cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Манометр
Манометр (гр. manos — сейрек, тыгыз эмес жана ...метр) — суюктуктар менен газдардын басымын өлчөгүч при­бор. Ал нөлдөн баштан эсептелген абсолюттук жана ашыкча басымды, б. а. абсолюттук басым атмосфералык басымдан ашыкча болгондо, ал экөөнүн ортосундагы айырманы өлчөөчү Манометр болуп айырмаланат. Ар бири атмосфералык басымдан башкача болгон эки басымдын айырмасын дифманометр, атмосфералык басымга туура келген басымды баро­метр, сейрек газдардын басымын ва­куумметр менен өлчөйт. Манометрдин негизи — басымды сезгич элемент.
Конструкциясы жана сезгич элементинин иштөө принцибине жараша Манометр сүгөктүктүү, поршендүү, пружиналуу (деформациялануучу) болуп ажыратылат, Суюктуктуу Манометрде өлчөнө турган басым менен тең салмактала турган суюктук мамысы сезгич эле­мент болот. Поршендүү Манометрдин сезгич элементи — өлчөнө турган басымды жүк же күч ченегич түзүлүш менен тең салмактай турган поршень. Деформациялык Манометрде сезгич элемент болуп, ченеле турган басымды өзүнө кабыл ала турган серпилгич катмар эсептелет.
Бул катмардын деформацияланышы ошол басымды өлчөөнүн чени болот. Манометрдин шкаласы өлчөнүүчү басымга жараша керектүү бирдикке (кгк/м2, кгк/см2, бар ж. б.) бөлүнөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Нургүл Йешилчай
Нургүл Йешилчай (Nurgül Yeşilçay) - 1976 жылы 26 мартта Түркиянын Афьон-Карахисар шаарында төрөлгөн.Түркиялык Актриса жана фотомодель.«Келин» (Эзо), «Сүйүү жана жаза» (Ясмин), «Турмуштун таш-талканы» (Гүлсерен) жана башка филмдерде роль жараткан
Биография
Нургүл Йешилчай актрисалык окууну университеттен эмес, мектептен баштаган. Секелек кезинде эле болочоктогу актрисанын өнөрүн байкаган ата-энеси аны искусство мектебине беришет. Андан соӊ Эскишехир шаарындагы Анадолу университетинин алдындагы музыка жана драма мектебинде билим алган. Кесиби тууралуу анын: «Актрисалык мага Кудайдан берилген өнөр, эгер актриса болбосом, анда башка кесиптин ээси болмок эмесмин»,- деп айтканы бар. Университетте окуп жүргөндө Шекспирдин драмаларын театрда аткарып театр актрисасы катары окуу жайга белгилүү болгон. Нургүл 1998-жылы «Баары эӊ жакшы болот» деген киного тартылып дебют жасаган. Актрисага КМШ өлкөлөрүндө атактуулук алып келген «Сүйүү жана жаза» сериалы болду. Ал эми Түркияда актриса гана эмес, шоу берүүлөрдүн алып баруучусу катары да белгилүү. Билсеӊиз, түрк сериалдарына Жакынкы Чыгыш өлкөлөрүндө да талап жогору. Белгилүү түрк телеканалы жүргүзгөн сурамжылоодо Бириккен Араб Эмираттарынын мырзалары түрк актрисалары Туба Бүйүкүстүн менен Нургүл Йешилчайды сулуу деп эсептешери маалым болгон. Айрыкча Нургүлдүн көк көздөрү араб эркектерине өзгөчө жагат экен.
Жеке жашоосу
Актриса 2004-жылы актёр, режиссёр Жем Өзерге турмушка чыгып, 2005-жылы уулдуу болгон. 2010-жылы Нургүлдүн сунушу менен түгөйлөр ажырашышат. Түрк басылмалары актрисанын бул кадамын күйөөсүнүн ашыкча кызганчаактыгы менен байланыштырышат. Андан соӊ актриса режиссёр Толга Карачелик менен 2 жыл жарандык никеде жашаган. Анын: «Мен үчүн паспорттогу штамп маанилүү эмес, башкысы, менин бактым»,- деп айтканы бар. Бирок Йешилчайдын бул сүйүүсү көпкө уланбай, Толга Карачелик экөө эки ажырым жолго түшүшөт. Учурда актриса тууралуу «өзүнөн беш жаш кичүү дарыгер мырза менен мамиле түзүп жүрөт» деген кептер бар. Бирок актриса бул тууралуу: «Сүйүктүүм дарыгер эмес, ишкер. Медициналык жабдыктарды ташыган фирмасы бар, ошого дарыгер деп адашып алышса керек»,- деп айткан.
Бигфорк (Миннесота)
Бигфорк (Миннесота) (Bigfork) — Миннесота штатынын Itasca округуна караган АКШ шаары.
Нургүл Йешилчай
Жеке жашоосу
Жеке жашоосу тууралуу Нургүлдүн айткандары Алгачкы сүйүүмө 16 жашымда туш болдум. 16 жаш баарын сезим менен чече турган курак эмеспи. Мен да жигитим менен үйдөн качып кетип өз алдымча жашап көргөм. Экөөбүз сыз, ным тарткан үйдө ачка-ток жашап, сүйүктүүм кургак учук менен ооруп калды. Кайра экөөбүз кайтып келгенде атамдан жаакка жегем. Ал эми сүйүктүүмдүн атасы мени баласына жолотпой, бейтапканага да кире албай койгом. Кийин жигитимди атасы АКШга жөнөтүп жибериптир. Ошону менен алгачкы сүйүүмдү көргөн жокмун.
Бигфорк (Миннесота)
Калкы - 446 киши. Болжолдуу аянты - 4.7 км². FIPS коду — 27-05698.
Нургүл Йешилчай
Жеке жашоосу
- Менин уулум Осман үчүн «авторитетмин», ал үй тапшырмасын аткарбай жалкоолонуп баратканда терс каармандын образындагы актрисага айланам. Ал мени менен киного тартылганды аябай жакшы көрөт. Бирок уулумдун актёр эмес, режиссёр болушун каалайм.
- Эч качан аялы бар эркекти сүймөк эмесмин. Ажырашуу азабын эч бир аялга ыраа көрбөйм, анткени ал менин башымдан өткөн.
- Мырзалардын телефонун чукулап, почтасын текшерип «компромат» издеген эмесмин. Ал менин жанымда болуп, мени сүйсө жетиштүү...
Чыгармачылыгы
Учурда телеканалдарда жүрүп жаткан «Турмуштун таш-талканы» сериалында актриса келишим боюнча 52 гана сериясына тартылат. Актриса андан аркы бөлүгүнө тартылуудан баш тарткан. «Сүйүү жана жаза» сериалында өзүнүн визажисти, стилисти менен иштеген. Анткени өнөктөшү Мурат Йылдырымдан жаш көрүнүшү керек эле. Нургүл тасма талаасында режиссёрлорго «каприздерин» көрсөткөн актрисалардын тизмесине кирет. Түркияда кесиптеши Туба Бүйүкүстүн менен рейтинги бирдей. Анан да Туба менен Нургүл тымызын атаандашат деген кептер бар. Буга Нургүл Йешилчайдын Туба Бүйүкүстүн тартылган тасмада роль аткаруудан баш тартканы себеп дешет.
Царенсдорф
Царенсдорф (Zahrensdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Пархим районуна кирет.
Калкы - 319 киши(2013-ж.). . Аянты - 14,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 60 089. Муниципалитеттин башчысы — Альфред Нуклис.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Колесбург (Айова)
Колесбург (Айова) (Colesburg) — Айова штатынын Делавэр округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.8 км². FIPS коду — 19-15015.
Калкы
2010-жылы калкы 412 киши болгон.
Дрю Бэрримор
22-февраль 1975-жылы Голливуд актрисасы Дрю Бэрримор Лос-Анжелес шаарында төрөлгөн. Кичинекей чагында атасы мас абалында үй-бүлөсүнө кол салып, алардын арасында Дрю дагы мындай кордукту көрүп чоңойгон. Дрюнун кинокарьерасы ымыркай кезинде эле башталган. 9 айлык наристе кезинде жарнамалык роликке тартылган болсо, 2 жашында алгачкы жолу “Неожиданная любовь” киносунда чакан роль жараткан. Беш жылдан кийин ийгилик коштоп, Спилбергдин “Инопланетянин” фильмине тартылуу менен атагы алыска тарап, ушундан кийин “Американын чыныгы супер жылдызы” деген атка конгон.
Мануковский, Николай Фёдорович
Советтик Эмгектин Баатыры (1959). 1951-жылдан КПСС мүчөсү. 1942—58-ж. Киров, атындагы колхоздун трактористи. Ал өзүнүн жардамчысы менен жүгөрү өс түрүүнү толугу менен механикалаштырып, гектарынан 1956-ж. 375 ц, 1958-ж. 412 ц жашыл масса жыйнап алган. Мануковский комплекстүү механикалаштырууну күн карама өстүрүүгө, 1959-жылдан мал чарбасында да пайдаланган. КПССтин 21—23-съездерпнин делегаты. Партпянын 22- съездинде КПСС БКнын мүчөлүгүнө шайланган, РСФСР Жогорку Советинин(5—6-шайл.) депу­таты. РСФСР Жогорку Советинин Президиумунун (6- шайл.) мүчөсү. Эки Ленин ордени, башка 2 ор­ден жанa медалдар менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Кирквуд (Миссури)
Кирквуд (Миссури) (Kirkwood) — Миссури штатынын Сент-Луис округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 24.0 км². FIPS коду — 29-39044.
Калкы
2010-жылы калкы 27540 киши болгон.
Нэйвсинк (Нү-Жерси)
Нэйвсинк (Нү-Жерси) (Navesink) — Нү-Жерси штатынын Монмут округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2020 киши. Болжолдуу аянты - 2.4 км². FIPS коду — 34-49740.
Нөкөр
Нөкөр (моңолчо нөхөр – дос, жолдош) – орто кылымда моңголдордогу бийлик же аскер адамынын кызматчысы. Тынчтык мезгилинде кароолчу, коштоп жүрүүчү, согуш учурунда катардагы жоокердин милдетин аткарган. Курал-жарак менен камсыз кылынып, жеңишке жеткен учурда өзүнө тиешелүү олжо (мал-мүлк, конуш, кул жана башка) алып, ирденип, ири феодалдарга айланып кеткен учурлары да болгон. «Нөкөр» терминин 16– 20-кылымда орто жана алдынкы азиялыктар (кавказдыктар) да колдоно баштаган. Изилдөөчү Г. Губарев эркиндикке качып чыккан Крым хандарынын нөкөрлөрү славяндашып, казак-орустарга (запорожье жана дондук) айланып кетишкен деп эсептейт.
Апрель революциясы
Апрель революциясы, расмий түрүндө ― Апрель Элдик революциясы ― 2010-жылдын апрель айында ал учурдагы президент Курманбек Бакиевдин жүргүзгөн саясатына нааразычылыктан болгон бийлик алмашуу. Оппозиция өкүлдөрүнүн революциялык кадамдары жыйынтыгында Бакиевдин бийлигинин кулашына жана Убактылуу өкмөттүн колуна өтүшүнө алып келген. Роза Отунбаева башында турган Убактылуу өкмөт өз кезегинде конституцияга өзгөртүүлөрдү киргизүү жана өлкөдө парламенттик башкаруу системасын орнотуу жөнүндө иш-аракеттерин жасаган.
Министрлер кабинети отставкага кетет, бийликти Роза Отунбаева башында турган убактылуу өкмөттүн колуна өтөт. 15-апрелде Бакиев Кыргызстандан качып, коңшу Казакстанга барат. Ал жактан отставкага кеткендиги тууралуу арыз жазган. 19-апрель күнү Беларусияга качат, ал жактан президент Александр Лукашенко баш паанек берген.
Убактылуу өкмөт Бакиевди массалык өлтүрүүлөрдү уюштургандыгы жана бийликти толугу менен басып алгандыгы үчүн айыптап, 22-апрелде жаңы конституциянын иштеп чыгуу маселесин карап, аны референдумга коюу жана 2010-жылы октябрь айында парламенттик шайлоолорду өткөрүү тууралуу маселелерди караган.
Революциянын чыгуу себептери
Кыргызстанда 2010-жылы болгон революциянын чыгуусуна төмөнкү факторлор себеп болгон: Буга байланыштуу Бишкекте 17-март күнү оппозиция өкүлдөрүнүн курултайы (съезд) болуп өткөн. Анда бийликке 7 талап коюлган: Электр энергияга болгон тарифтерди арзандатуу, уюлдук байланышка кошумча киргизилген 60 тыйындык төлөмдү алып салуу, президенттин үй-бүлө мүчөлөрүнүн бийликке аралашуусун токтотуу баш болгон, анын ичинде Максим Бакиев жетектеген ӨИИБАны (ЦАРИИ) жоюу сыяктуу талаптар коюлган. Бул талаптардын аткарылышына бир апта мөөнөт берип, бирок эч кандай аракет болбогон соң аягы 7-апрелдеги кандуу окуя менен бүткөн. Мурдагы президент Курманбек Бакиев бийликке 2005-жылы «Жоогазын революциясынан» кийин келген. Акаевдин убагында Кыргызстан КМШ өлкөлөрүнүн ичинде эң кедей мамлекет катары белгилүү болуп калган. Андан кийинки келген президент коррупцияны жоюп, өлкөдө стабилдүүлүктү орнотууну убада кылган. Бирок критиктердин жана оппозииянын айтымында берген убадаларын аткарбай, мыйзам бузуу жолдору менен авторитардык режим орноткон. 2007-жылы болуп өткөн парламенттик шалоолордо Бакиевдин «Ак жол» партиясы жеңишке жеткен. Бирок ал шайлоо таза өткөн жок, бир катар чет өлкөлүк байкоочулардын билдирүүсү боюнча, шайлоо демократиялык стандарттарга туура келген эмес. Эки жылдан кийин ал кайрадан президент болуп шайланган.
Оппозиция президентти коррупция, үй-бүлөлүк башкаруу жана көз карандысыз массалык маалымат каражаттарын басуу, токтотуу боюнча күнөөлөп чыккан. 2010-жылы баласы Максим Бакиевди ӨИИБАга (Өнүктүрүү, инвестиция жана инновация боюнча борбордук агенттик) башчылыкка дайындайт. Иниси Жаныш болсо армия, милиия жана коопсуздук кызматтарын көзөмөлдөгөн. Мындай мыйзамсыз иш-аракеттер өлкө ичинде жумушсуздук, жашоо шартынын төмөндөшүнө жана паракорчулукту жайылтууга алып келген (2009-жылы, Transparency International  уюмунун маалыматына караганда Кыргызстан 180 өлкөнүн ичинен 162-орунда болгон).
Бийлик тарабынан чындыкты айткан журналисттерди куугунтуктоо күчөп, июль айынын башында милициянын кызматкери журналист Алмаз Ташиевди ур-токмокко алган жана оор жаракатынан улам Ташиев көз жумган. Бийликтин айтуусу боюнча журналист менен милиция кызматкери ортосунда жеке мушташ чыгып, укук коргоо кызматкери жумуштук кызматта болгон эмес. Ошол эле жылдын декабрь айында Казакстандын Алматы шаарында кыргыздын чыгаан журналисти, Бакиевдик бийликти активдүү сындап келген жана жаңы оппозициялык гезитти чыгарууну пландап жаткан Геннадий Павлюк өлтүрүлгөн. Павлюк колу-буту байланган бойдон көп кабаттуу үйдүн 6-кабатынан ыргытылган жана 6 күндөн кийин ооруканада эсине келбей каза болгон. Бул иш тууралуу Чек арасыз репортерлор уюму жана Эл аралык пресса институту бийликке таза иликтөө талабын койгон.
2010-жылы январь айынын башында оппозиция Исмаил Исаковду (мурдагы коргоо министри) коррупция боюнча айыпталып, 8 жылга эркинен ажыратылганына каршы эки жумага созулган ачкачылык акциясын баштап, бийликтин «саясий репрессиясын» токтотууга чакырган. Оппозициянын маалыматына ылайык, 2006-жылдан бери журналисттерге каршы 60 жолу кол салуу, коркутуу окуялары катталган.
Ошол эле жылдын март айында оппозиция маанайчыл «Ачык саясат» жана «Назар» гезиттеринин президенттин мыйзамсыз бийликке келгендиги тууралуу макалалары жарялангандан кийин алардын чыгуусуна тыюу салынып, 82 миң евро өлчөмүнө айыпка жыккан.
3-апрелде Бишкекте адам укуктарын коргогон активисттер тобу БУУнун имаратынын алдында уюмдун баш катчысы Пан Ги Мундун Орто Азияга алгачкы жолку келүүсү учурунда каршылык акциясын өткөрүшкөн жана кат жолдошкон. Ал катта Кыргызстанда адам укуктарынын бузулушу жана ММКнын эркин иш алып баруусуна тоскоолдуктар болуп жаткандыгы айтылган. Пан Ги Мун өз кезегинде кыргыз бийлигин адам укуктарын сактоого чакырган.
Розенталь-Билаталь
Розенталь-Билаталь (Rosenthal-Bieletal) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Саксондук Швейцария районуна кирет.
Апрель революциясы
Таласта
Премьер-министр Данияр Үсөнов тез аранын ичинде Таласка Ички иштер министр М.Конгантиевди жиберет. Бирок аны оппозициянын өкүлдөрү кармап алышып, катуу ур-токмокко алган. Кээ бир маалыматтарга караганда Конгантиев алган жаракаттарынан улам ооруканага жетпей каза болгон. Бирок бул маалыматтарды оппозиция четке каккан. Андан кийин мурдагы минимтр Кыргызстандын аймагында жүргөнүн жана соттун алдында жооп берээрин билдирген. Бир нече күн өткөндөн кийин Конгантиевди аялы 40 миң долларга сатып алып жана Казакстандын аймагына жашыруун чыгып кеткендиги тууралуу маалымат ачыкка чыккан.
Розенталь-Билаталь
Калкы - 1680 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 46,45 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 87 350. Муниципалитеттин башчысы — Бернд Готчальд.
Апрель революциясы
Бишкекте
Бийлик көтөрүлүшкө катуу даярданган: саясатчыларды жана карапайым калкты жашыруун тыңшоо тууралуу мыйзам кабыл алынган, оппозииялык ММКнын баары жабылган. Өлкө жана коомчулук маалыматтык изоляцияда калган. Кал арасында билдирүүлөр уюлдук телефон менен гана жүргүзүлгөн, бирок аны бийлик тыңшап турган.
Розенталь-Билаталь
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Апрель революциясы
Бишкекте
6-апрель күнү кечинде оппозициялык топтун лидери, мурдагы премьер жана президенттикке талапкер Алмазбек Атамбаевдин үйүндө тинтүү болуп, Таластагы көтөрүлүштү уюштурган деген айып тагылып, камалган. Мындан тышкары ушундай эле айыптоо менен оппозициянын башка лидерлери Өмүрбек Текебаев жана КСДП партиясынын өкүлү Иса Өмүркулов да камалган. Өлкөнүн премьер-министри Данияр Үсөнов көтөрүлүшчүлөрдү катуу сынга алып, уюштуруучуларды «катуу жазага тартылаарын» айткан.
7-апрель күнү оппозиция элди президент Бакиевдин бийлигине каршы бүткүл элдик каршы чыгуу акциясына чакырган. Ошол эле күнү Кыргызстандын башка шаарларына да оппозициянын өкүлдөрү барган. Региондогу элдерге өлкодөгү саясий жана экономикалык кырдаал тууралуу маалымат берилген.
Бишкекте таң эрте башкы оппозициялык партия болгон КСДП партиясынын имаратынын алдына, «Форумга» (Шабдан баатыр көчөсү, 4б дареги боюнча) 200дөй оппозициянын өкүлдөрү чогулушкан. Бирок аларды «Форумдун» имаратына киргизишпей, 10-15 чакты прокуратура жана Октябрь районунун милиция кызматкерлери тосуп турган. Саат 10дор чамасында автобус менен милициянын кызматкерлери келет. Ошол эле убакта ЕККУнун кызматкерлери, ЕБдин бир катар элчилери жана укук коргоочулар (Т. Исмаилова, Т. Уметалиева, Д. Ошуракунова, А. Абдрасулова) чогулган элге келген. Бирок кагылышуулар башталган кезде чет өлкөлүк өкүлдөр окуя болгон жерден чыгып кетишкен.
Чогулган укук коргоочулар жана эл өкүлдөрү Шабдан баатыр көчөсүндөгү (мурдагы Алма-Ата) аялдамага чогулуп, ошол жерден эле курултай өткөрүшүп, Т. Уметалиева, депутат Ирина Карамушкина чыгып сүйлөп, опозиция лидерлери камакта жаткандыгын айткан. Эл наараз болуп, лидерлерди бошотууну талап кылышты. Милиция каршылык акцияга катышып жаткандарды тегерекчеге алып, бир-экиден активдүүлөрүн кары-жашы дебей кармап, автобуска салып жатышты. Митингчилер каршылык көрсөтүшүп, аялдамага чет жактан эл чогула баштады. Милиция менен кагылышып, акыркылары аялдаман чегиништи. Бирок милиция өзүнө келип, элди таркатуу максатында бир нече көздөн жаш чыгара турчу гранаталарды ыргытышкандан кийин элдин саны көбөйүп, милиция аларга туруштук бере албай, туш-тушка качышкан.
Андан соң, элдин жоон тобу Бишкектин четинен борборду көздөй жөнөштү. Алма-Ата жана Лев Толстой көчөлөрүнүн кесилишиндеги көпүрө жактан Ж.Бакиевдин атайын «Арстан» бөлүгү көтөрүлүшчүлөрдү Ак үйгө өткөрбөй, тосмолорду коюшкан. Автомат менен куралданган милиция менен таш көтөргөн элдин ортосунда кармашуу жүрүп, милиция артка чегинген. Ал жердеги милициянын унааларынан көп сандаган курал жарак жана ок-дарылар табылган, куралдын баары «Форумдун» имаратына бекитилген. Митингчилер милициядан курал жарактарды тартып алышып, шаардын борборуна карай жөнөшкөн. Ошол мезгилде оппозициянын дагы бир лидери Темир Сариевдин Москвадан учуп келгенден кийин кармалгандыгы тууралуу маалымат тараган.
Бийликке каршы акциянын катышуучулары милициянын тосмолорун талкалап өтүшүп, борбордук аянтка келишкен. Алардын Ак үйдү алуу боюнча алгачкы аракеттерин коргоо кызматкерлери ок менен токтотушкан. Ак үйдүн алдында жана Ала-Тоо аянтында турган 5 миңге жакын адамга каршы ок чыгарышып, адам өлүмүнө алып келген бул кандуу буйрукту президенттин иниси Жаныш Бакиевдин бергендиги тууралуу айтылган. Өз кезегинде өлкөнүн Мамлекеттик күзөт кызматынын башчысы Ж.Бакиев өзүнүн күнөөсүн азркыга чейин монуна алгысы келбейт: — деп РИА Новости агенттигине берген интервьюсунда билдирген. Ал эми Курманбек Бакиев өзүнүy кабинетинин терезелерине ок атылгандан кийин гана анын күзөтчүлөрү элге ок атканын айтат.
Оппозиция Ак үйдүн ичине кирүүгө аракеттенишкен. Аларга каршы чатырдан снайперлер ок чыгарышкан. Күбөлөрдүн айтымында снайперлер Мамлекеттик тарых музейинин жана «Илбирс» имаратынын чатырында да болгон: — дейт, бул окуяга активдүү катышкан укук коргоочу Токтайым Уметалиева. «Форумдун» жанынан милициянын жүк ташыган унаасын тартып алышып, аны менен имараттын тосмосун сүзүп киришет. Алгачкы курмандыктар жүк ташуучу унаанын Ак үйдүн эшигин сүзүп киргенде жана короосуна митингчилер чуркаганда болгон (8-10дой адам). Машина кайра Чүй проспектисине чыгып, Ак үйдүн экинчи эшигин арты менен сүзүүгө аракет жасаганда айдоочусуну снайпердин огу токтоткон жана унаанын дөңгөлөгүнө жана бензин багына ок атылган. Жардамга келген адамдар айдоочуну унаанн ичинен алып чыгып, ооруканага жеткиришкен. Унаа өрттөлгөн.
Аянттагы элди таркатуу үчүн асманга ок атылганда митингчилер туш тарапка качып жөнөшкөн. Бирок «Качпагыла!» деген ураан, чакырыктарды угуп, эл кайра өкмөт үйүн алууга киришти.
10-15 мүнөт сайын элдерге ок атылып турду. Снайперлер адамдарды көбүнчө башка жана жүрөккө атканга аракет кылган. Митингчилер бактардын жана унаалардын артына жашынып, бир нече адамдар курал менен милицияны көздөй ок чыгарышкан.
Митингчилердин дагы бир тобу Ак үйдөн анча алыс эмес жерде жайгашкан Прокуратуранын имаратын тинтүүгө алышып, эшик-терезелерин талкалап, маанилүү иш кагаздары менен кошо имаратты өрттөп салышкан. Өрттөлгөн имарат азыркыга чейин оңдоло элек, бирок имарат толугу менен түртүлүп, ордуна башка имарат тургузулаары белгилүү болгон. Андан соң оппозиция КТРКны (ал кездеги УТРК) колго алышып, бир канча убакыт бою эфирге чыкпай, пландалган телекөрсөтүүлөрдүн ордуна чукул кырдаал түзүлүп, оппозициянын бир нече лидерлери, өкмөттүк эмес уюмдардын өкүлдөрү жана укук коргоочулар бүткүл элге кайрылышкан. Өмүрбек Текебаев түз эфирде «бийлик эми толугу менен элдин колуна өткөндүгүн» жана Бишкеке шаарынын комендаты болуп милициянын отставкадагы полковниги Турат Мадалбеков дайындалгандыгын билдирген.
Аянтка укук коргоочулар жана бир нече эл өкүлдөрү келип (Т. Үмөталиева, Т. Акун, К. Иманалиев ж.б.), бийлик менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүгө аракет кылышкан. Бирок эч кандай майнап чыкпай, ок атуулар улана берген. Митингчилердин аянттан кетпесин түшүнүп, бийлик оппозияциянын өкүлдөрүн четинен бошото баштаган. Биринчилерден болуп Т. Сариев, Т. Мадылбеков, Д. Чотонов, А. Эркебаев, Э. Ибраимовалар эркиндикке чыгышкан. Т.Сариев баштаган митингчилердин жоон тобу УКК имаратына оппозиция лидерлерин бошотуут үчүн барышканда ал жактагы митингчилер менен кошо бир нече мүнөттүн ичинде имаратты колго алышкан. Ал жактан БТРди айдап, кайрадан Ак үйдү алууга аракет кылышканда, БТРдин айдоочусуна снайпердин огу тийип, аны ичинен сууруп чыгарып жаткандарды да снайпер менен атышкан.
Борбордук аянтта Мамлекеттик тууну кайтарган Улуттук гвардиянын эки жоокери элдин таш ыргытканына карабай ордунан кетишкен эмес. Алар — Сагынбек уулу Тынчтыкбек жана Адышов Тилек болгон. Адышовдун ичине жана башына таш тийип, баш мээси чайкалган. Козголоңчулар алардын куралын тартып алууга аракет жасаганы менен жоокерлер элге куралын берген эмес жана атайын буйрук берилгенден кийин гана ордуларынан кеткен:
Эллингсхаузен
Эллингсхаузен (Ellingshausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Шмалькальден-Майнинген районуна кирет.
Апрель революциясы
Бишкекте
Ак үйдөн кетээрде имаратты жана Президенттин кабинетин миналап (мина коюп) кетишкен. Аны убагында байкап калган адамдар миналарды иштен чыгаршкан.
Эллингсхаузен
Калкы - 254 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 66 018. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Бауман.
Апрель революциясы
Бишкекте
Саат 19.00 чамасында Ак үйдө оппозиция өкүлдөрү түзүлгөн кырдаал туурасында талкуу жүргүзүшүп, Роза Отунбаева башында турган Убактылуу өкмөттү түзүү тууралуу чечимге келишкен. Бир катар кызматтардын башчылары дайындалган: Коргоо министри Исмаил Исаков, Иса Өмүркулов Бишкек шаарынын мэри болгон.
Өмүркулов аянтта чогулган элге оппозиция лидерлеринен турган убактылуу өкмөт түзүлүп, Р. Отунбаева жана Т. Сариев премьер Д. Үсөнов менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жатышкандыгы тууралуу айтып, аянтка нан менен суу алып келүүнү тапшыргандыгын билдирген. Сүйлөшүүлөрдөн кийин Д. Үсөнов отставкага кетүүгө кол койгон. Бир аздан кийин Үсөнов белгисиз жакты көздөй жок болуп кеткендиги ачыкка чыгат.
8-апрель
8-апрель күнү өлкөнүн түштүгүнө качкан президент өзүнүн жүргөн жерин жашынып, чет элдик ММКларга берген мегинде бийликтен кетпе тургандыгын билдирген. Анын айтымында өлкөдө "гуманитардык катастрофа" болуп, көчөгө автомат менен эркин басып калган куралдуу топторду жана абалды турукташтырууга жаңы өкмөттүн күчү жетпейт болчу. Жана дагы убактылуу өкмөт менен сүйлөшүүлөргө даяр экендигин билдирген.
Жалал-Абад облусунун губернатору Кошбай Масиров Курманбек Бакиев отставкага кеткени жаткандыгы тууралуу маалымат берген. Бакиевдин жолдогон жеке катында өлкөдөгү кырдаалды көзөмөлдөбөйт, бирок отставкага кетпей тургандыгы жазылган.
Убактылуу Өкмөттүн башчысы ММКга «Бийликтин убактылуу өкмөттүн колуна өтүшү жана КРнын Конституциясын аткаруу тартиби» жөнүндөгү декрет жөнүндө маалымат берген. Декретте «Конституцияда президенттин жана өкмөттүн ыгарым укуктарын убактылуу жңы элдик бийлик колуна алат» деп айтылган, «мыйзам бузуу менен шайланган» Жогорку Кенеш (парламент) таркатылып, жаңы парламенттик шайлоого чейин парламенттин укуктарын убактылуу өкмөткө өткөндүгү тууралуу жазылган. Отунбаеванын айтымында, убактылуу өкмөт жарым жылдык мөөнөткө түзүлдү жана ушул жарым жылдын ичинде «жаңы Конституцияны кабыл алынат».
Башка региондордо
Кыргызстандын бардык региондорунда Бакиевдин бийлиги кулап жатты. Нарын шаарынын борбордук аянтына чогулган эл оппозициянын лидерлерин бошотуун уталап кылышкан. Митингчилер областтык администрацияны басып алышкан, ал эми губернатор тез аранын ичинде качып кеткен. Бишкекке ар кайсы тараптан адамдар жардамга кетип жаткандыгы тууралуу маалымат түшкөн. Чүйдүн бир катар райондорунан 5-10 миңге чукул эл борборду көздөй жамдамга келишкен.
Убактылуу Өкмөттүн түзүлүүшү
Р. Отунбаеванын төрт орун басарлары дайындалган: Алмазбек Атамбаев — экономикага, Темир Сариев — каржы жана кредит маселеси боюнча, Өмүрбек Текебаев — конституциялык реформа боюнча, Азимбек Бекназаров — укук коргоо органдары жана прокуратурага бекитилген. Убактылуу өкмөттүн вице-премьер министри Өмүрбек Текебаев революциялык бийлик тууралуу төмөндөгүдөй аныктама берген :
Курмандыктар
Официалдуу маалыматтар боюнча, бийлик алмашуу үчүн курман болгондордун саны 86 адамды түзөт, ал эми медициналык кызмат алуу үчүн кайрылгандар 1500 адамдан ашкан. Алардын 500дөн ашыгы ар кандай оор жаракат алышкан. Милиция кызматкерлеринин колунан канча адам каза болгондугу азыркыга чейин белгисиз жана атылган октор баллистикалык экспертизадан өткөрүлгөн эмес.
ИИМдин атайын Мамлекеттик коргоо боюнча башкы кызматынын 111 кызматкери ар кандай жаракат алышкан: 23 милиционер стационардык дарылануудан өтсө, 69 адам — амбулатордук дарылоодон өткөн. Каза болгондордун арасында ИИМдин Академияснын эки курсанты — Эдиль Такырбашев жана Никита Кущ болгон.
Талап-тоноо жана мародёрчулук
8-апрель күнү күндүзү жана түнкүсүн шаардын ар тарабынан атылган октун үнү жаңырып турду. Көчөдө токтоп турган унаалар коңторулуп, өрттөнүп жатты. Ири соода борборлоруна мародёрлор чабуул коюп, тиричилик техника, кийим-кече жана тамак-аш тонолгон. Көбүнчө түрк бизнесмендерине тиешелүү болгон  — Vefa жана Бета Сторес, жана кытай ишкерлеринин — Гоин соода борборлору, андан сырткары  — Караван, Дордой Плаза,  «Народный», «7 Дней» ж.б. дүкөндөр түйүнү жабыркаган.
Улуттук көркөм сүрөт музейи жана УТРКнын имараты да талкаланган. Бир нече баалуу сүрөттөр уурдалып, ал эми телеборбордо техникалык камсыздоосу иштен чыккан.
Күбөлөрдүн айтымында Бишкектин борборундагы БУМ (ЦУМ) жана Орто Азиядагы эң ири базар болгон — «Дордой» базарынын ишкерлери өз мүлктөрүн сактап калуу максатында сатуу түйүндөрүн жаап, товарларын алып чыгып кетишкен.
Убактылуу өкмөт коомчулукту тартипке чакырып, абалды турукташтыруу аракетин жасаган. ИИМ мамлекеттик жана жеке мүлккө кол салгандарды атууга уруксат берип, 8нен 9на караган түнү талап-тоноочулуктун 67 катышуучусу колго түшкөн. Элдик кошуундардын рейддеринин жардам менен абал туруташып, 9-апрель күнү транспорт ишке киргизилген, дүкөндөр жана банктар иштерин улантышкан
Бакиевдин Кыргызстандан кетиши
15-апрель күнү Курманбек Бакиев Оштун борбордук аянтында 2 миңден ашуун талапкерлери менен митинг өткөргөн. Ошол эле учурда аянттын башка бурчунан ага каршы чыккан топ менен Бакиевди колдогондор ортосунда кагылшуу болуп, асманга ок атылган учурда Бакиевдин жактоочулары сахнадан сүйлөп жаткан жеринен алып түшүшүп, Жалал-Абадга качып кетүүсүнө жол беришкен.
Бир нече сааттан кийин Казакстандын ТИМнин пресс-катчысы билдиргендей, Бакиев Жалал-Абаддан Тараз шаарына келип конгон. Бул иш-аракеттер Казакстандын президенти Нурсултан Назарбаев, АКШнын президенти Барак Обама жана Орусиянын президенти Дмитрий Медведевдин кийлигишүүлөрү менен болгон. ЕККУ Бакиевдин Казакстанга келишин жылуу кабыл алып, бул кадамды «өлкөдөгү курч кырдаалды жөнгө салууда жана мыйзамдуу бийликти орнотуу, Кыргызстанда жарандык согуш чыгып кетпөөсү» үчүн жасалган деп билдирет.
Үч өлкөнүн президенти Вашингтондогу өзөктүк коопсуздук саммитинде Кыргызстандагы абал тууралуу талкуулашканын АКШнын мамлекеттик департаменти билдирген.
15-апрель күнү кечинде Казакстандын Кыргызстандагы элчилигине К. Бакиев отставкага кеткендиги тууралуу официалдуу кат жөнөткөн. Бакиев өзүнүн отставкага кетүүсүн «өлкөдөгү кырдаалды жөнгө салуу үчүн болгон кадам» деп билдирди. Р. Отунбаева башында турган Убактылуу өкмөттүн мүчөлөрүн сындап, Кыргызстанды «жарандык согушка алып келишти» деп айыптап чыккан.
19-апрель күнү Казакстандын ТИМи Бакиевдин белгисиз тарапка учуп кеткендиги тууралуу маалымат берген. Бир күндөн кийин, 20-апрелде Беларусиянын президенти Александр Лукашенко Бакиев жана анын үй-бүлөсү (бардыгы болуп 4 адам) менен 19-апрелди Минскте өткөргөндүгүн билдирген. Беларусиядан баш калкалоо сурап, өзүнүн отставкасын моюнга албай, дагы деле өлкөнүн мыйзамдуу президенти деп эсептеп, коомчулукту Убактылуу өкмөткө ишенбөөчүлүк көрсөтүүгө чакырган.
Носинов Өмүраалы
Носинов Өмүраалы [1912, Пржевальск уезди, Челпек айылы – 27. 10. 1964, Пржевальск (азыркы Каракол) шаары] – советтик-партиялык кызматкер. 1931-жылы Колхоз кооперациялык техникумун бүтүргөн. Рыбачье (азыркы Балыкчы) шаарындагы «Райколхозсоюзунда» инструктор, Балыкчы, Кант, Кызыл-Жар, Жумгал райкомунда секретарь (1931–37), Жумгал токой чарбасынын директору (1937–38), Тянь-Шань округдук аткомунда төраганын орун басары (1938–39), партиянын Ат-Башы, Тогуз-Торо, Кочкор, Нарын райкомдорунун 1-катчысы (1940–45), Тянь-Шань Облусттук аткомунун төрагасы (1946), Ысык-Көл Облусттук аткомунда төраганын орун басары (1946–53), партиянын Покровка (1953–58), Жети-Өгүз райкомдорунун 1-катчысы (1959–61), Пржевальск шаардык кийим тигүү фабрикасынын директору (1961–64) болуп иштеген. Улуу Ата Мекендик согуш учурунда айыл чарб аиштерин уюштурууда зор эмгек сиңирген. Носинов жетектеген мезгилде Кочкор району 900 миң сом акчалай, 600 миң сом облигация, Нарын району «Кыргызстан колхозчусу» деген танк колоннасынын курулушуна 1 254 миң сом жыйнап, 2 жолу И. В. Сталиндин алкыш катына татыктуу болгон. Кыргыз ССР Жогорку Советинин 2 жолку депутаты (1955–63). Ленин, 2-даражадагы Ата Мекендик Согуш, Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси» ордендери менен сыйланган.
Бинхам Лэйк (Миннесота)
Бинхам Лэйк (Миннесота) (Bingham Lake) — Миннесота штатынын Cottonwood округуна караган АКШ шаары.
Кызыл Юл (Алшеев району, Башкыртстан)
кызыл Юл — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Чебенлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 63 киши. Почта индекси — 452106, ОКАТО коду — 80202864003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Нота
Нота – музыка жазууда колдонулуучу графикалык шарттуу белги. Нота жазуу байыртан эле белгилүү. Байыркы Грекияда добуштун бийиктигин жанасозулушун туюндурган тамга системасы болгон, бирок ал 10-кылымга чейин колдонулуп, латын тамгасы мененалмашылган. Орто кылымдарда сызыкча, үтүр, чекит сымал белгилер (невмалар) колдонулуп, тексттин үстүнө коюлган. 11-кылымда музыка теоретиги Гвидо д’Ареццо (Италия) азыркы нота станынын прототиби болгон төрт сызыктуу системаны киргизген. Кийин сызык бешке жеткирилип, невмалар нота менен алмашылган. Добуштун созулушуна жараша нота бир нечеге бөлүнөт (1-сүрөт). Нота жазылуучу туура сызылган сызык музыкада нота станы (сызыктары) деп аталат да, төмөндөн жогору саналат. Ноталар 7 ат менен аталып, алар скрипка ачкычында төмөнкүчө жазылат: (үн катары, 2-сүрөттө) практикада ар түрдүү бийиктеги добуштар көп болгондуктан, негизгиден тышкары кыска кошумча сызыктар колдонулат да, саны бештен ашпайт. Мында негизги сызыктын үстүндөгү кошумча сызыктар төмөндөн жогору карай саналып, бийик добушту, астындагы кошумча сызыктар жогорудан төмөн саналып, төмөнкү добушту жазуу колдонулат.
Ноутбук
Ноутбук (англиялык notebook – жазуу дептерчеси) – энергия булагы автономдуу системалуу, көтөрүп жүрүүчү (портативдүү) микрокомпьютер (чакан компьютер). Заманбап ноутбуктарда интегралдык схеманы миниатюрлаштыруу (кичирейтүү) тармагынын жетишкендиктери колдонулат. Ал берилген маалыматты кадимки компьютердей эле ылдамдыкта иштеп чыгууга мүмкүндүк берет. Автономдуу энергия булагы катары заряддалуучу батареялар колдонулат жанасуюк кристаллдык дисплейи болот. Ноутбук тетиктеринин кичинелиги жана көтөрүп жүрүүдө чыдамдуулугу менен баалуу.
Хоакин Кортес
22-февраль 1969-жылы Испаниялык актёр жана бийчи, Евробиримдикте цыгандардын элчиси Хоакин Кортес Испаниянын Кордова шаарында төрөлгөн. Ал 12 жашынан тартып бий менен алектенип, 15 жашында Испаниянын Улуттук балеттин труппасына кабыл алынып, 18 жашында труппанын солисти болгон
Бирдслэй (Миннесота)
Бирдслэй (Миннесота) (Beardsley) — Миннесота штатынын Big Stone округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 233 киши. Болжолдуу аянты - 1.2 км². FIPS коду — 27-04204.
Нөөмөт
Нөөмөт (аскердик) – 1) аскер кызматчысы тарабынан аткарылууга тийиш болгон кандайдыр бир тапшырма, жумуш; ички кызмат, күзөт жана гарнизон кызматтарын аткаруучу, ошондой эле ар кандай чарбалык жана башка иштерди бүтүрүүчү аскер бөлүктөрүндөгү, кемедеги жана гарнизондогу бөлүкчө, аскер кызматчыларынын тобу. Нөөмөт бир суткага, чарба жана башка иштери үчүн командир белгилеген мөөнөткө дайындалат; 2) кандайдыр бир жумушту иштөө тууралуу оозеки же жазуу жүзүндө берилген буйрук.
Колледж Спрингс (Айова)
Колледж Спрингс (Айова) (College Springs) — Айова штатынын Пейдж округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.9 км². FIPS коду — 19-15105.
Ройт (Фогтланд)
Ройт (Фогтланд) (Reuth (Vogtland)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Фогтланд районуна кирет.
Маньчжоу-го
Маньчжоу-го (Манжур мамлекети) — япон империалисттери Түндүк-Чыгыш Кытайда — Манжур аймагында түзгөн мантай мамлекети (1932—45).
Ройт (Фогтланд)
Калкы - 1039 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 30,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 1 78 520. Муниципалитеттин башчысы — Ульрих Лупарт.
Маньчжоу-го
Колониялдык эзүүдө болуп, Кытайдын калган аймагына, СССРге жана МЭРге каршы согуш плацдармы ка­тары пайдаланылган. 1931-ж. 18—19- сентябрда Япония Шэньян (Мукден) районунда Кытайды Түштүк Манжурга тиешелүү жерди бузду деп шылтоолоп, Кытайдын түндүк-чыгыш ай­магына аскерлерин кийирип, ошол жердеги үч провинцияны (1934-ж. Жэхэ провинциясын да) каршылыксыз ээлеген.
Ройт (Фогтланд)
Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Маньчжоу-го
Япон чалгындоо уюму менен байланышкан Цин Пу И 1934-ж. 1-мартта Маньчжоу-Гого императорлукка (Манжур Дин династиясынын акыркы императору) дайындалган. Бирок Маньчжоу-Гону негизинен япон империалисттеринин өкүлдөрү башкапган. Япон милитаристтери Маньчжоу-Годо Кытай армиясыньтн санын 12 миңден 780 миң, Маньчжоу-Гонун армиясын 170 миң адамга чейин жеткирип, СССРдин чек арасына жакын жерлерге бекемделген стратегиялык курулуштарды, ар кандай жол түйүндөрүн, аэродром ж. б. согуш объектилерин курган.
Маньчжоу-Го аймагынан Япония 1933—39-ж. бир нече жолу СССР жана МЭРге каршы [Хасандагы (1938), Халхин-Голдогу (1939)] согуш чагымдарын уюштурган. Жергиликтүү калкты ырайымсыз эзүү эл каршылыгын күчөткөн. 1932-ж. көптөгөн партизандык отряддар түзүлүп, алар 1935-жылдан коммунисттердин жетекчилиги менен бирдиктуү аракеттенишкен. Бирок ал отряддардын көбү 1941-ж. япондуктардан талкаланган. Советтик Ар­мия Түндүк-Чыгыш Кытайды япон бас- кынчыларынан бошоткон соң (1945, авг.) Маньчжоу-Го жоюлган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Маңдайкы каршылык
Маңдайкы каршылык - чөйрөнүн (мис., абанын) кыймылдоочу нерсеге каршы аракеттенген күчү.
Ал дайыма нерсенин ылдамдыгына карама-каршы багытталат жанa аэродинамикалык күчтүн тузүүчүлөрүнүн бири болот. Маңдайкы каршылык аэродинамика каршылыгы термини менен бирдей мааниде да айтылат
Оакхерст (Нү-Жерси)
Оакхерст (Нү-Жерси) (Oakhurst) — Нү-Жерси штатынын Монмут округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3995 киши. Болжолдуу аянты - 4.2 км². FIPS коду — 34-53790.
0
0 (нөл) (лат. nullus – эч кандай) – каалаган санга кошкондо же кемиткенде анын маанисин өзгөртпөй турган сан. Ал «0» символу мененбелгиленет. Нөл цифра катары көп орундуу сандардын же ондук бөлчөктөрдүн жазылышында белгилүү бир разряддын бирдигинин жоктугун белгилөө үчүн колдонулат. Ар кандай санды нөлгө же 0дү ар кандай санга көбөйткөндөгү көбөйтүндүсү нөл болот: а. 0=0 же 0 .а=0. Санды нөлгө бөлүүгө мүмкүн эмес. Эгерде эки чыныгы же комплекстүү сандардын көбөйтүндүсү нөл болсо, анда алардын бири нөл болуш керек: ab=0, a=0 же b=0.
Кабул (Миссури)
Кабул (Миссури) (Cabool) — Миссури штатынын Техас округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 9.7 км². FIPS коду — 29-10288.
Калкы
2010-жылы калкы 2145 киши болгон.
Эльгерсбург
Эльгерсбург (Elgersburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Ильм районуна кирет.
Калкы - 1238 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,49 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 70 011. Муниципалитеттин башчысы — Ингольф Шварце.
Царневанц
Царневанц (Zarnewanz) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Доберан районуна кирет.
Калкы - 391 киши(2013-ж.). . Аянты - 15,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 51 084. Муниципалитеттин башчысы — Бодо Вальдбауэр.
Каменка (Алшеев району, Башкыртстан)
Каменка — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Чебенлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 73 киши. Почта индекси — 452106, ОКАТО коду — 80202864004.
Бирчвуд Вилладж (Миннесота)
Бирчвуд Вилладж (Миннесота) (Birchwood Village) — Миннесота штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 870 киши. Болжолдуу аянты - 0.9 км². FIPS коду — 27-06058.
Коллинс (Айова)
Коллинс (Айова) (Collins) — Айова штатынын Стори округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.3 км². FIPS коду — 19-15195.
Калкы
2010-жылы калкы 499 киши болгон.
Нуклеус
Нуклеус – катуу оттук таштын (кремень) борбордук бөлүгү, жараңкаланып, ажырап кеткенден калган ядросу, таштын жүрөкчөсү. Мындан таш курал жасалган. Дискага жанаташ бакага окшогон нуклеустар таш доорунун мустьер маданиятына мүнөздүү. Жогорку палеолит, мезолит, неолит жана энеолит мезгилдерине таандык пирамида, карандаш жанапризма түрүндөгү нуклеустар кездешет.
Росвайн
Росвайн (Roßwein) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Хемниц административдик округуна карайт. Дөбельн районуна кирет.
Царрендорф
Царрендорф (Zarrendorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Төмөнкү Померания районуна кирет.
Росвайн
Калкы - 6923 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,14 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 3 75 160. Мэр — Файт Линднер.
Царрендорф
Калкы - 1059 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,64 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 57 062. Муниципалитеттин башчысы — Ульрике Грап.
Нук эрозиясы
Нук эрозиясы – агын суулар менен кыян-селдердин таасиринен кокту-колоттордун, өзөн-сайлардын нуктарынын оюлуп, жемирилип, талкаланышы. Нук эрозиясы тоолуу аймактарда күчтүү жүрөт. Шар аккан суу, кыян-сел өтө зор күч мененжолунда кездешкен борпоң тектерди (кум, шагыл, сайташ жана башка) жемирип, оюп, өзү мененкошо агызып кетет. Натыйжада суунун нугу, таманы тереңдеп, капталдары тик өзөн келип чыгат. Кыргызстандын аймагында, тоолордо мындай кубулуштар көп байкалат.
Маратхи
Маратхи — эл, Индиянын Махараштра штатынын негизги калкы. Бир азы коңшу штаттарда да жашайт. Саны 49 млн-дой (1975). Маратхи тилинде сүйлөшөт. Динге ишенгендеринин кобу — индуизмди, калганы — жайнизм, ислам, христиан динин тутат.
Негизги кесиби — дыйканчылык. Индиянын башка элдерине Караган­да маратхилерде капитализм эрте өнүгүп, жумушчу табы жанa улуттук буржуазиясы калыптанган. Индия көз карандысыздыкка жетишкен соң (1947) 1960-ж. Махараштра улуттук штаты түзүлгөн.
Нук
Нук – өрөөндүн дарыя тартылган мезгилде суу агып туруучу эң төмөнкү бөлүгү. Суусу мезгилмезгили мененсоолуп калуучу дарыя өрөөндөрүндө кургак Н-тар пайда болот. Түздүктөгү дарыялардын нуктары ийри-буйру болуп, терең (ирим, айлампа) жанатайыз (кечүү) жерлерди пайда кылат. Тоо дарыяларынын нугу босого, аска-таштуу келет. Ири дарыялардын нуктарынын жазылыгы ондогон мден бир нече кмге чейин жетет (мисалы, Обь, Лена дарыясынын төмөнкү агымдарыныкы).
Кэйнсвилл (Миссури)
Кэйнсвилл (Миссури) (Cainsville) — Миссури штатынын Харрисон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 3.6 км². FIPS коду — 29-10342.
Манюшис, Иосиф Антонович
Манюшис,Иосиф Антонович [12 (25). 12. 1910-ж. т., Мальковка кыштагы, Белоруссия, Мстиславский району] — советтик мамлекеттик жана партиялык ишмер. Эконоика илимдеринин доктору (1970).
1945- жылдан КПСС мучөсү. Дыйкан үй-бүлөсүнөн. В. В. Куйбышев атындагы Ленинград автомобиль жол куруу институтун бүткөн (1938).
1938—41-ж. инженердик кызматта. Улуу Ата Мекендик согушка (1941—45) катышкан. 1944—47-ж. мамлекеттик пландоо комитетинин председателили жанa Вильнюс шаараткомунун председателине орун басар, 1947—50-ж. Каунас шаараткомунун председатели. 1950—54-ж. Литва ССРинин курулуш министри. 1955—67-ж. Лит­ва КП БКнын секретары.
1967-жылдан Литва ССР Министрлер Советинин председатели. Литва КП БКнын Бюро мүчөсү. 1971-жылдан КПСС БКнын мүчөлүгүнө кандидат. СССР Жогорку Сове­тинин (6—9-шайл.) депутаты. Ленин ордени, башка 4 орден жанa медалдар менен сыйланган. Балтика боюнун экономикасына арналган эмгектери бар.
Элькслебен (Зөммерда)
Элькслебен (Зөммерда) (Elxleben (Landkreis Sömmerda) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет.  Зөмерда районуна кирет.
Калкы - 2300 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 68 009. Муниципалитеттин башчысы — Юрген Клеменс.
Нуклон
Нуклон (лат. nucleus – ядро) – атом ядросунун курамын түзүүчү протон мененнейтрондон турган системанын жалпы аты. Протон мененнейтрон массалары бири-бирине өтө жакын, бирдей спинге (1/2) ээ жанаөз ара аракеттенишүүлөрү окшош болгондуктан, аларды бир топко бириктирип, жалпы аталыш менен аташкан.
Коло (Айова)
Коло (Айова) (Colo) — Айова штатынын Стори округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.0 км². FIPS коду — 19-15240.
Калкы
2010-жылы калкы 868 киши болгон.
Маратхи тили
Маратхи тили — Индиядагы улуттук тилдердин бири.
Көбүнчө Махараштра аймагындагылар (47 млн, 1971) сүйлөшөт.
Инди-европа тилдеринин инди тобуна кирет. Негизги диалектилери — деши жанa конкани. Адабий тили деши диалектисине негизделген. Деванагари жазмасындагы алфавитте.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Бискэй (Миннесота)
Бискэй (Миннесота) (Biscay) — Миннесота штатынын McLeod округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 113 киши. Болжолдуу аянты - 0.2 км². FIPS коду — 27-06112.
Марганец кислотасы жана пеманганаттар
Марганец кислотасы жана пеманганаттар - 7 валенттуу марганецтин кислотасы НМп04 жана анын туздары; органикалык эмес кучтуу кис­лота.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Петрушка (өсүмдүк)
Петрушка (Petroselinum) — чатыр гүлдүүлөр тукумундагы өсүмдүк уруусу; бир же эки жылдык өсүмдүк. Бийикт. 75—150 см, бутактуу. Жалбырагы жылма же тармал. Гүлү саргыч, майда.
Уругу майда, өзгөчө жыттуу, бышканда оңой күбүлөт. Суукка чыдамдуу. Жумшак, күр топуракта жакшы өсөт. Биринчи жылы жалбырак, мөмө тамыр, экинчи жылы гүлдүү сабак жана уругу чыгат. Петрушка тамак-ашка, консерва өнөр жайында жана медицинада колдонулат. Алгач Жер Ортолук деңиз жээгинде өстүрүлгөн.
Сарыш (Алшеев району, Башкыртстан)
Сарыш — Башкыртстандын Алшеев районундагы айыл, Чебенлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 227 киши. Почта индекси — 452120, ОКАТО коду — 80202864005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Шальзедеги Царрентин
Шальзедеги Царрентин (Zarrentin am Schaalsee) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан Шаар. Лүдвигслуст районуна кирет.
Шаар административдик курамы боюнча 12 шаардык районго бөлүнөт.
Камдентон (Миссури)
Камдентон (Миссури) (Camdenton) — Миссури штатынын Кемден округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 9.1 км². FIPS коду — 29-10810.
Калкы
2010-жылы калкы 2779 киши болгон.
Россау (Саксония)
Россау (Саксония) (Rossau (Sachsen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хемниц административдик округуна карайт. Борбордук Саксония районуна кирет.
Калкы - 3704 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 53,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 1 82 360. Муниципалитеттин башчысы — Хорст Глөс.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 9 шаардык районго бөлүнөт.
Нукуалофа
Нукуалофа – Тонга Королдугунун борбору. Тонга архипелагындагы Тонгатапу («ыйык түштүк») ири шуру аралында жайгашкан. Климаты тропиктик. Жылдык орточо температурасы 20˚Сден 26˚Сге чейин. Жаан-чачыны 1500 мм. Калкы 24,3 миң (2010). Өлкөнүн башкы порту (негизинен сыртка копра, банан чыгарылат).
Аралга европалыктардан алгачкылардан болуп 1643-жылы голландиялык деңиз сүзүүчү Абель Тасман, 1773- жана 1777-жылы Ж. Кук келген. 1970-жылы протекторат жоюлгандан кийин Нукуалофа - Тонганын борбору. Король ак сарайы (1865–67), ак сөөктөрдүн табыттары жана башка сакталган. Жыл сайын окумуштуу ботаниктер (миңдеген орхидеялар жана бадал гүл бакчалар кызыгууну арттырат), ихтиологдор (ар түрдүү деңиз жаныбарларын окуп-үйрөнүү үчүн), суучулдар келишет. Туризм өнүккөн.
Блаффтон (Миннесота)
Блаффтон (Миннесота) (Bluffton) — Миннесота штатынын Otter Tail округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 207 киши. Болжолдуу аянты - 7.2 км². FIPS коду — 27-06778.
Элькслебен (Ильм)
Элькслебен (Ильм) (Elxleben (Ilm-Kreis)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Ильм районуна кирет.
Калкы - 584 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,43 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 70 013. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Бөм.
Нумеа
Нумеа – Жаңы Каледониянын административдик борбору, шаар. Порточо Калкы 102,3 миң (2010). Никель эритилип, сыртка чыгарылат.
Колумбас Джанкшн (Айова)
Колумбас Джанкшн (Айова) (Columbus Junction) — Айова штатынын Луиза округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 5.6 км². FIPS коду — 19-15420.
Калкы
2010-жылы калкы 1900 киши болгон.
Нунатак
Нунатак (эскимосчо нуна – жалгыз, так – чоку) – мөңгүдөн чыгып турган бийик аска же калдык тоо. Гренландия менен Антарктиданын муздуктарынын чет-жакаларында көп кездешет.
Роллдор
Роллдор (дагы бир аталышы макидзуси б.а суши-рулетти),  巻き寿司, 김밥 — кимпаб) — Роллдор – бул жапон ашканасынын тамагы. Жапонияда маки же макидзуси деп аташат. Кыргыз тилине которгондо оролгон дегенди түшүндүрөт
Тарыхы
1970-жылдары Лос-Анжелестеги «Токио» ресторанынын башкы ашпозчусу, суши жасоочу Итиро Маситой америкалыктарды өзгөчө тамак менен таӊ калтырыш үчүн сушинин жаӊыча түрүн, роллдорду ойлоп тапкан. Ошондон улам жапондорго караганда америкалыктарга тааныш «Калифорния», «Филадельфия» аталышындагы роллдорду кезиктирүүгө болот.