cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Талак
Талак (арабча таляк – ажырашуу) – шарият боюнча эрди-катындын ажырашуусу; мусулмандарда нике бузулуунун бир түрү. Эгер күйөөсү аялына «талак» десе же ага маанилеш сөз (шарият боюнча ажырашуу үчүн талак мааниде сөздөрдү айтуу белгиленген: «Сен ажыраштың!», «Чылбырың өз мойнуңа илинди!» ж. б.) айтса, нике бузулду деп эсептелген. Ал эми күйөөсү менен аялынын ортосунда идда мезгилинде (мусулманча тазалануу айынын үч мезгилинде) жубайлык мамилелер болбосо, ажырашуу биротоло аяктайт. Мындан башка мусулмандар ичинде шарият боюнча ажырашуунун «зихар» жана «айман» деген да түрлөрү бар. Орто Азия элдеринде (анын ичинде кыргыздарда) нике бузууда «үч талак» (талакты үч жолу кайталоо) кеңири тараган. Учурда жубайлар мыйзам негизинде ажырашат.
Нахтерштедт
Нахтерштедт (Nachterstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцланд районуна кирет.
Калкы - 2097 киши (31-декабрь, 2006-жыл). Болжолдуу аянты - 8,21 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 89 215. Муниципалитеттин башчысы — Зигфрид Хампе.
Сосновый Лог (Белокатай району, Башкыртстан)
Сосновый Лог — Башкыртстандын Белокатай районундагы айыл, Төмөнкү Искушин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 167 киши. Почта индекси — 452593, ОКАТО коду — 80210819003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Энцен (Айфель)
Энцен (Айфель) (Enzen (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 35 киши(2013-ж.). . Аянты - 1,71 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 032. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Эльзен.
Нидерверн
Нидерверн (Niederwerrn) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Швайнфурт районуна кирет.
Калкы - 7913 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,77 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 78 160. Муниципалитеттин башчысы — Петер Зайферт.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Флейта
Флейта (италянча flauto; нем. flote; фр. flûte; англ. flute) - музыкалык үйлөмө аспап. Жыгач, металл жана пластикадан жасалат. Флейта узунунан же туурасынын кармап ойнолот. Флейта жеке аткарууда, ансамблде жана оркестрде колдонулат. Хроматикалык үн ыргагынан турат. Эң бийик үнү жана техникалык өзгөчөлүгү жана жеңилдиги менен башка аспаптардан айырмаланып турат. Узунунан кармап ойнолчу Флейта 18-кылымдын ортосуна чейин тараган. Туурасынан кармап ойнолчу Флейтанын азыркы түрүн 19-кылымдын 1-жарымында Т. Бём жасаган. Анын кичине Флейта (Ф.-пикколо), альт Ф-сы, бас Ф-сы сыяктуу түрлөрү бар.
Адамс (Массачусетс)
Адамс (Массачусетс) (Adams) — Массачусетс штатынын Беркшир округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 8 485 киши. Болжолдуу аянты - 59.4 км². FIPS коду — 25-00555.
Донецк Эл Республикасы
Донецк Эл Республикасы (кыска. ДЭР) - Чыгыш Европадагы таанылбаган мамлекеттик уюм. Менен катар эле Радага, бул таанылбаган бири болуп саналат политиялар аймагында Донбасс. Украинанын Донецк облусунун аймагында 2014 -жылдын 7-апрелинде Евромайдандын натыйжасында бийликке келген өлкөнүн жаңы жетекчилигине каршы массалык нааразылык акциялары учурунда Донецк Эл Республикасы жарыяланган. 12-майда, бир күн мурун өткөрүлгөн өз тагдырын өзү аныктоо боюнча референдумдан кийин жана 7-апрелдеги эгемендүүлүк жөнүндө декларациянын негизинде КЭДРдин көз карандысыздыгы жарыяланган.
Орчард Меса (Колорадо)
Орчард Меса (Колорадо) (Orchard Mesa) — Колорадо штатынын Меса (Mesa) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6 456 киши. Болжолдуу аянты - 14.4 км². FIPS коду — 08-56035.
Маалым кат жүргүзүү
Маалым кат жүргүзүү — ыкчам издөө кызматкерлеринин оперативдик, криминалисттик ж.б. маалымат коруларынан ыкчам издөө тапшырмасын аткаруу үчүн мааниге ээ болуучу маалыматтарды расмий түрдө алуусу.
Талант
Талант [грекче xaλaviov «талантон», talentum) – «салмак», «жүк»] – байыркы мезгилде Жакынкы Чыгыш жана Жер Ортолук деңизинин аймагындагы элдер пайдаланган оордук өлчөмү. Байыркы Греция жана Байыркы Римде тыйын түрүндө эмес, акча эсебинин ордуна пайдаланылган. Байыркы гректердин чен бирдиги боюнча ар кайсы мезгилде 25тен 60 кг чейин жетип, Гомердин тушунда бир талант 16,8 кг (жарым талант 8,4 кг) же 6 миң драхмага барабар болгон. Рим империясында таланттын чени суу куюлган стандарттуу амфоранын салмагына (26,027 л) туура келген.
Мэлмо (Небраска)
Калкы - 109 киши. Болжолдуу аянты - 0.4 км². FIPS коду — 31-30380.
Гюнтерслебен-Вехмар
Гюнтерслебен-Вехмар (Günthersleben-Wechmar) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Гота районуна кирет.
Калкы - 3033 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 26,80 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 67 085. Муниципалитеттин башчысы — Франк Риттер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Иевка
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Маданий баалуулуктар (дөөлөтөр)
Маданий баалуулуктар (дөөлөтөр) – көркөмдүк, тарыхый, археологиялык, этнографиялык мааниси бар адам колунан жаралган объектилер менен буюмзаттар (менчигинин түрүнө карабастан).
Бузаавдар
Бузаавдар - казак-калмактар көчүп Дону заманбап Ставрополь менен Ростов региондордун аймагында Түштүк талааларындагы жана Казак айылдарында түзүлгөн. Кээ бир калмактардын маданий өзгөчөлүктөрү, бийлери, ырлары, кийимдери, каада-салты, жашоо-турмушу ар башка.
XVII гасыр: Дон казактарына кошулуу
Калмактар биринчи жолу Дондо 17-кылымдын экинчи жарымынан тарта пайда болгон. Калмактардын бир бөлүгүнүн Донго көчүшүнүн себептери Жуңгар жана Калмак хандыктарындагы ички чыр-чатактар болгон. Калмак короочулары качкын калмактарды кабыл алып, кайтарып бербөө үчүн дон казактарынын жана хандыкка чектеш шаарлардын администрациясынын үстүнөн арыз менен орус бийлигине бир нече жолу кайрылышкан. Орус өкмөтү 1673, 1677, 1683-жылдары Дон казактары менен чек ара шаарларына качкын калмактарды кабыл алууга тыюу салган декреттерди чыгарып, Донго келсе дароо мурдагы жерлерине жөнөткөн.
Болжол менен 17-кылымдын орто ченинде Төмөнкү Волга жээгиндеги калмактар менен Дон казактарынын казактарынын ортосунда келишим түзүлүп, ал калмактардын Дон казактарынын курамына расмий киришин камсыз кылган. Дон атамандарынын делегациясынын башчысы Степан Тимофеевич Разин (1630-1671) болгон.
Донго улусу менен келген биринчи нойондор (төрөлөр) Баахан-тайша жана анын иниси Баатур болгон. 1696-жылы «Аюка ханына кыжырданган» Баахан-тайша Петр Iге кайрылып, «көчмөн лагерлерин Донго, Черкаскка өткөрүп берүүгө жана башка дон казактары менен тең укуктуу кызмат кылууга уруксат берүү өтүнүчү менен кайрылган. ." Уруксат алып, бул улус Волгадан Донго үч жолу көчүп барган. Ар жолу Аюки хандын тайшы улусун күч менен тартып алган же аны кетүүгө көндүргөн. Бир гана 1733-жылы, Buchjab (Baakhan кенже уулу) акыры үчүн улусу алып Дону бул, Зюнгардык Калмактар калган.
XVIII кылым
1702-жылы өкмөттүн макулдугу менен калмактардын жоон тобу Донго көчүп, аларга Дербет тайша Солом-Доржинин 1747-жылы жазгандай, Петр Iнин буйругу менен «өзүнүн көчмөн кошуундарын тандоо укугу, Волганын боюнда да, Дон боюнда да ез каалоолору боюнча».
1704-жылы Менко-Темир, Четерий жана Черкес-батыр улусу Волгага кайтып келгенде, казак бийлиги 555 «кызмат кылууга жарамдуу адамдары» бар дербеттердин тобун сактап калууга жетишкен. 1723-жылы Четери жана Лабан-Дондуктун Дербет улусу, ошондой эле Даши-Батордун зюнгарлары Донской Аскерлер Армиясына аймагына көчүп келишкен. Ошол эле учурда 300 калмак вагону «казак катарына кирген».
1710-жылы Волга-Урал Калмак хандыгынын башчысы Аюк (1642-1724) Түркияга каршы согуш үчүн Донго бир туман (он миң жоокер) жөнөткөн, алардын көбү Дондо калган толугу менен Дон Казактыгынын курамына кирген.
Белгилүү болгондой, 1724-жылы Аюки хан өлгөндөн кийин хандын тактысы үчүн күрөш башталган. Хандын уулдары, неберелери, жээндери тактыга ээ болушкан. Гунжаптан чыккан Аюканын небереси жана кабардин ханзадасы Абахай (Обюхан), Бага-Цохуров улусунун ээси Дондук-Омбо ноёну бийликке абдан дилгир болгон, бирок Аюканын кичүү уулу Цэрэн-Дондок хан болгон. Дондук-Омбо бул кордукка чыдабай, бир тууганы Богшурга менен бирге хандын улусуна кол салып, аны талкалап, элди ээлеп алган. Бул окуя 1731-жылы болгон. Андан кийин өз ара элди бөлүнүп, Тимур-Ombo отуз мин сомго арзандады Кубан көчүп жана жарандыгын алып, Порт байланыштуу болуп кабардинский Анын үйүнө Принцесса-дешкен, Яна жана Нойон Богшург өз улусунун менен көчүп (он арабаларга жөнүндө ) Сал дарыясынын боюндагы асыл жерлерди ээлеген Донго чейин. 1735-жылы Дондук-Омбо кайра Калмак хандыгына келип, хан болуп жарыяланган. Ошол эле маалда Богшурга кайтып келип, кайрадан Ики-Цохуровский улусунун ээси болуп, өз элинин бир бөлүгүн Донго калтырып, мүмкүн кайтып келген. Кийинчерээк бул зюнгар жана торгут топтору Дон талааларына отурукташып, өздөрүн Богшургак (Богшургахна аамиг) эли деп атап, эң көп сандаган Денисовская кыштагын түзүшкөн.
Акырындык менен Дон армиясынын курамында түпкүлүктүү же негизги деп аталган калмактардын категориясы калыптанып, ага акыры Донго отурукташкан калмактар кирген. Алардын ар бири үчүн мурдагы ээлерине 30 рублдан төлөп берилген.
1723-жылы Петр I Дон бойлоп жүргөн бардык калмактарга казактардын карамагында калууну жана мындан ары бул улуттун өкүлдөрүн бул жерлерге киргизбөөнү буйруган..
19-кылым
1803-жылы Жаңы Днепр сызыгында жүргөн Беляевский (Доломановский) жана Чугуевский калмактары Донской армиясына көчүрүлгөн, болжолдуу түрдө ошол кездеги Беляевский жана Чугуевский калмактарынын жалпы саны 3 миң адамга жеткен.
1823-жылы катуу экономикалык кризистин натыйжасында Малодербетовский улусунан массалык качуулар (3 миң вагон) башталган. Улдьючиндерден, Чоносовдон жана Кубецтердин (Кевуддер) бир белугу Ставрополь крайына жана Кара дениз аймагына (Кубань армиясынын аймагы) 975 вагон кочуп кетишти. 700 вагон кайтарылган. Ал эми калган 275 вагонго келсек, профессорПалмовжетишти деп эсептеген.
Дон армиясынын курамында калмак аскерлигинин түзүлүшү
Алардын казактарга өткөндүгү тууралуу документтерди табуу мүмкүн болгон эмес, бирок кийинки документтерде калмак көчмөндөрүндө жаңы жүздүктөр: Кевудовская жана Геленгекинскаялар пайда болгон, алардын тургундары өздөрүн дербеттер деп аташкан.
Ошентип, атайын Калмак ооданында Дон казак армиясынын курамында калмак аскерлери түзүлгөн. Администрациялык жактан 13 сотых түзүлүп, коомдук жайыттары бар Сал талааларында жайгашкан, атап айтканда: Харьковская (Цевднякинская), Беляевская, Балдырская (Потаповская), Эркетинская, Чоносовская (Бага-Чонос), Бембдякинская (Ики-Чонос), Геленгякинская (Бурулиудовская, Бага-Бурул), Рынценовская (Зюнгарская), Бултуковская (Богшракинская), Багутовская, Намровская (Ики-Бурул).
1884-жылы дон калмактары менен казактары административдик жактан бириккен Сальск округу менен райондук административдик борбору Великокняжеская кыштагы болгон. Жаңыдан түзүлгөн райондун курамына 12 айыл: Батлаевская, Бурулская, Власовская, Денисовская, Граббевская, Кутейниковская, Ново-Алексеевская, Потаповская, Платовская, Иловайская, Эркетинская, Чонусовская жана чарбалар: Балдыр, Элмутский, Атманский, Ельмутский, А.
XX кылым
1917-жылдын 11-ноябрында Элдик Комиссарлар Кеңешинин Бүткүл россиялык Борбордук Аткаруу Комитетинин « Мүлктөрдү жана мамлекеттик кызматчыларды жок кылуу жөнүндө » декрети менен большевиктер «декоссакизация» - массалык кызыл террор жана репрессия жүргүзүшкөн. казактар. Окумуштуулардын көбү большевиктердин казактарга этникалык эмес, таптык мамилесин белгилешип, декосакизацияны этникалык негизде жүргүзүлүп жаткан казактарга каршы атайын саясат катары баалоого каршы чыгышат.
Жараандык согуш маалында дон калмактары баррикадалардын карама-каршы тарабында болушкан. Ак гвардиячы калмак атчандар полктору Деникиндин, Корниловдун жана Врангелдин аскерлери менен жортуулдарга чыгып, алар жеңилгенден кийин чет өлкөлөргө эмиграцияланып, Европанын ар кайсы өлкөлөрүндө жана АКШда отурукташкан. Эң атактуулары: Зюнгар полкунун командири Г.Е.Тепкин ; С.Б. Балыков ; Ш.Н.Балинов; Б.Н.Уланов ; С.Д.Ремильев, А.С.Сарсинов, А.Алексеев жана башкалар Кызыл калмактын атчандар полктору граждандык согуштун фронтторун Дондон Польшага чейин басып өтүшкөн. Алардын арасында HB Kanukova, VA Homutnikova, KE Сибирдин, EA Basanova, Н. Shapshukovu жана атактуу кызыл Дон Kalmyks генерал- Oku Gorodovikova Суремкин (1879-1960), ар кандай бөлүнүп-буйрук -жылдын 1-Атчандар Army S. Будённый. Белгилей кетсек, Дондо жарандык согуш учурунда казактарга каршы большевиктерге каршы республика - Улуу Дон армиясы жарыяланган, анда Дон казактарындагы калмактардын ажырагыс ролу белгиленген. Ошентип, 1918 -жылдын 4-майында Дон куткаруучу кружогунун заседаниесинде атаман П. Н. Краснова Улуу Дон армиясынын Негизги Закондору каралды. Мыйзамдарда Дондун символикасы да каралган.
Бузавдардын Калмакияга көчүрүлүшү
Жараандык согуш аяктагандан кийин РСФСРдин курамында Калмак автономиялуу облусунун түзүлгөндүгүнө байланыштуу Калмак автономиялуу округунун аймагына Дон областынан калмактарды көчүрүү иштери башталган.
Большедербетовский улусуна 13 миң киши көчүрүлүшү керек болчу. 1925- жылдын 1-январына карата Дон областынын 13 кыштагынан 8451 адам көчүп келген.
1928-жылы СССР Борбордук Аткаруу комитети Түндүк Кавказ аймагынын Сальск районунун курамында Калмак облусун түзүү чечимин кабыл алган. Түндүк Кавказ обкомунун президиуму 1929 -жылдын 29-апрелинде «Сальск округунун курамында өз алдынча Калмак облусун түзүү жөнүндө» токтом кабыл алган. Район 1925 -жылдын 25-майында Калмак автономиялуу округунун курамынан Салский районунун курамына өткөрүлүп берилген мурунку Ремонтненский районунун аймагынын бир бөлүгүндө түзүлгөн. 1932- жылдын 1-апрелине карата Калмак облусунда 12 миң калкы бар 11 айылдык кеңеш жана 23 колхоз болгон, анын ичинде 5 миң калмак.
1944 -жылы 9-мартта калмак элинин күч менен депортацияланышына байланыштуу Калмак облусу жоюлуп, анын аймагы Ростов облусунун Зимовниковский жана Сальдык райондоруна өткөн.
Ошентип, Совет бийлигинин жылдарында жашаган жеринин аты менен аталган Астрахань, Ставрополь, Дон, Терек жана башка калмактар бир улутка биригип, жөн эле калмактарга айланган.
Жашоо жана жашоо жолу
Талаа эли узак убакыт бою көчмөн жашоосун алып келген. Негизги турак-жай араба, монгол тибиндеги боз үй болгон. Адегенде стационардык имараттар чийки же чийки кыштан жасалган блиндаждар жана жарым блиндаждар болсо, 19-кылымдын 2-жарымынан баштап орус тибиндеги дөңгөч жана кирпичтен жасалган имараттар тарай баштаган. Бардыгы болуп Калмак (Сальск) округунда жыл боюнча калмактар болгон: 1822-жылы – 6772 жан; 1882-жылы - 28.695 жан; 1917-жылы — 30200 адам. 1859-жылы Калмак округунда 100 миңге чейин жылкы, 50 миң бодо мал жана 200 миңге чейин жылкы болгон. кой. 20-кылымдын башында күздүк жана жаздык эгиндердин жылына орточо айдоосу 75 миң кварталга, түшүм 350 миңге жеткен.Жүзүмдү ышкыбоздор гана өстүрүшкөн; айыл тургундары багбанчылык менен алектенишкен (700 десс. чейин). Айыл чарбасы XIX кылымдын 30-жылдарында пайда болгон. Адегенде айдоочулук негизги кесипти - мал чарбачылыгын коштоп, көмөкчү ролду ойногон. Чөп чабуу кеңири кулач жайып, кышка тоют даярдоо көптөгөн калмак үй-бүлөлөрүн көчмөн турмуштан сактап калган.
19-кылымдын экинчи жарымы отурукташкан жашоого жана дыйканчылыкка өтүү мезгили болгон. Талыкпаган эмгектин аркасында Дондогу калмактардын эл жыргалчылыгы жакшы натыйжаларга жетишти. 30-40 баш малы, 4-6 жылкысы, 2-3 жуп букасы бар жана 20-40 дессятинге чейин нан себүүчү калмак калкынын 50 пайыз орточо деп эсептелгенин айтсак жетиштүү болот. бул нормадан аз болгондор кедей деп саналган, бирок алар аз эле. Ар биринде 1000 жылкысы, 2 миңден 5 миңге чейин койлору, көп жүздөгөн бодо малы бар, 200-400 десьятинге чейин дан эгген ири менчик ээлери болгон, алардын ээликтери ондогон, жүздөгөн жумушчулары бар бүтүндөй чарбалардай көрүнгөн. Калмактар мал чарбачылыктан тышкары, Дондун төмөнкү агымында дааратканалык, малчыларды жалдап, балыкчылык менен алектенишкен.
Негизги өнөрү — кийиз чапан, кийиз токуу, кой терисин кийүү, тиричилик буюмдарын жасоо, улуттук икондук сүрөт тартуу, сайма сайуу, атчан жабдыктарды жана улуттук музыкалык аспаптарды жасоо менен алектенишкен.
Орус калкы калмактардан оригиналдуу улуттук тамак-аштарды – шулюн (шүлүм), дотур, дзомба калмак чайын – сүт, май, туз менен кабыл алышкан. Негизги мас кылуучу ичимдик сүттөн жасалган арака болгон.
20-кылымдын башында каржылык капитал жүгүртүүгө ээ боло баштаган. Айылдарда кредиттик шериктештиктер түзүлгөн. Мисалы, Потапов атындагы кредиттик коомдо 248 мүчө болгон, капиталы 18 миң рубль болгон.
Дон калмактардын рухий турмушу
Дон калмактарынын руханий турмушу Казактардын жарандык башкаруу институту жана Дон калмактарынын Бакшы-(лама) кызматы жөнүндө убактылуу жобо менен жөнгө салынган. Россиянын падышалык өкмөтү калмактардын Тибет менен байланышын үзүү максатында Жогорку Ламаны ( Шаджин Ламаны ) бекитүүдө Санкт-Петербургдун прерогативин бекиткен. Белгилей кетсек, 1902-жылга чейин дон калмактары өздөрүнүн руханий жана диний башына ээ болуу укугунан ажыратылган. Капитан Наран Эрензенович Улановдун (Дон калмактарынын көрүнүктүү ишмери) жүргүзгөн кампаниясынын жана анын Петербург гезиттерине жарыяланган макалаларынын, ошондой эле басылып чыккан «Калмак дин кызматкерлери жана калмак элинин азыркы абалы жөнүндө» брошюрасынын аркасында гана. Дон», өзүнүн «Ламу» бар болуу маселесин чечүүдө чоң роль ойногон. Калмактардын диний иерархиясы 4 баскычтан турган: эң төмөнкү даражаны катардагы кечилдер – «манжы», насаатчылар – «бакшы» алардан өйдө турган, дин кызматчылар – «гелуңдар» андан да жогору, эң жогорку даражаны башкы дин кызматчы ээлеген. - " Лама ". "Лама" кызматы белгилүү бир диний укуктарды гана эмес, ошондой эле чоң светтик таасирди да берген.
Падышалык Россиядагы орусташтырууга каршы күрөш
Лама Мөңке Борманжинов орусташтырууга каршы өжөр күрөш жүргүзүп, дон калмактарынын турмушунда чоң роль ойногон. Анын аркасы менен калмактар окуган мектептерде калмактардын сабаттуулугун, жазуусун жана буддизм окуусун үйрөтүү киргизилген. Мамлекеттик мектептер Сальск районунун айылдарында, ал эми ст. Улуу Герцог: жогорку башталгыч мектеп (шаар), төрт жылдык аялдар мектеби. Лама Борманжиновдун ишмердүүлүгүнүн натыйжасында Сальск районундагы жалгыз шаардык мектепти бүтүргөн калмактардын саны жыл өткөн сайын көбөйгөн. Станица коомдорунун материалдык колдоосунун аркасында 1912-ж. Улуу князь орто окуу жайын ачып, анда жүзгө чейин калмак балдары окуган.
Ламдар
Белгилүү дон Джимба Микулинов  (анг.  <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)   , Аркад Чубанов  (анг.   <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)    , Менко Борманжинов, Думбо-Даши Ульянов, Шургучи Нимгиров  (анг.   <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)    , Иван Китанов  (анг.   <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)    , Лубсан-Шарап Тепкин.
Крэйгмонт (Айдахо)
Крэйгмонт (Айдахо) (Craigmont) — Айдахо штатынын Льюис округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.9 км². FIPS коду — 16-19270.
Калкы
2010-жылы калкы 501 киши болгон.
Талас заказниги
Талас заказниги — Талас Ала Тоосунун түндүк капталында, Кара-Буура, Күмүштак, Үрмарал сууларынын алабын ээлейт. Аянты 130 миң га. Тоо эчки, улар, кекилик ж. б. коргоо жана көбөйтүү максатында 1973-жылы уюшулган.
Ланген (Эмсланд)
Ланген (Эмсланд) (Langen (Emsland)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Эмсланд районуна кирет.
Калкы - 1437 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 33,52 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 54 028. Муниципалитеттин башчысы — Антон Якобс.
Райграс
Райграс (англисче ryegrass) – дан өсүмдүктөр тукумунун уруусу. Бийик райграс, жайыт райграсы жана көп гүлдүү Райграс болуп бөлүнөт. Бийик Райграс (А. elatius) – көп жылдык дан өсүмдүгү, бийиктиги 80–160 см, чачы гүлдүү. Жапайы райграс Европа, Азия, Түндүк Африкада, КМШ өлкөлөрүнүн Европа бөлүгүндө, Орто Азиянын тоолорундагы шалбааларда өсөт. Малга тоют катары пайдаланылат. Бир га жерден 40–60 ц чөп чабылат. 100 кг чөбүндө 46,7 тоют бирдиги жана 3,4 кг сиңимдүү протеин болот. Жайыт райграсы (L. регеnnе) – көп жылдык дан өсүмдүгү. Бийиктиги 15–70 см. Жалбырагы тик өсөт. Toп гүлү – машак. Жапайы түрү КМШ өлкөлөрүнүн европалык бөлүгүндө, Кавказ, Батыш Сибирде, Орто Азиянын тоолуу шалбааларында кездешет. Бардык мал жакшы оттойт. 100 кг чөбүндө 48,2 тоют бирдиги жана 4 кг сиңимдүү протеин болот. Бир га жерден 50–70 ц чөп чабылат. Көп гүлдүү райграс (L. multiflorum) – бир же эки жылдык дан өсүмдүгү. Бийиктиги 20–60 см. Мал жакшы оттойт. КМШ өлкөлөрүндө бир жылдык түрү – вестервольд райграсы эгилет. 100 кг чөбүндө 51 тоют бирдиги жана 4 кг сиңимдүү протеин болот. Кыргызстанда жайыт райграсынын Маркинский 24 гибриди чыгарылган; бийиктиги 90–115 см. Сабагы жумуру, жылма. Бир түп өсүмдүктөн 80–120 сабак өсүп чыгат. Жалбырагы жазы, топ гүлү – машак (узундугу 22–28 см). Бир гектар жерден 50–65 ц чөп (140–210 ц чөп) чабылат. Ош жана Ысык-Көл областынын, Чүй жана Талас өрөөндөрүнүн жайыттарында эгилет.
Бурглар
Калкы - 503 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 016. Муниципалитеттин башчысы — Вильфрид Вильсберг.
Нюстталь
Нюстталь (Nüsttal) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Фульда районуна кирет.
Калкы - 2882 киши(2013-ж.). . Аянты - 45,5 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 31 019. Муниципалитеттин башчысы — Херман Траберт.
Карышкырлар менен бий
«Карышкырлар менен бий» (Dances with Wolves, Танцующий с волками) - 1990-жылы Америкада жарык көргөн вестерн жанрындагы тасма. Режиссеру жана продюсери Кевин Костнер, тасмада башкы ролду да өзү жараткан. Фильм Майкл Блейктин ушул эле аталыштагы 1988-жылы жазган китебинин ылайыкташтырылган түрү. Тасмада Бириккен армия лейтенанты Американын чек арасына аскердик жумуш издеп барганы жана түпкү лакота эли менен болгон мамилелери тууралуу баяндалат.
Костнер тасманы 15 млн долларлык бюджет менен тарта баштаган. «Карышкырлар менен бийдин» тартылышына чоң сумма сарпталган жана ал Оскар киносыйлыгынын «Эң мыкты тасма» номинациясы менен кошо жети байгесин алып кеткен. Андан тышкары Алтын глобустун «Эң мыкты тасма — драма» сыйлыгына татыган. Фильмдеги көпчүлүк диалогдор лакота тилинде жүрөт жана англисче субтитр менен коштолот. Кино Түштүк Дакота менен Вайомингде тартылып, Синт Глеска университетинин Лакота таануу бөлүмүнүн башчысы Альберт Уайт Хат тарабынан которулган.
Чернигов облусу
Чернигов облусу (Чернігівська область) — Украинанын түндүгүндөгү облус. Батышта Киев облусу, чыгышында Сумы облусу, түштүгүндө Украинанын Полтава облустары, түндүгүндө Беларустун Гомель облусу жана Орусия Федерациясынын Брянск облусу менен чектешет.
1932-ж. 15-октябрында уюшулган.
Калкы
2020-жылдын 1-январына карата облустун калкынын иш жүзүндөгү саны 991 294 адамды түзөт, анын ичинен шаар калкы 649 063 адам же 65,5%, айыл калкы 326 817 адам же 34,5%.
Облустун калкынын иш жүзүндөгү саны 2015-жылдын 1-февралына карата 1 054 626 адамды түздү, анын ичинен шаар калкы – 678 603 адамды (64,35%), айыл калкы – 376 023 адамды (35,65%) түздү. Туруктуу калк - 1 046 084 адам, анын ичинде шаар калкы - 668 369 адам (63,89%), айылдыктар - 377 715 адам (36,11%). Облустун борборунун калкынын саны 294 614 адамды (облустун калкынын 27,94%) түздү.
Урбанизациянын деңгээли (2007-жылга): шаар калкы - 690,5 миң - 60,4%, айыл калкы - 452,9 миң - 39,6%.
Урбанизациянын деңгээли (2001-жылга): шаар калкы - 727,2 миң адам. - 58,4%, айыл калкы - 518,1 миң адам. - 41,6%.
Административдик-аймактык түзүлүшү
Чернигов облусунун административдик борбору — Чернигов шаары.
Райондору
2020-жылдын 17-июлунда облустун жаңы 5 районго бөлүнүшү кабыл алынган : Райондор өз кезегинде шаардык, поселкалык жана айылдык бириккен аймактык жамааттарга бөлүнөт (об'єднана територіальна громада).
Пламмэр (Миннесота)
Калкы - 292 киши. Болжолдуу аянты - 7.3 км². FIPS коду — 27-51712.
Леа Сейду
Леа Сейду — (Léa Seydoux, французча Леа Седу) - француз кино актрисасы жана модели.
Өмүр баяны
Франциядагы эң таасирдүү үй-бүлөлөрдүн биринде - кинобизнесмен Анри Сейду  (fr.  <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)    жана актриса Валери Шлюмбергер. Анын чоң атасы Жером Сейду  (fr.  <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)    - француз актёру жана француз кинокомпаниясынын төрагасы Pathé ; жана актрисанын чоң агасы Николя Сейду  (fr.   <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)   , дагы бир алдыңкы киностудия Гаумонду башкарат. Үй-бүлөнүн досторуна Мик Джаггер, Кристиан Лубутин, көптөгөн саясатчылар жана бизнесмендер кирет. Сейду үч жашка чыкканда, анын ата-энеси ажырашып кетишкен. Атам Парижде жашачу, апам Сенегалга көчүп келип, зордук-зомбулукка кабылган аялдарга жардам берүү борборун ачкан. Актрисанын бир карындашы бар - Камилла Сейду, ал дагы кинодо иштейт, бирок стилист жана үч жарым эжеси (эжелер же агалар - белгисиз). 7 жашында Леа Париждеги жеке мектепке барып, ал жерде театр студиясында сабак алган, сабактар ага кыйынчылык менен берилген. 14 жашынан баштап актриса паникадан жана клаустрофобиядан жапа чеккен, ал көп адамдардан, жабык мейкиндиктен коркчу. Бир убакта жиндилик ага ушунчалык жакындап калгандыктан, Сейду транспорт каражаттарын, метролорду, учактарды ж.б. Аны менен Франциядагы эң мыкты психологдор иштешкен. Актрисанын өзүнүн айтымында, Лиа окуган мектептин директору Жан-Бернан Фетусси  (fr.  <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на французском языке">)   , кимге ал ушул күнгө чейин ыраазы болуп, ал окуткан театр курстарынын аркасында комплекстерден, коркуудан арылууга жардам берген. Леа денесинен уялбай, актриса болууну чечти. Мектептен кийин көп өтпөй Сейду театр институтуна кирди.
Карьера
2005-жылы ал француз ырчысы Рафаэлдин ыр тасмасына тартылган. Андан кийин 2006- жылы " Айымдар өйдөдө: Француз өбүүсү”.
2009-жылы ал Квентин Тарантинонун "Уятсыз ублюдки " тасмасында кичинекей роль ойнойт.
2010-жылы ал Ридли Скотттун режиссёру болгон Робин Гуд тасмасында Ангулемдик Изабелланы ойногон. Ошол эле жылы ал режиссёр Вуди Аллен тарткан " Парижде түн жарымы " тасмасында кичинекей роль ойногон. 2011-жылы Лия " Миссия мүмкүн эмес: Фантом Протоколу " тасмасында роль жараткан.
Жылы 2013, актриса Адел менен белгиленген жашоо, Abdellatif Муса аркылуу буйругандай, ал татыктуу болгон, Палме d'Or -жылы Канн. Кийинки жылы Леа "Сулуулук жана жырткыч " жомок тасмасында башкы каарман Белленин ролун ойногон.
2015-жылы актриса бир эле учурда үч тасмада ойногон: " Омар ", " Кыздын күндөлүгү" жана Ли жаңы Бонд кызынын ролун ойногон "007: Спектр " тасмасында. Ал акыркы жолу 2021-жылы " Өлүүгө убакыт жок " тасмасында роль жараткан.
-Жылы 2016-жылга, актриса канадалык French тасмасын Suzanne катары белгиленген дүйнөлүк Бул жөн эле акыр болот Савье Долан тарабынан башкарылат.
Сейду дүйнөнүн алдыңкы фотосүрөтчүлөрү, анын ичинде Стивен Мейсел, Марио Сорренти, Эллен фон Унверт жана Жан-Батист Мондино сыяктуу журналдар үчүн модель катары тартылган: Vogue, L'Officiel, Another Magazine, Numero. 2011-жылы ал Candy Prada атырынын жүзү болгон (Prada Candy ) тартып Prada, ал эми 2012-жылдан бери зергер "Prada Resort 2012" жаңы линиясын тартуулайт.
Лиа өзүнүн карьерасы боюнча " Vogue ", " L'Officiel ", " Esquire ", "Another Magazine", " Numero " жана башка журналдардын мукабаларын кооздоп келген. 2015-жылы актриса "Maxim" эркектер журналынын жүзү болгон.
Ал Kojima ProductionsDeath Stranding оюнундагы каармандардын бирин ойногон.
Жеке жашоосу
2015-жылдан бери Ли Андре Мейер менен сүйлөшүп жүргөн. Жубайлардын уулу бар - Жорж Мейер (18.01.2017 туулган).
Соколки (Белокатай району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Мажбур жайгаштыруу
Мажбур жайгаштыруу – 1) эларалык укукта белгилүү категориядагы чет элдиктерди кандайдыр бир жерге, анын чегинен чыгып кетүү укугу жок мажбурлоо менен жайгаштыруу. М. ж-ну согушуп жатышкан мамлекеттер аскер туткундарына жана касташкан өлкөнүн башка жарандарына, бейтарап мамлекеттер – согушуп жатышкан мамлекеттердин аскер кызматкерлерине карата колдонушат. М. ж. режими согуш мезгилдеринде жарандык калкты коргоо жана аскер туткундарына карата мамиле кылуу жөнүндө 1949-жылкы Женева конвенциясы, согуш учурунда бейтарап өлкөлөрдүн укуктары жана милдеттери жөнүндө 1907-жылкы Гаага конвенциясы менен жөнгө салынат; 2) айрым мамлекеттердин ички укук эрежелеринде кылмыш жазасына же кылмыш-жаза ишинин милдеттерине байланышпаган эркиндиктерди чектөө. Саясий чара мүнөзүндө болушу (м.: Польшада 1981-ж. декабрда согуштук абалдын киргизилгенине байланыштуу оппозициялык «Солидарность!» кесиптик бирлигинин башчыларын М. ж.) мүмкүн. Кылмыш-жаза укугу социологиялык мектептин таасиринде болгон өлкөлөрдө М. ж. кээде социалдык коркунучтуу инсандарды алдынала укуктарынан ажыратуу деп аталат.
Манлэй (Небраска)
Манлэй (Небраска) (Manley) — Небраска штатынын Cass округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 191 киши. Болжолдуу аянты - 0.2 км². FIPS коду — 31-30415.
Мажбурлап жоюу
Мажбурлап жоюу – кудуретсиз жакты мыйзамда көрсөтүлгөн негиздер боюнча мажбурлоо мүнөзүндөгү чаралар менен жоюу тартиби. Сотко М. ж. талабы мыйзам тарабынан ошондой талаптарды коюу укугу берилген мамлекеттик орган же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары тарабынан коюлушу мүмкүн. М. ж. талабы боюнча сот анын уюштуруучуларына (катышуучуларына), болбосо уюштуруу документтеринде жоюу ыйгарым укугу берилген органга юридикалык жакты жоюуну иш жүзүнө ашыруу милдеттерин жүктөө менен, юридикалык жакты жоюу жөнүндө чечим чыгарат.
Фламанддар
Фламанддар - герман тилдүү топтогу элдер, Бельгиянын жергиликтүү калкы. Жалпы саны 7 млн 230 миң киши (2010). 5 млну Бельгияда (Фландрия), 250 миңдейи Франциянын Бельгия менен чектеш жерлеринде жашайт. Нидерландда жашаган Фламанддар голланддарга сиңишип, алар менен бир улутка айланган. Нидерланд тилинде сүйлөшөт. Динге ишенгендеринин көпчүлүгү - католик. Ф-дын этностук негизин франк, сакс жана фриз уруулары менен аралашып кеткен фанктардын батыш герман, ошондой эле кельт уруулары түзгөн. Этнос катары 17-19-кылымдарда калыптанган. Нидерланд бурж. революциясынан (16-к.) кийин Ф. бытырап, көпчүлүгү Испания бийлигинде калган. 1830-ж. Фламанддар менен валлондор биригип, көз карандысыз Бельгия мамлекетин түзгөн. Салттуу кийим-кечектери голландыктарга окшош. Аялдары - көйнөк, кофта, корсаж, юбка, алжапкыч, башына чепец кийип, түстүү же клеткалуу шалы жоолук салынат. Тамак-ашы негизинен - жашылча, балык азыктары, took сорпосу. Майрам күндөрү пирог жана булочка даярдашат.
Нидервинклинг
Нидервинклинг (Niederwinkling) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Штраубинг-Боген районуна кирет.
Калкы - 2508 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 25,63 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 78 159. Муниципалитеттин башчысы — Лудвиг Вас.
Икрянка
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Энш
Энш (Ensch) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Трир-Саарбург районуна кирет.
Калкы - 470 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,83 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 35 019. Муниципалитеттин башчысы — Лотар Шеттер.
Айэр (Массачусетс)
Айэр (Массачусетс) (Ayer) — Массачусетс штатынын Миддлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 7 427 киши. Болжолдуу аянты - 24.8 км². FIPS коду — 25-03005.
Веда тили
Веда тили - инди адабиятынын эстеликтери аркылуу бизге жеткен ба­йыркы инди тилдеринин бири.
Белфаст (Мэн)
Белфаст (Мэн) (Belfast) — Мэн штатынын Уалдо округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6668 киши. Болжолдуу аянты - 99.3 км². FIPS коду — 23-03950.
Бокс 2016 жайкы Олимпиада оюндарында — 81 кг чейин (эркектер)
81 кг чейинки салмактагы категория боюнча эркектер арасындагы таймаш- 2016 жайкы Олимпиада оюндарында 6-августан - 18-августка чейин Риоцентродо (павильон 6) өткөн. Мелдешке 26 өлкөдөн 26 спортчу катышкан.
Ырааттама
Жергиликтүү убакыт боюнча (UTC−3)
Райзман Юлий Яковлевич
Райзман Юлий Яковлевич [2 (15). 1903, Москва – 11. 12. 1994, ошол эле жер] – советтик кинорежиссёр, сценарист, педагог. СССР (1964) жана Латыш ССР эл артисти (1949), Социалисттик Эмгектин Баатыры (1973). ММУну бүтүргөн (1924). Алгач «Айлана» (1927), «Сүргүн» (1928), кийин «Жер эңсейт» (1930), «Учкучтар» (1935), «Акыркы түн» (1937), «Машенька» (1942) ж. б. фильмдерди койгон. Райзман 1945-жылы «Берлин» документалдык фильмин, 1949-жылы «Райнис» таржымал картинасын тарткан. Райзмандын «Коммунист» (1958) аттуу тарыхый-революциялык фильминдеги каарман Василий Губанов (актёр Е. Я. Урбанский) – советтик кинематографиядагы легендарлуу образ. «Сенин замандашың» (1968), «Адептүүлүк визити» (1973), «Мүнөзү кызык аял» (1978), «Жеке турмуш» (1982), «Каалоо-тилек учуру» (1984) фильмдеринде ошол мезгилдеги турмуш чагылдырылган. Райзман – кейипкерлер мүнөзүн, каармандардын жан дүйнөсүн терең көрсөткөн психолог режиссёр. СССР мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1941, 1943, 1946 – эки жолу, 1950, 1952). Ленин, Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси», Эл достугу ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Мажбурлоо лицензиясы
Мажбурлоо лицензиясы – патенттелген табылганы колдонууга улуксат; ал патент ээсинин макулдугусуз эле тийешелүү мамлекеттик органдар тарабынан сот чечими же мамлекеттик башкаруу органдарынын улуксаты боюнча берилет. Патенттелген табылгыны колдонуу шарты менен сыйакы өлчөмү ошол эле органдар тарбынан белгиленет.
Мажбурлоо чарасы
Мажбурлоо чарасы – эларалык укуктагы тынчтыкка келтирилген коркунучту же баскынчылык аракеттерди жоюу максатында, БУУ Коопсуздук Кеңешинин чечими боюнча, БУУ Уставынын негизинде мамлекеттер шериктештиги тарабынан колдонула турган жамааттык чаралар. Ал 2 катмарга бөлүнөт: куралдуу күчтөргө байланышпаган; куралдуу күчтөр пайдалануучу. М. ч. өтө сейрек колдонулат.
Ногуши (Белокатай району, Башкыртстан)
Ногуши — Башкыртстандын Белокатай районундагы айыл, Ногушин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 736 киши. Почта индекси — 452591, ОКАТО коду — 80210825001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Гюнштедт
Гюнштедт (Günstedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Зөммерда районуна кирет.
Калкы - 776 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,58 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 68 022. Муниципалитеттин башчысы — Клаудиа Книрш.
Куна (Айдахо)
Куна (Айдахо) (Kuna) — Айдахо штатынын Эйда округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 6.2 км². FIPS коду — 16-44290.
Калкы
2010-жылы калкы 5382 киши болгон.
Фицрой
Фицрой – Австралиядагы эки дарыянын аты. 1) Австралиянын түндүк-батышындагы дарыя. Уз. 520 км, алабынын аянты 86,5 миң км2. Кимберли тоо массивинен башталып, Инди океанындагы Кинг булунуна куят. Орточо чыгымы 100 м3/секд,а.й. Чатынан 130 кмте чейин кеме жүрөт. Жайылмаларында шалы өстүрүлөт. Крокодилдер байырлаган жогорку агымында улуттук парк уюштурулган; 2) Австралиянын түндүк чыгышындагы дарыя. Чоң Суу бөлгүч кырка тоосунан башталган Досон жана Макензи дарыянын кошулушунан пайда болуп, Шуру деңизинин Кеплель булунуна куят. Уз. 480 км, алабынын аянты 142 миң км2. Жылдык орточо чыгымы 182 м3/сек. Чатынан (Рокхемптон шаарынан) 57 кмте чейин кеме жүрөт.
Бириккен Улуттар Уюмунда кабыл алынган гендердик теңчилик боюнча атайын чаралар
Гендердик теңчилик – үй-бүлөлүк жана башка укук мамилелеринде жынысына карабастан адамдардын тең укуктуулугуна жетишүүнү билдирген түшүнүк. Аялдар жана кыздар планетадагы калктын жарымын түзөт, бул адамзаттын потенциалынын жарымына барабар. Адамдын маанилүү укуктарынын бири болгон гендердик теңчилик коомдогу тынчтыкты жана ынтымакты камсыз кылууда жана туруктуу өнүгүүнүн негизинде адам потенциалын толук ишке ашырууда негизги ролду ойнойт. Аялдарды коомго тартуу эмгек өндүрүмдүүлүгүн жана экономикалык өсүштү көтөрөрү далилденген.
Бириккен Улуттар Уюмунун Секретариаты 1999-жылдын үчтүн айында гендердик теңчиликке жетишүү боюнча чараларды күчөтүү жана тездетүү үчүн "Гендердик теңчиликке жетишүү үчүн атайын чаралар" (ST/AI/1999/9, ошондой эле Gender Equality A/I) боюнча Административдик нускаманы (AI) жарыялады. 2012-жылы Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы катчысы Пан Ги Мун “БУУ системасында аялдардын статусун жакшыртуу” деп аталган Башкы ассамблеядагы жылдык баяндамасында Атайын чаралар - бул "Профессионалдык жана андан жогору деңгээлдеги гендердик паритетке жетишүүнү тездетүү үчүн иштелип чыккан жол-жоболор" жана бул процедуралардын максаты «жумушка алууда жана кызматка көтөрүлүүдө гендердик тең салмактуулукту» камсыз кылуу жана «аялдарга карата басмырлоонун мурунку жана азыркы формаларын жана кесепеттерин» оңдоо болгон.
Гендердик теңчилик A/I Бириккен Улуттар Уюмунун Уставынын 8 жана 101-беренелеринин жана Аялдарга карата дискриминациянын бардык түрлөрүн жок кылуу жөнүндө Конвенциянын (CEDAW) 4-беренесинин 1-пунктунун максаттарына шайкеш жана аларга ылайык келет.
БУУнун системасында (1954-жылдан), (1958-жылдан),  (1981-жылдан) жана ага факультативдик протокол (2000-жылдан бери) иштейт. системасында Аялдардын саясий укуктары жөнүндө конвенция, Аялдардын жарандык укуктары жана аялдарга карата зомбулукту жоюу жөнүндө конвенция (1995-жылдан), системасында –  Адам жана элдердин укуктары боюнча африкалык хартияга «» аялдардын укуктары боюнча (2005-жылдан бери) иштейт. Эл аралык эмгек уюмунун конвенцияларынын ичинен гендердик теңчилик №100 конвенцияда (1953-жылдан бери күчүндө) камтылган. Көптөгөн башка келишимдерде гендердик басмырлоого тыюу салуу каралган.
БУУ
Бириккен Улуттар Уюмунун аялдардын укуктарын колдоо боюнча ишмердүүлүгү анын Уставынын жарыяланышы менен башталган. БУУнун максаттарынын арасында, Уставдын 1-беренесинин 3-пунктунда мындай деп жазылган: "«Экономикалык, социалдык, маданий жана гуманитардык мүнөздөгү эл аралык проблемаларды чечүүдө жана расасына, жынысына, тилине, динине карабастан бардык адамдардын укуктарын, негизги эркиндиктерин урматтоону илгерилетүү жана өнүктүрүү боюнча эл аралык кызматташтыкты ишке ашыруу»."Бириккен Улуттар Уюмунун ишинин биринчи жылында Экономикалык жана социалдык кеңеш аялдардын статусу боюнча комиссия түзгөн, ал гендердик теңчиликке жана аялдардын абалынын өнүгүүсүнө гана арналган глобалдык башкаруу органына айланган. Комиссиянын алгачкы ийгиликтүү аткарылган милдеттеринин бири – Адам укуктарынын жалпы декларациясынын долбоорунда гендердик бейтарап туюндуруунун сакталышын көзөмөлдөө болду.
БУУ уставы – Экинчи дүйнөлүк согуш маалында гитлердик биримдикке (“ок” өлкөлөрү, же нацисттик блок) каршы коалициянын зор дөөлөт мамлекеттери (СССР, АКШ, Улуу Британия, Франция, Кытай) тарабынан иштелип чыгып, 1945-жылдын 25-июнунда 50 өлкөнүн өкүлдөрү катышкан Сан-Францискодогу конференцияда бир добуштан кабыл алынган көп тармактуу эл аралык келишим. Устав алгы сөздөн, 19 главадан, 111 беренеден жана БУУнун Эл аралык Сотунун Статусунан турат. Уставда анын бардык мүчөлөрүнүн эгемен теңчилиги; зор дөөлөт мамлекеттердин – БУУнун Коопсуздук кеңешинин туруктуу мүчөлөрүнүн бирдей пикири (бөгөт коюу укугу); анын бардык мүчөлөрүнүн өзүнө жүктөлгөн милдеттенмелерди ак ниеттүүлүк менен аткаруусу; эл аралык талаш-тартыштарды тынчтык жолу менен чечүү; БУУ мүчөлөрүнүн кандай гана мамлекет болбосун, анын аймактык кол тийгистигине жана саясий көз карандысыздыгына каршы коркутуп-үркүтүүдөн же күч колдонуудан баш тартышы; баскынчыларга каршы мажбурлоо чараларын колдонуу боюнча иш-аракеттерге БУУнун көмөк көрсөтүүсү; БУУнун мамлекеттердин ички иштерине кийлигишпөөсү. Устав БУУ мүчөлүгүнө кабыл алуу тартибин, башкы органдардын (Башкы ассамблеянын, Коопсуздук кеңешинин, Камкордук боюнча кеңешинин, Эл аралык соттун, катчылыктын) түзүмү менен иш-милдетин жөнгө салат; зарыл болуучу көмөкчү органдарды түзүү укугу (7-берене); эл аралык талаштарды тынчтык жолу менен чечүү; БУУнун тынчтыкка коркунуч туулгандагы, тынчтык бузулгандагы, баскынчылык болгондогу иш-аракети; аймактык эл аралык уюмдар менен макулдашуулардын ж. б. БУУ иштери боюнча маселелердин укуктук статусу каралган.
I бөлүм: Максаттары жана принциптери
1-берене
Бириккен Улуттар Уюмунун максаттары:
1. Эл аралык тынчтыкты жана коопсуздукту сактоо жана ушул максатта дүйнө жүзүнө коркунучтарды болтурбоо жана жоюу, агрессиянын же башка тынчтыкты бузуу аракеттерин басуу боюнча натыйжалуу жамааттык чараларды көрүү, адилеттүүлүктүн жана эл аралык укуктун принциптерине ылайык тынчтык жолу менен ишке ашыруу, тынчтыктын бузулушуна алып келиши мүмкүн болгон эл аралык талаш-тартыштарды же кырдаалдарды жөнгө салуу же чечүү;
2. Элдердин тең укуктуулугу жана өз тагдырын өзү чечүү принцибин урматтоого негизделген мамлекеттердин ортосундагы достук мамилелерди өнүктүрүү, ошондой эле бүткүл дүйнөдөгү тынчтыкты бекемдөө үчүн башка тийиштүү чараларды көрүү;
3. Экономикалык, социалдык, маданий жана гуманитардык мүнөздөгү эл аралык проблемаларды чечүүдө жана расасына, жынысына, тилине жана динине карабастан бардык адамдардын укуктарын жана негизги эркиндиктерин урматтоону илгерилетүү жана өнүктүрүү боюнча эл аралык кызматташтыкты ишке ашыруу;
4. Бул жалпы максаттарды ишке ашыруу үчүн улуттардын аракеттерин макулдашуучу борбор болуу.
III бөлүм: Органдар
8-берене
Бириккен Улуттар Уюму анын негизги жана көмөкчү органдарында эркектер менен аялдардын каалагандай жана бирдей шарттарда катышуу укугуна эч кандай чектөө койбойт.
13-берене
1. Саясий чөйрөдө эл аралык кызматташтыкка көмөктөшүү жана эл аралык укуктун прогрессивдүү өнүгүшүн жана аны кодификациялоону колдоо;
2. Экономикалык, социалдык, маданий, билим берүү, саламаттыкты сактоо тармактарында эл аралык кызматташтыкты колдоо жана расасына, жынысына, тилине жана динине карабастан бардык адамдардын укуктарын жана негизги эркиндиктерин ишке ашырууга көмөк көрсөтүү.
IX бөлүм: Эл аралык экономикалык жана социалдык кызматташтык
55-берене
Элдердин тең укуктуулугу жана өз тагдырын өзү чечүү принцибин урматтоого негизделген улуттардын ортосундагы тынчтык жана достук мамилелер үчүн зарыл болгон стабилдүүлүктүн жана бакубатчылыктын шарттарын түзүү максатында Бириккен Улуттардын Уюму төмөнкүлөргө көмөк көрсөтөт:
1. Турмуш деңгээлин жогорулатуу, калкты толук иш менен камсыз кылуу, экономикалык жана социалдык прогресс жана өнүгүү үчүн шарттарды түзүү;
2. Экономикалык, социалдык, саламаттыкты сактоо жана ушул сыяктуу проблемалар жагындагы эл аралык проблемаларды чечүү; маданият жана билим берүү тармагындагы эл аралык кызматташтык;
3. Расасына, жынысына, тилине жана динине карабастан бардык адамдардын укуктарын жана негизги эркиндиктерин жалпы урматтоо жана сактоо.
Адам укуктарынын жалпы декларациясы
Гендердик теңчилик 1948-жылдын 10-декабрында БУУнун Башкы ассамблеясы тарабынан кабыл алынган Адам укуктарынын жалпы декларациясына ылайык, адам укуктары боюнча эл аралык укуктун бир бөлүгү болуп калды. Адам укуктарынын тарыхындагы бул орчундуу документте төмөнкүлөр айтылат:"“Бардык адамдар эркин жана кадыр-баркы, укуктары боюнча бирдей төрөлөт” жана “ар бир адам ушул Декларацияда баяндалган бардык укуктар менен эркиндиктерге расасы, дини же башка абалына карабастан ээ болушу керек'."
Аялдардын абалы боюнча биринчи дүйнөлүк конференция
1970-жылдары эл аралык феминисттик кыймыл күч ала баштаганда, БУУнун Башкы ассамблеясы 1975-жылды Аялдардын эл аралык жылы деп жарыялап, Мехико шаарында аялдардын абалы боюнча биринчи дүйнөлүк конференцияны уюштурган. Конференциянын сунушу боюнча 1976-1985-жылдар Бириккен Улуттар Уюмунун аялдарынын он жылдыгы деп жарыяланган жана он жылдыктын милдеттерин ишке ашыруу үчүн ыктыярдуу фонд түзүлгөн.