cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кап тоолору
Кап тоолору – Африканын Түштүк четинде, Түштүк-Африка Республикасынын (ТАР) аймагында жайгашкан орто бийиктеги тоолор. Порт-Элизабет шаарынан (чыгышы) Олифантс дарыясынын чатына (батышы) чейин 800 кмге созулат. Жарыш жаткан бир нече кырка тоолордон (Свартберг, Лангеберг жана башка) турат; Орточо бийиктиги 1500 м, эң бийик жери 2326 м. Тектоникалык жактан герцин бүктөлүүсүнө кирет. Палеозойдун кумдук, алевролит жана кварцит тоо тектеринен түзүлгөн. Субтропиктик климаттык алкакта жайгашкан; батышында жер ортолук деңиздик климат өкүм сүрөт; тоо аралык ойдуңдарда жана түндүктөгү тоолордун ылымта капталдарында 250 ммден, тоолордун айдарым түштүк-батыш капталдарына 1000 ммге чейин жаан-чачын жаайт. Кышында кыр бөлүгүнө кар түшөт. Батышына күрөң топурактуу дайыма жашыл бадалдар (финбош) жана сейрек токой, чыгышына аралаш токой (виддрингтония), ылымта беттерге жана ички өрөөндөргө бозомуккүрөң топурактуу жарым чөл өсүмдүктөрү мүнөздүү. Флорасынын 70%и эндемиктер. Кап тоолорунун чегинде 100гө жакын табигый аймак коргоого алынган, алар – коруктар, улуттук парктар жана башка Алардын 8и Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине кирген.
Лейлек району
Лейлек району ― Баткен облусундагы район. 1928-ж. уюшулган. Баткен облусунун батыш бөлүгүндө жайгашып, түндүк-батышынан жана түштүгүнөн Тажикстан (мында чек арасынын узундугу 297 км), чыгышынан Баткен району менен чектешет. Республиканын борбору Бишкектен 1135 км, Пролетарск (Тажикстан) темир жол бекетинен 55 км, облустун борбору Баткен шаарынан 135 км алыстыкта. Аянты 4,7 миң км2 (Баткен облусунун аймагынын 27,4%ин түзөт). Калкы 117,0 миң (2010). Райондо 2 шаар (Раззаков, Сүлүктү), 9 айыл өкмөтү, 48 кыштак бар. Борбору – Раззаков.
Климаты континенттик, жайы ысык, кургак; кышы мелүүн суук. Январдын орточо температурасы өрөөндөрдө –4ᵒС, тоолордо –9ᵒС, июлдуку 25– 29ᵒС, тоолордо 15–20ᵒС. Жылдык жаан-чачыны өрөөндөрдө 150–300 мм, тоолордо 400– 600 мм.
Суулары: Ак-Суу (куймалары: Дакат-Суу, Сардала, Сумбула), Кара-Суу, Лейлек (куймалары: Өрөм, Жети-Көпүрө, Кожо-Бакырган). Суулары сугатка кеңири пайдаланылат. Негизинен боз, тоолоруна тоо-токой, тоошалбаа топурактары мүнөздүү.
Өсүмдүктөрдүн бийиктик алкактуулугу: жарым чөлдүү талаа (700–1500 м), талаа (1500–2700 м), арча жана сейрек токой (2500–3000 м), субальп талаасы, альп (3000–3500 м) өсүмдүктөрү өсөт. 3500 м бийиктиктен жогору гляциалдык-нивалдык алкак жатат.
Райондо облустун калкынын 27,3%и жашайт (2009). Орточо жыштыгы 1 км2ге 22,4 киши. Төрөлүүнүн деңгээли 26,2‰, өлүм-житим – 5,2‰, табигый өсүш – 2,3‰ (2009). Калкынын 67,4%и кыргыздар, 26,1%и өзбектер, 6,1%и тажиктер, 0,4%и башка улуттар. Калкынын эмгек жашына чейинкилери 44,7%, эмгек жашындагылары 48,4%, эмгек жашынан өткөндөрү 6,9%.
Райондун экономикасынын негизин айыл чарба түзөт. Айыл чарбанын негизги тармагы – дан эгиндерин өстүрүү жана кой чарбасы. Жалпы жер фондусу 466,1 миң га (2009-ж.), анын ичинде айыл чарбага жарактуу жери 253,0 миң га (жеринин 54,3%и). Айдоо аянты 34,2 миң га (анын 9,7 миң гасы сугат жер), 3,4 миң гасы көп жылдык өсүмдүктөр эгилет, 6,6 миң гасы чабынды, 207,6 миң гасы жайыт (2009). Дан эгиндери 17,0 миң гага анын ичинде буудай (7,9 миң га), май берүүчү өсүмдүктөр (0,5), картөшкө (0,7), жашылча (0,8) жана башка өстүрүлөт. Багбанчылык (3,4 миң га) жана жүзүмчүлүк өнүккөн. 2010-ж. райондо 33,7 миң бодо мал (а. и. саан уй 18,5 миң), 170,0 миң кой-эчки (облустагы кой-эчкинин 38,5%и), 3,2 миң жылкы, 60,8 миң үй куштары асыралган. Облуста өндүрүлгөн дандын 31,0%ин, картөшкөнүн 31,3%ин, жашылчанын 35,0%ин, жүзүмдүн 22,1%ин, эттин 34,4%ин, сүттүн 35,3%ин, жүндүн 38,3%ин берет (2009).
Облуста өндүрүлгөн өнөр жай продукциясынын 13,2%ин чыгарат (2009). Өнөр жайдын негизин тамак-аш өнөр жай түзөт. Ири ишканалары: «Бохус–Юг», АРБЭТ и К кичи ишканалары (шарап чыгарат), «Лейлек курулуш» кыш чыгаруучу заводу, «Ынтымак» АК (кийим тигүү цехи) жана башка. Райондун чегиндеги автомобиль жолунун жалпы узундугу 405 км, анын ичинде 123 кми эл аралык, 65 кми мамл., 217 кми жергиликтүү мааниде. Аймагынан Ош – Раззаков, Раззаков – Ош – Бишкек автомобиль жолдору өтөт. 2009-ж. автомобиль транспорту менен 274,7 миң т. жүк, 73,4 млн км жүргүнчү ташылган.
Райондо жалпы билим берүүчү 56 (анын ичинде 2 музыкалык) мектеп, гимназия, 20 мектепке чейинки мекеме, кесиптик-техникалык орто окуу жайы, № 48 лицей, балдардын ден соолугун чыңдоочу борбор, 27 айылдык китепкана, 19 маданият үйү, 4 музей, ошондой эле клубдар, маданий эс алуу жайы жана парк бар. Райондук бир, аймактык 5 оорукана, 23 ФАП, 27 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу жана башка медициналык мекемелер иштейт (2009).
Тарыхы
Легендарлуу Лейлектин аталышы жөнүндө
Якубов, Осмон
Якубов (Жакыпов) Осмон (1911, Өзгөн району, Миң-Булак кыштагы — 1944, Витебск облусу, Сиротино-Орша району, Орехи кыштагы) — Советтер Союзунун Баатыры (1944). 1941-жылдан Кызыл Армиянын катарында. Сталинград шаарынын жанында гвардиялык 67-аткычтар дивизиясынын гвардиялык 201-аткыч- тар полкунун 1-аткычтар батальонунда согушка катышкан. 1944-жылы 2-июнда Орехи кыштагын бошотууда душмандын дзотун талкалап, батальондун ча- буулга өтүшүнө жол ачып, эрдик көрсөтүп, өзү курман болгон. Өзгөн районундагы совхоз (борбор чарбагы: Ильич кыштагы). 1960-жылы - бир нече чакан колхоздордун базасында түзүлгөн. Эт, сүт өндүрүүгө жана тамеки өстүрүүгө активдүү салым кошкон.
Ключевка
Ключевка — Талас обл-нын Ленинполь р-нундагы Ключёвка айыл советине караштуу кыштак. «Күмүштак» к-зунун аймагында, Талас—Жамбыл авт. жол боюнда жайгашкан.
Орган жана ткандарды көчүрүү
Орган жана ткандарды көчүрүү (орган жана ткандардын трансплантациясы) - бузулган жана оорулуу органды же анын бөлүктөрүн алмаштыруу операциясы. Көчүрүү максатында орган жана тканын берген киши же жаныбар донор, ал эми кабыл алган организм реципиент деп аталат. Бир эле организмден ошол эле организмге көчүрүү (мисалы, теринин өтө көп жери күйгөндө дененин башка жеринен тери алып жамоо - аутотрансплантация; бир кишиден башка кишиге же жаныбардан жаныбарга (бир түр ичинде) көчүрүү - аллотрансплантация; жаныбардан кишиге (мисалы, атеросклерозго учураган артерияны өгүздүн кан тамыры менен алмаштыруу) ксенотрансплантация деп аталат. Орган жана ткандарды көчүрүүнү 1905-ж. франциялык хирург А. Каррель 1-болуп эксперимент катары итке бөйрөк көчүрүп тиккен. Дүйнөдө 1-болуп советтик хирург Ю. Ю. Вороной сулемага ууланып бөйрөгү иштебей калган 20 жаштагы аялга бөйрөк көчүрүп салган. Операция ийгиликсиз аяктаган. 1965-ж. Советтер Союзунда 1-болуп советтик хирург Б. В. Петровский энесинин бөйрөгүн кызына ийгиликтүү жамаган. Бир жылдан кийин ал өлүп калган донордун бөйрөгүн ийгиликтүү көчүргөн.
Ключевка
Райондун борб. Ленинполь кыш-нан 25 км тун.-батыш тарапта, Жамбыл т. ж. станңиясынан (Казак ССРи) 75 км.
1891-ж. негизделген. Калкы 4000ден ашык (1986); негизинен тамеки, коп жылдык өсүмдүктөрдү есту-руу, мал жана балык чарбасында эмгектенишет. Механикалаштырылган кечмо ко¬лонна иштейт. Орто мектеп, кесиптик- тех. окуу жай, балдар бакчасы, оорукана, аптека, клуб, китепкана, спорт комплекси, универмаг, ашкана, турмуш-Тиричилик комбинаты бар. Улуу Ата Мек. согушта курман болгондорго эстелик тургузулган.
Орган жана ткандарды көчүрүү
20-кылымдын башында эле эксперименттик көчүрүүдө кээ бир учурда жамалган бөйрөк көпкө иштеген, ал эми айрымдарда операция мыкты жасалса да ал бир нече күн эле жашаганы байкалган. Мындан улам бөтөн ткандар сыйышпастыгы жөнүндөгү ойлор туулган. Ар бир организм бөтөнчө болот; ал организмдин айрым гистемаларынын (мисалы, кан, ткань суюктугу жана башкалар) белок молекуласынын өзгөчө түзүлүшүнө байланыштуу. Ошондуктан организмге жамалган башка ткань же орган бөтөн зат катары алынат; ал сыйышпастык реакциясы көчүрүлгөн ткань жана органдагы зат - антигендин санына жараша болот. Бир тукумдуу эгиздерде ткань сыйышпастыгы болбойт, анткени алардын антигенинин составы бирдей, ал эми энеата менен баланын антигени айырмаланат, бирок ал чоочун кишиге салыштырганда аз өзгөчөлөнөт. Башка кишиден көчүрүлгөн ткандын сыйышпастык реакциясы аларды өлүмгө учуратат. Акыркы жылдарда керексиз иммунитет реакциясын басууда ар кандай заттарды (иммунодепрессанттар) ийгиликтүү колдонуп, органды, айрыкча бөйрөктү ийгиликтүү көчүрүүгө түрткү берди. Иммунодепрессанттарга гормондор, химиялык дарылар, рентген нуру менен кактоо кирет. Көчүрүлгөн органды реципиенттин кан айлануусуна кошуу убагында анын иштеп кетүүсү чоң мааниге ээ. Организмден бөлүнүп алынган, айрыкча өлүктөн алынган органды башка организмге көчүргөнгө чейин бир канча саат өтөт; бул көчүрүлгөн органдын жашап кетүү мүмкүнчүлүгүнө коркунуч туудурат. Ошондуктан органды консервалоо, башкача айтканда ар кандай жол менен алынган органдын организмден тышкары жашап кетүү мүмкүнчүлүгүн бир нече саатка узартууга туура келет. Врачтар, биохимиктер, инженерлер же физиологдор түзгөн аппараттар жана атайын эритмелердин жардамы менен органдын жашоосун 24 саатка чейин сактаса болот. Бөйрөктү көчүрүү клиникада ийгиликке жеткенден кийин окумуштуулар жүрөктү көчүрүп тигүүнү изилдей баштады.
1967-ж. Кейптаун хирургу Кристиан Бернард 1-болуп жүрөктү ийгиликтүү көчүргөн. Бирок кийинки бир топ операциялардын жыйынтыгы ийгилюссиз аяктаган.
Хановэр Тауншип (Нү-Жерси)
Калкы - 13731 киши. Болжолдуу аянты - 27.7 км². FIPS коду — 34-29550.
Төмөнкү гале (Зилайыр району, Башкыртстан)
Төмөнкү гале — Башкыртстандын Зилайыр районундагы айыл, Жогорку галеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 2 киши. Почта индекси — 453692, ОКАТО коду — 80227810005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Адрес
Адрес (фр. adresse - багыттоо) - 1) адамдын жашаган жана мекеменин, ишкананын, уюмдун турган жери; 2) информатикада ЭЭМдин эс облусун (регистр, уяча, бет ж. б.), анын сырткы түзүлүшүн же информациялык, эсептөө тармактарынын түйүндөрүн аныктоочу сан же символдук белгилөө; ЭЭМде маалыматтын жайгашуу ордун аныктоочу код. Адрестин түрлөрү: чыныгы адрес (уячалардын (блоктун, түзүлүштүн) номуруна туура келген конкреттүү коддор) ; салыштырма адрес (өзгөчө тандалган айрым уячадан, көбүнчө анын буйруктары сакталган эстин уячаларынан баштап эсептелген эс уячаларынын номуру); символдук адрес (программалоодо ыңгайлуулук үчүн колдонулган адрестин шарттуу белгилениши). Адрес машинада уячаларга туура келүүчү кайрылууну камсыз кылган башкаруучу сигналдар системасына дешифратор менен өзгөртүлөт. Дешифраторго келгени аткаргыч адрес, ал эми ЭЭМдин эсинен алынуучу буйруктардын курамындагысы баштапкы же жөн эле адрес деп аталат.
Шапак (айыл)
Шапак — Кыргызстандын Ысык-Көл облусунун Ак-Суу районундагы айыл. Отрадное айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы - 834 киши.
Костюмдар
"Костюмдар" 2012-жылдан баштап бир нече сыйлыктарга көрсөтүлгөн, ал эми Жина Торрес менен Патрик Ж. Адамс өз ролдору Жессика жана Майк Росс үчүн жекече мактоо алышкан. Экинчи даражадагы ролдогу мыкты актриса деп эки жолу көрсөтүлгөндөн тышкары Торрес 2013-жылы телесериалдагы мыкты ойногондугу үчүн NHMC Impact сыйлыгына ээ болгон. Адамс АКШ нын киноактерлорунун Гильдиясынын драмалык телесериалдын мыкты актеру деген премияга көрсөтүлгөн, ал эми сериалдын өзү Элдик тандоо сыйлыгына (People's Choice) эки жолу көрсөтүлгөн.
2016-жылдын августунда сериал жетинчи сезондун 16-эпизодуна чейин узартылган, анын бет ачаары 2017-жылдын 12-июлунда болуп өттү.
Темир доору
Темир доору болжолу б.з.ч. 8-кылымдан башталат. Ал темирден жасалган эмгек жана согуш куралдарынын пайда болушу, кеңири жайылышы менен мүнөздөлөт. Темир доорунун техникалык жагынан эң негизги жетишкендиги кенден темирди нымдуу үйлөө ыкмасы менен алуу болуп саналган. Жаңыдан пайда болгон бышык металлга таш, сөөк, жыгач, ж.б. теңтайлаша алган эмес. Темир буюмдарды коло буюмдардай куюу жолу менен эмес, согуу жолу менен жасалган. Темирди металлдан жасалган дөшүнүн үстүнөн коюп, согуп керектүү формага келтиришкен. Темирди кеңири колдонуунун негизинде калктын чарбалык турмушу жаңы өзгөрүүлөргө дуушар болгон. Соконун темир тиштери, ороктор, керки сымал куралдар жана башкалар түшүмдүүлүктү бир кыйла жогорулатып, азык-түлүк оокаттарын көбүрөөк даярдоого мүмкүнчүлүк түзгөн. Темир куралдарына жана жабдыктарына болгон муктаждык дыйканчылыктан бөлүнүп чыккан кол өнөрчүлүктүн (темир устачылыктын) пайда болушуна түрткү болгон. Темир доорунун башында көпчүлүк уруулар сооданы дааналай (натуралай) жүргүзүшкөн. Алгачкы жөнөкөй соода патриархалдык-уруулук бирикменин коллективдүү жашоосун бузуп, жеке менчиктин пайда болушуна, өнүгүшүнө жана жамаат мүчөлөрүнүн ортосундагы мүлктүк теңсиздиктин тереңдешине алып келген.
Сейилкан Ормон уулу
Ормон хандын казак аялы Уулбаладан төрөлгөн кенже уулу.
Заманындагы чоң комузчулардан болгондугу айтылат.
Бирок, Ормон хан уулунун эл алдына чыгып өнөр көрсөтүшүн жактырбаган.
Ошондуктан Сейилкандын аты чоң комузчулардын арасында аталбай калган.
Эл оозунда калган калган маалыматтар боюнча Сейилкан айтылуу Арстанбек менен комуз чертишип жеңип алган,ошондо Арстанбек Сейилканга "Ырдын кени менде экен, күүнүн кени сенде экен" - деп комуз чертүү жагынан Сейилкандын артыкчылыгын тааныган деп айтылат.
Элдик фольклор жыйноочу Буудайбек Сабыр уулу убагында Сейилкандын күүлөрү кыргыз радиосунун фондуна манап тукумунун өкүлү катары кабыл алынбай четке кагылганда, аларды элдик күү катары жаздырып койгондугун айтып кеткен (Р. Жолдошов). Мисалы, "Таш жалак" күүсү Сейилкандын күүсү болгон.
Сейилкандын уулу Муса да өз убагындагы (20 кылымдын башы)чоң комузчулардан болгон.Бирок ал киши дагы "таптык"саясатка байланыштуу эл арасында таанымалдык алган эмес.Ал кездеги атактуу эки комузчу Муса болгондуктан Муса Баетовду "бала Муса", Сейилкандын Мусасын "чоң Муса" деп аташкан.
Белгилүү кино режиссер Мелис Убукеев Сейилкандын небереси болгон.
Айболчо апатит кени
Айболчо апатит кени – Талас облусунун Манас районунда, Арал кыштагынан 4 км аралыкта, деңиз деңгээлинен 1200–1370 м бийиктикте. Апатиттик минералдашуу соңку протрезой мезгилинде пайда болгон горнблендит массивинде чачыранды түрдө. Апатиттин уя сымал топтолушунун чоңдугу 1–2 смден 2,5 смге чейин. Пайдалуу аянттын узундугу 900 м, туурасы 65 м, запасын эсептөөнүн тереңдиги 100 м. Апатиттин (фторапатиттин) орточо өлчөмү 4,41%. Фосфордун беш кычкылынын өлчөмү бороз сынамыктарда 1,27–3,68%. Эки технологиялык сынамыкты изилдөөнүн негизинде 32,48% өлчөмүндө фосфордун беш кычкылынын сапаттуу концентраты алынган. Апатит рудасы агрохимиялык сырьё катары колдонууга практикалык кызыкчылыкты туудурат. Болжолдуу руда ресурсу 17,5 млн т, фосфордун беш кычкылы–0,35 млн т. Кен ачык казып алууга ыңгайлуу.
Новогиреево
Новогиреево — Москва метросунун Калининско-Солнцевская сызыксындагы станция. 1979-жылы 30-декабрьда ачылган.
Кичи Тотыдэотта-Яха
Кичи Тотыдэотта-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ланда-Парод куймасынын сол жээгинен 5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 113 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Волья (Тавда куймасы)
Волья — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тавда дарыясынын сол жээгинен 385 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Алициклдүү бирикмелер
Алициклдүү бирикмелер - мол-сы көмүртек жана суутек атомдорунан турган туюк чынжырчалуу түзүлүштөгү орг. бирикмелер. Мындай углеводород пайда болушу үчүн мол-да үч жана андан көп көмүртек атомдору болуш керек. Мол-дагы көмүртек, суутек атомдору катышына жана көмүртек атомдору бири-бири менен байланышуу мүнөзүнө жараша алициклдүү углеводороддор циклопарафин, циклоолефин, циклодиолефин жана циклоалкинден бөлүнөт. Алар ациклдүү углеводород атынын алдына «цикло» (гр. «kyklos» - «тегерек») деген мүчө уланып аталат. А. б. деп аталып калышы - циклопарафиндин көпчүлүк касиеттери парафиндикине (чектүү углеводород ) циклоолефиндики олефиндикине жана башка окшош болот. Циклдин туруктуулугу 3 мүчөлүү өкүлүнөн 6 мүчөлүү өкүлүн көздөй жогорулайт. Циклдин туруктуулугу алардын бурчтарынын чыңалуусуна көз каранды. Циклоалкандарга мүнөздүү изомерлер тышкары цис-, транс-, изомериялары да белгилүү. Хим. касиеттери циклдеги көмүртек атомунун санына көзкаранды. Кичине циклдүү өкүлдөрүнө реагенттерди таасир кылуудан цикл үзүлүп, аларга кошуп алуу реакциялары мүнөздүү болот. Мис., үч, төрт жана беш мүчөлүү өкүлдөрү суутекти олефиндер сыяктуу циклдин үзүлүшү менен кошуп алат да, чектүү углеводород пайда кылат:
Ал эми циклобутанды бутанга айландыруу үчүн темп-раны 180о-200оС чейин көтөрүү зарыл:
Циклопентанды гидрлөөдөн анын циклы жогорку темп-рада (300оС) гана үзүлүп, пентан алынат:
Циклогександы жана анын гомологдорун гидрлөөчү катализатор катышуусунда ысытуудан дегидрирлөө реакциясы жүрүп, ароматтык углеводороддор пайда болот:
Гологендер менен реакцияга кирип, циклоалкандар менен галогендер жаратылышына, реакциянын шартына жараша ар кандай продуктуларды пайда кылат. Күчтүү окистендиргич таасиринде цикл үзүлүп, мол-дагы көмүртек саны өзгөрбөй эки негиздүү к-талар пайда болот. А. б. жаратылыштагы ар түрдүү орг. заттар курамында мис., 3 мүчөлүү А. б. жаратылыш инсектицидинде, 4 мүчөлүү өкүлү – аноменден бөлүнүүчү анемонинде, 5 мүчөлүү өкүлү – хаульмугр к-тасында ж. б. кездешет. Циклогексан жана анын туундулары жаратылышта айрыкча көп тараган. А. б. өнөр жайда, мис., жасалма буланы алууда (капрон) аралык зат, ракета отуну катары колдонулат.
Табигый чечим
Табигый чечим (Көрсөтмө) -Феноменологиянын түшүнүгү катары катардагы адамдардын нукура турмушунда болчу дүйнөгө «табигый» мамилени туюндурат. Табигый чечим бардык адамдар үчүн дүйнө дайыма жана түбөлүк болуучу, бардыгын бирдей курчап туруучу жалпылык дегенди туюндурат. Дүйнө - сөзсүз болуп туруучуу кубулуш катары туруктуулугу жагынан эч шек туудурбайт да, тажрыйбанын түздөн түз жана эркин кеңири жайылышы менен тикеден тике кабыл алынып, түшүнүө турган дүйнөгө айланат. Табигый чечим түшүнүгү табият кубулуштарынын, жаныбарлар менен заттарды гана эмес, социалдык – тарыхый мүнөздөгү кубулуштарды да камтыйт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз адабияты: энциклопедиялык окуу куралы. Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, - Б.: 2004
Щельяшор
Щельяшор — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Адзьва дарыясынын оң жээгинен 43 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
БУУ Башкы Ассамблеясы
Буунун башкы ассамблеясы – БУУнун башкы органдарынын бири. Ал мүчө болгон мамлекеттерден туруп, БУУ Уставы боюнча баардыгы бирдей укукка ээ. Ал кеңири укуктарга ээ. БУУ Уставына ылайык, ал баардык маселени же ишти, анын ичинде БУУнун башка баардык органдарына ишмилдеттери менен ыйгарым укуктарына тийешелүү маселелерди, алтургай, 12-статьяда каралгандардан сырткары, ушу сыяктуу баардык маселелер же иштер боюнча БУУ мүчөлөрү жана/же БУУнун Коопсуздук кеңешине кеңеш берүү менен, аны талкуулай алат (10-ст.). Эларалык тынчтыкты жана коопсуздукту колдоо, анын ичинде куралсыздандыруу жана куралданууну жөнгө салуу, ал маселелер боюнча өзүнүн кеңешин берүү ишчараларынын жалпы принциптерин кароо ыйгарым укугуна ээ. Каалаган мамлекет же Коопсуздук Кеңеши алдыга койгон эларалык тынчтыкты жана коргоого тийешелүү баардык маселелерди талкуулап чыгып, ал маселелер боюнча кызыкдар мамлекеттер менен Коопсуздук Кеңешине кеңеш берүүгө да акылуу. Коопсуздук Кеңешинин кепилдик сунушу боюнча БУУнун Башкы катчысы шайланат. БУУга жаңы мүчөлөр кабыл алынат, мүчө мамлекеттердин аргандай укуктары менен артыкчылыктары токтотулат. == Колдонулган адабияттар ==
Адрестүүлүк (ЭЭМде)
Адрестүүлүк (ЭЭМде) - электрондук эсептегич машинанын командасындагы адрестер саны. Адрестүүлүк аткарылып жаткан операциялардын байланыштуулугуна жана мүнөзүнө, машинанын разряддык торунун узундугуна, оперативдүү эске тутуучу түзүлүштүн сыйымдуулугуна жана структурасына жараша аныкталат. Адрес саны боюнча командалар бир, көп адрестүү жана адрессиз болуп бөлүнөт. Машиналардын адрестүүлүгү туруктуу жа өзгөрмө болуп айырмаланат. Туруктуу адрестүүлүктө командалар кодундагы адрестердин саны өзгөрбөйт. Өзгөрмө адрестүүлүктөгү машинада эсептөө учурунда 4 адрестүү команда системасынан 3 адрестүү команда системасына өтүүгө мүмкүн болот.
Темиркорук шаар чалдыбары
Темиркорук шаар чалдыбары – б. з. алгачкы кылымдарына таандык шаардын калдыгы. Ош шаарынан түштүк-батышта, Сасыкбука сайынын сол тарабында. Мархамат маданиятына таандык карапа идиш, куштун алтын бедизи, жанындагы мүрзөлөрдөн темир бычак, коло күзгү, сүрмө таш, кытайлык Хань сулалесинин тыйындары табылган.
Кенесары Касымов
Кенесары Касым уулу (Кенесары Қасымұлы; 1802 — 1847) — казактын Орто Жүзүнөн чыккан султан, Чыңгыз Кандын жана Аблай хандын тукуму, 1841-жылдан баштап Орусия императору Николай I тааныбаган казактардын бардык Үч жүзүнүн ханы. 1837–1847-жылдары казактардын Орусиядан улут-азаттык кыймылынын башында болгон.
Алгач Кенесары Орто жүздө чоң атасы Аблай хан түзгөн хандыкты калыбына келтирүүнү жана өзүнүн чексиз жеке бийлигин орнотууну эңсеген. Ошондой эле ал Казакстанда Орусия империясынын таасиринин таралышына, үстөмдүгүнүн орношуна тоскоол болууну көздөп, чечкиндүү түрдө падыша аскерлеринин жолун торогон.
40-жылдардын орто ченинде абалы начарлап, аскери азайган хан Кене Борбордук Казакстанды калтырып, Сары-Аркадан Улуу Жүз казагынын мекендеген Жети-Сууга конуш которот. Ал Улуу жүз казагы менен алатоолук кыргыздарды багындырууну жана аларга таянып, падыша аскерлерине, Кокон хандыгына каршы күрөштү улантууну көздөгөн. Бирок ою ордунан чыкпай, анын акыркы жылдарда күч алган талоончул согуштары калктын кыйла бөлүгүн, султан, бийлердин бир тобун кыймылдан алыстоого түрткөн.
1846-жылы Кенесары кыргыздарга бүлгүн салганда, Орто жүздүн Аягуз, Каркаралы, Көкбекди аймактарынын айрым султандары хандан четтеп кетишкен.
Климовка
Климовка — Ысык-Көл обл-нын Туп р-нундагы айыл советине караштуу кыштак. СССРдин 50 жылдыгы атн. к-здун аймагында. Туп суусунун он жээгинде жайгашкан. Райондун борбору Түп кыш-нан 7 км чыгыш тарапта, Рыбачье т. ж. станңиясынан 188 км. Калкы 916 (1986); негизинен мал чарбасында эмгектенишет. Сегиз жылдык мектеп, медпункт, маданият үйү бар.
Ардак наамдар
Ардак наамдар (Кыргыз Республикасынын) - КРнын Мамлекеттик сыйлыктарынын бири. Жогорку Кеңеш тарабынан бекитилген. «Кыргыз Республикасынын Ардак наамдары жөнүндө жобо» КРнын Президентинин Жарлыгы менен бекитилген. Ардак наамдарды өлкөнүн конституциясына ылайык, өлкөнүн Президенти ыйгарат (КРнын Конституциясы, 46-статья). КРнын төмөнкүдөй ардак наамдар белгиленген: КРнын - эл жазуучусу; эл акыны; эл сүрөтчүсү; эл артисти; эл мугалими (Жобо боюнча мындай наамдарды тиешелүү тармакта «эмгек сиңирген» ардак наамдар бар адамдарга, ошол наамды алгандан кеминде беш жылдын кийин гана татыктууларга ыйгарылат). КРнын - эмгек сиңирген мугалими; билим берүүгө эмгек сиңирген кызматкер; эмгек сиңирген врачы; саламаттык сактоосуна эмгек сиңирген кызматкер; эмгек сиңирген артисти; маданиятына эмгек сиңирген ишмер; илимине эмгек сиңирген ишмер; өнөржайына эмгек сиңирген кызматкер; айыл чарбасына эмгек сиңирген кызматкер; эмгек сиңирген куруучусу; транспортуна эмгек сиңирген кызматкер; байланышына эмгек сиңирген кызматкер; геология кызматына эмгек сиңирген кызматкер; калкты тейлөө тармагына эмгек сиңирген кызматкер; эмгек сиңирген юристи; эмгек сиңирген экономисти; жаратылышты коргоосуна эмгек сиңирген кызматкер. «Эмгек сиңирген» ардак наамдар жарандардын эмгектеги жетишкендиктери, жогорку кесиптик чеберчилиги, ошондой эле ошол тармакта кеминде 15 жыл үзүрлүү иштегендерге ыйгарылат (мында бир гана «эмгек сиңирген артист» наамы үчүн 10 жыл белгиленген, ал эми «илимге эмгек сиңирген ишмер» наамы үчүн мөөнөт коюлган эмес). Жарандарды юбилейине карата ардак наамдар менен сыйлоого көрсөтүүгө жол берилбейт. Ардак наамдарга көрсөтүү «Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыктарына көрсөтүүнүн жана аларды тапшыруунун тартиби жөнүндө нускамага» ылайык жүргүзүлөт. Анын белгиленген үлгүдөгү мамлекеттик тилде жазылган төш белгилери бар, алар төштүн оң жагына тагылат. Ардак наамдар кайталанып ыйгарылбайт. Ардак наамдар менен КРнын жарандары, ошондой эле чет өлкөлүк жарандар жана жарандыгы жок адамдар да сыйланышы мүмкүн. Ардак наамдарга татыктуу болгон адамдар КРнын мыйзамдарында каралган тартипте жеңилдиктерден жана артыкчылыктардан пайдаланышат.
Накта кардиумдар
Накта кардиумдар — (лат. Cardium) кош капкалуу моллюскалардын бир уруусу.
Смирнов, Борис Васильевич
Өткөрүлгөн материалда “Семетейчинин” нотага түшүрүлгөн комментарийи менен кошо магниттик лентасы да бар. Окумуштуу Даниэл Приор Россия Федерациясынын Академиясынын Орус ад. ин-тунда сакталып турган жеринен таанышып, көчүртүп алган. Санкт-Петербург шаарындагы Орус адабият инст-тунда Кенжекаранын “Семетейи” жазылган түп нускасы азыркы күнгө чейин сакталууда.
Колдонулган адабияттар
Шериев Ж.. Муратов А. Адабият .Терминдердин түшүндүрмө сөздүгү. Кыргыз энциклопедиясынын башкы редакциясы. Бишкек, 1994 - ISBN 5-89750-084-3
Бернулли теңдемеси
Бернулли теңдемеси (интегралы) – гидромеханиканын идеалдык суюктуктун туруктуу агымындагы ылдамдык менен басымды байланыштыруучу негизги теңдемелеринин бири. Б. т. кыймылдагы суюктуктун энергиясынын сакталуу законун туюнтат: pgh + p + pϑ2/2 = C Формуладагы биринчи мүчө – гидравликалык, экинчиси – статикалык, үчүнчүсү – динамикалык кысым; С – берилген суюктуктун чубуруп аккан агымынын туурасынан кесилишин туюнтуучу турактуу чоңдук, ϑ - суюктуктун агымынын ылдамдыгы, ρ - тыгыздыгы, р – басым, h – суюктуктун бийиктиги. Бернулли теңдемеси кээде h+ρ/ɣ + υ2 /2g = C түрүндө жазылат, мында ɣ = ρg суюктуктун салыштырма салмагы. Теңдеменин сол жагындагы эки мүчөнүн суммасы потенциалдык энергияны, үчүнчү мүчөсү суюктуктун кинетикалык энергиясын туюнтат. Эгерде суюктук туурасынан кесилиши бирдей эмес түтүк бойунча акfgytytytytytyttyанда түтүктүн кууш жеринде динамикалык кысым чоң, статикалык кысым аз болот. Түтүктүн кең жеринде тескери кубулуш байкалат. Бернулли теңдемеси газдарга колдонулса, теңдеме төмөнкүчө жазылат:
Новокосино
Новокосино — Москва метросунун Калининско-Солнцевская сызыксындагы станция. 2012-жылы 30-августда ачылган.
Бернулли теңдемеси
, мында П – суюктуктун бирдик массасына тиешелүү талаанын потенциалдык энергиясы. Жалпы учур үчүн теңдеминин сол жагы суюктуктун же газдын ички сүрүлүү күчүнө каршы аткарган жумушун туюнтат. Бернулли теңдемеси түтүк, насос, компрессор ж. б. эсептөө иштеринде кеңири колдонулат.
Узденова, Мариям
Узденова Мариям (1928-жылы туулган, Совет району, Кашка-Тоо кыштагы) — саанчы, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1966). 1969-жылдан КПСС мүчөсү. 1948-жылдан Сузак районундагы В. И.Ленин атындагы колхоздо саанчы. 1965-жылы өзүнө бекитилген 16 уйдун ар биринен 3368 кг дан, 1979-жылы 6000 гсгдан сут саап алып, пландык милдеттенмелерин дээрлик 2 эсеге ашык аткарган. 1971—80-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты. Ленин ордени, Октябрь Революциясы, Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси» ордендери, медалдар менен сыйланган.
Химия терапиясы
Химия терапиясы — оору козгоочу микробдор менен мителердин тиричилик аракетин жана шишиктердин өсүүсүн басаңдатуучу дары-дармектер менен жугуштуу жана мите ооруларын, шишиктерди дарылоо.
Химия терапиясы медицинанын өз алдынча багыты катары 20-кылымдын башында пайда болгон. Немец илимпозу П. Эрлих микробго каршы активдүү таасир этүүчү мышьяк бирикмелерин синтездеп алып, аларды айрым жугуштуу жана мите ооруларын дарылоо үчүн колдонгон.
Сульфаниламид дарылары менен антибиотиктердин пайда болуусу химия терапиясынын өнүгүшүндө чоң мааниге ээ болду. Азыркы мезгилдеги химия терапиясынын милдети — микробго жана шишикке каршы касиети бар жаңы дарыларды табуу жана анын таасир этүү механизмдерин изилдөө.
Химия терапиясында колдонулуучу синтезделген жана табигый дарылар ылгап таасир этүүсү менен өзгөчөлөнөт, башкача айтканда алар микробдордун же клетканын белгилүү гана түрүнө таасирин тийгизет. Алар бактерияларга, кургак учукка, мите козу карынга, вирустарга каршы жана башкалар болуп айырмаланат. Бул каражаттар дарылоо үчүн гана колдонулбастан жугуштуу оорулардын алдын алууда жана бацилла алып жүрүүчүлүккө каршы күрөшүү үчүн да пайдаланылат. Химия терапиялык каражаттар менен дарылоонун натыйжасы бир катар шарттарга байланыштуу болот. Бул дарыларды кабыл алууда белгилүү эрежелерди жана врачтын көрсөтмөсүн аткаруу зарыл.
Дарылар оору козгогучтарды белгилүү концентрацияда гана өлтүрөт, аны аз кабыл алууда (концентрациясын азайтууда) дарылоо натыйжасыз болуп, микроорганизмдер ал дарыга туруктуу болуп калат. Ошондуктан врач көрсөткөн дозаны жана күн бою кабыл алуу режимин бузбоо зарыл. Эгерде дарыдан кусуу, аллергиялык реакция жана башкалар башталса гана дарыны токтотуп, врачка кайрылуу керек.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Кап үңкүрү
Кап үңкүрү – Россиядагы Түштүк Уралдын батыш капталындагы эң ири карст үңкүрү; табият, тарых жана маданият эстелиги. Шульганов (башка аты Гадельгареев) кыштагында, Ак (Белая) суусунун оң жээгинде. Үңкүр акиташ жа доломит тектеринин арасында пайда болуп, 14 м келген тик кудук аркылуу туташкан ири оюктардан жана кенен коридорлордон турат. Алар эки яруска жайгашып, жалпы узундугу 2 кмден ашык. Дубалга таш доорунун аягында тартылган сүрөттөр төмөнкү, үстүнкү ярустарда тең кездешет. Мамонт, жылкы, керик, бизон ж. б-дын 50дөн ашык сүрөттөрү, геометриялык формалар кызыл охра менен тартылып, каралжын сыя көк-күрөң, кара боёктор пайдаланылган. Сүрөттөр түрдүү масштабда берилген. 50 м2 аянтта маданият катмары табылган. Казуу учурунда таш менен сөөктөн жасалган буюмдар (анын ичинде куралжарактар жана жасалгалар), ылайдан жасалган чырак, сүрөттөр тартылган дубалда охрага окшош минералдык боёктордун таарындылары табылып, байыркы убакта дубалдан кулаган акиташта жаныбардын (болжолу мамонттун) сүрөтү тартылган фрагмент сакталган.
Каребара
Каребара (лат. Carebara) - кумурскалардын бир уруусу.
Bitbucket
Bitbucket ("бит чака") - долбоорлордун хостинги жана аларды бирге өнүктүрүү үчүн веб-кызмат. Mercurial жана Git версия көзөмөл системине негизделген. Милдети жана негизги сунушталган функциялары жагынан GitHub менен окшош. Айырмасы - колдонуучу базасы аз, коомдук эмес репозиторийлерди жайгаштыруу артыкчылыктары бар. Булар - беш кишиден көп эмес команда болгон учурда бекер хостинг жана команда көп кишиден турганда аз ижара акысы, ошондой эле долбоордун белгилүү салааларынын денгээлинде жеткилик укугун тейлөө. GitHub'дын негизги артыкчылыктары коомдошкон программалоо жаатында көрүнсө (англ. social coding), Bitbucket чакан жабык иштеп чыгуучулар командасына көбүрөөк багытталган. Bitbucket кызматынын урааны — Bitbucket is the Git solution for professional teams ("Bitbucket — кесипкөй командалар үчүн Git-чечим).
Bitbucket OpenID'ни колдойт.
Мүмкүнчүлүктөрү
Азыркы учурда бардык колдонуучуларга төмөнкү мүмкүнчүлүктөр бекер берилет:
Оорутпоо
Оорутпоо - хирургиялык операцияларда, травмаларда, кээ бир ооруларда, ошондой эле дарылоо жана диагнозду аныктоо үчүн болгон аракеттерде оору сезимин болтурбоо же анын алдын алуу. Анын акыл-эстен ажыратып жалпы Оорутпоочу (наркоз) жана белгилүү жерди (жергиликтүү) Ошондой ыкмалары бар. Оорутпоонун ачылышы хирургиянын тез өнүгүшүнө түрткү берди. Илгертен эле кишилер кокустаганда, хирургиялык операция жасаганда Оорутпоого аракеттенишкен. Ал үчүн операция жасала турган дененин айрым бөлүгүн муздатышкан, оорулууларга алкоголь ичимдиктерин ичиришкен, кээде оору сезимин азайтуу максатында канды эсинен танганга чейин агызышкан.
Ардактуу кароол
Ардактуу кароол - аскердик урмат көрсөтүү үчүн атайын дайындалган аскердик бөлүкчөлөр. КРнын Куралдуу күчтөрүнүн салтанаттуу жыйналыштардын ачылыш алдында, Күжүрмөн Тууну алып чыгууда, мамлекеттик эстеликтерди ачуу салтанатында, чет өлкөлөрдүн мамлекет башчыларын, ардактуу өкүлдөрүн тосууда (узатууда), мамлекеттик жана саясий ишмерлерди, аскер кызматчыларын акыркы сапарга узатууда жана башка шарттарда дайындалышы мүмкүн.
Саипова Санавар
Саипова Санавар (1928, Кара-Суу району, Шарк кыштагында төрөлгөн.—1983, ошол эле жерде) — пахтачы. Социялистик Эмгектин Баатыры (1948). Эмгек жолун Кара-Суу районунлагы «Шарк» айыл чарба артелинде колхозчу болуп иштөөдөн баштаган. 1946-ж. Калинин атындагы колхоздо пахтачылык бригаданын звено башчысы. 1947-ж. 5 га аянттын гектарынан 86 цден түшүм алган.
Сыйлыктары
Социялистик Эмгектин Баатыры, Ленин ордени менен сыйланган.
Буунун башкы ассамблеясынын комитеттери
Буунун башкы ассамблеясынын комитеттери – өзүнүн иш-милдеттерин аткаруу үчүн уюштурулган БУУнун Башкы Ассамблеясынын жардамчы органдары. Ассамблеянын арбир сессиясында 7 башкы комитет түзүлөт, Башкы комитетти (курамында Ассамблеянын төрагасы, төраганын 21 орун басары жана башка комитеттердин 7 төрагасы болгон), ошондой эле Ыйгарым укуктарды текшерүү боюнча комитетти (курамында 9 мүчөсү болгон) шайлайт. Башкы Ассамблеянын сессиялык органдарынан сырткары БУУнун убактылуу жана туруктуу негиздеги атайын комитеттери уюштурулат (Индия океаны боюнча атайын комитет, Космос мейкиндиктерин тынчтык максаттарда пайдалануу боюнча комитет, Тынчтыкты сактоо максатындагы аткарымдар боюнча атайын комитет, Конференциялар боюнча комитет ж. б.).
Доктур Ким
"Доктур Ким" (англ. Doctor Who) - 1963-жылы Би-би-си чыгарган британиялык илимий-фантастикалык телепрограмма болуп саналат. Программада жердик эмес, Галлифрей планетасынан чыккан, "Доктур" деп аталган Убакыттын Төрөсүнүн окуялары сүрөттөлгөн. Доктур ааламды Тардис деп аталган космостук кемеде жүрүп изилдейт. Анын сырткы түзүлүшү сериал алгачкы жолу көрсөтүлүп жатканда адаттагы көнүмүш көрүнүш болгон британиялык полициялык жашиктей көрүнөт. Доктур бир нече жолдоштору менен цивилизацияны сакташ үчүн ар кыл душмандарга каршы күрөшөт, муктаж адамдарга жардам берет.
Шоу – британдык таанымал маданияттын эң чоң бөлүгү болуп, культ катары өз жолдоочуларына ээ болгон. Ал британдык телекөрсөтүүлөрдүн адистеринин көп муундарына таасирин тийгизген, алардын бир тобу сериалды көрүп отурушуп өсүшкөн. Программа 1963-жылдан 1989-жылга чейин жүргөн. 1996-жылы "Доктур Ким?" деген ат менен жашынган учкуч жөнүндө телефильм чыгарып, бул регулярдуу өндүрүштү тирилтүүгө ийгиликсиз аракет болуп өткөн. Программа 2005-жылы улантылып, андан бери Кардиффадагы Би-Би-Си Уэльс үйүндө чыгарылат. Доктур Ким ошондой эле кошумча чыгармаларды жараткан, анын ичинде комикстер, фильмдер, романдар, аудио-драмалар жана "Жыгач шамдал" (2006-2011), "Сара Жейндин окуялары" (2007-20011), К-9 (2009-2010) жана "Мастер класс" (2016-жылдан азыркы күнгө чейин) аттуу тересериалдар бар, жана таанымал маданиятта көптөгөн пародиялар менен шилтемелердин предмети болгон.
Июлда Жоди Уиттакер Он Үчүнчү Доктур катары көрсөтүлдү, ал биринчи болуп ушул ролду ойной турган аял киши.
2022-жылдын 8-майында Нкути Гатва Джоди Уиттакерден он төртүнчү доктордун милдетин аткарып, аны сериалдын башкы ролун аткарган биринчи кара түстөгү актер кылаары жарыяланган.
Адрианополь тынчтык келишими (1829)
Адрианополь тынчтык келишими (1829) - Орусия менен Осмон империясынын ортосундагы согуштун (1828-29-ж.) жыйынтыгында кол коюлган. 1829-ж. 2 (14)-сентябрда Адрианополь (Түркиянын Эдирне шаары) шаары да 25 жылдык мөөнөт менен кол коюлган. Келишим боюнча Дунайдын Чаты аралы менен Кара деңиздин бүт Кавказ жак жээги, Кубань дарыясынын чатынан Ажариянын түндүк чегине чейин, ошондой эле Ахалкалаки жа Ахалцик чептери чет жакасы менен Орусияга өткөн; Грузиянын, Имеретиянын, Мегрелиянын жана Эриван, Нахичевань хандыктарынын Орусияга кошулушу ырасталган, орустардын жана чет өлкөлөрдүн соода кемелери Босфор менен Дарданелл кысыктары аркылуу эркин өтүшүнө Түркия макулдук берген. Дунай княздыктары (Молдавия жана Валахия) автономияга ээ болушкан. Адрианополь тынчтык келишимин түзүү менен орус дипломатиясы ири жеңишке жетишкен. Ал Кара деңиз боюнда сооданын өнүгүшүнө ыңгайлуу шарт түзүп, Закавказьенин негизги аймактарын Орусияга кошуп бүткөн; Молдавия, Греция, Валахия жана Сербия элдери Осмон империясынын эзүүсүнөн бошонгонго объективдүү өбөлгө түзгөн.
Менчик
Менчик – 1) экономикалык түшүнүк катары – жаратылыш предметтерин, табигый жана эмгек менен түзүлгөн нерселерди жеке адамдардын жана жамааттардын ээлеп турушуна байланышкан коомдук-өндүрүштүк мамилени билдирет; 2) юридикалык түшүнүк катары – мүлктүн белгилүү бир жактарга – жеке адамдарга же жамааттарга белгилүү бир шарттарга жана белгилүү бир таризге таандык экенин тастыктайт (субъективдүү маанидеги менчик укугу), КР Конституциясында жана жарандык мыйзамдарында менчиктин мамлекеттик менчик, муниципалдык менчик, жеке менчик реформалары таанылган жана алардын тең укуктуулугу кепилденген. КРнын Конституциясында менчиктин башка түрлөрүнүн болушуна да жол берилет; 3) менчиктин экономикалык мамилелерин жарандык укуктун усулдары менен жөнгө салуучу укуктук ченемдердин жыйындысын билдирген жарандык-укуктук институт (объективдүү маанидеги М. укугу); 4) кандайдыр бир субъектиге менчик укугунда таандык болгон мүлк.
Акарт мрамор кени
Акарт мрамор кени - Ош облусунун Ноокат районунда, Жаңы-Ноокат кыштагынан 30 км түштүктө, деңиз деңгээлинен 2700-2880 м бийиктикте. 1987-92-жылдары геологиялык чалгындоо иштери жүргүзүлгөн. Мрамор ортоңку таш көмүр мезгилинде пайда болгон. Өңү ак, көгүш-ак, ачык-боз, боз, кесек кристаллдуу, массивдүү, декоративдүү. Физикалык-механикалык касиеттери: орточо тыгыздыгы 2,70 г/смъ, көзөнөктүүлүгү 0,78%, суу сиңирүүсү 0,08%, кургак абалда баскандагы бектигинин чеги 73,0 МПа, сууга каныккан абалда 67,1 МПа, жешилүүсү 1,62 г/см2, суукка чыдамдуулугу 25 цикл. Блоктордун орточо чыгышы 50%, 1 м3 блоктон 18 м2каптама такталар чыгат. Мрамордун запасы А категориясы боюнча - 346 миң м3, В -763 миң м3, С1 - 2018 миң м3, А+В+С1- 1327 миң м3.
Карбышев Д.М. атындагы №1 гимназия мектеби
Билим беруучу мугалимдердин максаты баары бир багытка багытталган: мыкты билим беруу, окуучуларды талапка ылайыктуу, билимдуу кадрлар кылып тарбиялоо.
Мектептин туптолушуно жана оркундоп онугушуно чон салымын кошкон мугалимдер: Жучков М.Г., Орлов А.К., Хуснутдинова А.И., Дегтярева Л.А., Кахарова А.К., Турдуева Т.К., Глобова Н.Н., Яушева В.Н жана башкалар. Азыркы учурда мугалимдердин саны 40тан ашат. Талыкпай эмгектенуунун натыйжасында мугалимдерибиз «Жыл мугалими» коркусунда томондогудой  жемиштуу жеништерге  ээ болуп келе жатышат: 2002-жылы - Камчиев У.М. шаарда I  орун, областа  I  орун 2003-жылы – Матосмонова Д.Д. III орун 2006-жылы – Елмаджиди Е.Г. шаарда I орун, областа  III  орун 2007-жылы - Парпиева И.А. II орун 2008-жылы – Абдурхманова Ш.С. II орун
Мектепте 25 окуу кабинети, спорттук зал. Актовый зал 2 устакана, 1 ашкана, китепкана жана акыркы улгудогу компьютер  менен жабдылган  кабинет бар. Компьютерканасы IREX долбоору менен акысыз интернетке туташкан. Азыркы мезгилде биздин мектепте директор болуп Ракаева Евгения Ибрагимовна иштеп жатат. №1 орто мектеп коптогон жетишкендиктерге жетишкен.Мисалы спорттон, билимден. Жана мектепте ар кандай ийримдер бар. Мисалы:теннис, баскетбол, волейбол жана башкалар.
Балдак
Балдак
Минская (метро бекети)
Минская — Москва метросунун Калининско-Солнцевская сызыксындагы станция. 2017-жылы 16-мартда ачылган.
Новопокровка (Ысык-Ата району, Новопокровка айыл аймагы)
Калкы
Калкы - 12 918 киши.
Ооруканадан сырткары жардам
Ооруканадан сырткары жардам - медициналык жардамдын кеңири тараган түрү. Аны поликлиника, амбулатория, диспансер, аялдар консультациясы, фельдшер-акушерлик пункт, медпункт, тез жана шашылыш жардам берүүчү станциялар көрсөтөт. Ооруканадан сырткары жардам берүүчү мекемелер ал жерге келген, жабыр тарткан оорулууларга үйдө, өндүрүштө, транспортто, коомдук жайларда (к. Медициналык тез жардам), диспансердик көзөмөлдөгү дени соо кишилерге (к. Диспансерлөө), ошондой эле врачка, фельдшерге, акушерге кеңеш сурап кайрылгандарга жардам көрсөтөт.
Бул үчүн эмгек жана турмуш шарты, эс алуусу изилденип, ага ылайык чаралар иштелип чыгат. Ооруканадан сырткары жардам көрсөтүүчү мекеменин максаты - оорулууну жана кырсыкка чалдыкканды өз убагында ооруканага жаткыруу (к. Оорукана), ошондой эле эмгекке жарамдуулукту тактоо (к. Врачтык- консультациялык комиссия, Врачтык- эмгек эксперт комиссиясы). Көпчүлүк поликлиникаларда аллергология, гематология жана башкалар кабинеттери уюштурулууда. Шаардык ири поликлиникаларда, ар түрдүү бөлүмдүү ооруканаларда консультация-диагностикалык борбор, эндоскопиялык бөлүмдөр (к. Эндоскопия), радиоизотоптук диагностика кабинеттери жана башкалар уюштурулууда. Айылда Ооруканадан сырткары жардамды жакшыртуу максатында врачтык амбулатория тармак- тары кеңейүүдө. Алыскы малчыларга Ооруканадан сырткары жардамды көчмө медициналык атайын кабинеттер берет. Айыл калкына Ооруканадан сырткары жардамдын бардык түрүн көрсөтүү райондук, областтык поликлиникаларда жүргүзүлөт.
Капчыгай өрөөнү
Капчыгай өрөөнү – Түштүк Теңир-Тоодогу кууш өрөөн. Түштүгүнөн Алайкуу, Академик Адышев кырка тоолору, түндүгүнөн Фергана тоо тизмеги менен чектешет. Кара-Кулжа районунун аймагында. Узундугу 80 км. Таманы деңиз деңгээлинен 1200—2000 м бийикте. Кууш капчыгайлуу, кокту-колоттуу; Фергана тоо тизмеги тарабы жантайыңкы, Алайкуу жагы тик. Негизинен палеозойдун сланец, алевролит, кум-шагыл, конгломерат, акиташ тектеринен түзүлгөн. Жайы ысык (июлдун орточо температурасы 15оС), кышы суук, ызгаардуу (январдыкы – 16оС). Өрөөн аркылуу Tap cyycy агып өтөт. Негизинен талаа (1300–1600 м), токойлуу талаа (1600–1900 м), токойлуу шалбаа (1900–2500 м) ландшафттары мүнөздүү. Дыйканчылыкта пайдаланылат. Өрөөндө жайыт, чабынды жерлер да бар.
Ареалдык лингвистика
Ареалдык лингвистика, аймактык лингвистика - тил илиминин тилдик фактыларды лингвистикалык география методу аркылуу аймактык жана тил аралык мейкиндиктин негизинде изилдөөчү бөлүмү. Тилдин карым-катышын изилдөөдө диалектилик фактыларды бүтүн камтуусу менен айырмаланат. Тилдин аймактык өзгөчөлөнүшүн тактоо менен изоглосстук интерпретацияны аныктоо анын негизги милдети болуп саналат. Натыйжада, диалектилердин ареалдык карым-катышы, тилдик жана ареалдык жайланышы, таралышы, байланышы такталат.
Карепроктор
Карепроктор (лат. Careproctus) — конокбаш сыяктуу балыктардын бир уруусу, булардын төмөнкү түрлөрү белгилүү: түндүк карепрокт (лат. С. reinhardti), ото тереңдеги карепрокт (С. amblystomopsis).
Буунун башкы ассамблеясынын чечимдери
Буунун башкы ассамблеясынын чечимдери – БУУнун актылары; жазуу жүзүндө кабыл алынат, сунуштама гана күчүндө болсо дагы эларалык укуктун принциптерин жана ченемдерин калыптандырууга жана чыңдоого жардам берет. Ушуну менен бирге эле БУУнун Башкы Ассамблеясы БУУнун мүчөсү болгон мамлекеттер үчүн милдеттүү болуп саналган чечимдерди (токтомдорду) да кабыл алат. Аларга БУУнун ички турмушуна (бюджетти жана жолжобо эрежелерин бекитүү, чыгымдарды бөлүштүрүү ж. б.) тийиштүү чечимдер кирет.
Миома
Миома (лат. Tumores) — булчуң ткандарынан пайда болгон коркунучсуз шишик.
Мүнөздөмөсү
Миома жылма булчуңдардан (жатын, карын, ичеги, тери) пайда болсо — лейомиома, ал туура ала булчуңдан (скелет жана жүрөк булчуңдарынан) пайда болсо рабдомиома деп аталат. Карын жана ичегинин лейомиомасы, ошондой эле рабдомиома чанда кезигип, операция жасаганда гана билинет. Демейде миома булчуң тканынан жана туташтырма ткандан турса фибромиома деп аталат.
Фибромиома
Көбүнчө жатын миомасы (фибромиома) көп кезигет. Бул учурда шишик бир нече кгга жетет. Жатын миомасы энелик клетканын функциясына жараша гормондук бузулуудан, көбүнчө 30 жаштан кийин пайда болот.
Натыйжасы
Миомада кан жоготуу анемияга алып келет, табарсыкты, кичине жамбаш чарасындагы кан тамырларды жана нервдерди кысат. Шишик этек кир функциясы токтогуча (50 — 55 жашка чейин) өсөт. Шишик бар экени билингенден кийин врачтын көзөмөлүндө болуп, жылына 3—4 жолу кароодон өтүп туруу керек. Шишик тез өсүп, кан агуу башталганда консервативдүү дарылоо жардам бербесе хирургиялык операция жасалат.
Коркунучсуз шишиктердин түрлөрү
Мындай шишиктер бүт эле ткандардан түрүнөн пайла боло берет. Эң көп коркунучсуз шишиктердин тизмеси алдында көрсөтүлгөн:
Кеңири жайылган коркунучсуз шишиктер:
Жатын миомасы — аялдын жыныс булчуңдарынын капталынан өсөт.Бул шишиктин түрү 30 жаштан ашкан аялдадын 15-17%де жолугат.Жатын канаганда, жатындын көлөмү өзгөргөндө,ичтин алды ооруганда пайда болгон болот. Шишик чоң болсо жанындагы органдарды кысып, функциясын бузат. Шишикти кесип алып салгадан кийин бейтаптардын 30%де рецидив (кайра кайталануу)болушу мүмкүн. Папиллома (papilloma; латын тилинен «papilla»-урчук + -ōma) — эпителиалдуу коркунучсуз шишик. Папиллома дөмпөк же сөөл түрүндөгү ар кандай өлчөмдө болот. Териде жана былжырлуу үстүртөндүктөрдө өсөт. Бетке жана моюнга чыкканда косметикалык дефект болот. Дем алуу жолдорунда чыкса дем алуу бузулат, заара чыгуучу түтүкчөлөрдү жаракат кылса- заара чыгуу оор болот. Аденома — ар кандай организмдердин темирдүү эпителийинен чыгат (калкан без, эркектин урук чыктагыч бези, шилекей бездери). Көбүнчө козу карындай же түйүндөй формада болот. Далай ирет органдын секретин чыгарычуу жөндөмдүүлүгүн сактап калат. Заара чыгарууда кыйынчылыкка алып келет. Гипофиз аденома — аденогипофиздин коркунучсуз шишиги. Шишиктин клеткалары көбүнчө гормондорду көп чыгарат, ошондуктан симптомдордон тышкары эндокриндик оорулар, Кушинг оорусу, гигантизм, акромегалия оорулары өөрчүйт.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Факт
Факт (лат. factum – жасалган, ишке ашкан) – иштелген деген маанини билдирет.
2) Логикада жана илимдин методологиясында Факт эмпирикалык окуунун формасы катары теорияга жана гипотезага каршы коюлат.
Илимде фактордун жыйынтыгы теориялардын жаралышына эмпирикалык негиз болот. Теорияны жана гипотезаны текшерүүдө Факт чоң роль ойнойт.
Хардинг Тауншип (Нү-Жерси)
Хардинг Тауншип (Нү-Жерси) (Harding Township) — Нү-Жерси штатынын Моррис округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3319 киши. Болжолдуу аянты - 53.0 км². FIPS коду — 34-29700.
Сидоровка (Зилайыр району, Башкыртстан)
Сидоровка — Башкыртстандын Зилайыр районундагы айыл, Жогорку галеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 248 киши. Почта индекси — 453692, ОКАТО коду — 80227810006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Хирург
Хирург, наштарчы   (байыркы грек тилинен χερί — кол + ἔργον — жумуш, кыймыл) — ооруларды жана травмаларды хирургиялык операция жолу менен дарылоо жана диагноз коюу боюнча атайын даярдыктан өткөн адис-врач.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Ломоносовский проспект
Ломоносовский проспект — Москва метросунун Калининско-Солнцевская сызыксындагы станция. 2017-жылы 16-мартда ачылган.
Кичи Хадыта-Яха дарыясы
Кичи Хадыта-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Хадыта-Яха дарыясынын оң жээгинен 12 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.