cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mercedes-Benz
1930-жылы Рим папасы, император Хирохитого, Адольф Гитлерге, Пол фон Гинденбургга, Герман Герингге жана Вильгельм IIге таандык болгон люкс Мерседес-Бенц 770 же "Чоң Мерседес" пайда болгон. Ал көлөмү 7 655 см болгон бир катардагы сегиз цилиндрлүү кыймылдаткыч менен жабдылган. см, 150 л.с. 2800 айн / мин. Ашыкча заряддалганда анын кубаттуулугу 200 л.с. чейин көбөйүп, эң жогорку ылдамдыгы 160 км/саат болгон. Мотор төрт баскычтуу редуктор менен бириктирилген.
моделдин экинчи мууну 155 л.с. кыймылдаткычы менен жабдылган. табигый аспирациялуу жана 230 л.с ашыкча заряддалган. 1940-жылдан 1943-жылга чейин массасы 5400 кг жана максималдуу ылдамдыгы 80 км/саат болгон унаалардын брондолгон версиялары чыгарылган.
Ханс Нибельдин жетекчилиги астында абдан ийгиликтүү моделдер түзүлүүдө, алардын арасында алдыңкы дөңгөлөктүн көз карандысыз суспензиясы бар кичинекей унаа 170, 140 кубат 3,8 литрлик кубаттуу кыймылдаткычы бар спорттук унаа 380, арткы кыймылдаткычы 130 көлөмү 1308 куб. см.
Mercedes-Benz 260 D дизелдик кыймылдаткычы бар биринчи жеңил унаа болгон. Ал 1936-жылы февралда Берлиндеги автосалондо ачылган. 1940-жылга чейин Daimler-Benz концерни өндүрүштү толугу менен аскердик муктаждыктарга арнашы керек болгон кезде, бул моделдин 2000ге жакын даанасы чыгарылган.
Ал төрт ылдый редуктор менен бириктирилген үстүнкү клапан менен төрт цилиндрлүү 4 литрлик кыймылдаткыч менен жабдылган. Mercedes-Benz 260 D көз карандысыз алдыңкы суспензияны жана гидравликалык тормозду алды.
Окуянын бүтүшү
2018-жылы Mercedes-Benz бренди 48,601 миллиард долларга бааланып, унаа өндүрүүчүлөрдүн арасында экинчи орунду (Тойотадан кийин) жана дүйнөдөгү бардык бренддердин арасында сегизинчи орунду ээлеген. BrandZ маалыматы боюнча, 2018-жылы бренд Топ 100 Эң Баалуу Глобалдык Бренддердин тизмесине кирген, мында 25,684 миллиард долларлык баалуулук менен эң кымбат бренддердин арасында 46-орунда турган.2019-жылы Mercedes-Benz бренди 60,355 миллиард долларга бааланып, унаа өндүрүүчүлөрдүн рейтингинде биринчи орунду ээлеген.
«Чалкан»
«Чалкан» - мурдагы Кыргызстан КП БКнын саясий-сатиралык журналы. 1955-ж. уюшулган. Айына бир жолу чыгып келген. Тунгуч редактору А. Токомбаев болгон. «Чалканда» бюрократ, формалист кишилерди, өндүрүш пландарын, милдеттенмелерин аткарбаган, коомдук мүлккө кайдыгер караган жетекчилерди ж. б-ларды сындаган сатиралык, юмордук чыгармалар, какшыктар, тамсилдер жарыяланган.
Чалгыч
Чалгыч — ашкана буюму.
Улуттук суусундуктарды (максым, жарма, уй кымыз ж. б.) даярдоодо талкан чалуу жана аралаштыруу, ошондой эле каймак, жемиш ж. б. азыктарынан мусс, крем ж. б. жасоодо колдонулат. Чалгыч талдан тандалып жасалат, учу эки ача болот. Азыркы учурда Чалгычтын заманбап түрлөрү (миксер ж. б.) чыгарылууда.
Йонасвальде
Йонасвальде (Jonaswalde) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенбург районуна кирет.
Калкы - 329 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 6,65 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 77 018. Муниципалитеттин башчысы — Рольф Маттес.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Чана тебүү
Чана тебүү — кышкы оюн-зоок.
Чана тепмей
Кыргыз эл оюндарынын бири. Карда жана музда жылгаяктап жүрүп ойнолуучу оюндардын катарына кирет.
Оюнга даярдануу
Оюнчулар дөңгө чыгышып, оюндун шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышат. Оюндун баяны. Оюнчулар кезектери келгенде, бирден чанааларга отурушуп, колдору менен катуу түртүнүшүп, алыстыкка тайгаланып барууга аракеттенишет. Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат. Чанада алыстыкка тайгаланып барган оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.
Оюндун башка түрлөрү
Чанада отурган оюнчуну түртүп, алыстыкка тайгалантуу, чанада отурушуп, колдор менен түртүнүшүп алыстыкка тайгалануу.
Эрежеси
Колдор менен бир жолудан ашык түртүнүүгө, бир бирине жардам берүүгө, тоскоолдук кылууга, мурдагы тайгаланган оюнчу, тайгалануучу жерди бошотмоюнча, тайгаланууну баштоого, оюндун кезегин бузууга болбойт.
Оюндун педагогикалык мааниси. Оюнда күч, шамдагайлыкка тарбияланат, туруктуулукка, тең салмактуулукту сактоого, чечкиндүүлүккө үйрөтөт.
Чана спорту
Чана спорту — спорттун кышкы олимпиялык түрү; чана менен атайын трассада өтө тез түшүү. Спорттун бул түрүндө 1 (салмагы 22 кг) жана 2 (салмагы 26 кгта чейин) орундуу чана (ийкем, ыкчам жана керме боосу бар) менен атайын жасалма (муз төшөлгөн) же табигый жол менен түшөт. Алгач скелетон (башты алдын көздөй каратып жатуучу), кийин бобслей (кол менен башкарылуучу оор чана), акыры тобоган (азыркы спорттук чананын түрү) колдонулган. Спорттук чананын тайгаланчу бөлүгүнүн калыңдыгы 15 см, уз. 124-150 см (кишинин боюна жараша). Спортсмен чанага чалкасынан жатып, чананын тайгаланчу бөлүгүнүн ийилген жеринен керме боосу менен башкарат. Чана спорту боюнча алгачкы мелдеш 1883-ж. Швейцарияда өткөрүлгөн, ага 8 өлкө катышкан. Чана спортунун Эл аралык федерациясы 1957-ж. негизделген. Чаналардын чоңдугу федерация кабыл алган эрежелерге ылайык жасалат. Чана спорту 1964-ж. Олимпиялык оюндардын программасына кирген, 1955-жылдан дүйнөлүк чемпионатп өткөрүлөт.
Георгий Жуков
Жуков Георгий Константинович – (10. 11(1. 12). 1896, РФ, Калуга облусу, Угодск-Завод (азыркы Жуков) району Стрелковка айылы 18. 6. 1974, Москва) Советтик Союздун Маршалы (1943), 4 жолку Советтик Союздун Баатыры (1939,1944, 1945, 1956). МЭРдин Баатыры (1969). Биринчи дүйнөлүк согуштун катытуучусу. Аскер курстарын бүтүргөн (1920, 1925). 1939-жылы япон аскерлерин Халхин-Гол дарыясында (Моңголия) талкалоого жетекчилик кылган. Улуу Ата Мекендик согуш мезгилинде Резервдик Ленинград, Батыш, 1-Украин жана 1-Белорус фронтторунун аскерлерине командачылык кылган. 1940-жылдан Киев өзгөчө аскер округунун командачысы, 1941-жылдын январынан СССР коргоо эл комиссарынын орун басары Генштабдын начальниги, 1941-жылдын июнунан армиянын генералы, 1942-жылдын августунан СССР коргоо эл комиссарынын биринчи орун басары жана Жогорку Башкы командачынын орун басары. Немис аскерлерин Сталинграддын жанында талкалоодо (1943), Ленинград блокадасын бузуп өтүүдө (1943-1944), душманды Курск салгылашында кыйратууда (1943) фронт аракеттерин жөнгө салып турган. Оң жээк Украинаны бошотуу операциясынын жетекчиси. 1944-1945-жылы 1-Белорус фронтунун аскерлерине командачылык кылып, 1-Украин жана 2-Белорус фронтторунун аскерлери менен бирге Висла-Одер операциясын жүзөгө ашырган, германиялык аскерлердин Берлин тобун талкалаган жана Берлинди алууга катышкан. 1945-жылы 8 майда Карлсхорстто (Берлин) жеңилген фашисттик Германиянын кыңк этпей баш ийишин кабыл алган. 1945-1946-жылы советтик аскерлердин Германиядагы тобунун башкы командачысы жана советтик аскердик администрациянын башчысы, 1946-1953-жылы Одесса жана Урал аскер округдарынын командачысы, 1953-1955-жылы СССР коргоо министринин 1-орун басары, 1955-1957-жылы СССР Коргоо министри болуп иштеген. СССР Жогорку Советинин (1-4-шайл.) депутаты. 6 Ленин, Октябрь Революциясы, 2 «Жеңиш», 3 Кызыл Туу, 1-2-даражадагы Суворов ордендери, чет өлкөлүк 20 орденжанамедалдар менен сыйланган. Калуга облусундагы Угодск Завод району жана анын борбору, Аба чабуулунан коргонуунун командалык аскер академиясы, Москва, Ленинград, Киев, Краснодон шаарындагы бирден көчө Жуковдун ысмынан аталган.
Папа облусу
Папа облусу, Чиркөө аймагы, Папа мамлекети, теократиялык мамлекет – 8–19-кылымдарда Ортонку Италиядагы Рим папасы башкарган теократиялык (диний) мамлекет. Борбору – Рим шаары. Папа облусу франк королу Пипинн 756-ж. папа Стефан Пге Рим облусун, мурдагы Равени экзархаттыгынын бир бөлүгүн (Пентаполис) тартуулаганда түзүлгөн. Алгачкы мезгилде Папа облусу Каролингдер империясынын чегинде болгон; 962-жылдан Ыйык Рим империясынын курамына кирген. Иннокентий Шнүн понтификтиги астында (1198-1216) Папа облусу императорлорго көз каранды эмес аймакка айланып, 1274-ж. император Рудольф I Габсбург тарабынан расмий түрдө эгемендүү мамлекет деп таанылган. 10–12-кылымдарда папалардын бийлигинде иш жүзүндө Рим менен анын тегерегиндеги аймак гана болгон. 1143-ж. папаларга каршы чыккан көтөрүлүштүн натыйжасында Римде светтик (жарандык) бийлик кулаган. Орто кылымдарда Түндүк жана Ортонку Италиянын аймактарынын ичинен Папа облусу экономикалык өнүгүүсү боюнча төмөнүрөөк турган. Папа облусунда Италиянын башка жерлерине караганда дыйкандардын крепостнойлук көз карандылыгы көбүрөөк сакталган. 14-кылымда Римде, Перуджада (1368–69, 1371, 1375), Болоньяда (1376) Папа облусундагы жарандык бийликке каршы көтөрүлүштөр чыгып, 1377-жылга жакын Папа облусундагы шаарлардын ичинен папалардын бийлиги алдында Рим менен Римини эле калган. 15-кылымдан баштап папалар өз аймагын кеңейтүүгө көнүл бура башташкан. Орто кылымдарда Папа облусу анча борборлошкон эмес, 16–18-кылымдарда гана папанын абс. режими өкүм сүргөн. Италияда Наполеондун бийлиги күч алып турган мезгилде (18-кылымдын аягы – 1814) Папа облусунун аймагында Рим республикасы (1798–99) болгон. 1809-ж. Папа облусу Франциянын курамына кирген. Вена конгресси (1814–1815) аны калыбына келтирген соң анда феодалдык-клерикалдык реакция күчөгөн. 1848–1849-жылдары папалык Рим Италиядагы буржуазиялык революциячыл борборлордун бирине айланган. 1849-ж. февралда папанын бийлиги кулагандан кийин Рим республикасы жарыяланган. Бирок европалык контрреволюциячылардын жардамы менен кыйраган. 1859–60-жылдары революциянын жүрүшүндө Папа облусунан Романья (1860, март), Умбрия жана Марке (1860, ноябрь) бөлүнүп, Сардиния королдугуна бириккен. Римдин 1870-ж. Италия королдугуна (1861-ж. түзүлгөн) биригиши менен Папа облусу жоюлган. Латеран келишимдерине ылайык 1929-ж. Рим шаарынын бир бөлүгүндө анча чон эмес Папа мамлекети (Ватикан) түзүлгөн.
Машинанын ичинен
"Машинанын ичинен" (Ex Machina, Из машины) — 2015-жылы жарык көргөн илимий фантастикалык психологиялык триллер. Сценарийин жазган жана режиссеру Алех Гарланд (режиссердук дебюту). Тасмага тартылгандар Доналл Глисон, Оскар Айзэк жана Алисия Викандер. Тасма көрармандарды өз жетекчиси тарабынан роботтун жасалма акылын текшеришүүгө Түриң тестин өткөрүш үчүн чакырылган программисттин окуясына жетелейт.
15 млн долларга тартылган кинотасма дүйнө жүзү боюнча 36 млн доллар топтогон жана киносынчылардын оң баасына татыган. АКШнын Улуттук киносынчылар кеңеши фильмди ошол жылдын эң мыкты он тасмасынын бири деп тапкан. Ошондой эле 88-Оскар сыйлыгында тасма "Эң мыкты визуалдык эффекттер" (сүрөтчүлөр Эндрю Уайтхерст, Пол Норрис, Марк Ардингтон, Сара Беннетт) номинациясы боюнча жеңишке жеткен. Гарланд Оскардын "Эң мыкты сценарий" сыйлыгына көрсөтүлсө, Викандердин мактоого татыган ролу БАФТА, Алтын глобус, Империя жана Сатурн сыйлыктарына көрсөтүлгөн жана бир нече киносынчылардын "Экинчи пландагы эң мыкты актриса" сыйлыгына ээ болгон. Тасма андан ары БАФТАнын "Эң мыкты британ тасмасы" жана Хуго сыйлыгынын "Эң мыкты коюлган тасма — узун формат" номинацияларына көрсөтүлгөн.
Жуковский Николай Егорович
Жуковский Николай Егорович – (5(17). 1. 1847, азыркы Владимир облусу, Орехово кыш. 17. 3. 1921, Москва) орус илимпозу, аэродинамиканы негиздөөчү. 1868-жылы Москва унтин бүтүргөн. 1870-жылдан 2-Москва аялдар гимназиясынын, 1872-жылдан Москва жогорку тех. Окуу жайында (МЖТОЖ) окутуучу, доцент. 1882-жылы «Кыймылдын бекемдиги жөнүндө» эмгеги үчүн математика илимдүү. Доктору наамын алган. 1885-жылдан өмүрүнүн акырына чейин мжтождо жана Москва ун-тинде иштеген. 1894-жылдан Петербург, 1917-жылдан Россия ианын корреспондент Мүчөсү. 1905-жылдан Москва матем. Коомунун президенти. 1902-жылы Жуков Георгий Константиновичдин жетекчилиги менен Европадагы биринчи аэродинамикалык түтүк (Москва унтинде) курулганжана1904-жылы Кучинодо аэродинамикалык ин-т түзүлгөн. Борб. Аэрогидродинамика институтун уюштуруучусу (1918) жана алгачкы жетекчиси болгон. Жуков Георгий Константиновичдин илимий эмгектери эң башкысы авиациянын теориясына арналып, өзү «орус авиациясынын атасы» деген ардактуу наамга татыктуу болгон. Ал самолёттун аэродинамикалык эсептөөлөрүнүн, анын динамикалык узата туруктуулугунун жана бекемдигинин эсептөөлөрүнүн негизин түзгөн. Ал катуу нерселердин механикасы, астрономия, математика, гидродинамика, колдонмо механика, машиналарды жөндөө теориясы жана башка тармак боюнча көп сандаган оригиналдуу изилдөөлөрдүн автору. Москвада жана Жуковский шаарында окумуштууга эстелик тургузулган жана илимий-мемориалдык музейи түзүлгөн.
Чала бадал
Чала бадал (Suffrutex) - көп жылдык өсүмдүктөр. Жер үстүндөгү сабагынын төмөнкү бөлүгү жыгачка айланып, бир нече жылга сакталат, ал эми сабактын жогорку бөлүгү жыл сайын куурап, ошонусу менен бадалдан айырмаланат. Чала бадалдын бийиктиги 80, кээде 150-200 смге жетет.
Папачылык
Папачылык – Рим папасы жетектеген католик чиркөөсүнүн диний монархиялык борбору. Папа конклавда (кардиналдардын жабык чогулушунда) өмүр бою шайланат. Папанын чиркөөдөгү бийлиги чексиз. Папа Вселенский соборду (христиан католик чиркөө кызматкерлеринин съездин) чакырат, анын чечимин бекитет, кардиналдыкка жана епископтукка көтөрөт, ага монах ордендеринин генералдары баш иет. Папа – Ватикан (туруктуу резиденциясы) мамлекетинин чексиз бийлөөчүсү. Коомдук-саясий жана диний ишинде эл католик чиркөөсүнүн кеңири аппаратына жана аны менен байланыштагы диний уюмдарга, Рим куриясына, Ватикандын дипломатиялык өкүлдөрүнө ж. б. таянат. Бардык католик чиркөөсүнө же айрым өлкөлөрдүн католиктерине арналган директиваларды энцикликалар, буйрук, жарлык ж. б. түрүндө басып чыгарат. Папачылык рим епископтугунун негизинде калыптанган. 5-кылымдын башында Рим епискобу өзүн «папа» (грекче pappas – ата, насаатчы) деп атаган. Папачылыктын күч алышынан 756-ж. Папа аймагы түзүлгөн. 10-кылымда Папачылык Ыйык Рим империясынын императоруна көз каранды болгон. 11-кылымдын орто ченинде башталган чиркөөнү борбордоштуруу кыймылынан улам ролу күчөгөн. 11-кылымдын аягында Папачылык крестүүлөр жортуулдарына демилгечи болуп, экономикалык жана саясий күч-кубатын чыңдаган (айрыкча Иннокентий IIIнүн тушунда). Европада борбордошкон мамлекеттердин өнүгүшү менен Папачылыктын таасири начарлаган. 1309–77-жылдары Папачылык француз королуна көз каранды болуп, анын кадыр-баркынын төмөндөшү чиркөө бытырандылыгына (1378–1417) алып келген. Такка бир эле мезгилде 2 же 3 папа отура баштаган. 16-кылымда Реформация жана протестант чиркөөлөрүнүн түзүлүшү Европанын бир катар өлкөлөрүндө Папачылыктын таасирин жок кылган. Папачылык буржуазиялык революцияга каршы туруп, 19-кылымдын ортосуна чейин феодалдык-монархиялык күчтүн тиреги болгон. Италиянын биригүүсүнө катуу каршылык көрсөтүүдөн улам Папачылык 1860-ж. Папа облусунан, 1870-ж. Римдеги бийлигинен ажыраган. 19-кылымдын 2-жарымынан Папачылык буржуазиянын реакциячыл чөйрөсү, империализм мезгилинде, монополисттик капитал менен байланышып, жумушчу жана улуттук-боштондук кыймылга каршы күрөшкөн. Улуу Октябрь социалисттик революциясынан кийин Совет мамлекетине душмандык өңүттө болгон. 1929-ж. папа Пий XI Италиянын фашисттик өкмөтү менен байланышып, Латеран макулдашуусу боюнча Римде папа мамлекетин – Ватиканды түзгөн.
Солпуев Токтосун
Солпуев Токтосун (1899, Айгыр-Жал айылы) - айьш чарба өндүрүшүнүн көрүнүктүү ишмери.
Мыйзам чыгаруу органдары (демократиялык мамлекеттерде)
Мыйзам чыгаруу органдары (демократиялык мамлекеттерде) – конституция тарабынан негизги милдет катары мыйзам чыгаруу бийлигин ишке ашыруу жүктөлгөн мамлекеттик өкүлчүлүктүү мекемелер. Мындан сырткары М. ч. о. адатта мамлекеттик бюджетти бекитүү жана аткаруу бийлик органдарынын ишмердигине (өкмөттүн, президенттин ж. б.) көзөмөл жүргүзүү, ошондой эле айрым бир башка ыйгарым укуктар: белгилүү чөйрөлөрдөгү (эсеп палатасынын аудиторлорун, акыйкатчыны ж. б.) жогорку кызмат адамдарын шайлоо (бекитүү, которуштуруу), эларалык келишимдерди ратификациялоо, мунапыс жарыялоо ж. б. укуктары таандык. Федерацияларда жана айрым борбордон ажыратылган унитардык мамлекеттерде М. ч. о. жалпы улуттук жана аймактык болуп бөлүнөт.
Солпуев Токтосун
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Вэст Боулстон (Массачусетс)
Вэст Боулстон (Массачусетс) (West Boylston) — Массачусетс штатынын Уорчестер (Worcester) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7 669 киши. Болжолдуу аянты - 35.8 км². FIPS коду — 25-75155.
Рио-Дульсе
Рио-Дульсе (Rio Dulce) – Аргентинанын түндүк- батышындагы дарыя. Узундугу 650 кмдей. Сали деген ат менен Анд тоолорунан башталат; Гран-Чако түздүгүнүн түштүгүндө салааларга бөлүнүп, Мар-Чикита көлүнө куят. Орточо чыгымы 80 м3/секдай. Сугатка пайдаланылат. Боюнда Сантьягодель-Эстеро шаары жайгашкан.
Спэнсер (Айдахо)
Калкы
2010-жылы калкы 38 киши болгон.
Жумабаев Алахун
Жумабаев Алахун (1896, Ош облусу, Кара-Суу району, Дыйкан-Кыштак айылы - 1976, ошол эле жер) пахтачы, Социалистик Эмгектин Баатыры (1951). Улуу Ата Мекендик согуштун (1941-45) катышуучу. 1945-жылдан Ош облусунун Кара-Суу районундагы «Кызыл-Шарк» колхозунда бригадир болуп иштеген. 1950-жылы ал жетектеген бригада 50 га жердеги пахтанын ар гектарынан 46,66 цден түшүм жыйнап алган. Ленин, Эмгек Кызыл Туу ордендери менен сыйланган.
Мыйзам чыгаруу бийлиги
Мыйзам чыгаруу бийлиги – бийликти бөлүштүрүүнүн теориясына ылайык, мамлекетте бири-бирин тең салмактап туруучу үч бийликтин бири. Ал өзү мыйзамдарды чыгаруу боюнча ыйгарым укуктардын жыйындысы, ошондой эле ал ыйгарым укуктарды ишке ашыруучу мамлекеттик органдардын тутуму болуп саналат. Демократиялык мамлекеттерде М. ч. б. атайын мыйзам чыгаруу органдары (парламенттер) менен гана эмес, референдумдарды өткөрүү жолу менен түздөнтүз шайлоочулар аркылуу дагы, ал эми айрым учурларда ыйгарым укуктарды же өзгөчө кырдаалдарда мыйзам чыгаруучулукту берүү иретинде аткаруу бийлик органдары аркылуу да ишке ашыралат. Азыркы учурда айрым мамлекеттердин конституцияларында М. ч. б. монарх жана мамлекетке же парламенттин палаталарына жана парламенттин ажырагыс бөлүгү катары мамлекеттин башчысына таандык экени тууралуу жобо камтылган. Чексиз монархияда жеке монархка гана таандык.
Мамлекеттик мыйзамдарды кабыл алуу Мыйзам чыгаруу бийликтин негизги иши. Азыркы кездеги Мыйзам чыгаруу бийлик парламентаризмдин өнүгүшү менен байланышкан. Алгач парламенттердин бири – британдык, ал XIII кылымда пайда болуп, эки палатадан турган: общиналар палатасы – башында рыцарлар жана бюргерлер ал эми бүгүнкү күндө жалпы эл тарабынан шайланган депутаттардан турат; лорддор палатасы – пирлер жана жогорку чиркөө кызматчылары үчүн, ал эми бүгүнкү күндө ага мүчө болуу же тукуму аристократтар, дин кызматы боюнча, же өлкөнүн алдында сиңирген эмгеги (Мыйзам Те-чер) боюнча жүргүзүлөт. Швед парламенти башында төрт палатадан турган: дворяндар, дин кызматкерлери, бюргерлер жана фермерлер үчүн Өзүнчө болгон.
Парламенттин бийлигинин начарлашы (Францияда ушундай болгон) королдун бийлигинин күчөшүнө алып келген. Королдун бийлигинин күчөшү анын легитимдүүлүгүнүн жоготулушу менен коштолуп, акыры революцияга себеп болгон. Жалпылап айтканда, Европада Мыйзам чыгаруу бийликтин ролу дайыма кеңейип келген. АКШда Мыйзам чыгаруу бийлик аткаруучу бийликтен өзүнчө бөлүнгөн, кеңири полномочиелери бар, конституцияга ылайык биринчи бийлик катары эсептелсе да, Мадисондун кармап туруу жана тең салмактуулук системасына ылайык, бийликтин бөлүнүшүнүн балансын буза албайт. Президент аткаруучу бийликтин башчысы катары Конгресске баш ийбейт, ошол эле учурда конгрессти таркатып жиберүү укугу Президентте жок.
Европанын көпчүлүк өлкөлөрүндө мурунтан келе жаткан салтка ылайык Мыйзам чыгаруу бийлик аткаруучу бийликтен даана бөлүнгөн эмес, ал эми конституциялык соттор өткөн кылымдын экинчи жарымында гана пайда болгон. Өкмөт башчысынын жана министрлердин парламентке мүчө болушу, Мыйзам чыгаруу бийликтин аткаруучу бийликтин үстүнөн көзөмөлдөө мүмкүнчүлүгүн жогорулатат. Британ парламентинде «суроолордун сааты» бар, ал учурда өкмөттүн мүчөлөрү көлөкө кабинеттин мүчөлөрүнүн катышуусу астында оппозициянын суроолоруна жооп беришет. Бул мисал Мыйзам чыгаруу бийликтин европалык системасынын артыкчылыгына кирсе, анда анын төмөнкүдөй кемчилиги бар: бир партия же жеке адам бардык бийликти өз колуна топтоп алышы мүмкүн. Алсак, радикалдык оппозициянын күчөшү, Мыйзам чыгаруу бийликтин начарлашынын натыйжасында центристтер кырдаалды көзөмөлгө ала албай калышып, мыйзамдуу түрдө Гитлер Германияда бийликке келген. Мыйзам чыгаруу ишмердиги ар кайсы өлкөлөрдө ар башка болгону менен мыйзам чыгаруу процессинин бир катар универсалдуу процедуралары бар: мыйзам чыгаруу демилге укугуна ээ субъекттер тарабынан сунуш кылынган мыйзам долбоордун түзүлүшү жана көрсөтүлүшү; комитеттерде жана комиссияларда алдын-ала карап чыгуу; бекитүү. АКШнын конгрессине мыйзам чыгаруу процесси узак жана оор, мыйзам долбоорлору узун жана кыйын жолду басып өтөт. Конгресс кабыл алган мыйзамдын күчүнө кирүү процедурасы да татаал. Ал мыйзам көпчүлүк штаттарда колдоого ээ болушу зарыл. Ал эми Кыргызстанда мыйзам чыгаруу процесси бир кыйла жөнөкөй жана мыйзамдын күчүнө кирүү процедурасы да татаал эмес. Ушундан улам Жогорку Кеңеш кыска убакыттын ичинде көптөгөн мыйзамдарды кабыл алышы жана күчүнө кийириши мүмкүн. Ал мыйзамдардын тууралыгы жана иштеги жыйынтыктары жөнүндөгү маселе башка. Байыркы Грецияда мыйзамдын автору өзүнүн мыйзамы күчүнө киргенден бир жылга дейре анын кесепеттери үчүн жооп берүүгө милдеттүү болгон, муну «Фон парономон» деп аташкан. Мыйзамды даярдоо сапатын жогорулатуу жолдору ар түркүн. Биринчи кезекте Мыйзам чыгаруу бийликтин компетент- түлүгүнө байланыштуу. Мыйзам чыгаруучу жыйынга депутаттыкка талапкерлерди каттаганда жана алар үчүн добуш бергенде билимине жана саясий ишмердүүлүгүнө, тажрыйбасына көңүл буруу зарыл. Парламенттик комитеттердин ишине көп сандаган эксперттерди тартуу жана парламенттин ишин ачык маалымдоо, түз радиотеле берүүлөр каралып жаткан мыйзамдардын сапатын көтөрүүгө көмөктөшөт. Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 54-статьясына ылайык, Жогорку Кеңеш, Мыйзам чыгаруу бийлик ошондой эле көзөмөлдөө ишин жүргүзөт. 1994-жылы 22-октябрдагы жана 1996-жылы 10-февралындагы референдумдардын жыйынтыгына ылайык, Жогорку Кеңеш эки палатадан турат, мыйзам чыгаруу иши Мыйзам чыгаруучу жыйынга жүктөлгөн.
Оберлайхтерсбах
Оберлайхтерсбах (Oberleichtersbach) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Бад-Киссинген районуна кирет.
Калкы - 2050 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 27,60 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 72 138. Муниципалитеттин башчысы — Вальтер Мюллер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Бенгази Революциячылдарынын Шура Кеңеши
Бенгази революциячылдарынын Шура кеңеши (مجلس شورى ثوار بنغازي, Мажлис Шура Тувар Бенгази) — Бенгазидеги исламчыл жана жихадчыл кошуундардан турган аскердик коалиция Ансар аш-Шария, Ливия калканы 1 жана башка бир нече топтордон.
Тарыхы
Бул күч алгач 2014-жылдын июнь айында Халифа Хафтар жетектеген Исламга каршы "Ар-намыс" операциясына жооп катары, ошондой эле 2014-жылдагы Депутаттар кеңешинин шайлоосунда исламчыл талапкерлердин жеңилишине жооп иретинде түзүлгөн. Четтен чыгып, жеңилип калуудан коркуп, бир нече исламчыл бригадалар жалпы кол чатырдын астында биригишкен. Консолидация жана реструктуризация исламчыл топторго Хафтардын союздаштарынын саны көп болгон күчтөргө каршы артка чегинишине мүмкүнчүлүк бергенге чейин, Хафтардын Ар-намыс операциясынын ийгилигин чектөөгө мүмкүндүк берди.
Мүчөлөрү
2014-жылдын август айына карата кеңеш төмөнкү топтордон турган:
Мыйзам чыгаруу техникасы
Мыйзам чыгаруу техникасы – мыйзамчыгаруу ишмердигин уюштуруу жана ишке ашыруунун жүрүшүндө мыйзам чыгаруунун субъекттери тарабынан пайдаланылуучу эрежелердин, усулдардын, каражаттардын жана ыкмалардын (аспаптардын) жыйындысы.
Равэнна (Небраска)
Равэнна (Небраска) (Ravenna) — Небраска штатынын Buffalo округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1341 киши. Болжолдуу аянты - 2.0 км². FIPS коду — 31-40710.
Соорбеков Жоомарт Сатымкулович
Соорбеков Жоомарт Сатымкулович (5.12.1946, Айгыр-Жал айылы - 3.12.2013, Ош шаары) - биология илимдеринин доктору, профессор.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Медвежья (Кичи Снопица куймасы)
Медвежья — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичи Снопица дарыясынын сол жээгинен 8 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Таш көмүр мезгили
Таш көмүр мезгили (системасы), карбон – палеозой заманындагы геологиялык мезгил; жер кабыгындагы тоо тек катмарларынын палеозой тобундагы бешинчи системасы. Девон мезгилинен (системасынан) кийин, пермь мезгилинен мурда болгон. 1822-жылы англиялык геологдор У. Конибир жана У. Филлипс Улуу Британиянын аймагынан аныкташкан. 1839-жылы Р. Мурчисон жана А. Сежвик өз алдынча система катары бөлүп, Европадагы ага окшош тоо тектердин арасында таш көмүр көп кездешкендиктен аны таш көмүр мезгили (системасы) аташкан. Радиометриялык аныктоолор боюнча 350 млн жыл мурда башталып, 65–75 млн жылга созулган. Таш көмүр мезгилинин бүткүл дүйнөлүк кабыл алынган бирдиктүү бөлүмдөрү жок. Таш көмүр мезгили астыңкы, ортонку жана үстүнкү бөлүктөргө бөлүнөт.
Таш көмүр мезгилинин чөкмө тектери бардык материктерде таралган. Түндүк жарым шардагы платформаларында көбүнчө деңиз чөгүндүлөрү (акиташ, кумдуу чопо, көмүрлүү тоо тек), Түштүк жарым шарда континенттик шартта пайда болгон кесек сыныктуу жана муз чөкмөлөрү өнүккөн. Геосинклиналдарда лава катмары, туфтар, туффиттер, кремнийлүү кесек чөгүндүлөр, флиштер кеңири топтолгон. Геологиялык процесстердин мүнөзү жана палеогеографиялык кырдаалы боюнча бүт Жер шары таш көмүр мезгилинде өнүгүүнүн 2 этапка бөлүнөт. Биринчи этап – алгачкы карбон, экинчи этап ортонку жана соңку карбон мезгилин камтыйт. Алгачкы карбондо ири аймактар бүктөлүүлөргө дуушарланып, трангрессия процесси жүрүп, Европаны, Азиянын жана Түндүк Американын көп бөлүгүн, Түштүк Американын батыш четин, Түндүк-Батыш Африканы, Австралиянын чыгыш бөлүгүн деңиз суулары каптайт. Көптөгөн майда аралдар пайда болот. Бирден бир кургак массив Гондвана гана болгон. Карбондун ортосунда деңиз суулары тартыла баштайт. Батыш Европа, Батыш Сибирь түздүгү, Казакстан, Ортонку Сибир ж. б. жерлер көтөрүүлөргө дуушарланып, кургактыкка айланат. Карбондун 2-жарымында герцин орогенезинен (Теңир-Тоо, Казакстан, Урал, Европанын түндүк-батыш бөлүгү, Чыгыш Азия, Түн Америка) тоо кыркалары пайда боло баштап, геосинклиналь бүктөлүштөрүн интрузия жана жанар тоо тектери жиреп чыккан. Таш көмүр мезгилинде жалпысынан нымдуу климат өкүм сүрүп, тропиктик, субтропиктик жана мелүүн алкактар калыптанып, токой менен саздардын пайда болушуна шарт түзүлгөн. Өсүмдүктөрдөн плаун түрүндөгүлөр, жылаңач уруктуулар, папоротниктер, хвощтор, дөңсөөлөрдө ийне жалбырактуулар кеңири тараган. Саздуу өрөөндөр, жашыл токойлор материктердин көпчүлүк бөлүгүн ээлеген. Таш көмүр мезгилинде жаныбарлар арасында орчундуу өзгөрүүлөр болуп, девон мезгилиндегилердин көбү дээрлик тукум курут болгон. Алардын ордуна жаныбарлардын жаңы түрлөрү келип чыккан. Фраминиферлер, мшанкалар, брахиоподдор, көңдөй ичегүүлөр кеңири таралган. Кургактарда стегоцефалдар, сойлоочулар, жөргөмүштөр, канатынын узундугу 50–70 смге жеткен гигант ийнеликтер пайда боло баштаган. Деңиздерде балыктар, үлүлдөр, кораллдар кеңири таралган. Караганда, Экибастуз, Минуса, Донбасс, Кузнецск, Тува ж. б. ойдуңдарда калыңдыгы 4–5 кмге жеткен көмүрлүү катмарлар, кээ бир (Урал-Волга областында, Днепр-Дон чуңкурдугунда) жерлерде нефть менен газдын ири жана темир, алюминий, жез, марганец, алтын, күмүш, платина, цинк, кобальт, вольфрам ж. б. кендери пайда болгон. Кыргызстанда таш көмүр мезгилинин тоо тек кабаттары (Кабак, Таш-Көмүр ж. б.) кеңири тараган.
Вальдорф (Рейнланд-Пфальц)
Вальдорф (Рейнланд-Пфальц) (Waldorf (Rheinland-Pfalz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Арвайлер районуна кирет.
Калкы - 855 киши(2013-ж.). . Аянты - 7,61 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 31 081. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Дитер Фельтен.
Бэрвик (Мэн)
Бэрвик (Мэн) (Berwick) — Мэн штатынын Йорк округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7246 киши. Болжолдуу аянты - 97.3 км². FIPS коду — 23-23031.
Сити оф Лайл (Миннесота)
Сити оф Лайл (Миннесота) (City of Lyle) — Миннесота штатынын Mower округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 551 киши. Болжолдуу аянты - 1.99 км². FIPS коду — 27-38654.
Жумабаев Амангелди Рахмадилдеевич
Жумабаев Амангелди Рахмадилдеевич - (27. 9. 1961-жылы туулган, Талас облусу, КараБуура району Бакайыр айылы) медицина илимдеринин доктору (2001), профессор (2003). КММИни бүтүргөн (1985). КММИде ассистент, окутуучу болуп иштеген (1985-2002). 2002-жылдан Ош МУнун медицина институтунун кафедра башчысы. Эмгектери: Оптимизация лечения рака слизистой оболочки полости рта. Ош, 2003.
Сэнт Мэри (Колорадо)
Сэнт Мэри (Колорадо) (St. Mary) — Колорадо штатынын Клиар Крик округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 283 киши. Болжолдуу аянты - 7.9 км². FIPS коду — 08-67142.
Мыйзамдар жыйнагы
Мыйзамдар жыйнагы – аракеттеги ченемдик актылар бир басылмага чогултулуп, белгилүү бир тартипте (тутумдуу, хронологиялуу) жайгаштырылып, мамлекет тарабынан ырасмий түрдө басып чыгарылган мыйзам актыларынын жыйнагы (м.: Юстиниан жыйнагы). КРде М. ж. КР ЖК, КР Президенти, КР Өкмөтү тарабынан ырасмий түрдө басылат.
Катарыш (Белорет району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Менслаге
Менслаге (Menslage) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Оснабрюк районуна кирет.
Калкы - 2509 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 65,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 59 025. Муниципалитеттин башчысы — Дирк Копмайер.
Улуу Кыргыз Хандыгы
Кыргыз хандыгы же Кыргыз улусу (кыргыз. قىرغىزىستان خانلىىى ) — азыркы Кыргызстандын жана ага чектеш өлкөлөрдүн аянтында 1484 (1470) жылдан 1508 (1514) жылга чейин кыска мөөнөттө жашаган Кыргыз мамлекети.
Тарыхы
Тимурдун өзүнүн жана Тимуриддердин Түндүк жана Борбордук Тянь-Шанга тынымсыз жортуулдарынан кийин бул аймактардагы саясий үстөмдүк бара-бара кыргыз уруу башчыларынын колуна өтө баштаган. Моголдордун бир бөлүгү кыргыздарга ( моңолдор уруусу) негизделген, могол аристократтарынын бир бөлүгү Ала-Тоо аймагынан Кашкар аймагына көчүрүлгөн. 1484-жылы Тянь-Шань кыргыздары өз алдынча мамлекет түзүшкөн. Кыргыз хандыгын адегенде (1484-1504) Султан Ахмад хан I башкарган.
Формалдуу могол ханы Жунустун (Юнустун) экинчи уулу Хан Ахмад Iдин жарыяланышы кыргыздарга анын бийлигин Чыңгызид катары расмий түрдө таануу үчүн зарыл болгон. Ахмад хан I Арлат, Калучи сыяктуу уруулардын баш ийбеген башкаруучуларынын үй-бүлөлөрү менен бирге аёосуз жок кылган. Атасынан жаңы түзүлгөн мамлекетти мураска алган анын уулу Султан-Халил (1504-1508) кыргыздардын падишахы болуп эсептелген.
Тянь-Шандын (Ала-Тоо) түшүмдүү өрөөндөрүндөгү кыргыздардын ээликтери азыр 15-кылымдагы Кыргызстан деп аталат. Султан Халил 1508-жылы Мансур хан жана анын бир тууганы Махмуд хан баштаган кашкар-могол ак сөөктөрүнүн аскерлери менен болгон салгылашта жеңилүүгө учурап, Парганага качкан, бирок жергиликтүү бек Жаныбек тарабынан колго түшүрүлүп, өлүм жазасына тартылган.
Ошондон тартып азыркы Кыргызстандын аянтын мекендеген кыргыз уруулары могол чыңгыздарынан сөзсүз түрдө хан тандоону токтотуп, алардын башкаруучусу Тагай бийге (Мухаммед-Кыргыз) баш ийишкен.
Папилломатоз
Папилломатоз (Papillomatosis) – малдын вирустуу ыланы. Атайын ДНКлуу вирустар козгойт. Көбүнчө мүйүздүү ири мал, жылкы, ит жана коёндор, чанда эчки, кой жана жапайы жаныбарлар жабыркайт. Инфекциянын булагы – ылаңдуу мал. Дени таза малга менен ыландуусун чогуу бакканда жугат. Ылан өнөкөткө өтөт. Адегенде шуру сымал папиллома жалгыздан чыгып, бара-бара ал чоңоё баштайт. Ал томпоктун үстү кургак, мүйүздөнгөн болот, жарылып кетет (сөөл сымал), канайт, жараланат. Клиникалык жана лабор. изилдөөнүн негизинде диагноз коюлуп, хирургиялык жол менен дарыланат.
Сейталиев Мелисбай
Сейталиев Мелисбай (1939-ж.т., Курулуш айылы) - коомдук ишмер, райондун ардактуу атуулу.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Блаубойрен
Калкы - 11815 киши(2013-ж.). . Аянты - 79,15 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 25 020. Мэр — Йёрг Зайбольд.
Мыйзамдар коллизиясы (кагылышы)
Мыйзамдар коллизиясы (кагылышы) – бир эле маселе боюнча чыгарылган 2 же андан көп шарттуу аракеттеги ченемдик актылардын бири-бирине карама-каршылыгы (кагылышуусу). М. к. (белгилүү эрежелер боюнча) каралып жаткан кырдаалга колдонулуусу мүмкүн болгон ченемдик актыны тандап алуу жолу менен чечилет (м.: бирдей күчкө ээ 2 юридикалык актынын убактысы боюнча кийинки кабыл алынганы, атайын акты жалпы актынын алдында артыкчылыкка ээ болот.)
Прецш (Бургенланд)
Прецш (Бургенланд) (Pretzsch (Burgenlandkreis)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Бургенланд районуна кирет.
Калкы - 171 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 2,38 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 390. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Юрген Сцесни.
Жумабаев Жамалгазы
Жумабаев Жамалгазы - (8. 10. 1942-жылы туулган, Нарын облусу, Кочкор району Чолпон айылы) экономика илимдеринин доктору (2005), КР айыл чарбасына эмгек сиңирген кызматкер (1998). Айыл чарбасынын экономика натыйжалуулугу жана агрардык экономиканын трансформациялык мезгилдеги проблемалары боюнча адис. КАЧИни (1965), Бүткүл союздук Айыл чарба экономикасы ИИИнин аспирантурасын (1982) бүткөн. Совхоздо башкы экономист (1965-70), КРдин айыл жана суу чарба министрлигинде башкы адис, бөлүмдүн, башкы башкармалыктын башчысы (1970-2007), 2007-жылдан бөлүм башчы. 30дан ашуун илимий. эмгеги, анын ичинен 2 монографиясы жарык көргөн. Эмгектери: Экономическая эффективность сельского хозяйства в переходной экономике. Б., 2004; Актуальные проблемы экономики сельского хозяйства. Б., 2005.
Көддеритч
Көддеритч (Ködderitzsch) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Веймар районуна кирет.
Сатыкеев Жаманкул
Сатыкеев Жаманкул (30.5.1936, Жер-Капчыгай айылы - август, 2011, ошол эле жер) -    геология-минералогия илимдеринин кандидаты (1969), профессор.
Көддеритч
Калкы - 124 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 2,81 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 71 044. Муниципалитеттин башчысы — Альмут Буркхардт.
Сатыкеев Жаманкул
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Таш куюу
Таш куюу, базальт куюу, шлак куюу – тоо тектерди чопо же темир формаларга эритип куюу жолу менен сапаттуу жасалма таш тетиктерди алуу. Катуулук, коррозияга туруктуулук ж. б. касиет берсин үчүн куюлган буюмдар 800–900°Сде ысытылып, акырындык менен муздатылат. Таш куюудагы сырьё – негизинен базальт, кээде диабаз ж. б. даярдалган буюмдар бекем жана кислотага туруктуу келет. Таш куюу түтүк, кислотага туруктуу аппаратура, көпүрө, электр-техникалык изолятор, көркөм скульптура буюмдарын, дубалга каптама такталарды ж. б. даярдоо үчүн пайдаланылат.
Рио-Колорадо
Рио-Колорадо (Río Colorado) – Аргентинадагы дарыя. Патагониянын түндүгүндө. Узундугу 1200 кмден ашык, алабынын аянты 350 миң км2дей. Рио-Гранде жана Барранкас дарыясынын кошулушунан түзүлөт. Кургакчыл Патагония аймагында терең өрөөн боюнча агып, Атлантика океанынын Баия-Бланка булуңуна куярда дельтаны пайда кылат. Орточо чыгымы 140 м3/сек. Чатынан 320 кмге чейин кеме жүрөт.
Рэд Клоуд (Небраска)
Калкы - 1131 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 31-40920.
Жумабаев Искендер Абдысаматович
Жумабаев Искендер Абдысаматович - (23. 3. 1956-жылы туулган, Чүй облусу, Жайыл району Эриктүү айылы) адабиятчы, филология илимдеринин кандидаты (1996), КРдин илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (2004). КМУнун филология факультетин бүтүргөн (1980). Эмгек жолун Чүй облусу, Сокулук райондук «Элдик трибуна» гезитинде иштөөдөн баштаган. 1982-89-жылы Кыргыз энциклопедиясында ил. редактор, улук ил. редактор, 1989-97-жылы КР УИАнын Тил жана адабият интунда кенже илимий кызматкер, 1997-жылдан улук илимий кызматкер болуп эмгектенет. Азыркы кыргыз адабиятынын, көркөм котормонун тарыхы боюнча 50гө жакын илимий эмгектин, анын ичинен «Т. Сыдыкбековдун “Тоо арасында” романы» аттуу монографиянын автору.
Таш плотина
Таш плотина, таш тогоон – негизги конструкциясы таш материалдан курулган гидротехникалык курулма (тосмо). Анын негизги материалы кесек таш, шагыл, кесек кум болгондуктан, жергиликтүү материалды колдонуп таш плотинаны куруу айрым географиялык аймактарда маанилүү.
Стайтэс (Айдахо)
Калкы
2010-жылы калкы 226 киши болгон.
Штиге кош келиңиздер
"Штиге кош келиңиздер" (Bienvenue chez les Ch'tis, Бобро поржаловать) — Bienvenue chez les Ch'tis (французча айтылышы: [bjɛ̃vny ʃe le ʃti]) Франциянын 2008-жылдагы комедиялык тасмасы. Режиссеру, сценарийдин авторлорунун бири жана башкы каармандын ролун аткарган Дани Бун. Кад Мерад жана Зое Феликс да тартылышкан.
Тасма Франциядагы дээрлик бардык кассалык жыйымдар боюнча рекорд койгон. Тасма мыктылардын катарына кирип 793 сайтта дебют жасаган. 2010-жылдын 28-февралына чейин тасманы 23 аптанын ичинде 20.5 миллион киши көргөн. Муну менен ал 1966-жылдагы "Улуу жүрүш" кармап келаткан рекордду (17.27 миллион) артта калтырган.
Мыйзамдар тутуму
Мыйзамдар тутуму – анын булактарынын түзүлүшүн чагылдырган укуктун сырткы таризи (кара: Укук
булактары ). Жөнгө салынуучу мамилелердин мүнөзүнө, ошондой эле ченемдик
актыларды чыгаруучу органдардын, мамлекеттик органдардын даражалык тутумундагы
ээлеген ордуна жараша мамлекеттин колдонуудагы баардык ченемдик актылардын
бирдиктүү топтомун билдирген курамдык элементтерге бөлүнөт. Мыйзамдар тутумун
укук тутумунан айырмалоо зарыл. Биринчисинин баштапкы бөлүкчөсү ченемдик укук
актысы болсо, экинчисиники – укук ченеми.
Роща (Белорет району, Башкыртстан)
Роща — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Узян айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 66 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
V демек - Вендетта
"V демек - Вендетта" (V for Vendetta, V — значит вендетта) — саясий триллер. Режиссеру Жэймс Мактиг. Сценарийи Алан Мур менен Дэвид Ллойддун ушул эле аталыштагы DC/Vertigo Comics басмаканасы 1988-жылы чектелген серияда чыгарган комиксине негизделип жазылган, авторлору — бир тууган Вачовскилер. Тасмадагы окуя альтернативдик келечекте орун алат. Анда неофашист режим Бириккен королдукту өзүнө каратып алган болот. Хуго Уивиң анархист, эркиндик үчүн күрөшкөн Vнин образын жаратат. V татаал террористтик акттардын жардамы менен көтөрүлүш жасоого аракет кылат. Жаш, эмгекчи катмарына кирген Натали Портман (Иви) Vнин миссиясы учурунда колго түшүп калат. Ал эми Стивен Ри Vни токтотуш үчүн издөө тобун жетектеген, айласы түгөнгөн детективдин ролун аткарат.
Тасма башында Warner Bros. компаниясы тарабынан 2005-жылдын 4-ноябрында (400-Гай Фокс түнүнөн бир күн мурун) экрандаштырылат деп пландаштырылып, бирок кийинкиге жылдырылган. Ал 2006-жылдын 17-мартында көрсөтүлө баштап, оң ой-пикирлерге ээ болгон. "Тозоктон" (2001) жана "Адаттан тыш мыразалардын лигасы" (2003) эмгектеринен ылайыкташтырылып тартылган тасмага канааттанбаган Алан Мур кинофильмди көрүүдөн баш тартып, калем акы төлөбөй эле коюшун айткан.
"V демек - Вендетта" көптөгөн саясий топтор тарабынан мамлекеттик кысымдын кыйытып көрсөтүлүшү катары сыпатталган: либертариандар менен анархисттер муну өз ишенимдерин жайылтуу үчүн пайдаланышкан. Дэвид Ллойд мындай деген: "Гай Фокстун бет кабы эми жалпы брэнд болуп, катаал режимге каршылык көрсөтүү үчүн ыңгайлуу көрнөк болуп калды. Адамдар муну колдонуп атканына кубанычтамын, белгилүү маданияттын символу бул жол менен пайдаланылып жатканы бир топ эле өзгөчө туюлуп жатат."
Риолит
Риолит ( – агым, лава жана λίθος – таш), липарит – кайнотиптүү кремнезёмго бай (68-77%) эффузия тоо теги. Порфирдик курамында кварц бүртүкчөлөрү, калий талаа шпаттары, плагиоклаз, чанда биотит же пироксен бар. Риолит – гранитоиддердин эффузиялык аналогу. Айнек сымал түрү (бүртүкчөлөрү жогу) обсидиан, пемза, цехштейн. Палеотиптүү аналогдору жегичтердин курамына карай кератофир (натрийлүү), ортофир (калийлүү) болуп бөлүнөт. Тыгыздыгы 2,14-2,59 г/см3. Курулушта кооздоп каптоочу таш катары колдонулат.
Сатыбеков Мунарбай Сыйнатович
Сатыбеков Мунарбай Сыйнатович (1949-ж.т., Аксы району, Кара-Суу айылы) - Кыргыз Республикасынын эмгек синирген экономисти (2008), райондун ардактуу атуулу.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Фор (эл)
Фор (фур fòòrà, араб فور‎; фур) — эл. Судандын түштүк-батышында, тоолу Дарфур регионунда (Джабаль Марра деген жерде) жашайт. Аз сандуу топтор Чад, Египет, БАР өлкөлөрүндө жашайт. Жалпы саны 1,1 млн адам (2016). Кун­га­ра, тунд­жа­ра жана дад­жу топторуна бөлүнөт.
Тил
Тили — фур же конджара. Конджара Фур уясына кирет. Фур уясы гипотезалык Нил-сахара макро-үйбүлөнүн курамына кирет. Фордун көпчүлүгү араб тилин билет.
Дин
Диний жактан Исламдын сүннөт багытын тутушат. Анимизмдин таасири калган.
Тарых
Фор — байыркы эл. Дарфур мамлекетинде (XVI к. — 1916ж.) этникалык негизин түзгөн. Азыркы убакытта көчмөн джанджавиддер фор элине каршы генноцид жана жерлерден кууп чыгуу саясатын жүргүзүүдө. Джанджавиддер Судандын түндүгүнөн келишкен. Судандын түндүгүндө жашоого жарактуу жерлерди чөл басып кетти.
Чарбалык иштер
Сугат дыйканчылык (күрүч, буудай, таруу, жашылчалар, пахта) жана малчылык (уй, кой, төө).
Мыйзамдарды тутумдаштыруу (укук тутумдаштыруусу
Мыйзамдарды тутумдаштыруу (укук тутумдаштыруусу ) – ченемдик укуктук актылардын мазмунун сыртынан жана ичинен иштеп чыгуу жолу менен аларды биримдикке келтирүү жүрүмү. Ченемдик укуктук материалдын кандайча иштелип чыккандыгына жараша инкорпорация (консолидация) жана кодификация болуп ажыратылат.
Вэст Бриджуатэ (Массачусетс)
Вэст Бриджуатэ (Массачусетс) (West Bridgewater) — Массачусетс штатынын Плимаус (Plymouth) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6 634 киши. Болжолдуу аянты - 41.0 км². FIPS коду — 25-75260.
Вальдрах
Вальдрах (Waldrach) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Трир-Саарбург районуна кирет.
Калкы - 1995 киши(2013-ж.). . Аянты - 12,45 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 35 141. Муниципалитеттин башчысы — Хайнфрид Кардук.
Папуа булуңу
Папуа булуңу (Papua) – Коралл (Шуру) денизиндеги булуң, Жаңы Гвинея аралынын түштүк-чыгыш жээгинде. Узундугу 150 км, туурасы кире беришинде 330 кмдей, эң терең жери 969 м; жээк бөлүгү тайыз. Жээги коралл (шуру) рифтери менен курчалган. Флай дарыясы куят. Порт-Морсби порту бар.
Сатыбалдиев Умарбек
Сатыбалдиев Умарбек (1929-ж.т., Айгыр-Жал айылы) - айыл-чарба курулушунун көрүнүктүү ишмери.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Меппен
Меппен (Meppen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Эмсланд районуна кирет.
Калкы - 34 944 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 188,48 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 54 035. Мэр — Ян Эрик Болинг.
Шаар административдик курамы боюнча 7 район, 13 айылдык округка бөлүнөт.
Табернаш (Колорадо)
Калкы - 165 киши. Болжолдуу аянты - 10.5 км². FIPS коду — 08-76190.
Сити оф Лонг Прэйрай (Миннесота)
Сити оф Лонг Прэйрай (Миннесота) (City of Long Prairie) — Миннесота штатынын Todd округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3458 киши. Болжолдуу аянты - 6.3 км². FIPS коду — 27-38060.
Аралдагы төрт жыл
"Аралдагы төрт жыл" (Cast Away, Изгой) — Америкада 2000-жылы жарык көргөн эпикалык драма. Режиссеру жана продюсери Роберт Земекис. Башкы ролдорду аткаргандар Том Хэнкс, Хелен Хант жана Ник Шерси. Тасмада Федекс (FedEx) карго компаниясынын учагы Тынч океанда кырсыктап, компаниянын кызматкери эч ким жашабаган аралга түшүп калган болот. Ал учак жүгүнөн калган-каткандарды пайдаланып, жан сактаганга аракет кылат. Тасма киносынчылардын жакшы баасын алып, коммерциялык ийгилик да жараткан. Хэнкс ролу үчүн 73-Оскар кино сыйлыгынын "Эң мыкты аткарылган эркек кишинин ролу" номинациясына көрсөтүлгөн.
Блауфельден
Блауфельден (Blaufelden) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Штутгарт административдик округуна карайт. Швебиш-Халль районуна кирет.
Калкы - 5196 киши(2013-ж.). . Аянты - 90,18 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 27 008. Мэр — Клаус Кёгер.
Чаковский Александр Борисович
Чаковский Александр Борисович (13(26). 8. 1913, Санкт-Петербург - 17. 2. 1994, Москва) - орус совет жазуучусу, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1973). 1938-ж. М. Горький атындагы Адабият институтун бүткөн. Чыгармалары 1937-жылдан жарыялана баштаган. «Бул Ленинградда болгон» (1944), «Лида» (1945) жана «Бейпил күндөр» (1947) аттуу лирика-публ. үчилтигин жазган. 1949-ж. «Бизде эбак таң аткан» романы жарык көргөн (1950, СССР мамлекеттик сыйл.). «Өмүрдүн бир жылы» (1956), «Биз тандаган жол» (1960) романдарында жана «Алыскы жылдыздын жарыгы» (1963) повестинде советтик коомдун моралдык-этикалык проблемалары чагылдырылган. 5 китептен турган «Блокада» (1968-75; Лениндик сыйл., 1978) романында Ленинград үчүн болгон салгылаш, советтик жоокерлердин моралдык-саясий артыкчылыктары көрсөтүлөт. 1978-80-ж. «Жеңиш» романынжазган (СССР мамлекеттик сыйл. 1983). «Колукту» (1966), «Бүтпөгөн портрет» (1984), «Нюрнберг элестери» (1990) ж. б. чыгармалардын автору. Ал публицист катары да белгилүү. Айрым чыгармалары кыргыз тилине которулган («Блокада», которгон А. Кангелдиев; «Жениш», которгон Т. Мияшов, Т. Сулайманов, «Колукту», которгон М. Сагынов ж. б.) жана экрандаштырылган. Төрт Ленин, эки Эмгек Кызыл Туу, Кызыл Жылдыз, Октябрь Революциясы ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Блэйн (Мэн)
Блэйн (Мэн) (Blaine) — Мэн штатынын Аростук округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 806 киши. Болжолдуу аянты - 48.0 км². FIPS коду — 23-05385.
Призиц
Призиц (Priesitz) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Виттенберг районуна кирет.
Ихван
Ихван (الإخوان / Бир туугандар), көбүнчө Ихван мин та’а Аллах (إخوان من أطاع الله) катары белгилүү) ‎ Кудайдын Күч Бир туугандары), башкаруучу Ибн Сауддун олуттуу аскердик күчүн түзгөн жана аны көпчүлүк мамлекеттердин башкаруучусу катары орнотууда маанилүү роль ойногон салттуу көчмөн уруулардан турган диний кошуун болгон. Сауд Аравия Королдугундагы Араб жарым аралынын.
Мыйзамдуу ишкердик иш-аракетине тоскоолдук
Мыйзамдуу ишкердик иш-аракетине тоскоолдук – КР кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган экономикалык иш чөйрөсүндө жасалган кылмыштар. Ал төмөнкүчө аныкталат: а) жеке ишкердик кылуучуну же коммерциялык уюмду каттоодон мыйзамсыз баштартуу же четтөө; б) белгилүү бир ишмердикти жасоого атайын улуксат (лицензия) берүүдөн мыйзамсыз баштартуу, болбосо аны берүүдөн четтөө; в) жеке ишкердик кылуучунун же коммерциялык уюмдун укуктары менен мыйзамдуу таламдарын алардын уюштуруу-укуктук же менчигинин түрүнө жараша чектөө, ошого тете эле алардын өзалдынчалуулугун чектөө, же болбосо жеке ишкердик кылуучунун же коммерциялык уюмдун ишине мыйзамсыз кийлигишүү, эгерде мындай жосундар кызмат адамы тарабынан өзүнүн кызмат абалынан пайдалануу аркылуу жасалса.
Призиц
Калкы - 271 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 10,09 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 91 260. Муниципалитеттин башчысы — Бернд-Уве Эдлер.