cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Оор атлетика
Спортчунун кийими булгаарыдан тигилип, такасының бийиктиги 4 смге чейин болгон бышык атайын бут кийим жана жеңи жок трико, туурасы 10 см болгон бел курчоо, туурасы 5, узундугу 1 мден ашпаган бинттен турат.
Оор атлетика 1896-ж. Олимпиадалык оюндардын, 1898-ж. дүйнөлүк чемпионаттын программасына кирген. Эл аралык Оор атлетика федерациясы (ИФБ) 1920-ж. түзүлгөн. Алгалкы машыктыруучу Азаровскийдин аракети менен Кыргызстандын командасы 1934-ж. мелдештерге катышкан.
Кызыл-Кыялык Н.Михайлюк Кыргызстандын 1-рекордчусу, көп жолку чемпиону. 40-жылдары Шаршенов, Супиев, Турсунбаев, Саражанов, Ражановдор республиканын рекордун жаңыртышкан.
Республикада Оор атлетика боюнча алгачкы спорт чебери деген наамга ээ болгон Б.Шарипов, Ж.Каракчеев, Вл.Ли (2 жолу Европанын рекордчусу), К.Осмоналиев (СССР дин, Европанын, дүйнөнүн 4 жолку чемпиону, 1978-81), СССРдин чемпиону В.Кулешов, А.Мельхер, Ю. Соколов, Ю. Юлдашевдердин ысымдары кеңири белгилүү.
Кыргыз спортунун чеберлери А.Бадов (СССРдин чемпиону, 1989), С.Ли (Европанын уландар арасындагы 2 жолку дүйнө чемпиону), С.Дүйшеев, Ү.Майназаров, Э.Абдиев, М.Шариповдop эл аралык мелдештерде байгелүү орундарды ээледи.
1982-ж. түзүлгөн республикалык жаш уландар олимпиадалык резерв спорт мектеби жана анын Ош, Кара-Кол, Ала-Бука, Талас, Токтогулдагы филиалдары жаш спортчуларды тарбиялоодо. Кыргыз спортунун сыймыгы, КРнын эмгек сиңирген машыктыруучулары С.Иткин, Вл.Е.Ли, С.Садыков, Ө.Молдодосов, B. Е.Ли, Ж.Каракчеев, А.Джабраилов, А.Качалов, Ф.Давыдкин, И.Чжан, Д.Юлдашев Ү.Майназаров ж,б. кыргыз спортчуларынын эл аралык мелдештерде ийгиликтүү катышуусуна чоң салымдарын кошуп, жогорку класстагы спортчуларды даярдоодо. КР Оор атлетика федерациясынын учурдагы президенти спикер А.Келдибеков.
Тренажер системалары
Оор атлетика спортунун негизин оордуктарды (штанга, гиря) көтөрүү түзөт. Машыгууларда штанга, гирялар менен бирге гантелдер жана атайын тренажёрлордун системасы пайдаланылат. Оор атлетика менен машыгуу негизинен булчуң күчүн өнүктүрүп, күч кыймылдардын ылдамдыгын жана чыдамкайлыкты өстүрөт. Оор атлеттер өзгөчө байкалып, көрүнүп туруучу булчуңдардын өсүүсү менен айырмаланып турушат.
Колдонулган адабият
Ȝearƿung (indryhtu)
Тилмеч
Ар жумушка дилгирген,
Алтымыш түрдүү тил билген,
Ары тилмеч, ары акын,
Ар жакшыга көп жакын (Сагымбай Орозбаков, 3. 86). "Манас" эпосунда "алтымыш бурку тил билген" Ажыбай дайыма элчи болуп барат, Т-тик милдет аткарат. Алмамбеттин Манаска келип кошулушуна карата той өткөрүп, ат чапканда Мажиктин Төөсуру тогузунчу болуп келет. Ошондо: "Тилмеч белең атыңа, Так өзүңө Төөсуруң Таанып келди деп айтып" (Сагымбай Орозбаков, 2. 327), — деп аны Кыргыл, Бакайлар тамашалашат. Деги эле эпикалык тулпарлардын сүйлөөгө жөндөмдүүлүгү фольклордук чыгармаларда көп кездешет.
Көңгөй
Көңгөй — мифтик кейипкер. К. жандын денеден бөлөк сакталышы мотиви Сагымбай Орозбаковдун вариантында бир канча кейипкерлердин образдары аркылуу берилген. Жомоктук-фантастикалык кейипкер К. дөөнүн образы да эпостогу ошондой образдардын бири. Аяр дөөнүн сырдуу жаны Кара куш экенин билип, Кошой аны атып өлтүргөндөн кийин гана К. шарттуу түрдө ажал табат, к. Жандын денеден бөлөк сакталышы.
Кызыл-Туу (Токтогул району)
Кызыл-Туу (Кызыл-Туу) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Токтогул районундагы айыл. Жаңы-Жол айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 3 060 киши.
Хелимский Евгений Израилович
ХЕЛИМСКИЙ Евгений Израилович (1953-ж. т., Бишкек) – тарых илиминин доктору.
Ишмердүүлугу
1980-жылдан Кыргызстан а.ч. ин-тунда окутуучу, Кыргызстан ИАда улук ил. кызматкер болуп иштеген. Эмгектери негизинен Кыргызстандын 20-к-дагы тарыхын изилдөөгө арналган.
Эмгеги
40тан ашык ил. эмгектин, а.и. 1 монографиянын автору. «ХИДАЙАТ-НААМЕ» – Мир Хал ад-Дин Яркендинин фарсы тилинде агриографиялык мүнөздөгү жазган 1730–31-ж. тарыхый чыгармасы. Чыгарма 26 бөлүмдөн турат. Тарыхый окуялардан тышкары анда уламыштар да жазылган. Ошондой эле 17-к-дын аягы – 18-к-дын башындагы Могол мамлекетиндеги саясий окуялар берилген, аларга кыргыздардын катышкандыгы да айтылган. «Х.-н-де» кыргыздар кашкарлыктар менен бирге Жаркентке болгон жортуулга катышкандыгы баяндалат. Кашкарды калмактардын басып алуусунан коргоп калышкан, ушул окуялардан кийин кыргыздар Кашкарда өздөрүнүн саясий таасирин бекемдешкен.
Зимбах-ам-Инн
Зимбах-ам-Инн ― Германиянын Бавария Жериндеги шаар. Ротталь-Инн районуна карайт. Төмөнкү Бавария административдик округуна тиешелүү. Калкы – 9649 (2013-ж.). Аянты – 47.33 км2.
Казы Дикамбаев
Дикамбаев Казы (1. 12. 1913-ж. туулган, Ысык-Көл облусу, Түп району , Талды-Суу айылы –16. 02. 2010, Бишкек) – мамлекеттик жана партиялык ишмер, КРдин эмгек сиңирген экономисти (1974). 1937-ж. Ташкент эл чарба институтун бүткөн. 1937–40-ж. Кыргыз ССР мамлекеттик пландоо комиссиясында экономист, Фрунзе облпландын башчысы, Кыргыз ССР мамлекеттик пландоо башкармасынын орун басары, 1940–41-ж. Кыргыз ССР Эл Комиссарлар Советинин төрагасынын орун басары, мамлекеттик текшерүү эл комиссары, 1944–48-ж. Кыргыз ССР тышкы иштер министри, 1948–49-ж. Кыргыз ССР Эл Комиссарлар Советинин төрагасынын орун басары. 1949–51-ж. Кыргызстан КП БКга бюро мүчө жана өнөр жай, курулуш, транспорт боюнча секретары, 1951–58-ж. партиянын Фрунзе обкомунун 1-секретары, 1958–61-ж. Кыргыз ССР Министрлер Советинин төрагасы, 1961–86-ж. Кыргыз ССР мамлекеттик пландоо комитетинин төрагасынын орун басары болуп иштеген. СССР Жогорку Советинин (2–5-чакырылышынын), Кыргыз ССР Жогорку Советинин (2–3-, 5-чакырылышынын) депутаты, 1951–55-ж. Кыргыз ССР Жогорку Советинин (3-чакырылышында) төрагасы. Эки Ленин, Эмгек Кызыл Туу, I да ражадагы Ата Мекендик согуш, III (1997) жана I (2003) даражадагы Манас ордендери жана медалдар менен сыйланган. Бишкек шаарынын ардактуу атуулу (2003).
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Скрипка
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Варнгэ-Яха (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Полиформальдегиддер
Полиформальдегиддер, полиоксиметилендер [-ОСН 2-]n – гетеро чынжырлуу жөнөкөй полиэфирлер эң жөнөкөй өкүлү. П. ак түстөгү, тунук эмес, оңой боёлуучу, кадимки температурада көп колдонулган, эриткичтерде эрибеген зат. П. 80оС көпкө чейин, ал эми 120оС бир аз ысытуудан өзгөрбөйт. Күчтүү к-талар жана щелочтор таасиринде бузулат. Формальдегид жана анын туундуларын полимерлештирүүдөн алынат. Формальдегидди суу чөйрөсүндө иондук катализатор катышуусунда полимерлештирүүдөн мол. масс. анча чоң эмес (n=100-200) механикалык бекемдиги жана жылуулукка туруктуулугу төмөн полимер алынат. Ал эми ири мол. масс. П. (>1000) формальдегид суусуз чөйрөдө (гександа, бутанда, бензолдо жана башка) катализатор катарында үчүнчүлүк аминдер, арсиндер, стибиндер, фосфиндер; эмульгатор катары жогорку май к-талар же этилен гликоль эфири колдонуп, полимерлештирүүдөн жана формальдегид туундуларын (триоксин) Фридель-Крафтс катализатору катышусунда полимерлештирүүдөн алынат. П. була, пленка, конструкциялык тетиктер, приборлор жана аппараттар үчүн арматуралар алынат.
Ксениа (Огайо)
Ксениа (Огайо) (Xenia) — Огайо штатынын Greene округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 25719 киши. Болжолдуу аянты - 31.5 км². FIPS коду — 39-86772.
Чернолес (Уфим району, Башкыртстан)
Чернолес — Башкыртстандын Уфим районундагы айыл, Краснояр айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1105 киши. Почта индекси — 450535, ОКАТО коду — 80252830008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Дикек
Дикек– ичи ичтелип, сырты кооздолуп жасалган жылуу ат жабуу. Өрмөкчүлүк («терме», «беш кеште», «кажары») ыкмасы менен көркөмдөлүп согулган таардын ич жагына кийиз ичтелип, саймаланып, чети түймө менен чачыкталат. Анын жиби ичке ийрилет да, көбүнчө «бычак учу», «тумарча», «жарым ийрек» өңдүү көчөттөр түшүрүлөт. Кээ бир аймактарда «шырдак» тердик жабылат.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Нагуализм
Нагуализм - (исп - нагуал; ацтек. наугал - «жандоочу - арбак»). Индейлерде жана башка элдерде адамдын колдоочуларына ишенүү.
Вектордук эсептөө
Вектордук эсептөө — математиканын евклид мейкиндигиндеги векторлорду жана алар менен болгон амалдарды изилдөөчү бөлүмү. Вектордук эсептөө 19-кылымдын орто ченинен баштап механика жана физикада коюлган талаптарга жараша өнүккөн. Англисче математик У. Гамильтон жана немис математиги Г. Грассмандын (1844 50) гиперкомплекстик сандарды изилдөөлөрү вектордук эсептөөгө негиз салган. Алардын идеяларын англисче физик К. Максвелл электр жана магнит жөнүндөгү эмгектеринде пайдаланган. Америкалык физик Ж. Гиббс вектордук эсептөөнү азыркы деңгээлине жеткирген. Вектордук эсептөөнүн өсүшүнө орус математиктери М. В. Остроградский, А. П.Котельников жана Советтер илимпоздор Д. Н. Зейлигер, П. А. Широков жана башка чоң салым кошушкан. Вектордук эсептөө вектордук алгебра жана вектордук анализ болуп бөлүнөт.
Вектордук анализ
Вектордук талдоо вектордук эсептөөлөрдүн бир бөлүмү. Ал вектордук жана скалярдык талааларды, векторлордун математикалык касиеттерин үйрөтөт. Мында математикалык анализдин каражаттары менен бир же көп аргументтүү вектордук жана скалярдык функциялар изилденет. Эгер {t} көптүгүндөгү t өзгөрмөсүнүн ар бир маанисине белгилүү бир закон боюнча r вектору туура келсе, анда {t} көптүгүндө r = r (t) вектор-функциясы берилген деп эсептелет. 3 өлчөмдүү мейкиндикте r = r (t) вектор-функциясынын берилиши x = x(t), y = y(t), z = z(t) үч скалярдык функциясынын берплпшпне эквиваленттүү. Координата башталышы 0дөн чыккан r(t) векторлорунун учтарынын көптүгү годограф деп аталат. Эгер t аргументи убакыт катары алынса, анда r(t) вектор функциясы, r(t) функциясынын годографы L ийри сызыгынын М чекитиндеги кыймыл законун көрсөтөт. Вектор функцияны үйрөтүүдө туунду түшүнүгү чоң роль аткарат жана төмөнкүчө киргизилет: эгер t аргументине At^0 өсүндүсү берилсе жана Ar = r(t + At) r(t) вектору (сүрөттө МР вектору) 1/Atга көбөйтүлсө, анда At® 0 болгондо dr/dt катышынын чеги (пределп) r(t) вектор функцпясынын туундусу деп аталат, ал r(t) же dr/dt аркылуу белгиленет. Бул туунду L ийри сызыгынын (годографынын) М чекитинде жүргүзүлгөн жаныма. Эгер r(t) функциясы М чекитинин L ийри сызыгы боюнча чекиттин кыймыл закону деп каралса, анда r (t) туундусу ушул чекиттин кыймылынын ылдамдыгы болуп эсептелет. Вектор-функцпялардын түрдүү көбөйтүндүлөрүн эсептөө эрежелери кадимки функциялардыкына окшош: (r1, r2)'=(r1', r2)+ (r1, r'2), [r1, r2]'=[r'1, r2]+ [r1, r'2]. Скалярдык талааны окуп-үйрөнүүнүн негпзгп түшүнүктөрүнүн бпрп болуп градпент эсептелет. Вектордук аналпздпн негизги дифференциалдык амалдары градиент, дивергенция жана куюн (ротор). Вектордук анализди америкалык физик Ж. Гиббс кпргпзген. Орус окумуштуусу М. В. Остроградский анын негизги теоремасын далилдеген. Англисче физик О. Хевисайд Вектордук анализди өз эмгектеринде 1882-жылдан тартып колдоно баштаган. 1907-жылы орус математиги П. О. Сомовдун «Вектордук анализ» деген китеби жарык көргөн.
Осиновая (Ташма куймасы)
Осиновая — Орусиядагы дарыя. Томск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ташма дарыясынын оң жээгинен 13 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Зырянское ([[Томск облусу)|Зырянское]] айылындагы суу өлчөгөн посттун куйган жерине чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Г тамгасы
Г тамгасы, г - латын, Кирилл графикасын колдонгон элдердин, андан ичкери кыргыз алфавитиндеги төртүнчү тамга. Адегенде байыркы Финикия жазмасында жаралып, кийин байыркы грек графикасы аркылуу латын алфавитине, андан кириллицага өткөн.
Кайым айтышуу
Кайым айтышуу — кыргыз оозеки поэзиясында кеңири учураган айтыш ырларынын бир түрү. Мында ырчылар бири-бирине кезек берип айтышып ырдашат. Кыргыздын төкмө акындарынын өз ара кезектещип ырдаганы кайым айтышууга кирет. Айтыштын бул түрү азыр да жашайт. Үлгүлүү ишкана, чарба же эмгектин новаторлору жөнүндөгү Э. Турсуналиев менен Т. Тыныбековдун, Т. Абдиев менен Үсөнбаевдердин айтышкандарын мисалга келтирүүгө болот. Кайым айтышуу ашкерелөөчү, табышмактуу, тамашалуу жана башка мүнөздө боло берет. Токтогул менен Арзыматтын айтышы кордоо, ашкерелөө максатын көздөсө, Талым кыз менен Көбөктүн айтышы табышмактуу, Токтогул менен Эшмамбеттин сакал жөнүндөгү айтышы тамашалуу мааниге ээ.
Сучжоу метросу
Сучжоу метросу – Сучжоу шаарынын метросу. Метросу 28-апрель 2012-жылы ачылат.
Машрапова Тургун
Машрапова Тургун (1928-жылы Кара-Суу району, Кызыл-Ордо кыштагы.)-пахтачы, Социялистик Эмгектин Баатыры (1972)- 1964-жылдан КПСС мүчөсү. Эмгек жолун «Кызыл-Дыйкан» колхозунда иштөөдөн баштаган. 1945-58-жылдары «Большевик» колхозунда колхозчу, 1958-64-жылдары жумушчу, 1964-жылдан Кара-Суу районундагы «Кара-Суу» совхозунда бригадир. Анын бригадасы 8-беш жылдыктын план тапшырмасын 109%ке артырырып, 100 га, аянттын гектарынан 26 цден пахта жыйнап алган. Ленин ордени,"Ардак Белгиси» ордени, медалдар менен сыйланган. СССР Жогорку Советинин 9-чакырылышына депутат.
Колдонулган адабият
Борбугулов М. "Ош областы энциклопедия" Фрунзе 1989ж.
3М
Мурда Miningota Mining and Manufacturing Company деген ат менен белгилүү болгон 3М компаниясы америкалык көп улуттуу конгломераттык корпорация болуп саналат, ал Мейплвудда, Миннесота штатында, Ст. Паул шаарынын айланасында жайгашкан.
Жылдык сатык көлөмү 30 миллиард АКШ долларынан турган 3М компаниясында бүт дүйнө жүзү боюнча 88 000 киши иштейт жана 55 000 ден ашуун буюмдарды чыгарышат, анын ичинде: адгезивдер, абразивдер, ламинаттар, пассивдүү өрткө каршы коргонучтар, жеке коргонуу каражаттары, стоматологиялык жана ортодонтикалык продуктулар, электрондук материалдар, медициналык буюмдар, машинени кароо үчүн каражаттар (күндөн сактоочу пленкалар, сайкал. Мом, унаа шампуну, аба желдеткич, ички сактоо жана шассинин астын даттан сактоо), электрондук схемалар, саламаттыкты сактоо боюнча программалык камсыздоо жана оптикалык тасмалар бар. 3М 65 тен ашык өлкөлөрдө иштейт, алардын ичине өндүрүүчү операциялары бар 29 эл аралык жана лабораториялары бар 35 компаниялар кирет. 3М продуктуларын дистрибьюторлор жана чекене сатуучулар аркылуу, ошондой эле онлайн кылып, түздөн түз компаниядан алса болот.
Тарыхы
1902-жылы негиздел.
Полиэлектролиттер
Полиэлектролиттер –  ионогендүү топтору бар полимерлер. Алар поликислоталар, полинегиздер жана полиамфолиттер деп бөлүнөт. П. мисалы болуп мейкиндикте тигилген ион алмашуу чайырлары эсептелет. П. эритмесинде макроиондор, алардын заряддалган топтору бири-бири менен химимялык байланыш аркылуу байланышкан. Карама-каршы иондор эквиваленттик санда болот. П. үчүн макроион заряддалган топтору бири биринен дайыма анча чоң эмес аралыкта жайгашат жана мындай жайгашуу П. эритмелери абалынын өзгөчөлүктөрүн шарттайт. П. макроиону өлчөмү карама-каршы иондун өлчөмүнөн бир канча жогору болот. Поликислоталар жана полинегиздер күчтүү ( рН ар кандай маанисинде иш жүзүндө толугу менен иондошот) жана күчсүз болуп бөлүнөт. Алардын заряды ионогендүү топтор диссоциация константасы жана эритменин pH аркылуу аныкталат. Күчтүү полик-талар мисалы, катары полиэтиленсульфо, полистиролсульфо, жана полифосфор к-тасын, ал эми күчсүз к-та катары полиакрил, полигалактурон, ж.б. карасак болот.
Мата (Карайыдель району, Башкыртстан)
Мата — Башкыртстандын Карайыдель районундагы айыл, Жаңы бердяш айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 25 киши. Почта индекси — 452394, ОКАТО коду — 80234852009.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Склютовская Тамара Марковна
Склютовская Тамара Марковна (1947-ж. т., Фрунзе ш.) – музыка таануучу, искусство илимдеринин кандидаты, доцент. Фрунзедеги П. Шубин атындагы балдардын музыкалык мектебинин фортепьяно классын, Кыргыз мамлекеттик М. Күрөңкеев атындагы музыкалык-хореографиялык окуу жайынын теория бөлүмүн, Ташкендеги М. Ашрафи атындагы мамлекеттик консерваториянын теория факультетин бүтүргөн. Склютовскаянын илимий - чыгармачылык иликтөөсү кыргыздын профессионалдык музыкасынын калыптануусуна жана өнүгүүсүнө арналган. Ал бир нече илимий макалаларды Москванын, республикалык газета-журналдарга жарыялаган. «Кыргыздын камералык-аспаптык музыкасы» аттуу монографиясы жарык көргөн.
Гаага
Гаага  - (Den Hааg) Нидерланддагы шаары Түштүк Голландия провинциясынын административдик борбору. Калкы 479,5 миң (2006, шаар айланасы менен 670 миңдей). Түндүк деңиздеги порт (Схевенингендин аванпорту). Чоңдугу боюнча өлкөдөгү 3-шаар. Электр-техникалык, радиоэлектроника, авиа куруу, тамак-аш, жеңил өнөржайы иштейт. Айнек жана жыгачтан көркөм буюмдар даярдалат.Шаардын ишкер бөлүгүндөгү офистер.Өкмөттүн жана король сарайынын резиденциясы, БУУнун эл-аралык соту жайгашкан. Консерватория (1908), музейлер бар. 11-кылымдын аягынан эскерилет (19-кылымдын башынан шаар). Бинненхоф архитектуралык ансамбли, готика стилинде курулган Синт-Якобскерк чиркөөсү (14-к.), эски ратуша (1564-65), Маурицхёйс (1633-35) аксарайында королдордун сүрөт кабинетине таандык «алтын кылымдын» көркөм чыгармалар коллекциясы сакталган.
Шерлок Холмстун укмуштуу окуялары
"Шерлок Холмстун укмуштуу окуялары" — Артур Конан Дойлдун калемине таандык 12 кыскача аңгемелер топтому. Анда башкы каарман ойдон чыгарылган детектив Шерлок Холмс. Ал биринчи жолу 1892-жылы 14-октябрда жарык көргөн. Өз-өзүнчө аңгемелер The Strand Magazine журналында 1891-жылдын июнунан 1892-жылдын июлуна чейин чыгарылып турган. Окуялар хронологиялык тартипте баяндалган эмес жана бардык 12 бөлүмдөгү жалпы каармандар — булар Холмс менен доктор Уотсон болуп эсептелишет.
Фон
Шерлок Холмс сериясынын биринчи аңгемелери. Алгач Strand Magazine журналында 1891-жылдын июлунан 1892-жылдын июнуна чейин бир аңгеме катары басылып чыгарган. Биринчи китеп Англияда 1892-жылдын 14-октябрында George Newnes Ltd жана АКШда 15 октябрында Харпер басмаканалары тарабынан 14,500 тираж менен чыгарылган. Кыргызстанда орус тилине которулган китептер гана кездешет.
Үч-Терек, Токтогул району
Үч-Терек (Үч-Терек) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Токтогул районундагы айыл. Үч-Терек айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы -   3 097 киши.
Тилсымат
Тилсымат, Тилсым (арабча сыйкыр, арып, дуба, арбоо, адам баргыс, адам тийгис) эпосто да арабча маанисине жакын колдонулат. "Акунбешим баашанын Адам уулун жүргүзбөс Тилсымат койгон жериби" (Сагымбай Орозбаков, 2. 110). "Чек арага чеп кылып, Тилсим койгон жери бар" (Курама вариант, "Семетей", 245). ТМВда бул сөз бир орундан экинчи орунга кабар жеткирүүчү нерсени билдирет. Чоң казаттагы Алмамбет менен Сыргактын чалгыны бардык варианттарда бар. Негизги варианттарда (Сагымбай Орозбаковдун варианты, Саякбай Каралаевдин варианты варианты) келаткан душман жөнүндөгү кабарды Коңурбайга куу өрдөк жеткирет. Ал эми ТМВда кароолдо турган куш, жаныбарлар кабарды тилсым менен билдиришет. Мисалы, Коңурбай алты миң устага тилсым капкан жасаттырып, жолго коюп коёт. Ал капкан душмандын келатканын Т. аркылуу Бээжинге жеткирет. "Асылы жин Куу өрдөк Кан Коңурдун тилчиси. Сым менен кабар берчүсү" (ТМВ, Кол жазмалар фондусу, 1071-инв., 416-б.). Демек, мында Т. телефон деген сөздүн синоними катары колдонулуп жатат. Аны манасчынын кийинки кездеги илим менен техниканын жаңылыктарын эпоско киргизүүгө болгон аракети катары түшүнүүгө болот.
Мариуполь
Өнөр жай
2 металлургия заводу «Илича» жана «Азовсталь». Машина жасоочу завод «Азовмаш».
Транспорту
Порттуу шаар. Темир жол станциясы. Чоң аэродром. Шаар транспорту (трамвайы жана электр кубаты менен жүрүүчү автобус).
Маданият
Драмалык театр. Краеведение музейи. Мариуполь Мамлекеттик университети. Приазов Техникалык Мамлекеттик университети.
Скерцо
Скерцо (итал. scherzo - тамаша,азил) – 1. 16-17-кылымдарда тамашалуу мазмундагы канцонеттанын аталышы. 2. Сюита бөлүмү. Симфония жанры калыптангандан анын туруктуу бир (адатта 3) бөлүмүнө айланган. Скерцо алгач И. Гайдндын 9-форте-пьянолук сонатасында колдонулуп, Л. Бетховендин сонаталарында жана симфонияларында орун алган.
.........................эмнеге.............???.........мен...киммин......????.................................
Хүсейин Нихал Атсыз
Хүсейин Нихал Атсыз (түркчө: Hüseyin Nihal Atsız) (12 январь 1905 ж., Кадыкөй - 11 декабрь 1975 ж., Стамбул), Түрк жазуучу, акын, тарыхчы жана жана ошондой эле мыкты идеологторунун бири. Ал Исламды жек көрүп, аны “Арабдар үчүн, арабдар үчүн жараткан дин” деп аныктаган. Ал кийинки жашоосунда Теңирчиликти кабыл алган. Пантүрокизм аракетинин уланткан, өнүктүргөн улуу унутулгус пикир адамы. Өз доорунда китептери эн коп окулган жазуучсу катарында турат. Неждет Санчарын агасы. Рыза Нурдун "аклак баласы" жана мурасчысы. Түрк Бирликчи жана Туранчы деп эсептелет.
Хусейин Нихал Атсыз 12 январь 1905-жылы Түркиянын ошол убакта борбору Истанбул шаарында жарык дүйнөгө келди. Мектепте окуп жүргөндө чагында эле аябай окууга ынтызар бала болгон Атсыз, мектепти бүткөндөн кийин, аскер окуу жайынан уланатат. Түркчүлүк пикирлери менен бул аскер окуу жайында таанышат. Түркчүлүк пикиринин улуу адамдары Зияа Гөкалптын өлүмүнөн кийин Түркчүлүк каршы болгон студенттер менен урушкан. Бул окуу жайда Арап комиссарга салам бербегени үчүн бул мектептен чыгарылган.
Түркиялык Түрктөр тарабынан "Атсыз Ата", "Атсыз Кожо "," Атсыз Бек", "Гөкбилге" сыяктуу исимдер менен атты чакырылган Атсыз, 20-кылымда Түркчүлүк-Туранчылык пикирлерди колдогонуу үчүн коп кыйналды, запкы чекти. Түркия Республакасын курган МИустафа Кемал Ататүрктүн өлүмүнөн кийин жаны президент Исмет Инөнү болгон. Ал Түркчүлүк пикирине каршы чыккан. Бул доордо Хусейин Нихал Атсыз да, Инөндүн ушул аракетине каршы чыккан. Бул пикир согушунун аягында Инөнү тарабынан Сабахаттин Али деген коммунист жазуучу менен болгон соттон кийин Атсыз, түрмөгө күнөөсү жок ак жеринен кирген,ал жерден да көп азап тарткан.
Бул азаптарга жана сүргүндөргө каршы Атсыз Ата пикирлери уланткан, жашаткан. Чөйрөсүндө болгон аз сандагы Түркчү- Туранчылар менен бирге Түрк элдеринин душмандарына каршы согушкан. Көптөгөн академикалык китептерди жана журнал, романдар бул адамдын калемине таандык. Дүйнөдөгү бүтүндөй Түрктөрдүн баш жакадан баш, бир женден кол чыгаруусун, баары биригип бир түндүктүн астында жашоосун энсеген жана ошондой эле өмүрүнүн акыркы дэмине чейин ошентип жашаган Атсыз, 11 Декабрь 1975-жылы бул жарык дуйнө менен кош айтышты.
" Жолдордун аягы " деген ыр түрүндө жазылган,көптөгөн академиялык китептери, ал эми " Карышкырлардын өлүмү "," Карышкырлар Тирилет", " Рух Адам", " Тайманбас Карышкыр ", "З Витамини", " Кошоматчылар Кечееси", деген романдары жаштар жана карапайым адамдардын колунан түшпөгөн китептеринин бири болуп баарынын сүймөнчүлүгүнө ээ болду.
AngularJS
AngularJS (Көбүн эсе "Angular.js" же "AngularJS 1.X" аталат) - JavaScript негизинде түзүлгөн веб фреймворк. Түпбулак коду ачык, Гугл, жеке адамдар жана корпорациялар колдоп өнөктүрүп турушат. Бир барактуу тиркемелерди түзүүгө багытталган. JavaScript компоненттери Apache Cordova-нын негизинде кросс-платформалык мобилдик тиркемелерди түзгөнгө негизделген. Максаты - браузердик тиркемелерди MVC-калыбынын негизинде кеңейтүү, тестирлөө жана түзүүнү жеңилдетүү. 2014 жылы башкы AngularJS командасы Angular (Тиркеме платформасы) үстүндө иштеп башташкан.
Фреймворк биринчи HTML баракка колдонуу кошкон тэгдерди окуп иштейт. Ангулар бул атрибуттарды директивдер катары интрпетация кылып барактын бөлүктөрүн кирүүдө же чыгууда моделге катары кадимки JavaScript өзгөрмөлөр катары байлайт. Бул өзгөрмөлөрдүн маанилери кол менен берилип же статикалык же же динамикалык JSON-маалыматтарынан суурулуп чыгат.
AngularJS MEAN stack, MongoDB берилиштер базасы, Express.js веб-тиркеме сервер фреймворку, Angular.js өзү жана Node.js сервер аткаруу чөйрөсүнүн фронтенд бөлүгү.
Тарыхы
AngularJS 2009 жылы Мишко Хевери жана Адам Абронс тарабынан Brat Tech LL компаниясында программдык жабдык катары мегабайтталып эсептелген JSON-берилиштери сактоо кызматынын артында корпоратвидик тиркмелереди түзүүнү жеңилдетүү үчүн түзүшкөн. Кызмат «GetAngular.com» доменинде жайгашып жана бир нече катталган колдонуучулар болгон, кийинчерээк бизнес идеясынан баш тартышып Angular китепканасы катара ачык түпбулак коду менен чыгарышкан.
AngularJS
AngularJS декларативдик программалоо - колдонуучу интерфейсин жана программдык компоненттер үчүн абдан жакшы келет ынанышат, а императивдик программалоо бизнес логиканы түшүндүргөнгө так туура келет. Фреймворк эки тараптуу байлануу маалыматтарын динамикалык контенттке бекитип салттык HTML-ди адаптация кылат жана кеңейтет, а бул болсо автоматтык түрдө моделди синхронизация жана көрүнүшүн иштетет. Жыйынтыгында AngularJS DOM элементтеринин манипуляциясы тесттик мүмкүнчүлүктөрүн жана өндүрүмдүүлүгүн көбөйтүүсүн так белгилейт.
Социалдык капитал
Социалдык капитал – бул экономикалык жана маданий капиталдын формасы, анда социалдык желелер (тармактар) көңүлдүн борборунда туруп, ар кандай соода келишимдери өз ара бири-бирин сыйлоо, жактыруу, ишенүү жана кызматташтык менен түзүлүп, рыноктук агенттер товарлар менен кызматтарды негизинен өздөрү үчүн эмес, коомчулуктун жалпы жыргалчылыгы үчүн өндүрүшөт.
Диких Анатолий Никитич
Диких Анатолий Никитич (1937-ж. туллган, Фрунзе) – география илимдеринин доктору (1998). 1959-ж. КМУнун география факультетин бүтүргөн. 1959-жылдан Кыргыз ССР ИАнын Тянь-Шань бийик тоолуу физика-географиялык станциясында лаборант, кенже, улук илимий кызматкер, лаборатория башчысы, кийин директору, 1995-жылдан КР УИАнын Геология иститутунун директорунун орун басары. Эмгектери Кыргызстанда, ошондой эле Россияда (Москва, Санкт-Петербург , Томск шаарында) жана алыскы чет өлкөлөрдө да басылып чыккан. Гляциология, гидрология жана климатология боюнча адис. Диких – 95ке жакын илимий эмгектин, анын ичинде 8 монографиянын автору.
Социалдык капитал
Термин адатта (а) ресурстарга жана бул ресурстардын материалдык (коомдук жерлер, жеке менчик), материалдык эмес ("акторлор", "адамдык капитал", кишилер) жактарына, (б) бул ресурстардын ортосундагы карым-катнаш жана (c) бул мамилелердин ресурстарга тийгизген таасири, ар бир байланыштан чоңураак топторго чейин жеткен таасирине тиешелүү. Көбүнчө ал жалпы жыргалчылык үчүн коомдук жыргалчылыкты жараткан капиталдын түрү катары каралат.
Диких Анатолий Никитич
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Социалдык капитал
Социалдык капитал ар кыл топтордун иштеринин жакшырышын, ишкерлик фирмалардын өсүшүн, башкаруу ишмердүүлүгүнүн мыктылыгын, товарды жеткирип берүү чынжырларынын ортосундагы мамилелердин оңолушун, стратегиялык альянстардан алынган баалуулуктардын жана жамааттардын эволюциясын түшүндүрүү үчүн колдонулган.
1990 жана 2000-жылдары бул концепция коомдук дисциплиналардын кеңири аймагында жана саясатта да барган сайын белгилүү болуп калды.
Аныктамалар, формалары жана өлчөмдөр
Социалдык капитал бир нече аныктамаларга, түшүндүрмөлөргө жана колдонууларга ээ. Томас Сандер аны "Бардык коомдук тармактардын коллективдүү баалуулугу, жана бир-бирине бир нерсе кылуу үчүн бул тармактардан пайда болгон шык, ынтаалар" деп аныктайт. Бул "бир-бирине байланышкан адамдар үчүн жана аларды байкоочулар үчүн баалуулуктарды жаратат". Ошону менен бирге өз ара жактыруучулуктун терс нормалары кыйратуучу, зордукчул жүрүм-турумга тоскоолдук болуп берет.
Дэвид Хэлперн саясатчылар үчүн Социалдык капиталдын популярдуулугу анын концепциясынын кош маанисинде жатат деп далилдейт: "анын катуу экономикалык сезими бар жана ошону менен кошо улам кайталанган коомдук мааниси да бар". Изилдөөчүлөр үчүн бул термин бир чети натыйжалардын кеңири аймагынан улам белгилүү; Социалдык капиталды колдонуунун көптүгү көптөгөн аныктамалардын жаралышына алып келди. Социалдык капитал башкаруу ишмердүүлүгүнүн мыктылыгын, ишкерлик фирмалардын өсүшүн, ар кыл фунцияларды жасаган топтордун иштеринин жакшырышын, товарды жеткирип берүү чынжырларынын ортосундагы мамилелердин оңолушун, стратегиялык альянстардан алынган баалуулуктарды түшүндүрүү үчүн ар кыз мезгилде пайдаланылган. "Субьекттер конкреттүү коомдук түзүлүштөрдөн алып чыгып, анан өздөрүнүн кызыкчылыктары үчүн колдонгон ресурс; ал оюнчулардын ортосундагы мамилелердин өзгөрүшүнөн жаралат" (Baker 1990, 619 б.).
Социалдык капиталды аныктап алуунун алгачкы аракеттери канчалык өлчөмдө Социалдык капитал ресурс катары коомдук жыргалчылык же айрым кишилердин кызыкчылыктары үчүн колдонулушу керек деген маселеге топтолгон болучу. Путнам "Социалдык капитал жамааттар менен улуттардагы кызматташтык жана өз ара бир-бирин толуктоочу мамилелерге жардам берет, андыктан азыркы коомчулукка мүнөздүү болгон көптөгөн коомдук тартипсиздиктерге, мисалы кылмышкердикке, каршы күрөштө баалуу каражат болуп калат деп божомолдойт. Анын көз карашы айрым адамдардын коомдук мамилелерден жана байланыштардан алган жеке пайдасына басым жасагандардан айырмаланып турат, алар Социалдык капиталды маалыматка жекелик жетүүнүн жолунун кеңейишине, машыгуу ыктардын жана бийликтин күчөшүнө караштуу болот деп эсептешет. Бул көз карашка ылайык адамдар Социалдык капиталды жамааттардын жыргалчылыгы үчүн эмес, өздөрүнүн карьералык перспективаларын жылдыруу үчүн колдонсо болот.
Жеймс Коулман Социалдык капиталды "эки элементти бириктирген көптөгөн нерселер" деп аныктаган: "Алардын баары коомдук түзүлүштүн кээ бир жагынан турушат жана түзүлүштүн ичинде субьекттердин айрым иштерине жардам беришет" - б.а. Социалдык капитал – бул мамилелердин, өз ара жактыруу, ишенүү жана коомдук нормалардын тармактары жараткан жекелик же коллективдик иш-аракеттерди жеңилдеткен нерсе. Коулмандын көз карашы боюнча Социалдык капитал – ар кыл иш-аракетти жеңилдеткен нейтралдуу ресурс, бирок ал коомчулукка пайда алып келеби же жокпу, бардыгы толугу менен жекелик колдонуудан көз каранды болот.
Роберт Путнэмдин сөзүнө ылайык Социалдык капитал "адамдардын ортосундагы байланыштар – коомдук тармактар жана алардан пайда болгон өз ара жактыруу менен ишенимдүүлүктүн нормалары". Путнэм жана анын жолдоочуларынын айткандары боюнча, Социалдык капитал демократияны курганга жана сактап турганга маанилүү компонент болуп эсептелет. Путнам Кошмо Штаттарда Социалдык капитал кыскарып бара жатканын айтат. Бул өкмөткө ишеничтин өтө төмөндөп кетишинен жана жарандык катышуунун өтө төмөнкү деңгээлге түшүп кетишинен көрүнөт. Путнам ошондой эле телекөрсөтүүлөр жана шаарлардын өсүп кетиши Американы "жакшы бириктирбей салды" дейт. Путнам жамаатта же жеке адамдар арасындагы ишенич менен өз ара жактыруунун көлөмүнө карап, Социалдык капиталды да сан жагынан өлчөсө боло турганына ишенет.
Путнам ошондой эле Социалдык капиталдын төмөндөшүнүн негизги себеби болуп аялдардын жумушчу күчү болуп калышы алардын убактысын чектеп, ата-энелердин жана мугалимдердин ассоциациясы сыяктуу уюмдарга жарандык катышуусуна тоскоолдук болуп жатканын көрсөтөт. Дагы Путнам бош убакытты технологиялык өзгөртүү (мисалы, телекөрсөтүү) Социалдык капиталдын төмөндөшүнүн дагы бир себеби болуп калганын белгилейт. Ушул өңүттөн бир нече изилдөөчүлөр Социалдык капиталдын өлчөмүн массалык маалымат каражаттары Социалдык капиталды жаратуу үчүн стратегиялык жактан кантип колдонулуп жаткандыгы боюнча баалашкан.
Гимн
Гимн - программалык мүнөздө жазылган салтанаттуу ыр. Мамлекеттик, революциялык, аскердик, диний, тарыхый окуялар менен баатырларга арналган гимндер белгилүү. Гимн жанры хор, опера жана симфония чыгармаларында да учурайт.
Социалдык капитал
Аныктамалар, формалары жана өлчөмдөр
Нан Линдин Социалдык капитал боюнча концепциясы жекече мамилеге көбүрөөк ыктайт: "Рынокто күтүлгөн кайтарым үчүн коомдук мамилелерге инвестиция жасоо". Ал өзүнө Бурдье, Флап жана Эрикссон өңдүү кээ бирөөлөрдүн концепцияларын камтышы мүмкүн.
Гимн
Байыркы Грецияда гимн кудайлардын урматына жазылган. Биздин заманга чейин 7-5 кылымда Алкей, Алкман, Пиндар сыяктуу акындар гимн жазган. Алардан бизге «гимн» деген ат менен эпикалык баяндоо түрүндөгү ыр чыгармалар келип жетти. Улуу француз революциясы жаңы революциячыл  гимнди («Марсельеза») революциячыл пролетариат өз гимнин («Интернационал») жаратты.
Социалдык капитал
Аныктамалар, формалары жана өлчөмдөр
Ньютон (1997) Социалдык капиталды субьективдүү көрүнүш деп эсептейт, ал өз ара аракетке таасирин берген баалуулуктар жана мамилелерден калыптанат.
Гимн
«Интернационал» 1944-жылдын 1 –январына чейин СССР мамлекеттик гимн болуп келди. СССРдин гимни 1944 ж. жазылган жана 1977 ж. кайрадан редакцияланган (текст С. Михалков менен Г. Эль-Регистандыкы, музыка – А.В. Александровдуку).
Кыргыз Кыргыз ССРдин мамлекеттик гимндин сөзүн Аалы Токомбаев, Түгөлбай Сыдыкбеков, М. Токобаев, Кубанычбек Маликов, музыкасы – В. Власов, Абдылас Малдыбаев, В. Фере жазышкан.
Социалдык капитал
Аныктамалар, формалары жана өлчөмдөр
Нахапиет жана Гошал интеллектуалдык капиталды түзүүдөгү Социалдык капиталдын ролун караштырып жатып, Социалдык капиталды үч кластердин термининде кароо керек дейт: алар түзүлүштүк, мамилелик жана когнитивдик деп бөлүнүшөт. Карлос Гарсия Тимон Социалдык капиталдын структуралык жактары системанын чегинде башкалар менен алсыз жана күчтүү байланыштарды куруу жөндөмүнө байланыштуу деп сүрөттөйт. Бул өлчөм жекелик же коллективдүү тармактын конфигурацияларынан алынган артыкчылыктарга топтолгон. Алсыз жана күчтүү байланыштардын ортосундагы айырмачылыкты Грановеттер түшүндүрүп берет. Мамилелик өлчөм адамдар ортосундагы байланыштын мүнөзүнө басым жасайт. Бул башкалардын бирөөлөргө ишеничи жана кызматташтыгы жана тармактагы инсандын идентификациясы менен мүнөздөлөт. Хэзлтон жана Кеннан буга үчүнчү бурчту – байланышты кошумчалашкан. Коммуникация Социалдык капиталга жетүүгө жана аны маалыматтарды бөлүшүү, көйгөйлөрдү ажыратып, чечимдерди жана чыр-чатактарды териштирүү үчүн колдонууга керек. Бойзот, Боланд жана Тенкасинин айтуусу боюнча мындай тараптардын ортосундагы контекстти бөлүшүү үчүн көбүрөөк коммуникация керек болот. Когнитивдүү өлчөм айрым адамдар же топтор бир-бири менен бөлүшкөн нерсенин жалпы маанисине жана аны түшүнүүгө басым жасайт (кырдаалга жараша).
Көөдөң
Көөдөң, Ыраң Көөдөн — "Манас" эпосунун  эпизоддук кейипкери. Саякбай Каралаевдин вариантында кытайдын үч жүз элүү жыл жашаган карысы, акылга дыйкан, кадырман адамы. Чоң казаттын алдында көп кол менен Манастын келатканын угуп кеңеш куруп жаткан кытай баатырларынын кашына келген К-гө Эсенкан өзү баш болуп ызат көрсөтүп, орун берет. Өтөр-кетер иштерди таамай көрө билген («кабарчысы азазил») К. Манасты согушуп жеңе албайсыңар, андан көрө тартуу тартып тынч багынып бергиле. Манастын акырет кетер ажалы силерден дейт. Чабала деген баатыры урушпай туруп эле чантуудан корксоңор, уруксат бергиле, мен барып чантууну байкап көрөйүн десе, Коңурбай «алжыган» деп, Ыраң Көөдөңдүн айтканына көнбөй коюшат. К. чалгында жүргөн Алмамбет менен Сыргакты утурлап барып, Алмамбетке жолугуп, Чабаланын келатканын айтып кетет.
Социалдык капитал
Аныктамалар, формалары жана өлчөмдөр
Бир катар окумуштуулар Социалдык капиталдын так аныктамасы жоктугуна тынчсыздангандарын билдиришкен. Порттор мисалы, бул термин ушунчалык кеңири колдонула баштаганын, анын ичинде негизги массалык маалымат каражаттары да бар экенин белгилешип, андыктан "Социалдык капитал абдан көп окуяларга жана ар кыл көп контексттерде пайданылгандыктан, өзүнүн кандайдыр бир өзгөчө маанисин жогото турган учурга жакындап калды" дешет. Робинсон, Шмид и Силес Социалдык капиталдын ар кыл аныктамаларын изилдеп көрүшүп, алардын көбү аныктаманын формалдык талаптарын канааттандырбайт деген жыйынтыкка келишкен. Алар аныктамалар A = B түрүнө ээ болушу керек деп белгилешет, ал эми Социалдык капиталдын көп аныктамалары ал кантип жаралат жана эмнени өзгөртө аларын гана сүрөттөп беришет. Андан тышкары Социалдык капиталдын сунуш кылынган көптөгөн аныктамалары капиталдын талаптарына жооп бере албайт дешет. Алар Социалдык капиталды "жан тартуу" деп аныкталсын деп сунуш кылышат. Башка бирөөгө жан тартуунун обьектиси Социалдык капиталга ээ. Кимдир бирөө башкаларга жан тартса, анда Социалдык капиталды камсыз кылат. Социалдык капиталдын бар экендигинин эң негизги артыкчылыгы ал ресурстарга артыкчылык шарттарда кирүүгө мүмкүндүк ачат. Алардын жан тартуу жөнүндө аныктамасы Адам Смиттин "Моралдык сезимдердин теориясы" китебинин биринчи главасынын аталышынан алынган.
Гимн
Азыркы Кыргызстандын мамлекеттик гимнин сөзүн Жалил Садыков, Ш.Кулуев, музыкасын Насыр Давлесов, К.Молдобасанов жазышкан.
Социалдык капитал
Аныктамалар, формалары жана өлчөмдөр
Тармак концепциясы да жамааттардын Социалдык капиталынын мүнөздөмөсү үчүн пайдаланылса болот (уюмдар же бизнес-кластерлер сыяктуу).
Гимн
Шилтемелер:
Сары-Алтын
Сары-Алтын — Кыргызстандын Баткен облусунун Кадамжай районундагы айыл. Майдан айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы - 971 киши.
Мундуз (уруу)
Мундуз уруусу - Сол канаттагы теги байыркы ири уруулардын бири. Сөздүн соңундагы -з мүчөсү (-з/-с) байыркы Түрк тилдеринде -лар мүчөсү сыяктуу көптүк маанини туюнтат. Мисалы: Кыргыз, Басыз, Төөлөс жана башкалар. Этнонимдин параллелдери бүгүнкү Алтайлыктар менен Түркмөндөрдүн курамдарында бар экендиги аныкталган. Тарыхый фольклордун маалыматтарында алтайлыктардын курамындагы «мундуз» сөөгү (уругу - О.К.) Кыпчактар менен генетикалык жалпылыкта каралат. Телеуттардын санжыраларында тоңгон муздан бүтүп төрөлгөн эгиз балдарга Чулум мундуз, Коткор мундуз деген аттар берилери баяндалган. Кыргыздын мундуз уруусунун курамындагы «зулум мундуз», «коткор мундуз» аттуу уруктар алтайлыктар менен түз этногенетикалык байланыштарды аныктаары бышык. «Мундуз» сөзүн Махмуд Кашгари төмөндөгүдөй маанилерде чечмелейт: В.В.Радлов бул сөздү «жөнөкөй», «жупуну» маанисинде карайт.
Мундуз уруусунун өкүлдөрү Сузак, Базар-Коргон, Өзбекстандын: Айым, Избаскент, Коргондөбө, бир аздап Кемин, Жети-Өгүз, Кочкор, Жумгал, Нарын жана башка аймактарды мекендеп келишет.
Уруктары
Негизги уруктары: Өтөмүш, Жараке, Кансоюл, Майда мундуз, Сокучу, Көкчелек, Кызылбаш, Акбаш, Дарга, Тогунай, Азык, Сапалак, Баймундуз, Ак үйлүү, Айбаш, Атбасар, Аксылык жана башкалар.
Эммили де Форест
Эммили де Форест (Emmelie de Forest; 1993-жылы Даниянын Раннерс шаарында төрөлгөн ) — дат ырчысы, Еврокөрүнүү 2013 ыр сынагындагы Даниянын өкүлү.
Олианс (Огайо)
Олианс (Огайо) (Alliance) — Огайо штатынын Stark округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 22322 киши. Болжолдуу аянты - 22.3 км². FIPS коду — 39-01420.
Якшиван (Уфим району, Башкыртстан)
Якшиван — Башкыртстандын Уфим районундагы айыл, Краснояр айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 34 киши. Почта индекси — 450516, ОКАТО коду — 80252830009.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Верх-Санди-Яха
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Искусстволордун королдук коому
Искусстволорду, өндүрүштү жана сооданы колдоонун королдук коому (RSA) – Лондондо негизделген британдык уюм, ал социалдык көйгөйлөрдү иш жүзүндө чечүү жолдоруна умтулат. 1754-жылы Уильям Шипли Искусстволорду, өндүрүштү жана сооданы колдоо Коому катары негиздеген, 1847-жылы ага Королдук хартия жана укук берилген жана 1908-жылы Эдуард VII "королдук" деген терминди колдонгонго укук берген. Толук ысымына караганда кыскача түрү, "Искусстволордун королдук коому" жана тийиштүү акроним RSA көбүрөөк пайдаланылат.
Чарльз Диккенс, Адам Смит, Бенжамин Франклин, Карл Маркс, Уильям Хогарт, Жон Дифенбейкер, Стивен Хокинг, Бенсон Тейлор жана Тим Бернерс-Ли – булар өткөндөгү жана азыркы кээ бир белгилүү стипендианттары жана бүгүнкү күндө анын дүйнөнүн 80 өлкөсүнөн стипендианттары тандалат.
RSA сыйлыгы үч медалдан турат: Альберт медалы, Бенжамин Франклиндин медалы (2013-жылы Кеңештин чечими боюнча Бенжамин Франклиндин медалы эми АКШ RSA үчүн көзөмөлдөйт, бирок сыйлыкка акыркы көрсөтүүнү Улуу Британиянын Кеңеши жасайт) жана Эки жүз жылдыктын медалы. Бул медалды жеңип алгандардын арасында – Нельсон Мандела, сэр Франк Уиттл жана профессор Стивен Хокинг бар. RSA мүчөлөрү адамдык билимдин новатордук катышуучулары болуп саналышат, аны англис тилинин Оксфорддук сөздүгү күбөлөндүрөт, анда "туруктуулук" деген терминди биринчи жолу экологиялык мааниде 1980-жылы RSA журналында колдонулганы жазылган.
Шпальт
Шпальт ― Германиянын Бавария Жериндеги шаар. Рот районуна карайт. Орто Франкония административдик округуна тиешелүү. Калкы – 4918 (2013-ж.). Аянты – 55.80 км2.
Ханчжоу метросу
Ханчжоу метросу – Ханчжоу шаарынын метросу. Метросу 24-ноябрь 2012-жылы ачылат.
Гаага конвенциялары
Гаага конвенциялары - 1) Гаагашаарында (Нидерланд) болупөткөнбиринчи (1899) жанаэкинчи (1907) тынчтык конференцияларында согуш аракеттерин жүргүзүүнүн мыйзамдары жана салттары тууралуу кабыл алынган эл-аралык конвенциялар. 1-Гаага конференциясына 27 мамлекет (АКШ, Улуу Британия, Франция, Италия, Япония жана башка) катышып, анда: эл-аралык кагылышууларды тынчтык жол менен чечүү; кургактыкта согуш аракеттерин жүргүзүүнүн мыйзамдары жана салттары; 1864-жылыЖеневада кабыл алынган шарттарды деңизде согуш аракеттерин жүргүзүүдө колдонуу тууралуу үч конвенция кабыл алынган. 2-Гаага конференциясына 44 мамлекет (1899-жылдагы конференцияга катышкан бардык мамлекеттер, ошондой элеТүштүкжана Борбор Америкадан 17 мамлекет) катышып, анда 13 конвенция (согуш аракеттерин жүргүзүүнүн мыйзамдарыжана салттары, бейтарап мамлекеттердин укуктары, милдеттери жана башка) кабыл алынган. 2) Куралдуу чыр-чатактар учурунда маданий баалуулуктарды коргоо тууралуу 1954-жылдагы конвенция. 3) Эл-аралык жеке укук боюнча1902-05-, 1954-, 1955-, 1956-, 1961-жылдардагы конвенциялар.
Каламбур
Каламбур (фр.— сөз оюну) — маанилери жагынан башка-башка, бирок айтылышы жана жазылышы боюнча бирдей эле же жакын турган сөздөрдүн, сөз айкалыштарынын тыбыштык окшоштугуна, үндөштүгүнө негизделип курулуучу стилдик ыкма. Каламбур өнөрү түрк элдеринин (мисалы, өзбек, уйгур, түркмөн, азербайжан) оозеки, айрыкча классикалык жазма поэзиясында кеңири тараган. Кыргыз поэзиясында айрым учурларда гана (көбүнчө балдар фольклорунда) кездешет. Мисалы, «төлдүн башы куба кой, жаныбарым тура кой» (А. Осмонов «Кой төлдөтүү»). Бул каламбурлук же омонимдик рифма деп аталат. Каламбур көркөм текстте күлкү туудуруу, куудулдануу, тууроо жана башка максаттарда да пайдаланылат.
Симфониялык фантазия
Симфониялык фантазия (нем. simfonische fantasie) - музыкалык чыгармалардын түрдүү түзүлүш өзгөчөлүгүн өзүнө айкалыштырган теманы өнүктүрүү ыкмаларын эркин колдонгон, бири-биринен кескин айырмаланган жана бири-бирине каршы коюлган үзүндүлөрү бар симфониялык чыгарма. Симфониялык фантазия түрү - сарпссо.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
Полиэфир чайырлары
Полиэфир чайырлары эки атомдуу спирттер жана эки негиздүү к-талар поликонденсация реакциясынан алынуучу ири мол-лык массалык заттар. Мындай поликонденсация негизинде өтө көп сандагы П. ч. алынган. Алардын мол-лык массасынын маанисине реакцияга кирүүчү заттар сандык катышы, ал эми касиетине баштапкы заттар жаратылышы таасирин тийгизет. П. ч. алуу үчүн к-та менен спирт эквимолярдык санын 175-1800С 3-5 саат ысытат. Сызыктуу П. ч. деполимеризацияланууга жөндөмдүү жана циклдүү эфирлерди пайда кылат. П. ч. түзүлүшүнө жараша алардан пластикалык массалар же эластомерлер (була, каучук сымал материалдар) алынат. Эгерде баштапкы компоненттер төрттөн ашык реакцияга жөндөмдүү тобу болсо, анда пайда болгон П. ч. үч өлчөмдүү мейкиндик түзүлүшүнө ээ болот. Мындай түзүлүштөгү полиэфир чайырлары ысытуудан эрибейт жана эрибей турган өзгөчө абалга өтөт. Мындай касиет айрыкча термореактивдүү чайырларга мүнөздүү.
Хажжаж ибни Юсуф
Хажаж ибн Юсуф (الحجاج بن يوسف الثقفي) аскер башчысы омейиддер империясынын Хижаздагы (692—694) жана Ирактын (694—714) губернатору.
Биографиясы
Абу Мухаммед Хажжаж ибн Юсуф Сакафий. Атасынын аты Юсуф ибн Абу Акийл Сакафий. Апаси Хумом ибн Урва ибн Масъуд Сакафий. Хажжож ибн Юсуф Сакафий 41 хижрий жылында, Таиф шаарында жарык дүйнөгө келген. Ал балдарга тарбия берүү менен алектенген. Кийинчэрек халифа Абдулмалик ибн Марвандын везири Рух ибн Зинбоъ Жизомий менен таанышып аскердик вазыйпасына киришкен. бул иште ал өзүнү көрсөткөнү үчүн абройу арткан. Аскерлар арасында Рух ибн Зинбаънинг адамдари кечикип келди. Хажжаж ибн Юсуф Сакафий аларды камчы менен урат. Ааскерлер ичинде шерменде кылат жана чатырларды күйдүрүп жиберди. Мындан кийин анын абройу ашып барды. Ал өзүнүн жамандыгы жана залымдыгы менен таанылды. Ислам ааламында Хажжажи залым аты менен таанылды.
Антонов Ручей дарыясы
Антонов Ручей — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Николаевка дарыясынын сол жээгинен 15 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Накай
Накай - байыркы кыргыз термини. Нака + й: - й көптүк маанинин аныктаган байыркы аффикс. «Нага», «нагай», «нахай» хакас тилинде: 1. Салык, аң - тери түрүндөгү натуралай салык; 2. Тыйын чычкандын 50 даана аң терисинен турган таңгак, тизмек маанисин туюнтат. Энесайлык кыргыздарда тыйын чычкандын териси өз ара жана кошуна элдер менен жүргөн соодалашууда акча бирдигинин ролун аткарган. «Тыйын» термини соода алакаларынын негизинде аң теринин аталышынан улам келип чыккан. Накай - кушчу уруусунун курамындагы ири уруктун аталышы катары белгилүү.
Симфониялык поэма
Симфониялык поэма (нем. simfonische poem) – ситфониялык музыка жанры. Ф. Лист тарабынын негизделген. Симфониялык поэма адатта бир бөлүмдөн турган программалуу чыгарма болуп эсептелет. Симфониялык поэманын түзүлүшү, теманы өнүктүрүү ыкмасы эркин мүнөздө.
Колдонулган адабияттар
Алагушов, Балбай. Кыргыз музыкасы: Энциклопедиялык окуу куралы / Башкы редактору Үсөн Асанов. – Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. – 400 бет. -ISBN 9967-14-016-X.
София метросу
София метросу – София шаарынын метросу. Метросу 28-январь 1998-жылы ачылат.
Небере
Небере — туугандыктын төмөн карай эсептелишинде колдонулуучу аталыш, уулдун баласы. Айрым кыргыз урууларында кыздын баласы да небере аталат.