болгон. Натыйжада Бабид көтөрүлүштөрү диний мүнөз алган. Биринчи көтөрүлүш 1848-жылдын сентябрынан 1849-жылдын майына чейин Мазендеранда болгон. Көтөрүлүшчүлөр адамдардын теңдигин жана мүлктүн ор-толугун киришебиз деп аракеттенишкен.
Көтөрүлүштү шахтага аскерлери басып салган. Экинчи Зенджан көтөрүлүшү (1850-ж. июнь-декабрь ) алда канча уюмдашкан жана айыгышкан мүнөздө чыккан. Ага аялдар да активдүү катышкан. Көтөрүлүш ырайымсыздык менен басылган. Үчүнчү көтөрүлүш 1850-ж. июнда Нейризде башталып, бир нече күндүн ичинде эле жеңилип калган. Бара-бара террордук жолго түшкөн бабидчилер 1852-жылы бүтүндөй кырылууга кириптер болгон.
Илехова
Илехова — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кузюг дарыясынын сол жээгинен 49 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Гумбольдт, Вильгельм
Гумбольдт, Вильгельм (Friedrich Wilhelm Christian Karl Ferdinand Freiherr von Humboldt (1767–1835) – немис философу, тилчи, мамлекеттик ишмер. Анын негизги эмгектери – «мамлекеттик ишмердиктин чеги жөнүндө» (1792), «Гетанын Герман ж-а Доротей эпосуна обзор» (1799), «Тарыхчынын милдети жөнүндө» (1821), «Ява аралындагы кави тили жөнүндө» (1836–39). Канттын философиялык окуусун кабыл алганы менен Гумбольдт аны коомдук тарыхтын материалында конкреттештирип жатып, объективдүү материализм жагына оогон. Гумбольдтун ою боюнча, дүйнөлүк тарых рухий күчтүн натыйжасы болуп саналат. Гумбольдт немец буржуазиясынын либералдык бутагынын өкүлү. Анын феодализмге каршы көз карашы Германияны бириктирүү идеясынан ары чыга алган эмес.
Илехова
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Көкпакверхний аметист кени
Көкпакверхний аметист кени Ысык-Көл облусунун Тоң районунда, Балыкчы шаарынан 45 км түштүк-чыгыш тарапта, деңиз деңгээлинен 1800–2200 м бийиктикте. 1991-ж. "Средазкварцсамоцветы" экспедициясы издөө-баалоо иштерин жүргүзгөн. Палеозойдун березиттешкен, кварцтташкан граносиенитиндеги калыңдыгы 3 мден 40 мге жеткен жаракалар зоналары менен аметист минералдашуусу байланышкан. Аметист руда тулкуларынын узундугу 0,5–15 м болгон кварц–карбонат тарамдарынан турат. Аметист минералдашуусу жер үстүнөн 2 м тереңдикке чейин изилденген. Аметист көгүш кызгылт (сыя) түстө, кыр чыгарууга жарамдуу. Аметисттин тарамдарындагы өлчөмү 5,7 ден 2933,3 г/м3 чейин өзгөрөт. Аметист чийки затынан кыр чыгарууга жарамдуусу 50% түзөт. Аметисттен шуру жасаса болот. Баланстагы запасы С1 категориясы боюнча 122,6 кг.
Правый Тагул дарыясы
'''Прав. Тагул''' — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тагул дарыясынын оң жээгинен 51 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ак-Шыйрак тоо кыркасы
Ак-Шыйрак тоо кыркасы, Чаар - таш Ички Теңир-Тоодо; Фергана тоо тизмегинин борбордук бөлүгүнө жанаша жатат. Түндүгү менен батышынан Тогузторо, чыгышынан Орто Нарын өрөөндөрү менен чектешет. түштүк-батыштан чыгышты карай 40 кмге созулат; туурасы 10 км. Батышта Кылдоонун бели (Ойкайыңды) аркылуу Фергана тоо тизмегине кошулат. Ойкайыңды суусу тоону кесип агып, антецедент өрөөнүн пайда кылган. Орточо бийиктиги 3400 м, эң бийик жери 4786 м. Гранит жана акиташ тоо тектеринен түзүлгөн.
Чыгышында (Алабуга суусунун чатында) неогендин чополуу тоо тегине «чөгүп» кетет. борбордук бөлүгү бийик, түндүк бети тик жана аскалуу. Үстү жана түштүк капталы жылмаланган, жайдак. Акшыйрак кырка тоосу. структурасы боюнча – горст-антиклиналь. Чыгыш жана батыш тараптары кургак талаа (2400–3400 м), түндүк бети (Көл, Бешкөл) карагайлуу. Ойкайыңды жана Ооруктам тулаң, бадалдуу (четин, карагат, бөрү карагат, итмурун, табылгы), түштүк жаккы өрөөндөрүндө шалбаа чөптөрү өсөт (2500–2800 м). Жайыт
Юлия Руцкая
Юлия Руцкая(14-май, Витебск, Беларусь) — кыргызстандык ырчы, аткаруучу. Эң белгилүү ырларынын бири Нурак Абдыракмановдун "Аппак сүйүү" деген чыгармасы. Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти. Беларусиянын Франциска Скорины орденинин ээси.
14 майда Беларустун Витебск шаарында төрөлүп, 5 жашынан тартып Бишкекте өскөн. Борбордук Азиядагы Америка университетинин эл аралык мамилелер факультетин аяктаган. Кыргыз, орус, беларус, испан, турк тилдеринде ырдайт. Ырчынын репертуарындагы ырлары: "Жамгыр төктү", "Кызыл гүл", "Невесомость", "Переверну страницу", "Аппак сүйүү", "Жолугарым билгенмин", "Кукугум" жана башкалар.
Жаман сары
Жаман сары (лат. Buteo rufinus) – сарылар уруусундагы чычканчыл куштардын бир түрү.
Апанаиха
Апанаиха — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Томь дарыясынын оң жээгинен 449 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Новокузнецк шаарынан Кемерово шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
12 Март (Жалган куран)
12-март - Григорий календары боюнча 71-күнү (толук жылда 72), жылдын аягына чейин 294 күн бар.
Окуялар
Менин туулган кунум
Jah Khalib
Jah Khalib (Жа Ха́либ, нукура ысымы Бахтияр Мамедов; 29-сентябрь 1993-жыл, Алма-Ата, Казакстан) — казакстандык орус тилдүү рэпер, ырчы, битмейкер жана продюсер.
Өмүр баяны
Бахтияр Мамедов 1993-жылы 29-сентябрда Алма-Ата шаарында жарык дүйнөгө келген. Атасы — азербайжан, энеси — казак. Бала кезинен рэп-музыка менен кызыккан. Окуган музыка мектебинде саксафон классында окуган. Курмангазы атындагы Казак улуттук консерваториясында музыкатаануу жана менеджмент факультетин аяктаган. 2009-жылы «Сатана печет блины» тобунун катышуучусу болгон.
Битмейкер жана саунд-продюсер катары көптөгөн казакстандык рэперлер менен, алардын арасында PR’OXY, Santos, Antrax, Hiroshima жана башкалар менен иштешкен. Өзүнүн сахналык лакап аты — Jah Khalib соло карьерасын баштаган соң тандаган. Анын айтымында Khalib — бул ойдон чыгарылган ат, Jah (Жа) —  растафариандык Кудайдын аты. Кеңири таанымалдуулугуна анын ырлары тараган социалдык тармактар аркылуу жетти. Анын алгачкы чыгармаларынын арасынан эң белгилүү "Твои сонные глаза", "SnD", "Сжигая драма театры" жана «Ты для меня» аттуу ырлары. Jah Khalib көп узабай бир гана Казакстанда эмес, башка да посткеңештик өлкөлөрдө белгилүү болду
2016-жылы "Если че, я Баха" аттуу толук түрдүү соло альбомун чыгарган. 2017-жылдын жазында "Лейла" аттуу чыгармасына видеоклип тарттырган.
2015 жана 2016-жылдары шоу-бизнес жана спорт жылдыздырынын "Forbes Kazakhstan" журналынын тизмесине кирген. 2017-жылдын июнь айында Муз-ТВ сыйлыгы 2017-де "Жылдын жарып кирүүчүсү" номинациясынын лауреты болгон.
Синглдары
«Сегодня я нашёл тебя» 2017
«Мамасита» 2017
«Медина» 2018
«Воу-воу палехчэ» 2018
«А я её» 2018
Созвездие Ангела 2018
Лемеза (Иглин району, Башкыртстан)
Лемеза — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Улу-Теляк айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 20 киши. Почта индекси — 452425, ОКАТО коду — 80228872003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кашка-Суу мөңгүлөрү
Кашка-Суу мөңгүлөрү — Чоң Алай кырка тоосунун Түндүк капталында, Алтын-Дара суусунун алабында жайгашкан. Азыр анда этек мореналары туташ жаткан, өрөөн тибиндеги үч мөңгү бар. Анын экөө (Ортоңку жана Батыш Кашка-Суу мөңгүлөрү) ири мөңгү. Ортоңку мөңгүнүн узундугу 5,5 км, аянты 4,8 км2. Абляциясынын аянты 1,3 км2. Мөңгүнүн башы деңиз деңгээлинен 5500 м, этеги 3940 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийиктиги 4300 м. Батыш мөңгүнүн узундугу 5,5 км, аянты 5,9 км2. Мөңгүнүн башы деңиз деңгээлинен 5500 м, этеги 4080 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийиктиги 4500 м. Абляциясынын аянты 1,5 км2. Мөңгүлөрдөн Кашка-Суу башталып, Миң-Теке менен кошулуп, Алтын-Дарага (Кызыл-Суунун сол куймасы) сол жактан куят.
Алга (Стерлитамак району, Башкыртстан)
Алга — Башкыртстандын Стерлитамак районундагы айыл, Максим айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 220 киши. Почта индекси — 453148, ОКАТО коду — 80249824002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
The Barbra Streisand Album
The Barbra Streisand Album - Барбара Стрейзанддын дебюттук студиялык альбому. 1963-жылы февраль айында Columbia Records лейблында чыккан. Альбом Billboard 200 чартында 8-орунду ээлеп, алтын тастыктамасын алган.