cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Көк-Дөбө андалузит кени
Көк-Дөбө андалузит кени — Чүй районунда, Ысык-Ата кыштагынан 45 км аралыкта, деңиз деңгээлинен 2390–2470 м бийиктикте. 1962-ж. табылган. Андалузиттин өлчөмү 20–25%, 1,5 кмге созулган, калыңдыгы 100 м жана 21 м болгон кварц-андалузит-мусковиттүү сланецтин эки кабаты Көк-Мойнок свитасынын катмарынын арасында жатат. Глинозёмдун өлчөмү 11,0%тен 16,89%ке чейин өзгөрөт. Болжол ресурсу 100 м тереңдикке чейин 45 млн тга жакын. Иргелгенден кийин керамика өнөр жайына керектүү андалузиттик агрегат алууга болот.
Медетов, Жакып (Фуйтко)
Медетов, Жакып (Фуйтко) – жазуучу. Талас районундагы Терек айылында 1939-жылы 9-декабрда туулган. 1963-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин бүтүргөн.
Кафирниган
Ал Ысар кырка тоосунан башталып, Ысар өрөөнү жана анын түштүк-батышындагы тоолор аркылуу агат.
Медетов, Жакып (Фуйтко)
Эмгек жолун Ош облусунун Ленин районуна караштуу №9 Ноокен орто мектебинде мугалим болуп иштөө менен баштаган. 1965-жылдан Ош облустук «Ленин жолу» гезитинде адабий кызматкер, 1966–1971-жж. Кыргыз ССРинин Мамлекеттик телерадио комитетинде редактор, ал эми 1981–1988-жж. улук редактор, башкы редактордун орунбасары. 1971–1973-жж. Кыргыз ССР Илимдер Академиясынын, Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясында улук илимий кызматкер, 1973-жылдан «Мектеп» басмасында балдар жана жаштар боюнча көркөм адабият редакциясынын башчысы болуп иштеп, 1988-жылдан «Адабият»' басмасын жетектеген.
1976-жылы биринчи повесттер жана аңгемелер жыйнагы «Мурат улама» деген ат менен чыккан. Бир нече прозалык жыйнактардын, М.Пришвиндин аңгемелеринин котормосунун автору, «Солнышко» аттуу жыйнактын коллективдүү котормосуна катышкан (1978,1979).
1979-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү. 1986-жылы Кыргызстан ЛКЖС БКнын Ардак грамотасы менен сыйланган. 1991-жылдын 10-январынан эмгек ветераны.
Кыргыз тилинде
Мурат улама: Легендалар, аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1976. – 238 б.
Дабаагер: Повесть. – Ф.: Мектеп, 1978. – 236 б.
Зоболо: Повесть, аңгемелер. – Ф.: Кыргызстан, 1982. – 200 б.
Күрөш: Повесттер, аңгемелер. – Ф.: Кыргызстан, 1984. – 198 б.
Сый: Повесть жана аңгемелер. – Ф.: Кыргызстан, 1986. – 216 б.
Жер ысмы: Дастан жана повесттер. – Ф.: Адабият,1989. – 304 б.
Кежир-Алп: Айып-дастан, повесттер, аңгемелер. – Б.: Адабият, 1991 – 478 б.
Гүл өнгөн баскан изинен. – Б.: Учкун, – 308 б.
Котормолору
Пришвин М. Мазай бабанын жергесинде: Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1977. – 214 б.
Амстердам
Шаар алгач 1275-жылдан эскерилет. 15-кылымда ири соода борбору болгон. 16-кылымдын аягында 17-кылымдын башында биржа жана ошол кездеги ири европалык банктар уюшулуп, дүйнөлүк маанидеги соода жана кредит борборуна айланган. 16–17-кылымда Португалия жана Германиядан (еврейлер) жана Франциядан (гугеноттор) иммигранттар келишкен. 1795-жылдан Батав Республикасынын, кийинчерээк Нидерланд Королдугунун борбору болгон. Амстредам – Европадагы туризмдин ири борборлорунун бири. Шаардын жаңы бөлүгүндө Дам аянтында Корол сарайы (1648–55), соңку готика стилиндеги Ньивекерк чиркөөсү (1490-ж. чен), Улуттук монумент (1954–56) жайгашкан. Эски бөлүгүндө 50гө жакын канал, 500дөн ашык көпүрө (1610–62) бар. Орто кылымдагы Синт-Антонспорт шаар дарбаза курулушу (1488; 1987-ж. чейин еврейлер музейи), 15–17-кылымдардагы мунаралар, готика стилиндеги Эски (13-кылым.) жана Жаңы (15–16-кылым), Түндүк жана Чыгыш чиркөөлөрү (экөө тең 17-кылым) сакталган. Шаарда Илимдер академиясы, 2 университет, консерватория (1884), театралдык институт, ири китепканалар, музейлер (анын ичинде Ван Гогдун музейи), Рембранттын үй-музейи, филармония бар. Амстердам – байыркы музыкалардын кайрадан жаралуу борборлорунун бири. Голландия музыкасы (1947, жайында), эл аралык даректүү жана балдар киносу жана башка фестивалдары өткөрүлөт. Машина куруу (авиация, кеме куруу, электр техника, электроника), хим. (полимер, пластмасса, жасалма каучук, жер семирткич, фармацевтика жана башка), нефть ажыратуу, полиграфия, тамак-аш – татымал (какао, кофе, кокос майы жана башка) өнөр жайы бар. 1928-ж. IX Олимпиада оюндары өткөрүлгөн. Салт болуп калган ювелир өндүрүшү, алмазды кырдоо кеңири өнүккөн.
Cry Me A River (Жастин Тимберлейктин ыры)
"Cry Me A River" (кырг. "Көз жашың көлдөт") - америкалык ырчы Жастин Тимберлейктин 2002-жылкы Justified дебюттук альбомундагы ыры. Ырды Тимберлейк, Скотт Сторч жана продюсер Тимбаленддер жазышкан. Ырдын негизин поп-ырчы Бритни Спирс менен үзүлгөн мамилелер жөнүндөгү чыныгы окуялар түзгөн. Jive Records синглды АКШнын радиостанцияларына 2002-жылы 24-ноябрда альбомдогу экинчи сингл иретинде жөнөткөн. Ырда кларнет, битбокс, гитаралар, синтездөөч, арап стилиндеги риффтер жана григориан ырдоосу колдонулган. "Cry Me A River" - "өткөндү эстегиси келбеген" жүрөгү жараланган эркек жөнүндө поп-баллада.
Зеленка (Надеева куймасы)
Зелёнка — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Надеева дарыясынын сол жээгинен 16 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кулан
Кулан (лат. Equus hemionus) – жылкыга окшош жапайы айбан, чөлдө жашоочу жылкылар тукумундагы бир кийик.
Гановский, Савва Цолович
Гановски Савва Цолов (псевд. Трудин) (1897-ж. т.) – болгар философ-марксисти, педагог, коомдук ишмер, Болгариянын ИАнын академиги (1952). 1918-ж. БКПнын мүчөсү.
1971-жылдан СССР ИАнын чет мамлекеттик мүчөсү. Болгариядагы антифашисттик ж-а партизандык кыймылдын катышуучусу (1944). 1944- ж. 9-сентябрынан кийин маданият ж-а илим тармактарында иштеген. 1957-жылдан БКП БКнын мүчөсү. Г. философиянын тарыхы, диалектикалык ж-а тарыхый материализм, социалисттик маданияттын теориясы, коммунисттик тарбия берүү багытында жазылган эмгектери м-н белгилүү. 20-к-дын 20-жылдарында эле Г. Лениндин философиялык идеяларын кеңири жайылтып, марксисттик философиянын өнүгүшүндөгү Лениндик этаптын ролун ачып көрсөтүп, ар түрдүү буржуазиялык философиянын агымдарын сындаган.
Кафка Франц
Кафка Франц (3. 7. 1883, Прага – 3. 6. 1924, Вена, сөөгү Прагага коюлган) – австриялык жазуучу. 1901–06-жылдары Париж университетинин юридика факультетинде окуган. Чыгармачылыгы 1909-жылдан башталган. «Өкүм» (1913), «Кочегар» (1913), «Кубулуу» (1916), «Америка (1914), «Процесс» (1915), «Сепил» (1922) романдарында жана икая формасындагы аңгемелеринде буржуазиялык дүйнөдөгү адамдын трагедиялык турмушу, алсыздыгы көрсөтүлгөн. Коркунучтуу окуяларды жана таң каларлык кубулуштарды сүрөттөөдө («Кубулуу» жыйнагы, 1916) чындыктын өзүнө окшотуп жазган стили менен өзгөчө таасирдүүлүккө жеткен. Мүнөзгө эмес, мүнөздүүлүккө (коркуу, өкүнүү, куса болуу жана башка учурларга) өзгөчө көңүл бурганы Кафканы экспрессионисттерге жакындаштырат. Айрым чыгармалары кыргыз тилине которулган. Чыгармалары: Избранное. М., 1989; Кубулуу. «Тулпар»,№ 1–2, 1993.
Чатыркөл ойдуңу
Чатыркөл ойдуңу - Ички Теңир-Тоодо, Түндүгү Атбашы, түштүгү Торугарт тоолору менен чектелет. Түзбел ашуусунан Кең-суу менен Көкайгырдын суу бөлгүчүнө чейин 48 кмге созулуп жатат. Туурасы 18 км, жалпы аянты 1050 км2. Деңиз деңгээли Бийикте 3500–3600 м; айланасындагы тоолордун ойдуңдун таманынан салыштырмалуу бийиктиги 300–900 м. Чатыркөл грабен-синклиналь жана Атбашы, Торугарт горст-антиклиналь түзүлүштөгү герцинде пайда болгон. Неоген-төртүнчүлүк мезгилде соңку тектоникалык кыймылдын натыйжасында Атбашы жана Торугарт тоолору көтөрүлгөндө, Чатыркөл ойдуңу мезозой-кайнозой тектеринин астында калган. Ойдуңдун эң төмөн ийилген бөлүгүн Чатыркөл ээлейт. Төртүнчүлүк мезгилдин башында жана аягында ойдуңду муз каптаган. Ойдуңдун таманы  көл  чөкмөлөрүнөн, убактылуу  жаан-чачындын агындыларынан жана мөңгү мореналарынан туруп, көлдүү түздүктү түзөт. Термокарсттык оёңдор, дөбө-чуңкурлар кездешет. Термокарсттык көлдөр Кичикөлдүн айланасында. Составында көмүр кычкыл газы бар нарзан тибиндеги суунун чыгышы андагы көп жылдык тоңдун жер бетине жакын жатышына  байланыштуу. Ойдуңдун чыгыш бөлүгүндө диаметри 50–400  мге  жеткен  көлдүү  чуңкурлар көп жылдык тоңдун  үстүнкү  бетинин  эришинен  пайда болгон. Тоо капталдары өрөөн, капчыгайлуу келип, тик капталдуу төрлөрдөн, аскадан турат. Тоо этегиндеги шиленди конустар агын суулардын терең (1–2 м) нуктары менен тилмеленген. Чатыркөлдүн жээгинде төртүнчүлүк мезгилдин аралыгында жана аягында пайда болгон тектирлер жээктен 5–15 км. аралыкка чейин созулат. Климаты катаал. Январдын орточо температурасы –22,2°С, июлдуку 7,1°Сге чейин. Кышында —кээде 50°Сге чейин суук болот. Жылдык жаан-чачыны 205–269  мм. Ойдуңдун көп бөлүгүн Чатыркөл ээлеп, ага 17 суу куят. Кыртышы бийик тоолуу такыр тибиндеги шор топурактан, тоо капталдары кумдуу шагылдардан турат. 3500 м. бийиктикте түркстан арпасы, бетеге жана башка өсөт. Атбашы тоосунун түштүк-чыгыш капталына (3600–3700 мден 3900–4000 мге чейин) альп шалбаасы, андан  жогору нивалдык гляциалдык зоналар мүнөздүү. Минералдуу сууларынын мааниси зор.
Көк-Жаңгак гипс кени
Көк-Жаңгак гипс кени Жалал-Абад облусунун Сузак районунда. Көк-Жаңгак шаарынын түштүк тарабында, Акман тоосунда жайгашкан. 1926-ж. табылып, 1952-ж. изилденген. Кен аймагын палеоген мезгилинде пайда болгон кумдук, чопо, алевролит аргиллит, доломит тектери түзөт. Пайдалуу катмар чопо тектеринин арасында кант сымал массивдүү аппак гипстен турат. Калыңдыгы 90–95 ''м. ''Гипстен кооз көркөм буюмдарды жасоого болот. Запасы С1 категориясы боюнча 403 миң м3.
Аэроионотерапия
Аэроионотерапия (аэро..., ион жана терапия) - абадагы иондор менен дарылоо. Атмосфералык абада белгилүү өлчөмдө электр заряддуу бөлүкчөлөр - иондор бар. Иондорду негизинен жердин радиоактивдүулүгү, космостук жана ультра кызгылт көк нурлар жаратат. Айрым жерлерде (тоодо, шар аккан суулардын боюнда, деңиз-көлдүн жээктеринде) иондор арбын болору илимде далилденген. Аэроиондор адамдардын организмине өпкө жана тери аркылуу оң таасирин тийгизет.
Аэроиондордун дарылоо дозалары кан жүрүү системаларына, айрыкча гипертония ооруларына жакшы жардам бере турганы аныкталган. Бул ооруларга каршы терс заряддуу иондор кеңири колдонулат. Бронхиалдык астма жана нерв системасынын ооруларын дарылоодо Аэроионотерапия жакшы натыйжаларды берет. Өлкөбүздүн заводдорунан чыгарылган аэроионизаторлор дарылоо мекемелеринде кеңири колдонулуп жатат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Ыйман
Ыйман сөздүк маанисинде
Ыйман сөздүк маанисинде (إيمان) иймаан деген – ишенүү – дегенди билдирет. Бир уңгудан чыккан сөздөр (أمن) “амн” аманатчылык, бейкуттук; (أمين) “амиин” чынчыл, ишенүүгө татыктуу адам; (أمانة) “амаана” аманат. Демек “Ыйман” деген сөздүн мааниси ишенүү, аманатка бекем болуу дегенди камтыйт.
Шариаттагы терминдик маанисинде
Ыйман деп – тил менен айтуу, жүрөк менен бекем ишенүү, дене мүчөлөрү менен амал кылуу.
Ыймандын жетимиштен ашык бутагы бар. Алардын эң жогоркусу - «Ла илаха иллаЛлах» сөзүн айтуу, эң төмөнкүсү - жолдон адамдарга зыян тийгизүүчү нерселерди алып таштоо, ошондой эле уялуу да – ыймандын бир бутагы.
Ыймандын алты түркүгү
1)	Аллахка ыйман келтирүү; 2)	Периштелерине ыйман келтирүү; 3)	Китептерине ыйман келтирүү; 4)	Элчилерине ыйман келтирүү; 5)	Акырет күнүнө ыйман келтирүү; 6)	Тагдырга, анын жакшылыгы менен жамандыгына ыйман келтирүү.
Ушул алты түркүккө далил - Аллах Тааланын сөздөрү:
Тагдырга ыйман келтирүүнүн далили - Аллах Тааланын сөздөрү: «Ырасында, биз ар бир нерсени тагдыр (өлчөм) менен жараттык» (Куран, Камар 54:49)
Сүннөттөн далил болсо Жебреилдин узун белгилүү хадисинде келтерилген.
Ыйман өсөт жана азаят
Ыйман жакшы, сооп иштерди кылуу менен күчөёт, жаман, күнөө иштерди кылуу менен азаят.
Ыймандын осушуно далил Аллахтын бул сөздөрү: “Чынында, ыймандуу адамдарга Аллаhты эскертилгенде, жүрөктөрү коркууга түшүп, аяттары окулганда ал аяттар алардын ыймандарын көбөйтөт. Жана алар Раббисине гана тобокел кылышат.” (Куран, Анфаль 8:2) Ыймандын өсүшү жана азайышынын далилдерин бул макаладан кененирээк окуй аласыз.
Ыйман менен Исламдын айырмасы
Дининин мартабаларына келсек алгач адам Исламды кабыл кылат, кийин ыйманы күчөгөндө экинчи мартабасы Ыйманга келет, анан гана үчүнчүсү Ихсан даражасына чыгат.
Эгер Ислам-Ыйман эгер экөө бир айтылса - Ислам деп көбүнчө мусулман адамдын дене мүчөлөрү менен аткарчу сырткы амалдарды айтабыз (намаз, орозо, зекет, ажылык);  ал эми ыйман деп жүрөк менен ичтен аткарылчу амалдарды айтабыз (Аллахка, Акыретке, Анын периштелерин ж.б. ишенүү).
Эгер экөө эки бөлөк айтылса анда Ислам менен Ыймандын мааниси чогу түшүнүлөт.
Паротит
Паротит эпидемиялык (кулак түбүндөгү бездин сезгениши) — вирус козгоочу жана шилекей бездерин (кулак түбүндөгү, кээде жаактын, тилдин астындагы) жабыркатуучу катуу кармама жугуштуу оору.
Паротит соо кишиге оорулуу чүчкүргөндө, жөтөлгөндө, сүйлөгөндө абага чачыраган шилекей аркылуу жугат. Чанда урунган буюм, оюнчуктар аркылуу жугушу мүмкүн. Мурун, ооз чел кабыгы аркылуу вирус канга өтүп, бүт денеге тарайт. Шилекей, жыныс жана уйку безинде чогулуп көбөйөт, кайта канга өтөт. Оору 9 күнгө чейин жугуштуу. Демейде, өзгөчө суук мезгилде (үчтүн айы — жалган куран) эпидемиялык мүнөзгө ээ. Көбүнчө 5—15 жаштагы балдар, кээде жаш балдар менен чоң кишилер да ооруйт. Ооруп айыккан адамда туруктуу иммунитет пайда болот.
Оорунун инкубациялык (жашыруун) мезгили 11—23 күнгө; көбүнчө 18—20 күнгө созулат. Оору башталардан бир нече күн мурда баш ооруп, тамак кызарат. Оору катуу башталып, температура 38—39°Сге чейин көтөрүлөт, кусуп, мурдунан кан кетет, булчуңдар тартылышы мүмкүн. 1—2 күндөн кийин кулактын түбү ооруп, тамак чайнай албай, шишип чыгат. Кулак түбүндөгү бездер адегенде бир жагы, 2—5 күндөн кийин экинчиси шишип ооруйт. Кээде ич катуу ооруп, өтөт же катат. Эгер температура кайрадан көтөрүлсө — ал кабылдоолордун (плеврит, нефрит жана отит) белгиси. Өтө оор кабылдоосу — мээнин же мээ кабыгынын сезгениши (к. Менингит, энцефалит).
Түрдүү кабылдоолорду ооруканада дарылоо сунуш кылынат. Оорулуу адамды төшөккө жаткырып, жакшы багуу, суюктукту (чай, шире, минералдуу суулар) көп берүү керек. Жабыркаган бездин тушуна кургак жылуу басуу сунуш кылынат; тамактангандан кийин оозду марганцовканын, соданын, бор кислотасынын эритмеси менен чайкоо талапка ылайык. Оорулууну 9 күн өзүнчө бөлүп кармайт. Ооруган бала барып жүргөн бакчада 21 күн карантин жарыяланат.
Мурда Паротит менен оорубаган бала оорулуу менен жолукса балдар мекемелерине 11 күндөн 21 күнгө чейин алынбайт.
Минзитар (Иглин району, Башкыртстан)
Минзитар — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Уктеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 503 киши. Почта индекси — 452417, ОКАТО коду — 80228870001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кыргызстандагы COVID-19 пандемиясы
Кыргызстандагы коронавирус пандемиясы — 2020-жылдын 18-мартында катталган
Covid-19дун башталышы
2019-жылы декабрда Ухань шаарында белгисиз пневмониянын алгачкы учурлары катталган. Кытай бийлиги белгисиз пандемия башталганын жарыялап, 22-январдан тарта Ухань карантинге жабылууга мажбур болгон.
Хронология
Коронавирус жуктуруп алганы аныкталган алгачкы 3 Кыргызстандын жараны Сауд Аравиядан 12-мартта учуп келишкен. Алар учуп келген аба каттамында 135 жүргүнчү бар болгону аныкталып, обсервацияга алынган. Бул бейтаптар Сузак районунун Благовещенка жана Бостон айылынын тургундары болуп чыккан. 21-24 мартта өкмөт өлкөдө өзгөчө кырдаал режимин жарыялап, саат 20:00дөн 7:00гө чейин коменданттык саат киргизген.
Дезинфекция жалпы өлкө боюнча массалык түрдө, айрыкча коронавирус табылган шаарларда жана аймактарда текши жүргүзүлгөн.
Макроэкономикалык таасир
Тышкы каналдар.
Негизинен төрт негизги тышкы канал бар: 1) пандемия, социалдык-экономикалык жашоону бузушу;
2) чек аралардын жабылышы,
3)соода чаралары,
Соода чараларына токтолсок, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү 2020-жылдын 22-мартында буудайды, унду жана башка кээ бир өнүмдөрдү экспорттоого 6 айлык тыюу салынган.
Тыюу тамак-аш, ошондой эле дезинфекциялоочу каражаттарды да камтыган. 2020-жылдын май айында алтындын баасы бир трой унциясы үчүн 1700 доллардан ашып, 34% га жогорулады. 2020-жылдын алгачкы 4 айында өлкөнүн экономикасынын төмөндөөсү 2019-жылдын деңгээлинен 3% га жогору болгон.
Азык-түлүк жана айыл чарба азык-түлүк бааларынын индексине ылайык баалар 2020-жылдын май айында 2020-жылдын апрелине салыштырмалуу 1,9% га төмөндөп, 2019-жылдын май айына салыштырмалуу 6,5% га түшкөн.
Ички каналдар. Бул каналдар COVID-19 түздөн-түз таасирин камтыйт, ден-соолук, ошондой эле Өкмөт тарабынан киргизилген улуттук карантиндик режим жана ушуга байланыштуу чаралар. Башкача айтканда, биринчи жолу инфекция кыргыздарда качан катталганын, мамлекетте өзгөчө кырдаал качан киргизилгендиги ж.б.у.с..
Кыргызстандагы Covid-19 жагдайы
Кыргызстанда коронавируска байланыштуу кырдаал жеӊилдей элек. Коронавирус инфекциясына каршы күрөшүү боюнча республикалык штабдын маалыматына ылайык, 2-ноябрда 436 жаңы инфекция катталды. Мындан тышкары, ушул күндүн ичинде ушул вирус менен беш адам каза болду. Акыркы суткада каза болгондордун үчөө Бишкек шаарынын тургундары.
Ошондой эле Баткен облусунда дээрлик күн сайын адам өлүмү катталып турат. Расмий маалыматтар боюнча, бул аймакта илдетке чалдыккандардын саны 5 552 адамга жеткен. Расмий маалыматтар боюнча, Кыргыз Республикасында пандемия башталгандан бери жалпысынан 59 миң 879 адам коронавирусту жуктуруп алган. Анын ичинен 50 миң 741 жаран айыгып, 1 миң 155 бейтап көз жумган. Бүгүнкү күндө 3 441 адам ооруканаларда, дагы 3941 адам амбулатордук шартта үйүндө дарыланууда.
29 ноябрда 137 жаңы учур аныкталды, 84 калыбына келтирилди жана 1 өлүмгө алып келген натыйжалар.
Бүгүн Бишкек шаарында пневмония вирусунан улам пайда болгон COVID-19 жана пневмония ооруларынын жалпы саны 24 миң 365ти түздү, анын ичинен пневмония – 11 081.
Толугу менен айыккандардын саны 21 017 гана.
Өлгөн - 621 адамды тузду.
Каза болгондор
Кыргызстанда вирус алгачкы жолу катталып, аныкталган соң 16 күн өткөндөн кийин биринчи өлүм катталган.
Дели
Дели – Индиянын борбор шаары (1947-жылдан). Жамна дарысынын боюнда, Аравали тоосунун түндүк-чыгыш тармагында. Дели союздук аймагынын административдик борбору. Аскер кызматчылары жашаган Эски Делиге (же Шахжаханабад, шаардын тарыхый очогу) жана расмий мамлекеттик борбор болуп эсептелген Жаңы Делиге (Нью-Дели) бөлүнөт. Калкы 11,5 млн (2007). Жолдор тоому, эл аралык аэропорту бар. Түрдүү жеңил, химия, айнек-карапа, тамак-аш, курулуш материалдар, полиграфия, металл иштетүү, машина куруу өнөр жай ишканалары иштейт. Көркөм кол өнөрчүлүк өнүккөн. Төрт университет, улуттук жана куурчак музейлери, улуттук заманбап галерея, М. Ганди, Ж. Неру жана башкалардын мемориалдык музейлери иштейт. Алгач Махабхарата эпосунда эскерилет. Байыркы убакта Индрапрастха аталган. 1206-ж. Дели султандыгынын, 1526-жылдан Могол империясынын борбору. 1803-ж. англистер басып алган. 1911–47-жана башкаританиялык Индиянын борбору. Темир колонна (5-кылымдын башы), Кутб Минар минарети (13-кылымдын башы), Кувватул-ислам, Жама Масжид мечиттери, Ыйык Жеймс англикан чиркөөсү (1836), Лотос храмы (1980–86), президент ак сарайы (аянты 132 га), Лал-Кила чеби («Кызыл форт», 17-к.), мавзолей жана башка сакталган. Жантар-Мантар обсерваториясы (1725) иштейт.
Васубандху
Васубандху ( |वसुबन्भु}}, Vasubandhu)(болжолу 320–400-ж.ж.) – индиялык философ-буддист. Башында Вайбхашиктердин көз карашын кабыл алып, кийинчерээк йогачаралар мектебине негиз салган, махаянын көрүнүктүү тарапкери. Васубадху бир катар эмгектердин жана Майтрей менен Асанганын чыгармаларына жазылган комментарийлердин автору.
Каюм Мифтаков
Каюм Мифтаков (Каюм Гайнан улы Мифтахов; 28.6.1892 - 05.10.1949) - фольклорист, кыргыз эл оозеки чыгармачылыгын жыйноочу. Орусиянын Башкортостан аймагында төрөлгөн чыгаан түрколог.
Кыскача өмүр таржымакалы
Каюм Мифтаков 1892-жылы 28-июнда падышалык Орусияда - азыркы Орусия Федерациясына караштуу Башкортостан жумуриятынын Салават районундагы Насибаш айылында дыйкандын үй-бүлөсундө туулган.
1907-жылдан тартып казак жеринде мугалимдик кылган.
1916-жылы кыргыз жергесине келген.
1920-жылы Кыргызстандын Талас облусуна караштуу Грозный районунда мектеп инспектору болуп, лирикалык ырларды, санжыра, жөө жомок, дидактикаларды жазган.
Бозе-эйнштейн статистикасы
Бозе-эйнштейн статистикасы бозон системасына колдонулуучу кванттык эсептөө. Аны 1924-ж. индия окумуштуусу Ш.Бозе сунуш кылып, А. Эйнштейн өнүктүргөн. Квант механикасында бөлүкчөлөрдүн системасынын абалы анын координаталарына жана спиндерине карата толкун функциясы аркылуу түшүндүрүлөт. Анда толкун функциясы бирдей бөлүкчөлөрдүн ар кандай түгөйүнүн орун алмашуусуна карата симметриялуу. Мындай толкун функцияларына квант абалын сандарга толтуруу чектелбейт, башкача айтканда бир эле кванттык абалда каалаган сандагы бирдей бөлүкчөлөр болот. Ал өтө суюлтулган газда Больцман статистикасына өтөт.
Каюм Мифтаков
Кыскача өмүр таржымакалы
1921-жылы Таздо 7 жылдык мектебинде директор болуп, эл адабиятын жыйноо ийримин уюштурган.
1922-жылы Ат-Башы, Тогуз-Торо, Кочкор, Эки Нарынга чейин кыдырып, элдик чыгармачылыкты жыйнаган.
Ошондо ал даңазалуу кыргыз манасчысы Сагымбай Орозбаковдун "Манас" эпосунун вариантын жазып ала баштайт.
1938-45-жж Жаңыбай Кожобековдон "Ак Мөөр" менен "Семетей" эпосун кагазга түшүргөн.
1947-жылы Ош облусундагы Ноокат жана Алай райондорунда болуп, 4(төрт) ай кыргыз этнографиясын, тарыхый санжыраларын, фольклордук материалдарды жыйнаган.
Чыгармачыл ишмердиги
Каюм Мифтаков оозеки адабият мурастарын чогултуп чектелбестен, өзү да эмгектер жазган.
Оозеки мурастардын көркөм табияты, идеялык өзгөчөлүктөрү, эл турмушунун мааниси жөнүндө макалалары бар. Алар 1920-ж Алматыда чыккан.
"Жети-Суу правдасы", "Тилчи", "Ак жол"; Кыргызстандагы "Эркин-Тоо","Советтик Кыргызстан" гезит беттеринде жарыяланган.
Мифтаков жана кыргыз фольклору
1922-жылы Алматадан Каюм Мифтаков элдик адабиятты жыйноого Кыргызстанга келет. Ушул кишинин келиши менен элдик адабият да, «Манасты» жазуу иши да башталат. Ушул эле жылы партиянын Нарын шаардык комитетинин катчысы Касымбай Тельтаевдин түздөн-түз тапшыруусу боюнча Мифтаковдун үзөңгүлөшү Ыбырайым Абдракманов «Манас» эпосун жазууга киришет. Нарындын Солтонсары жайлоосуна Сагымбайды алып барып, Манасты туулгандан баштап жаза баштайт.
1922-жылы оозеки адабияттын кооз үлгүлөрүн жыйноочу фольклорист Каюм Мифтаков Молдобасан Мусулманкуловго Ак-Талаадан жолугуп, андан “Жаныш-Байыш”, “Курманбек”, “Жаңыл Мырза” дастандарын жана көптөгөн элдик чыгармачылыктын кооз үлгүлөрүн жазып алат.
Мифтаков Молдобасандын аткаруучулук чеберчилигине: “Молдобасандын үнү жакшы, мукамдуу, комуз менен кыякка (баянга) ойноо жагынан кыргыздардын ичинде биринчи киши саналышы мүмкүн. Кыргызда ар түрдүү акындар көп болсо да добушу (үнү) жакшы акындар аз. Мен көргөндөн Молдобасанга теңдеше алчу бир гана киши бар. Ал - Таласта жайылган деген жерде жашаган Алымкул Үсөнбай уулу” деген баасын берген.
Тилекке каршы, Молдобасандын айтуусунда бир дагы дастандан үзүндү тасмага жазылбай калган. Ошондой болсо да кагаз бетине жазылып калган дастандардын үзүндүлөрүн ак таңдай акындар айтышкан.
"Сарынжи-Бөкөй" дастанына келсек, анын А. Үсөнбаев менен С. Конокбаев айткан эки башка вариантын 1920-жэылдары фольклорист Каюм Мифтаков жазып алган.
Каюмдун уулу Нисей Мифтахов атасынын кол жазма мурасын толук жарыялоо демилгесин көтөргөн.
Кулия сымалдуулар
Кулия сымалдуулар (лат. Kuliidae) — жылуу деңиздерде жашоочу балыктардын бир тукуму.
Якунина
Якунина — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Томск облусу, Новосибирск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Томь дарыясынын оң жээгинен 102 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Кемерово шаарынын аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыргызстандын берилий рудалары
Кыргызстанда бериллий рудалануусунун бар экендиги Тажик-Памир экспедициясынын Түркстан кырка тоосунда жүргүзүлгөн геологиялык изилдөөлөрүнөн белгилүү болгон. 1932-ж. бул жерде сейрек металлдуу пегматиттерде берилийдин Кыркбулак, Карасуу-Каравшин ж. б. кендери табылган.
1960-ж. Актүз жана Куттуусай-2 сейрек металл-полиметалл кендеринин жанынан Келесай фенакит кени, ал эми 1964-66-жылдары Кастек кырка тоосунан Достук, Альбиттүү ж. б. фенакит-бериллий кенчелери ачылган. Республикадагы бериллий кендери менен кенчелеринин жайгашкан орундары боюнча 4 аймакты бөлүүгө болот: Күмүштак, Актүз-Кастек, Айтөр-Керегеташ жана Алай. Алардын ичинен келечеги барлары биринчи экөө болуп эсептелет. Кыргызстандын айрым кендеринде бериллийдин запасы бир кыйла көп болгону менен, республикадагы анын бардык рудаларында бериллий оксидинин өлчөмү төмөн (жарды) келет. Азыркы мезгилге карата бир гана Келесай кени дыкат чалгындалып, бериллийдин запасы эсептелген.
Кахексия
Кахексия (kakоs – жаман жана hеxis – абал) – организмдин өтө начарлап, физикалык алсыздануусу. Мында өтө арыктап, тери бырышып кургайт, бардык орган жана ткандары жабыркайт, май ткандары түгөнүп, булчуңдар, ички органдар кичирейип, кан сары суусундагы белоктор азаят, ак шишик басып, кээде психика бузулушу мүмкүн. Анын пайда болушуна узакка жетишсиз тамактануу же ачка болуу, зат алмашуунун өтө бузулушу, мышьяк, коргошун, сымап, фтор менен өнөкөт уулануу, тамак сиңирүү жолунун оор жабыркашы себеп болот. ошондой эле туберкулёз жана башка өнөкөт оорулардын оор өтүшү, айрым ички секреция бездеринин (гипофиз, калкан сымал без, уйку бези жана башка) жабыркашы, кызыл өңгөч, карындын рак шишиктери жана башка да кахексияга алып келиши мүмкүн.
Али Тегин
Али-тегин, Трансоксаниянын (Мавераннахр) илек-хандар сулалесинен чыккан башкаруучусу. Анын бул сулаледен чыккан башка өкүмдарлар менен генеологиялык байланышы жөнүндө кыйла тагыраак маалыматтар жок: Ибн ал-Асирдин маалыматына караганда (изд. Торнберга, IX, 323), аны Мавераннахрды каратып алуучунун Наср б. Али) бир тууганы катары кароого болоор эле, бирок бул маалыматты (кыязы, бул кийинки божомол) төгүнгө чыгарууга туура келет. Али деген ысым ал кездин тыйындарынын биринде да кездешпейт, бирок тыйындарда Али б. Хусейн деген ысым кездешет, кыязы, ал жазма даректердеги Али-тегинге туура келиши мүмкүн (салыштыр: Howorth, The Northern Frontagers, рt IX, р. 485 sq.)1942 Биз анын бийликке качан жана кандайча келгендиги жөнүндө жарытылуу эч нерсе билбейбиз. Бейхаки (изд. Морлея, 418) везир Абу-л-Хасан Мейменди 428/1031-ж.
Али-тегиндин Мавераннахрда турганына отуз жыл болуп калгандыгын айткан деп жазат. 416/1025-ж. Али-тегинге бир эле учурда газналык Махмуддан жана кашкарлык күч-кубаттуу Кадыр-хан дан коргонууга туура келген; өнөктөштөрдүн аскерлери Самарканга жакын жерде биригишкен; Али-тегин өзүнүн борборлору Самаркан менен Бухараны таштап, талаа түзгө качууга аргасыз болгон; куугун учурунда анын аялы менен кызы душмандын колуна түшүп калган (бул жөнүндө толугураак Гардизи, кембрид-ж. рук., л. 123 и сл.; оксфорд. рук., л. 163, В. Бартольддо келтирилген, Туркестан, ч. I, стр. 14—17; Махмуддун Кадыр-хан менен кездешүүсү Бейхакиде кыскача айтылат, изд. Морлея, 98 и 655).
Ошентсе да көп өтпөй Махмуд менен анын өнөктөшү өлкөнү таштап кетип, Али-тегин өз бийлигин сактап кала алган. 423/1032-ж. хорезмшах Алтунташ Султан Мас’уддун тапшыруусу боюнча аскери менен Бухарага жакындап келип, шаарды басып алган, бирок Дабусиянын алдындагы салгылашта өлөрчө жарадар болгон, мына ошондон кийин анын вазири Али-тегин менен келишим түзүүгө жана аскерин Хорезмге алып кетүүгө мажбур болгон (Бейхаки, изд. Морлея, 424 и сл.). Али-тегин, кыязы, хижранын 425-жылынын аягында же 426-жылынын башында өлгөн (1034жылдын күзү). 425-ж. зулка’дада/1034-ж. октябрдын башында Мас’уд Хорасандан алган кабарда Али-тегин али тирүү падыша катары эскерилет (Бейхаки, изд. Морлея, 535); 426жылдын I раби’синин ортосунда 1035-ж. январдын аягында анын өлүмү жөнүндөгү кабар Нишапурда каңшаар катары тараган (ошондо эле, 551); ошол эле жылдын II жумадасынын башында апрелдин ортосунда гана, ошол кезде Табаристанда болгон султан Мас’уд Али-тегин өлүп, анын ордун уулу басканы жөнүндө Балхтан анык кабар алган (ошондо эле, 575). Бирок ошол эле Бейхаки башка бир жерде (856) селжуктардын Мавераннахрдан кетишин 425/1034-ж. күзүндөгү эле Али-тегиндин өлүмүнөн кийинки окуялардын натыйжасы катары карайт.
Маловодное (Москва району)
Маловодное (Маловодное ) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Москва районундагы айыл. Чапаев айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 423 киши.
Аэрометоддор
Аэрометоддор (Жерди изилдөөдө) - жер бетин, андагы кубулуштарды, табигый жана өздөштүрүлгөн ландшафттарды атайын жабдылган самолеттун, вертолеттун, спутниктин же ракетанын жардамы менен изилдөө жана картага түшүрүү жолдору. Жер бетинин жана андагы кубулуштардын физикалык касиеттери электрмагниттик толкундардын ар кандан спектр зоналары боюнча түрдүү приборлор менен абадан кабыл алынып капалат. Ошого байланыштуу Аэрометоддор аэрофотографиялык, фотоэлектрондук, аэрогеофизикалык жана аэровизуалдык болуп бөлүнөт. Аэрометоддордун 1-этабы - жер бетинин көрүнүшүн учуучу аппараттан сүрөт же регистрограмма түрүндө тартып алуудан, 2-этабы алардын мазмунун изилдөөдөн турат. Аэрометоддордун негизинде жер бети жана андагы кубулуштар жөнүндө көп маалымат качан бул эки этап өзгөчөлүгүнө жана коюлган максаттын маанисине жараша бирин бири толуктаганда гана алынат. Аэрометоддор түрдүү изилдөө процесстерин ылдамдатуу жана эмгек өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуу менен алардын сапаттуулугун арттырып, изилдөөгө көмөк берет. Аэрометоддор өз алдынча же жер бетинде колдонулуучу башка методдор менен бирге эл чарбасынын көп тармагында (геологияда, геодезияда, токой чарбасында жана башкада) кеңири пайдаланылат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор А. Табалдиев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1976. Том 1. А - Бюулук -608 б.
Лупта (дарыя)
Лупта — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Вагиль дарыясынын сол жээгинен 56 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 42 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Атаханов Шамиль Есенжанович
Атаханов Шамиль Есенжанович коомдук ишмер Атаханов Шамиль
Өмүр баяны
Шамиль Атаханов Ош облусунун Өзгөн шаарында 1948-жылдын 22-июлунда төрөлгөн. 1971-жылы Фрунзе политехникалык институтунун автоматика жана телемеханика факультетин аяктаган. 1986-жылы Москва шаарындагы ИИМ Академиясын укук таануу адистиги боюнча аяктаган. 1991-жылы Москва шаарындагы МГИМО Бизнес эл аралык мектебин аяктаган. Аскердик наамы – полковник. Илимий наамы – Бишкек финансы-экономикалык академиясынын профессору.
Эмгек жолу
1971-1972-жылдары “Долбоормонтажавтоматика” МДИ казак бөлүмүнүн инженер-электриги болуп эмгектенген жана 1972-1973-ж.Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн. [1973-1984]Кыргыз ССРинин комсомолдук жана партиялык кызматтарында иштеген.[1984-1986]СССР ИИМ Академиясында окуган. 1986-1987-жылы Кыргыз ССРинин Ички иштер министрлигинин уюшкан кылмыштуулукка каршы күрөшүү боюнча бөлүмүнүн начальниги 1987-1988]Кыргызстандын Фрунзе ШК КП администрациялык жана соода-финансылык органдары бөлүмүнүн башчысы 1988-1991-ж. Фрунзе шаарынын ИИБнын начальнигинин орун басары, начальниктин милдетин аткаруучу болуп иштеген.1991-2005-ж “Интер-Бишкек” БИнин башкы директору болгон.2005-жылдын май айынан – 2005-жылдын августуна чейин Бишкек шаарынын биринчи вице-мэри.2005-2010-ж “Интер-Бишкек” БИнин башкы директору.2010 20-декабрынан баштап Кыргыз Республикасынын вице-премьер-министри кызматын аркалап келет.
булак
Атаханов Шамиль Есенжанович — биография
www.gov.kg
Ла Хуэрта (Нү-Мексико)
Ла Хуэрта (Нү-Мексико) (La Huerta) — Нү-Мексико штатынын Eddy округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1245 киши. Болжолдуу аянты - 3.8 км². FIPS коду — 35-12220.
Көк-Жаңгак көмүр кени
Көк-Жаңгак көмүр кени — Жалал-Абад облусунун Сузак районунда, Көк-Жаңгак шаарынын түштүк тарабында. Фергана тоо тизмегинин батыш этегинде, Көгарт жана Чангетсуу өрөөндөрүнүн аралыгында, Серүүн-Дөбө тоосунда. Кен 19-кылымдын аягынан бери белгилүү. 1896-ж. кустардык көмүр казып алуу башталган. Геол. издөө жана чалгындоо иштери 1928-жылдан 1986-жылга чейин мезгил-мезгили менен жүргүзүлгөн. Кен 2 аянтка бөлүнгөн: Түндүк жана Түштүк. Көмүрлүү Көк-Жаңгак свитасында 13 кабат бар. Бул кабаттардын ичинен "5", "6", "6+5" жана “Калың” кабаттары, ал эми Маркай участкасында "5+6", "Калың" жана "Төмөнкү" кабаттары өнөр жайлык мааниге ээ. Кабаттардын калыңдыгы 0,26 мден 15,37 мге чейин өзгөрөт. Сапаты боюнча кендин көмүрү Таш-Көмүрдүн узун жалындуу (Д) маркасына кирет. Көмүрдүн күлдүүлүгү 12,44%тен 22,5%ке чейин, күйүү жылуулугу 27,1 МДж/кг (6474 ккал/кг)дан 32,5 МДж/кг (7764 ккал/кг) чейин өзгөрөт. Көк-Жаңгак кенинин 1997-жылга карата баланстагы запасы А+В+С1 категориясы боюнча 44 млн т.
Аэрон
Аэрон - кустурбоочу дары, составында алкалоиддердин камфор кычкыл туздары бар таблетка.
Куралдуу көтөрүлүш
Куралдуу көтөрүлүш (орус. Вооруженное восстание) – таптардын же социалдык катмарлардын саясий бийликке каршы, куралдуу көтөрүлүшү.
Аэрон
Чайкалуудан жүрөк айланганда (аба жана деңиз ооруларында), кош бойлуу аялдардын талгагында колдонулат. Анын таасири ичкенден 1 с 30 мин өткөндөн кийин башталып, 6-12 с ка чейин созулат. Бир жолу 2ден, суткасына 4 таблеткадан ашык ичүүгө болбойт.
Куралдуу көтөрүлүш
Мисалы: революция, козголоң, бунт (элдин уюшулбаган, чачыранды көтөрүлүшү), путч (аскердик диктатураны орнотуу максатында офицерлердин көтөрүлүшү).
Коомдо келишпестиктерди, карама каршылыктарды сүйлөшүүнүн, макулдашуунун жардамы менен чечүүгө мүмкүнчүлүк болбой калган учурларда, антагонисттик конфликттин негизинде келип чыгат.
Куралдуу көтөрүлүш адамзаттын тарыхында көп кездешет.
Мисалы: Спартактын куралдуу көтөрүлүш, С. Разиндин, Е. Пугачевдун – Орусиядагы куралдуу көтөрүлүш, Францияда – Жакериянын, Кытайда – Тайпин көтүрүлүшү;
Париж коммуннасы, Декабристтердин көтөрүлүшү, Октябрь революциясы, Кронштаддык көтөрүлүш (1921 ж.), Гамбург көтөрүлүшү (1923 ж.), Австриядагы көтөрүлүш (1934 ж.), Египет, Ирак, Португалия, Афганистандагы улуттук-боштондук күрөштөрү ж. б. б.а. Куралдуу көтөрүлүш кул ээлөөчүлүк доордон баштап, биздин заманга чейин болуп жаткан антагонисттик карама-каршылыктарды башка жол менен чечүүгө мүмкүндүк болбогондуктан келип чыккан көрүнүш.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Таш Мияшев
Мияшев, Таш (1931–2007) - акын, жазуучу. Кара-Суу районунун Папан кыштагында 1931-жылы 22-майда туулган. Айылындагы жети жылдык мектепти бүтүп, колхоздо эсептегич болуп иштеген. 1948-жылы Ош шаарындагы орто мектепке кирип, аны 1951-жылы бүтүрөт да, ошол эле жылы облустук «Ленин жолу» гезитине өз кабарчылык кызматка орношкон. 1952–1957-жж. «Большевик» орто мектебинде мугалим, Кара-Суу райондук билим берүү бөлүмүндө инспектор, райкомдо инструктор, облустук «Ленин жолу» гезитинде кызматкер, 1959-жылдан Кыргызстан Жазуучулар союзунун Ош облусу боюнча кеңешчиси, 1962-жылдан «Ленин жолу» гезитинде адабий кызматкер болуп иштеген. 1967–1969-жж. Москвадагы М.Горький атындагы ада-бият институтунда окуп келип, «Кыргызстан маданияты» гезитинин Ош облусу боюнча өз кабарчысы, 1972–1975-жж. облустук телерадио комитетинин төрагасы болгон. 1967-жылы Ош мамлекеттик пединститутун сырттан окуп бүтүргөн.
1976-жылдан облустук «Ленин жолу» гезитинде адабий кызматкер, 1987-жылы «Кыргызстан маданияты» гезитинин өз кабарчылыгына которулуп, ушул кызматта иштеп жүрүп эс алууга чыккан.
Т.Мияшевдин адабий чыгармачылык жолу 1952-жылдан башталып «Коммунизм семафору» деген алгачкы ыры «Кызыл Кыргызстан» (азыркы «Кыргыз Туусу») гезитине басылган. Ошондон баштап анын ырлары, поэмалары республикалык, облустук гезит-журналдарда жарыяланып келген.
Үзүрлүү эмгеги үчүн «Эмгектеги каармандыгы үчүн» (1970) медалы менен сыйланып, «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмери» (1995) деген ардак наамга татыктуу болгон.
Кыргыз тилинде
Туңгуч күү: Ырлар. – Б., 1966. – 152 б.
Таңды тосуу: Ырлар жана поэмалар. – Б., 1967. – 60 б.
Махабат менен коштошуу: Повесть. – Б., 1968. – 68 б.
Комиссар: Даректүү повесть. – Б., 1969. – 100 б.
Керме-Тоо: Ырлар жана поэмалар. – Б., 1971. – 88 б.
Дарыя күүсү: Ырлар жана поэма. – Б., 1980. – 104 б.
Өлбөстүккө таазим: Повесттер. – Б., 1982. – 316 б.
Алтын аймак: Ырлар жана поэма. – Б., 1984. – 72 б.
Ак-Буура ыры: Ырлар. – Ош, 1995. – 176 б.
Генерал: Даректүү баян. – Ош, 1998. – 192 б.
Махабат менен коштошуу: Повесть. – Кант, 1993. – 96 б.
Баарыбыздын атабыз: Даректүү повесть. – Ош, 1998. – 200 б.
Орус тилинде
Поклон бессмертию: – Москва, 1987. – 480 с.
Полинефрит
Полинефрит — көбүнчө кол-бут нервинин оорусу.
Пайда болуу себептери
Полинефрит өзүнчө оору катары, ошондой эле инфекциялык оорулардын (мисалы, кептөөр, дизентерия) же зат алмашуунун бузулушу менен мүнөздөлгөн оорулардын (мисалы, кант диабетинен болгон полинефрит) кабылдоосу катары пайда болушу мүмкүн. Полинефрит ичеги-карын оорусунун кесепетинен нерв тканына керек заттардын жана витаминдердин сиңирилиши бузулгандарда да болот. Мышьяк, сымап, коргошун, ошондой эле турмуш-тиричиликке керектелүүчү химиялык каражаттарды туура эмес колдонуп уулануудан пайда болгон полинефрит өзгөчө топту түзөт.
Оорунун жүрүшү
Оору башталганда кол-буттун башы чымырап, жылуу мезгилде да муздагансып, сыздап, сайгылашып ооруйт. Бара-бара бут алсызданып, басуу, ошондой эле кол менен бир нерсени кармоо да кыйындайт. Кол-буттун булчуңдары кичиреет (атрофия). Кол чеңгелинин жана бут кетменинин сезгичтиги жоголот.
Дарылоо
Дарылоо врачтын көрсөтмөсү жана көзөмөлүндө жүргүзүлөт. Адегенде оорунун себебин аныктоо маанилүү. Катуу кармаганда төшөккө жатуу керек. Дарыдан тышкары физиотерапиялык процедуралар, айыктыруучу физкультура; өнөкөт түрүндө курортто дарылануу сунуш кылынат. Инфекциялык оорудан жана зат алмашуунун бузулушунан болуучу полинефритти өндүрүштө коопсуздук техникасын сактоо жана уу химикаттарды инструкциясын бузбай колдонуу менен алдын алуу керек.
Колдонулган адабият
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден - соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Чулдуктар
Чулдуктар (лат. Limicolae) – саздагы, суу жээктериндеги куштардын бир түркүмү, булардын кыйла систематикалык категориялары бар: таранчычулдук (Calidris minuta), ылайчы чулдук, өкүргүч чулдук (С. melanotos), күрөктумшук чулдук (Eurynorhynchus pygmeus), боз чулдук, кадимки сагызганчулдук (Haemotopina ostralegus), кара чулдук (Tringa ochropus), сагызган чулдуктар (тукумча) (Haematopinae).
Тановеевка (Стерлитамак району, Башкыртстан)
Тановеевка — Башкыртстандын Стерлитамак районундагы айыл, Краснояр айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 91 киши. Почта индекси — 453153, ОКАТО коду — 80249844005.
Кыргызстан висмут кендери
Кыргызстандын аймагында висмуттун 200дөй кен-кенчелери табылган. Алар көбүнчө полиметалл, алтын, күмүш, мышьяк, вольфрам, калай, кобальт, молибден жана сурьма менен бирге кезигет.
Генеалогиялык циклдештирүү
Колдонулган адабияттар
Манас энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Кыргызстан висмут кендери
Висмут кендери көбүнчө Түндүк Теңир-Тоодо тараган (Миронов, Үчкошкон ж. б. кендер). Висмут рудалары Кастек, Талас кырка тоолорунда жез-висмуттуу, мышьяк-висмуттуу формациялар түрүндө кездешет. Кастек кырка тоосунда жез-висмуттуу минералдануу жөнөкөй жана татаал түзүлүштөрү тарамдар менен зоналар түрүндө жатат. Талас Алатоосундагы мышьяк-висмуттуу руда рифейдин калың катмарларындагы кеңдикке жакын багытта созулган жаракаларда топтолгон. Руда тулкулары негизинен катмар, мамы, уя сымал жана тарамчалар түрүндө болот.
«Бозжигит»
«Бозжигит» лирикалык поэма. Чыгыш эпикалык поэзиясынан келген. Ашыктык, баатырдык, турмуштук, диний сыпаттагы чыгыштын дастандары Орто Азия элдерине дастан, кысса, хикая деген ат менен тараган. Булар негизинен 19-кылымдын акыры 20-кылымдын башында Уфа, Казан, Оренбург шаарында басылып чыккан. «Бозжигит» араб, фарсы жана Орто Азиядагы түрк элдеринин тилинде жарык көргөн. Китептин саны аз болгондуктан, алгач кат тааныган сабаттуу адамдар окуп, алар аркылуу оозеки түрдө жашай баштаган. Акындар, чыгармачыл айтуучулар бул сюжеттерди өздөрүнүн алымча, кошумчалары менен ырдап, эл арасына жайылткан. Ошентип, варианттары пайда болгон. «Бозжигит» поэмасы кыргыздар арасына 1911-ж. Казандан араб, фарсы тилдеринде басылып чыккан нуска боюнча тараган. Поэмада анын негизги каармандары Бозжигит менен Сайыпжамалдын ортосундагы улуу махабат баяндалат. Эки ашык бири бирине жетпей, окуя трагедия менен аяктайт. «Бозжигит» поэмасынын эки нускасы КР УИАнын Колжазмалар фондунда сакталып турат. Г. Орозова.
Көк-Жаңгак чопо кени
Көк-Жаңгак чопо кени Жалал-Абад облусунун Сузак районунда, Курганташ суусунун оң жээгинде, Көк-Жаңгак т. ж. бекетинен 0,6 км түндүктө, кирпич заводунун жанында, деңиз деңгээлинен 1310–1368 м бийиктикте. 1953-ж. чалгындалган. Кен аянтынын узундугу 1200 м, туурасы 400–500 м, түндүк-батыштан түштүк-чыгышка созулуп жатат. Кен аймагы төртүнчүлүк мезгилинде пайда болгон кумайлуу чоподон түзүлгөн. Кумайлуу чопонун калыңдыгы 11,7 мден 58,0 мге чейин өзгөрөт. Технологиялык изилдөөнүн негизинде кумайлуу чоподон "100", "125" маркасындагы кирпич алына тургандыгы аныкталган. Баланстагы запасы А категориясы боюнча 305 миң м3, В – 476 миң м3, С1 – 960 миң м3, А+В+С1741 миң м3.
Кляш (Иглин району, Башкыртстан)
Кляш — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Уктеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 179 киши. Почта индекси — 452410, ОКАТО коду — 80228870002.
Качкымбаев Санкул
Качкымбаев Санкул (1927, Чүй облусу, Москва району, Кызыл-Туу айылы – 2002, ошол жер) – Социалисттик Эмгектин Баатыры (1966). Эмгек жолун 1949-жылы Москва районунун Кызыл-Туу совхозунда ветеринар-фельдшер болуп иштөөдөн баштаган. Кийин Беловодск кыш заводунда бригадир, смена мастер, участка начальниги болуп иштеген. Ал жетектеген смена кыш чыгарууда чоң ийгиликтерге жетишкен. Ленин ордени жана медалдар менен сыйланган.
Кляш (Иглин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Терминасов Юрий Степанович
Юрий Степанович Терминасов (1910-ж Калинин облусунун Ржев шаарында туулган - 1978) - КПССтин мүчөсү (1941); физика-математикалык илимдердин доктору (1945), профессор (1947), Кыргыз ССР Илимдер академиясынын корреспондент-мүчөсү (1960).
= Эмгек жолу = 1932-ж - Ленинграддагы физика-математикалык институтту бүтүрүп,
1932-1941-жж - анда ассистент;
1947-51-жж - Ленин инженер-экономикалык институтунун физика кафедрасынын башчысы;
1951-55-жж - эксперименталдык физика кафедрасынынын башчысы;
1960-70-жж - Петрозаводск Мамлекеттик университетинде кафедра башчы, декан;
1970-жылдан тарта - Куйбышев политехникалык институтунда кафедра башчы болгон.
Эмгектери
129дан ашуун илимий эмгектин автору.
Негизги эмгектери - металлдардын, куймалардын бышыктыгына, пластикалуулугуна арналган. Металлдарды сыноодо анын касиетин, изилдөөнүн жолун, физикалык методикасын изилдеп чыккан. Ар кандай температурада деформацияланган металлдардын түзүлүшүн изилдеген.
Гербарт, Иоганн Фридрих
Гербарт Иоганн Фридрих (нем. Johann Friedrich Herbart, Бугу айынын 1 1776, Ольденбург — Баш оона айынын 14, 1841, Гөттинген) – немис идеалист философу, психолог жана педагог.
Йен университетин бүтүргөн. «Метафизиканын башкы пунктары» (1805), «Тарбия максаттарынын негизиндеги жалпы педагогика» (1806), «Педагогикалык окуунун очерки» (1835) өңдүү чыгармалардын автору. Гербарт идеалист-метафизик болгон. Ал болмуштун негизинде түбөлүк өзгөрбөгөн, билүүгө болбой турган «реал» жатат деп эсептеген. 19-кылымдын 2-жарымында бурж. педагогикада Гербарттын окутуунун төрт баскычы («айкындык», «ассоциация» «система», «метод») жөнүндөгү концепциясы кеңири пайдаланылган. Гербарт. окуу ишинде тил менен математиканы жогору баалаган.
Правая Хутты-Яха дарыясы
'''Прав. Хутты-Яха''' — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хутты-Яха дарыясынын оң жээгинен 67 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 78 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Зон-Ель
Зон-Ель — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Елга дарыясынын оң жээгинен 4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.