cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Генри
Генри — индукциялуулуктун жана өзара индукциялуулуктун Эл-аралык бирдиктер системасындагы (СИ) чен бирдиги. Америка физиги Ж. Генринин ысмынан аталган. Генри (Гн) менен белгиленет. Электр чынжырында туруктуу ток күчү 1А кезинде 1 вебер магнит агымын пайда кылган электр контурунун индукциялуулугу 1 Гнге барабар. Гн=1ВЧсек/А=1Вб/А бирдиги.
Мутуал (Оклахома)
Мутуал (Оклахома) (Mutual) — Оклахома штатынын Woodward округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 76 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — ?.
Калдашев, Юсуп Ахун
Калдашев Юсуп Ахун (1893, Жумгал району, Көк-Ой айылы — 1990, ошол эле жер) — Социалистик Эмгек Баатыры (1958). 1929— 43-ж. Көк-Ой колхозунда колхозчу, 1943—58-ж. Кыргыз ССР курулуш министрлигинин "Фрунзе шаар курулушу" трестинин 1-курулуш-монтаждоо башкармасынын куруучусу. Өндүрүштүк планын 160—180%ке аткарган. Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты (1959—63). Ленин ордени менен сыйланган.
Манкоо
Манкоо (Xanthium, L. 1753) – өсүмдүктөрдүн татаал гүлдүүлөр тукумундагы уруу. Бийикт. 20й100 смге жеткен бир жылдык жана бир үйлүү чөп. Көп бутактуу сабагы катуу түктүү. Жалбырактары тегиз жээктүү тегерек, үч бурчтуу же жүрөк сымал. Топ гүлү сапсыз, жалбырак колтугунда жайгашкан. Аталык гүлдөрү – топ гүлдүн жогору жагында, энелик гүлү төмөн жагында орношкон – анын ороочтору сыртынан илмекей катуу тикендүү. Уругу бышканда анын катуу тикенектүү ороочтор чоңоюп, мөмөсүнүн сыртын каптап турат.
Мененун жер жүзүндө Түндүк, Түштүк Америкада, Европада, Кичи жана Чыгыш Азияда 70 түрү, Кыргызстанда 2 түрү кездешет. Алар негизинен жол боюнда, айдоодо, таштанды жерде, аңызда, мал сарайга, огороддо жакын жерде өсөт да эң зыяндуу отоо чөп. Майда мал жүнүнө жабышып, анын сапатын төмөндөтөт. Жалбырагы менен тамырын сары жана жашыл боёк алууга пайдаланат, өсүмдүктүн бардык органында иод, алколоиддер бар. Элдик медицинада богокко, тери ооруларына, дизентерияга, лимфа түйүндөрүнүн кургак учугуна дарылоого колдонулат. Уругунда 40 %ке жакын бат кургоочу май бар.
Орток (Сузак району)
Орток — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Сузак районундагы айыл. Кара-Алма айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 1119 киши (2009-жылы).
Мандалак
Мандалак (Tulipa, L. 1753) – лилиялар тукумундагы өсүмдүктөр уруусу. Пияз түптүү, бир сабактуу, бир гүлдүү көп жылдык чөп өсүмдүгү. Чөйчөкчөсү жок, тегиз жээктүү 2-3 жалбырактуу, гүлү кызыл же сары кызыл, сары. Жер жүзүндө 100дөн ашуун түрү, Кыргызстанда 19 түрү кездешет. Өрөөндөн тартып бийик тоолорго чейинки жумшак, күрөң-боз топурактуу, шагылдуу, таштактуу жерлерде, ошондой эле шалбаада, боздоңдо өсөт. ардыгы кооз өсүмдүк. Кай бир түрү жоголуп баратат, ошондуктан 9 түрү Кыргызстандын Кызыл китебине киргизилген. Булардын бардыгы Борбордук Азиянын, анын ичинде 7 түрү Кыргызстандын эндеми болуп эсептелет.
Япторма-Яха (Ионда-Яха куймасы)
Япторма-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ионда-Яха дарыясынын оң жээгинен 6 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 74 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гумбейка дарыясы
Гумбейка — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Оренбург облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Урал дарыясынын сол жээгинен 2116 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 202 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Магнитогорск суу тармагы Ириклинск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Казыбаев, Абен
Казыбаев Абен (24.5.1937-ж.т., Жумгал району, Түгөл-Сай айылы)—Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты (1990—95). 1959-ж. КМУнун экономика факультетин бүткөн. 1959—62-ж. Бишкектеги темир-бетон буюмдары заводунда экономист, улук инженер, 1962—69-ж. Автомобиль жана шоссе жолдору министрлигинде бөлүм начальниги, 1969—74-ж. Республикалык транспорт-экспедиция башкармасынын начальниги, 1974—76-ж. Кыргыз ССР Министрлер Советинде бөлүм башчысынын орун басары, 1976—78-ж. КПСС БКнын Коомдук илимдер академиясынын угуучусу, 1978—85-ж. Кыргызстан КП Нарын обкомунда инструктор, Нарын шааркомунда инструктор, 2-катчы, Нарын обкомунда бөлүм башчы, 1985—93-ж. Нарын, Ысык-Көл облустук профсоюз советтеринин төрагасы, 1993—95-ж. Туризм жана экскурсия боюнча Кыргыз республикалык Советинин төрагасы, 1995-жылдан "Кыргызтур" акционердик коомунун президенти.
Гeнофонд
Гeнофонд - (ген... жана фр. fond, лат. fundus негиздегенден) кандайдыр бир жыштыкта кездешкени менен мүнөздөлгөн бир топтогу (популяциядагы, популяция жана түр тобундагы) гендердин жыйындысы. Терминди орус биологу А. С. Серебровский 1928-ж. киргизген. Планетанын эң бай гeнофондду нымдуу тропик токойлорунда (Амазонка дарыясынын алабы жана башка) орун алган. Анда болжол менен 50000ден ашык өсүмдүк түрү, ошондой эле бизге белгилүү болгон жаныбарлардын жарымынан көбү (курт кумурскалардын 80% ; приматтардын 90%) катталган. Бирок бул аймактар акыркы жылдары адамзаттын иш-аракетинин негизинде кескин кыскарууга дуушар болууда (кыскасы Табиятты коргоо). Өсүмдүктөр менен жаныбарлар популяцияларынын гeнофондун сактоо жандуу жаратылышты коргоонун негизги маселелеринин бири. Алардын гeнофондун коргоодо жана көбөйтүүдө улуттук парктар, биосфералык коруктар, зоопарктар, ботан. бактар, генбанктары жана башкалардын мааниси чоң.
Кара-Таш (Ноокат району, Кара-Таш айыл аймагы)
Кара-Таш, Ноокат району, Калинин – Ош Облусунун Ноокат районундагы кыштак. Кара-Таш айыл округуна караштуу. Деңиз деңгээлинен 1540 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Ноокат шаарынан 6 км Түштүк тарапта. Ош темир жол станциясынан 56 км аралыкта. Эки орто мектеп, Бир багыттык лицей, 2 китепкана, оорукана, бейтапкана, дарыкана, мечит бар. Турмуш-тиричилик кызматынын бөлүмдөрү, соода жана тамактануу жайлары, кичи устаканалар жана башка иштейт.
Калкы
Калкы - 8 300 киши ; негизинен дыйкан чарбаларында эмгектенет.
Өмөр Касмакунов
Касмакунов Өмөр (1920, Ат-Башы району, Ак-Талаа айылы - 1994, ошол эле жер) - тогуз корголчу, Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген. машыктыргычы (1990). Улуттук спорттун чебери. Орто Азия жана Казакстандын ондон ашык чемпиону. Тогуз корголду жайылтууга, жаштарды тарбиялоого көп эмгек сиңирген. Тогуз корголдон мектепке сабак берген. Ат-Башыда тогуз коргол боюнча жыл сайын анын ысмындагы эл аралык чемпионат өтөт.
Пожа дарыясы (Ачелман куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тагана (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Тагана — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Эски камышлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 5 киши. Почта индекси — 452253, ОКАТО коду — 80240875004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ега (Ней куймасы)
Ега — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нея дарыясынын сол жээгинен 201 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 39 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Нияшор
Нияшор — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Вомлесъю дарыясынын сол жээгинен 29 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Марал кулак
Марал кулак (Veratrum, L. 1753) – лилиялар тукумундагы көп жылдык чөп өсүмдүк. Бийикт. 2 мге чейин жетет. Жалбырагынын уз. 25 смге, туурасы 15 смге жетет, жээги тегиз, сабакка кезектешип жайгашкан. Гүлдөрү майда, шыпыргыдай топ гүлгө чогулган. Желекчеси 6, түсү саргыч жашыл, уз. 1-1,5 см, чөйчөкчөсү жок.
Нияшор
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Марал кулак
Кыргызстанда Ысыккөлдүн чыгышындагы тоо шалбааларында бир түрү өсөт. Малга уу өсүмдүк; тамырынын ширеси, майда талканы чымын-чиркейге, дененин мителерине (бит, бүргө) уу. Тамырын күзүндө казып алып, көлөкөдө кургатышат, суудагы кайнатмасын же күкүмүн (талканын) пайдаланышат.
Барал дарыясы
Барал — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Урал дарыясынын оң жээгинен 2398 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Нияшор
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кара-Булак (Сузак району)
Кара-Булак ― Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Сузак районундагы кыштак. Кыз-Көл айыл аймагына караштуу.
Барал дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы башатынан Жогорку Урал суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Кара-Булак (Сузак району)
Деңиз деңгээлинен 1330 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору ― Сузак кыштагынан 65 км түндүк-чыгыш тарапта. Жалал-Абад темир жол бекетинен 57 км.
Барал дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кара-Булак (Сузак району)
Калк
Калкы ― 1240 киши (2007-жылы), негизинен мал менен алектенет. Негизги мектеп, китепкана бар.
Касмалиев, Кайбылда
Касмалиев Кайбылда (1944, Ак-Талаа району, Чолок-Кайын айылы - 1996, ошол эле жер) — спортчу (дзюдо, самбо), СССРдин спорт чебери, Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген машыктыргычы (1978). 1972-ж. Кыргыз мамлекеттик дене тарбия институтун бүтүргөн. 1972-жылдан ошол институтта, Бишкектеги спорттук мектеп-интернатта машыктыргыч, 1981-92-ж. ошол мектептин директору. 1992-жылдан Кыргыз Республикасынын дзюдо федерациясын жетектеген. Республикада дзюдо күрөшүнө негиз салуучулардан. Дзюдо, самбо күрөштөрү боюнча республиканын бир нече жолку чемпиону, көптөгөн эл аралык мелдештерде байгелүү орундарды ээлеген. Көптөгөн спорт чеберлерин тарбиялаган. Эл агартуу отличниги (1978).
Оаквуд (Оклахома)
Оаквуд (Оклахома) (Oakwood) — Оклахома штатынын Dewey округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 72 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 40-53600.
Кызыл-Булак (Ноокат району)
Кызыл-Булак (Кызыл-Булак) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Кулатов айыл округу составына кирет.
Covid-19 шартындагы кошбойлуулук
Белгилүү болгондой, кош бойлуу аялдар, ошондой эле кош бойлуулуктун башталыш мөөнөтүндө ашыкча салмактан же аны коштогон гипертензия же диабет сыяктуу патологиялык абалдар менен оорулардан жабыркаган жашы улуу аялдарда COVID-19дун оор формаларынын өөрчүп кетүү тобокелдиги жогору. Оорунун оор өтүшүүсүндө кош бойлуу аялдар, белгилүү болгондой, көпчүлүк учурда кош бойлуу эмес төрөт жашындагы аялдарга караганда интенсивдүү терапия бөлүмүнө которулууга муктаж.
Кош бойлуулук учурунда организмде, анын ичинде иммундук системада белгилүү бир өзгөрүүлөр болору белгилүү, кээ бир респиратордук инфекциялар кош бойлуулар үчүн олуттуу коркунуч жаратышы ыктымал. Ошондуктан алардын COVID-19дан коргонуунун профилактикалык чараларын көрүшү жана дарылоочу врачына мүмкүн болуучу симптомдор (анын ичинде дене табынын көтөрүлүшү, жөтөл, дем алуунун кыйындашы сыяктуу белгилер) тууралуу айтып турушу кажет.
Кошбойлуулуктагы Covid-19 дан сактануу
Кош бойлууларга COVID-19ду жугузуп албаш үчүн атайын сактык чараларын көрүү талап кылынбайт. Сиз өзүңүздү сактоого төмөндөгүчө жардам бере аласыз:
●    колуңузду тазалоо үчүн курамында спирт кошулган каражат же самын менен тез-тез жууңуз;
●    жаныңыздагы адамдардан алыс туруп, адамдар топтолгон жерден качыңыз. Жаныңыздагы адамдар менен коопсуз аралыкты сактоого мүмкүн болбогон учурда медициналык эмес кездемеден жасалган маска тагуу керек. Ошондой эле колду көзгө, мурунга же оозго алып барбоо керек.
●    Көздү, мурунду же оозду кол менен кармабагыла;
●    Респиратордук гигиенаны сактагыла. Бул жөтөлгөндө же чүчкүргөндө ооз менен мурунду чыканактын бүгүлүшү же салфетка менен жабуу керектигин билдирет. Колдонулган салфетканы ошол замат жок кылуу керек.
Дене табы көтөрүлгөндө, жөтөлдө же оордошкон дем алууда тезинен медициналык жардамга кайрылуу зарыл. Кайрылууну медициналык мекемеге телефон чалуудан баштап, жергиликтүү саламаттык сактоо органынын көрсөтмөлөрүн аткарыңыз. Кош бойлуулар жана жаңы төрөгөндөр вирус жуктуруунун алдын алуунун адаптацияланган чараларын сактоо менен, жергиликтүү сунуштарга ылайык бардык пландуу кабыл алуулардан жана врачтын көзөмөлүнөн өтүүгө тийиш.
Covid-19 инфекциясынын эненин жатынында же энеден балага өткөрүлүп берүү мүмкүнчүлүгү
Бүгүнкү күнгө карата COVID-19дун түйүлдүктү курчаган суюктуктан же эмчек сүтүнүн үлгүсүнөн (проба) табылышы белгилене элек. Активдүү вирустун энеден түйүлдүккө же жаңы төрөлгөн балага кош бойлуулук же төрөт учурунда өтүшү азырынча аныктала элек.
Covid-19 жугузган эненин жаңы төрөлгөн ымыркай менен байланышы
Тыгыз байланыш жана жалаң эмчек сүтү менен багуу баланын жетилүүсүнө жардам берет. Аялда төмөнкү мүмкүнчүлүктөр болуусу керек:
●    ымыркай менен денелик байланыш; жана;
●    ымыркай менен бир үйдө болуу.
Гент
Гент, Ган (нидерландча Gent, фр. Gand) — Бельгиянын батышындагы шаар; Чыгыш Фландрия провинциясынын башкы шаары. Калкы 233,1 миң (2006). Брюсселден түндүк-батышта, Шельда жана Лейе дарыясынын кошулган жеринде жайгашкан. Түндүк деңизиндеги Остенде жана Тернезен порттору менен канал аркылуу байланышат. Деңиз порту (2004-ж. 25 млн ò жүк ташылган). Автомобиль жана темиржолдор тоому. Алгач 7-кылымдан эскерилет. 1794-ж. Франция бийлигинин, 1815-ж. Нидерланд, 1830-жылдан Бельгия королдуктарынын курамына кирген. Готика стилиндеги собор, алтарь, чиркөөлөр, графтардын капкалары, ратуша жана башка сакталган. Университет (анын алдында музейлер), инстититуттар, лапидариум (орто кылымдагы айкелдер топтому), театр жана башка бар. Орган фестивалы (1946-жылдан), И. С. Бах атындагы органчылардын конкурсу (1958-жылдан), эл-аралык кинофестиваль (2000-жылдан), Европадагы эл-аралык эң ири гүлдөр көргөзмөсү (5 жылда бир) өткөрүлүп турат. 2000-ж. үстү жабык стадиондо жеңил атлетика боюнча Европа чемпионаты болгон. Тейлөө чөйрөсү өнүккөн. Өнөр жайдын башкы тармактары: металлургия, автомобиль куруу, электр-техникалык, химиялык, целлюлозакагаз, ошондой эле кеме куруу жана ремонттоо, текстиль өнөр жай ишканалары иштейт. Шаар айланасында көптөгөн гүл өстүрүүчү чарбалар бар.
Ярамакода-Яха (Пяседай-Яха куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гео...
Гео... - (гр. ge – Жер) татаал сөздөрдүн Жерге, жершарына, жер кыртышына тийиштүү түшүнүктөрдү туюндуруучу биринчи бөлүгү (мисалы, география, геология, геофизика, геомагнетизм).
Емна (дарыя)
Емна — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кунож дарыясынын оң жээгинен 43 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Качкымбаева, Сабира Абыковна
Качкымбаева Сабира Абыковна (1.5.1929, Кочкор району, Кош-Дөбө айылы - 26.12.1996, Бишкек ш.)— химик, Кыргыз Республикасынын мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты, химия илимдеринин кандидаты (1955). 1951-ж. Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтунун биология факультетин бүткөн, 1951-55-ж. аспирантурада окуган. 1966-жылдан Кыргыз ССР ИАнын Органикалык эмес жана физикалык химия институтунда улук илимий кызматкер болуп иштеген. Сейрек кездешүүчү металлдарды бөлүп алуу технологиясын иштеп чыгууда жеке кошкон чоң салымы үчүн Кыргыз ССРинин илимий жана техникалык боюнча мамлекеттик сыйлыгын алган (1980; авторлор тобу менен). 40тан ашуун илимий макала жазган, 8 автордук күбөлүктүн ээси.. "Химия боюнча кызыктуу тажрыйбалар" деген окуу куралынын (1984) авторлорунун бири.
Ния-Ю (Чоң Уса куймасы)
Ния-Ю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Уса дарыясынын сол жээгинен 13 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 59 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кызыл-Кыя (Сузак району)
Кызыл-Кыя — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Сузак районундагы айыл. Кыз-Көл айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 937 киши (2009-жылы).
Пияз түптүү өсүмдүктөр
Пияз түптүү өсүмдүктөр (Alliaceae) – Жер астында пияз түп байлоочу эки же көп жылдык өсүмдүктөр. П. т. ө-гө бир үлүштүү лилиялар, амаррапистер, чекилдектер тукумундагы өсүмдүктөргө кирет. Эки үлүштүү өсүмдүктөрдө аз, мисалы, кайчы гүлдүүлөрдө, чайырдууларда, чатырдууларда кездешет. П. т. ө. негизинен өрөөндө, бөксө жана бийик тоолордун кургак, таштак, күнөстүү жерлеринде таралган. П. т. ө-дүн ичинде эфемерлер, эфемероиддер көп. Алар жаанчыл жазда тез өсүп жетилип, гүлдөп, мөмөлөп бүтүп, куурап калат, жер астындагы пияз түптөрү өлбөй кийинки жылы андан жаңы өсүмдүк өсүп чыгат, алар уругу менен да көбөйүшөт. П. т. ө. Жер шарынын бардык бурчунда кеңири таралган. Көпчүлүгү кооздук, тамак-аш, дары катары кеңири айдалат. Алар гиацинт, лилиялар, чекилдектер, мандалактар жана башка
Геоакустика
Геоакустика - (гр. гео... жана акустика) — акустиканын жер кыртышында пайда болгон үндүн, инфраүндүн жана ультраүндүн таралышын изилдөөчү бөлүмү. Геоакустикага жер кыртышынын үстүңкү катмарынын түзүлүшүн жана касиетин серпилгич толкундардын жардамы менен изилдөө (акустикалык, сейсмдик чалгындоо, ультраүн жаңырыгы менен аныктоо) да кирет. Геоакустиканын ыкмалары ультраүндү практикалык максатта колдонуудан келип чыккан. Жогорку жыштыктагы ультра үн (20 кГц жана андан жогору) жер кыртышында көбүрөөк жутулгандыктан, ал аркылуу бир нече м тереңдикке чейинки жаткан тектер гана изилденет.
Мор (Оклахома)
Мор (Оклахома) (Moore) — Оклахома штатынын Cleveland округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 55081 киши. Болжолдуу аянты - 56.7 км². FIPS коду — 40-49200.
Первушено (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Первушено — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Эски камышлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 483 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Качыке Түлкү уулу
Качыке Түлкү уулу (туулган жана өлгөн жылдары белгисиз) — 18-кылымдын 2-жарымы 19-кылымдын башында жашап өткөн жумгалдык манап. Качыкенин атасы Түлкү өз мезгилинде саяк уруусун бийлеп, 1758-ж. Кытайга барган кыргыз элчилеринин ичинде болгон. Качыке кулжыгач уругун бийлеген. Анын уулу Эраалы 1856-ж. Ч. Валиханов Кыргызстанга келген мезгилде көзү өтүп, кулжыгач уругун Качыкенин небереси Түлөөке башкарып турганы белгилүү.
Кош-Дөбө (Ноокат району)
Кош-Дөбө (Кош-Дөбө) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Кулатов айыл округу составына кирет.
Камилова Малика
Камилова Малика - жазуучу жана акын. Ош шаарында 1948-жылы 25-майда туулган.
Ал 44 жылдан бери жаш муундарга билим жана тарбия берип, 1986–2003-жж. Ош облустук мугалимдердин билимин өркүндөтүү институтунун өзбек тил жана адабият каанасынын башчысы болуп иштеген.
Ырлары, поэмалары, аңгемелери, очерктери, рецензиялары, новеллалары, макалалары гезиттерде, альмахтарда, журналдарда жарыяланган. “Кыргыз Республикасынын Эл агартуусунун отличниги”, “Эмгек ардагери” төш белгилеринин ээси.
1995-жылдан Кыргызстан Журналисттер союзунун, 2001-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Өзбек тилинде
Киркок ва Кирк пайнок: Ырлар. – Ташкент, «Чулпон» нашриети, 1990. – 25 б.
Минг асрлик туш: Ырлар. – Ош облустук типографиясы, 1996. – 35 б.
Сажда: Ырлар. – Ташкент, 1997. – 60 б.
Келинчак: Ырлар, дастан. – Ош облустук типографиясы, 2001. – 52 б.
Ерилтош: Ырлар, дастан. – Ош облустук типографиясы, 2003. – 48 б.
Висол: – Ош: Облустук мугалимдердин билимин өркүндөтүү институту, 1997. – 34 б.
Алла: Дастан, ырлар. – Ош: “Жети түс» фирмасы, 2002. – 32 б.
Арманли дуйна: Дастан. – Ош: “Журналист» ЖЧКсы, 2006. – 30 б.
Захмат дурлари: Ырлар, дастан. – Ош: Журналист, 2007. – 102 б.
Яхшиликка бахшида умр: дастан. – Ош: Журналист, 2007.
Чашмарлардан узатилган сув. – Ош облустук типографиясы, 2001. – 28 б.
Таазим: Ырлар жана дастан. – Ош: Журналист, 2009. – 47 б.
Шукрана: Дастандар. – Ош: «Кагаз ресурстары” ЖЧКсы, 2009. – 308 б.
Укитиннинг Янги усуллари: Алдыңкы тажрыйбалар. – Ош облустук типографиясы, 1990. – 15 б.
Маслакдош. – Ош: «Союзтехника» полиграфиясы, 2003. – 32 б.
V-Х1 синфларга Диктантлар туплами. – Ош облустук типографиясы, 2001. – 103 б.
Иншо ва тахлил: Рекомендациялар. – Ош, Алгоритм, 2003. – 18 б.
Хурматга лойик методист: Новелла – Ош облустук типографиясы, 1990. – 7 б.
Бетнутобе дарыясы
Бетнутобе (Бетнутубе, Чоң Тусту) — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Кичи Тусту дарыясынын оң жээгинен 4,7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы башатынан Жогорку Урал суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Поодай дарыясы
Поодай — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чульча дарыясынын оң жээгинен 62 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Карагулова Бурулкан
Карагулова Бурулкан – акын. Кетмен-Төбө өрөөнүнүн (азыркы Токтогул) Шевченко айылында 1957-жылы 1-августта туулган.
1964-жылы Токтогул районундагы Ж.Бөкөнбаев мектебинен 6-классты, 1972-жылы Ноокат районундагы Токтогул атындагы орто мектеп-интернатынан 8-классты бүтүргөн. Жалал-Абад шаарындагы №1 кесипчилик-техникалык окуу жайында 3 жыл окуп, тракторист, комбайнер, айдоочу кесиптерин алган.
Эмгек жолун 1975-жылы Токтогул районунда партиянын райондук комитетинде машинеде арип терүүчү, статист болуп иштөө менен баштаган.
1987-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин журналистика бөлүмүн аяктаган.
1977–2007-жж. Ички иштер министрлигинин паспорт бөлүмүндө, “Адабият” басмасында, Токтогул жана А.Токомбаев музейинде, “Чүй Баяны”, “Ордо”, “Асаба”, “Кыргыз руху” гезиттеринде иштеген. Азыркы учурда Москва шаарында «Кыргызстан.ru» гезитинде башкы редактордун орун басары болуп иштейт.
Чыгармалары жана макалалары “Учкун”, “Көктөм” аттуу альманахтарга, республикалык, облустук, райондук гезит-журналдарга жарыяланып келген.
Чүй облустук мамлекеттик администрациясынын, Ленин райондук акимчилигинин, Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиясынын Ардак грамоталары менен сыйланган.
1995-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Кыял кемеси: Ырлар. Ф.: Адабият, 1989. - 25 б.
Көкүрөгүң жыттап алдым билгизбей: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1995. – 79 б.
Сүйүүңдү сүртүп кеттиң жүрөгүмө: Ырлар. – Б.: Айат, 2005. – 95 б.
Генуя
Генуя (Genova) — Түндүк Италиядагы шаар. Генуя булуңунун жээгинде жайгашкан. Италиядагы жана Жерортолук деңиздеги ири порттордун бири (2005-ж. 56,5 млн о жүк ташылган). Швейцария жана Түштүк Германиянын аванпорту. Генуя провинциясынын жана Лигурия облусунунун административдик борбору. Калкы 599 миң (2006). Өлкөдөгү ири темир жана автомобиль жолдор тоому. Х. Колумб атындагы эл-аралык аэропорту бар. Шаар спутниктери менен бирге «Чоң Генуя» агломерациясын түзөт. Специя порту менен паром аркылуу байланышат. Металлургия, машина куруу, нефть ажыратуу, химиялык, жеңил, тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт. Унмверситет (1471), 10дон ашык ил. коомдор, ассоциациялар жана инстититуттар, обсерватория, музейлер (андан ичкери Европадагы эң ири Чыгыш искусство коллекциясы; 1905), ушул шаарда туулган X. Колумб, Н. Паганини, Ж. Мадзининин үй-музейлери, заманбап искусство жана Палаццо Россо, Бьянко, Реале галереялары, театрлар (андан ичкери «Атенео», «Карло Феличе»), консерватория жана башка бар. Байыртадан лигурилердин тургун жайы. Роман стилиндеги Санта-Мария ди Кастелло чиркөөсү (11-к.), роман-готика стилиндеги собор (11-16к.), 16-17-кылымдын сарайлары, виллалары тектирчедеги парктары менен, шаар дубалдарынын калдыктары, дождор аксарайы (учурда музей) сакталган. Генуядагы көптөгөн фонтандар жана эстеликтер (X. Колумб, Ж. Гарибальдинин) шаардын көркүнө көрк кошуп турат. Порт комплексинен батышта өнөр жай зонасы, чыгышта курорттор, түндүк-чыгышта 19-кылымдын курулуштары жайгашкан; туристтик реакрация зонасы шаардын деңиз жак жээги менен фуникулёр аркылуу байланышат. Эл-аралык скрипачтар конкурсу («Премио Паганини», 1954-жылдан жыл сайын), калактуу кемелердин жана яхтсмендердин эл-аралык жарышы (төрт жылда бир), X. Колумбдун урматына майрамдар өткөрүлүп турат. Чоң Генуяга чыгыштан Чинкуэ-Терре табигый коругу (жерортолук деңиздик флора жана фауна, байыркы жасалма тектирчелердеги жүзүмчүлүк) туташат, ал Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген.
Карагулова Бурулкан
Кыргыз тилинде
Селсаяк: Аңгемелер. – Б.: Айат, 2007. – 78 б.
Бул дүйнө көркү чыгат күнөө менен. I том. – Б.: Айат, 2009.
Пияз
Пияз (Allium, L. 1753) – пияздар тукумуна кирген эки же көп жылдык П. түптүү чөп, айрымдарынын П. түбү чала өөрчүгөн. Бардык түрү кескин П., сарымсак жыттуу. Топ гүлү чатырчадай, жаш гүлдөрү ороочтуу. Желекчеси жана аталыгы алтыдан. Уругу майда кара, күрөң кутуча. Жапайы түрү жер жүзүндө 200дөн ашуун. Айдама П-дын 50дөн ашуун сорту бар. Сарымсак же П. жыты андагы 0,005-0,009 % сарымсак майына байланыштуу. Сарымсак майында дисульфид – С6 Н 12S2 бар, анын курамында күкүрт көп. Кыргызстанда 30дан ашуун жапайы П. адырлардан бөксө тоолорго чейинки өсүмдүк жамаатында кездешет.
И тамгасы
И тамгасы - 1) латын, кирилл графикасын колдонгон элдердин, анын ичинде кыргыз алфавитиндеги онунчу тамга. Адегенде байыркы финикия жазмасында жаралып, кийин байыркы грек графикасы аркылуу латын алфавитине, андан кириллицага өткөн; 2) кыргыз адабий тилиндеги кууш, эринсиз, ичке үндүү тыбышты туюндурат.
Калыева Өктөм
Калыева Өктөм – жазуучу, обончу, акын жана котормочу. Өзгөн районунун Ничке-Сай айылында 1962-жылы 21-мартта туулган.
Эмгек жолун 1984-жылы Чаткал райондук “Чаткал оттору” гезитинде корректор болуп иштөө менен баштап, 1985-жылы жооптуу катчы, 1987-жылы райондук жергиликтүү радионун редактору болуп иштеген. Ошол эле жылдары Чаткал айылдык советинин Аялдар кеңешинин төрайымы болгон.
Чыгармачылыгы
Обончу катары акын, КР маданиятына эмгек сиңирген ишмерлер А.Акбаровдун, Э.Тезекбаеванын, КР Эл акыны Т. Закированын, жана акын Р.Таштемированын ж.б. сөздөрүнө жазылган обондору телерадиодон аткарылып келет жана айрымдары Кыргыз радиосунун Алтын казынасына жазылган.
Орус эл жомокторун, Г.Х.Андерсендин жомокторун, “ЛАРК” КБсынын “Жер мыйзамы” гезитин, ченемдик-укуктук актыларын, “Сорос-Кыргызстан” Фондунун материалдарын жана окумуштуу О. Ибраимовдун “Т. Усубалиев” аттуу көлөмдүү китебин кыргыз тилине которгон.
1989–1990-жж. адабий сын макалалары “Кыргызстан маданияты” жумалыгына жарыяланып турган. Бир топ адабий-көркөм, публицистикалык, илимий-методикалык китептерди, сөздүктөрдү түзүүчүлөрдүн бири жана редактору.
Кыргыз Республикасынын тарыхында биринчи жолу электр энергиясына, жылуулукка төлөө квитанцияларын кыргызчалап, элге жайылткандыгы үчүн Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын Ардак грамотасы, “Кыргыз тили” төш белгиси менен сыйланган.
2009-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргызпатенттин Ардак грамотасы, 2022-жылы Кыргызпатенттин отличниги төш белгиси жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Ардак грамотасы менен сыйланган.
2022-жылы “Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер” ардак наамы ыйгарылган.
Кыргыз тилинде
Иш кагаздарын мамлекеттик жана расмий тилде жүргүзүү / Кыргыз жана орус тилдеринде/ – Б., 2004. – 220 б. (авторлош).
Казат Акматов: Адабий портрет. К-те: Кыргыз адабиятынын тарыхы. 8-том. - Б.: Бийиктик, 2003. - 102-132-бб.
Кылмышкер аял: Новеллалар, аңгемелер. – Б.: Басма-Тамга, 2008. – 110 б.
Ойнок менен Мойнок: Балдар үчүн аңгеме. – Б.: Басма-Тамга, 2009. 24 б.
Кандуу үч бурчтук: Саясий детектив. – Б.: Басма тамга, 2010. – 138 б.
Аширбү: Повесть-эссе. – Б.: Басма тамга, 2014. – 150 б.
Аял жана эркек: Повесть. – Б.: Улуу тоолор, 2020. – 154 б.
Жашоонун куту – энелер: ырлар жана поэма-панорама. – Б.: Бишкек-принт, 2021 – 92 б.
Обондору:
Сен: с. А. Акбаров, о. Ө. Калыева. Аткаруучулар: Э. Асылбекова, С. Балтаева, Ө. Калыева.
Мени эсте: с. А. Акбаров, о. Ө. Калыева. Аткаруучулар: Ө.Калыева, Ш. Бектурганова (казак), Ж. Альворадо (кубинец).
Сүйүп жүрөмүн: с., о. Ө. Калыева. Аткаруучулар: Ө.Калыева, А. Акбарова.
Өмүр бир келет: с., о. Ө. Калыева. Аткаруучу: Ө.Калыева.
Жоогазын гүлү: Дуэт. – с., о. Ө. Калыева. Аткаруучулар: Э. Асылбекова/кызы;
Ө. Калыева/К. Акбарова.
Көзүңдү ала качпа: с. Т. Закирова, о. Ө. Калыева. Аткаруучу: Ө. Калыева.
Үмүт: с. Р. Таштемирова, о. Ө. Калыева. Аткаруучу: Ө. Калыева.
Жар-жар-ай: Дует – с. Ө. Калыева, о. А. Акбаров. Аткаруучулар: А. Акбаров/Ө. Калыева.
Тоого баралы: Дует – (кыргызча, орсуча, түркчө) с., о. Ө. Калыева. Аткаруучулар: К. Акбарова, С. Акбарова.
Яра-Седа-Яха (Харасовая куймасы)
Яра-Седа-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Харасовая дарыясынын сол жээгинен 201 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сасык кычы
Сасык кычы (Lepidium, L. 1753) – кайчылаш гүлдөр тукумундагы өсүмдүк уруусу. Бир, эки же көп жылдык чөп. Бийикт. 30-100 смге жеткен сабагы түктүү же түксүз, жалгыздан же бутактуу. Гүлү майда, ак. Желекчеси кээде жок. Жалбырактары тегиз жээктүү же бир, эки ирээттүү тилкелүү. Мөмөсү – саадакча. Жер жүзүндө 150, Кыргызстанда 9 түрү кездешет. Алар жайытта, аңызда, жол боюнда, айдоо жана огороддо отоо чөп катары кеңири таралган. Кыргызстандын бардык райондорунда өсөт. Бал ширелүү өсүмдүк.
Геоантиклиналь
Геоантиклиналь - (гео..., анти... жана гр. klino ийилүү) жер кыртышынын геосинклиналь аймактарынын чегинде жекече, узак убакыт бою, акырындык менен көтөрүлүүсүнөн пайда болгон айрым бөлүгү. Анын туурасы ондогон, узуну жүздөгөн кмге чейин жетет. Геоантиклиналь геосинклиналдан тоотек катмарларынын дайыма эле чөгө бербеши, көбүнчө алардын бирдей эмес жайгашуусу, анча калың болбошу, метаморфизмдин начар өнүгүшү жана башка менен айырмаланат. Анын пайда болушу көбүнчө бир нече геологиялык мезгилге созулат. Геосинклиналдын өнүгүшүнүн акыркы стадиясында геоантиклиналь бүктөлмө тоо системаларынын Борбордук бөлүгү (ядросу) болуп калат. Азыркы геоантиклинальдарга Курил аралы, Малайя архипелагы, байыркы геоантиклинальдарга Урал тоолору, Кыргызстанда Фергана тоотизмеги, Нарын кыркатоосу жана Кыргыз Алатоосу кирет.
Карасартова Лейла
Карасартова Лейла – акын. Бишкек шаарында 1974-жылы 6-августта туулган.
1993-1999-жж. «Alperen», «Emel» Кыргыз-Түрк биргелешкен ишканаларында түрк тилинен котормочу, 2001-2002-жж. №75 лицейде тарых жана экономика мугалими, 2004-2005-жж. IFSте менеджмент боюнча окутуучу, 2005-жылдан «MAARIF» борборунун жетекчиси болуп эмгектенүүдө.
2007-жылы бир тууган сиңдиси Н.Карасартова менен бирдикте «Бриллианты на снегу» аттуу ырлар жыйнагын чыгарган.
Анын ырлары «Адабий Кыргызстан», «Интернет» журналдарында, гезиттерде жана Ч.Айтматовго арналган «Айкөлдүгү Манас баба өңдөнүп» китебинде жарык көргөн.
2009-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү.
Орус тилинде
Бриллианты на снегу: Сборник стихов. - Б.: Алтын тамга, 2007. - 90 с. (соавтор).
Маленьким Мечтателям: Стихи для детей. - Б.: Алтын тамга, 2009. - 68 с. (соавтор).
Нойвож
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Рахомысты дарыясы
Рахомысты — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Башкаус дарыясынын сол жээгинен 112 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Нойвож
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Рахомысты дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кенжакунов, Марат
Кенжакунов Марат (22.7.1941-ж.т., Нарын району, Дөбөлү айылы) — юстициянын 3-класстагы мамлекеттик кеңешчиси (генерал-майор), СССР Прокуратурасынын ардактуу кызматкери (1991). 1966-ж. КМУнун юридика факультетин бүткөн. 1959-61-ж. Нарын облсотунда кылмыш иштери боюнча коллегиянын катчысы, 1966-69-ж. Кемин прокуратурасында тергөөчү, 71-ж. Кыргызстан КП Кемин райкомунда инструктор, 1971-75-ж Токмок шаарынын прокурору, 1975-79-ж. Республиканын прокурорунун, 1979-83-ж. Бишкек шаарынын прокурорунун орун басары, 1983-86-ж. Кыргызстандын транспорт прокурору, 1986-92-ж. Биринчи Май райондук, Бишкек шаардык прокурорлорунун улук жардамчысы, бөлүм начальниги, Бишкек шаардык прокурорунун орун республиканын прокурорунун 1-орун басары, 1994-96-ж. Ысык-Көл облусунун, 1996-жылдан Бишкек шаарынын прокурору. Медалдар менен сыйланган.
Ак-Терек (Сузак району)
Ак-Терек — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Сузак районундагы айыл. Кызыл-Туу айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 315 киши (2009-жылы).
Енгиш (дарыя)
Енгиш — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Юза дарыясынын сол жээгинен 70 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 28 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Гуровка (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Баглан, Ноокат району
Баглан (Баглан) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Кулатов айыл округунун курамына кирет. Кызылкыя темиржол бекетинен 10 км. Деңиз деңгээлинен 1275 м бийиктикте жайгашкан. Калкы 1408 (2002); негизинен тамеки өстүрүүдө жана мал чарбасында эмгектенет. Негизги мектеп, оорукана бар. Калкы - 2 920 киши.
Кенжебаев, Шаршен
Кенжебаев Шаршен (1932-ж. т.,, Ат-Башы району, Ача-Кайыңды айылы) — математик, физик, физика-математика илимдеринин доктору (1995).
1953ж. КМУнун физика-математика факультетин бүткөн. 1953-60-ж. Ат-Башы районундагы мектепте математика жана электр-техника мугалими болуп иштеген. 1960-65-ж. Кыргызстан ИАнын Физика, математика институтунда жана СССР ИАнын Физика институтунда аспирант. Ошол эле учурда М. В. Ломоносов атындагы Москва мамлекеттик университетинде лекциялар курсун уккан жана 1963-84-ж. кенже илимий кызматкер болуп иштеген. 1984-жылдан Кыргызстан ИАнын Математика институтунда улук илимий, 1995-жылдан башкы илимий кызматкер. Ал ядро физикасы, математикалык физика боюнча адис. 20 илимий эмгектин (анын ичинде 1 монография) автору.
Бирся дарыясы
Бирся — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Урал дарыясынын оң жээгинен 2390 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 30 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы башатынан Жогорку Урал суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Иалысуу мөңгүсү
Иалысуу мөңгүсү — Алай кырка тоосунун түндүк капталындагы татаал өрөөн тибиндеги мөңгү. Сох суусунун оң курамы Кожо-Ашкандын алабында жайгашкан. Уз. 4,9 км, аянты 5,0 км2. Мөңгүнүн башы деңиз деңгээлинен 4400 м, этеги 3500 м бийикте жатат. Кар чегинин бийикт. 3900 м. Абляциянын аянты 1,8 км2. Фирн облусу көп камералуу кенен төрдө жатат. Мөңгүдөн КожоАшкан суусунун сол куймасы Иалысуу башталат.
Мариэтта (Оклахома)
Мариэтта (Оклахома) (Marietta) — Оклахома штатынын Love округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2445 киши. Болжолдуу аянты - 6.2 км². FIPS коду — 40-46500.
Кермалиев, Калкан
Кермалиев Калкан (1930-ж. т., Ат-Башы району, Кызыл-Туу айылы) — жазуучу, журналист, санжырачы. 1952-ж. КМУну бүткөн. Ат-Башы районунун мектептеринде мугалим, окуу бөлүмүнүн башчысы, директор болуп иштеген. "Алп Манасчы", "Келдибек" (1992), "Кан Кошой баяны" (1995), "Жаңыл Мырза" (1996) деген китептери жарык керген. Кыргыз Республикасынын эл агартуу отличниги (1965).
Нойю
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Карасартова Наргиса
Карасартова Наргиса – акын. Бишкек шаарында 1978-жылы 29-августта туулган.
1995-жылы №58 орто мектебин, 1997-жылы Кооператив Ассоциациясынын Бишкектеги коммерциялык-экономикалык техникумун, 2001-2005-жж. өкмөттүк эмес уюмдун англис тилин үйрөнүү борборунун жана Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык коргоо министрлигине караштуу Социалдык өнүктүрүү жана ишкердик институтунан окуп котормочу, менеджер квалификацияларына ээ болгон.
2008-жылдан ЭлТР телерадиокомпаниясында журналист жана редактор болуп иштеп келет.
2007-жылы Ч.Айтматов эл аралык фондунун «Русская поэзия» тобунда жаш адабиятчылар мектебинин мастер-классынан өткөн. «В конце недели» гезитинде, Ч.Айтматовго арналган «Айкөлдүгү Манас баба өңдөнүп» китебинде чыгармалары жарыяланган.
Алгачкы китеби 2007-жылы бир тууган эжеси Л.Карасартова менен бирге «Бриллианты в снегу» деген ат менен жарык көргөн.
2009-жылы Москва шаарынын эл аралык китеп жарманкесинин, КМШ жана чет өлкөлөр жаш жазуучуларынын IX форумунун катышуучусу болгон.
2009-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү.
Орус тилинде
Бриллианты на снегу: Сборник стихов. - Б.: Алтын тамга, 2007. - 90 с. (соавтор).
Маленьким мечтателям: Стихи для детей. - Б.: Алтын тамга, 2009. - 68 с. (соавтор).
Сары мыя
Сары мыя (Thermopsis) – чанактуулар тукумундагы өсүмдүк уруусу. Тамыры сойлоп өсүүчү көп жылдык чөп. Жалбырагы кезектешип жайгашкан, үч бөлүктүү. Гүлү сары сабактын учунда, топ гүлү 2 же көп уруктуу чанак. С. мененын 30га жакын түрү түндүк-чыгыш Европада, Азияда, Түндүк Америкада кездешет. Кырг-да С. м. үч түрү өрөөндөн тартып бөксө тоолорго чейинки өзөн жээгинде, бадал жана токой арасында, боздөң, шалбаа жерлерде кездешет. Жер үстүндөгү гүлдөгөн кездеги органдары медицинада дары катары колдонулат. Анын курамында алколоиддер, сапониндер, эфир майлары жана башка заттар бар. Андан жасалган дарылар жөтөлгө каршы какырык чыгаруучу зат катары кеңири колдонулат.
Яра-Яха (Ензор-Яха куймасы)
Яра-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ензор-Яха дарыясынын оң жээгинен 82 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Садеуртем дарыясы
Садеуртем — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чулышман дарыясынын оң жээгинен 153 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Еремиха (дарыя)
Еремиха — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Енгиш дарыясынын оң жээгинен 8,4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :