cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Улуттук инженерия академиясы
Жаңы мүчөлөр оригиналдуу изилдөөдөгү өзгөчөлөнгөн жана узак мөөнөттүү жетишкендиктеринин негизинде учурдагы мүчөлөрдүн арасынан тандалып алынат. Жаңы мүчөлөрдү шайлоо жараяны жыл сайын жүргүзүлөт. Улуттук инженерия академиясы башкарууда жана мүчөлөрдү тандоодо көз карандысыз болуп болуп саналат жана Улуттук академиянын калган бөлүмү менен федералдык өкмөткө кеңеш берүү ролун тең бөлүшөт. Академия улуттук муктаждыктарды канааттандырууга багытталган инженердик программаларды ишке ашырат, билим берүү менен илимий изилдөөнү бекемдеп, инженерлердин жогорку жетишкендиктерин баалайт. Азыркы президенти доктор Клейтон Даниел Моте кич.
Саясий жүрүм-турум
Саясий жүрүм-турум - субъекттин өзүн курчап турган саясий чындык менен өз ара аракети. Саясий жүрүм-турум чөйрөнүн саясий стимулдарына карата жооп берүү системасы катары каралат. Тигил же бул жолду тандоодо жана өз алдынча саясий чечимди кабыл алууда адамдын дүйнөгө болгон көз карашына (мындан анын жүрүм-турумунун багыты көз каранды болот) чоң маани берилет.
Адамдын Саясий жүрүм-турумун аныктоодо саясий бихевиоризм, неофрейдизм, когнетивизм, гуманисттик психологизм ж. б. агымдар бар. Саясий жүрүм-турум инсандын аң-сезимдүү саясий кызыкчылыктарынын жана баалуулуктарынын болушу чечүүчү мааниге ээ. Тышкы факторлор (коомдун саясий-экономикалык системасы, саясий маданият, коомдун социалдык структурасы, улуттук мамилелер, формалдык жана формалдык эмес бирикмелер ж. б.) адамдын Саясий жүрүм-турумга олуттуу таасир кылаарын дайыма эске тутуу чоң мааниге ээ.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз педагогикасы:Энциклопедиялык окуу куралы/Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. кеңеш И. Бекбоев(төрага) ж.б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 340 б. ISBN 9967-14-018-6
9 Февраль (Бирдин айы)
9-Февраль - Григорий календары боюнча 40-күнү, жылдын аягына чейин 325 (толук жылда 365) күн бар.
Камышка (Том куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Питгяй-Кикя дарыясы
Питгяй-Кикя — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Ширта дарыясынын сол жээгинен 53 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Бир жылдык өсүмдүктөр
Бир жылдык өсүмдүктөр - бир жыл ичинде же вегетация мезгилинде тиричилик циклин бүтүрүүчү чөп өсүмдүктөрү. Ысык жана кургакчыл райондордо кеңири таралган. Арктика жана бийик тоодо алар өөрчүү циклин бүтүрүүгө үлгүрбөйт. Ошондуктан аталган аймакта бир жылдык өсүмдүктөр жок болуп, көп жылдык өсүмдүктөргө айланган. Тез өсүүчү бир жылдык өсүмдуктөргө эфемерлер кирет. Вегетация мезгили узак өсүмдүктөргө көпчүлүк дан өсүмдүктөрү, субтропик жана тропик аймактардан алынып келген маданий жана кооздук өсүмдүктөр жана айдалма өсүмдүктөрдүн отоо чөптөрү кирет. Алар жаздык жана күздүк болуп бөлүнөт. Жаздык өсүмдүктөр жазында уруктан өнүп, кыска мөөнөттө урук берет. Күздүгү күзүндө эгилип (күздүк дан өсүмдүктөрү), өнүп, кыштап, кийинки жайда гана өөрчүү цикли бүтөт. Күздүк өсүмдүк жазында эгилсе, кадимкидей өнүп өсөт, жалбырак алат, бирок урук байлабайт.
Питгяй-Кикя дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Дингуль (Лехта куймасы)
Дингуль — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лехта дарыясынын оң жээгинен 36 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гликозиддер
Гликозиддер – углеводдорд туундулары. Мол-нын гликозиддик бөлүгү агликон деп аталган орг. бирикмелер радикалдары менен кычкылтек, күкүрт жана азот атомдору аркылуу байланышкан. Ошол байланыштарына жараша О-, S- жана N- гликозиддерге бөлүнөт. Гликозил калдыгы менен агликон ортосундагы байланыш гликозиддик байланыш деп аталат. Агликон радикалы менен байланышкан көмүртек a- же b-конфигурациясына жараша a- жана b-гликозид деп аталат. Г. синтездөө ыкмасы канттар жана алардын туундулары гликозиддик борборунда нуклеофилдик орун алмашууга негизделген. К-талар жана ферменттер таасири менен Г. кантка жана агликонго ажырайт. Г. ферменттер менен гидролизи кайталанма реакция. Г. ажырашына таасир эткен ферменттер, ошол эле Г. синтезделишине алып келет, б. а. теңдештик пайда болот. Гликозид + фермент  «кант + агликон Г. өсүмдүктөр дүйнөсүндө кеңири таралган, жаратылышта көбүнчө b-гликозид көп кездешет. Табигый Г. түзүлүшү татаал. Алар көбүнчө гүлдөргө, мөмө жемиштерге түс берип турган боёк заттар. Г. биологиялык активдүү зат болгондуктан, мед-да жана биол-да кеңири колдонулат.
Карабай сурьма кенчеси
Карабай сурьма кенчеси Баткен облусунун Кадамжай районунда, Карабий кырка тоосунун түндүк капталында, Кадамжай руднигинен 8 км чыгышта жана Каражантак кыштагынан 7 км түштүктө, деңиз деңгээлинен 1200–1500 м бийиктикте. 1961–92-ж. мезгил-мезгили менен издөө иштери жүргүзүлгөн. Кен аймагы силур жана карбон мезгилдеринин карбонат-терриген комплекстеринен түзүлгөн. Рудалануу гидротермдин таасирине дуушарланган жана брекчияланган, кеңдик багытта созулуп жаткан роговик-жаспериод зонасына топтолгон. Негизги руда минералдары: антимонит, валентинит. Сурьманын орточо өлчөмү 2,38%. Руданын болжол ресурсу 29,9 миң т; сурьманыкы 711 т.
Согуштук кырдаал жарыялоо
Согуштук кырдаал жарыялоо - Кандайдыр бир мамлекетте коомдук жашоонун согуштук абалга өтүүсү анын мыйзамдуу негиздерине жана укуктук формалдуулуктарына байланыштуу болот. Түркиянын согуштук абалга өтүүсү Т.Б.М.М. (Т.М.Ж.П.) тарабынан чыгарылган чечимдерге байланыштуу болот. Түркия Конституциясынын 66-беренесинде согуштук абалды жарыялоо, же болбосо чет өлкөлөргө куралдуу күч жөнөтүү чечими парламенттин эки палатасынын чогуу жыйналышында кабыл алынышы белгиленген. Мындан башка конституциянын 124-беренесинде катуу көзөмөл жана согуштук абал жарыялоодогу колдонулушу керек болгон ыкмалар кеңири жазылган. Бул берене боюнча: «Согуш башталгандыгын билдирген курч абал жарыяланганда, же мекенге жана мамлекетке каршы аскер күчү аракеттене баштаганда, же болбосо өлкөнүн жана улуттун биримдигин ичтен жана сырттан бузууга аракеттенген жана конституцияда белгиленген демократиялык режимди, негизги укук менен эркиндиктерди бузууга багытталган кооптуу демонстрациялар башталганда Министрлер Кеңеши эки айдан кем эмес убакыт үчүн мамлекетте же кээ бир кооптуу аймактарда катуу көзөмөл жүргүзүүгө буйрук чыгарат жана бул буйрук Т.Б.М.М. (Т.М.Ж.П.) тарабынан бекитилет. Т.Б.М.М. (Т.М.Ж.П.) керектүү учурда көзөмөл убактысын кыскартышы, кээде алып да салышы мүмкүн». Катуу көзөмөлдүн мөөнөтү ар дайым 2 ай болушу мүмкүн. Бул Т.Б.Б.М. (Т.М.Ж.П.) чечимине байланыштуу болот жана бул чечим эки палатанын жалпы жыйынында кабыл алынат. Катуу көзөмөл убагында же болбосо жалпы эле согуш учурларында кайсы өкүмдөр колдонулат, кайсы иш-чаралар 128 көрүлөт, адам эркиндиги канчалык деңгээлде чектелет же токтотулат, согуштун башталышына себепкер болгон абал кандайча изилденет жана согуш учурунда мекендештерге кайсы өкүмдөр колдонулат деген суроолордун баары мыйзамдуу түрдө чечилиши керек.
Колдонулган адабияттар
Эл аралык мамилелер сөздүгү/ Түз. Аббас Караагачлы; котор. Топчугүл Нармаматова, -Б.:КТМУ, 2008.- б. ISBN 978-9967-24-921-9
Кадимки чегирткелер
Кадимки чегирткелер (лат. Dociostarus) - жутчегирткелердин бир уруусу.
Улуттук илимдер, инженерия жана медицина академиясы
Улуттук илимдер, инженерия жана медицина академиясы (англ. National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine, "NASEM" же "Улуттук академия") - Америка Кошмо Штаттарындагы (АКШ) жамааттык илимий Улуттук академиясы. Аталыш эки мааниде алмак-салмак колдонулат: (1) анын үч көз карандысыз сыяктуу сыйлуу мүчө уюмдары үчүн жалпылоочу термин (Улуттук илимдер академиясы (УИА), Улуттук инженерия академиясы (УИА), Улуттук медицина академиясы (УМА)). (2) аталган үч академиянын Улуттук изилдөө кеңеши (УИК) тарабынан чыгарылган макалалар жана баяндамалар үчүн энбелги катары пайдаланылат. УИК биринчи жолу 1916-жылы Улуттук илимдер академиясынын иш-аракети катары негизделген. Азыр үч академия тарабынан биргеликте башкарылып, жыл сайын 200дөй коомдук баяндамаларды жарыкка чыгарат.
Садыр Арзымат уулу
Өмүр баяны
Садыр Арзымат уулу (Садыр баатыр, хан Садыр), (т.ж. белгисиз - 1780-ж. өлгөн ) - кыргыз элинин эркиндиги үчүн күрөшүүчү, колбашчы, баатыр, саяк уруусунун кааба уругунан. Баатыр Барак балбандын тукумунан. Cаяк уруусунун каба уруусунан чыккан жана XVIII кылымдагы кыргыз башчыларынын бири. Кетмен-Төбөдө туулган. Сарыбагыш Көкүл бийдин жээни. Тарыхчы Белек Солтоноевдин ырастоосунда XVIII кылымдын экинчи жарымында бүткүл арка кыргызына кадыры таанылган элбашылардын бири. Казак ханы Аблайга каршы согуштун тукуруучуларынын бири. Жаштайынан айбаттуу, жоокер чыгып, эр Садыр аталган ,кийин бүткүл кыргызга таанылган. Кыргыз калкын, кыргыз жерин чет жердик баскынчылардан коргоп, абыройлуу колбашчы болгон. Талас аймагына коркунуч пайда боло баштаганын баамдап, Чонкапка капчыгайынан чыга беришиндеги Кызыл мойнок ашуусунун этегине ордо куруп, көргөн салдырган. Ал жер «Садыр коргон» деп аталып калган. Садыр баатырдын бул коргону кийин суу сактагычтын алдында калгандыгы жөнүндө илимде жазылган. Садыр баатырдын казак баатырлары Жанек, Абак, Көкжал Барактар женилишкен. Садыр баатырдын аскердик күчү абдан кубаттуу болгондуктан, коншу Улуу жуз казактардын уруу башчылары Сараркадагы Аблай хандан жардам суроого мажбур болушкан.
Казак ханы Аблайга каршы күрөшү
Уйсун казактарынан чыккан Бердикожо кыргыздарга чабуул коюп, жылкыларга тие берет. Кыргыздардын Садыр баатыры менен Момокон баатыры аны Чымкентке чейин сүрүп барат. Казак Уйсун уруусунан Жапектин Кооман деген уулу өлөт, Бердикожо мындан 20-25 жыл илгери Ташкент шаарындагы талашта өлтүрүлгөн Кара Байтигинин кунун кубалап жүргөн болсо эми ага Жапектин куну дагы кошулат. Алар Аблай хандан жардам сураганга мажбур болушкан Аблай хан, «Мен кыргыз деп аттанбайм, Садыр деп аттанам, аттангыла үч үйдөн - бир адам, эки адамга үч ат алгыла, эки адамьң бир бээ сүтүн ичесиң, талкан алгыла!» - деп Аблай хан буйрук берип жолго аттанат. Аблай хан жолдо келе жатып Ташкентти алат. Кыргыздарга элчи жиберип ортодогу чыр-чатакты тынчтык жол менен чечмек болот. Биринчи ирет Кыргыздардын урууларынан 40 элчи Ташкентке жөнөтүлгөн.Садырдын элчисин кабыл алат, алардын ичинде бизге белгилүү Түлөберди да болгон. Түлөберди Аблайдын уруксаты жок өлтүргөн эмес, андан кийин бардык элчилер ким күнөлүү, эмес деп талашып-тартышып атканда Түлөберди Аблай хандын дагы уруксааты жок бир дагы үн каткач эмес, ал ошол элчилик сапарында мактоого, Аблай хандын алкышына татыган. Аблай хан Эсенгул Тебек бийди Садыр баатырга жиберет. Садыр өзүн ханмын деп дөөгүрсүп турган:- Мен тааныбаган Сарт кулга көрсөтөм! - дейт. Сарт кул деп ал Аблай ханды айткан. Садыр баатыр менен Момокон кан достордон болот - моңолдор, черик, саяк биз жакта, сен кошулсан солю дагы кошулат деп Момоконду көндүрөт. Бирек Алайдын башчылары келип Момоконду Садырга кошулбасын суранышат. Момокон достуктан кечет. Аблай хан кыргыздарга каршы көп кол менен келип Чүйдөгү элди чаап, андан соң Таласка бет ала баштайт. 1780- жылы ал Садырды жана уулу Доскулуну кармап алып, туткунга түшүргөндүгү жөнүндө маалымат булактарында бар. Садыр баатырдын уулу Доскулун туткундан качууга коп аракеттенип, салгылашып жатып өлгөн, алардын сөөгүн туугандары сурап алышып, Таластагы Үчкоргон деген жерге коюлган. Садырдын эрдиги жөнүндө көп малыматтар бар, анын кыргыз элин, кыргыз жерин, өзгөчө Талас өрөөнүн сактап калганга көп аракетин жумшагандыгы жөнүндө тарыхчылар белгилеп келишет.
Пайдаланылган адабияттар:
Закиров С. Кыргыз санжырасы.-Б 1996. Кыргызстан тарыхы. Энциклопедия.-Б., 2003. Солтоноев Б. Кызыл кыргыз тарыхы. 1-2 китеп.-Б., 1993. Талас облусу. Энциклопедия.-Б., 1998. Урстанбеков Б.У., Чороев Т.К. Кыргыз тарыхы: Кыскача энциклопедиялык сөздүк: Мектеп окуучулары үчүн. – Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы Редакциясы, 1990. 113 б. ISBN 5-89750-028-2 Кыргыз Совет Энциклопедиясы: 6 томдук/ Башкы редактор Орузбаева. -Б. Ө./ - Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977-1980. -Том 1-6.
Максют (Стерлитамак району, Башкыртстан)
Максют — Башкыртстандын Стерлитамак районундагы айыл, Ашкадар айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 168 киши. Почта индекси — 453142, ОКАТО коду — 80249816006.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Мари-Софи Джермен
Мари-Софи Джармен - (01.04.1776.-27.06.1831.) француз математиги, философ жана механик.
Эмгектери
Өзүнүн ысымы менен аталган бир канча формулаларды чыгарган. Ферманын теориясынын "биринчи көрүнүшү" Софи Джармен жөнөкөй сандар үчүн далилдеп чыккан. Ал боюнча жөнөкөй n саны жана 2n+1 саны да жөнөкөй. 1808-жылы Парижде жүрүп, "Mémoire sur les vibrations des lames élastigues" аттуу эмгегин жарыкка чыгарган.
Сыйлыгы
Илимдер академиясынын сыйлыгына татыктуу болгон.
Карыбаев, Аскер
Карыбаев, Аскер - акын, котормочу. Ак-Суу районундагы Кереге-Таш айылында 1941-жылы туулган. 1958-жылы Сары-Камыш орто мектебин бүтүрүп, эмгек жолун Каракол шаарындагы кирпич заводунда (1958–1961) жумушчулуктан баштаган. 1961–1966-жж. Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетинин журналистика бөлүмүнөн окуган. 1966-жылы Кыргыз Телеграф агенттигинде диктор, 1967–1978-жж. Н.Г.Чернышевский атындагы (азыркы Улуттук) китепканасында редактор, маданий-агартуу иштери боюнча башкармалыгында инспектор, улук инспектор, маданий-агартуу иштери боюнча методикалык кабинетинде, Эл Чыгармачылык үйүндө директор, башкармалыктын начальнигинин орунбасары, 1978–1984-жж. Кыргыз Республикасынын элдик көзөмөлдөө комитетинин инспекторлук, Кыргызстан Компартиясынын борбордук комитетинде инструктордук кызматтарында, 1984–1991-жж. Бүткүл союздук автордук укукту коргоо (ВААП) боюнча Кыргызстандагы бөлүмүнүн (КирВААП) начальниги, 1991–1996-жж. Бүткүл союздук китепкөйлөрдүн Кыргызстандагы коомунун төрагасынын биринчи орунбасары, 1996-жылы Кыргыз Республикасынын маданият министрлигинин искусство иштери боюнча башкармалыгынын начальнигинин орунбасары, 1997–1999-жж. «Кыргызстан» басмасында, 1999-жылдан мамлекеттик тил жана энциклопедия борборунда редактор болуп иштеп келген.
Дүйнөлүк белгилүү акындар Абайдын, Жаминин, Гетенин, Гейненин, А.Ахматованын, В.Высоцкийдин, А.Вознесенскийдин, Р.Рождественскийдин ырларын кыргызчалаган.
Акындын чыгармалары «Кыргыз поэзиясынын антологиясына» (II т.) киргизилген. Кыргызстан Жазуучулар Союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Тоолордон ыр жаңырат. –Ф.: Кыргызстан, 1969. – 40 б.
Көл ыргактары. –Ф.: Кыргызстан, 1972. – 35 б.
Апамдын ак жоолугу: Ырлар. –Ф.: Кыргызстан, 1987. – 64 б.
Жаңырык: Ырлар. – Б.: Адабият, 1992. – 128 б.
Котормолору
Копыленко А. Бармактай баланын үйү. – Ф.: Мектеп, 1978. – 108 б.
Милчев И. Алыс калган бала чагым: Повесть. – Ф.: Мектеп, 1982. – 104 б.
Сузак району
Географиясы
Облустун түштүк-батыш тарабында, Көк-Арт өрөөнүндө жайгашкан. Кыргызстандын Ош жана Өзбекстандын Андижан облустары менен чектешет.
Калкы
Кыргызстандын 2009-жылкы элди каттоосу боюнча райондун калкынын саны 241 198 адам. Алардын ичинен кыргыздардын саны 147 662 адам (61,2 %), өзбектер — 83 551 адам (34,6 %), түрктөр — 4 654 адам (1,9 %), күрттөр — 1 561 адам (0,6 %), орустар — 1 061 адам (0,4 %), азербайжандар — 875 адам (0,4 %), уйгурлар — 410 адам (0,2 %), татарлар — 361 адам (0,2 %).
Административдик бөлүнүшү
Сузак районунун курамына 13 айыл аймагы кирет:
Кайчытамга
Кайчытамга (лат. Gonionemus) медузалардын бир түрү.
Казаяк (Иглин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жайылма (Панфилов району)
Жайылма (Жайылма) — Кыргыз Республикасынын  Чүй облусун Панфилов районундагы айыл. Курама айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 762 киши.
Гликол кислотасы
Гликол кислотасы, оксиуксус к-тасы, НО-СН2-СООН – эң жөнөкөй алифаттык оксик-та. Жыты жок, түссүз кристалл. Мол. масс. 76,06; балкып эрүү t 79,80оС. Сууда, орг. эриткичтерде жакшы эрийт. Быша элек жүзүм, кызылча курамында кездешет. Г. к-тасы өнөр жайларда хлоруксус к-тасын гидролиздөөдөн же козукулак к-тасын электр тогу менен калыбына келтирүүдөн, аминуксус к-тасына нитрит к-тасын таасир кылуудан, фруктозаны этияттык менен окистендирүүдөн алынат. Г. к-тасы текстиль жана булгаары өнөр жайларда колдонулат.
Дан сапатын баалоо
Дан сапатын баалоо – дандын касиеттеринин жана белгилеринин жыйындысын колдонулушуна (тамак-аш, тоют, технология максаттарга) жараша керектөөлөрдү канааттандырууга жарамдуулугун, ошондой эле көпкө сактоо мүмкүндүгүн аныктоо. Дан сапатын баалоо так аныкталган методика боюнча жүргүзүлгөн анализдин натыйжасында бир нече көрсөткүчтөр менен аныкталат. Дандын сапаттык көрсөткүчтөрү мамлекеттик стандартта берилген. Аларга – дандын жаңылыгы (түсү, жыты, даамы), кычкылдуулугу, чөп-чардын болушу, илдет жана зыянкечтерге чалдыгуусу, нымдуулук, көлөмдүк массасы, 100 даана дандын массасы жана башка кирет. Данды технология жактан баалаганда (ун салдырууда жана нан бышырууда) анын тунуктугу, белоктун болушу, клейковинанын саны жана сапаты аныкталат, ошондой эле алынган ун, дан, нандын  үлгүсү  бышырылат. Бышырылган нандын көлөмдүк чыгуусу жана формасын сактоосу бааланат. Дан сапатын баалоо топтор (партия) боюнча, башкача айтканда сапаты бир өңчөй, бир мезгилде кабыл алууга, тапшырууга же жөнөтүүгө арналган анын ар кандай сан өлчөмү боюнча жүргүзүлөт. Тандап алуунун жана бөлүүнүн ыкмалары мамлекеттик стандарттар менен чектелет жана так аткарылууга тийиш.
Сан-Марино республикасы
= = Колдонулган адабият= =
Карабак целестин кени
Карабак целестин кени Баткен районунда, Баткен кыштагынан 8 км түндүк-чыгышта, деңиз деңгээлинен 800–890 м бийиктикте. 1959-ж. чалгындалган. Целестин рудасы жогорку бор мезгилиндеги кумдук жана чопо тектеринин арасында жатат. Руда тулкусу 1609 мге созулуп жаткан жана калыңдыгы 0,15–1,15 м болгон 4 катмарчадан турат. Кен эки типтеги рудадан–желвак жана чачыранды түрүндө кездешет. Биринчи типтеги рудада целестиндин өлчөмү 66,3%, экинчисинде – 2,66% түзөт. Руда тулкусундагы целестиндин орточо өлчөмү 6,15%. Технологиялык изилдөөлөрдүн негизинде целестиндин өлчөмү 86,7% болгон концентрат чыгышы аныкталган. Целестиндин запасы: В категориясы боюнча – 2,6 миң т; С1 – 20,9 миң т, С2 – 93,7 миң т.
Кандереп
Кандереп — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Томск облусу, Новосибирск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лебяжья дарыясынын сол жээгинен 36 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Кемерово шаарынын аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Карыбаев Сакиш
Карыбаев Сакиш (23. 11. 1949-жылы туулган, Ысык-Көл облусу, Түп району, Түп айылы) – экономика илимдеринин доктору (2003), география илимдеринин кандидаты (1986). Жаратылыш ресурстарын сарамжал пайдалануу маселелери боюнча адис. Пржевальск мамлекеттик педагогика институтун (1976), М. Ломоносов атындагы ММУнун аспирантурасын (1998) бүткөн. Кыргыз Республикасынын Жаратылышты коргоо боюнча мамлекеттик комитетинин илимий кызматкери (1989–90), Каракол башкаруу институтунун проректору, ректору (1990–97), КМУнун Караколдогу филиалынын директору (1997–2003), 2003-жылдан И. Арабаев атындагы КМПУнун профессор 50дөн ашуун илимий эмгеги, анын ичинде 3 монографиясы жарык көргөн. Эмгектери: Территориальная организация производительных сил и их влияние на экологическое состояние Кыргызстана. Каракол, 2002; Проблемы экономики и организации природопользования в Кыргызстане. Каракол, 2002; Экономико-организационный механизм устойчивого развития горной экосистемы Кыргызстана. М., 2003.
Дан тазалагыч
Дан тазалагыч – өсүмдүктөрдүн данын тазалоочу жана сорттоочу айыл чарба шайманы. Ал данды төмөнкү белгилери боюнча сорттойт: дан менен анын кошундуларынын аэродинамикалык касиеттери; өлчөмү, калыңдыгы, узуну жана эни; дан бетинин бүдүрү, формасы, тыгыздыгы, өңү жана башка. Ал аба бөлүкчөсүнөн, калбырлуу стандан жана триерден туруп, жалпак жана цилиндрлүү, термелүүчү жана айлануучу болуп бөлүнөт. Дан тазалагычтын көчмө (ОС-4,5А, ОВП-20) жана орнотмо (ОВС-10Б, СВУ-5) түрлөрү бар. Көчмөсү кырманда, орнотмосу дан тазалоочу жана сорттоочу жайларда колдонулат. ОС-4,5Анын өндүрүмдүүлүгү 4,5– т/6 саат, ОВП-20ныкы 10–20 т/саат. Жашылча жана техника өсүмдүктөрдүн үрөндөрү өндүрүмдүүлүгү 0,1–0,9 т/саат болгон универсалдуу СУ-0,1 дан тазалагычында тазаланат.
8 Февраль (Бирдин айы)
8-Февраль - Григорий календары боюнча 39-күнү, жылдын аягына чейин 326 (толук жылда 365) күн бар.
Куличек (Тобыл куймасы)
Куличек — Орусиядагы дарыя. Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тобыл дарыясынын оң жээгинен 343 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тобыл дарыясы Есет дарыясынын куюлушунан Тура дарыясы, Тавда дарыяларын кошпогондо аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Коомдук экономикалык формация
Коомдук экономикалык формация – тарыхты материалисттик түшүнүүнүн негизги, өзөктүү түшүнүгү. Анын мазмунун коомдо үстөмдүк кылган өндүрүш мамилелери (экономикалык базис), ошондой эле ага шайкеш келген саясий-укуктук жана идеологиялык надстройка түзөт. Көркөмдөп айтканда базис формациянын скелетин түзөт, ал эми надстройка бул скелетти эт, кан тамыр менен толтурат. Формациянын өндүрүш мамилелериндеги ордун аныктаган мындай мазмунуна ылайык ага жалпы аныктама берилет.
Коомдук экономикалык формация – бул коомдо үстөмдүк кылган өндүрүш мамилелеринин мыйзамдарына ылайык иштеген жана өнүккөн коомдун белгилүү бир тарыхый тиби. Өндүргүч күчтөр формацияны түздөн түз мүнөздөй алышпайт, бирок, анын ар бир тибинин пайда болушу жана өнүгүшү үчүн зор мааниге ээ. Биринчиден, алардын өнүгүшүнүн белгилүү бир деңгээли бир формациядан экинчисине өтүү үчүн зарыл шарт, негиз болуп саналат. Экинчиден, өндүргүч күчтөр, коомдун материалдык-техникалык базасынын деңгээли ар бир конкреттүү формациянын бышып жетилгендигинин, өнүгүү деңгээлинин маанилүү көрсөткүчү болуп эсептелет. Алгачкы жамааттык коом, кул ээлөөчүлүк (антикалык), феодалдык, капиталисттик жана коммунисттик деп аталган беш коомдук экономикалык формациялардан сырткары тарыхый материализмдин теориясында төмөнкүдөй үч мегаформациянын болгондугу тууралуу түшүнүктөр кездешет:
1) архаикалык формация – анда байлыктын негизги булагы болуп жаратылыш эсептелген;
2) экономикалык формация – ал жеке менчикке жана байлыктын булагы болуп эсептелген эмгекке негизделген;
3) коммунисттик формация – ал коомдук менчикке жана коомдун негизги капиталы болуп эсептелген адамды өнүктүрүүгө таянат.
Көлөмү боюнча формация түшүнүгү коом түшүнүгүнө дал келбейт.
Формация – бул коомдун логикалык-теориялык модели, анын идеалдаштырылган орточо тиби. Коом формациялык мазмундан сырткары өз кучагына өнүгүүнүн мурдагы же келечектеги тепкичтерине ылайык келген чарбалык укладды, адамдардын жамаатынын ар кандай формаларын, тилди, табиятты, коомдук аң-сезимдин формаларын ж. б. камтыйт. Аталган факторлор формациялар үчүн мүнөздүү болбосо да, алар формация тарабынан зор таасирге чалдыгышат.
Коомдук экономикалык формация концепциясы идеалдуу (телегейи тегиз), тарыхтын негизги көйгөйлөрүн баарын чечүүгө жаракдуу окуу болуп эсептелбейт. Бул окуу өткөндүн жана учурдун реалийлерине шайкеш келген туралоого, кошумча-алымчаларга муктаж. Аталган концепциянын азыркы учурда активдүү түрдө өнүгүп жаткан коомдун цивилизациялык жобосу менен болгон байланышы, аларды кандайдыр бир биримдикте пайдалануу тарыхты тигил же бул деңгээлде туура жана толук чагылдыруу мүмкүн-чүлүгүн түзөт.
Галлуп (Нү-Мексико)
Галлуп (Нү-Мексико) (Gallup) — Нү-Мексико штатынын McKinley округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 21678 киши. Болжолдуу аянты - 34.6 км². FIPS коду — 35-28460.
Асымбекова Эльмира Үмөтовна
Асымбекова Эльмира Үмөтовна (1958-жылы туулган, Ысык-Көл облусу, Каракол шаары) - кардиолог, медицина илимдеринин доктору (2000). КММИни (1981), СССР МИАнын Бүткүл союздук кардиология илимий борборунун аспирантурасын (1986), РМИАнын жүрөк-кан тамыр хирургиясы илимий борборунда докторантураны (1999, Москва) бүтүргөн. Кыргызстан кардиология ИИИунда кенже, улук илимий кызматкер, 2001-жылдан РМИАнын жүрөк-кан тамыр хирургиясы илимий борборунда илимий кызматкер. Илимий эмгеги: Возможности неинвазивной оценки проходимости пунктов по данным чреспищеводной стимуляции (авторлош). М., 1998.
Сырдыбай уулу, Бердике
Бердике баатыр, Бердике Сырдыбай улуу (18-к-дын ортосу, азыркы Талас р-ну, Бешташ капчыгайы- 18-дын аягы, Анжиян ш.)- түндүк (аркалык) кыргыздардын Жунгар хандыгына каршы күрөшүн уюштуруучулардын жана жетекчилердин бири. Саруу уруусунун алакчын уругунан. Кушчу, жетиген урууларынын башчысы Эр Солтоной, Итим баатыр, солто элинен Жайыл менен Кошой, саяктардын эр Садыр, сарбагыштан Атаке баатыр ж. б. менен бирдикте кыргыз жергесин жунгарлардан бошотууда айрыкча таанылган. Санжырачылардын айтуусуна караганда, Бердике баатыр жоого киргенде жайдак ат минип, кылыч чаап, айбалта соккон. Жогоруда аталган баатырлар менен Талас өрөөнүнөн, Чүйдөн, Кеминден баскынчыларды сүрүп, Ысык-Көлдүн тескейин бошотушкан. Бердике баатыр үч жыл көл боюнда туруп, хан Бердике аталган. Бердике кийин Таласка келип кокон бийи Эрденеге каршы аттанган. Ушул жортуулунда Бердике баатырды Анжиянда Эрдене бийдин тыңчылары ууланган жебе менен капысынан атып өлтүрүшкөн.
Америка искусство жана илимдер академиясы
Америка искусство жана илимдер академиясы - Америка Кошмо Штаттарындагы эски илимий коомдордун бири. Ал күнүбүздөгү негизги коомдук, илимий жана интеллектуалдык маселелерди жакшыртуу менен изилдөөгө арналган.
Өзүнүн конференциялары жана симпозиумдарды аркылуу бул коом изилдөөчүлөрдүн жаңы муунуна укук берген саясатты, демилгени жаратууга аракет кылат. Ал илимий идеялар менен перспективалардын эркин алмашуусун илгерилетет.
Академияга мүчө болуп кирүү кылдат петиция, карап чыгуу жана тандоо жараяны аркылуу ишке ашат. Ал Америка көтөрүлүшү учурунда Жон Адамс, Жон Ханкок, Жэймс Боудоин жана башка замандаштары тарабынан негизделгенден берки Америкадагы эң жогорку илимий жана коомдук жетишкендик катары кабыл алынып келет. Аталган инсандар жаңы мамлекеттин, анын өкмөтүнүн жана АКШнын баш мыйзамынын түптөлүшүнө эбегейсиз салым кошушкан.
Бүгүнкү күндө академиянын эки функциясы бар: илимий, ишкердик, коомдук иштер, көркөм өнөр тармагынан ар бир муундагы алдыңкы инсандарды мүчөлүккө кабыл алуу жана коомдун муктаждыктарына жооп берүү үчүн изилдөө иштерин жүргүзүү. Академиянын негизги долбоорлору учурда жогорку билим берүүгө, изилдөөгө, гуманитардык, маданий изилдөөгө, илимий-техникалык жетишкендиктерге, саясатка, калк жана айлана-чөйрөгө, балдардын жыргалчылыгына басым жасайт. Академиянын жылына төрт жолу чыккан Dædalus аттуу журналы дүйнөдөгү алдыңкы илимий журналдардын бири деп эсептелет.
Академия Массачусетс штатындагы Кембриж жергесинде жайгашкан.
Карыз
Карыз – мурда түзүлгөн келишимге ылайык бир жеке адам же юридикалык жак башка жеке адамдарга же юридикалык жактарга берүүчү акча же башка активдердин белгилүү бир суммасы. Карыз эгер бир жылдан ашык убакытта кайтарылбаса, узак мөөнөттүү болуп саналат. Карыздакордун төлөөгө жөндөмсүздүгүнөн улам жабууга мүмкүн болбосо, карыз кайтарымсыз болушу мүмкүн. Жеке адамдардын карызына күрөөлүк, бөлүп төлөнмө кредит, банк ссудалары жана овердрафт кирет. Мамлекеттик карыз узак мөөнөттүү облигациялар жана кыска мөөнөттүү казыналык векселдер түрүндө болушу мүмкүн. Дайыма ёзгёръп микрокредиттер чектен ашкан чен өлчөмү боюнча эң жогорку пайыздык чек киргизүү менен - ал анын биринчи базарын белгилейт. Мисалы, бир нече жылдан бери күнүнө 1,8% баштапкы баасы бир 2,2% же 2,4% айланды.
Гликолдор
Гликолдор, эки атомдуу спирттер – курамында эки гидроксил группасы бар алифатттык бирикмелер. Г. эң жөнөкөй өкүлү этиленгликоль (этандиол-1,2) НО-СН2-СН2-ОН, түссүз, илээшкек суюктук, кайноо t 197оС; сууда, спиртте жакшы эрийт. Ири мол-лык массалуу Г. – катуу заттар. Г. спиртке мүнөздүү болгон бардык касиеттерге ээ. Этиленгликол Вагнер реакциясы б-ча калий перманганаты менен этиленди жумшак шартта окистендирип алынат
+О, +НОН
СН2 = СН 2 ——— НО-СН2-СН2-ОН
Ө. ж.-да, күкүрт к-тасын катышуусунда, 1000С, этилен оксидин гидратациялоодон алынат.
Н2С СН2 + Н2О  НО - СН2 - СН2 -ОН
О
Аны дигалогендүү бирикмени гидролиздөөдөн да алууга болот. Этиленгликол менен суу аралашмасы антифриз катары глицерин ордуна жана этиленгликоль эфирлерин алууда баштапкы зат катары колдонулат.
Асыранды балдар үйү
Асыранды балдар үйү - ата-энеси жок же үйдөн качып жүргөн балдар үчүн убактылуу баш калкалоочу жай. Кароосуз калган балдар үчүн биринчи асыранды үйдү швейцариялык педагог Песталлоцци түзгөн. Биздин өлкөдө балдардын «Ак жол» асыранды үйү Бишкек шаарында уюштурулган (2000). Мында мектепке чейинки жана мектеп курагындагы балдар убактылуу жашап, билим-тарбия алышат.
Кара-Балта кум-шагыл кени
Кара-Балта кум-шагыл кени – Чүй облусунун Панфилов районундагы Калинин кыштагынан 10 км түштүк-батыш тарапта, Чоң Кайыңды суусунун боюнда, деңиз деңгээлинен 860–1000 м бийикте. 1982-жылы Түндүк Кыргыз геологиялык экспедициясы чалгындаган. Кен аймагы антропогендик чөкмө тектерден турат. Пайдалуу кум-шагыл катмары кашат тектирин түзүп жатат. Узундугу 1400 м, калыңдыгы 6–10 м. Шагыл жакшы сүрүлүп жылмаланган. Гранулометриялык курамы: 500–70 мм, мм – 46,17%, 5 ммден майдасы – 25,07%. Шагылдын 69,55% магмалык тектердин сыныктарынан турат. Кумшагылды бетонго кошунду катары пайдаланса болот. Запасы А+В категориясы боюнча 4763 миң м3, А+В+С – 12698 миң м3. Карьерден казып алууга ыңгайлуу.
Питчаль-Кикя дарыясы
Питчаль-Кикя — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Питчаль-Кы дарыясынын оң жээгинен 30 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сионизм
Сионизм - Дүйнөнүн ар кайсы бурчунда жашаган жөөттөрдүн ортосундагы улуттук максаттарга жетүү үчүн багытталган жана саясий жактан да эл аралык байланышка таасир берген агым. Бул агымдын аты Куддус шаарында жайгашкан жана биздин заманга чейинки 1000-жылы жөөттөрдүн колуна өтүп, алардын борбор калаасына айланган Сион шаарынын ысмы менен аталат. Жогорудагы улуттук максаттардын башында жөөттөрдүн өз мекенин түзүү максаты турган болчу. XVIII кылымдын аягында башталган жана уюмдашкан бул агымды дагы да таасирдүү кылыш үчүн ар түрдүү багытта сионисттик конгресстер өткөрүлгөн жана дүйнөлүк деңгээлде иш-чаралар жүргүзүлгөн. 1897- жылы Швейцариянын Базел шаарында 1-сионисттик конгресс өткөрүлүп, бул конгрессте Палестинада бир жөөт мамлекетин түзүү пландаштырылган. Бул планды ишке ашырууда Теодор Херзи лидерлик кылган. Айрыкча АКШ менен Европа өлкөлөрүндө жашаган жана экономика, соода-сатык жана финансы жаатында таасирдүү болгон жөөттөр ошол өздөрү жашаган өлкөлөрдөгү саясий жетекчилерди колго алып, коомдук пикирди таасирленте турган деңгээлде иш жүргүзүшкөн. Акырында 1945- 1948-жылдары мамлекет куруу жаатында аябай аракеттенген жөөттөр 1917-жылы Англиянын Тышкы Иштер министри Балфордун рапортуна жана II Дүйнөлүк согушта фашисттердин жөөттөргө карата жасаган геноцидине таянып, англистер менен америкалыктардын көмөгү аркылуу Палестинада Израиль мамлекетин түздү, бирок бул кырдаал аймактагы али тынчый элек каргаша менен пикир келишпестиктерди жаратып, төрт жолу Араб-Израиль согушуна себепкер болгон (1948, 1956, 1967, 1973). Сионизм агымынын мамлекет куруудан башка Израилге жөөт улутундагы элдерди көчүрүп келүү, бул өлкөгө экономикалык жана аскердик жактан жардам көрсөтүү, Израилдин аймагын кеңейтүү жана басып алган жаңы жерлерге калктын жайгашуусун камсыз кылган саясат жүргүзүү, ушул жол аркылуу кээ бир маанилүү мамлекеттердин саясатына таасир этүү жана жөөт достугун жаратуу сыяктуу башка максаттары бар болчу. 1975- жыл БУУнун чыгарган чечиминин негизинде сионизмди улутчулдук кыймыл деп күнөөлөгөн. Жашаган жерлеринде экономикалык жана соода-сатык тармагынын көпчүлүк бөлүгүн колго алып башкарган жөөттөр кээ бир жерлерде күчтүү соода байланышын түзүп, таасирдүү болууда. Мисалы, жөөттөр АКШнын тышкы саясатынын узак жылдар бою Израилдин пайдасына жүргүзүлүшүн камсыздаган. 1973-жылдын 6-октябрында болгон урушта АКШдагы жөөттөр 127 Израилге көмөк көрсотүү максатында 500 млн. доллар топтогон. Мындан башка АКШнын Израилге жөнөткөн көп өлчөмдөгү расмий экономикалык жана аскердик жардамы бар (1923-жылы 27 миллиарддан ашык доллар жөнөтүлгөн). Түрдүү тармактардагы сионизм кыймылын жетектеген «Дүйнөлүк Сионист Уюму» бар.
Колдонулган адабияттар
Эл аралык мамилелер сөздүгү/ Түз. Аббас Караагачлы; котор. Топчугүл Нармаматова, -Б.:КТМУ, 2008.- б. ISBN 978-9967-24-921-9
Тюлько-Тамак (Иглин району, Башкыртстан)
Тюлько-Тамак — Башкыртстандын Иглин районундагы айыл, Красновосход айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 113 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Аюч (Стерлитамак району, Башкыртстан)
Аюч — Башкыртстандын Стерлитамак районундагы айыл, Аючев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 283 киши. Почта индекси — 453142, ОКАТО коду — 80249818001.
Саясий психология
Колдонулган адабияттар
Кыргыз педагогикасы:Энциклопедиялык окуу куралы/Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. кеңеш И. Бекбоев(төрага) ж.б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 340 б. ISBN 9967-14-018-6
7 Февраль (Бирдин айы)
7-Февраль - Григорий календары боюнча 38-күнү, жылдын аягына чейин 327 (толук жылда 365) күн бар.
Карымшаков Абдыкадыр
Карымшаков Абдыкадыр (1898, Жалал-Абад облусу, Сузак району, Алмалуу-Булак кыштагы – 1979, ошол эле жер) – малчы, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1948). Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. Эмгек жолун 1930-жылы Ош облусунун Сузак районундагы Алмалы-Булак колхозунда колхозчу болуп иштөөдөн баштаган. 1946-жылдан жылкычы болуп иштеген. Жылкы чарбасын өнүктүрүүдө мыкты ийгиликтерге жетишип, 1948-жылы 50 бээден 50 кулун алып, аман асыраган. 1947–51-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты болгон. Ленин ордени менен сыйланган.
Асымбекова Гүлнара Үмөтовна
Өмүр баяны
1960-жылы 17-июнда Ысык-Көл облусунун Каракол районундагы Каракол шаарында туулган. 1982-жылы КММИни, 1996-жылы Орусия Медицина илимдер академиясынын Акушердик, гинекология жана перинатология илимий борборунун докторантурасын (Москва) бүтүргөн. Медицина илимдеринин доктору (1997). Кыргыз акушердик жана педиатрия илим изилдөө институтунун (КАПИИИ) перинатология бөлүмүндө кенже илимий кызматкер, улук илимий кызматкер, башчы болуп иштеген, Кыргыз-Орус Славян Университетинин профессору, 1997-жылдан бери КАПИИИнин илим боюнча директорунун орун басары. Акушердик, гинекология жана перинатология тармактары боюнча адис. “Кыргыз Республикасынын акушерлер-гинекологдор ассоциациясы” Коомдук бирикмесинин уюштуруучусу. Орусия Илимдер академиясынын кандидаттык жана доктордук иштерди коргоо боюнча атайын кеңешинин төрайымы (Москва ш.).
Билими
Асымбекова Гүлнара 1982-жылы Кыргыз мамлекеттик медициналык институтун “Дарыгер иши” адистиги боюнча аяктаган. 1984-1987-жылдары Кыргыз акушердик жана педиатрия илим-изилдөө институтунун (КАПИИИ) аспирантурасында (сырттан) окуган. Кийин Москва шаарында Орусиянын Акушердик жана педиатрия илимий борборунун (ОАжПИБ) аспиранты болуп, 1987-1988-жылдары ошол жерде окуган. Үч жылдан кийин Гүлнара Уметовна Москвадагы ОАжПИБнын докторантурасына тапшырып, аны 1997-жылы аяктаган. Асымбекова Гүлнара Франция, Дания, Канада, АКШ, Израиль, Тайвань, Орусия, Польша, Австрия, Түркия мамлекеттеринде квалификациясын жогорулатуу курстарынан өткөн.
Карьерасы
Гүлнара Уметовна узак убакыт бою Кыргыз-Орус Славян университетинин акушердик жана гинекология кафедрасынын профессору (2003-2010) болгон.
2003-жылы профессор Асымбекованын клиникасы түзүлүп, 2011-жылга чейин директор болуп иштеген. 2010-жылы Гүлнара Уметовна Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин 5-чакырылышынын (“Ар-Намыс” фракциясы) депутаты болуп шайланган. 2010-жылдын 23-декабрынан 2011-жылдын декабрына чейин Саламаттык сактоо, социалдык саясат, эмгек жана миграция боюнча комитетинин төрагасынын орун басары болгон.
2011-жылдын декабрынан тартып 2012-жылдын сентябрына чейин Кыргыз Республикасынын социалдык маселелер боюнча вице-премьер-министри (“Ар-Намыс” партиясынын квотасы боюнча) кызматын аркалаган.
Дмитриевка (Лала куймасы)
Дмитриевка — Орусиядагы дарыя. Вологда облусу, Киров облусу, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лала дарыясынын оң жээгинен 66 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Асымбекова Гүлнара Үмөтовна
Карьерасы
Гүлнара Асымбекова Кош бойлуу кездеги гипертензиялык ооруларды изилдөө боюнча эл аралык коомдун мүчөсү (Улуу Британия).
Дмитриевка (Лала куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Түштүк дарыясы. Дарыянын айрыгы — Сухона, дарыя бассейни — Түндүк Двина.
Асымбекова Гүлнара Үмөтовна
Карьерасы
1998-жылдан бери “Акушер-гинекологдордун Азия жарчысы” эл аралык илимий-практикалык журналынын башкы редактору жана негиздөөчүсү.
Дмитриевка (Лала куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Асымбекова Гүлнара Үмөтовна
Асымбекованын клиникасы
[https://clinic.kg/ourpersonal/ Профессор Асымбекованын клиникасы 2003-жылы түзүлгөн. Ал Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин лицензиясы менен иштейт. Клиникада 100дөн ашык кызматкер эмгектенет. Алардын арасында профессорлор, доценттер, медицина илимдеринин докторлору жана кандидаттары; акушер-гинекологдор, неонатологдор, педиатрлар, анестезиологдор, терапевттер, жанаша адистиктеги дарыгерлер, акушерлер жана жогорку категориядагы медайымдар бар.]
Илимий ишмердүүлүгү
Гүлнара Асымбекова көптөгөн илимий эмгектердин автору. 70тен ашык илимий эмгеги, анын ичинде 4 окуу китеби жарык көргөн. Алардын арасында: “Кош бойлуулук учурунда дарыларды эффективдүү жана коопсуз колдонуунун фармакокинетикалык принциптери” (авторлош) (Москва шаары, 1993-жыл), “Плацентардык өнөкөт жетишсиздик: алдын алууда жана дарылоодо аспирин”. (Москва шаары, 1996-жыл), “Кош бойлуу кездеги гипертензиялык оорулар” (авторлош) (Бишкек шаары, 2001-жыл), “Акушердик кан агуу” (авторлош) (Бишкек шаары, 2001-жыл), “Сепсис” (авторлош) (Бишкек шаары, 2001-жыл).
Анын жетекчилиги астында 16 кандидаттык диссертация корголгон[1].
19 эл аралык сертификаты бар[2].
Сыйлыктары
Саламаттык сактоонун отличниги.
Кошумча маалыматтар
https://knews.kg/2011/09/28/asyimbekova-gulnara-umetovna/
https://www.open.kg/about-kyrgyzstan/famous-personalities/scientists-kyrgyzstan/1751-asymbekova-gulnara-umetovna-1960.html
https://clinic.kg/ourpersonal/ [1] https://centrasia.org/person2.php?st=1289420607
[2] https://centrasia.org/person2.php?st=1289420607
Крутая (Северная куймасы)
Крутая — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Томск облусу, Новосибирск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Северная дарыясынын оң жээгинен 6 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 15 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Кемерово шаарынын аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Би-Би-Си
Британ көп тармактуу корпорациясы, кыск. «Би-би-си» (British Broadcasting Corporation, кыск. BBC) — радио комплекс-, интернет- жана Улуу Британия телеберүүсү.
Бүткүл дүйнөлүк Би-би-си кызматы жүргүзгөн ички жана сырткы Интернет-, радио- жана телеберүү медиакорпорациясы. Корпорация мамлекеттик эмес ММК болуп саналат. Көзөмөлдү атайын уюшулган коомдук кеңеш жүргүзүп турат, Кеңеш англия канышасы тарабынан тандалган жана дайындалган 12 адамдан турат.
Тарыхы
Компания 1922-жылы негизделген. Эл аралык берүүсүн 1932-жылдан баштаган.1939-жылы Лондондо атайын берүүчү каражат колдонулган, ал эми 1930-жылдан баштап Brookmans Park антеннасын колдоно башташкан. Baird’s company учурда BBC One ысымы менен белгилүү, өзүлөрүнүн телеберүүсүн 1932-жылы көрсөтө башташкан.
Би-Би-Синин Кыргыз кызматы
Би-Би-Синин Кыргыз тилиндеги программасы 1996-жылдын 3-июнунан тартып обого чыгууда. Адегенде он беш мүнөттүк форматтан башталган кыргыз тилиндеги берүүлөр кийин жарым сааттык форматта чыга баштаган.
Би-Би-Синин кыргыз берүүлөрүн Кыргызстанда жана коңшулаш өлкөлөрдө угууга болот.
Би-Би-Синин кыргыз берүүлөрү ( «Азаттык» үналгысы сыяктуу эле) Кыргызстандын өзүндө эң көп угулган чет элдик программалардын биринен саналат.
Биринчи май
Биринчи май - эмгекчилердин эл аралык тилектештигинин күнү. Биринчи май күнү жыл сайын жумушчулардын демонстрациясын өткөрүү жөнүндө чечим 1889-ж. июлда 2-Интернационалдын Париж конгрессинде кабыл алынган. Конгресс эмгек шарттарын жакшыртуу, жумуш күнүн 8 саатка чейин кыскартуу талабын коюп, бүткүл дүйнөдөгү жумушчулардын күчүн бириктирүү максатын колдоп, 1886-ж. Биринчи майда демонстрация жана иш таштоо уюштурушкан Чикаго (АКШ) шаарынын жумушчуларына тилектештигин билдирген. Эл аралык майрам катары алгачкы жолу 1890-ж. Австрия-Венгрия, Бельгия, Германия, Дания, Испания, Италия, АКШ, Россия, Норвегия, Франция, Швеция жана башка өлкөлөрдө (Улуу Британияда 4-май 1890-ж.) өткөрүлгөн. 1917-жылдагы Февраль революциясынын жеңишинен кийин Россияда биринчи май эркин белгиленип, көчөлөргө миллиондогон эмгекчилер «Бардык бийлик Советтерге!» деген ураан менен чыгышкан. СССРде биринчи май тынчтык жана элдердин ортосундагы достук майрамы катары майрамдалып, 1-май 1918-ж. РСФСРдин, 2-май 1928-ж. 23-апрелде СССР БАКтын чечими менен дем алыш күнү деп жарыяланган. Кыргызстанда 1917-ж. биринчи май Эркиндик күнү деп аталып, Ош, Пишпекте, КызылКыя, Сүлүктү көмүр кендеринде митинг, манифестациялар өткөрүлгөн. Бул майрам бүгүнкү күндө да эмгекчилердин эл аралык тилектештиги күнү катары белгиленет.
Кара-Баткак офикальцит кени
Кара-Баткак офикальцит кени Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районунда, Покровка кыштагынан 28 км түштүк тарапта, Тескей Ала-Тоонун түндүк капталындагы Чоң Кызыл-Суу өрөөнүнүн төрүндө. Кен аймагында протерозойдун акиташ теги, сланец жана кварциттин сыныкчаларынан турган морена чөгүндүлөрү жатат. Мында туурасы 20-40 м, узундугу 400 м келген аянтта офикальциттин кой таш, шагыл түрүндөгү кесек (0,8 мге чейин) сыныкчалары кезигет. Алар жалпы моренанын 8-10 %ин түзөт. Офикальцит өтө кооз, кызгылт боз, күңүрт жашыл түстө. Жакшы сайкалданат. Запасы 100 м3. Кооз майда буюмдарды жасоого болот.
Данте Алигьери
Данте Алигьери (15. 5. 1265, Флоренция – 14. 9. 1321, Равенна) – италян акыны, италян адабий тилин түзүүчү. Европада италян тилиндеги романдаштырылган биринчи автобиографиялык «Жаңы турмуш» деген чыгарма жазган (1292). Д. Флоренциянын коомдук турмушуна активдүү катышканы үчүн эки жолу өлүм жазасы өкүм кылынган. 1304–07-ж. жазылган «Элдик тил жөнүндө» (латын тилинде), «Той» трактаттары – италян тилиндеги философиялык прозанын үлгүсү. «Монархия жөнүндө» деген саясий трактатында дүйнөлүк монархия идеалын жактайт. Үч бөлүктөн («Тозок», «Күнөөдөн арылуу», «Бейиш») жана жүз ырдан турган «Ажайып комедия» (1307–21) Дантенин чыгармачылыгынын туу чокусу, орто кылымдын поэтикалык энциклопедиясы болуп эсептелет. Акындын чыгармачылыгы европа маданиятынын өнүгүшүнө да зор таасир тийгизген. «Ажайып комедиясы» кыргыз тилине которулуп, айрым үзүндүлөрү жарык көргөн.
Тенноизм
Тенноизм (япончо - тенно-асман императору; көктөн түшкөн император) - Японияда императорду кудай деп тааныган идеология. Тенноизмдин негизги идеялары 1887-ж. императордук бийликти калыбына келтирүү мезгилинде иштелип чыккан жана официалдуу идеология катары Мэйдзи конституциясында бекитилген. Император «Тирүү кудай» же «киши кудай» катары көрсөтүлгөн. 1889-ж. 11-февралда кабыл алынган Улуу япон империясынын Конституциясы -Тенноизмдин доктринасынын негизинде иштелип чыккан. Бул негизги мыйзамды иштеп чыгууда Европа өлкөлөрүнүн Конституциялары кеңири пайдаланылып, көп ойлорду өзүнө камтыса да, Япониянын жергиликтүү өзгөчөлүктөрү өтө чыгармачылык жана ийкемдүүлүк менен эске алынган. Жыйынтыгында, монархиялык түзүлүш мыйзамдуу негизге ээ болушу саясий эркиндик жана укуктарды кеңейтмек турсун кайра аны чектөөгө алып келген. ХХ кылымдын башында капиталисттик мамилелердин өнүгүшү жана социалдык-таптык структуранын өзгөрүшү менен императордун бийлигин чектөө жана парламенттин бийлигин көбөйтүү зарылчылыгы келип чыккан. Кландык өкмөттүн ордуна партиялык кабинеттер доору келген, б. а. бийликтин демократиялык механизмдерин орнотуу башталган. 1947-ж. Японияда демократиялык Конституциянын кабыл алынышы менен Тенноизмдин өнүгүшүндө жаңы этап башталат. Демократия үчүн бийликти кимдер алып барары анча мааниге ээ эмес. Ал үчүн жогорку бийликтин башында турган адам элдин жыргалчылыгын ойлоп, элдин мүдөөсүн эске алууга тийиш (Н. Есино). Япония өкмөтү салттык баалуулуктарды эске алуу менен улуттук биримдиктин идеологиялык платформасын иштеп чыгуунун үстүндө иштөөдө. Япония монархиясынын өзгөчөлүгү - коомдогу ар кандай өзгөрүүлөргө дайыма так жана ийкемдүү ыңгайлашып, ошону менен бирге эле, өзүнүн салтка ылайык негизги маңызын сактап келгендигинде.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз педагогикасы:Энциклопедиялык окуу куралы/Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. кеңеш И. Бекбоев(төрага) ж.б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004. - 340 б. ISBN 9967-14-018-6