cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уубулак шаар чалдыбары
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Усупбеков Райымкул Кубатбекович
Усупбеков Райымкул Кубатбекович (20.11.1955-ж.т.,Ак-Таш айылы) - финансы тармагынын көрүнүктүү ишмери, финансы кызматынын отличниги.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Маданияттагы аялдар
Кыргызстанда маданиятта аялдардын орду
Аялдар Кыргыз маданиятынын активдүү катышуучусу, өзгөчө адабият, театр жана кино тармагын алып караганда. 2020-жылга карата өлкөдө маданият жана искусство тармагында иштеген кызматкерлердин саны 9 миңге жакын болсо, мунун 57 пайызын аялдар түзөт.
Кыргыз киносунун жана театрынын көрүнүктүү өкүлдөрү: Айсулуу Токомбаева (1947), Таттыбүбү Турсунбаева (1944-1981), Бүбүсара Бейшеналиева (1926-1973), Сабира Күмүшалиева (1917-2007), Даркүл Күйүкова (1919-1997), Бакен Кыдыкеева (1923-1993), Динара Асанова (1942-1985), Жамал Сейдакматова (1938-2021) жана башкалар. Актриса, Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген артисти Таттыбүбү Турсунбаева азыркыга чейин сулуулуктун символу катары эскерилип келет. Ал тууралуу акын Жолон Мамытовдун минтип эскергени бар: “Сыймыгыбыз колдон учуп кеткенче сыйыбызды, сөзүбүздү аяппыз”.
Нуркамал Жетикашкаева кыргыз адабиятындагы аялдар поэзиясынын баштоочусу. Акын-жазуучулар Майрамкан Абылкасымова, Зуура Сооронбаева, Тенти Адышева жана башкалар кыргыз адабиятынын көрүнүктүү өкүлдөрү болуп саналат.
Бишкектеги искусство университети учурда балерина Бүбүсара Бейшеналиеванын ысымын алып жүрөт.
2020-жылы Бишкекте AWAKE социологиялык клубу “Кыргыз кинематографиясындагы гендердик маселелер: ретроспектива жана перспектива” деген темада тегерек стол өткөрдү. Анда киносынчы Султан Усувалиев кыргыз киносундагы аялдардын образынын өнүгүшү тууралуу айтып “Салтанат” (1955), “Тянь-Шандын кызы” (1961) жана “Боз салкын” (2007) тасмаларынын ортосунда кызыктуу салыштыруу келтирди. Аял режиссёрлор, аял-сценаристтер жана актрисалар чиеленишкен стереотиптерге каршы кантип күрөшүп жатканы тууралуу маалыматтар айтылды.
Тарыхта
Л.Нохлин “Эмне үчүн аялдардан улуу сүрөтчү чыккан эмес?” деген макаласында искусство дайыма социалдык түзүмдө бекемделген жана социалдык институттардын ишмердүүлүгү менен байланышта болгон, бул – аялдарды маданий өндүрүш тармагынан системдүү түрдө чыгарып турган деп белгилейт.
Деген менен тарыхта атактуу сүрөтчү аялдардын ысымы жазылып калды. Алардын катарына италиялык Софонисба Ангиссоланы, франциялык Мари Элизабет Луиза Виже-Лебрёнду, америкалык Мари Кэссетти жана башкаларды кошсо болот.
СССР доорунда
Совет бийлигинин орношу Борбор Азияда маданий процесстердин радикалдуу өзгөрүшүнө алып келди.
1926-жылы орусиялык аялдардын 42,7 пайызы гана жазганды билсе, 1939-жылы 83,4 пайызга жеткен. Кыздарды окутуу менен чектелбей, аларга стереотиптерден арылуу жана илимдин бардык тармагында өздөрүн сынап көрүүдөн коркпоосуна жардам көрсөтүлгөн.
СССРде эркектер менен аялдардын тең укуктуулугу расмий жарыяланган 1950-60-жылдары деле театр жетекчиси болгон же башкы режиссёр аялды табуу мүмкүн эмес эле.
Деген менен СССР көптөгөн таланттуу аялдардын багын ачты. Людмила Гурченко, Марина Ладынина, Валентина Малявина, Марина Голуб жана башка актрисаларды, Нора Адамян, Елена Афанасьева, Магира Кожахметова, Меңди Мамазаирова жана башка акын-жазуучуларды атаса болот.
Заманбап күндөрдө маданиятта аялдар
Аялдар күнүмдүк жашоодо гана эмес, кино тасмаларда да дискриминацияга кабылышары айтылат. Масс-медиадагы гендердик маселелерди иликтеген америкалык Джин Дэфис институтунун эксперттери ушундай жыйынтыкка келишти. Эксперттер “БУУ-Аялдар” менен бирге акыркы жылдары өнүккөн жана өнүгүп жаткан өлкөлөрдө тартылган ондогон популярдуу тасмаларды көрүп чыгып, анализ жүргүзүшкөн.
Тасмаларда башкы каармандардын 23 пайызын гана аялдар ойношот. Көбүнчө сатуучу же катчынын образында болушат. Директор, менеджер, инженердик ролдор көбүнчө эркектерге ыйгарылат. Көпчүлүк режиссёрлор аял жана карьера дегенди бири-бирине айкалышпаган түшүнүк катары карашарын айтышат адистер. “БУУ-Аялдардын” өкүлү Нанетт Браун тасмалардагы аялдардын образдары тууралуу мындай дейт: “Кино экрандарда аялдар эркектерди ашып өткөн жалгыз көрсөткүч – тилекке каршы, сексуалдуу, дененин кайсы бир бөлүгүн жылаңачтаган кийим. Ушунун өзү киноиндустрия жана андагы аялдардын орду тууралуу көп нерсе айтып турат”.
Акыркы жылдары искусстводогу аялдар өздөрүнүн укуктары тууралуу ачык үн ката башташты. 2015-жылы америкалык актриса Женнифер Лоуренс Голливуддагы сексизмге даттанып, актрисаларга караганда актёрлорго көп төлөнөрүнө макул эместигин айтып чыкты.
Заманбап маданиятта аялдар
Заманбап маданият – эмгектин жаңы жабдыктары, жаңы азык-түлүктөр, тиричиликтин жаңы материалдык элементтери (интернет, социалдык желе жана башкалар), жаңы илимий идеялар, искусствонун бардык түрүндөгү чыгармалар жана башкалар. Заманбап маданияттагы аялдар тууралуу сөз кылууда байыркы сүрөтчү аялдар, алардын заманбап мууну тууралуу белгилөө керек болот. Алар заманбап искусствону өзгөртүп жаткандар. Джули Мерету – америкалык сүрөтчү, азыркы күндө эң кымбат абстракционисттердин бири деп эсептелет. Кларисса Далримпл – заманбап искусствонун көрүнүктүү өкүлү, галерист. Мэтью Барни, Джордж Пардо, Нэнси Рубинс сыяктуу сүрөтчүлөрдүн “өкүл энеси” деп аташат. Элла Круглянская – латвиялык сүрөтчү. Анын картиналарынын башкы каармандары негизинен анимациялык толмоч аялдар.
Кино, адабият, театр, музыка
Кинодо аялдардын кадрга канчалык көп кошулары ошол тасманы тарткан режиссёрдун жынысынан көз каранды экенин изилдөөлөр көрсөттү. “Эгер фильмди аял-режиссёр тартса, анда каарман аялдар эркектер тарткан тасмаларга караганда экранда 7 пайызга көп көрүнөрүн изилдөө көрсөттү” дешет эксперттер. Заманбап киноиндустриясында дүйнөгө Анжелина Джоли, Натали Портман, Николь Кидман, Шарлиз Терон, Кира Найтли, Инна Чурикова жана башка актрисалар белгилүү.
Forbes Woman`дын 2016-жылкы рейтингинде дүйнөдө 17 жазуучу эң кымбат төлөнүүчү автор катары кошулган, анын ичинен 7 автор аял-жазуучу болду. Алардын катарында Гарри Поттер тууралуу чыгарманын автору Джоан Роулинг (жылдык кирешеси 19 миллион доллар), Нора Робертс (15 миллион), Даниэла Стил (15 миллион), Эрика Леонард Джеймс (14 миллион) жана башкалар бар.
Статистика Кыргызстанда театрга келген көрүүчүлөрдүн саны азайып жатканын көрсөтүүдө. 2018-жылы театрга 175 миң көрүүчү келген, бул 2014-жылга салыштырганда 24 пайызга аз. Орусияда жарандар театрга көбүрөөк барып баштады деген маалымат бар. 2008-жылы мезгил-мезгили менен жарандардын 28 пайызы театрга барса, 2019-жылы бул көрсөткүч 48 пайызга жеткенин Жалпы орусиялык коомдук пикирди изилдөө борбору маалымдаган.
Заманбап жашоодо маданиятка К-РОР агымы жаңылык катары кошулду десе болот. Түштүк Кореянын музыкалык топтору, жеке ырчылары дүйнө жүзү боюнча күйөрман топтой алышты. АКШда аялдардын 78 пайызы музыка индустриясында дискриминацияга кабылат. Эстонияда аялдарга караганда эркектер ата мекендик музыканы көп угушары аныкталган. Популярдуу “Евровидение” сынагынын эң алгачкы жеңүүчүсү – аял-ырчы. Швейцариялык Лиз Ассиа 1956-жылы аталган сынакты жеңип алган.
Америкалык ырчы Мадонна музыкага гана эмес, мода жана феминизмге да олуттуу таасир эткен, артынан көптөгөн жаңы ырчыларды ээрчитип келген. Billboard журналынын көз карашы боюнча, поп-музыка эки доорго бөлүнөт: “Мадоннага чейин” жана “Мадоннадан кийин”.
Пауни Сити (Небраска)
Пауни Сити (Небраска) (Pawnee City) — Небраска штатынын Pawnee округуна караган АКШ шаары.
Ронсхаузен
Ронсхаузен (Ronshausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Херсфельд-Ротенбург районуна кирет.
Калкы - 2384 киши(2013-ж.). . Аянты - 37,65 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 32 017. Муниципалитеттин башчысы — Фридхольд Цильх.
ВКП(б)нин он жетинчи съезди (1939)
ВКП(б)нин он жетинчи съезди - 1939-ж. 10—21-мартта Москвада өткөн.
Микрокредиттик агенттик
Микрокредиттик агенттик – мыйзамда белгиленген учурлардан сырткары, коммерциялык эмес уюм таризинде түзүлгөн, КРУБдун күбөлүгүн алган, жеке өздүк каражаттарынын гана, болбосо донор уюмдардын, жергиликтүү же эларалык каржы уюмдарынын каражаттарынын эсебинен, уюмдун уставдык максаттарына ылайык жеке жана юридикалык жактарды микрокредиттөөнү ишке ашыруучу адистештирилген кредиттик мекеме. М. а. КР мыйзамдарына ылайык кирешени өзүнүн катышуучуларынын арасында бөлүштүрө албайт жана аны уставдык милдеттерди чечүүгө багыттайт.
Остерхаузен (Айслебен)
Остерхаузен (Айслебен) (Osterhausen (bei Eisleben)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Мансфельд районуна кирет.
Калкы - 1052 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 16,51 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 310. Муниципалитеттин башчысы — Рюдигер Фольта.
Рэнджели (Колорадо)
Рэнджели (Колорадо) (Rangely) — Колорадо штатынын Рио Бланко (Rio Blanco) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2 096 киши. Болжолдуу аянты - 10.5 км². FIPS коду — 08-62880.
Железнодорожный (Белорет району, Башкыртстан)
Железнодорожный — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Железнодорожный айылдык кеңеши айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 2951 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Соңку китеп: Кудайлар жана падышалар
"Соңку китеп: Кудайлар жана падышалар" (Exodus: Gods and Kings, Исход: Цари и боги) - 2014-жылы Ридли Скотт тарткан Инжилге негизделген британиялык-америкалык эпикалык тасма. Продюсерлер: Питер Чернин, Ридли Скотт, Женно Топпиң, Майкл Шэфер жана Марк Хаффам. Музыкасын Алберто Иглесиас, сценарийин Адам Куупер, Бил Коллаж, Жефри Кейн жана Стивен Заиллиан жазган. Тасмага тартылгандар: Кристиан Бейл, Жоел Эдгертон, Жон Туртурро, Аарон Пол, Бен Менделсон, Мария Валверде, Сигурни Уивер, Гассан Массуд, Голшифте Фарахани жана Бен Киңсли. Тасма жөөттөрдүн Муса пайгамбардын жетектөөсүндө Египеттен массалык көчүүсү жөнүндөгү Инжил эпизодунан эргүү алган жана "Соңку китепке" негизделген. Тасманы 2014-жылы 12-декабрда "20 Century Fox" чыгарган. "Соңку китеп: Кудайлар жана падышалар" ар тараптуу пикирлерге кабылган жана $140 миллион бюджет менен $268 миллион тапкан.
Тасма 2012-жылы август айында өзүн-өзү өлтүргөн Ридлинин режиссёр агасы Тони Скоттун элесине арналган.
Тариф торчосу
Тариф торчосу – ар кандай тарифтик даражадагы кызматчылардын тариф ставкасынын катышын тариф коэффициенти түрүндө аныктоочу шкала; башкача айтканда кызматкердин квалификациясына жана аткарган ишинин мүнөзүнө жараша төлөнүүчү дифференциялык эмгек акы системасы. Жогорку мамлекеттик кызматкерлер ээлеген кызмат орундар тариф торчосуна кирбейт.
Жарыктын жутулушу
Жарыктын жутулушу – жарык чөйрө зат аркылуу өткөндө анын чөйрө бөлүкчөлөрү менен өз ара аракеттенүүсүнөн ургаалдуулугунун азайышы. Оптикалык тунук заттар жарыкты начар жутуучу, ал эми тунук эместер жарыкты жакшы жутуучу заттар деп аталат. Жарыктын жутулушу заттын ысышы, иондошуусу же атом, молекулалардын дүүлүгүшү, фотохимиялык процесс менен коштолот. Жарыктын жутулушун тажрыйбада франциялык илимпоз П. Бугер (1729), теориялык жактан нем. илимпоз И. Ламберт (1760) изилдеген. Жарык жылы Бугер Ламберт закону менен аныкталат: I=I0e-kxd, мында I, I0 нерсеге түшкөн жана жутулган жарык нурунун ургаалдуулуктары, d нерсенин калыңдыгы, kX сызыктуу жутулуу көрсөткүчү.
Рэд Лэйк Фолс (Миннесота)
Рэд Лэйк Фолс (Миннесота) (Red Lake Falls) — Миннесота штатынын Red Lake округуна караган АКШ шаары.
Plasan SandCat
SandCat (פלסן קרקל) — Израилдин ошол кездеги Пласан Саса (азыркы Пласан) тарабынан жасалган композициялык бронетехника. SandCat биринчи жолу 2005-жылдын октябрында AUSAда ачык көрсөтүлгөн. Акыркы моделдер биринчи жолу Eurosatory 2018 көргөзмөсүндө көрсөтүлдү. SandCat коммерциялык Ford F-Series шассиге негизделген. 2004-жылдан бери болжол менен 700 SandCat өндүрүлгөн жана Пласан эч качан толук маалымат бере элек болсо да, алар беш континентте кеминде 16 колдонуучу менен кызматта экени белгилүү жана полициядан/ички коопсуздуктан баштап күрөшкө чейин ар кандай ролдордо. /патруль.
Рэд Лэйк Фолс (Миннесота)
Калкы - 1 427 киши. Болжолдуу аянты - 5.5 км². FIPS коду — 27-53476.
Plasan SandCat
Өнүгүү
SandCat 2004-жылдан бери жана ар кандай колдонмолор үчүн иштелип чыккан. Ал Израилдин Коргоо Күчтөрүнүн ( IDF ) AIL Storm джиптерин потенциалдуу алмаштыруу жана Ирак менен Ооганстанга жайгаштыруу мурда жумшак жарык менен аткарылганга чейин жайгаштырылган операцияларда ролду аткарууга жөндөмдүү корголгон жеңил унаа катары кеңири колдонуу үчүн каралып келген. пайдалуу түрлөрү. Пласан ошондой эле дизайн өнөктөш-кардар OEM компанияларына компания каалаган автомобиль платформасын алып, ал үчүн брондолгон корпусту долбоорлой аларын көрсөтүү үчүн арналганын билдирди.
Зееберген
Зееберген (Seebergen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Гота районуна кирет.
Калкы - 1311 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 8,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 67 062. Муниципалитеттин башчысы — Детлеф Кноблох.
Рекреация
Рекреация (recreatio – калыбына келтирүү) – адамдын физикалык, руханий жана эмгек процессинде сарптаган күч-кубатын калыбына келтирүү. Ал эс алуунун бардык тармагын (санаторий-курорттук дарылануу, туризм ж. б.) камтып, ден соолукту чыңоочу иш-аракеттердин комплексинен турат. Рекреациянын пассивдүү түрүнө (мисалы, уктоо же сейилдөө) караганда активдүүсү (саякат, спорт ж. б.) кеңири таралууда. Ага ылайык комплекстерди уюштурууда, биринчи кезекте, рекреациялык ресурстар жана социалдык факторлор эске алынат.
Усупбеков Кубатбек атындагы орто мектеби
Усупбеков Кубатбек атындагы орто мектеби - Ак-Таш айылында жайгашкан. Чаткал райондук билим берүү бөлүмүнө карайт.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Павлиндер
Павлиндер (Pavo), тоостор – кыргоолдор тукумунун уруусу.
Павлиндердин 2 түрү бар. Кадимки Павлиндердин эркегинин дене узундугу 100–125 см, куйругу 40–45 см, эркегинин салмагы 4–4,5 кг. Көзчөлөр менен кооздолгон куйрук жапкычы 120–130 смге жетет. Башы, мойну, көкүрөгүнүн бир бөлүгү көк, жону жашыл, денесинин асты жагы кара түстө. Ургаачысы майдараак, анча кооз эмес, куйрук жапкычы болбойт. Индстан жарым аралында, Шри-Ланкада кездешет. Көк канат Павлиндер кооз, ачык түстө, ургаачысы эркегинен аз айырмаланат. Индикытайды, Суматра аралын мекендейт. Бадал арасында, токою кыйылган жерде, суу жээктеринде жашайт. Полигамдар: эркеги 3-5 ургаачы менен топтошуп жүрөт. Жынысташуу алдында куйрук жапкыч канатын желпүүр сымал жайып, тик көтөрөт. Жерге уялайт, 5-6 жумуртка тууп, ургаачысы 27-30 күн басат. Өсүмдүк жана майда жаныбарлар (курткумурска, моллюска, майда омурткалуулар) менен азыктанат. Кадимки Павлиндер кооз куш катары өстүрүлөт. ТКЭСтин кызыл китебине катталган.
ВКП(б)нин он төртүнчү съезди
ВКП(б)нин он төртүнчү съезди - 1925-ж. 18—31-дек. Москвада өткөн.
Ага партиянын 643 000 мүчөсүнөн жана 445 000 кандидатынан чечүүчү добуш м-н 665, кеңеш берүүчү добуш м-н 641 делегат катышкан. Анда БКнын, Борб. текшерүү комиссиясынын, БККнын, РКП (б) нин Коминтерндин Аткомундагы өкүлдөрүнүн отчёттору, чарб. курулуштун кезектеги милдеттери, профсоюздар менен комсомолдун иштери, партиянын Уставын өзгөртүү маселелери талкууланып, партия­нын борб. органдары шайланган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Чолпонбаев Мукар Шалтакович
Чолпонбаев Мукар Шалтакович (29-март 1950ж. т., Ысык-Көл облусу, Ысык-Көл району, Өрүктү айылы) - коомдук ишмер, КР Жогорку Кеңештин төрагасы (1995-96), юстициянын 3-класста мамлекеттик кеңешчиси, КРдин эмгеги сиңирген юристи. 1976-ж. КМУну бүтүргөн. Фрунзе шаарындагы 1-Май районунун прокуратурасында тергөөчү, Кыргыз транспорт прокуратурасында улук тергөөчү, Кыргыз ССРинин башкы прокурорунун алдында өзгөчө иштер боюнча тергөөчү (1976-84). Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун юридикалык бөлүмүнүн башчысынын орун басары, бөлүм башчысы (1984-91), Чүй обл. юстиция башкармалыгынын начальниги, КР Президентинин аппаратында бөлүм башчы (1991-93), КРдин юстиция министри (1993-95), И. Арабаев атындагы КМУда кафедра башчысы. КР Жогорку Кеңештин депутаты (Кыргыз ССР Жогорку Советинин 12-чакырылышы жана КР Жогорку Кеңешинин 1-чакырылышы), «Мекеним-Кыргызстан» кыймылынын (2005) уюштуруучуларынын жана жетекчилеринин бири.
Безигхайм
Безигхайм (Besigheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан кала. Штутгарт административдик округуна карайт. Людвигсбург районуна кирет.
кала тұрақты тұрғындарының саны 11870 киши(2013-ж.). . Аянты - 16,83 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 18 007. кала башчысы — Штеффен Бюлер.
Локсштедт
Локсштедт (Loxstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Куксхафен районуна кирет.
Вайнгартен (Пфальц)
Калкы - 1680 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,67 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 34 032. Муниципалитеттин башчысы — Курт Зайберт.
Парис (Айдахо)
Парис (Айдахо) (Paris) — Айдахо штатынын Бэр-Лейк округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 9.1 км². FIPS коду — 16-60580.
Калкы
2010-жылы калкы 576 киши болгон.
Нойхоф-ан-дер-Цен
Нойхоф-ан-дер-Цен (Neuhof an der Zenn) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Нойштадт (Айш) — Бад-Виндсхайм районуна кирет.
Калкы - 2073 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 30,94 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 75 152. Муниципалитеттин башчысы — Бруно Тюрауф.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 14 шаардык районго бөлүнөт.
Чолпон-Ата таш бетиндеги сүрөттөр
Чолпон-Ата таш бетиндеги сүрөттөр - коло доорунан орто кылымга чейинки доорго таандык ташка чегилген сүрөттөр. Чолпон-Ата шаарынын түндүк чет-жакасынан Күнгөй Ала-Тоосунун этегине чейинки аймакта жайгашкан. Бука, ит, жолборс, каман, жаачы, коён, төө, эчкилердин, бугулардын, уруулук эн тамга, ошондой эле сактардын кылычынын (акинак) сүрөттөрү кездешет. Алар гранит таштардын капталдарына тартылган. Петроглифтер тууралуу алгачкы кабарды 19-кылымдын аягында В. В. Бартольд жана С. М. Дудин маалымдаган. 1987-88-ж. археологдор Д. Ф. Винник, Г. А. Помаскина (1975), Я. А. Шер (1980) жана Кемеров университетинин археол. изилдөө экспедициясы, 2010-13-ж. археологдор Т. Чаргынов, К. Ташбаева, О. Солтобаевдер Түштүк Корея археологдору менен бирдикте изилдеген. 1990-ж-дан сүрөттөрдү сактап калуу максатын, да калыбына келтирүү иштери башталган.
Жарыктын сынышы
Жарыктын сынышы – жарык нурунун ар кандай оптикалык тунук чөйрөдөн өткөндө багытынын өзгөрүшү. Эки чөйрөнүн идеалдуу тегиз чегинде сынган жарык толкунунун таралуу багыты төмөнкү закондор менен аныкталат: 1) сынган нур түшүү бурчунун тегиздигинде [чекке түшүрүлгөн нормал (перпендикуляр) менен түшкөн нур аркылуу өткөн тегиздикте] жатат; 2) жарыктын түшүү бурчу ф жана сынуу бурчу χ төмөнкү катыш менен байланышат: sin9/sin x= n2/n1=v2/v1, n, n2чөйрөлөрдүн сынуу көрсөткүчү, v1, v2 жарыктын I жана II чөйрөдөгү ылдамдыктары. Жарыктын сынышынын закондору менен жаратылыштагы эң көп кубулуштар түшүндүрүлөт. Мисалы, асан-үсөн (радуга), Айдын, Күндүн шакеги жана башка Бул кубулуш спектрограф, микроскоп жана башка оптикалык алеттерде (приборлордо) колдонулат.
Милдеттендирүүчү укук ченемдер
Милдеттендирүүчү укук ченемдер – белгилүү бир жактарга кандайдыр бир аракетти жасоону буюрган укук ченемдери (м.: жалпы үлүштүк менчик катышуучуларына өз үлүшүнө жараша жалпы мүлк боюнча салык менен жыйымдарды, ошондой эле аны күтүү жана сактоого чыгымдалчу төлөмдөрдү төлөөгө катышууга милдеттүүлүгүн билдирүүчү жарандык укук ченемдери).
Рекреациялык география
Рекреациялык география – социалдыкэкономикалык географиянын бир тармагы. Эмгекчилердин ден соолугун, күч кубатын жана рухий абалын калыбына келтирүүгө багытталган адам ишмердигинин (эс алуу, туризм) аймактык закон ченемдүүлүгүн изилдейт. Ал рекреациянын натыйжалуулугун жогорулатууга багытталган тармактуу коомдук жана табигый илимдерди (социология, экономика, физиология, медицина, архитектура ж. б.) камтып турат. Европанын жана Американын көпчүлүк өлкөлөрүндө рекреациялык география туризм жана эс алуу географиясы же бош убакыт географиясы катары колдонулат. Негизги иликтөөчү объектиси – табигый жана маданий комплекстерден турган аймактык рекреациялык система, рекреациялык ресурстар жана рекреациялык ишмердүүлүк.
Усупбеков Кубатбек
Усупбеков Кубатбек (5.1.1920, Тегирмен-Сай айылы - 1992, Ак-Таш айылы) - айыл чарба тармагынын көрүнүктүү ишмери.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Кичи Крестовая (дарыя)
Кичи Крестовая — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Баренц деңизи орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Плэйнвю (Небраска)
Плэйнвю (Небраска) (Plainview) — Небраска штатынын Pierce округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1353 киши. Болжолдуу аянты - 2.8 км². FIPS коду — 31-39170.
Анна Павлова
Павлова Анна Павловна [31. 1 (12. 2). 1881, Санкт-Петербург – 23. 1. 1931, Гаага] – орус балет артисти. 1899-ж. Императордук театр окуу жайын бүтүрүп, Мария театрында иштеген. 1907-ж. К. Сен-Санстын музыкасы боюнча «Өлүп бараткан ак куу» хореографиялык этюду менен таанылган. 1909-ж. театр ишмери С. Дягилевдин «Орус сезону» долбооруна катышып, дүйнөгө белгилүү болгон. 1910-ж. Павлова өз труппасын түзүп, көп өлкөлөрдө гастролдо болгон. А. Павлова Роесиянын сахнасында 1914-ж. акыркы жолу бийлеп, ошол эле жылдан Англияда жашап калган. Орус бий мектебинин реалисттик салттарын дүйнөгө тааныткан. Классикалык балеттердин (П. И. Чайковский, «Щелкунчик»; Ц. Пуни, «Конёк-горбунок»; А. Глазунов, «Раймонда»; Л. Минкус, «Баядерка»; А. Адан, «Жизель» ж. б.) башкы партияларын бийлеген. А. Павлованын өнөрүнө музыкалуулук, бийдин психол. мазмундуулугу, эмоциялуулугу, жанрдык көп кырдуулук мүнөздүү.
Жашыруун фигуралар
"Жашыруун фигуралар" (Hidden Figures, Скрытые фигуры) - 2016-жылы Теодор Мелфи тарткан америкалык биографиялык драма. Сценарийин Теодор Мелфи жана Аллисон Шредер жазган. Тасманын негизги идеясы ушул эле аталыштагы Марго Ли Шеттерлинин китебинен алынган. Тасма НАСАда иштеген афро-америкалык эки математик аял жөнүндө баяндайт. Тасмага Таражи П. Хенсон "Меркурий" жана башка долбоорлордун учуу траекторияларын эсептеп чыккан математик Кэтрин Жонсон катары катышат. Мындан сырткары Октавиа Спенсер (Дороти Ваган), Жанел Монае (Мэри Жэксон), Кевин Костнер, Кирстен Данст, Жим Парсонс, Глен Пауэл жана Махершала Али тартылышкан.
Тасманы тартуу иши Атлантада 2016-жылдын мартынан тартып май айына чейин созулган. Тасманы 2016-жылы 25-декабрда "20th Century Fox" жарыкка чыгарган жана киносынчылардын жылуу пикиринен кийин дүйнөлүк аренадан $224 млн чогулткан. Тасма Киносынсыларынын Улуттук Кеңешинде 2016-жылдын эң мыкты он тасмасынын бири деп табылып, көптөгөн сыйлыктарды алган. Оскардын "Эң мыкты тасма", "Эң мыкты сценарий" жана "Эң мыкты экинчи пландагы актриса" сыйлыктарына татыган жана эки "Алтын Глобус" сыйлыгын да "Мыкты экинчи пландагы актриса" жана "Мыкты музыка") утуп алган. Тасма "Гильдия" киноактерлор сыйлыгында "Motion Picture" кастинги "Мыкты аткаруу" наамын алган.
Остингерслебен
Остингерслебен (Ostingersleben) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Оре районуна кирет.
Калкы - 269 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 7,46 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 83 420. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Бертрам.
Андрей Тарковский
Тарковский Андрей Арсеньевич (4. 4. 1932, Иванов областы, Юрьевецк району, Завражье айылы – 29. 12. 1986, Париж) – орус совет кинорежиссёру жана сценаристи, РСФСРдин эл артисти (1980). 1951–52-жылдары Тарковский Москвадагы чыгыш таануу институтун ден соолугуна байланыштуу таштап, 1954-жылы Бүткүл союздук кинематография институтунун режиссёр бөлүмүнөн М. Роммдон таалим алган. Тарковскийдин биринчи режиссёрдук курстук иши 1956-жылы Э. Хемингуэйдин «Зөөкүрлөр» аттуу чыгармасынын сюжетинде тартылган кыска метраждуу фильм. А. Кончаловский менен бирге бир нече сценарийлерди иштеп чыккан: «Жылгаяк жана скрипка» (1961), Нью-Йоркто өткөн студенттик фильмдердин фестивалында баш байгеге ээ болгон. Белгилүү тасмалары: «Андрей Рублёв», «Күзгү», «Солярис», «Сталкер» ж. б. 1980-жылы Италияга кетет. Швецияда «Курмандыкка чалуу» (1985) акыркы фильмин тарткан. Ленин сыйлыгынын лауреаты (көзү өткөндөн кийин, 1990). 1993-жылдан Москвада өткөрүлүүчү эл аралык кинофестивалда Тарковский атындагы сыйлыгы ыйгарылат.
Владимир трактор заводу
Владимир трактор заводу - Владимир шаарындагы трактор куруучу завод. "Тракторные заводы" - концернине кирет.
Урустемов Кубанычбек
Урустемов Кубанычбек (20.10. 1938-ж.т., Ак-Таш айылы) - айыл чарба тармагынын көрүнүктүү ишмери, райондун ардактуу атуулу.
Владимир трактор заводу
Владимир шаарында.
Урустемов Кубанычбек
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Зигаза (Белорет району, Башкыртстан)
Зигаза — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Зигазин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 886 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бэдфорд (Массачусетс)
Бэдфорд (Массачусетс) (Bedford) — Массачусетс штатынын Миддлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 13 320 киши. Болжолдуу аянты - 35.9 км². FIPS коду — 25-04615.
Владимир облусу
Аянты 29,0 миң км2. Калкы 1 397 168 (2016). Борбору — Влади­мир ш. Область Чыгыш Европанын борб. бөлүгүндөгү түздүктө жатат.
Областта аки таш те­ги, отко чыдамдуу чопо, фосфориттер, темир рудасы бар. Климаты мелүүн коитиненттик. Январдын орт. температурасы —11, —12°С, июлдуку 17— 18,5°С. Жылдык жаан-чачыны 480— 580 мм. Областтын башкы дарыялары — Ока ж-a анын сол куймасы Клязьма. Владимир областында күл жанa саз топурак басымдуу. Айрым жерлери карбонаттуу болгондуктан кыртышы бир кыйла асылдуу келип, көбүнчө айдоо аянтына айланган. Областтын аймагы токой зонасына кирет. Мырза карагай, кайың, карагай, бай терек өсөт. Дарыя бойлору шалбаалуу. Айбанаттары: багыш, каман, карышкыр, сүлөөсүн ж. б; канаттуулары — кара- кур, кереңкур, өрдөк ж. б. Калкынын көбү — орус.
Рекреациялык ресурстар
Рекреациялык ресурстар – калктын эс алуу жана туризм боюнча керектөөлөрүн камсыз кылууга багытталган ресурстардын бардык түрү; коомдун рекреациялык муктаждыктарын камсыз кылуу үчүн пайдаланылуучу табигый жана антропогендик объектилер. Ага табигый комплекстер жана алардын компоненттери (рельеф, климат, өсүмдүктөр, көлмөлөр), маданий-тарыхый эстеликтер (Коллизей, Египет пирамидалары, Улуу Кытай дубалы ж. б.), шаар ж. б. калктуу конуштар, өзгөчө техникалык курулуштар (Эйфель мунарасы ж. б.) кирет. Рекреациялык ресурстар курорттук, ден соолук чыңдоочу, спорттук, экскурсия-туристтик, социалдык-маданий ж. б. болуп бөлүнөт. Кыргызстан рекреациялык ресурстарга өтө бай: Ысык-Көл чөлкөмү, Арстанбап, Кызыл-Үңкүр, Сары-Челек, Ала-Арча сыяктуу ажайып кооз жерлер арбын жана Таш-Рабат, Бурана ж. б. тарыхый-маданий эстеликтер да көп.
Милдеттенме
Милдеттенме – ага ылайык, бир адам (карызкор) экинчи адамдын (кредитордун) пайдасына кандайдыр бир аракеттерди жасоого: мүлк берүүгө, жумуш аткарууга, акча төлөөгө, болбосо кандайдыр бир аракетерден баштартууга милдеттүү, ал эми кредитор карыздардан өзүнүн милдеттин аткарууну талап кылууга укуктуу болгон укук мамилелери. М. келишимдерден, зыян келтирүүдөн, КР жарандык мыйзамдарында каралган башка негиздерден келип чыгат. М. ага тарап катары катышпаган адамдарга (үчүнчү адамдар үчүн) милдеттенме такпайт. Үчүнчү адамдар үчүн М. анын бир же эки тарабына карата мыйзамда, башка укук актыларында же тараптардын келишимдеринде каралаган шарттарда гана укук мамилелерин жаратуусу мүмкүн.
Владимир чиеси
Владимир чиеси - чиенин мык­ты сорту.
Илгертен бери Владимир обл. менен чектеш жерлерде өстүрүлөт. Мөмөсү орточо же чоң келип, өңү кочкул Кызыл, даамы кычкыл таттуу, ширеси коюлжун. Июлда бышат, тамак-ашка пайдаланылат. Бул кичине же чырпыктама дарак, кышка чыдамдуу, бир түбү 6—12 кг чие берет.
Рекультивация
Рекультивация – антропогендик факторлордун натыйжасында бузулган айлана-чөйрөнү атайын технология колдонуп, калыбына келтирүү иш-чаралары. Анын негизги максаты – ландшафтты, топуракты, өсүмдүктөрдү жакшыртуу. Кен казылган, токойлор көп кыйылган, чоң-чоң шаарлар курулган жерлердин баштапкы абалынын бузулушу рекультивация жүргүзүүгө алып келет. Мында эки этапта техникалык (казылган аңдарды көмүү ж. б.) жана биологиялык (агротехникалык жана фитомелиорация) иштер жүргүзүлөт. Максатка ылайык рекультивация табиятты жана рекреациялык ресурстарды коргоо, токой менен сууну сактоо өңдүү багыттарга бөлүнөт.
Павлодар
Павлодар – Казакстандагы шаар (1861-жылдан). Павлодар облусунун административдик борбору. Иртыш дарыясындагы порт. Шаар 1720-ж. негизделген. Калкы 331,1 миң (2012). Темир жол бекети. Нефть ажыратуу, комбайн жана шина, картон-рубероид заводдору, алюминий, кеме куруу жана ремонттоо, тамак-аш (эт, ун комбинаттары, сүт заводу) өнөр-жай ишканалары иштейт. Балык кармалып, беленделет (консерва даярдалат). Павлодарга жакын Иртыш – Караганды каналы өтөт. Эки университет, 8 институт, коллеж, китепканалар, драма театры, музейлер (край таануу, көркөм искусство), мечиттер, кафедралуу собор бар.
Уметалиева Алымкан
Уметалиева Алымкан (15.1. 1946-ж.т., Аксы району, Өрүктү айылы) - айыл чарба тармагынын көрүнүктүү ишмери, райондун ардактуу атуулу.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Спирит: Симаррон жылкысы
"Спирит: Симаррон жылкысы" (Spirit: Stallion of the Cimarron, Спирит: Душа прерий) - 2002-жылы тартылган америкалык вестерн драмалык анимациясы. "Dream Works Animation" тарткан жана "Dream Works Pictures" жайылткан. Сценарийин Жон Фуско жазган. Тасманы тарткандар Келли Эзбөри жана Лорна Куук. "Эң мыкты анимациялык таасир" наамындагы Оскар сыйлыгын алган. Башка анимациялык тасмаларда жаныбарлар адам кейпинде сүрөттөлсө, бул тасмада Спирит жана анын жылкы достору бири-бири менен үн чыгаруу жана дене тил менен сүйлөшүшөт. Спириттин ою Мэтт Дэймондун үнү менен сүйлөнгөн, бирок башка жылкы менен диалогу жок. Тасма 2002-жылдын 24-майында $80млн бюджет менен жарыкка чыккан жана $122.6млн киреше алып келген.
Улуу жүз
Улуу жүз — Жети-Суу жана азыркы Түштүк Казакстандын аймагында жана азыркы Батыш Кытай менен Өзбекстандын ( Ташкент облусу ) бир бөлүгүндө жашаган казак урууларынын жана урууларынын тобу. Эскирген аты – Улуу Ордо.
Тарыхы
Чагатай улусунун кулашынын натыйжасында Моголстан мамлекетинин аймагы түзүлгөн. Моголстандын ханы Тоглук-Тимур 1360-1361- жылдары Чагатай улусун калыбына келтирүүгө аракет кылып, Мавераннахрга эки жолу жортуул жасаган. Аларда жеңишке жетип, уулу Ильяс- Кожаны Мавераннахрдын хан тактысына көтөргөн. Моголстанга кайтып келген Тоглук-Тимур хан каза болуп, Ильяс-Кожаны тактынын мураскорлук иштерин колго алуу үчүн Мавераннахрдан кетүүгө аргасыз кылган, Борбордук Азиядагы саясий кырдаалды өзгөрткөн. Эмир Тимур Ильяс-Хожага каршы күрөшкө чыгат. Алардын ортосунда бир нече уруштар болгон. Ильяс-Хожа кордукка дуушар болгон. Ошондон кийин Моголстанга жаңы кошуун чогултуп, кайрадан Тимурга каршы чыгат. Салгылашуу 1365-жылдын 22-июнунда Ташкенттин жанында болуп, тарыхта атактуу Батпак согушу («Баткак кармашы») деген ат менен белгилүү. Батпактардын жеңишинен кийин Могол ханы Самаркандга барып, аны курчоого алган. Бирок шаардын калкы катуу каршылык көрсөттү. Хандын аскерлери шаарды ала алышкан жок. Узакка созулган курчоо армияны алсыраткан. Ошол эле учурда могол атчан калкынын арасында жылкы ылаңынын эпидемиясы башталган. Моголдор шаардан чегинип, Моголстанга кайтып келүүгө аргасыз болгон. Ошентип, моголдордун мурдагы Чагатай улусунун аймагында өз бийлигин калыбына келтирүү аракети ийгиликсиз болуп аякталган.
Андан кийин Могол хандыгында дулат уруусунан чыккан ак сөөк эмирлер Камар ад-дин жана анын иниси Шаме ад-дин бийлик жүргүзүшкөн. Камар ад-дин хан тактысына жашы жете элек, анын эркине баш ийген, Тоглук-Тимурдун акыркы урпагы – Хизр-Кожону көтөрүп, дворяндардын – дулат уруусунун өкүлдөрүнүн үстөмдүк абалын бекемдөөгө аракет кылган.
Саны
1896-1911-жылдардагы калктын айыл чарба санагынын маалыматтары боюнча (Асет Темиргалиевдин “Волость, уезд... Казактар: Схематические карта составляется” деген китебине ылайык. 1897—1915-жылдардагы казактардын төмөнкү административдик-территориялык бөлүнүштөрү ж .: этнологиялык жана картографиялык изилдөө ”.
Тарковский Арсений Александрович
Тарковский Арсений Александрович [12(25). 6. 1907, Елизаветаград (азыркы Кировоград) – 27. 5. 1989, Москва)] – орус совет акыны, котормочу. Орус поэзиясындагы классикалык стилдин жактоочуларынан. Кинорежиссёр А. Тарковскийдин атасы. Кыргыз, түркмөн, каракалпак, грузин ж. б. чыгыш элдеринин поэзиясынын котормочусу катары белгилүү. «Кар жаар алдында» (1962), «Жерге – турмуш-тиричилик» (1966), «Кабарчы» (1969), «Ырлар» (1974) деген лирикалык жыйнактары бар. Тарковскийдин котормосунда «Курманбек» эпосу жана кыргыз поэзиясынын айрым чыгармалары, ошондой эле Кемине, Махтумкули, каракалпактардын «Кырк кызы» ж. б. чыгармалар орус тилинде жарык көргөн. Чыгармалары: Курманбек: Героич. поэма/Пер. А. Тарковского. Ф., 1961; Избранные стихотворения, поэмы, переводы. 1929–79. М., 1982.
Сагуач (Колорадо)
Сагуач (Колорадо) (Saguache) — Колорадо штатынын Сагуаче (Saguache) округуна караган АКШ шаары.
Зелингштедт
Зелингштедт (Seelingstädt) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Грайц районуна кирет.
Калкы - 1365 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17,97 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 76 069. Муниципалитеттин башчысы — Регина Хильберт.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Милдеттенмелик укук
Милдеттенмелик укук – 1) милдеттенмелерди жөнгө салуучу жарандык-укуктук ченемдердин жыйындысы; жалпы жана өзгөчө бөлүктөрдөн турат. Жалпы бөлүк милдеттенме түшүнүгүн жана анын тараптарын, милдеттенмени камсыз кылуунун ченемдерин ж. б. аныктоодон турат. Өзгөчө бөлүк милдеттенмелердин айрым түрлөрүн жөнгө салат; 2) (субъективдүү мааниде) мүлктүк укуктардын бири; бир адамдын (кредитордун) экинчи адамдан (карызкордон) мүлктүк мүнөздөгү иш-аракеттерди ишке ашырууну, болбосо алардан баштартууну талап кылуу укугу.
Браунвилл (Мэн)
Браунвилл (Мэн) (Brownville) — Мэн штатынын Пискатакис округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1259 киши. Болжолдуу аянты - 115.5 км². FIPS коду — 23-08325.
Паркэр (Айдахо)
Калкы
2010-жылы калкы 319 киши болгон.
Чокубаев Ашыр
Чокубаев Ашыр (4. 12. 1947-ж. т., Ош обл., Өзгөн ш.) – драма жана кино артисти, КРдин эл артисти (1994). 1966-69-ж. Бүткүл союздук мамлекеттик кинематография институтунда (ВГИК, Б. А. Бабочкинден таалим алган), 1972-78-ж. Ташкенттеги көркөм-театр институтунда окуган. 1969-72-ж. «Кыргызтелефильм» киностудиясында иштеген, 1970-2002-ж. Т. Абдумомунов атындагы Кыргыз академиялык драма театрында актёр, ошол эле мезгилде театрдын алдындагы окуу жайында актёрдук чеберчилик жана фехтование боюнча окутуучу болуп эмгектенген. Театрда көп кырдуу образдарды жараткан; Парис (У. Шекспир, «Ромео жана Жульетта»), Агностос (Г. Фигерейдо, «Эзоп»), Анучкин, Ноздрёв (Н. Гоголь, «Үйлөнүү», «Өлүп тирилгендер»), Алексей (В. Вишневский, «Оптимисттик трагедия»), Калыгул (Ж. Садыков, «Сейтек») ж. б. М. Байжиевдин «Он экинчи күн»; Б. Ибраев менен бирге «Ар бир үйдө майрам», «Кыз-күйөө», М. Рыскулов атындагы Нарын обл. музыкалык драма театрында Ж. Садыковдун «Манастын уулу Семетей», «Сейтек» ж. б. спектаклдерди койгон. Кинодо аткарган көрүнүктүү ролдору: Топчубек («Токтогул», «Ленфильм», 1958), шляпачан киши («Парижге сапар», 1968), Кудре («Талаадагы куугун», 1979), Ашыр-подводник («Торпедочулар», «Мосфильм»), Асан («Алтын күз», 1980), Касен («Ак илбирстин тукуму», 1984), Келдибек («Махабат дастаны», 1985); Яцек-баатыр («Батыр-Баян», «Казакфильм», 1993), Бурят («Голгофагачыгуу», 2003), Султан-вали («Көчмөн», 2005), Сапарбек («Китеп», 2013), Эмир Музафар («Курманжан Датка», 2014) ж. б. Эл аралык кинофестивалдардын лауреаты. 100дөн ашык теле-радио спектаклдерде ойноп, котормолорду үн менен коштойт. Медалдар менен сыйланган.
Чокоев Эрик Сатаркулович
Чокоев Эрик Сатаркулович (7. 4. 1953-ж.т., Ош ш,16. 10. 2003, Бишкек) - физика-математика илимдин доктору (1996), проф. (1997). Ленинград мамлекеттик университетин жана КМУну (1977), СССР ИАнын П. Н. Лебедев атындагы физика институтунун аспирантурасын (Москва, 1981) бүтүргөн. 1981жылдан СССР ИАнын ФИде изилдөөчү (Москва), Кыргыз ССР ИАнын Физика жана математика институтунда кенже, улук илимий кызматкер, КУУда улук окутуучу, 1986-жылдан кафедра башчысы, 1996-жылдан проф. болуп эмгектенген. Физика жана кванттык электроника боюнча адис. 140дан ашык илимий эмгеги, а. и. 3 окуу куралы жарык көргөн жана 11 автордук күбөлүктүн ээси.
Умаров Бөрүкул
Умаров Бөрүкул (1910, Шакафтар айылы - 1989, ошол эле жер) - айыл чарбанын көрүнүктүү ишмери.
Эмгек жолун “Хохлов” колхозунда бригадир, кампачы, ферма башчысы, 1946-жылы бир нече колхоз бириктирилип, “1-Май” колхозу түзүлгөндө анын башкармалыгынын алгачкы төрагасы болуп иштеген. Юбилейлик медалдар менен сыйланган. Айылдагы көчөгө ысмы берилген.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Отоэ (Небраска)
Отоэ (Небраска) (Otoe) — Небраска штатынын Otoe округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 217 киши. Болжолдуу аянты - 0.4 км². FIPS коду — 31-37630.
Вайнер
Вайнер (Weinähr) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Лан районуна кирет.
Калкы - 431 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 135. Муниципалитеттин башчысы — Матиас Шлиман.
Рэдвуд Фоллс (Миннесота)
Рэдвуд Фоллс (Миннесота) (Redwood Falls) — Миннесота штатынын Redwood округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5254 киши. Болжолдуу аянты - 12.4 км². FIPS коду — 27-53656.
Нойхүттен
Нойхүттен (Neuhütten) — Германиа'нын Бауариажериндеги Төмөнкү Франкониа (Unterfranken) административдик округундагы Майн-Шпессарт районундагы жамаат.
Калкы - 1189 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,95 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 77 165. Муниципалитеттин башчысы — Эдмунд Вирцбергер.
Росдорф (Дармштадт)
Росдорф (Дармштадт) (Roßdorf (bei Darmstadt)) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Дармштадт административдик округуна карайт. Дармштадт-Дибург районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Бута (Белорет району, Башкыртстан)
Бута — Башкыртстандын Белорет районундагы айыл, Зигазин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 124 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жарык ылдамдыгы
Жарык ылдамдыгы – электр-магнит толкундарынын таралуу ылдамдыгы. Жарык ылдамдыгы вакуумда с=299792458±1,2 м/сек≈3∙108 м/сек (1980). Бул сан физикадагы фундаменталдуу туруктуу чоңдуктардын бири. Жарыктын табияты адам баласын ал дүйнөгө пайда болгондон тартып кызыктырган. 18-кылымдын аягына чейин жарык ылдамдыгы чексиз чоң деген ой кеңири колдонулган. Классикалык механиканын (Ньютон теориясынын) негизги жоболорунун бири катары жарыктын ылдамдыгы чексиз деп алынат. Жарыкты өзгөчө чөйрө эфирде таралуучу толкун деген көз караш көпкө чейин өкүм сүрүп келген. Бирок 18-кылымдын ортосунда франциялык физик Физо (1849) жана 19-кылымдын башында америкалык физик Майкельсон (1926) тажрыйбалардын негизинде жарык ылдамдыгы с=299796±4 км/секга барабар экендигин аныктаган (эң акыркы тажрыйбаларда такталган жарык ылдамдыгы с=299792,4562± ±0,0011 км/секга барабар). Жарык ылдамдыгы. чексиз эместиги физикадагы теорияларды жана көз караштарды кайрадан карап чыгууга мажбурлады. Натыйжада Эйнштейндин салыштырмалуулук теориясы түзүлүп, Максвеллдин электр-магниттик кубулуштар теориясынан жарык электрмагниттик толкундун көзгө көрүнүүчү диапазону экендиги аныкталган.
Бемпфлинген
Бемпфлинген (Bempflingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Штутгарт административдик округуна карайт. Эслинген районуна кирет.
Калкы - 3348 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,27 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08116008. Мэр — Берндт Хайдрих.
Владимир-волынь княздыгы
Владимир-волынь княздыгы 10-кылымдын аягында волындыктардын жеринде түзүлүп, Киев Русуна кирген. Биринчи башкаруучусу — Всеволод Владимирович. 1118- ж. Владимир-волынь княздыгын В. Мономах басып алып, уулу Андрейди княздыкка олтургузат. 1134—54-ж. И. Мстиславич князь болгон. 1154-жылдан Киевден биротоло бөлүнүп кеткен. Р. Мстиславич (1170—1205) ири феодалдарга карты күрөшүп, 1199-ж. Галиция жанa Во­лынь жерлерин бириктирген.
Убайдиллаев Шамурат Илешович
Убайдиллаев Шамурат Илешович (6.11.1962-ж.т., АкТаш айылы) - ички иштер кызматынын полковниги, ички иштер кызматынын отличниги.
Владимир-волынь княздыгы
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Убайдиллаев Шамурат Илешович
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Острау (Залькрайс)
Острау (Залькрайс) (Ostrau (Saalkreis)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале районуна кирет.
Калкы - 1260 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 17,27 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 88 285. Муниципалитеттин башчысы — Лизелотте Бернер.
Пагуош конференциялары
Пагуош конференциялары – тынчтык, куралсыздануу жана эл аралык коопсуздук, илимий кызматташтык, ошондой эле дүйнөлүк термоядролук согушту болтурбоо үчүн күрөшкөн окумуштуулардын эл аралык жолугушуулары. Мындай конференцияны чакыруу демилгесин көтөрүшкөн белгилүү илимпоздор А. Эйнштейн, Ф. Жолио- Кюри, Б. Рассел, М. Борн, П. У. Бриджмен, Л. Инфельд, Л. Полинг, Ж. Ротблат ж. б. 1955-ж. атом энергиясын согуштук максатта пайдаланууга каршы чыгуу үчүн дүйнө илимпоздоруна кайрылышкан. 1957-ж. 7-11-июлда канадалык коомдук ишмер жана миллиардер Сайрус Итондун колдоосу менен анын мекени Пагуошто (Жаны Шотландия, Канада) алгачкы конференция болуп, ага 10 өлкөдөн (АКШ, СССР, Япония, Англия, Канада, Австралия, Австрия, Кытай, Франция, Польша) 22 окумуштуу катышкан. Анда Пагуош кыймылынын туруктуу комитети түзүлүп, Лондондо иштей турган болгон. Пагуош конференциялары 18 айда бир жолу дүйнөнүн ар кайсы өлкөлөрүндө өтүп турат. 2013-ж. 1–5-ноябрда Стамбулда Пагуош конференциясы өткөн.
Кайдуу уулу Чоко
Чоко Кайдуу уулу (болжол менен 1855/56, Ысык-Көл өрөөнү - 1914/15, Ат-Башы өрөөнү) - сарыбагыш уруусунан чыккан ири манап. 1870-80-ж. Верный (азыркы Алматы) шаарындагы эркектер гимназиясын бүтүргөн. Көптөгөн эскерүүлөрдө Ч. билимдүү, түз сүйлөп-түз жүргөн, бирөөгө катуу айтпаган, акылдуу адам болгону айтылат. Болуштук түзүү, болуштарды шайлоо, жер чектерин ажыратуу, жерди мамлекеттик менчикке өткөрүүдөгү кемчиликтерди сынга алган. Анжиян көтөрүлүшүнөн (1898) кийин жергиликтүү калктын ичинен кооптуу деп саналгандардын тизмесине кирип, Оренбург губерниясына көчүрүлгөн. Кайтып келгенден кийин саясий иштерге аралашууну токтотуп, негизинен жөнөкөй аласа-бересе маселелерин чечип, аш-тойлордо кеңеш берип калган. Чоң аштардан Бекчоро Байтерек уулу (1911), Шабдан баатырдын (1913) аштарын башкарган.
Падан түздүгү
Падан түздүгү - Италиянын түндүгүндө, Альп, Аппенин тоолору жана Адрия деңизи менен чектешет. Падан түздүгүнүн айрым бөлүктөрү Ломбардия ойдуңу (түндүк-батышы), Венеция ойдуну (чыгышы) деп аталат. Узундугу 500 кмдей, туурасы 200 км, бийиктиги 300-400 мге чейин (батышында). Падан түздүгү По дарыясынын жана анын куймаларынын аллювий, ошондой эле деңиз чөкмөлөрүнө толгон тектон. ийилүүдө жайгашкан. Калкы жыш отурукташкан; маданий ландшафт басымдуу. Италиянын негизги айыл-чарбалуу аймагы (буудай, жүгөрү, шалы эгилет). Ири шаарлары: Милан, Турин, Болонья, Падуя.
Таркылдактар
Таркылдактар (Turdus, L. 1758) – таркылдак сымалдар тукумундагы уруу. Дене узундугу 20–25 см. Жерде секирип жүрүшөт, кээси уккулуктуу сайрашат. Жалгыздап же анча чоң эмес колония түзүп жерге, бак-дарактарга уялайт. чопо же топуракты шилекейлеп уясынын ич жагын шыбап коюшат. Жай мезгилинде 1–2 жолу 3–7 жумуртка тууйт. Түндүктө жашаган түрлөрү кышында жылуу жерге (түштүккө) топтошуп учуп кетишет. Айрымдары туруктуу жашайт. Курт-кумурскалар, жөргөмүш, моллюскалар, курттар, өсүмдүктөр менен азыктанат. Европа, Азия жана Америкада таралган. КМШ өлкөлөрүндө 22, Кыргызстанда 6 түрү кездешет. Аларга ак каш таркылдактар, сайрагыч таркылдак, кара таркылдак ж. б. кирет.
Кичи Крутая (Чарка куймасы)
Кичи Крутая — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чарка дарыясынын сол жээгинен 7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 60 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Па-де-де
Па-де-де (французча pas de deux – экөө үчүн бий, pas – кадам, бий жана deux – эки) – балеттеги бийдин эң негизги формаларынын бири. Па-де-де төмөнкүлөрдөн турат: эки бийчинин чыгышы – антре, адажио (жупташкан лирикалык бөлүгү), аллегро – эки вариация: биринчиси – жеке эркек бийи, экинчиси – жеке аял бийи, экөө кошулуп бийлегени – кода.
Чокморов
Чокморов, мурдагы Чоң Таш - Чүй облусунун Аламүдүн районундагы кыштак. Таш-Дөбө айыл аймагына караштуу. Байтик өрөөнүндө, деңиз деңгээлинен 1118 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Лебединовка кыштагынан 34 км түштүк-батыш тарапта. Пишпек т. ж. бекетинен 19 км. Кыштак 1930-ж. орношкон.