cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фриш Рагнар Антон Киттил
Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Милтон Фридман
Фридмен Милтон (АКШ) - (керектүү, акчанын тарыхы жана теориясы тармагындагы изилдөөсү үчүн 1976-ж. Нобель сыйлыгына татыган). Ал 1912-ж. Нью-Йоркто төрөлгөн. Фридмен экономикалык теориядагы жаңы агымдын - монетаризмдин негиздөөчүсү. Монетаризмдин девизи катары Фридмендин «Акча мааниге ээ» деген сөздөрү кабыл алынып калды. Ал акча теориясы тармагындагы зор илимпоз катары белгилүү. «АКШнын акча тарыхы» аттуу эмгеги экономика илимине көптөгөн жаңы бурулуштарды пайда кылган.
Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Ферндэйл (Мэриленд)
Ферндэйл (Мэриленд) (Ferndale) — Мэриленд штатынын Anne Arundel округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 16056 киши. Болжолдуу аянты - 10.5 км². FIPS коду — 24-28075.
Кромвэлл (Коннектикут)
Калкы - 13594 киши. Болжолдуу аянты - 35.0 км². FIPS коду — 09-18080.
Неаполь королдугу
1) Сици­лия королдугу кулагандан кийин 1282-ж. Түш. Италияда түзүлгон мамлекет (борбору — Неаполь ш.). 1442- жылга чейин Анжу династиясынын королдору сураган. Алардын тушунда феод, түзүлүшү чыңалып, феодалдар кыйла саясий укуктарга ээ болгон. Неаполь королдугу 1442-ж. арагон королу Аль­фонс V каратып, аны Сицилия менен бириктирген да «кош Сицилия коро­лу» (Альфонс I) наамын алган. 1458-ж. ал өлгөндөн кийин Неаполь королдугу Сицилиядан бөлүнүп кеткен. Италия согуштарынын (1494—1559) жүрүшүндө Неаполь королдугу Испания ээлигине айланып (1504), кош Сицилия королдугун түзгөн.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы.
Ихтельхаузен
Ихтельхаузен (Üchtelhausen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Швайнфурт районуна кирет.
Калкы - 3852 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 62,15 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 78 186. Муниципалитеттин башчысы — Биргит Гөбхардт.
Вискау
Калкы - 314 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 6,8 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 82 410.
Окшош бөлүкчөлөр
Окшош бөлүкчөлөр – бирдей физикалык касиеттерге (массасы, спини, электр заряды, квант сандары ж. б. ички мүнөздөмөлөрү) ээ бөлүкчөлөр. Мис., Ааламдын бардык электрондору окшош деп эсептелет. Окшош бөлүкчөлөр окшоштук принцибине баш ийет.
Татлыба (Баймак району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ри (Миссури)
Ри (Миссури) (Rea) — Миссури штатынын Andrew округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 56 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 29-60842.
Хенштедт (Дитмаршен)
Хенштедт (Дитмаршен) (Hennstedt (Dithmarschen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Дитмаршен районуна кирет.
Калкы - 1924 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 21,94 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 51 049. Муниципалитеттин башчысы — Арно Шальхорн.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 10 шаардык районго бөлүнөт.
Эльде
Эльде (Oelde) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Мюнстер административдик округуна карайт. Варендорф районуна кирет.
Калкы - 29276 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 102,63 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 5 70 028. Мэр — Хельмут Предайк.
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Макет
Макет (французча maquette) – 1) китепти көркөм кооздоо техникасында – сүрөтчү-жасалгалоочунун идеясын толук чагылдырган китептин алдын-ала жасалган үлгүсү. Ал басмакана жана типография үчүн модель болуп кызмат кылат. Болочок китептин сырткы бетин, мукабасын, титулдук баракчасын макет толугу менен кайталайт, бирок тексттин ордуна китептин ар бир барагын эске алган иллюстрацияларды басуу жана жайгаштыруу үлгүлөрүн ичине камтыйт. Мындай белгилүүлүк жок учурда макеттердин көпчүлүк бөлүгү таза, актай барактардан турат. Терүүгө берилген макетте сап-сап болуп терүүчү оттисктер жана клише оттисктери чапталат; 2) театр жасалгалоо техникасында 1\20,1\25 масштабында спектаклдин жасалгалык чечимине ылайык – жасалга эмерек, кырдаалды түзгөн, катышуучулардын фигураларын толук чагылдырган модель. Макеттин спектаклди даярдоо процессинде чоң мааниси бар, себеби сахналык мейкиндик композициясын, мизансценалардын пландаштырылышын ачык-айкын көрсөтөт, анда бир топ практикалык, өндүрүштүк маселелерди чечет.
Амбар-Ты-Вис
Амбар-Ты-Вис — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Падымей-Ты-Вис дарыясынын оң жээгинен 50 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Маклер
Маклер – сатуучу менен сатып алуучунун ортосунда соода мамилелерин кесипкөйлүк менен жүргүзгөн далдалчы. Көбүнчө товарды, баалуу кагаздарды сатууда жана тейлөө, камсыздандыруу кызматтарын көрсөтүүдө, ошондой эле шериктер ортосунда соода келишимдерин түзүүдө өзгөчө роль ойнойт. Биржа маклери бир кызматчыларынын курамына кирип, соода секцияларында соода иш-чараларын жүргүзүп, сатуучу менен сатып алуучу жактын брокерлеринин оозеки келишимдерин каттайт. Мындан маклер ар бир тараптан келишимдин наркына карата пайда көрөт.
АКШ
АКШда биржа маклерлерин лицензиялоо менен U.S. Securities and Exchange Commission жана Financial Industry Regulatory Authority алектенет. Ошондой эле далдалчы фирмалар, штаттан башка штатта өзгөрүлүүчү жергиликтүү юрисдикциянын эрежелерине баш ийет. АКШнын бардык штаттары үчүн жалпы кеңири таралган нерсе болуп CFD насыясы менен соодасын камсыз кылган брокердик фирмага лицензия берүүдөн баш тартуу саналат. Мындай биримдик CFD сатууда чекене инвесторлордун 76% эсептери акчаларын жоготкондугу менен түшүндүрүлөт.
Бириккен Падышачылыгы
Великобританияда биржа далдалчылары Financial Conduct Authority тааныган статусту алыш үчүн окуудан өтүүгө тийиш. Далдалчынын лицензиясын Financial Services Registerден текшерсе болот.
Франция
1996-жылы финансылык ишкердикти модернизациялоо жөнүндө мыйзамын кабыл алгандан кийин, биржа далдалчыларынын ордуна инвестициялык компаниялар келди.
Толкун
Толкундар - чөйрөдө (же вакуумда) таралуучу жана өзү менен энергия алып жүрүүчү дүүлүгүү; термелүүнүн чөйрөдө таралышы. Энергияны заттын бөлүкчөлөрүнүн которулуусуз алып өтүшү Толкундардын мүнөздүү касиети болуп эсептелет. Толкундар серпилгич, суюктук бетиндеги жана электр-магниттик болуп айырмаланат. Толкундар жалгыз (импульс) толкун (1а сүрөт), цуга толкун (16 сүрөт), гармониялык толкун (1в сүрөт) өңдүү формаларда болушу мүмкүн. Эгерде серпилгичтүү чөйрөнүн (катуу, суюк, газ) кандайдыр бир бөлүкчөсүн термелүүгө келтирсе, анда ал бөлүкчө башка бөлүкчөлөр менен өз ара серпилгичтүү байланышта болот. Ал дүүлүгүү улам кийинки бөлүкчөгө кандайдыр бир ылдамдык менен берилип, таралма толкун деп аталат. Чөйрөнүн ар бир бөлүкчөсү өзүнүн тен салмактуу абалында термелет, бирок толкун таралган багытта которулуп кетпейт. Бөлүкчөлөрдүн термелүү багыты менен Толкундардын таралуу багытыкарата туурасынан нын өз ара жана узатасынан кеткен Толкундар болуп бөлүнөт. Белгилүү t убакыт ичинде бардык чекиттери бирдей термелүү фазасына ээ болуп, термелүү булагын курчаган бет толкун фронту, ал эми бирдей фазада термелген чекиттердин геом. орду толкун бети деп аталат. Алардын саны чексиз көп жана кыймылсыз абалда болот. Толкун бетинин формасына жараша Толкундар жалпак, сфералык, цилиндрдик ж. б. болуп бөлүнөт. Мех. толкундун теңдемеси (туурасынан жана узатасынан кеткен Толкундар үчүн) төмөнкүчө аныкталат: Ç(r, t) =Acos(rat - kr +(p0), мында, Ңг, t) - термелген чекиттин жылышуусу, A - амплитуда, cp=(rat - hr +ср0)толкун фазасы, k - толкун вектору, гt убакыттагы чекиттин абалынын радиус-вектору, ф - баштапкы фаза. Толкундардын таралышына чагылуу, сынуу, дисперсия, интерференция, дифракция, толкундун жутулуу жана чачыроо кубулуштары мүнөздүү.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Токуда Кюити
Токуда Кюити (12. 9. 1894, Окинава префектурасы, Наго кыш.- 14. 10. 1953, Пекин) - япон жумушчу кыймылынын ишмери. Басма жумушчусунун үй-бүлөсунөн.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Ширлинг (Жогорку Пфальц)
Ширлинг (Жогорку Пфальц) (Schierling (Oberpfalz)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Регенсбург районуна кирет.
Калкы - 7225 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 77,62 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 75 196. Муниципалитеттин башчысы — Христиан Киндль.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 16 шаардык районго бөлүнөт.
Пуна метросу
Пуна метросу (Маратхи: पुणे मेट्रो) – Пуна шаарынын метросу. Метросу 6-март 2022-жылы ачылат.
Кандиохи (Миннесота)
Кандиохи (Миннесота) (Kandiyohi) — Миннесота штатынын Kandiyohi округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 491 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 27-32372.
Маклорен катары
Маклорен катары – Тейлор катарынын х0=0 болгондогу айрым учуру. у=f(x) функциясы үчүн ал катар төмөнкү түргө келет:, мында f(0), f’(0), f’’(0), ..., fn(0), f(x), берилген функциянын жана анын х=0 түрүндөгү удаалаш туундуларынын маанилери. Бул катарды мурда Англис математиги Б. Тейлор ачкан (1715), ал эми Маклорен 1742-жылы кайра тактаган, бирок Маклорен катары деп туура эмес аталып калган.
Оң кол эрежеси
Оң кол эрежеси – магнит талаасында жайгашкан өткөргүчтөгү индукциялык токтун багытын аныктоочу эреже. Ал эрежеге ылайык, эгер оң колдун түз ачылган алаканын магнит талаасынын күч сызыктары перпендикуляр кесип өткөндөй жайгаштырып, керилип ачылган башбармак өткөргүчтүн кыймыл багытына дал келтирилсе, анда өткөргүчтөгү индукциялык токтун багыты калган 4 манжанын багыты менен дал келет. Оң кол эрежеси – Ленцтин эрежесинин жөнөкөйлөтүлүп чечмелениши.
Броме
Броме (Brome) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Гифхорн районуна кирет.
Калкы - 3294 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 36,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 51 005. Муниципалитеттин башчысы — Ингрид Клоп.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Форварддык операциялар
Форварддык операциялар (контракттар) - жекече тартипте түзүлүүчү стандартташтырылбаган контракт, бул контракт боюнча пайдалар жана зыяндар аны аткаруу учурунда аныкталат. Форварддык валюталык курс жөнүндө жана форварддык проценттик ставка жөнүндө контракттар кеңири тараган. Финансылык контрактардын бул тиби операциялар свопу менен тыгыз байланышкан жана валюталык ж. б. финансылык бүтүмдөрдү хеджирлөө инструменттеринин бири болуп эсептелет.
Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Сузэрланд (Айова)
Сузэрланд (Айова) (Sutherland) — Айова штатынын О’Брайен округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.3 км². FIPS коду — 19-76485.
Калкы
2010-жылы калкы 707 киши болгон.
Байльштайн (Мозель)
Байльштайн (Мозель) (Beilstein (Mosel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Кохем-Целль районуна кирет.
Калкы - 136 киши(2013-ж.). . Аянты - 1,68 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 35 007. Муниципалитеттин башчысы — Зигфрид Арнольди.
Владимир Маковский
Маковский, Владимир Егорович (1846, Москва – 1920, Петроград) – орус живописчиси, академик (1873), Петербург сүрөт академиясынын (СА) анык мүчөсү (1893). Москва живопись, ийчилик жана зодчийлик окуу жайында (1861–66) окуган. 1894–1918-ж. Петербург САда мугалим. 1895-жылдан ректор. 1872-жылдан Көчмө сүрөт көргөзмө өнөктүгүнүн мүчөсү. Алгачкы чыгармалары тиричилик темаларына арналса, 1870-жылдардын ортосунан шаар турмушуна байланыштуу темаларга көп көңүл бурган. Орус коомунун турмушун чагылдырган чыгармаларында карапайым (жакыр) элдин оор турмушу (алардын кубанычы, иши) сүрөттөлөт (“Кембагалдарга жолугушу”, 1874; “Күтүү”, 1875 жана башкалар). 1880–90-ж. М-дин чыгармачылыгынын гүлдөгөн мезгили. “Банктын ойрондолушу” (1881), “Жолугушуу” (1883), “Волгада” (1896) деген сүрөтүндө М-дин демократчыл көз карашы ачык көрүнөт. Революциялык мазмундагы сүрөттөрдү да жараткан (“Революционерди суракка алуу”, 1904; “1905-ж. 9-январда Васильев аралында”, 1905).
Ток түзөткүч
Ток түзөткүч - өзгөрмө токту туруктуу токко айландыруучу түзүлүш. Ток түзөткүчтүн негизги элементи - электр вентили. Вентилдердин түрүнө жараша Ток түзөткүч кенотрондуу, газотрондуу, тиратрондуу, сымаптуу, жарым өткөргүчтүү жана электр контакттуу болуп бөлүнөт; мындан тышкары Ток түзөткүч бир жана үч фазалуу, бир жана эки жарым мезгилдүү болуп да айырмаланат.
Түзөткүчтөн альшган туруктуу токтун пульсациясын азайтуу учүн Ток түзөткүчтүн чыгышына электр чыпкасы туташтырылат. Бир фазалуу Ток түзөткүч негизинен автоматика жана телемеханика түзүлүштөрүн, радиоаппаратураны ж. б-ны ток менен камсыз кылат, ал эми үч фазалуулар кубаттуу өнөр жай установкалары үчүн пайдаланылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Токсокароз
Токсокароз - Тохосага уруусундагы ири нематоддор (10-18 см) пайда кылуучу ит, түлкү ж. б-нын гельминтозу.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Эсептөөчү
"'Калькулятор"' ( "счетчик") — электрондук эсептөө жагынан түзүлүшү аткаруу үчүн операциялардын үстүнөн сандар же алгебраическими формула. Эсептөөчү (лат. "эсептегич") — сандар же алгебралык формулалар боюнча операцияларды жүргүзүү үчүн электрондук эсептөөчү түзүлүш.
Эсептөөчү абакус, логарифмдик башкаруучулар, механикалык же электромеханикалык арифмометрлер, ошондой эле математикалык таблицалар (баарынан мурда логарифмдик таблицалар) сыяктуу механикалык эсептөө шаймандарын алмаштырды.
Мүмкүнчүлүктөрүнө жана максаттуу колдонулушуна жараша эсептөөчү жөнөкөй, бухгалтердик, инженердик (илимий), финансылык болуп бөлүнөт. Айрым класстар, адатта, алдын-ала коюлган программа боюнча татаал эсептөөлөрдү жүргүзүү мүмкүнчүлүгүн берген программалануучу калькуляторлорду, ошондой эле графикалык — графиктерди түзүүнү жана көрсөтүүнү колдойт. Адистештирилген эсептегичтер жетишерлик тар чөйрөдө (каржы, курулуш ж. б.) эсептөөлөрдү жүргүзүү үчүн иштелип чыккан
Аткаруу боюнча калькуляторлор рабочий же компакт (чөнтөк) болушу мүмкүн. Жеке моделдерде жеке компьютерди, басып чыгаруучу шайманды, тышкы эс тутум модулун же башка тышкы шаймандарды туташтыруу үчүн интерфейстер бар. Заманбап персоналдык компьютерлерде, уюлдук телефондордо, КОЛДОРДО жана жада калса кол сааттарында калькулятор катары иштеген программалар болушу мүмкүн.
"Эсептөөчү" термини веб-сайттарга (мисалы, "калория калькулятору", "кийимдин өлчөмү калькулятору" ж.б.) же тиричилик техникасына (мисалы, жөнөкөй медициналык калькулятор спорттук машыктыруучуга салынышы мүмкүн) киргизилген адистештирилген программалар деп да аталат.
Этимология
Латын сөзү ООО "эсептегич, эсептегич" этишинен келип чыккан, ал өз кезегинде "саноо, эсептөө" этишинен келип чыкканменин "шагыл" (таштар эсептөө үчүн колдонулган); ООО "акиташтын"кичирейтүүчүсү болуп саналат.
Советтер Союзунда кичинекей электрондук эсептөөчү түзүлүштү белгилөө үчүн 1974-жылы "Электроника б3-04" микрокалькулятору үчүн колдонулган "микрокалькулятор"термини колдонулган. Үстөл үстүндөгү жана микрокалькуляторлор расмий түрдө "ЭКВМ" (аббр. электрондук клавиатура эсептөө машиналары) [1]. Учурда " калькулятор "термини рабочий жана чөнтөк калькуляторлору үчүн да колдонулат, бирок ошол эле түзүлүштөргө карата" микрокалькулятор " термини да колдонулушу мүмкүн, ошондуктан бул терминдер синоним катары каралышы мүмкүн.
Калькулятор түрлөрү
Эң жөнөкөй калькуляторлор арифметикалык эсептөөлөрдү гана жүргүзүү үчүн иштелип чыккан. Өлчөмү жана салмагы кичинекей, адатта бирден ашык эс тутуму жок жана функциялардын минималдуу саны (адатта, арифметикалык амалдар гана жана Квадраттык тамыр алуу, тескери функция, белгини өзгөртүү же пайыздарды эсептөө сыяктуу бир же эки функция). Калкыма чекит сандарынын өкүлчүлүгүн колдобойт. Эреже катары, 8-биттик жети сегменттик индикаторго ээ, берилген сандардын диапазону: 10-7 дан баштап ООО (108-1); Инженердик (англ. "илимий калькулятор" орус калькасы кээде колдонулат): ар кандай татаалдыктагы илимий жана инженердик эсептөөлөр үчүн арналган. Илимий кызматкерлерге, инженерлерге, техникалык студенттерге жана жогорку класстын окуучуларына багытталган. Сандарды табигый жана калкып жүрүүчү чекит форматтарында көрсөтүү менен иштөө (экинчи учурда, тартип, адатта, эки, азыраак — үч, мантисса, жок дегенде сегиз орунга ээ, ошондуктан колдоого алынган нөл эмес маанилердин максималдуу диапазону 1ден 10-999 9999 га чейин модуль боюнча 10999), көптөгөн заманбап конструкциялар жөнөкөй фракциялар менен түздөн — түз иштөөгө мүмкүндүк берет, анын ичинде алар менен иштөө, кадимки фракцияларды туура эмес жана артка, кадимки фракцияларды ондукка жана артка айландыруу. Алгебралык логиканы ишке ашырыңыз, операциялардын артыкчылыктары жана кашаалар менен; азыраак тескери поляк жазуусу колдонулат. Элементардык функцияларды эсептөөнү колдойт. Кадимки минимум: квадрат жана Квадрат тамыр, тескери функция, ондук жана натуралдык логарифмдер жана антилогарифмдер, алдыга жана артка тригонометриялык функциялар; өнүккөн моделдер элементардык функциялардын кеңири топтомун ишке ашырат, ошондой эле статистикалык эсептөөлөрдү, чараларды бир системадан экинчисине которууну, "даража, мүнөт, секунд" системасынан бурчтардын даражанын ондук бөлүктөрүнө жана кайра айланышын, логикалык функцияларды, ар кандай сан системаларындагы иштерди, градус, радиан жана град бурчтары менен тригонометриялык эсептөөлөрдү колдоого алат. Колдоого алынган функциялардын жалпы саны бир нече жүзгө чейин болушу мүмкүн. Эстутумдун кошумча регистрлеринин саны жок дегенде бир, бирок онго же андан көпкө жетиши мүмкүн. Көптөгөн колдоого алынган функциялардан улам, инженердик калькулятор клавиатурасында кош/үч максаттуу баскычтар бар; кээ бир моделдерде бир баскычка төрт функция жүктөлүшү мүмкүн. Эң өнүккөн моделдер сандык гана эмес, символикалык эсептөөлөрдү да колдойт. Негизги макала: Илимий калькулятор
Бухгалтердик калькулятор-20 Бухгалтердик калькуляторлор акча каражаттары менен кесиптик арифметикалык эсептөөлөргө, башкача айтканда, бухгалтерлер жана кассирлер тарабынан колдонууга багытталган. Көбүнчө рабочий версияда чыгарылат, чоң баскычтары бар корпусу жана чоң дисплейи бар. Клавиатура кошумча түрдө акча суммаларын кыйла ыңгайлуу киргизүү үчүн баскычтарды камтышы мүмкүн ("00" жана "000" баскычтары), инженердик эсептегичтерге караганда көбүрөөк колдоого алынат, белгилердин саны (индикатор 12-15 цифрага чейин батат), бөлчөк бөлүгүнүн разряддарынын белгиленген саны менен иштөө режими жана автоматтык тегеректөө). Адатта, эс тутумдун бирден эки регистрине ээ эмес, бирок регистрге жазуу жана пайыздарды эсептөө менен арифметикалык операцияларды колдойт. Адатта, клавиатурада кош/үч максаттуу баскычтар жок. Кээ бир моделдер арифметикалык логиканы ишке ашырат: кошуу жана кемитүү амалдары Сан киргизилгенден кийин басылат, бирок көбөйтүү жана бөлүү функциялары кадимки формада жасалат. Кошумча, атайын "бухгалтердик эсеп" функциялары көп учурда колдоого алынат.
Нева иш таштоосу
Нева иш таштоосу (1870) -Петербургдагы Нева пахтадан жип ийрүү фабрикакасынын (2 миңдей; азыр Ленинграддагы С. М. Киров атн. жип ийрүү комбинаты) жумушчуларынын кыр көрсөтүүсү. Россиядагы алгачкы экон. ири иш таштоолордун бири.
Абдрахман (Баймак району, Башкыртстан)
Абдрахман — Башкыртстандын Баймак районундагы айыл, Татлыбаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 245 киши. Почта индекси — 453656, ОКАТО коду — 80206849002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Нева иш таштоосу
Бирок бийлик органдары админ, тартипке баш ийбегендерди Петербургдан куугунтуктаган. Ички иштер министри 1870-ж. 6-июлда купуя чечим кабыл алып, иш таштоо жөнүндөгү иштерди сотто кароого жеткирбей, «чатак чыгаргандарды» алыскы губернияларга айдоого көрсөтмө берген.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы.
Фогель Роберт
Фогель Роберт 1926-ж. Нью-Йоркто төрөлгөн. Ал 1960-ж. жарыяланган илимий эмгегинде (өзү илимий чөйрөгө киргизген багыттын наамын тактап) «жаңы экономикалык тарыхтын» негиздерин аныктаган. Фогелдин айтуусунда, бул илимий жаңы багыт эскини кайталай бербестен, ал тарыхый окуялардын сан өлчөмүндө баалоого өткөн. Бул багыт «клиометрика» (байыркы гректин тарыхынын толкундарын (музаларын) мүнөздөгөн «Клио» деген сөздөн) деп аталып, экономикалык тарых илиминде өзүнүн татыктуу ордун ээледи. Фогель бул методдорду пайдаланып, Американын тарыхындагы темир жолдун жана «Кулчулдук Түштүктүн» (АКШ) өнүгүшүндөгү кулдардын ролун жаңы деңгээлде, башкача көз караш менен баалоого мажбур кылган. 1993-ж. Нобель сыйлыгына татыган.
Колдонулган адабияттар
Мусакожоев Ш.М. ж.б. Экономика: Жогорку окуу жайлары үчүн окуу китеби. Оңд. толукт. 2-бас./ Ш.М. Мусакожоев, Б.Ч. Ишенов, Б.Ш. Мусакожоева. - Б.: «Турар». 2011. - 528 б. ISBN 978-9967-15-095-9
Арвисъю
Арвисъю — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нерута дарыясынын оң жээгинен 64 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 35 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Глоттохронология
Глоттохронология - (грекче glоtta – тил, chrоnos – убакыт жана ...логия) – салыштырма-тарыхый тил илиминин тилдик өзгөрүүлөрдүн ылдамдыгын жана анын негизинде тектеш тилдердин бөлүнүшү менен жакындык даражасын аныктап-изилдөөчү тармагы. Жакындыкты аныктоо үчүн тектеш тилдердин түрдүү деңгээлдерин изилдеп салыштырууга да болот, бирок так сандык маалыматтар сөздүктү статистикалык изилдөө (лексика-статистика) аркылуу гана алынат. Лексика-статистикалык глоттохронология пикирлешүүдө жыш колдонулган негизги сөздөрдүн өзгөрүү ылдамдыгынын бирдейлиги жөнүндөгү божомолдун негизинде тектеш тилдердин бөлүнүү мезгилин аныктайт. Табигый тилдердин сөздүктөрүндөгү мындай негизги сөздөрдүн катарына жактама жана сурама ат атоочтор, кыймылды, физиологиялык функцияны же туюмду билгизген этиштер, өлчөм-көлөмдү, түстү көрсөтүүчү сөздөр, космос көрүнүштөрүнүн, жаныбарлардын аталыштары сыяктуу сөздөр кирет. Тилдин миң жылдык же андан ашык мезгилдеги тарыхын иликтөөдө сөздүктөрдүн 100–200 сөздөн турган жогорудагыдай негизги топторунун 80%тен ашуун бөлүгү сакталып калары аныкталган. Бир топко кирген эки тилдин негизги сөздүк тизмектеринде сакталып калган тектеш (окшош) сөздөрдүн проценттик көрсөткүчтөрүн салыштыруу менен, ал тилдердин бири-биринен бөлүнгөн убактысын аныктоого болот. Глоттохронологиянын жыйынтыктары лексикага гана тиешелүү болот; фонологиялык жана морфологиялык жактан айырмаланган тектеш диалектилери глоттохронологиянын көз карашынан алганда өз ара айырмаланбай калат. Бирок лингвистикалык сөздүктөрдө же сөздөрдүн негизги тизмелеринде байкаларлык айырмачылыкка ээ болбогону менен, фонологиялык жана морфологиялык критерийлери боюнча айырмаланган тилдер ар башка тилдер катары каралышы мүмкүн. Мисалы, исланд тили башка скандинав тилдеринен лексикалык курамы эмес, морфологиялык жана фонологиялык критерийлери боюнча айырмаланат. Демек, глоттохронология убакыттын тилдин башка деңгээлдерине эмес, сөздүгүнө канчалык таасир тийгизгенине жараша тилдердин бири-биринен бөлүнгөн мезгилин аныктоого мүмкүндүк берет. Лексика-статистикалык мезгил башка экстралингвистикалык факторлорго (мисалы, бир тилде же диалектиде сүйлөгөндөрдүн ар кайсы жакка тарап кетүүсү ж. б.) көз каранды эмес. Глоттохронология 1948–52-ж. М. Сводеш тарабынан түзүлүп, Э. Сепирдин айрым идеяларына таянган. Советтик тил илиминде глоттохронологиянын өркүндөтүлгөн ыкмасы белгилүү мезгил аралыгына тиешелүү тексттердеги сөздөрдү эмес, уңгу морфемаларды (негиздерди) эсептөө сунуш кылынган. Мындай ыкма боюнча изилдөөлөр бир кыйла тагыраак жыйынтыктарды берет.
Макинбетов Эмил Кожошович
Макинбетов Эмил Кожошович (1963-жылы туулган, Фрунзе) – онколог, медицина илимдеринин доктору (2000). КММИни бүтүргөн (1986). Кыргыз акушердик жана педиатрия илим изилдөө институтунда (1986–90), Кыргыз онкология жана радиология илим изилдөө институтунда врач-ординатор, бөлүм башчы (1990–1999), 2000-жылдан УОБда улук илимий кызматкер. Балдардын онкология жана гемотологиясы боюнча адис. 30дан ашык илимий эмгеги, анын ичинде 1 монографиясы бар. Эмгектери: Эпидемиология злокачественных опухолей у детей в Кыргызстане (в соавторстве). Б., 2001.
Ицгрунд
Ицгрунд (Itzgrund) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Франкония административдик округуна карайт. Кобург районуна кирет.
Калкы - 2303 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 33,08 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 73 138. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Томас.
Форэствилл (Мэриленд)
Форэствилл (Мэриленд) (Forestville) — Мэриленд штатынын Prince George округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 12707 киши. Болжолдуу аянты - 10.4 км². FIPS коду — 24-29000.
Рэвер (Миссури)
Рэвер (Миссури) (Revere) — Миссури штатынын Кларк округуна караган АКШ шаары.
Витгендорф (Цайц)
Витгендорф (Цайц) (Wittgendorf (bei Zeitz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бургенланд районуна кирет.
Рэвер (Миссури)
Калкы - 121 киши. Болжолдуу аянты - 0.5 км². FIPS коду — 29-61292.
Витгендорф (Цайц)
Калкы - 686 киши (31-декабрь, 2004 жыл). Болжолдуу аянты - 12,81 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 575. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Хуберт Шульце.
Негизги жер семирткич
Өсүмдүктү вегетация мезгилинде азык зат менен камсыз кылат. Негизги жер семирткич катары органикалык жер семирткич жанa минерал жер семирткичтин жылдык нормасынын арбын бөлүгү колдонулат. Алар жыл саййын жер айдоо же культивация алдында чачылат. Жер семирткичти чачуу, тедеңдиги, убактысы (күз, жаз), өлчөмү есүмдүктүн биол. өзгөчөлүктөрүнө (күздүк, жаздык), климат менен аба ырайынын шарттарына, топурактын кара жер семирткичтердин касиетине, өсүмдүк өстүрүү технологиясына жа­раша болот.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы.
Хөринген
Хөринген (Höringen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Доннерсберг районуна кирет.
Калкы - 714 киши(2013-ж.). . Аянты - 10,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 33 030. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Айзенбайс.
Эльсдорф (Рейнланд)
Шаар административдик курамы боюнча 14 шаардык районго бөлүнөт.
Лайм (Коннектикут)
Лайм (Коннектикут) (Lyme) — Коннектикут штатынын New London округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2099 киши. Болжолдуу аянты - 89.4 км². FIPS коду — 09-44210.
Хенштедт (Штайнбург)
Хенштедт (Штайнбург) (Hennstedt (Steinburg)) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Штайнбург районуна кирет.
Калкы - 597 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 10,33 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 61 036. Муниципалитеттин башчысы — Герхард Хайн.
Брухгаузен-Фильзен
Брухгаузен-Фильзен (Bruchhausen-Vilsen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дипхольц районуна кирет.
Калкы - 7000 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 41,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 51 010. Муниципалитеттин башчысы — Хорст Виш.
Каннон Фолс (Миннесота)
Каннон Фолс (Миннесота) (Cannon Falls) — Миннесота штатынын Goodhue округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4083 киши. Болжолдуу аянты - 10.6 км². FIPS коду — 27-09730.
Юберлинген
Юберлинген (Überlingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Тюбинген административдик округуна карайт. Боден көлі районуна кирет.
Мамлекеттик эркин көркөм өнөрканалар –
Мамлекеттик эркин көркөм өнөрканалар – Октябрь революциясынан кийинки алгачкы жылдарда Москва менен Петрограддагы көркөм ЖОЖдордун жана кээ бир шаарлардагы көркөм мектептердин аталышы. 1918-жылдан баштап М. э. к. ө-дын пайда болушу Эл агартуу комитетинин көркөм билим берүү тармагындагы кайра уюштуруу иштерине байланыштуу болгон. Эл агартуу комитетинин көркөм искусство бөлүмүнө кирип алган формалисттер жана аларды колдоочулар бул кайра уюштурууну жарым анархиялык формада окуучулардын «өзүн-өзү кеңири башкаруусунда» өткөрүшкөн жана муну менен орус реалисттик мектебинин негиздерин жокко чыгарышкан, формалисттик практикага жардам көрсөтүшкөн (түрткү беришкен). М. э. к. ө-лар Москвада 1920-жылдын акырына чейин иштеп турган (кийин Вхутемаска – жогорку мамлекеттик көркөм-техникалык өнөрканаларга алмашкан). Ал эми Петроградда 1921-жылдын башына чейин иштеп туруп Көркөм академия деп аталып кеткен мурунку Строганов окуу жайы Биринчи мамлекеттик көркөм өнөрканалар деп аталган да, мурунку живопись, чегүү жана оюп, чаап жасоо жана көркөм курулуш мектеби – экинчи мамлекеттик көркөм өнөркана болуп калган. Жергиликтүү көркөм окуу жайлардын базасында М. э. к. ө. Саратов, Казань, Нижний Новгород, Уфа, Воронеж, Ярославль жана башка шаарларда уюштурулган.
Оптикалык активдүү заттар
Оптикалык активдүү заттар – белгилүү оптикалык активдүүлүккө ээ болгон чөйрө. Оптикалык активдүү заттар эки түргө бөлүнүшөт. 1-түрүнө ар кандай агрегаттык абалдагы оптикалык активдүү (кант, камфора, шарап кычкылдыгы), ал эми 2-түрүнө кристалл абалындагы оптикалык активдүү (кварц, киновар ) нерселер кирет.
Юберлинген
Калкы - 21 818 киши(2013-ж.). . Аянты - 58,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 35 059. Мэр — Фолькмар Вебер.
Оптикалык активдүү заттар
1-түрдөгү Оптикалык активдүү заттардын молекулалары симметриясыз түзүлүшкөн, ал эми 2-түрдөгүлөрү бирдей бөлүкчөлөрдөн турганына карабастан түзүлүштөрү симметриялуу эмес, о. эле симметиялуу эмес талаа күчтөрү менен байланышкан бөлүкчөлөрдөн турушат. Оптикалык активдүү кристаллдар негизи, оң жана сол болуп экиге бөлүнүшөт. Оптикалык активдүү заттар берилген тегиздикте эч кандай жылбай же тегеренбей, өз орундарында, күзгүнүн бетинде көрүнгөндөй симметриялуу жайгашат. Ошентип 2-түрдөгү Оптикалык активдүү заттардын оң жана сол түрлөрүнүн оптикалык активдүүлүктөрү окшош эмес белгилерге ээ болгондуктан (сырткы шарттары бирдей учурда оң жана сол түрлөрүнүн оптикалык активдүүлүктөрүнүн абсолюттук чоңдуктары бирдей), алар оптикалык окшош эместиктер деп аталышат (кээде 1-түрдөгүлөрү да ушинтип аталышат).Оң жана сол Оптикалык активдүү заттардын 1-түрү оптикалык изомерлер деп аталышат, алар ( өздөрү жаңы пайда болгон кристаллдар эмес) бири-бири менен күзгү симметриясын түзүшөт. Аларды бири биринен ажыратып алууга болот, бирок бир эле убакта молекулалар оптикалык окшош эместикке (Оптикалык активдүү заттар, 2-түрү) ээ болгондуктан, аларды бири биринен айырмалоого мүмкүн эмес. Таза оптикалык изомерлердин физикалык жана химиялык касиеттери кандайдыр бир симме-триясыз кошулма болбосо абдан окшош болушат.
Юберлинген
Шаар административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Оптикалык анизотропия
Оптикалык анизотропия – чөйрөдөгү оптикалык кубулуштардын (нурдун тароо ылдамдыгы, багыты, ачаланышы, поляризацияланышы ж. б.) адаттагы касиеттеринин жоголуп, башка касиеттеринин байкалышы.
Башталыш
"Башталыш" (Inception) — 2010-жылы Кристофер Нолан сценарийин жазган жана тарткан илимий-фантастикалык тасма. Продюсерлери Кристофер Нолан жана Эмма Томас. Тасмада түпкү аң-сезимден маалымат уурдаган адис ууру Доминик Коббго (Леонардо Ди Каприо) мүмкүн эмес деп эсептелген тапшырманы - жалдоочунун идеясын керектүү кишинин түпкү аң-сезимине жалгаштыра алса, жообуна Коббго мурун ачылган кылмыш ишин жок кылып, мекенине (АКШ) кайтууну мүмкүн кылуу сунушу түшөт. Тасмада Эллен Пейж, Жосеф Гордон-Левитт, Марион Котиллард, Кен Ватанабе, Том Харди, Дилип Рао, Силиан Мөрфи, Том Беренжер жана Майкл Кейн тартылышкан.
Тасма Токио шаарында, Канадада ж.б. алты өлкөдө тартылган. Тасманын расмий бюджети $160 млн. Тасманын бетачары Лондондо 2010-жылы 8-июлда өткөн, ал эми салттуу жана IMAX кинотеатрларга 2010-жылдын 16-июлунда чыккан. Тасма ийгиликтүү сатылуу менен дүйнөлүк аренадан $800 миллиондон ашык киреше чогулткан. Тасманын DVD жана Blu-Ray түрүндө сатылуусу да $68 млн тапкан. Киносынчылар тасманын окуясын, музыкасын жана катышуучуларын макташкан. Тасма Оскардын "Эң мыкты кинематография", "Эң мыкты үн", "Эң мыкты үн монтажы" жана "Эң мыкты визуалдык таасир" сыйлыктарын утуп алган жана "Эң мыкты тасма", "Эң мыкты сценарий", "Эң мыкты коюучу сүрөтчү" жана "Эң мыкты музыка" наамдарына талапкерлиги көрсөтүлгөн.
Манекен
Манекен (французча mannequin) – атайын мааниде жыгачтан жана башка материалдан жасалган жана (шарнирлик түзүлүштөгү бөлүкчөлөрдөн турган) каалаган абалда коюп койгонго мүмкүн болгон адам фигурасы. Өткөн мезгилдерде сүрөтчүлөр М-ди модель катары көбүрөөк пайдаланышкан, ага костюмдарды кийгизишкен, негизинен, аны академиялык багыттагы сүрөтчүлөр айрыкча, натурадан (кездемелерди кооздоодо) майда деталдарга чейин иштеп чыгуу үчүн колдонушкан. М-дерди кээде портретчи-сүрөтчүлөр моделдердин катышуусу чектелген сеанстарда костюмдарды туура тартуу максатында пайдаланышкан.
Токсидермия
Токсидермия (гр. toxikon-уу жана derma - тери) - теринин аллергиядан же уулардын таасиринен жабыркашы. Ага турдүү химиялык заттар, кээ бир тамак-аш (мисалы, мөмөлөр, балык ж. б.) себепкер. Кээде Токсидермия зат алматуунун бузулушунда же кесип ооруларында болот. Зыяндуу фактор организмге дем алуу, тамак сиңирүү жолдору аркылуу, ийне менен дары куйганда же териге жукканда кирет. Токсидермияда денеге темгилдер симметриялуу чыгат. Оор түрүндө эт ысып, калчылдайт, жүрөктүн иштеши начарлайт ж. б. Дарылоодо бетон заттардын таасирин жоготуу менен бирге сенсибилдөөгө каршы, оорунун белгилерине карата дары-дармек колдонулат
Негизги материалдар
Негизги материалдар — ишкана продукция чыгарууда колдонулуучу өндүрүштүн зат элементтери.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы.
Риджели (Миссури)
Риджели (Миссури) (Ridgely) — Миссури штатынын Platte округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 64 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 29-61886.
Гале (Баймак району, Башкыртстан)
Гале — Башкыртстандын Баймак районундагы айыл, Татлыбаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 22 киши. Почта индекси — 453642, ОКАТО коду — 80206849003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Манера
Манера (французча maniere) – көркөм практикага карата – таза техникалык өзгөчөлүк катары аткаруу (тартуу) ыкмасы (мисалы, «кеңири» М.). Көркөм искусство тарыхында М. термини менен кээде чыгармачылык өнүгүүнүн белгилүү бир мезгилинде көркөм бир мектепке же сүрөтчүгө таандык сүрөт тартуунун жалпы өзгөчөлүктөрү белгиленет (мисалы, «Тициандын акыркы М-сы»).
Негизги жумушчу
Негизги жумушчу - ишкана продукткциясын белендөөгө түздөн түз катышкан өпдүрүш жумушчусу.
Негизги жумушчу ишканада эң керектүү өндүрүш кызматкерлеринин негизин түзөт. Негизги жумушчунун саны жанa салышт. салм. ө. ж. андүрүшүнүн топтоштурулушу мене адистештирилишине, өндүрүш про­цессии механикалаштырууну жанa автоматташтырууну жакшыртууга жа­раша болот.
Негизги жумушчунун салышт. салм. жардамчы жумушчулардын санын тыскартуунун зсебинен көбойтүлөт. Бул эмгек өндүрүмдүүлүгү менен коомчулук өндүрүштүн натыйжалуулугун жогорулатуунун орчундуу резервы толуп саналат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы.
Мак-Магон
Мак-Магон, Мари Эдме Патрис Морис [13. 7. 1808, Франция, Сюлли (Сона и Луара департаменти) – 17. 10. 1893, Франция, Луаре] – франциялык аскер, мамлекеттик жана саясий ишмер, Франциянын 3-президенти (1873–79). Сенатор (1856–70), Франция маршалы (1959), дивизия генералы (1852). 1873–79-жылдары Франция Республикасынын президенти (Луи Адоль Тьерден кийин). 1827-жылы Сен-Сир аскер окуу жайын бүтүп, 1830-жылдары Алжирде аскердик карьерасын баштаган. Крым согушунун (1853–56) жүрүшүндө Мак-Магон жетектеген дивизия Малахов дөбөсүнө чабуул жасап, Севастополь шаарын алган. 1857-жылдан Алжирдеги аскер күчтөрүнүн командачысы. Австрия-Италия-Франция согушунда (1859) Маженттин алдындагы салгылашта көрсөткөн эрдиги үчүн герцог титулун жана маршал наамын алган. 1864–70-жылдары Алжирдин генерал-губернатору. Франция-Пруссия согушунда (1870–71) Мак-Магон жетектеген армия салгылашта Седан алдындагы талкаланып, М.-М. туткунга түшкөн. Франкфурт тынчтыгынан (1871) кийин бошотулган, Версаль армиясынын командачысы болуп дайындалып, Париж коммунасын (1871) баскан. Монархиялык түзүлүштү калыбына келтирүүгө аракеттенген.
Токсаскаридоз
Токсаскаридоз - ит, түлкү ж. б-нын чаар ичегисиндө мителөөчү Toxascaris уруусундагы ири (8-10 см) нематоддор пайда кылуучу гельминтоз. Сырткы чөйрөдө (топурак, суу) токсаскарид сиркесинде курту өсүп жетилет. Жаныбарлардын организминде сиркеден курт чыгат да, жетик митеге айланат. Түлкүдө мите 55-72 кундө өсүп жетилет. Токсаскаридоздо ичеги-карындын иштеши бузулат, ичи көбөт, арыктайт.
Дарылоо: антигельминттик дары-дармек берүү. Профилактика: короо-жайды таза кармоо, ылаң жаныбарларды дарылоо
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Квокка; бактылуу жаныбар
Квокка же кыска куйруктуу кенгуру Кенгурулар үй — бүлөсүнүн тукумунун жалгыз мүчөсү.
Жалпы мүнөздөмөсү
Квокка жырткычтардан корголбойт, ошондуктан ал кичинекей Болт аралдарында, Пингвинде жана Албани аймагында (Батыш Австралия) түлкү жана мышыктар жок бир нече обочолонгон континенттик жерлерде сакталып калган. Эң ири калк Ротнест аралында. Квокка бадалдуу, кургак, чөптүү жерлерди жакшы көрөт, бирок кургакчылыкта көбүнчө саздак жерлерде кездешет[3][4].
Квоккалар абдан кызык жана адамдан коркпойт, көбүнчө аны жакын кое беришет. Мүнөздүү өзгөчөлүгү-тумшуктагы" жылмаюу", ал жырткыч чайноону токтоткондо жаак булчуңдары бошогондо пайда болот[4][5].
Көбөйтүү
Жупташкандан кийин бир күчүк төрөлөт, бирок ал өлүп калса, экинчи эмбрион кайра жупташпай өнүгөт[6]. Запастык эмбрион эненин денесинде " уктайт "жана эгер баштыкта отурган бала аман — эсен өнүгүп кетсе," кош " өз убагында төрөлөт-мурунку баштык бошогондон кийин[2]. Жаратылыштагы жашоо узактыгы 10 жыл[2].
Кызыл китеп
Квокка аялуу түрлөрдүн катарына кирет. Айыл чарба жерлеринин кеңейиши табигый жашоо чөйрөсүнүн азайышына жана натыйжада түрдүн азайышына алып келди. Мышыктарды жана иттерди багуу, ошондой эле саздарды кургатуу бул көйгөйдү күчөтөт[4].
Сулли (Айова)
Сулли (Айова) (Sully) — Айова штатынын Джаспер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.3 км². FIPS коду — 19-76035.
Калкы
2010-жылы калкы 904 киши болгон.
Аркомбой
Аркомбой — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ячей дарыясынын оң жээгинен 22 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 31 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Негизги түстөр
Негизги түстөр - белгилүү өлчөмдө оптикалык кошуу (аралаштыруу) аркылуу ошол кошулган түстөрдүн каалаган түсүнөн (көз менен караганда) айырмаланбаган түстү жарата турган түс.
Ширмитц
Ширмитц (Schirmitz) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан ауыл. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Нойштадт (Вальднаб) районуна кирет.
Калкы - 2057 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,96 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 74 154. Айыл өкмөтү — Карл Бальк.
Байндерсхайм
Байндерсхайм (Beindersheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Пфальц районуна кирет.
Калкы - 3018 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 38 002. Муниципалитеттин башчысы — Бенно Хас.
Кантон (Миннесота)
Кантон (Миннесота) (Canton) — Миннесота штатынын Fillmore округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 346 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 27-09802.
Виттенмор
Виттенмор (Wittenmoor) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Калкы - 282 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 17,98 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 620. Муниципалитеттин башчысы — Мелани Мюллер-Флөгель.
Манералуулук
Манералуулук – көркөм практикада – табигый жөнөкөйлүктөн ажыратылган жана жасалма, ыксыз кооз, шарттуу натыйжаларга алып келген аткаруу жана мамиле жасоо өзгөчөлүктөрү. Көп учурда сырткы натыйжа менен жатталган манерага, стилдештирүүгө умтулган же ар кандай башынан эле туура эмес көркөм ыкмаларга таянган калыс эмес мамиле М. деп аталган. М-тун эң четки көрүнүшүн азыркы мезгилдеги буржуазиялык көркөм искусствонун формалисттик практикасынан көрсө болот.
Юнгинген
Юнгинген (Jungingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Цоллернальб районуна кирет.
Калкы - 1416 киши(2013-ж.). . Аянты - 9,33 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 17 036. Мэр — Харри Фрик.
Хенштедт-Ульцбург
Хенштедт-Ульцбург (Henstedt-Ulzburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Зегеберг районуна кирет.
Калкы - 27 189 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 39,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 60 039. Муниципалитеттин башчысы — Фолькер Дорнкваст.
Фрэнчтаун-Рамбли (Мэриленд)
Калкы - 96 киши. Болжолдуу аянты - 21.6 км². FIPS коду — 24-30567.
Рейндеги Эммерих
Рейндеги Эммерих (Emmerich am Rhein) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Дюссельдорф административдик округуна карайт. Клеве районуна кирет.
Калкы - 29800 киши (31-декабрь, 2009 жыл). Болжолдуу аянты - 80,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 1 54 008. Мэр — Йоханнес Дикс.
Брюгген (Лайне)
Брюгген (Лайне) (Brüggen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдесхайм районуна кирет.
Калкы - 921 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 921 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 54 009. Муниципалитеттин башчысы — Эдуард Плахта.
Йоханнесберг (Бавария)
Йоханнесберг (Бавария) (Johannesberg (Bayern)) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Ашаффенбург районуна кирет.
Калкы - 3831 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13,63 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 71 133. Муниципалитеттин башчысы — Михель Роснер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Гляциология
Гляциология - (латынча glacies – муз жана ...логия) – жер үстүндөгү табигый муздар (мөңгү, муздук, кар катмары, суу муздары, тоң ж. б.) жөнүндөгү илим. Гляциология муздардын режимин жана өнүгүү динамикасын, айлана-чөйрө менен болгон катнашын, жер бетинин өзгөрүүсүндөгү ролун, ошону менен бирге кар-муз ресурсун, кар-муз системасынын айлана-чөйрө менен зат алмашуусун, өзгөрүү кыймылын, азайып-көбөйүшүн, тоо мөңгүлөрү менен уюлдук муздуктардын өзгөчөлүктөрүн, планетанын геологиялык тарыхында муздуктардын ордун изилдейт. Ал өзүнүн теориялык жана практикалык маселелерин чечүүдө климатология, гидрология, геоморфология, физикалык география, механика, физика жана математика илимдеринин методдорун кеңири колдонот. Гляциология изилдей турган бирдиктүү объект гляциосфера (атмосфера, гидросфера жана литосферадагы катуу түрдөгү суу) деп аталат. Гляциологиянын негизги милдеттерин аныктоодо илимпоздордун арасында эки түрдүү көз караш бар. Изилдөөчүлөрдүн бир тобу (С. В. Калесник, М. В. Тронов ж. б.) Гляциологиянын милдети мөңгүлөрдү гана изилдөө десе, экинчи тобу (П. А. Шумский, Г. Д. Рихтер, И. С. Щукин ж. б.) аны жаратылышта кезигүүчү бардык муздар, башкача айтканда атмосферадагы (суу үстүнө тоңгон муз ж. б.) жана литосферадагы (кар катмары, мөңгү, жер алдындагы муз ж. б.) муздар жөнүндөгү илим деп эсептейт. Бирок, кийинки изилдөөлөр көрсөткөндөй, гляциологиянын негизги изилдей турган объектиси тоо мөңгүлөрү, уюл муздуктары жана кар көчкүлөр. Жер бетиндеги муздардын 99% ушуларда топтолгон. Кыргызстандын мөңгүлөрү жөнүндөгү маалыматтар 1-жолу 19-кылымдын орто ченинде П. П. Семёнов-Тян-Шанскийдин изилдөөлөрүнүн натыйжасында алынган. Кыргызстанда 7743 мөңгү бар, жалпы аянты 8381 км2 (эң чоң Түштүк Эңилчек мөңгүсүнүн уз. 58,9 км, туурасы 2–3 км, аянты 613,2 км2, орточо калыңдыгы 300–400 м), аларда 70 млрд м3 суу топтолгон. Кыргызстандын аймагында ири гляциологиялык изилдөөлөр С. В. Калесниктин жетекчилиги менен 2Эл аралык уюлдук жыл мезгилинде (1930–32) башталып, Кыргыз ССР Илимдер академиясынын Теңир-Тоо бийик тоолуу станциясы уюштурулган (1948) жана ал Эл аралык геофизикалык жылдын станцияларынын катарына кирген учурдан (1957-58) өнүктү. Гляциологиялык изилдөөлөр Г. А. Авсюктун, Р. Д. Забировдун ысымдары менен байланыштуу. Ошондой эле илимий-изилдөө иштерине А. Н. Диких, А. О. Осмонов, Е. К. Баков, Р. А. Усубалиев салымын кошкон. Кыргыз гляциологдору эрүүнүн гидрометеорологиялык шарттарын, мөңгүлөрдүн калыңдыгын, жылышынын ылдамдыгын, температуралык режимин, жылуулук жана ным балансын изилдеген. Бул эмгектердин натыйжасында мөңгүлөрдүн жалпы каталогу түзүлгөн. Анда Кыргызстандын мөңгүлөрүнүн морфологиясы жөнүндө маалыматтар, корутунду мүнөздөмөлөр камтылган.
Негизги фонд
Негизги фонд - коомдук эмгек өндүргөн, узак үбакытка пайдаланылуучу материал, каражат, байлык жыйындысы.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы.