cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Жолдубай Каипов
Ишмердиги
1965 -1973-ж.ж. Кыргыз  опера жана балет театрында  солист 1973 -1984-ж.ж. Кыргыз мамлекеттик  телерадиокомитетинде  жогорку  категориядагы  диктор.
Эмгектери
Орто Азия  республикаларынын жана  Казакстан ортосунда  өткөрүлгөн ”Эң мыкты  диктор”  конкурсунун  жеңүүчүсү. Көптөгөн телеберүүлөрдү айрыкча “Ыр кесени”  көркүнө  чыгара  алып  барган. 70 тей обондун  автору. Ошону менен катар  мыкты  аткаруучу  да  болгон. Анын “Атам  менен  энеме”,  “Көл  үстүндө”,  “Жашчылык,  “Алгачкы  кадам”,  “Кел  бийлейли,  ырдайлы.” ж.б. ырлары элге  кеңири  белгилүү. “Ырлар” аттуу обондор жыйнагы  жарыкка  чыккан.
Алмурут бүргөсү
Алмурут бүргөсү — (лат. Psylla pyricola) жалбыракчыл бүргөчөлөрдүн бир түрү.
Жолдубай Каипов
Эмгектери
cattegory:персоналия
Ерофеев Венедикт Васильевич
Венедикт Васильевич Ерофеев (орусча: Венеди́кт Васи́льевич Ерофе́ев; англисче: Venedikt Yerofeyev) (24-октябрь, 1938-жыл, Нива-3, Кандалакша, Мурманск облусу, Орусия — 11-май, 1990-жыл, Москва) — Орусиядагы совет доорундагы пост-модернист жазуучулардын жана диссиденттердин бири, «Москва — Петушки» прозадагы поэмасынын автору.
Кыскача өмүр таржымакалы
Венедикт Ерофеев 1938-жылдын 24-октябрында мурдагы СССРге караштуу РСФСРде ГЭС курулушчуларынын «Нива-3» кыштагында туулган, бирок туулгандыгы тууралуу күбөлүктө Карелия АССРине караштуу Лоух районундагы Чупа темир жол бекетинде туулган деп көрсөтүлгөн.
Атасы Василий Васильевич Ерофеев (1956-жылы өлгөн) темир жол бекетинин башчысы болуп иштеген, бирок жазыксыз жерден 1945-51-жылдары «антисоветтик үгүт жүргүздү» деген жалаа менен кесилип, ГУЛагда болгон. Венедикт үй-бүлөдө алтынчы бала болгон. Энеси - Анна Андреевна Ерофеева (1972-жылы өлгөн), кыз кезиндеги тегаты – Гущина, үй кызматкери болгон.
Атасынын айдалып кеткенине байланыштуу, Венедикт (Веничка) бала чагынын көп бөлүгүн Кольск жарым аралындагы Кировск шаарындагы балдар үйүндө өткөргөн.
Орто мектепти алтын медал менен аяктаган. Бирок атасынын абакка кесилгенине байланыштуу, улам бир жогорку окуу жайы аны студенттердин катарынан чыгарып турган.
1955-57-жылдары Москва мамлекеттик университетинин (МГУ) филология факультетинде окуган. Атасына байланыштуу, бирок башка себепке шылтоо кылынып окуудан чыгарылган.
1959-60-жылдары Орехово-Зуеводогу пединститутта (ОЗПИ) окуган.
1959-жылдын октябрь айынын ортосунда алгачкы жолу Юлия Рунова менен кыска убакытка жолуккан.
1959-жылы 4-декабрда ОЗПИнин жатаканасынын 22-бөлмөсүндө Венедикт менен Юлия «расмий» таанышат. Дал ушул күндү алар өмүр бою эң жакшы күн катары эстеп жана белгилеп жүрүшкөн.
Венедикттин Юлия Руновага махабаты өөрчүп, ал дагы аны жакшы көрөөрүн айтып, бирок жазмыштын кесепетинен алар эч үйлөнүшкөн эмес.
1960-жылы 19-октябрда В. Ерофеев ОЗПИдеги окуусунан «академкарызы жана системалуу түрдө эмгек тартибин бузгандыгы үчүн» деген доо менен чыгарылат.
1961-62-жылдары Владимир мамлекеттик университетинде, 1962-63-жылдары Коломенск мамлекеттик педагогикалык институтунда окуган.
1962-жылы 24-сентябрда Коломенск пединститутунун ректору В.Аксеновдун № 136 буйругуна ылайык, Венедикт бул окуу жайдын тарых-филология факультетинин 2-курсуна «которуп алуунун негизинде» студент болуп кабыл алынат.
Анын жатаканасына Валентина Зимакова деген студент кыз бир нече жолу келип кетет.
1962-жылдын сентябрынын соңунда окуу жайдын комсомолдук уюму студентка Валентина Зимакованын жекече ишин карап, аны окуу жайдан чыгаруу тууралуу сунушту кабыл алат. Анын иши ВЛКСМдин жергиликтүү райкомунда да каралган.
1964-жылдын июнунун соңунда Валентина Владимир пединститутун аяктап, Мышлино кыштагына келет. Ал Владимир облусунун Петушино районуна караштуу Караваев орто мектебинде немис тилинен сабак бере баштайт.
Бул кыштакка В. Ерофеев да улам каттай баштаган.
Венедикт андан кийин дагы узак жылдар бою эч жерде каттала албай улам бир жайга көчүп-конуп жашаган. Мурдараак кара жумушта, бургулоочу, кароолчу, жүк ташыгыч болсо, кийинчерээк монтаждоочу, лаборант ж.б. жумуштарда иштеген.
Венедикт Орусиянын ар кыл аймактарында, Украинада, Борбордук Азияда иштеген, атасы ГУЛагда болгон жана өз оюн эркин сүйлөгөнү үчүн запкы көргөн миллиондогон орусиялык интеллектуалдардын инсандык азабын ал өз жон териси менен сезген.
1965-жылдын 1-ноябрында ашыгы Юлия Рунова аспирантураны аяктап, СССР ИАсынын Биофизика институтунда (1965-1974) Пущино шаарында иштей баштаган. Москвага улам каттап турган.
Юлия көбүнесе курбусу Валентина Еселеванын Перевиденовск чолок көчөсүндөгү жатаканасында калып турган. Бул жатаканада кээде Венедикт да туруп калаар эле. Венедикт Юлия менен жолуккан кездеринин биринде Валентина Зимакова менен да жолугушуп жүргөнүн, анын боюнда болуп калгандыгын ачык айтат.
1966-жылы 3-январда Ерофеев уулдуу болгон. Анын атын Венедикт Венедиктович деп коюшкан.
Ушундан соң гана, 1966-жылы февралда, Венедикт өз уулунун энеси Валентина Васильевна Зимакова (18.02.1942 — 19.05.2000) менен расмий никеге турган. Оболу алар Мышлино кыштагында кайненеси Наталья Кузьминична Зимакова менен чогуу турушкан.
Кийинчерээк (1975-жылы) Венедикт менен Валентина ажырашып кетишкен. Бирок Венедикт дайыма уулу үчүн кам көрүп турган.
1967-жылы ноябрда Венедикттин сүйгөнү Юлия Рунова Пущино шаарындагы академиялык шаарчада радиобиологиялык тармак боюнча кандидаттык диссертациясын коргогон.
1968-жылы октябрда Юлия Рунова Пущино шаарындагы академиялык шаарчада кесиптеши Михаил Виленчик менен баш кошот.
1968-жылы күзүндө В. Ерофеев Москвада Юрий жана Валентина Гудковдордун батиринде турат.
1969-жылдын 19-январында Ерофеев "Москва-Петушки" поэмасын жаза баштайт. Дал ошондо ал «өз стилин тапканын» сезген.
1969-жылы июлда Венедикт Москвадагы Тарыхый коомдук китепканада ырааттуу иштейт.
1969-жылы күзүндө алты айлык боюнда бар Юлия Рунова күйөөсү М.Виленчикке ажырашуу тууралуу сунушун айтат. Бирок күйөөсү анын сунушун четке кагат.
Ошол маалда Венедикт "Москва-Петушки" чыгармасынын үстүнөн ишин уланткан. Карызга да баткан кези болчу.
1969-жылы 29-ноябрда Юлия Рунова кыз төрөп, ага Вера деп ат койот. Ал күйөөсү менен бир батирде, бирок бири-биринен обочо бөлмөлөрдө жашап калышат.
1970-жылдын 6-мартында Венедикт Ерофеев «Москва-Петушки» аттуу кара сөз түрүндөгү поэмасын аяктаган.
Бул чыгарма Иерусалимдеги «АМИ» журналында 1973-жылы 300 нускада жарык көргөн.
Машинкада жазылган түрдө да таркатылган бул чыгарма тез эле коомчулуктун назарына түшөт. Мынчалык даңаза болоорун автор өзү да күткөн эмес болчу.
1975-жылы 15-октябрда Венедикт менен Валентина Зимакова биротоло (расмий түрдө) ажырашкан.
1975-жылы 21-декабрда Венедикт Ерофеев менен Галина Павловна Носова (1941—1993) нике курган. Галина ал учурда Борбордук статистика комитетинде кызматкер болчу. Анын экономика илимдеринин кандыдаты илимий даражасы да бар эле.
Москва шаарындагы Фрунзе районундагы никелешүү аркылуу гана Венедикт 1976-жылы борбор шаарда расмий катталып калган.
Ерофеевдин айтымында, ал 1972-жылы «Шостакович» романын жазган имиш, бирок бул романды электр поюзунда келе жатканда эки бөтөлкө «барматуха» (бормотуха) менен чогуу уурдатып жиберген имиш.
1981-жылдын 27-31-декабрында Венедикт сүйгөнү Юлия Рунованын батиринде аны менен убактылуу чогуу жашайт. Батирде жаңы жылдык балаты тигип, чогуу кооздошот.
1982-84-жылдары алкоголизмге каршы бир нече жолу дарыланат.
1984-жылы 31-декабрда жубайы Галина Носова экөөнүн батиринде Венедикт «Вальпургий түнү» пьесасын жаза баштаган. 1985-жылы январда ишин уланткан.
1985-жылдан тартып Венедикттин тамак (моюн) шишиги рак оорусуна айланат.
1985-жылдын апрель-май айларында ал «Вальпургий түнү, же Командордун кадамдары» («Вальпургиева ночь, или Шаги Командора» деген 5 көрүнүштөн турган трагедияны жазып бүтүргөн. Бул чыгарма оболу Париж шаарында 1985-жылы жарык көргөн («Континент» журналы, № 45).
Ошол эле жылы бул драманын серб тилиндеги котормосу Югославияда жарыяланган (Jerofejev, Venedikt. Valpurgijska noc ili Koraci Komandora. Prev. Aleksandr Badnjarevic. Novi Sad: Polja, 1985.).
Венедикттин «Москва-Петушки» аттуу кара сөз түрүндөгү поэмасы мурдагы СССРде 1988-89-жылдары «Трезвость и культура» журналында жарык көргөн. Мында сөгүнгөн сөздөрдүн ордуна көп чекит коюлган. Цензураланбаган варианты «Весть: Литературный альманах» аттуу альманахка 1989-жылы жарыяланган.
Венедикт Ерофеев 1990-жылы 11-майда таңкы саат 7.45те Москва шаарындагы Н.Н.Блохин атындагы Бүткүл союздук онкология борборунда дүйнөдөн кайтат.
Сценарий (скрипт)
(Script- Сценарий). Сценарий же скрипт деп тармак браузерин (терезени кароо) жана Интернет серверин байланыштырган кыска програм аталат. Мисалы, тармактын ордун (сайтын) издеген сайын Yahoo же Rambler издегичтерин колдонгондо, алар менен интерфейс уюштуруу үчүн сценарийге кайрылууга туура келет. Сценарий төмөнкү учурларда жазылат: (1) колдонуучунун компьютеринен Интернет серверине маалымат жиберүүдө; (2) мултимедиа мүмкүнчүлүк-төрүн тармак браузерине кошумчалоодо; (3) эсептөө иштерин Интернет серверден колдонуучунун компьютерине жиберүүдө. Сценарийди каалаган программалоо тилде жазууга болсо дагы, жалпы колдонгон тилдерге С, С++, Java, Java-Script, PERL тилдери кирет.
Ерофеев Венедикт Васильевич
Үй-бүлөлүк турмушу
Венедикт эки ирет үйлөнгөн.
Экинчи жубайы Галина Павловна Носова (1941—1993) күйөөсүнө берилген зайып болгон.
Эс тутум
Ерофеевдин китептери 30дан ашуун тилге которулган.
Ал тууралуу Павел Павликовский «Москва — Петушки» деп аталган даректүү тасма тарткан (1989—1991).
Жазуучу Венедикт Ерофеевдин «Москва-Петушки» чыгарасынын кейипкери чагылдырылган "Москва-Петушки" деп аталган айкел Орусиянын борбору Москва шаарындагы "Күрөш" ("Борьба") аянтындагы гүлбакчада орнотулган.
Владимир шаарындагы пединститутта Ерофеевге арналган эстелик такта орнотулган.
Ырчы Игорь Евгеньевич Куприянов «Москва — Петушки» обондуу ырын аткарган («Маскөө үстүндөгү түтүн (Дым над Москвой)» альбому).
Ал тууралуу иликтөөлөр
«Москва — Петушки» поэмасы тууралуу алгачкы иликтөөлөр бул чыгарма СССРде жарык көрө электе эле пайда болгон.
1981-жылы «Slavica Hierosolymitana» аттуу жыйнакта Борис Гаспаров менен Ирина Папернонун калемине таандык «Ордуңан тур да, жөнө» («Встань и иди») деген макала жарык көргөн.
Чет өлкөдө Светлана Гайсер-Шнитман айым «Венедикт Ерофеев. „Москва — Петушки“, же болбосо The Rest is Silence» деген аталыштагы доктордук диссертациясын коргогон.
Орусияда «Кайра куруулар» доорунда Ерофеевдин чыгармачылыгы ачык иликтене баштаган.
1989-жылы «Новый мир» журналына (№ 5) Андрей Леонидович Зорин «Алыскы аралыкка багыт алган шаар четинин поюзу» («Пригородный поезд дальнего следования») деген чакан макаласы жарык көргөн. Анда «чыгармачыл эркиндик жана адабий жүрүмдүн үзгүлтүсүз улантылышы» тууралуу сөз жүрөт.
«Москва — Петушки» поэмасын заманбап орус адабиятындагы пост-модернизм жана Михаил Михайлович Бахтин жазган маданияттын карнавалдык мүнөзү тууралуу идеяга байланыштырып иликтеп келишет.
Негизги чыгармалары
СССРде кол менен же машинка менен көчүрүлүп («самиздат» ыкмасы менен) да таркатылган.
Шакек салмай
Шакек салмай, шакек катмай, шакек жашырмай – кыргыздын элдик оюну. Көбүнчө улан-кыздар ойношот. Оюнчулар эки алаканын бириктирип, колун тизесине коюп, тегерете отурат. Оюн баштаган киши шакек салгандай түр көрсөтүп, отургандарды кыдырып чыгат (чындыгында шакекти бир оюнчуга гана берет). Оюн андан ары эки түрдө уланат; 1. Шакек салган киши башка бир оюнчудан: «шакек кимде?» деп сурайт. Эгер ал шакекти тапса катып отурган оюнчу, таппаса өзү ырдап берет да, оюнду андан ары улантат; 2. Шакек салган киши өз ордуна отуруп; «алтын шакек, атып чык» дегенде, жашырган киши жанындагыларга карматпай тез ыргып туруп кетсе, ал кезекти алып оюнду улантат, эки жагындагынын бири кармап калса, ал «жазаланат» да, кайра ордуна отурат. Шакек салган оюнчу оюнду улантат.
Жезде
Жезде - эженин күйөөсүнүн анын сиңдилерине, инилерине карата аталышы. Кайын эженин, тай эженин, аяш эженин күйөөсү да жезде делет. Мурун жезде аялы каза болгон учурда балдызына никелешүүгө укуктуу болгон.
Балмуздак
Балмуздак - сергиткич десерт тамак-аш. Ал жагымдуу даамы менен катар жогору калориялуу, жеңил сиңимдүү; балмуздактын көп түрүндө организмге керек белок, май, углевод, минерал туздар жана витаминдер бар. балмуздактын негизги сырьёсу сүт продуктулары, кант, жаңы үзүлгөн же тоңдурулган жер-жемиштер, кыям, шоколад, жаңгак, бадам, цукат, жумуртка, стабилизаторлор (агар), жыт бергич заттар ж. б. Сырьёдон белгилүү өлчөмдө аралашма даярдалат, ал пастерленет, гомогенделет; «Жумшак» балмуздак идишке салынат же атайын кагаздарга оролуп, формага келтирилет да, муздаткыч камерада сакталат.
Медетбек Керимкулов
Медетбек Темиркулович Керимкулов (28. 1. 1949-жылы туулган, азыркы Чүй облусу, Ысык-Ата району, Кең-Булуң айылы) – мамлекеттик ишмер. 1972-ж. Фрунзедеги Политехникалык институтту бүтүргөн. 1972–74-жылдары Кыргыз ССРинин Айыл-чарба курулуш министрлигинде мастер, прораб, 1974–82-жылдары Токмок курулуш-монтаж трестинде улук инженер, башкы инженер, начальник, 1982–84-жылдары Токмок шаардык өнөр-жай бөлүмүнүн башчысы, 1984–85-жылдары эл депутаттарынын Чүй райондук советинин төрагасынын орун басары, 1985–90-жылдары Токмок курулуш-монтаж трестинин башчысы, 1990–91-жылдары Токмок шаараткомунун төрагасынын орун басары, 1991–92-жылдары Токмок шаардык советинин төрагасы, 1992–95-жылдары Токмок, Ош шаардык мамлекеттик администрацияларынын башчысы, 1995–99-жылдары Бишкек шнын мэринин 1-орун басары, 1999–2005-жылдары Бишкек шаарынын мэри, 2005–06-жылдары Кыргыз Республикасынын 1-вице-премьерминистри, 2006–07-жылдары Кыргыз Республикасынын өнөр-жай, соода жана туризм министри, 2011-жылдан Токмок шаарынын мэринин милдетин аткаруучу. 3-даражадагы Манас ордени жана сыйланган.
Тынай (дарыя)
Тынай — Орусиядагы дарыя. Түмөн облусу, Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичи Туртас дарыясынын сол жээгинен 66 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Тобыл дарыясынын куюлушунан Конда дарыясын кошпогондо Ханты-Мансийск (жогорураак) шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобылдан Обьке чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Калдама, ашуусу
Калдама, ашуусу — Фергана тоо тизмегинде, Көгарт сууларынын башында. Бийиктиги 3062 м. Тоо кырларынын ашуулардан салыштырмалуу бийиктиги 300—400 м. Негизинен силур-девондун акиташ теги,мрамор, сланец тектеринен турат. Ашуу июлдан-ноябрдын башына чейин ачык. Ал аркылуу Жалал-Абад облусун Нарын облусу менен байланыштырган автоунаа жолу өтөт.Ашуунун мойногу түзөң шагылдуу жана кумдуу, түндүк чыгыш капталы тигирээк. Чарбачылыкта мааниси чоң.
Амир ХocpовДехлеви
Амир ХocpовДехлеви (1253, азыркы Уттар-Прадеш штаты, Патиалы ш. - 1325, Дели) - индиялык акын, илимпоз; ата-теги түрк. Фарс, урду, хинди тилдеринде жазган. Амир ХocpовДехлевинин. чыгармачылыгы Индиянын перс тилдүү адабиятынын калыптанышына чоң үлүш кошкон. Низами Гянжевинин «Бешилтигин» туурап жазылган беш поэманын автору. Анын касыйдалары, газелдери, төртсап ырлары беш поэтикалык жыйнактарында - дивандарында: «Жаштык жалын» (1272), «Жетилген курак» (1293), «Тандалган калдык» (1316), «Жетилүү чеги» (1325) берилген. «Девальрани Хизр-хан», «Ширин жана Хосров», «Мажнун менен Лайли» (1298), «Искендердин күзгүсү» (1299), «Сегиз бейиш багы» (1301) ж. б. чыгармалары белгилүү. Бир нече поэмалар, ырлар, табышмактар, жаңылмачтар жыйнактары бар. Өзү күбө болгон окуяларга арнап тарыхый поэмаларын жазган. «Хосровдун стилистикасы» аттуу 5 томдук эмгегине адабият теориясы жана индия музыкасы боюнча чыгармалары кирген.
Жеймстаун
Жеймстаун – Улуу Британиянын ээлиги – Ыйык Елена аралынын административдик борбору, порт шаар. Калкы 1,4 миң. Океан кемелерин суу менен камсыз кылуучу база.
Эс алууга арналган жер
Эс алууга арналган жер – КР жер укугу боюнча, денсоолукту чыңдоо жерлерине жатпаган, калктын уюшулган түрдө жалпы эс алуусуна жана туризмге арналып, белгиленген тартипте бөлүнүп берилген жер (жер участоктору, санаторий менен өргүү үйлөрү жайгашкан жерлер, денсоолук чыңдоого арналган жерлерден тышкары). Ошондой эле, Э. а. а. ж-ге шаар четиндеги жашыл аймагындагы жерлер, б. а. санитардык-тазалык жактан коргоо тилкеси катары тургундардын эс алуу жайы болуп саналган шаар чегиндеги токойчо, бакча ж. б. бак-дарактар отургузулган жерлер да кирет. Э. а. а. ж-де анын түп максатына шайкеш келбеген иштерди жасоого тыюу салынат. Э. а. а. ж. өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарынын жерлеринин курамына кирет.
Сыйкырчы
(Wizard- Волшебник). «Сыйкырчы» же визард деп колдонуучуга кээ бир татаал иштерде туура багытты көрсөткөн жардамчы алым-сабак (диалог) системдерди атайт, мисалы архив түзгөндө, Интернет менен иштей баштаганда.
Үч-Кошкон калай кени
Үч-Кошкон калай кени Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районунда, Ак-Шыйрак кыштагынын түндүк-батыш тарабында, Ак-Шыйрак кырка тоосунун түштүк  этегинде. 1954-ж. табылган. Кен аймагын карбон мезгилинде пайда болгон кумдук, алевролит, акиташ теги жана чополуу сланецтер түзөт. Аларды палеозойдун аягындагы интрузия тектери жиреп чыккан. Тоотектер герцин мезгилинин бүктөлүүлрүнө дуушарланып, терең тектоникалык жаракалар менен тилмеленген. Калай рудасы негизинен гранит менен чөкмө тоотектердин кошулган жеринде топтолгон. Айрым тарамдардын калыңдыгы 12 мге чейин жетет. Руданын курамында бор, вольфрам, цинк, коргошун, жез, мышьяк, сурьма, висмут ж. б. 100дөн ашык минерал бар. Кен тулкусу ар кандай өлчөмдөгү майда кварц-турмалиндүү тарамчалар жана скарн линзалары түрүндө жатат. Калай кени герцин металлогениялык доордо гидротерм-метасоматоз жолу менен пайда болгон. Рудадагы калайдын орточо өлчөмү 0,54%. Руданын запасы В+С1 категориясы боюнча 10052 миң т, С2–1434 миң т, бардыгы 11486 миң т. Калай металлынын запасы В+С1–54,2 миң т, С2–6,4 миң т.
Алма бүргөсү
Алма бүргөсү — (лат. Psylla mali) жалбыракчыл бүргөчөлөрдүн бир түрү.
Малый Тукмак-Каран (Туймазин району, Башкыртстан)
Малый Тукмак-Каран — Башкыртстандын Туймазин районундагы айыл, Бишкураев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 2 киши. Почта индекси — 452771, ОКАТО коду — 80251825010.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Пертюг
Пертюг (Грязный Пертюг) — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кипшенга дарыясынын сол жээгинен 51 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Административдик-аймактык түзүлүш
Административдик-аймактык түзүлүш — унитардуу же федеративдүү мамлекеттин субъектеринин аймактарын белгилүү бөлүктөргө: облустарга, райондорго, департаменттерге ж.б. бөлүштүрүү.
Жергиликтүү бийлик органдары ошого жараша түзүлөт жана иштейт. Алар эки баскычтуу (АКШ), үч баскычтуу (Англия, Франция), төрт баскычтуу (ГФР) болушу мүмкүн. Өтө кичинекей мамлекеттерде (Мальта, Бахрейн) административдик-аймактык түзүлүш жок.
Брайан (Огайо)
Брайан (Огайо) (Bryan) — Огайо штатынын Williams округуна караган АКШ шаары.
Жесек
Эл башкарып, жер болжоп
Брайан (Огайо)
Калкы - 8545 киши. Болжолдуу аянты - 11.8 км². FIPS коду — 39-09792.
Жесек
Жезекчи Жойку капыры,
Шакир Молдо уулу Түгөл
Шакир (Чекир деп аталып калган) Молдо- уулу Түгөл. — Болжол менен 1555-1640-жылдар аралыгында жашаган инсан. Түгөл өз заманында  малы тетири айланган, эсеби жок, түндүгүнөн кут куюлган, атагы казакка чейин кеткен байгер адам болгон. Анын ысымы 1598-жылы кыргыз-казакка  хан шайланган саруу уруусунан чыккан) Конок уулу Эр Эшимге жана ал минип калмактарды сүргөн  “Шарпкула” деген атактуу тулапарга тыгыз байланыштуу.
Түгөл бай Жумгалдын  Чоң-Сай деген жерде жашаган экен. Анын сансыз жылкысы азыркы Таш-Дөбө айылынын жогору жагындагы капчыгайдан агып түшкөн агыны катуу чоң сууга агылып келишип, аны бойлой тизилип ичишкенде, ал күркүрөгөн суу кадимкидей солуй түшчү деген кеп эл оозунда ушул кезге чейин айтылып келатат. Мына, жылкынын саны канчалык көп болгонун ушундан билсеңиз эле болот. Шарпкуланын тулпарлыгын мындан билиңиз. Түгөл байдын сансыз жылкысын жылкычылар тандалган 12 айгыр менен шайы кеткенче араң чогултушчу  экен. Ал эми Шарпкуланы минген жылкычы ошончо жылкыны жалгыз өзү,  чай кайнам убакытка жетпей эле чогултуп койчу экен.
Түгөл бай  бала – бакырасы, туугандары менен жайнаган малга толук көзөмөлдөш кыйын болгон үчүнбү, айтор ага канатташ жашаган эл Түгөлдүн эсепсиз малын суроо-сопкуту жок эле четинен кармап  жеп да, пайдалана да беришет. Түгөл бай аларга “койгула” деп да айтпайт. Канткен менен бул көрүнүшкө канчалык бай болсо да Түгөл сыртынан анчалык билгизбесе да, ичинен нааразы болгон окшобойбу. Түгөл бай болжол менен 1620-жылдары Жумгалдан  сансыз малын айдап, алгач Суусамырга, андан соң, Талас, Олуя-Ата шаарына көчүп кетет.
Ал жерден жогоруда айтылгандай Эр Эшим менен таанышып, сурашып олтуруп ага жезде болуп чыгат. Эр Эшимге Санчы сынчы кулун даакысы эмдигиче түшпөй турган бышты Шарпкуланын жайын айтып, “кокус ат мингизип калса, ушул жылкыны сура”-деп эсине бек салат. Түгөл бай аларды кучак жая тосуп алып, дасторконду кенен жайдырып, кысыр эмди тай сойдуруп, болушунча коноктойт. Өткөн –кеткенден сөз козголот.
Ара –чолодо Санчы сынчы Түгөл байдын аялынан сынамакка:
-Байбиче канча мал бар-деп сураганда, ал:
-Байбиче дүйнөгө көзүң тойдубу?
-Дүйнө курусун, көзүң тойбойт экен. Бир күнү байым бир тоодак атып келиптир. Аны мен алабаканга илип, чаткаягында майы сызгырылып жерге тамып жаткандан улам, жез чараны тосуп койсом, үч ирет толду. Ошого гана көзүм тойду.
Анда Санчы сынчы:
-Көзүң ач экен. Тукумуң токолдун балдарынын көзүн карайт. Ошондой эле аз айыл болоор э- деген экен. Түгөл байдын бул байбичесинин аты Кыздарбек болот. Сарамжалы тегиз, өз башы ырыскылуу, оймоктуудан уз болгондугу үчүн, Түгөл байга жарашып тургандыктан Санчы сынчы анын атын Жараш деп өзгөрткөн экен.
Аттанып жатканда, Түгөл бай Эр Эшимге күлүк мингизет. Эр Эшим сынчынын сөзүн кылт эсине түшүрүп:
-Жезде мага ат берсеңиз, тиги кула быштыны бериңиз, андан башканы албайм- дейт.
Түгөл бай дагы өз малынын сырын билген, саяпекерлиги бар адам болгондуктан, кула быштыны бергиси келбейт. Аны байкаган Эшим:
-Башын бербесеңиз, күчүн бериңиз, калмактарга казат кылат элем- деп айтканда, бай макул болот.
Эр Эшим ошол Түгөл байдын Шарпкуласын 3 жыл байлап, анан кыргыз-казактан калыӊ кол куруп, калмактарга чабуул коюп, аларды иле боюнан наары сүрүп салган. Калмактардын дагы бир бөлүгү Волга дарыясынын жээгине сүрүлгөн.
Эр Эшим кийин Шарпкуланы Түгөлдүн уулу  Маңгытка Эр Эшимге берип жатып минтип айткан экен:
-Бул тулпар Түгөл байда турганда кашаңынан Шарпкула болду эле. Мен сөөгүн тундуруп,  үч жылы ээн коё берип,  жилигин туюктап минсем, канат жасап учканга чейин ылдам болду. Ат ээсин тапканда арбактанып, тулпар экенин ашкере кылды. Мен бул тулпар менен Текестен чыгып, Олуя –Атага күнү барып, Өрүктүнүн талаасынан аскеримдин алдынан чыктым, аны менен катар душманымды жеңип, намысымды алдым. Тулпарды күчүн бер деп Түгөл байдан алдым эле, эми  эби келсе,  башын берсин. Азыр менин алып калганым адамкерчиликке жатпай калат-деп айтып, айтканда да бек айтып, тулпарга кошуп Маңгытка кан Турсундун  Кызыл кыз деген (бир маалыматта карындашы деп да айтылат) жездесине арнап кошуп берет. Түгөл кийин Шарпкуланы Эр Эшимге биротоло берген.
Жумгалдагы Түгөл-Сай деген айыл дал ушул Түгөл байдын атынан аталып калган. Түгөлдүн урапактары бүгүнкү күндө Жумгалдын бир нече айылында жашашат.
Кызыл-Чарба (Бакай-Ата району)
Кызыл-Чарба — Кыргызстандын Талас облусунун Бакай-Ата районундагы айыл. Ак-Дөбө айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 517 киши.
Жейтун
Жейтун – биздин заманга чейин 5 миң жыл мурда дыйканчылык жана мал чарбачылык менен кесип кылгандар мекендеген жай. Жейтун Ашхабад шаарынын 25 км түндүк-батыш жагында. 1952-ж. Түштүк Түркмөнстандын археологиялык экспедициясы изилдеген. Жейтундан бир бөлмөлүү дубал тамдардын, таштан жасалган эмгек куралдарынын калдыктары, буудай менен арпанын даны, жапайы жана үй жаныбарларынын сөөктөрү табылган. Жөнөкөй геометриялык чиймелер менен кооздолгон карапа идиштер, жаныбарлардын топурактан жасалган кичинекей скульптуралары да көп кездешкен. Жейтундун Алдыңкы Азиянын бул типтеги байыркы эстеликтери менен көп окшоштугу бар.
Пиктография
Пиктография (лат. pictus- тартылган жана грек. grapho - жазам) (сүрөттүк жазуу) – билдирүүнүн, маалыматтын мазмунун сүрөт же сүрөттөрдүн ырааттуулугу аркылуу туюндурган жазуунун бир тиби. Фонетикалык (тыбыштык) жазууга чейин колдонулган. Пиктографиянын эң байыркы үлгүлөрү палеолит дооруна таандык. Пиктограммалар (пиктографиялык жазууда колдонулган сүрөттөр) фонетикалык жазуунун белгилеринен төмөнкү айырмачылыктарга ээ. Пиктограммалар тилдин конкреттүү бир бирдигин билдирбейт, алар бардык тилдерде бирдей түшүндүрмөгө, мааниге ээ. Пиктограмма сөз катары, ал сөздүн синоними катары, сөз айкашы катары, мазмундук түрдүү вариацияларга ээ болгон сүйлөм же бир нече сүйлөмдөрдүн жыйындысы катары да "окула" берет. Пиктограммалар типологиялык жактан эки түргө бөлүнөт: "иконикалык - мында тартылып жаткан түшүнүк же объект менен маанилик жалпылык болот. Мис., күндүн сүрөтү аркылуу күндү (день) же асмандагы күндү (солнце) билдирет. Экинчиси – "символикалык" - шарттуу алынган сүрөт. Айрым элдер Пиктографиялык жазуунун алда канча өнүккөн системаларын иштеп чыгышкан. Индеецтердин делавар деген уруусу Пиктографиялык жазуунун жардамы менен "Валам-Олум" деген эпосун жазышкан. Пиктографиялык жазуу бүтүнкү күндө өзүнчө жазуунун тиби катары колдонулбайт. Бирок анын элементтери карым-катнаш жасоонун, билдирүүнүн кошумча каражаттары катары колдонулат. Айталы, жол белгилеринде, рекламаларда, эл аралык көргөзмөлөрдө, мелдештерде ж.б. көп тилдүү чөйрөлөрдө, ошондой эле өспүрүмдөр үчүн тартылган картиналарда (комикстерде) ж.б. колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз тилинин лингвистикалык маалымдамасы. Б.:2015.-256 б. ISBN 978-9967-464-70-4
Тунис шаары
Тунис шаары Африкадагы бир шаар, жана Тунистин борбор шаары.
Амитоз
Амитоз (а... жана mitos - жип) – интерфазалык ядронун хромосомаларды үзбөй туруп, байламта жолу менен түз бөлүнүшү. Бул кубулуш митоздон тышкары жүрөт. Амитоз клетканын толук бөлүнүшү менен коштолушу мүмкүн. Айрым учурда цитоплазма бөлүнбөстөн, ядронун бөлүнүшү менен эле бул кубулуш токтойт да, эки же андан көп ядролуу клеткалар пайда болот. Амитоз ар кандай адистешкен, жоголууга мажбур болгон ткандарда кездешет. Айрыкча сүт эмүүчүлөрдүн түйүлдүк кабыкчасынын клеткаларында көп жүрөт. Амитоз жолу менен пайда болгон бала клеткалар кайра митоздук циклге кошула албайт. Анда ядро жөнөкөй бөлүнөт.
Бруцеллизат
Бруцеллизат - майда жандыктын бруцеллёз ылаңын аныктоо үчүн колдонулуучу биологиялык препарат. Бул - өңсүз, түссүз суюктук. Биофабрикада даярдалып, өндүрүшкө чыгараардын алдында тазалыгы, залалсыздыгы, активдүүлүгү аныкталат. 19 айга чейин күчүн жоготпойт. Препарат 0, 2 мл өлчөмдө териге куюлат. Дарттуу малдын препарат куюлган жеринде сезгенүү реакциясы (шишүү, кызаруу) пайда болот.
Реакция 24- 48 сааттан кийин текшерилет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Калегино (Калтасин району, Башкыртстан)
Калегино — Башкыртстандын Калтасин районундагы айыл, Калегин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 347  киши. Почта индекси — 452872, ОКАТО коду — 80233815001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бруснев тобу
Бруснев тобу - Орусиядагы алгачкы социал-демократтар уюмдардын бири. 1889-ж. Петербургда революциячыл студент жаштар менен алдыңкы жумушчулардын биригүүсүнүн натыйжасында түзүлгөн. Бруснев тобу жумушчулар арасында марксизмди пропагандалоо, жумушчу кыймылынын жетекчилерин даярдоо максатын көздөгөн. "Эмгекти эркиндикке чыгаруу" тобунун программасын жетекчиликке алып, падышачылыкты жана буржуазияны жеңип чыгуу үчүн өз алдынча жумушчу партиясын түзүү, эркиндик үчүн күрөштө пролетариат роль ойноорун дыйкандарга түшүндүрүү зарыл деп эсептеген. Топ жумушчу кыймылы менен биригүүгө умтулган.
1890-91-ж. кышында топтун мүчөлөрү стачкага катышкан. Бруснев тобу Россиядагы маркстик топторду бир уюмга бириктирүү үчүн Москвадагы, Нижний Новгороддогу, Киевдеги, Казандагы революциялык кружоктор менен байланыш түзгөн. 1892-ж. 22-апрелде Бруснев тобунун жетекчилери жана айрым мүчөлөрү Москвада камакка алынып, камалбай калгандары Петербургда "Жумушчулар табын эркиндикке чыгаруу үчүн күрөш союзуна" кабыл алынган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Коргошун сульфаттары
Коргошун сульфаттары — 2 жана 4 валенттүү коргошун туздары. К. с. ичинен РbSО4 эң ту-руктуу жана керектүү. Түссүз кристаллдар. Тыгызд. 5,35 ''г/см3. ''Жаратылышта англе-зит минералын пайда кылат. Кээ бир кен-дерде РbSО4 кристаллдары моноклиндүү сингония түрүндө кездешет. 1100°С ажыроо менен эрийт. Сууда эң аз эрийт. Күчтүү концент. к-таларда жак-шы эрийт. Сода эритмесинде РЬ карбонатына өтөт. Көмүр жана суутек 300°С РbSО4 РbS калыбына келтирет. Коргошун ацетат же нитрат эритмесине Н2SО4 менен таасир этип, пайда болгон чөк-мөдөн К. с. алынат. К. с. коргошун ө. ж-нын калдыктары. Лак жана сыр (курулуш) технол-сында колдонулат.
Айыл-чарбага арналган жер
Айыл-чарбага арналган жер – айыл чарбасынын керектөөсү же ошол максатка арналган жерлер. А. а. ж-дин катарына айыл чарба айдоо жерлери, ички чарба жолдору, айылчарба иши үчүн зарыл болгон байланыш, көлмө, курулуш, имарат ж. б. чукул жайгашкан жерлер да кирет.
Сырткы тармак
(Extra-nets- Экстранет). Кээде мекемелер башка мекемелерге ички жеке тармагына кайрылууга уруксат берет. Мисалы, өндүрүш мекемелери жабдуучулар же маклерлер менен кыймылсыз мүлк тууралу маалыматты жеке тармак аркылуу бөлүштүрүүнү каалашы мүмкүн. Булар сырткы тармакка мисал болот жана бирден көп мекемени камтыган жеке тармактар.
Жез тумшук
Жез тумшук (Жез тырмак, Жез кемпир) — Кыргыз элинин кереметтүү жомокторундагы салттуу терс каармандардын бири. Жомоктогу мүнөздөмөлөрдө Жез тумшук кадимки адам түспөлүндө болуп, адамча сүйлөйт, өзү каалагандай кубулат, тумшугу, тырмагы курч (болоттон, жезден). Жез тумшук адам жүрбөгөн алыскы жайлардан жолугат. Адамдар амалкөйлүк менен Жез тумшукту өлтүрүп, тумшугун, тырмактарын керектөө үчүн кесип алат. Жез тумшук, жез тырмак жөнүндөгү түшүнүк энесайлык кыргыздардын урпактары болгон хакастардын, тувалар жана шорлордун элдик оозеки чыгармаларында сакталып келет. "Манас" эпосунда Жез тумшук тууралуу толугу менен маалымат берилбесе да, алыскы жайларда жолуга турган тумушугу жез жапайы адам катары айтылып кетет: "Тумшугу жез киши бар — убара чаркоо дегени" (Сагымбай Орозбаков, 2. 170).
Коргошун
Коргошун (латынча Plumbum), РЬ — элементтердин мезгилдик системасынын IV тобунан орун алган химиялык элемент, атомдук номери 82, атомдук массасы 207,19. Табиятта туруктуу 4 изотобу бар: 204Pb, 206Pb, 207Pb, 208Pb. Акыркы 3 изотобу радиоактивдүү элементтердин ажырашынан пайда болот. Жер кыртышында массасы 1,6—1030/0ти түзөт. Коргошун таза түрүндө да учурайт. Маанилүү минералы — галенит. PbS (коргошун жалтырагы) бардык сульфиддик кендерде кездешет. Коргошун —жумшак, иштетүүгө жана чоюлууга ийкем, боз түстөгү металл; тыгыздыгы 11,34 г/см3 (20°), б. эрүү t 327,4°С; кайноо t 1745°C. Ал оңой кесилет жана жукарат. Кадимки шартта атмосферанын таасирине жана бир топ химиялык реагенттерге (суу, аммиак, сода, күкүрт, туз кислоталарынын суюлтулган эритмелери ж. б.) туруктуу. Суюлтулган кислоталарда эрибейт. Азот, уксус кислоталарында, щелочтун эритмесинде жакшы эрийт. Туз, күкүрт кислоталарында эрибейт. Кадимки шартта абада үстүнкү бети гана окистенет да, андан аркы кычкылдануудан коргоочу жука катмар PbO пайда болот. Ысытканда галогендер, күкүрт, селен, теллур менен түздөн түз аракеттенет. Химиялык бирикмелеринде II валенттүү (IV валенттүүлүк да мүнөздүү). Эки валенттүү Коргошун сууда эрий турган нитраттарды, хлораттарды, ацетаттарды, начар эрий турган хлориддерди, фториддерди жана эрибей турган хроматтарды, фосфаттарды, карбонаттарды, молибдаттарды, сульфиддерди пайда кылат. Коргошунду тазалоодо электролит катары кремний фториди пайдаланылат. Коргошундун (IV) бирикмелери анча туруктуу эмес. Коргошунду алуунун негизги сырьёсу болуп Коргошун жаркырагы PbS эсептелет. Маанилүү бирикмелери — Коргошун оксиддери PbO, PbO2, Pb204 сульфиди PbS, нитраты Pb(NO3)2, хроматы PbCrO, тетратил коргошун Hb(C2H5)4 ж. б. Коргошун көбүнчө сульфид рудаларынан алынат. Коргошун техникалык кабелдерди, аккумулятор пластинкаларын даярдоодо, күкүрт кислотасын өндүрүүчү заводдо аппаратуралардын негизги бөлүктөрүн даярдоодо, куймаларды алууда (басмакана куймаларын ж. б.), гамма жана рентген нурларын жакшы сиңиргендиктен, радиоактивдүү заттар менен иштөөдө алардан сактанууда, тетраэтил Коргошунду өндүрүүдө колдонулат. Коргошундун бардык эрүүчү бирикмелери — уу. Дем алуу жолдору, ичеги, карын аркылуу организмге кирип, булчуңдарга, бөйрөккө, сөөккө чогулат. Уулануу болгондо, ич ооруп, кан басымы жогорулап, аз кандуулук, полиневрит байкалат, шал болуу да мүмкүндүк
Жетелек
Жетелек — мифтик кейипкер. Жомоктук-мифтик жаныбарлардын арасында суу адамы катары айтылат: "Дагы суунун адамы Жетелек деген жини бар" (Сагымбай Орозбаков, 3. 14).
Кементай
Кементай кийинчерээк көбүнчө ак кийизден жасалгандыктан мындай үлгү болоорлук бөтөнчө түрүн эске тутуу зарыл. Кементайдын ичиктики өңдүү кайырма жакасы болот. Бул кара, көк, көрүң баркуттардан тандалат да, жаканын этегине топчулук, бүчүлүк тагылат. Кийимдин жакасына тегерете көркөм көчөткө «бадам оюмун» келтирип, «илме сайма» аркылуу кызыл жип менен кыялданта берип, анын ортолорун эндей калтырып, четинен ак же сары өң менен жээктеп сайса, түшүрүлүп жаткан көчөт кашкаят. Жеңи да сөөм карыштай баркут менен кыюуланган кементайга жогорудагы көркөм көчөттөр дал өзүндөй кайталанат. Кийимдин өңүрүнүн өзүнчө этегине тегерете кара жиптен «ала мончоктоло» «көбөө» (жээк) түшөт. Аралыгы карыш-сөөмдөй ага жүрөк тушунан, этек үстүнөн карадан «секиртме сайма» менен «суу» берилет.
Жаштарга ылайыктуу кементайларга кур курчоого да болот. Ал бир, бир жарым эли (2—3 см) колдо чалынган чааралекей ич курга (ычкырга) окшош келет. Анын төрт, алты жеринде ак жүндөн ийрилип, чыйрак чыйратылып, челденип, барпайган «топ чачыктары» төгүлүп турат.
Үч-Көл калай кени
Үч-Көл калай кени Ысык-Көл облусунун  Ак-Суу районунда, Ак-Шыйрак кыштагынын түндүк тарабында, Үчкөл тоосунун түштүк этегинде жайгашкан. Кен 1964-ж. табылып, 1967-ж. геол. чалгындоо жумуштары жүргүзүлгөн. Аймактын геологиясын карбондун сланец, алевролит, кумдук, акиташ тектери жана аларды жиреп чыккан гранит интрузиялары түзөт. Чөкмө тектер интрузия менен кошулган жеринде роговиктешип, метасоматоз өзгөрүүлөрүнө дуушарланып, тектоникалык жаракалар менен тилмеленген. Мындай тилкенин эни 400–800 м болуп, интрузияны бойлой созулат. Руда тулкулары ушул тилкедеги көптөгөн тектоникалык жаракаларды бойлой жайгашкан тарам, уя, линза түрүндө. Кен минералдык курамы боюнча кварц-турмалин-касситерит-сульфид руданын тибине кирет. Руда пайда кылуучу негизги минерал–касситерит. Сульфид минералдарынын ичинен эң көбү арсенопирит, андан азыраак халькопирит, пирит кездешет. Аз өлчөмдө лёллингит, марказит, пирротин, сфалерит, галенит, висмутин ж. б. бар.
Кементай
Кийимдин үч түрү бар. Сөөлөттүүлөр кие турган кементайдын ичи ичтелет. Этек-жеңи адими кездеме аркылуу кыюуланат. Ага бир бүтүм кылып, окшош бөрктүү кыюусу менен ак калпак тигилет.
Жылкычынын кементайы аттанып-түшүүгө элпек тизе шыйрактарды жабууга, оронуп жатууга этек-жеңи кең, жаан өтпөгөндөй кийизден жасалат.
Койчулардын кементайынын жылкычылардын кементайынан айырмасы бешмант өңдүү болуп, тоо-таштарда, адыр-белестерде жөө жүрүүгө шартташат. Натыйжада, эл оозунда «Жыргал менен жылкы багат. Кокуй менен кой багат» — деген кеп калат.
Мезогиппус
Мезогиппус (лат. Mesohippus†) — жылкылардын байыркы бир теги.
Жарандык укуктан кыянат пайдалануу
Жарандык укуктан кыянат пайдалануу – жарандык укук бузуунун бир түрү; укук менен башка жактын кызыкчылыгын бузуу менен, ал өзүнүн укугун мыйзамга кайчы максатта же мыйзамсыз каражаттар аркылуу жүргүзөт (м.: өзүнүн укугун атаандаштарынын аракетин чектөө же базардагы үстөмдүк абалынан пайдалануу максатында колдонушу).
Коргошун сульфиди
Коргошун сульфиди, РbS — коргошун менен күкүрт бирикмеси. Металл түстүү, кара-боз кристаллдар. Тыгызд. 7,59 г/см3, балкып эрүү 11114°С, кайноо 11281 °С. К. с.типтүү жарым өткөргүч. Сууда, суюлтулган тузда, Н2SО4 жана щелочтордо РbS эрибейт. Суюлтулган НNО3 жакшы эрийт. Абада ысытканда окистенип, сульфат түрүнө өтөт. Суутек менен 600°С Рb калыбына келет. Жаратылышта РbS минерал галенит (коргошун жалтырагы) түрүндө кездешет. Бул коргошун кендеринин негизги минералы. PbS сүрөт ишинде колдонулат.
Посидоний
Посидоний (Х.Т.ч. 135—51 ченде) — эң ири байыркы грек философу, стоик. Сириядагы Апамея шаарында туулуп-өскөн, Афинада Панетийден окуган.
Кыскача өмүр баяны
Посидонийдин эмгектеринин тематикасы өтө ар түрдүү, ал табият илимдеринин проблемаларынан тартып кеңири тармактагы философиялык маселелерге чейин камтыйт.
Философия, физика, логика, этика тууралуу
Панетийдей эле Посидоний да өзүнүн системасында башкы ролду этикага берет. Эң жогорку жыргалчылык, анын пикири боюнча, акыйкатты таанып-билүүгө жетишүү, буга философиянын жолу аркылуу жетишүүгө болот. Ал философияны мактайт, анын көз карашы боюнча, философия адамга адептик-актык турмушту берет. Адамдын жаны бардык акыл-эстүү жана адептүүлүк нерселерди кабылдоого жөндөмдүү деп айтуу менен Посидоний Платондун жандын кумарлыкты башкаруучу бөлүгүн жакшы калыптоонун зарылдыгы жөнүндөгү жобосун кайталайт.
Окуусу
Посидоний өзүнүн окуусунда платонизмдин мүнөздүү белгилери менен пифагорийлик мамиленин мүнөздүү белгилерин айкалыштырат. Ал жандын көчүшү жөнүндөгү концепцияны кабыл алат. Дене өлгөндөн кийин жан, Посидонийдин пикири боюнча, ай үстүндөгү дүйнөгө көчөт да, ал жакта жердеги күнөөлөрүнөн арылат. Жогорку чөйрөдө ал дүйнө жалындап күйүп кеткенче турат да, андан кийин башка бир жаңы денеге көчүп кирет.
Ушуга байланыштуу Посидоний демондор жөнүндөгү окууну өнүктүрүп, аны философиялык жактан негиздейт. Демондор жөнүндөгү окууга таянып Посидоний дүйнөдөгү агылып туруучулукту жана бири-бирине өз ара өтүп туруучулукту негиздөөгө аракеттенет. Адам менен айбандын, органикалык жана органикалык эмес дүйнөнүн, өлүм менен өмүрдүн, дене менен жандын, эркин адам менен кулдун, улутчулдук менен космополитизмдин, туюм-сезим менен ойломдун, теория менен эмпириялыктын жана башкаларортосунда так чек жок.
Тарыхый концепциясы
Посидонийдин тарыхый концепциясы да олуттуу кызыгууну туудурат, бул концепциясында ал Гесиоддун өзүнүн жашоосун токтотуп, куруп жок болуучу баскычына өткөн алтын кылым жөнүндөгү көз карашы менен Демокриттин жана Эпикурдун искусствонун, техниканын, илимдин жардамы аркылуу цивилизациянын азыркы деңгээлине жеткен адамзаттын прогресси жөнүндөгү көз караштарын бириктирет. Алтын кылымда философтор үстөмдүк кылып турган, ал эми адамзаттын прогресс кылымында философиянын ролу адамдарды мыйзамдардын негизинде тарбиялоо болуп саналат. Посидоний өзүнүн көз карашына адамдын тарыхы климат менен жер кыртышына багыныңкы болот деген Гиппократтын окуусун да кошот. Ал, ошондой эле адам тарыхый чөйрө аркылуу калыптанат деген Полибийдин позициясын да кабыл алат.
Посидонийдин концепциясын, башка бир стоик Панетийдикиндей эле, көп учурда өткөн мезгилдердин философиялык окууларында камтылган бардык жакшы нерселерди өзүндө бириктирип турган эклектикалык концепция катарында баалашат. Чынында да алардын көз караштарында платонизмден да жана аристотелизмден да кабыл алынган көп нерселер бар. Алардын окуусун көп учурда «стоикалык платонизм» деп да аташат. Бирок бул жөнөкөй эклектика эмес. Бул римдик стоизмдин Сенека, Эпиктет, Марк Аврелий сыяктуу улуу өкүлдөрүн жараткан философиялык жоболордун бириктирилиши болуп саналат.
Колдонулган адабияттар
[http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/philosophy_blinnikov.pdf Л. В. Блинников.Философтордун кыскача сөздүгү. - Б.: 1997, ISBN 5-900162-16-8]
Керимсел
Керимсел (арабча керим – ысык, сел – агым; ысык агым) – жай мезгилинде болуучу кургак, ысык (20–25оC) жел. Мелүүн алкактын талаа жана жарым чөл зоналарына, айрыкча Каспий бою ойдуңуна жана Казакстанга мүнөздүү. Аба ырайынын антициклондук режиминде пайда болот. Ылдамдыгы 5–20 м/сек, салыштырмалуу нымдуулугу 30%ке чейин. Керимсел көбүнчө бир нече суткага чейин гана болуп, узакка созулбайт. Жогорку температура жана абанын аз нымдуулугу жерг. аба массасынын трансформациясына алып келет. Керимсел жүргөндө буулануу күчөп, топуракта ным жетишпегендиктен, айыл чарбага чоң зыян келтирет. Керимсел Кыргызстандын кургакчыл аймактарына да мүнөздүү.
Перифраза
Перифраза (грек. periphrasis - башкача айтуу, сыпаттоо) - чындыктагы предметтерди жана кубулуштарды тикелей көрсөтпөстөн, башкача сыпаттоо аркылуу билдирүүчү стилистикалык ыкма. Мисалы, ак алтын (пахта), экинчи нан (картошка) ж.б. Перифразада айтылып жаткан контекстке, кырдаалга жараша предметтин, кубулуштун кайсы бир маанилүү белгиси, жагы биринчи планга чыгат. Перифразанын негизги кызматы-тексттин таасирдүүлүгүн күчөтүү, айтымдын маанисин арттыруу. Перифраза, негизинен, көркөм чыгармалардын тилинде, публицистикалык чы-гармаларда жана оозеки кепте колдонулат. Илимий стилде Перифраза экспрессивдүүлүктөн ажырап, термин катары кызмат кылат. Функционалдык планда Перифраза нын эки түрү бар:
Колдонулган адабияттар
Кыргыз тилинин лингвистикалык маалымдамасы. Б.:2015.-256 б. ISBN 978-9967-464-70-4
Акматали Алимбеков
Кыскача өмүр таржымакалы
[null Алимбеков Акматали  педагогика илимдеринин доктору (2010), профессор (2009)  кыргыз этнопедагогикасынын көрүнүктүү изилдөөчүсү.] 1957 –жылы 9- декабрда Ош областынын Өзгөн районунун Кандава айылында төрөлгөн. Жалал-Абад пед. окуу жайын (1977), Ош мамлекеттик университетинин педагогика факультетин бүтүргөн (1980).
1980-1995 – жылдары Ош мамлекеттик университетин педагогика факультетинде  окутуучу, ага окутуучу доцент, кафедра башчысы катары эмгектенген.
1995 -2000 жылдары [null Кыргыз Билим Берүү] Институтунда (азыркы Кыргыз билим берүү  академиясы) ага илимий кызматкер, педагогика бөлүмүнүн башчысы, директордун биринчи орунбасары кызматтарын аркалаган.
2001 –жылдан баштап Кыргыз-Түрк «Манас» университетинде эмгектенип келе жатат. 2012-жылдан баштап аталган университеттин педагогика кафедрасынын башчысы.
Үй-бүлөсү
Үй бүлөлүү, бир кыз, тѳрт уулу  бар. Жубайы – Осмонова Бактыкан Эргешовна. Кызы - Айдана,уулдары - Алмаз, Канат, Кайрат, Дастан. Өзү беш  бир туугандын үчүнчүсү.
Илимий ишмердүүлүгүнүн этаптары жана натыйжалары.
Акматали Алимбековдун  илимге болгон кызыгуусу эрте башталган. Алгачкы «Кызыл мугалим» аттуу кѳлѳмдүү макаласын 1975 -жылы Жалалабад педагогикалык окуу жайында окуган жылдары жазган. Анда Ч. Айтматовдун Дүйшѳнү сыяктуу Арстанбапта эчен тоскоолдуктарга Арланбапта биринчи мектептерди ачкан Ходжи Модияровдун өмүрү жана педагогикалык ишмердүүлүгүнүн контекстинде ошол мезгилге таандык мектептердин тарыхына байланыштуу илимий таанымдык мааниси зор бир катар  окуялар менен фактылар ырааттуу талдоого алынган. Ош пединститутунда окуган жылдары илимий кызыкчылыктарынын ѳнүгүшү кыргыз этнопедагогикасы жаатында таанымал жана таланттуу окумуштуу Т.Ормоновдун  таасиринде калыптанган. Окуу жайды бүтѳѳрдѳ А. Алимбеков аталган окумуштуунун жетекчилиги менен «Кыргыз эл жомокторундагы педагогикалык көз караштар» аттуу темада дипломдук ишин ѳтѳ жогорку даражада коргоп эл оозуна алынган. Анын дипломдук изилдѳѳсү туралуу Ош пединститутунда гана эмес, республикалык басма сөздөрдө да белгиленип өткөн.
Б.а. А. Алимбековдун илимге ынтызарлыгы туралуу  областтык «Ленинский путь» газетасында [null С. Гафарованын «Преданье старины глубокою»] аттуу көлөмдүү макаласы жана ошондой эле Москвадан чыгуучу «Учительская газетасында» Г. Лазутинанын «[null За сказками и легендами в деревнью»] аттуу маалыматы жарык көргөн.
А. Алимбеков кандидаттык (1990) жана доктордук диссертациясын (2010) дүйнѳлүк атак даңкы бар аалым, этнопедагогика илиминин негиздѳѳчүсү академик Г.Н. Волковдун жетекчилиги астындында коргогон. Ал атактуу кеменгер улуу инсандын шакрити болуу бактысын туюу менен анын ишенимин жана кеңештерин чоң жоопкерчилик менен кабыл алып аткарган. Ошондуктан анын  инсандык жана окумуштуулук сапаттарына академик Г.Н. Волков тѳмѳнкүчѳ баа берген: «''А.Алимбеков менин эң таланттуу жана таланттуумун деп көкүрөк  какпаган өтө жөнөкөй окуучум. Ал инсан катары түз жана туура жүргөн, принципиалдуу жана ишеничти актаган адам. Анын илимде тандап алган жолунан тайбагандыгына, биздин жалпы идеябызга берилгендигине Мен аябай ыраазымын».''