cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хараба дарыясы (Тараба куймасы)
Хараба — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Тараба дарыясынын оң жээгинен 10 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 60 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бургулоо каретасы
Бургулоо каретасы – шпурларды жана көзөнөктөрдү (скважиналарды) механикалык бургулоо үчүн пайдаланылуучу жылып жүрмө курулма. Горизонтал жана жантайыңкы тоо кен казылмаларында өзү жүрмө, тике өзөк казылмаларда асма бургулоо каретасы колдонулат. Өзү жүрмө бургулоо каретасы. пневматикалык, дөңгөлөк, жүрүүчү рельс же каз тамандуу платформа; ага бир же бир нече гидравликалык, чанда автоподатчиктүү буралма манипулятор бекитилип орнотулган. Кээ бир бургулоо каретасы чатырлуу кабина жана башкаруу пульту менен жабдылат. Иш учурунда Бургулоо каретасы рельске бекитилет же гидродомкрат менен кармалат. Өзү жүрмө кен казуучу бургулоо каретасы тоо кен казылмасын өткөөлдөөдө жана кен казып алуу иштеринде пайдаланылат. Казылмадагы бургулоодо жана бийик үңүмө казмаларда мунаралуу бургулоо каретасы колдонулат. А с м а бургулоо каретасы забойдо домкрат менен бекитилип, манипулятор, автоподатчик жана бургулоо балкасы орнотулган бүктөлмө алкак забойду бургулоодон кийин алкак асылма текчеге көтөрүлөт. Бургулоо каретасында узак жүрүштүү, зым аркан-поршендүү, чынжырлуу же винттүү податчиктер колдонулуп, 2,5–3,5 мге же андан да терең бургулоого мүмкүндүк түзүлөт. Забойдогу бургулоо каретасына электр-энергия кабель, суу жана кысылган аба шланг аркылуу берилет.
Сейсмотектоника
Сейсмотектоника (сейсмо... жана тектоника)-жер титирөөнүн геологиялык жана тектоникалык шарттарын изилдөөчү иши. Сейсмотектоника нын негизги изилдөө объектилери: жер титирөөлөргө көп учурай турган эпигеосинклиналь орогендер, азыркы замандагы геосинклиналдар, эпиплатформа орогендер (Тянь-Шань тоолору), азыркы материктик жана океандык рифтер, Бень- офф зоналары, эн, жаңы тектоникалык кыймылдар болуп турган аймактар. Сейсмотектоника лык изилдөөлөрдү Кыргызстандын аймагында Кыргыз ИАнын Сейсмология институту жүргүзөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Кудуретсиздендирүүдөгү укук ченемсиз аракеттер
Кудуретсиздендирүүдөгү укук ченемсиз аракеттер – кылмыш-жаза мыйзамдарында каралган, экономикалык ишмердүүлүк чөйрөсүндөгү кылмыш. Ал: а) эгер бул аракеттер ири өлчөмдө зыян келтирсе жана банкроттоодо же банкроттоону алдынала баамдоо менен карыздар уюмдун жетекчиси же ээси, болбосо жеке ишкер тарабынан иштелсе, мүлктөрдү же мүлктүк милдеттенмелерди, мүлктөр, анын көлөмү, турган жери тууралуу маалыматтарды жана башка кабарларды жашыруудан, мүлктү башка ээликке берип ийүүдөн,мүлктөрдү ажыратуудан же жок кылуудан, ошого тете экономикалык ишмердүүлүктү чагылдырган бухгалтердик жана башка эсеп-кысап документтерин жашыруудан, жок кылуудан, бурмалоодон; б) эгер бул аракеттер ири зыян келтирсе, өзүнүн иш жүзүндөгү кудуретсиздигин билген карыздар уюмдун жетекчиси же ээси, болбосо жеке ишкер тарабынан алдынала эле башка кредиторлордун зыянына иштелсе, айрым кредиторлордун мүлктүк доолорун укук ченемсиз канаттандыруудан, ошого тете кредитордун өзүнө андай артыкчылыкты кабыл алуусунан көрүнөт.
Кывтанвож
Кывтанвож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кывтан дарыясынын оң жээгинен 26 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 37 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жаманкулов, Жанат Медетович
Жаманкулов Жанат Медетович (12.8. 1952-ж. т., Москва району, Александровка айылы) — Нарын мамлекеттик университетинин 1-ректору. 1974-ж. Мичурин мамлекеттик педагогикалык институтун, 1986-ж. Ташкен жогорку партиялык мектебин, 1990-ж. Москвадагы КПСС БКнын алдындагы Коомдук илимдер академиясынын аспирантурасын бүткөн. Тарых илимдеринин кандидаты (1990). Мектепге мугалим, комсомолдук жана партиялык кызматтарда иштеген. 1991—92-ж. Кыргыз Республикасынын Президентинин администрациясында референт, 1992—94-ж. Москва районунун мамлекеттик администрация башчысы, 1994—96-ж. Билим берүү жана илим министринин орун басары, 1996-жылдан НМУнун ректору. Илимий-методикалык мүнөздөгү 20 макаланын автору. Илимий ишинин негизги багыты тарых-политология боюнча. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты (1990—95). Билим берүү отличниги (1996). Медалдар менен сыйланган.
Кудуретсиздик
Кудуретсиздик – карызкордун кредит берүүчүлөрдүн талабын толук канагаттандыра албаганы, акча милдеттенмелерин, төлөм милдеттенмелерин камсыз кылууга жарамсыздыгынын, бюджеттик жана бюджеттик эмес фонддорго төлөөгө жөндөмсүздүгүнүн сот тарабынан таанылышы же карызкордун макулдугу менен кредиторлор чогулушу тарабынан жарыяланышы.
Бургулоо коронкасы
Бургулоо коронкасы – тоо тектерди бургулоодо, бургулоочу аспаптардын (колонкалык жана башка) учуна атайын катуу куймалардан даярдалып кийгизилген элемент. Бургулоодогу максаттарга, бургулоочу станоктордун тибине жана башка жагдайларга жараша шакекче, шарошка, жумуру кескичтер түрүндө, миздерине катуу куймалар же алмаз бүртүкчөлөрү ширетилип, өлчөмдөрү ар башкача даярдалат.
Тоң жерден тайгаланып түшүү
Шарты
Оюнчулардын саны 5—10 киши.
Оюн тайгак дөбөдө, дөңдө өткөрүлөт.
Оюнга даярдануу
Оюнчулар тайгаланып түшчү дөңгө чыгышып, бир биринин артынан бир катар болуп турушуп, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун баяны
Оюнчулар биринин артынан бири жылгаяк тап түшүшөт. Оюн, оюнчулардын каалаган убактыңа чейин уланат. Дөңдөн алыстыкка жылгаяктап барган оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.
Оюндун башка түрү
Түз жерде тайгалануу.
Оюндун эрежеси
Бир оюнчу тайгаланып дөңдөн түшүп, болмоюнча, экинчи оюнчуда тайгаланууну баштоого, бир бирине тоскоолдук кылууга, оюндун кезегин бузууга болбойт.
Оюнга методикалык көрсөтмө
Оюн өткөрүлүүчү жер башка буюмдарсыз болушу керек.
Оюндун педагогикалык мааниси
Оюнда күч тарбияланат, тайгалануунун ыкмаларын, чечкиндүүлүккө, тең салмакты сактоого үйрөтөт.
Дисней (Оклахома)
Дисней (Оклахома) (Disney) — Оклахома штатынын Mayes округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 311 киши. Болжолдуу аянты - 3.7 км². FIPS коду — 40-20900.
Курбан-Кара, Сары-Колот айыл аймагы, Кара-Суу району
Курбан-Кара (Курбан-Кара) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Суу районундагы айыл. Сары-Колот айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 308 киши.
Эволюциянын кайрылбастыгы
Эволюциянын кайрылбастыгы - организмдердин тарыхый өнүгүүсүнүн законченемдүүлүгү, организмдер мурунку жашоо чөйрөсүнө өтсө да, толугу менен түпкү тегине кайрылбастыгын чагылдырат. Балыктардын тукуму - тетраподалардын жок болуп кеткен бакалоорлору жана сүзгүчтөрү, сууда жашоо образын экинчи ирет өздөштүргөн сойлоочуларда жана сүт эмүүчүлөрдө эч качан калыбына келбейт (ихтиозаврлардын жана кит сымалдардын куйрук сүзгүчү жана калакчасы сырткы көрүнүшү боюнча гана сүзгүчтү элестетет, алар ички түзүлүшү боюнча терең айырмаланышат). Э. к. жөнүндөгү ойду 1893-ж. биринчи жолу Л. Долло иштеп чыккан (Долло закону). Алгачкы түзүлүшүнүн жок дегенде толук эмес калыбына келишин жокко чыгарган Долло формулировкасы өтө эле катуу; аны кээ бир окумуштуулардын улантуусу башталып калган эволюциялык кайра түзүүлөрдү мисалы, органдын экстенсивдик өнүгүүсүн же редукцияны токтотууга мүмкүн эмес деген көзкараштардын калыптанышына алып келген. Азыркы учурда эволюциянын кайрылбастыгы - организмдердин тигил же бул топторунун генотибинде же фенотибинде ишке ашырылган, көптөгөн процесстердин толук кайрылышынын ыктымалсыздыгынан келип чыккан, статистикалык законченемдүүлүктү түшүндүрөт. Э. к-н бир бүтүн организмге тиешелүү кароо туура, себеби кээде, өзгөчө онтогенездин айрым стадияларында тигил же бул формасында сакталып калган кээ бир белгилер экинчи ирет кайталанышы мүмкүн.
Айхельберг (Гёппинген)
Айхельберг (Гёппинген) (Aichelberg (Landkreis Göppingen)) — Германиянын Баден-Вюртемберг Жериндеги шаар. Гёппинген районуна карайт. Штутгарт административдик округуна тиешелүү. Калкы – 1269 (2013-ж.). Аянты – 4,01 км². .
Жолборсту
Жолборсту — Кыргыз Республикасынын Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. Ак-Жол айыл аймагынын курамына кирет.
Укс (дарыя)
Укс — Орусиядагы дарыя. Самара облусу, Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - КАС/Волга/1429/292 орун алган. Дарыянын узундугу - 31 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сок дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Куйбышев суу куймасынан баш жагынан Каспий куюлушуна чейинки Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Асаналиев Майрамкул Мусабай уулу
Майрамкул Асаналиев, Мусабай уулу — Бишкектин шаар белгисинин жана байрагынын автору, Кыргыз Республикасынын Жаштар сыйлыгынын лауреаты, "Эл Куту чебер" наамынын ээси, Сүрөтчүлөр союзунун мүчөсү.
Өмүр баяны
1965 - ж. Ысык-Көлдүн Тоң районундагы Бөкөнбаев айлында туулган. Бишкектеги С. А. Чуйков атындагы Сүрөт Академиясын бүтүргөн.
Шилтемелер
Кыргыздын эн тамгалары сүрөттөр жыйнагы
Акунов, Турсунбек
Турсунбек Акун (Акунов) - кыргызстандык укук коргоочу. Ушул тапта Кыргызстандын Акыйкатчысы.
1992-жылы "Кыргызстан укук коргоо кыймылын" негиздеген.
1989-жылдын башынан тартып Кыргызстандагы демократиячыл жараянга ырааттуу катышып келет.
2008-жылы өлкөнүн Акыйкатчысы болуп шайланып, ант берген.
Турсунбек Акунов пост-советтик доордо Турсунбек Акун деген ысымды алган.
Форвард-Кахута
Алга Кахута (Forward Kahuta ) - Пакистандын Азад Кашмир аймагындагы шаар, Хавели районунун административдик борбору.
Транспорту
Жакынкы аэропорт Равалакот шаарында жайгашкан.
Баабедин
Баабедин (Бахауддин ысмынын кыргызча айтылышы) – 1. диний уламыш боюнча Бухара шаарынын пиринин аты. Кыйынчылык убакта Баабединге кайрылып жардам суроо Орто Азия калкына мүнөздүү. Диний мүнөздөгү ырым-жырымда адамдар түрлүү кырсыктан, жамандыктан кутулуу үчүн тилек тилеп же коркунучтуу апаттан аман калгандыгы үчүн Баабединге атап курмандык чалган, ошондой эле жети, тогуз нан Баабедин берилген. «Манаста» негизги оң каармандардын тагдырына, алардын жоокердик жүрүштөрүнө байланыштуу ар түрлүү кырдаалдарда (жоого аттанарда, жекеге чыгарда, эпикалык душмандын курчоосунда калган учурларда жана башкалар коркунучтарда же түшүндө берилген жакшы, жаман аян, белгилерге карата) Баабединге жардам суроо иретинде кайрылышкан. Мисалы, «Баабединге бата айтып, Коросонго кой айтып, Баабединин бакырып» (Саякбай Каралаев, «Семетей», Кол жазмалар фондусу, 108—109-инв.). Элдик уламыш боюнча Бабедин өз мезгилинде дыйканчылык кылып, буудай жана буурчак эгип тиричилик өткөргөн, кийин шайы кездемелерге түр, миске оймо-чийме түшүрүү менен кесип кылган. «Манас» эпосунда Бабедин дыйканчылыктын пири Баба-Дыйкан катары Манас баатырдын буудай эгип мол түшүм алышына колдоо көрсөтөт (Саякбай Каралаев, 1. 174). Баабединге  атоо же  Баабедин берүү ырым-жырымы азыркы мезгилге чейин эл арасында сакталып келе жатат.
2. салтка айланып кеткен табынуу, сыйынуу. Чоң коркунуч, алаамат (өрт, көчкү, сел, катуу оору, жер титирөө, жоо тийген, жырткычтар камаган, адашкан ж.б.) учурда аман-эсен кутулууну тилеп Баабедин өткөрүшкөн. Айтылган Баабединди (9 токоч, кой, эчки, тай, торпок, бээ ыроолоп) ошо замат же кийинчерээк сөзсүз ишке ашырышкан. Антпесе «бат эле дагы бир коркунуч, кырсык болуп, андан чоң зыянга учурап калабыз» деген ишенич күч болгон.
Насырынбек Жаналиев
Жаналиев Насырынбек (1909, Ат-Башы району, Ак-Жар айылы — 1989, ошол эле жер) — Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген кызматкер (1974), журналист. 1924-ж. Бишкек педтехникумун бүтүргөн. 1929—37-ж. комсомолдун Бишкек шааркомунун 1-катчысы, Өзгөн МТСинин комсомол кызматкери, Өзгөн райкомунун катчысы, комсомолдун Кыргыз обкомунун катчысы, "Ленинчил жаш" гезитинин редактору, 1937—42-ж. Кыргызстан КП БКнын аппаратында, 1945—49-ж. "Советтик Кыргызстан" гезитинде бөлүм башчы, 1949—53-ж. КПСС БКнын алдындагы Жогорку партиялык мектептин угуучусу, 1953—75-ж. "Советтик Кыргызстан" гезитинин редакторунун орун басары, редактору болуп иштеген. Улуу Ата Мекендик согушка катышкан. Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты. "Ардак Белгиси", 2-даражадагы Улуу Ата Мекендик согуш ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Кыргызстан укук коргоо кыймылын
Кыргызстан укук коргоо кыймылы - Кыргызстандагы алгачкылардан болуп түзүлгөн укук коргоо уюму.
Анын негиздөөчүсү - Турсунбек Акунов, Акун, Турсунбек, - кыргызстандык укук коргоочу. Ушул тапта ал Кыргызстандын Акыйкатчысы.
1992-жылы Кыргызстан укук коргоо кыймылы өз алдынча коомдук бирикме катары негизделген. Ага чейин ал КДКнын бир тармагы болгон.
Өкүл
Өкүл – 1) КР жарандык мыйзамдары боюнча ишеним катка, мыйзамдагы көрсөтмөгө же болбосо ошондой ыйгарым укугу бар мамлекеттик органдын же жергиликтүү өзалдынча башкаруу органынын актысына негизделген ыйгарым укугунун күчүнө ылайык башка адамдын атынан, өзү өкүл болгон адамдын жарандык укуктарын жана милдеттерин түздөнтүз түзүүчү, өзгөртүүчү жана токтотуучу адам. Кылмыш-жаза, жарандык жана арбитраждык иштерде, ошондой эле өзү өкүлү болгон адамга юридикалык жардам көрсөткөн, өзү өкүлү болгон адамдын кызыкчылыгына болсо да, өз атынан иш алып барган адам да Ө. деп аталат. Жарандык иште Ө. өзү өкүлү болгон адамдын атынан белгилүү процесстик жана материалдык юридикалык таасири болгон иштерде (м.: элдешүү макулдугун түзгөндө) гана юридикалык иш аракеттерди жүзөгө ашырат. Башкалардын кызыкчылыгы үчүн болсо да, өз атынан иш жүргүзүшкөн жактар (коммерциялык ортомчулар, кудуретсиздиктеги конкурстук башкаруучулар ж. б.) Ө-дөр болуп эсептелишпейт; 2) КР кылмыш-жаза-процесстик мыйзамдары боюнча мыйзамдын күчү же макулдашуу боюнча жабырлануучунун, жарандык доочунун, жарандык жоопкердин мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоочу ыйгарым укуктуу жак.
MATE
MATE — иш такта чөйрөсү.
GNOME 2 иш такта чөйрөсүнүн иштеп чыгаруусу расмий түрүндө токтотулгандан кийин, аргентиналык Arch Linux колдонуучусу терс кабыл алынган GNOME 3кө жооп катары MATE долбоорун баштаган.
Колдонмолору
Бир нече GNOME колдонмолору форктолуп аттары алмаштырылган:
Вилья, Давид
Дави́д Ви́лья Са́нчес (испанча David Villa Sánchez;) - испандык футболчу, Атлетико Мадрид клубунун алмаштыргыс жана Испания курама командысынын чабуулчусу. Европа жана дүйнөнүн чемпиону. Давиддин атактуу футболчу болушуна атасы Хосе Мануэль Вильянын салымы зор. Футболчу Испаниядагы Лангрео деген көмүр кени чыккан шаарчага жакын жайгашкан Туилья аттуу айылда туулуп-өскөн. Мына ошол шахтада иштеген атасы уулунун да өзүнө окшоп кенде иштөөсүн каалаган эмес. Бул максатта ал уулуна топ сатып берет жана баары ошондон башталат. Кичинекей Давид атасынын белегин ойноп көрүп, топ менен ойноону (футболду) түбөлүккө сүйүп калган десек болот. Ошондо атасы уулуна топ алып берүү менен испан футболуна чоң белек тартуулап жатканын билбесе керек.
Бала чагы
Давид мектепке китебин унутса да, топ ала барчу. Анан балдарды чогултуп, футбол ойноо үчүн сабактын бүтүшүн чыдамсыздык менен күтөр эле. Мугалимдер Давиддин ата-энесине уулунун жөндөмдүү экенин айтышып, окуп, чоң ийгиликтерге жетишүүсү үчүн футбол ойноого тыюу салууну суранышат. Бирок атасы андан баш тартат.
Атактуу футболчунун бала кезинде башынан өткөн бир окуясын айта кетпесек болбос. Давид кичинекейинде бою кыска, арык болчу. Андыктан организмин чыңдоо үчүн атайын витамин ичип чоңойгон. Мына ошол 4 жаштагы назик бала чоң балдарга теңелип топ ойноп жүрүп жыгылып, оң жамбашын сындырып алат. Дарыгерлер «бутуна коюлган пластина, винттер аксоого алып келип, келечекте футбол ойной албашы мүмкүн» деген оюн айтышкан.
2 ай кыймылдабай жатуу, дагы бир нече ай гипс менен жүрүү 5 жашка чыга элек бала үчүн чоң сыноо болчу. Мына ушундай оор учурда уулунун футболчу болуусун каалаган атасы кечинде шахтадан чарчап келсе да, уулу менен машыгууга убакыт табат. Албетте, Давид топту сол буту менен ойноор эле. Кызыгы, учурда Давид – эки буту менен тең бирдей ойной ала турган универсал футболчу. Мунун сыры эми түшүнүктүү болсо керек.
Давид футболдук чокуларды багынтууну өзү туулуп-өскөн Лангреодо баштаган. Ал жаш кезинен эле «Спортинг Хихондун» жаштар командасында ойноп, бардык тепкичтерди басып өткөн. Анан 18 жашында көптөн күткөн күнү келип, башкы командага чакыруу алган. Биринчи сезондо көбүнчө запаста отурганы менен, кийинки сезондо мүмкүнчүлүктү колунан чыгарган эмес. Ал 18 гол киргизүүгө жетишип, командасынын башкы чабуулчусуна айланат. Кийинки жылы голдорун 20га жеткирип, Испаниянын Жогорку Лигасында ойногон «Реал Сарагоса» клубуна чакыруу алган.
«Реал Сарагоса» менен алгачкы ири сыйлыгы – Испаниянын кубогуна ээ болот. Ошондо анын клубу финалда мадриддик «Реалды» 3:2 эсебинде жеңген эле. Ошентсе да Вилья дүйнөгө мыкты оюнчу катары «Валенсиянын» курамында ойноп жүрүп таанылган. Валенсияда жашаган 5 жыл ичинде ал Испания курама командасынын ишенген чабуулчусуна айлана алды.
Ал эми 2010 жылдын май айында Вилья «Барселонанын» курамына өттү. Ал үчүн «Барселона» 42 миллион евросун аяган жок. Бул келишим жылдын эң кымбат трансфери болду. Футболчуну­ таа­ныш­­тыруу салтанатына 46 миң күйөрман келип, каармандын өзү №7-катар санындагы футболка кийип турду. Эми футбол күйөрмандарынын арасында эки суроо жаралды: Вилья «Барселонанын» курамында Лионел Мессинин көлөкөсүндө жоголуп кетпейби жана УЕФАнын Чемпион Лигасын жеңе алабы? Айта кетчү нерсе, анын буга чейин «Валенсияда», курама командада да ушул катар санында ойношу бекеринен эмес. 7 санынын астында анын келечегине жол ачкан атасы жана тун кызы Саида төрөлүшкөн.
Сейсмология
Сейсмология (сейсмо... жана ...логин) - геофизиканын жер титирөөнү, анын себебин, натыйжасын жана курулуштарды кыйроодон сактап калуу чараларын изилдөөчү бөлүгү. Сейсм толкундарынын негизинде жер титирөөлөрдү жана Жердин ички түзүлүшүн изилдөөгө, ошондой эле кен байлыктарды табууга жана жарылууларды (мисалы, ядролук) каттоого болот.
Вилья, Давид
Испаниядагы эки балакайдын бири
Давиддин улуттук курама командадагы карьерасы жөнүндө төмөнкү эки мисал көп нерседен кабар берет. Ал Испания жеңип чыккан «ЕВРО-2008» менен «ЮАР-2010до» көп сандаган голдору менен командасына жеңиш алып берип, аталган мелдештердин башкы бомбардири болгон. Кызыгы, Испания курама командасынын ишенген эки чабуулчусу тең Балакай аталышат. Себеби Давид Вильянын да, Фернандо Торрестин да лакап аттары ушундай. Эгер испаниялыктар Торрести Эль Ниньо дешсе, Вилья кичинекейинен эле чоңдор менен ойноп жүрүп Эль Гуахе (астурий тилинен которгондо «балакай» дегенди билдирет) аталып калган. Кошумчалай кетсек, Давид Испаниянын курамында алгачкы жолу оюнга 2005-жылдын 9-февралында чыгып, Сан-Мариного каршы оюн көрсөткөн.
Сейсмология
Жер титирөөлөрдү прогноздоо - ал титирөөлөрдүн ордун, күчүн жана убактысын алдын ала айтуудан турат. Бул иштер жер титирөөнү кабарлоочу, б. а. жер титирээрде жер кыртышы менен мантиясынын физикалык-механикалык касиеттеринен өзгөрүшүнө байланыштуу болгон кубулуштарды изилдөөгө багытталат. Жер титирөөнү прогноздоонун элементи - сейсмдик райондоштуруу. Ал жер титирөөчү районду, титирөөнүн максималдуу күчүн жана орточо кайталануу жыштыгын көрсөтөт. Ал үчүн сейсм станцияларынан алынган маалыматтарга талдоо жүргүзүлөт. Сейсмдик байкоолорду оптималдаштырууга сейсм станцияларынын жайгашуу ордун тандоо (сейсмдик жактан активдүү зонанын жакшы «көрүнүшүн» жана төмөнку денгээлдеги микросейсмди кансыз кылуу) жолу менен жетишилет. Жер титирөөгө туруштук беруучу курулушка зарыл маалыматтарды инженердик Сейсмология берет.
Вилья, Давид
Азырынча 3 айымдын жүрөгүн багынтты
Жакында окумуштуулар изилдөө жүргүзүшүп, европалык башка футболчулардан айырмаланып, испаниялык футболчулар 3 жылга кечирээк үйлөнүшөрүн айтып чыгышты. Алар муну менен «эмне үчүн испаниялык футболчулардын көбү бойдок?» деген суроого жооп беришкен. Айтор, үй-бүлө куруп, никеде бактылуу жашап келаткандардын арасында бүгүнкү каарманыбыз да бар.
Давид 21 жашында бала кезиндеги сүйүүсү болгон Патрисия Гонсалес менен баш кошкон. Экөөнүн Саида жана Олайя аттуу кыздары бар. Жубайы Патрисиянын өспүрүм кезинде профессионалдык деңгээлде футбол менен машыкканы маалым. Атактуу футбол жылдызы Давиддин жеке жашоодо бактылуу экенин анын үй-бүлөсү менен түшкөн сүрөттөрүнөн байкоого болот. Футболчу бош убактысын үй-бүлөсү менен өткөрүүгө аракет кылат.
Букары, кажары
Букары, кажары – колго терип согулган оймо-чиймелүү жука, жумшак таар. Эриштин жиптерин чөгөрүү ыкмасы менен кажары (сайма, оюм-чийим) салынат букарыда бир калыпта жайгашкан терүүлөр кайталануу менен кооздолот. Бул "букары" термин аты туюнтуп тургандай, кыргыздарга кошуна отурукташкан элдер менен болгон фарси тилдүү тажик-өзбектерден келип кирүүсү ыктымал. Букары – Бухара, Кажары – Ирандагы 18-20-кк. Баш чендерине чейин башкарган династияны аныктайт. Кажарлар Ирандын (Персиянын) тарыхындагы түрк тилдүү династия болушкан. Кыргызда кол менен согулган килемдин бир түрүн “кажары килем” деп коюшары маалым. Букарыда бир калыпта жайгашкан терүүлөр кайталануу менен кооздолот. Таардын өзгөчөлүгү арткы бетинде оймо-чиймени түзүүгө катышпаган, аркакка 3-4 жолу бастырылбай калган бош жиптери болот. Алар андан кийинки оймо-чиймени салууга гана оң тарабына чыгарылат. Таардын түсү көбүнчө кызыл, көк, сары, кээде ак болуп, жөнөкөй кууш өрмөктө токулат, эни 5-30 см. болот. Букары сызмалардан боз үйдүн үзүк-туурдугуна, жыгачтарына боо кылынат. Букарыдан ат жабуу, такта жабуу, куржун, тегирич, шалча, жана башка жасалат.
Тутюл дарыясы
Тутюл — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чулым дарыясынын сол жээгинен 1256 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 34 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Токтосун уулу Зарына
Токтосун уулу Зарына (1910-1973) Зергер. Тоң районундагы Тоң ашуусунда төрөлгөн. Асан чакыргандагы аты Кудайберген болгон. Колхоз кыймылына жандуу катышкан. Атасы улуу усталардан болгон. Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу, согушка чейин айыл чарба артелинин башкармасынын төрагасы, согуштан кийин «Туура-Там» колхозунун башкармасынын төрагасы, Тоң басмаканасынын директору болуп иштеген. Зарына ак бараң сайлаган. Капкан ийип, аңчылык куралдарын жасаган. Мүнүшкөрдүк да кылган. Куш үчүн коңгуроо (жылаажын), томого, темир комуз үчүн күмүш менен кара темирди айкалыштыра кармаган. Бүркүтү тырмагын түлкүгө чайнатып, тырмагы түшүп калганда, ага темирден тырмак жасаган. Бүркүтүн айбанаттарга саларда тырмакты мээлейге киргизип, боосун бүркүттүн билегине байлап койгон. Темир тырмак мокосо өгөөлөп курчутуп, эскирсе кайра тырмак жасап турган. Зарына 30-жылдарда «Туура-Там» колхозунда узанган уста Турдуке уулу Шаймерден экөө суу аркылуу чуркай турган эгин бастыргыч жасашкан. Бул кадимки тегирмендин «барасы» сымалданып, арыктан ноо аркылуу беш-алты метрдей аралыктан шар суу келип «бараны» урганда чуркаган, анын тышында жазы курду илүүчү барасында өзүнчө эгин бастыргыч жайлашкан. Анда өзүнүн курду илүүчү барасы болгон. Эгинди элеп кызылы астына калып, саманы үстүнө чыккан. Анын калбырларын уста эмен өңдүү катуу жыгачтан тандаган. Уста жырткычтардан тартып кемирүүчүлөргө чейин ар бирине өзүнчө капкан жасаган. Темир капканы үч бөлүктөн турат: жаагы, түндүгү жана серпөөрү. Жырткычтарга текөөр берүүчү бул куралды жасоодо уста жаагы менен түндүгүнө жашык темирди, ал эми серпөөрүнө курч темирди керектеген. Ал болоттон жасалып, пружинадай серпилме болгон. Серпөөрүнүн калыңдыгы 3 мм келет. Сугаруусу жетишкен капкан чапканда бир карыш өйдө секирет. Аны биринчи сугарууда 15 градус ысытат да, аны суу тал менен улам жышып сугарат. Улам эки кычкач менен ийип, күчүнө келгенин байкайт. Темир сынбай турган болгондо сууга ширетип, мелүүн муздатат (сугаруу - курчутуу деген эле түшүнүк). Уста тап жылдырбай сугарган капкан узакка чейин айбанаттарга салынган. Ал капканды бир жаак, эки жаак тиштүү да жасаган. Эки жаак капкан өтө катуу келип, аны карышкыр, аюу, илбирске салган. Бир жаак капкан менен түлкү, суур, коён өңдүүлөрдү кармаган. Эки жаак капкандын тишине кийиз койгон. Антпесе, курч капкан жырткычтын сөөгүн талкалай кыя чаап, айбанат бутун жулуп кетет. Капкан тээкти, күлтүктү (тегерек кийиз, бул капкандын түндүгүнө чак келет), чынжыр, казык, сойгокту да өзү жасап алган. Чебер заттарды эритүүдө алардын ич ара айырмачылыктарын мыктап билген. Кызыл мис коюу келгендиктен ысыкка өтө чыдамдуу болот. Ал көптө эрийт. Болжолдо ал колону 400-500 градуста (20 минутада), сары жезди 600 градуста (25 минутада), кызыл жезди 800- 900 градуста (отуз минутада) эриткен. Үзөңгүнү чоюп, жезден сомдоп туруп, никелдештирип кооздогон. Ага күмүш жалатып, анын үстүнө күмүш зым аркылуу кооз оюм түшүрүү салтын Зарына уста мыкты сактаган.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Бургулоо көзөнөгү
Бургулоо көзөнөгү, скважина, көзөнөк – бургулоочу станоктордун жардамы менен жер кыртышында тоо тектерди көзөп казылган цилиндр тибиндеги өткөөл. Көзөнөктүн диаметри 25 ммден 5 мге чейин жетип, тереңдиги бир нече миң метрди түзөт жана бир жагы туюк болот. Эң терең бургу көзөнөгү Кола жарым аралында долбоорлонуп (15000 м), учурдагы тереңдиги 12000 мден ашыгыраак. Геологияда, ар кандай тереңдиктердеги түзүлүштөрдү, тектерди, кен тулкуларын издөө максатында, нефть, газ, жер астындагы сууларды изилдеп чалгындоо жана иштетүү үчүн, жер кыртышында тик, горизонталдуу же жантык багыттарда бургуланышы мүмкүн. Аткарган кызматына жараша геологиялык карта түзүү үчүн, структуралык, гидрогеологиялык, геофизикалык, изилдөөчү, чалгындоочу, казып алуучу желдеткич (шахталарда), дренаждык жана башка деп айырмаланат. Бургулоонун ыкмасына карай канаттан соккуланып, колонкада айлантып бургуланган жана башка деп да бөлүнөт.
То-Се
То-Сё — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Харасов дарыясынын сол жээгинен 155 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Харди-Вайнберг мыйзамы
Харди-Вайнбергдин закону - бир жуп аллелдүү гендери боюнча айырмаланган (А - а) эркин аргындашуучу (менделдик, панмиксиялык) популяцияда генотиптик класстарынын бөлүштүрүү жыштыгын түшүндүрөт. 1908-ж. Г. Харди жана В. Вайнберг тарабынан бири-биринен көзкарандысыз, өз алдынча аныкталган. Р =А аллелинин ж-а q = а аллелинин жыштыгында (p+q=1) үч генотиптик класстардын - АА, Аа ж-а аа жыштыгы P2+2pq+q2=1 ди түзөт. Х. - В. з. популяциялык генетикалык үчүн олуттуу мааниге ээ, себеби тукум куугучтуктун Мендель закондору популяциялык деңгээлде фенотипке чыгышын чагылдырат. Х. - В. з. сырткы чөйрөнүн шарттарынын салыштырмалуу туруктуулугунда жетишээрлик чоң өлчөмдөгү панмиксиялык популяциянын теңсалмактуу абалын мүнөздөйт. Бирок бул популяциялар табигый шарттарда туруктуу, тез - тез өзгөрүүлөргө кабылышат. Ошондуктан Х. - В. з-н кийинки популяциядагы генетикалык түзүлүштөр үчүн алгачкы, эң жөнөкөй үлгү катарында кароо керек.
Бука тартыш, ит тартыш
Бука тартыш, ит тартыш – балбандардын күчүн сыноочу элдик оюн. Ортого чыккан эки балбан туюкталган аркандын эки жагын моюндарына илип, төрт аяктап, эки кат арканды эки бутунун ортосунан өткөрүп, экөө эки жакты баштанып, аркандын дал ортосун экөөнүн ортосундагы чийинге так келтирип турушат.
Калыс адам бир, эки, үч деп үн чыгарганда экөө эки жакты көздөй бирин бири сүйрөп кетүүгө аракет кылышат. Кимиси күчкө салып сүйрөп отуруп чийинден өткөрүп кетсе, ал жеңишке жетишет. Бул оюн азыр деле ойнолот.
Дустин (Оклахома)
Дустин (Оклахома) (Dustin) — Оклахома штатынын Hughes округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 452 киши. Болжолдуу аянты - 1.6 км². FIPS коду — 40-22200.
Ат коюу айтымы
Ат коюу айтымы – кыргыз элинин ырасымы боюнча бала төрөлгөндө сарымай менен оозантып, азан айтып, ат коёрдо айтылуучу каада-салт ыры. Муну даарат алып арууланган эркек киши бүт коңшу-колоңдорго угуза айткан да, төрөлгөн наристеге өзүнүн багыштаган, ыроологон атын сунуш кылган, ал ат кабыл алынабы, алынбайбы, анысына карабай, бир наамды берген. Ошол баланын азан чакыргандагы негизги аты катары түбөлүк энчиленген. Мисалы,
Кыдык уулу Жаркымбай
Жаркымбай Кыдык уулу, Жаркымбай молдо (туулган жылы белгисиз, Кочкор өрөөнү — 1930-жылдар, түрмө) — 19-кылымдын акыркы чейрегинде чыккан алгачкы кыргыз агартуучусу. Ал белгилүү тарыхчы, агартуучу, санжырачы Осмоналы Сыдык уулунун биринчи мугалими. Жаркымбай Кочкор өрөөнүнө медресе, мечит салдырган. Ал 1916-ж. Кочкордогу көтөрүлүшчүлөр орус аскерлеринен чегинип баратканда солдаттардын аткылап турганына карабай медресеге чаап барып, андагы китептерин ала кетүүге жетишкен. Жаркымбай Кыдык уулу 1930-жылдары тоталитардык бийлик тарабынан ак жеринен репрессияланып курман болгон.
Ат коюу айтымы
Алловакпар-алловакпар-алловакпар, Баарында хак бар.
Алпейими баарын сактаар.
Теңирим давлат берди,
Ааламга адам келди.
Айыл-калаа сүйүнчү-үү!
Кең пейилге даалат берди,
Касиети бассын жерди.
Көлөсү тапсын шерди,
Азан айтып атын коём.
Алла берген затын коём.
Теңсингенден Теңир берди,
Алакчылабай кеңир берди.
Уул болсо жоодон сактар,
Эне эмизген сүтүн актар.
Жерди айдап малын багар,
Атаандашпай данын табар.
Атасынын мээнет кайтар,
Алдына дулдул тартаар.
А кыз болсо – кырк жылкы,
Кийиз жасап үйүн жабар.
Энесинин ишин алаар,
Уул бекен? Кыз бекен?
Ким болду экен?
Уул бекен! Ким дейбиз атын? Көрүнчү бачым!?
Анакей, отун келди!
Эмесе атын коём:
Отун алып баскын элди.
Бата тартам кошулчу,
Беркут (Кугарчин району, Башкыртстан)
Беркут — Башкыртстандын Кугарчин районундагы айыл, Максют айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 10 киши. Почта индекси — 453346, ОКАТО коду — 80238845004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ат коюу айтымы
Аты болду Отунчу! Отунчу!
Аты болду Отунчу,
Калк сабына кошулчу.
Өзү берген Теңир сактаар.
Бата кылам отурчу,
Омийинин аллоовакпар!
Алловакпар- аллоовакпар- аллоовакпар
Баарында хак бар.
Алпейими дайым сактаар.
Ааламга адам келди
(Элдик ыр)
Присавай, Сары-Колот айыл аймагы, Кара-Суу району
Присавай — Кыргызстандын Ош облусунун Кара-Суу районундагы айыл. Сары-Колот айыл аймагына кирет.
Кывтантывис
Кывтантывис — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кывтан көлү -Хасырей - Кывтан дарыясы орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сейсмограф
Сейсмограф (сейсмо... жана ...граф) - сейсм толкундарынан жер кыртышынын термелишин жазгыч прибор. Сейсмдик сигналды кабыл алгыч прибордон (сейсмометрден) жана каттагыч түзүлүштөн турат. Сейсмометрдин негизги бөлүгү - прибордун негизине бекитилген серпилгич жүк (мис.,маятник). Прибордун негизи изилденүүчү объектиге кыймылсыз орнотулат. Объект термелгенде инерция боюнча жүк негизге салыштырмалуу кыймылдайт. Бул кыймыл азыркы сейсмометрлердин көпчүлүгүндө электр сигналына айландырылат. Ал сигнал механикалык, фотографиялык же магнит жазмалуу өзү жазгыч түзүлүштөрдө аналог формасында жазылып алынат (к. Сейсмограмма).
Сейсмограмма
Сейсмограмма (сейсмо...жана...грамма) - сейсм толкундарынын сейсмографтын жардамы менен жазылышы. Термелүүнү жазуунун техникасы түрдүүчө. Сейсмометрдин же гальванометрдин маятнигиндеги күзгүдөн чагылган жарык нурунун жардамы менен фотокагазга жазуу кенири таралган, о. эле көөлөнгөн, ак жана химиялык жол менен иштетилген кагазга да жазылат. Сейсмограмма менен түрдүү сейсм толкундарынын байкоо пунктуна келген убакыт жана сейсмдик годографтан жер титирөөнүн пайда болгон убакыты жана очогунун орду аныкталат.
Сейсмограф
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Хмелевка дарыясы (Аламбая куймасы)
Хмелёвка (Каменушка) — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Аламбай дарыясынын оң жээгинен 35 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 28 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бургулоо курулмасы
Бургулоо курулмасы – негизинен бургулоодо, көзөнөкчөлөрдү бекитүүдө, өзөк казылмаларды курууга арналган машина менен механизмдердин комплекси. Бургулоо курулмасы кен чалгындоодо, нефть, газ, жер астындагы сууларды иштетүүдө, тереңдиктерди монтаждык ыкма менен геологиялык изилдөөдө пайдаланылат. Курулма ажыратылма жана ажыратылбоочу болуп бөлүнөт. Ажыратылма бургулоо курулмасы (кесек блоктуу жана майда блоктуу) 2000–10000 мдик көзөнөкчөлөрдү бургулап көзөөдө колдонулат. Кесек блоктуу бургулоо курулмасы өзү жүрбөөчү атайын шасси (оор жүк ташуучу), майда блоктуу курулма универсал транспорт (мисалы, автомобиль, авиация) менен ташылат. Ажыратылбоочу бургулоо курулмасы өзү жүрмө жана алып жүрмө болуп экиге бөлүнөт. Өзү жүрмө бургулоо курулмасы транспортко (автомашинага, тракторго, өзү жүрмө курулмага, бургулоо кемесине) туруктуу орнотулуп, ал эми алып жүрмө курулма сүйрөп жүрмө транспорттор менен ташылат.
Муз тебүү
Шарты
Оюнчулардын саны 15 киши.
Оюн муз болгон арык, көлчөдө өткөрүлөт.
Оюнга даярдануу
Оюнчулар конкилерин буттарына кийишип, бир катар болуп турушуп, оюндун шарты жана кезеги жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун баяны
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден бир аз күүлөнүшүп жүгүрүшүп келишкенден кийин, белгиленген сызыктан түртүшүп алыстыкка тайгаланып барган оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.
Оюндун эрежеси
Бир бирине тоскоолдук кылууга, оюндун кезегин бузууга болбойт.
Оюнга методикалык көрсөтмө
Оюн өткөрүлүүчү жер тегиз, муз калың болушу керек.
Оюндун педагогикалык мааниси
Оюнда күч, ылдамдыкка тарбияланат, тең салмакты сактоого, чечкиндүүлүккө үйрөтөт.
Урганчинка (дарыя)
Урганчинка — Орусиядагы дарыя. Татарстан Республикасы, Самара облусу, Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичуй дарыясынын оң жээгинен 16 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Шешма дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Куйбышев суу куймасынан баш жагынан Каспий куюлушуна чейинки Волга.
Айхталь
Айхталь (Aichtal) — Германиянын Баден-Вюртемберг Жериндеги шаар. Эсслинген районуна карайт. Штутгарт административдик округуна тиешелүү. Калкы – 9665 (2013-ж.). Аянты – 23,64 км². .
Кара-Тыт
Кара-Тыт — Кыргыз Республикасынын Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. Ак-Жол айыл аймагынын курамына кирет.
Сейсмо...
Сейсмо...  (гр. seismos - термелиш, жер титирөө) - жер кыртышындагы термелишке (жер титирөөгө, жер алдындагы силкинүүгө) байланыштуу маани туюндуруучу татаал сөздөрдүн алдыңкы бөлүгү.
Бургулоо машиналары
Бургулоо машиналары – бургулоонун техникалык каражаттары. Буларга бургулоо каретасы, бургулоо курулмасы, бургу-шнектүү машина, бургулоочу балка жана башкалар кирет. Бургулоо машиналар негизинен техникалык үч тармакта: нефть жана газ өндүрүүдө терең (бир нече км) бургулоо, кен байлыктарды чалгындоодо жана тоо кен менен курулушта жарылуучу заттарды жайгаштыруу үчүн көзөнөктөрдү (көзөнөкчөлөрдү), шпурларды бургулоо багытында өнүккөн жана кеңири колдонулат.
Сейсмо...
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Рекорд (сыналгы)
Рекорд — Александров шаарында жана «Электросигнал» воронеж заводунда 50-жж. бери чыгарылып келе жаткан совет сыналгыларынын маркасы. Мурда эки заводу тең КВН-49 маркасындагы сыналгыны чыгарышчу. Советтен кийинки учурда александров заводу өз продукциясына «Рекорд» маркасын колдонуу үчүн укуктарды биринчи ээлеп алган. Ушунун натыйжасында «Электросигнал» заводу өз продукциясынын атын өзгөрткөн («Рекорд» сыналгылары «ВЭЛС» болуп аталып калган — Воронеж Электросигналы).
Александров заводу — Орусияда жарнаманын автобөгөттөсү бар сыналгылардын чыгаруусун өздөштүрүп алган бир гана заводу болот (37ТЦ-5173, 51ТЦ-5173 жана 54ТЦ-5173 моделдери).
Токтосун уулу Базарбай
Токтосун уулу Базарбай Зергер, ат жабдыктарынын чебери. 1926-ж. Тон районундагы Туура-Там айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. 13 жашынан айыл чарба артелине кирген. Щахтер, кийин колхоздо уста, ширетүүчү болуп иштеген. 1955-жылдан өзүнчө устакана кармап, кара темирге узана баштаган. Айыл чарба шаймандарынын тетиктерин жасаган. Дөңгөлөктүн баллонун дискадан чыгарууга оңтойлуу аспап жараткан. Агасы Зарына зергерден жана айылдашы Шаймерден устадан үлгү алган. Базарбай үзөңгү куят. Аны туюк куйганда жез муздаганда кысылып, үзөңгү сынма болорун баамдайт. Ал жездин, колонун, мистин ич ара айырмачылыктарын айра таанып, иштетүү сырларын өздөштүргөн. Сары жез эски таза жез болуп, күмүштөй чоюлуп элпек, жеңил иштетилгендиктен үзөңгүнүн туюк куюлушу үчүн анын жердигин жезден тандайт. Ал бат эрип, бат муздайт. Сары жез чоюлуп сынбайт, коло сынат. Коло жез, мис өңдүүлөрдүн аралашмаларынан турат да, чоюлбайт, катуу, бирок, морт келет. Уста коло үзөңгүнү бир куюуну да, бөлүп-бөлүп куюуну да мыкты билген. Коло кепшер боло албайт. Мистин касиети сары жезге окшошот, кечирээк эрийт. Алсак, сары жез 10 минутада, мис 18-20 минутада эрийт. Мис бат жешилет. Дат чалат, өз өңүн өзгөртүп жиберет. Базарбай ат жабдыктарын кармоодо адегенде үлгүсүн жасап алат. Үлгүгө салыштырып, ийне учундай да кемтик кетирбей, так жана таза кармайт. Жөкөттөрдү куюу калыптарын ал темирден өзү жасайт. Чөгөрүлө турган темирди өлчөп чаап, өгөөлөө, көркөм куюу ыкмасын тең колдонот. Базарбай колдон тери иштетет. Уйдун терисин сыйраары менен акиташ сээп, жүнүн жыдытат. Бычак тийгизбейт. Анан терияи «малмага» салат. «Малма» ун, айран, улпактардын кошундусунан жасалат, ал кадимкидей ачып, жыттанган кезде ага салынган тери өзү эле калыңданат. Малманы жылуу жайга коёт. Убактысы жеткенде (20 күндөй) алып, көлөкөдө эки күнчө сергитип (күн көрсө дароо курушат), эки күнчө талкууга алат. Ийине келип, тери канчалык жумшак болсо, аны пайдалануу ошончолук жеңил келет. Мындан ак кайыш пайда болот. Ат жабдыктарын жана бут кийим жасоо үчүн ал ак кайыңкы көнгө (кол булгаары) да айланта алат. Жаз айларынан мурдараак тоо талдын кабыгын кургатып, жаргылчакка тартып, аны кайнатат. Тери күйбөгөндөй сууганда ал кайнатманы теринин бетине төгүп ороп коёт. Анан аны талкууга бир аз ийлегенде териге кол боёк сиңип, мала кызыл өң берет. Ал жаанга калса да, күнгө турса да эч качан катпайт. Иштетүүгө да өтө ийкемдүү болот. Муну кара өңгө айландырыш үчүн уста ачыган кара жарманын үстүңкү тунган суусун куюп алып, ага дат баскан темирди салат. Темир «кузуп» (темир жарманын суусунун түсүн өзгөртүп) тери кара көк өңгө бурулат. Бир аз талкууга алганда өтө кара болбосо да, өңүн өчүрбөгөн түстүү булгаары пайда болот. Базарбайдын устачылык жолун уулу Таалайбек улоодо.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Өкүл элчи
Өкүл элчи – дипломатиялык карым-катнаш жөнүндөгү Вена конвенциясынын 14-статьясына ылайык 2-класстагы дипломатиялык агент (өкүл), ырасмий иш тажрыйбада Атайын өкүл элчи жана Ыйгарым укуктуу министр деп аталат. Башка класстагы дипломаттык өкүлчүлүктөрдүн башчыларындай эле укуктар берилет. Дипломаттык корпус мүчөлөрүнүн даражаларын аныктоодо гана Ө. э. элчилерден кийинки экинчи орунда турат. СССРде дипломаттык өкүлдөрдүн бул классы 1941-ж. киргизилген, Атайын жана Ыйгарым укуктуу өкүл элчи деп аталган; 1948-жылы СССР ТИМинин түзүмүнө 1 жана 2-класстагы Ө. э. кызматы (ранг) киргизилген. Азыркы учурда Атайын жана Ыйгарым укуктуу Ө. э. даражасы Тышкы иштер министрлигин коллегиясынын сунуштамасы боюнча КР Президенти тарабынан ыйгарылат. Атайын жана Ыйгарым укуктуу Ө. э. дипломаттык рангы ишмердиги тышкы саясий милдеттерди ишке ашырууга байланышкан КР ЖКнын депутаттарына, КР Президенттин администрациясынын, КР Премьер-министринин Аппаратынын жана КР ЖК Аппаратынын кызматкерлерине да берилиши мүмкүн.
Аликбек Жекшенкулов
1980-ж. Украина айыл чарба академиясын токой чарба инженери адистиги боюнча бүткөн.
1980—82-ж. Аламүдүн районундагы "Ала-Арча" Кыргыз мамлекеттик табигый паркынын участка начальниги, 1982—86-ж. комсомолдун Аламүдүн райкомунун 2-, 1-катчысы, 1986—90-ж. ЛКЖС БКнын катчысы, Кыргызстан ЛКЖСнын Ош обкомунун катчысы, 1990—92-ж. Жаштар иши боюнча мамлекеттик комитеттин төрагасынын 1-орун басары, 1992—94-ж. Президенттин Аппаратында референт, Жогорку Кеңештин эл аралык жана парламенттер аралык байланыштар боюнча туруктуу комиссиясынын төрагасы, 1994—95-ж. Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министринин орун басары, 1995-жылдан 1-орун басары.
Чистюнька дарыясы (Яма куймасы)
Чистюнька — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Яма дарыясынын сол жээгинен 44 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынан Томго кошулган куймасына чейинки суу бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ирлсборо (Оклахома)
Ирлсборо (Оклахома) (Earlsboro) — Оклахома штатынын Pottawatomie округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 633 киши. Болжолдуу аянты - 23.9 км². FIPS коду — 40-22500.
Шаңгы менен тоодон түшмөй
Шарты
Оюнчулардын саны 3—5 киши.
Оюн тоолуу жерде өткөрүлөт.
Оюнда шаңгылар колдонулат.
Оюнга даярдануу
Оюнчулар бийик жерде бир катар болуп турушуп, оюндун шарты жөнүндө сүйлөшүп алышат.
Оюндун баяны
Оюнчулар кезектери келгенде, бирден тоодон шаңгы тебишип түшүшөт. Оюн, оюнчулар каалаган убакытка чейин уланат. Тоодон жыгылбай, бат шаңгы тебип түшкөн оюнчу, оюндун жеңүүчүсү болот.
Оюндун башка түрлөрү
Шаңгы менен тоого чыгуу, шаңгы менен тоодон түшүү.
Оюндун эрежеси
Бир бирине тоскоолдук кылууга, белгиленген жерден башка жерге барып шаңгы тебүүгө болбойт.
Оюндун педагогикалык мааниси
Оюнда күч, чыдамкайлыкка, шамдагайлыкка тарбияланат, тең салмакты сактоого, туруктуулукка, чечкиндүүлүккө үйрөтөт.
Бумын
Бумын (туулган жери белгисиз 552) – Улуу Түрк кагандыгынын (552–744) негиздөөчүсү. Ашина уруусунан. Түрк жазма булактарында Бумын каган, ал эми кытай жазма булактарында Тумын каган деп да аталат. Бумын. адегенде башка мамлекеттер менен соода жана элчилик байланыштарды түзө баштаган. 545-ж. анын ордосуна жужандардын душманы болгон Батыш Вэй императору Тайцзудан элчи келген. Кийинки жылы Бумын өз элчисин императордун сарайына жиберген жана акырындык менен өзүнүн душмандарына каршы союз түзө баштаган. Жужандарга каршы чыгууга али эрте экендигин түшүнгөн Бумын алардын ханы Анахуанга мурункудай эле көз каранды бий катары темирден жасалган буюмдарды жөнөтүп турган. Кала берсе ал жужандардын бийлигине каршы көтөрүлүштөрдүн бирин баскан. 550-ж. Жунгарияда жашаган теле уруулары Моңголиядагы Анахуандын ордосун көздөй жортуулга жөнөшкөн. Бирок алар жарым жолго келгенде жакшы куралданган Бумындын атчан аскерлери тарабынан талкаланган. Бул жеңиштен соң Бумын жужандарга каршы согушка даярдана баштаган. Ал Анахуан менен кагылышуу максатын көздөп, анын кызынын колун сураган. Буга ачуусу келген Анахуан «сен менин темир эриткичимсиң, кантип сен мага ушундай сунуш кылууга батындың» деп одоно жооп берген. Бумын мындай жооп менен келген Анахуандын элчисин өлтүрөт, батыш вейлик император Вэньди менен жужандарга каршы келишим түзүп, анын кызы Чилеге үйлөнөт. 552-жана башка жужандарга каршы согуш ачып, аларды аёосуз талкалаган. Жеңилген Анахуан өзүн өзү өлтүргөн. Ошентип, Борбордук Азияда Улуу Түрк кагандыгы түзүлүп, Бумын «илигкаган» деген титул алган.