cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фагоцитоз
Нейтрофилдер — майда (бактерияларды), макрофагдар чоңураак бөлүкчөлөрдү (өлгөн клеткаларды, алардын ядролорун жана башкалар) өзүнө сиңирет. Фагоцитоз энергияны талап кылат жана ал клетка мембранасы менен гидролиздик ферменттерге бай клетка органоиддеринин (лизосомалардын) активдүүлүгүнө байланыштуу. Фагоцитоздун активдүүлүгү түрдүү физиологиялык жана патологиялык абалдарда өзгөрүлөт.
Фагоциттердин активдүүлүгү жашка да жараша болот, мисалы, балдарда (алгачкы айларында) фагоциттер бөтөн нерсени өзүнө тартат, бирок сиңире албайт.
Макеева Фатима Хусеиновна
Макеева Фатима Хусеиновна - адабиятчы.
Фатима Макеева Жети-Өгүз районунда 1935-жылы 25-декабрда туулган. 1961-жылы Кыргыз Кыз-келиндер институтунун филология факультетинин орус тили жана адабияты бөлүмүн бүтүргөн. 1961-1965-жж. чейин Москвадагы М.Горький атындагы Дүйнөлүк адабияттар институтунун аспирантурасында адабият таануу адистиги боюнча окуган. Ф.Макееванын илимий ишмердиги 1961-жылдан башталган. 1965–1977-жж. Кыргыз ССР ИАсынын Чыгыш таануу бөлүмүндө улук илимий кызматкер, 1977–1993-жылдары В.В.Маяковский атындагы кыз-келиндер педагогикалык институтунун орус жана чет элдик адабияттар кафедрасында доцент болуп иштеген. Кандидаттык диссертациясын «Ясыр Шивазанын чыгармачылыгы» деген темада жактаган. 1993-жылдан Чүй университетинин филология кафедрасында профессор. Дунган таануу боюнча 50гө жакын илимий макалаларды орус, кыргыз, дунган тилдеринде жазып, борбордук жана республикалык гезит-журналдарда, 5 макала кытай тилинде жазылып, Кытайдагы борбордук журналдардын беттеринде жарыяланган. Ф.Макеева 1990-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү. Ал Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнө эмгек сиңирген ишмер. Дунган таануу боюнча эларалык конференциялардын катышуучусу. Австралиялык, Кытайлык жана Япондук илимпоздор менен илимий байланышта.
Жарык көргөн китептери
Орус тилинде
Выдровка дарыясы (Каралька куймасы)
Выдровка — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Каралька дарыясынын сол жээгинен 190,1 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Чор
Чор — теринин өйкөлүүдөн, кысылуудан катууланган жери.
Көбүнчө колдун, буттун манжаларында, кээде согончокто, таманда тар бут кийим кийүүдөн, ошондой эле бутту таза күтпөгөндөн пайда болот. Таманда, манжада жана салаадагы Чор ооруп, басууга тоскоол болот. Мындай Чордун бети жарылып микроб кирип сезгенет, флегмона жана башкалар оорулар пайда болушу мүмкүн. Ошондуктан Чорду пайда кылуу себебин четтетип, жоготууга аракеттенүү керек. Аны кетирүү үчүн атайын адистештирилген кабинетке кайрылуу сунуш кылынат. Үйдө дарыгердин көрсөтмөсү менен чорго 10%түү салицил жана сүт кислотасын сыйпоо же атайын пластырь жабыштыруу керек. Аны 2—8 жолу кайталап, андан кийин самын, сода кошулган (1 л сууга 1 чай кашык) сууга бутту салып (10— 15 мин.) чорду жумшартып, одеколонго же спиртке жуулган кайчы же болот менен этияттап кесип салат. Бутту кургатып, А витаминдүү май (мисалы, «Атласный», «Восторг») сыйпоо дурус. Бир үзүм дакиге май сүйкөп ал жерге коюп, үстүнөн компресс кагазын жаап таңып коюу керек. Чорду алдын алуу үчүн бут кийимди туура тандоо, кара жумуш иштегенде кол кап кийип иштөө сунуш кылынат.
Баштыкчан шайтан
Баштыкчан шайтан (лат. Sarcophilus harrisii) — Тасманиядагы мышыксымак жырткыч айбан.
Экономикалык кылмыштуулук
Экономикалык кылмыштуулук – кылмыштаанууда кылмыштуулуктун бир түрү; белгилүү аймакта, белгилүү мезгил ичинде жасалган түздөнтүз товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү өндүрүү, бөлүштүрүү (кайра бөлүштүрүү) жана пайдалануу боюнча коомдук мамилелерге кол салган кылмыштардын (аларды жасаган кишилердин) жыйындысы.
Шерипбаев Күлташыр
Шерипбаев Күлташыр - акын, жазуучу. Калинин районунун Күрпүлдөк айылында 1947-жылы 1-февралда туулган. 1964-жылы Күрпүлдөк айылдык орто мектебин аяктап, 1966-жылы Кара-Балтадагы № 7 кесиптик-техникалык окуу жайын ийгиликтүү аяктаган. Алгач трактор, комбайн, кийин машина айдоочу болуп эмгектенген. 1966-жылы Советтик Армиянын катарына чакырылып, армиядан кийин кайрадан өз жергесинде механизаторлук, бригадир, инженерлик кесипте эмгектенген.
1972-жылы Калинин районундагы “Сельхозтехника” бирикмесинде инженер-технолог кызматына дайындалып, өзүнүн колхозуна кураторлук кылган.
1978-жылы райондук комитеттин сунушу менен Райондук “Автомото сүйүүчүлөр коомунун” райондук Кеңешинин төрагасы болуп дайындалган.
1983-жылы Ош мамлекеттик педагогикалык институтунан сырттан окуп, 1987-жылы кыргыз тили жана адабияты мугалими кесибине ээ болгон. Ошол эле жылы өзү окуган мектебинде мугалим, андан кийин Жайылма орто мектебинде мугалим, мектептин директору болуп иштеген.
Мектепте окуп жүргөн кезинде “Ленинчил жаш” гезитинде ырлары, сатиралары жарык көрүп, “Ала-Тоо таңшыйт” жана “Талас таңшыйт” радио берүүлөрүндө уктурулган.
Райондук Алыкул Осмонов атындагы «Ак-Тилек» адабий ийриминин активдүү мүчөсү, 1987-жылы Кара-Балта шаарында өткөн жаш акын-жазуучулар фестивалынын лауреаты болгон.
2002-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Биз сени сагындык: Ырлар. – Ф.: Эркин тоо, 1996. – 43 б.
Элеси өчпөс карылар: Ыр менен берилген эскерүүлөр. – Б.: Кыргызстан, 1999. – 75 б.
Өтөлгөлүү өмүр: Көркөм-даректүү повесть. – Б.: Кыргызстан, 2004. – 300 б.
Эрке тору: Поэма, ырлар. – Б.: Бийиктик, 2006. – 280 б.
Григорьевка (Ысык-Көл району)
Григорьевка (Григорьевка) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Ысык-Көл районундагы айыл. Садыр Аке айыл округу составына кирет.
Түндүк деңиз
Түндүк деңиз (North Sea) - Атлантика океанындагы четки деңиз.
Түндүк деңиздин түндүк-чыгыш жээктери (Норвегия) фьорддуу, түштүк-чыгышы тегиз, кумдуу, түштүгүндө ваттар кездешет. Батышында кууш бухталар көп. Нидерланддын жээктеринде ташкын көп болгондуктан дамбалар менен суу сактагычтар курулган. Деңизге Эльба, Везер, Рейн, Темза ж. б. ири дарыялар куят. Климаты мелүүн. Суунун бетинин орт. температурасы февралда 2-7°С, августта 12-19°С. Туздуулугу 32-34,5%о. Декабрдан апрелге чейин тоңот. Жыл бою батыштан, түштүк-батыштан нымдуу шамал согот. Деңиз үстүн көп мезгилде туман каптап турат. Суткада 2 жолу (бийикт. 7,6 мге чейин) ташкындайт. Деңгээли ташкындын жана шамалдын таасиринен 67 жге, Шотландиянын жээгинде 11 -мге чейин көтөрүлүп, жээктерин суу каптайт, кеме каттамына кыйынчылык туудурат. Балык (сельдь, треска, тунец, камбала) кармалат. Деңиздин акваторияларында нефть (Абердин) жана газ (Экофиск, Тролл) кендери бар. Негизги порттору: Роттердам, Амстердам (Нидерланд), Антверпен (Бельгия), Лондон, Иммингем, Халл (Улуу Британия), Гамбург, Бремен, Вильгельмсхафен (Германия), Гётеборг (Швеция), Осло, Берген (Норвегия).
Итюгас (дарыя)
Итюгас — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Туй дарыясынын оң жээгинен 52 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 42 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кара кур
Кара кур (Lyrurus tetrix), (Linnaeus, 1758):
Жалпы жана өлкөдө таралышы
Евразиянын токойлору жана токойлуу-талаа зоналарында кеңири таралган. Кыргызстанда Чоң-Кемин жана Ысык-Көл ойдуңундагы карагайлуу токойлордо кездешет.
Жашаган аймактары
Карагайлуу токойлор, бөрү карагаттар жана башка бадалдардын арасында, ачык жайдаң жерлерде да кездешет.
Саны
Республикада саны анча көп эмес, бирок акыркы жылдары санынын өсүшүнүн тенденциясы байкалууда. Көбөйүү мезгилинде 15ке жакын особдор кездешет. 2003-жылы май айында Күнгөй Ала-Тоонун чыгыш кыркаларында узундугу 2,5 км келген маршрутта 3 эркеги менен ургаачысы кездешкен.
Жашоо тиричилиги
(жашоо циклдары)== Каракур – полигамдуу куш. Апрел-майда көбөйүү учурунда тоонун түштүк бадалдуу бетинде эркектери чоң топту түзүшөт, ал жерге 15ке жакын особдор чогулат. Бирок, адаттагыдай алардын саны 3-5 особдон ашпайт. Көпчүлүк учурда жалгыздап жүргөн куштарды көрүүгө болот. Жумурткасын басып чыгарууга эркеги катышпайт. Ургаачысы жыныстык жагынан биринчи жылдын аягында гана жетилет. Жаратылышта каракурдун негизги душмандары карышкыр, түлкү, бүркүт, чыбый кыргый жана короочу иттер болуп эсептелет. Жумурткасы менен балапандарын майда жырткычтар, сагызгандар жана каргалар жеп жоготушат.
Чектөөчү факторлор
Карагайлуу зонада малдын оттошу.
Көбөйтүү (колдо багуу)
Колго багылат.
Уюштурулган коргоо аракеттери
1985-жылы Кыргызстандын Кызыл китебине киргизилген. Аңчылык кылууга тыюу салынган. Чоң-Кемин мамлекеттик улуттук паркынын территориясында коргоого алынган.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Коргоо үчүн атайын чаралар иштелип чыккан эмес.
Статусу
VI категория Near Threatened: R. Евразиянын территориясында 2 түрдүн бири. Кыргызстандын фаунасында тукумдун бир гана түрү. Тянңшанда анын бир түрчөсү жашайт ( L. T. mongolicus Lonnberg, 1904).
Дюгондор
Дюгондор (лат. Dugongidae) — деңизде жашоочу желиндүү айбандардын бир тукуму, буларга кадимки дюгонь (лат. Dugong dugong) кирет.
Кубатбекова Алтынай
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Талканбай уулу Токтораалы
Талканбай уулу Токторалы (1868–1944) – кыргыз жазма акыны, молдодон окуп кат тааныган. Талканбай Октябрь революциянын жеңишин зор кубаныч менен тозуп, аны Ленин, “Ленин жолдош эрк берди”, “Ой агайын, сал кулак!” дегендей ырларында Кеңеш бийлиги жеткизген эл турмушундагы өзгөрүштөрдү, ийгиликтерди ырга салган.
Талканбайдын ырларында бай-манапка жек көрүү сезими менен мамиле кылган, өткөндүн зыяндуу каада-салтын тартынбай сындаган. Ырлары “Жазгыч акындар” (1956) деген китепте басылган. Талканбайдын чыгармагы Октябрь революциясына чейин башталган. Ал андан кийин өзү кагазга түшүрүп, 20-жылдарда республикалык билим комиссиясына өткөрүлгөн. Айрымдары “Эркин-Тоо”, “Кызыл Кыргызстан” газетасында акын-ырчылардын ырларын топтогон эң алгачкы “Кызыл гүл” аттуу жыйнакта жарыяланган. Талканбайдын ырларынын көпчүлүгү 20–30-жылдардын аралыгында жазылып, алардын идеялык-тематикалык мазмунун ошол мезгилдеги окуялар түзгөн.
Талканбай элдик акындар сыяктуу эле насыят ырларында элди үгүттөө менен бирге жаңы замандын саясатынын жакшы жактарын көрсөтүүгө аракет жасаган. Бул аракетинде ал эски менен жаңыны карама-каршы коюп, катар сүрөттөйт. Акын “Ала-Тоо жандыктары”, “Сары өзөн”, “Биздин жер” Кыргызстандын жер байлыгын, айбанаттар дүйнөсүн чагылдыруу менен ар бир нерсенин мүнөздүк өзгөчөлүгүнө жараша мамиле түзүп, поэтикалык образ жарата алган.
Системалык программалык жабдуу
Системалык программалык жабдуу (system software) — башка программалык камсыздоолор үчүн платформа түзүп берүүчү программалык жабдуу.
Ийин курчоосу
Ийин курчоосу — кишинин кол скелетинин бир бөлүгү.
Кишинин Ийин курчоосу анатомиялык түзүлүшү жана аткарган милдети боюнча жаныбарлардан айырмаланат. Себеби, киши колу менен эмгектенүүгө жана тик басууга ылайыкталган. Ийин курчоосу скелет жана булчуңдардан турат. Ийин курчоосунун скелетин акырек жана далы сөөктөрү түзөт. Адамдын акыреги сигма түрүндөгү туурасынан кеткен түтүк сымал сөөк. Ал моюн менен көкүрөктүн чек арасында орношуп, алдыңкы учу аркылуу төштүн башы менен туташып, төш-акырек муун, ал эми арткы учу далынын урчугу менен туташып, далы-акырек муунун түзөт. Дагы үч бурчтуу келген сөөк, көкүрөктүн артында II—VII кабыргалардын тушунан орун алган.
Ийин курчоосун түзүүчү бул эки сөөккө бир топ булчуңдар (салаа сымал, далы кырынын үстүндөгү, астындагы, далы алдындагы, чоң жана кичине жумуру булчуңдар) бекийт. Бул булчуңдардын жардамы менен акырек-төш жана далы-акырек муундарында ар түрдүү кыймылдар ишке ашат.
Энн Райс
Энн Райс (англ. Anne Rice; туулгандагы аты Говард Аллен Фрэнсис О’Брайен, 1941-жыл 4-октябрь - 2021) — готикалык фантастика, христиан адабияты жана эротика жанрында жазган америкалык жазуучу. Ал өзүнүн "Кан ичкичтердин күндөлүгү" (англ. The Vampire Chronicles) романдар цикли менен көбүрөөк таанымал жана таасирдүү болгон болушу ыктымал. Анда окуя башкы каарман Лестаттын тегерегинде өнүгүп өсөт. "Кан ичкичтердин күндөлүгүндөгү" китептер эки тасманын тартылышына негиз болуп берген. Алар: 1994-жылдагы "Кан ичкич менен маек" (англ. Interview with the Vampire) жана 2002-жылдагы "Каргышка калгандардын ханышасы" (англ. Queen of the Damned).
Нью Орлеанста жарык дүйнөгө келген Райс Техаска жана андан киийн Сан Франциского көчүп кеткенге чейинки жашоосунун алгачкы күндөрүн ошол жерде өткөргөн. Ал католик ишенимин карманган үй-бүлөдө өскөнү менен бойго жеткенде агностик болуп калган. Ал "Кан ичкич менен маек" чыгармасын 1976-жылы чыгаруу менен өзүнүн профессионалдык карьерасын баштаган. Ал учурда Райс Калифорнияда жашап, аталган романдын уландыларын 1980-жылдары жаза баштаган. Католик ишенимине 2000-жылдардын ортосунда кайра кайтып келгенин жар салгандан кийин Райс эки романды жарыкка чыгарган. Алар: "Ыйса: Мисирден кайтуу" (англ. Lord: Out of Egypt) жана "Ыйса: Канага жол" (англ. Christ the Lord: The Road to Cana) романдарды. Чыгармаларда Райс Ыйсанын жашоосундагы белгилүү бир окуяларды көркөмдөп кайра баяндайт. Бир нече жыл өткөндөн кийин ал коомдук маселелер боюнча чиркөөнүн көз карашына макул эместигин айтып, ал эми кудайга болгон ишеними "анын жашоосунун борборунда" кала бере турганын билдирип өзүн уюшкан христианчылыктан алыстаткан. Бирок, ал азыр өзүн секулярдык гуманист деп эсептейт.
Райстын китептери дээрлик 100 миллион нуска менен сатылып, ал Американын жакынкы тарыхындагы эң таанымал жазуучулардын катарына кирген. Анын алгачкы чыгармаларына карата айтылган ой-пикирлер бир беткей болбогону менен ал 1980-жылдардагы сынчылардын жана окурмандардын арты менен таанымал болуп калган. Анын жазуу стили жана чыгармаларынын адабий мазмуну адабий баяндамачылар тарабынан терең анализделген. Ал акын жана сүрөтчү Стэн Райска турмушка чыгып, 1961-жылдан бери 41 жыл чогуу жашашкан. Жолдошу 2002-жылы мээ өсмөсүнөн 60 жаш курагында көз жумган. Ал Стэн менен эки балалуу болушкан: Мишел ак кандуулук илдетинен беш жашында каза болсо, ал эми Кристофер дагы жазуучу болуп саналат.
Кан ичкичтер романдарынан тышкары Райс "Бардык ыйыктардын майрамы" (англ. The Feast of All Saints) (2001-жылы телесериалга ылайыкташтырылган) жана "Сөөктөрдүн кызматчысы" (англ. Servant of the Bones) китептерин да жазып, алар 2011-жылдагы комикс кичисериалдарга негиз болуп берген. "Кан ичкичтердин күндөлүгүндөгү" айрым китептер ар кайсы басмакана тарабынан комикстерге ылайыкташтырылган. Райс ошондой эле "Бейиштин дарбазасы" аттуу эротикалык фантастикалык чыгарманы Энн Рэмплиң жана А. Н. Рокелор каймана аттары менен жазып, ал кийинчерээк 1994-жылы тасмага ылайыкташтырылган.
Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү
Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү — Куралдуу Күчтөрдүн Башкы штабынын, Коргоо боюнча мамлекеттик комитетинин (мурунку Коргоо министрлиги), Мамлекеттик чек ара кызматынын жана Кыргыз Республикасынын.
Улуттук гвардиясынын курамдарынын жыйындысы. Куралдуу Күчтөрдүн Башкы штабынын жана Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин бөлүмдөрү 12000 адамдан, Улуттук гвардия 3000 адамдан жана Мамлекеттик чек ара кызматы 6800 адамдан турат.
Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Башкы колбашчысы болуп Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров, Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Башкы штабынын башчысы - генерал-майор Райимберди Дүйшөнбиев саналат (2016-жылдын 11-майынан тартып).
Мындан тышкары, республиканын аскердик доктринасына ылайык, Коргоо министрлигинин, Ички иштер министрлигинин, ошондой эле Улуттук гвардиянын атайын мобилдик бүлөктөрүнөн түзүлгөн ыкчам аракет күчтөрү бар.
Тарыхы
Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү 1992-жылдын 29-майында, Кыргызстандын Президенти Аскар Акаевдин жарлыгы менен, Советтик Армиянын республика аймагына жайгаштырылган бөлүктөрү анын карамагына өткөндө, түзүлгөн. 1988-жылга чейин Кыргызстан Орто Азия аскер округунун курамында болгон. Бүгүнкү күндө 29-май Куралдуу күчтөрдүн күнү катары белгиленет.
Аскер
Совет мезгилинде, 1967-жылдан тартып, 8-гвардиялык «Панфилов» мотоаткычтар дивизиясы өлкөнүн негизги аскер күчтөрү болгон. 1967-жылы дивизия буга чейин курулган Балтика аскер округунан Бишкекке көчүрүлгөн. Ал 2003-жылдын январында гана жоюлган. Бирок, 2011-жылдагы билдирүүлөрдө, дивизиянын реформалангандыгы жана анын штаб-квартирасы Токмокто болгондугу жазылган. Кыргызстандын Армиясынын курамына Оштогу 1-мотоаткычтар бригадасы (тоо), Кой-Таштагы бригада, Атайын күчтөрдүн 25-бригадасы, Каракол жана Нарындагы көз карандысыз батальондор, Балыкчыдагы бригада жана башка бөлүктөр кирет. Кыргызстандын тарыхында Түштүк жана жакында Түндүк күчтөрүнүн эки тобу жигердүү иштеп келишкен. 2004-жылы Күчтөрдүн Түштүк тобу Балыкчы бригадасынан, Бишкек шаарынын чет жакасында жайгаштырылган бригададан, Каракол жана Нарындагы айрым батальондордон жана башка аскер бөлүктөрүнөн турганы маалымдалган.
Куралдуу Күчтөрдүн түзүлүшү
Кыргызстандын куралдуу күчтөрү төмөнкүлөрдөн турат:
Жөө аскерлер
Жөө аскерлер 2 аскердик командачылыктан турат
Түндүк аймактык командачылыгы:
Түштүк-батыш аймактык командачылыгы:
Атайын күчтөр
1994-жылдын 31-мартында, Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин буйругу менен 525 - атайын багыттагы "Скорпион"  ротасы түзүлгөн. 1995-жылы августта рота, АКШда өткөн Атайын Күчтөрдүн бөлүмдөрүнүн Дүйнөлүк мелдештерине катышып, өзүнүн мыкты жагын көрсөттү. Бул мелдештерден кийин рота, Атайын Күчтөрдүн 525-өзүнчө отряды, андан кийин Атайын Күчтөрдүн 525-Батальону болуп кайра түзүлгөн жана Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Башкы штабынын Башкы чалгындоо башкармалыгына дайындалган. 2001-жылы 25-өзүнчө атайын багыттагы Скорпион бригадасына айланган.
Бригаданын жоокерлери мыкты үлгүлөр менен куралданган, мисалы, Ан-94 Абакан мылтыктары, ОСВ-96 снайпердик мылтыктары, снайперге каршы курал-жарактар, Печенег пулемети, Гюрза тапанчалары, Каштан снаряддык мылтыктары, үнсүз ВСС Винторез снайпер мылтыктары, атайын "Вал" снаряддары, НАТО өлкөлөрү тарабынан чыгарылган парашюттар, "Мираж-1200" - күнү-түнү байкоо жүргүзүү жана оптикалык жана оптоэлектрикалык тутумдарды аныктоочу шайман, согушкерлерде мындан башка дагы лыжа, сноуборд, квадроциклдер, парапландар жана башка көптөгөн нерселер бар. "Скорпион"дун согушкерлери чаян сүрөтү түшүрүлгөн жашыл берет кийишет.
1999-жылдын 1-апрелинде Илбирс Атайын Күчтөрүнүн 24-өзүнчө батальону түзүлгөн. Анын курамына Тынчтык Күчтөрүнүн Кыргыз батальонунан турган үч рота кирген, алар 5 жыл (1993-1998) тажик-афган чек арасынын 100 чакырымдык бөлүгүн кайтарып турушкан. 2003-жылдан бери 2-өзүнчө тоо-аткычтар бригадасынын курамында.
Кыргызстандын Улуттук гвардиясынын курамында 800 кишиден турган "Пантера" парашюттук-десанттык бөлүмү бар. Отряддын жоокерлери көгүш берет кийишет жана абадагы машыгуудан өтүшөт. Ошондой эле, Улуттук Гвардиянын курамында Гюрза чалгындоо борбору жана "Эдельвейс" согуштук машыгуу борбору иштейт.
"Шер" атайын күчтөрү - террорго каршы жана кылмыштуулукка каршы күрөшүү. "Шер" атайын бөлүмү кылмыштуулукка жана мыйзамсыз топторго каршы күрөшүү, алардын базаларын жоюу жана жарандардын конституциялык укуктарын коргоо үчүн түзүлгөн. Отряд Түркияда, Кытайда, АКШда жана Орусияда атайын даярдыктан өткөн офицерлерден жана прапорщиктерден турат. Атайын күчтөр отрядынын негиздөөчүсү республиканын Ички аскерлеринин командачысы, генерал-майор Бакаев Аширбек (азыр отставкада) жана полковник Шамсутдинов Айбек (биринчи командир болгон, азыр запаста). 1999-2010 жж. отряддын жоокерлери республиканын аймагында жана андан тышкары жерлерде жүргүзүлгөн бардык операцияларга катышкан. Отряддын 20дан ашык аскерине артыкчылык даражасы ыйгарылган. Бул, республикада кыздар эркектер менен бирге кызмат өтөгөн жалгыз атайын күч түзүмү. Ички аскерлер менен Улуттук гвардиянын бириккенине байланыштуу, отряддын бардык кызматкерлери Ички иштер министрлигинин «Шумкар» атайын багыттагы полкунун жаңы бөлүгүнө өткөрүлүп берилди. Отряддын базасында жаңы бөлүк түзүлүп жатат.
Баңги заттарын контролдоо боюнча мамлекеттик кызматтын атайын күчтөрү - "Кыргый", баңги заттарын жүгүртүүгө бөгөт коюу, баңги заттарын саткандарга жана аны ташыгандарга каршы атайын операцияларын жүргүзүү үчүн түзүлгөн. Отряддын жоокерлери аба-десанттык даярдык көрүшөт, тоого чыгуу жана сууда сүзүү боюнча машыгуудан өтүшөт. 2009-жылы АКН таратылып, 2011-жылы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Баңги заттарды контролдоо боюнча мамлекеттик кызмат кайрадан түзүлгөн.
Чек ара кызматынын атайын күчтөрү "Бөрү" — республиканын түштүгүндө жайгашып, Ооганстандан келген баңги заттын соода жолу болгон Өзбекстан менен Тажикстан чек арасындагы заставага колдоо көрсөтөт. Отряд баңги аткезчилигинин алдын алуу боюнча "Кыргый" баңги заттарды контролдоо мамлекеттик кызматынын тобу менен тыгыз иштешет. Эгерде коңшу Тажикстан менен Өзбекстан тараптан террористтер кирип келсе, "Бөрү" отряды ашууларда тоскоолдуктарды уюштурат.
Куралдануусу
Жөө аскерлер Жөө аскерлердин жабдуулар жана куралдануусу
Аскердик Түзүмдөр
Кыргыз Республикасынын Улуттук гвардиясы
Улуттук Гвардия Кыргыз Республикасынын Президентинин 1991-жылдын 1-декабрындагы жарлыгы менен түзүлгөн. Биринчи гвардиячылар (300 адам) 1992-жылдын 20-июлунда өз мекенине жана элине берилгендигин сактоого ант беришти. Бүгүнкү күндө гвардиянын курамы 1,5 миң гвардиячыны түзөт. Улуттук гвардия - бул конституциялык түзүлүштү жана мамлекеттин эгемендүүлүгү менен аймактык бүтүндүгүн коргоо, маанилүү мамлекеттик объектилерди кайтарууга катышуу, протоколдук иш-чараларды жана чет элдик делегацияларды тосуудагы жөрөлгөлөрдү камсыз кылуу, ошондой эле Кыргыз Республикасынын жетекчилиги аныктаган башка маанилүү милдеттерин аткарууга жөндөмдүү, чоң потенциалы жана жогорку аскердик даярдыгы бар көз карандысыз аскердик түзүлүш. Кыргызстандын Президентине баш ийет. Кийинчерээк Ички иштер министрлигинин бөлүктөрү Улуттук гвардияга киргизилген.
Өзгөчө кырдаалдар министрлиги (ӨКМ)
Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин түзүмүндө табигый кырсыктар, эпидемия, ири авариялар жана катастрофалар, ошондой эле согуш аракеттеринин башталышы учурундагы иш-аракет үчүн жалпы саны 2 миң кишиден турган бөлүктөр түзүлдү. Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин иши аймактык-өндүрүштүк принципке ылайык уюштурулган. Министрликтин милдеттерин Коргоо министрлигинин бөлүктөрү, аскердик бөлүктөр жана түзүмдөр, өзгөчө кырдаалдарда куткаруу кызматтары жана бөлүктөрү аткарат. Ошондой эле министрликтин алдында Өрт коопсуздугу боюнча агенттиги бар.
Эл аралык кызматташтык
Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн офицерлери жана сержанттары БУУнун тынчтык орнотуу миссияларына катышууда. Коргоо министрлигинин кызматкерлери азыркы учурда Сьерра-Леонеде, Либерияда, Суданда, Чыгыш Тимордо, Эфиопияда жана Косоводо кызмат өтөшөт.
Эксаймактуулук
Эксаймактуулук (лат. ех – сырткы) – жергиликтүү мыйзамдардын аракет-күчүнөн бошотулган жана өздөрү тийиштүү болгон мамлекеттин мыйзамдарынын аракет-күчүнө баш ийдирилген (жарым-жартылай же толук өлчөмдө) жеке же юридикалык жактардын, же болбосо объекттердин статусу. Азыркы мезгилде Э. институту «Дипломаттык карым-катыштар жөнүндө» 1961-жылдагы Вена конвенциясынын, «Консулдук карым-катыштар жөнүндө» 1963-жылдагы Вена конвенциясынын жана башка көп тараптуу эларалык келишимдердин жоболоруна ылайык берилген дипломаттык жана консулдук артыкчылыктар жана иммунитеттер түрүндө жашап турат. Мыйзамдуу түрдө чет мамлекеттин аймагында турган деңиз жана аба кемелери Э-тан пайдаланышат (БУУнун 1982-жылдагы Деңиз укугу боюнча Конвенциясынын 32-статьясы).
Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрү
Эл аралык кызматташтык
Коргоо министрлиги ошондой эле Тынчтык үчүн өнөктөштүк (ТҮӨ) программасынын алкагында НАТО өлкөлөрү менен иштешет. 2008-жылы 500дөн ашык кыргыз аскерлери ТҮШ программаларына катышты (тынчтык орнотуу операциялары, тил үйрөтүү, терроризмге жана баңги заттарынын жүгүртүлүшүнө каршы күрөш). 2001-жылдан бери Кыргызстан "Peace Shield" ("Тынчтык калканы") жана "Combined Endeavour" ("Биргелешкен аракет") машыгууларына катышып келет. 2007-жылы республика “Пландоо жана талдоо процесси” программасына кирген. Жыл сайын өлкөдө Кыргыз-Түрк жана Кыргыз-Америкалык атайын күчтөрдүн биргелешкен машыгуулары, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Тоо мылтык бригадасынын жана Франциянын Куралдуу Күчтөрүнүн 27-Тоолук жөө аскер бригадасынын катышуусунда тоого чыгуу боюнча машыгуу өткөрүлөт. Россия Федерациясы менен дагы келишим бар, ага ылайык, Кыргызстандын жарандары Россиянын аскердик университеттеринде билим алышат.
Окуу жайлары
Жалгыз жогорку аскердик окуу жайы - Советтер Союзунун Баатыры, генерал-лейтенант К. Усенбеков атындагы Кыргыз Республикасынын Куралдуу Күчтөрүнүн Аскер Институту.
Офицерлерди даярдоо Россия Федерациясынын (негизинен), Казакстан Республикасынын, Азербайжан Республикасынын, Түркия Республикасынын жана Кытай Эл Республикасынын аскер мектептеринде жүргүзүлөт.
Аскерге чейинки билим берүү - Советтер Союзунун Баатыры, генерал-майор Д. Асанов атындагы Кыргыз Мамлекеттик Улуттук Аскер Лицейи.
Көпө Уулу Асан
Көпө Уулу Асан (1922-1944) Уста. Ат-Башы районундагы Кара-Булуң айылында төрөлгөн. Атасынын кесибин тестиер кезинен өздөштүрүп, ортолук устакана уюштурушуп, узана баштаганда Улуу Ата Мекендик согушка аттанат. Ордуна 14 жаштагы иниси Азизди машыктырып калтырат. Өзү согушта курман болгон. Асандын кармаган зер жасалгаларындагы «сыя төгүүсү» (зооткер түшүрүү), кургак чегелөөсү, кара темирди иштетүүсү, калайлоо, каңдоо, чайкоо, темир комуз ийүү, капкан чаптыруу сымал ыкмалары өзгөчөлөнүп турат. Алар учурунда өз оозунан жазылбай, сүрөткө тартылбай калган. Мындай ыкмаларды иниси Азиз дал өзүндөй өздөштүргөн.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Брегель, Юрий Энохович
Юрий Энохович Брегель (англисче: Yuri Bregel; 13.11.1925, Москва, РСФСР, СССР — 7.8.2016, Белмонт, Массачусетс, АКШ), советтик жана америкалык тарыхчы, чыгыш таануучу, иранист, түрколог, тарых илимдеринин кандидаты (1961).
Кыскача өмүр таржымакалы
Ю.Брегель 1925-жылы 13-ноябрда СССРдин борбору Москва шаарында туулган. Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу (1944–45-жж.). Ю.Брегель МГУнун студенти кезинде, 1949––1954-жж. жалган жалаа менен камакка алынып, репрессияланган. Ал Орусиянын Пермь облусундагы “КизелЛаг” деп аталган сталиндик лагерде кармалган. 1954-жылы толук акталып, бошотулган. 1956-ж. МГУнун тарых факультетин аяктаган. 1957—1962-жж. ал Москвадагы “Чыгыш адабияты басмасында” котормочу, бир бөлүмдө редакция башчысы болуп иштеген. 1956–57-жж. жана 1962–1973-жж. ал СССР ИАсынын Чыгыш таануу институтунда Чыгыштын кол жазмаларын сактоо жана жарыялоо бөлүмүндө илимий кызматкер болуп иштеген.
1973-ж. “штаттык кызмат орду кыскартылгандыгына” байланыштуу иштен бошотулган соң, ал Израилге бозгунга (эмиграция) кеткен.
Андан ары ал АКШга көчкөн. Ю.Брегель 1979-ж. тартып АКШнын Блүмингтон университетинде (Индиана штаты) профессор болуп эмгектенген. 2016-жылы 7-августта ал Белмонт шаарында (АКШнын Массачусетс штаты) дүйнөдөн кайткан.
Илимий ишмердиги
Ю.Брегель түркмөндөрдүн (Хорезм түркмөндөрү) этностук тарыхы, этногенез маселелери, социалдык курамы, абалы боюнча изилдөөлөрдү жүргүзгөн. Каракалпактардын тарыхынын фарсы тилдүү булактарда чагылдырылышы тууралуу изилдөөлөр жазган. Ал фарсы тилиндеги жазма булактарды изилдеген ири илимпоз болгон. СССРде академик В.В.Бартольддун чыгармалар жыйнагын чыгарууга зор салым кошкон. Ю.Брегель бир катар көрүнүктүү советтик жана америкалык чыгыш таануучуларга устаттык көиөк көрсөткөн.
Ваткатурахт (дарыя)
Ваткатурахт — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ахтасымполум дарыясынын оң жээгинен 11 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 21 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Макешова Айчүрөк Искендеровна
Макешова Айчүрөк Искендеровна - жазуучу.
Айчүрөк Макешова Талас районунун Кеңеш айылында 1951-жылы 25-майда туулган. 1973-жылы Ош мамлекеттик педагогикалык институтунун музыкалык-педагогикалык факультетин бүтүрүп, мугалим болуп иштейт. 1981-жылдан Талас облустук «Талас турмушу» гезитинде кабарчы, бөлүм башчы, облустук гезиттин алдында уюштурулган адабий ийримдин жетекчиси, 1997-жылдан республикалык «Кыргыз туусу» гезитинде өз кабарчы. Чыгармачылык жолу мектеп жашынан башталып, «Кыргызстан пионери» гезити, «Жаш Ленинчи» журналы ж.б. республикалык массалык маалымат каражаттарына, республикалык радио берүүлөрдөн «Акылтайга» катышып, макала, аңгеме, жомок ж.б. материалдары «Кыргызстан маданияты» жумалыгына, «Ала-Too» журналына жарыяланып турган. Алгачкы прозалык жыйнагы «Кошокчу аял» деген ат менен 1983-жылы жарык көргөн. 1988-жылдан СССР Журналисттер союзуна, 1991-жылдан СССР Жазуучулар союзуна мүчө. 1998-жылы Республикалык Журналисттер союзунун акын Сүйүнбай Эралиев атындагы сыйлыктын лауреаты болгон. Кыргызстан аялдарынын IX съездинин делегаты (1987).
Кошокчу аял: Аңгемелер жыйнагы. – Ф.: Кыргызстан, 1983. – 80 б. Турмуш элеси: Повесттер, аңгемелер. – Ф.: Кыргызстан, 1985. – 120 б. Каралдыңды унутпа: Повесттер, аңгемелер. – Ф.: Адабият, 1990. – 176 б. Туткун: Роман. – Б.: Бийиктик, 2007. – 144 б.
Понъю (Уса куймасы)
Понъю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Уса дарыясынын сол жээгинен 110 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Доксография
Доксография (лат. doxographi – ой пикир, көз караш) – 19-кылымдын ортосунда Г. Узенер тарабынан киргизилген бул термин «өмүрнаама» (өмүрбаянчылар) жанрында эмес, философтордун «көз карашнаамасы» жанрында эмгектенишкен байыркы авторлор тууралуу маалымат берип, Г. Дилстин «Грек доксографтары» (1879) аттуу классикалык эмгеги менен илимден орун алган.
Жекен (айыл)
Жекен (Жекен) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Жайыл районундагы айыл. Сары-Коо айыл округу курамына кирет.
Калкы
Калкы - 474 киши.
Колдонмо программалык жабдык
Колдонмо программалык жабдык, кыскасы колдонмо (application software, app, application) — аяккы колдонуучу (end user) үчүн жасалган программа же программалар тобу.
Доңкулдак түспөлдүүлөр
Доңкулдак түспөлдүүлөр (лат. Picariae) —  токойдо жашоочу чымчыктардын бир түркүмү, буларга доңкулдак сымалдуулар (лат. Picidae) тукуму кирет, мунун кыйла түрү бар: ак тумшук доңкулдак (Campephilus principalis), жашыл доңкулдак (Picus viridis), талаа доңкулдагы (Geocolaptes olivaceus), алтынсары доңкулдак (Colaptes auratus), Кызыл баш доңкулдак (Melanerpes erythrocephalus), жезсары доңкулдак (Colaptes mexicanus), учтуу канат доңкулдак (Jungipicus kiruki), пампас доңкулдагы (Colaptes agricola), ири ала доңкулдак (Dendrocopos major), кидик ала доңкулдак (D. minor), чолок куйрук доңкулдак (Micropternus brachyurus), сары тумшук доңкулдак (Sphyrapicus varius), кара доңкулдак (Driocopus martius), майда доңкулдак (Sasia ochracea) жана ушундай сыяктуулар.
Чоюлуу
Чоюулуп— катуу күчтүн таасиринен жумшак ткандын (байламта, булчуң, фасция, тарамыш, нерв) чоюлуп, бирок ошол органдын бүтүндүгү бузулбай жабыркашы.
Эки жиликтин ашташкан жеринде, башкача айтканда муунда көп кезиккендиктен, ошол муундун кабыгы жана аны менен тыкыс жайгашкан тарамыштардын же булчуң эттердин өз мүмкүнчүлүгүнөн көбүрөөк чоюлуп же ашыра тартылышынан келип чыгат. Чоюлуу жеке эле муунда эмес, булчуң эттердин төмөнкү же жогорку учтарында да байкалат. Ошондой эле катуу Чоюлуудан тарамыш толук же жарым жартылай үзүлүп кетиши, болбосо тарамыш бышык жана чыйрак болгондуктан ал үзүлбөй, ошол тарамыш бекиген сөөктүн чети же кыры сынып кетиши мүмкүн. Чоюлууда тарамыш же булчуң эт менен бирге кан тамырлар да кошо үзүлүп, муундун ичинде муун кабыкчасына жана томукчаларга да доо кетип, ал тургай үзүлүп да кетиши мүмкүн. Натыйжада муунга муун суюктугу менен кан толуп, айрыкча тизе мууну, чыканак менен кызыл ашык муундары көлкүлдөп шишип кеткени байкалат. Бул учурда оорулуу баса албай калуусу мүмкүн. Чоюлууда эт жанчылып калгандай ооруйт. Чоюлган муундун тегереги ооруп, кээде муун шишип да кетет. Чоюлууда биринчи жардам көрсөтүү үчүн ошол муунду катуу таңып, шакшак коюу керек. Чоюлууну дарылоо үчүн адегенде ошол жерге оорутпоочу дары куюлат. Эгерде муунга кан аралаш муун суюктугу толуп кетсе аны тарттырып алып, оорулуу бутту тынч абалда кармап туруу үчүн гипстеп таңуу керек. Кийин физиотерапиялык жол менен ооруну басаңдатып жана шишигин таркаткандан кийин гипсти алып, муунду акырындык менен иштетүү зарыл. Эгерде тарамыш же булчуңдар үзүлүп кетсе операция жасоого туура келет. Туура дарылоодо эч кабылдоосуз өтөт. Чоюлууну алдын алууда (айрыкча спортсмендерде) булчуң системасынын тонусун бир калыпта кармоонун, спорт оюнунун алдында муунду таңып алуунун, атайын спорттук бут кийим кийүүнүн мааниси чоң.
Каран-Кункас (Миякин району, Башкыртстан)
Каран-Кункас — Башкыртстандын Миякин районундагы айыл, Каран айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 487 киши. Почта индекси — 452086, ОКАТО коду — 80244829001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Роклэй (Нү-Жерси)
Роклэй (Нү-Жерси) (Rockleigh) — Нү-Жерси штатынын Берген округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 531 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — 34-64170.
Юнтиряк (Дюртюлин району, Башкыртстан)
Юнтиряк — Башкыртстандын Дюртюлин районундагы айыл, Такарлик айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 81 киши. Почта индекси — 452308, ОКАТО коду — 80224843009.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Лусон аралы
Лусон аралы – Филиппин архипелагынын эң чоң аралы. Аянты 105,6 миң км2. Жээктери батышында жана түштүгүндө булуң-буйткалуу. Рельефине тоолордун, тоо аралык жана жээк түздүктөрүнүн татаал айкалышы мүнөздүү. Бийиктиги 2934 мге жеткен (Пулог чокусу) тоолор басымдуу. Аракеттеги жанартоолору (Майон жана башка) бар. Климаты субэкватордук муссондук; тез-тез тайфун болуп турат. Айлык орточо температурасы түндүгүндөгү түздүктөрдө 23–25ᵒС, түштүгүндө 27–29ᵒС. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү 2000–3000 мм. Дайыма жашыл жана жалбырагы күбүлмө тропик токою, өрөөндөрүндө саванна өсүмдүктөрү өсөт. Жээк ойдуңдарында жана тоо аралык өрөөндөрүндө эл жыш отурукташкан. Шалы, кокос пальмасы, тамеки, жүгөрү, абака өстүрүлөт. Алтын, хромит, жез жана темир кенташтары бар. Лусондо Филиппиндин борбору – Манила шаары орун алган.
Евдендриум
Евдендриум (лат. Eudendrium) —  гидра сымалдуу жандыктардын бир уруусу.
Ийне менен дарылоо
Ийне менен дарылоо (акупунктура) — организмдин жумшак ткандарына атайын ийнелерди сайып дарылоошондой Бул ыкма Кытай, Корея, Япониянын байыркы элдик медицинасынан келген. Европада 17-кылымда таралып, рефлекстик дарылоо ыкмаларына кирет.
Дененин белгилүү жериндеги точкаларга сайылган ийне нерв учтарын дүүлүктүрүп, дүүлүгүү мээге же жүлүнгө жетет, андан ар кайсы органдарга келип, кээ бир ооруларда жакшы натыйжа берет. Оорунун оордугуна жараша Ийне менен дарылоо ооруканада же бейтапканада четки нерв системасынын ооруларында, уйку качканда, зат алмашуунун бузулушунан, травманын жана башка кесепетинен пайда болгон муун-булчуң ооруларында колдонулат. Ийне менен дарылоону дарыгер жүргүзөт.
Эксгумация
Эксгумация (лат. ex – андан жана humus – жер) – өлүктүн ким экенин же өлүмдүн себептерин аныктоо максатында көмүлгөн өлүктү текшерүү же ачуу үчүн кайра казып чыгаруу. Э. кылмыш-жаза ишин иликтөө менен байланышпаган жана башка негиздер менен да жүргүзүлүшү мүмкүн (м., башка жерге которуп көмүү).
Клетка теориясы
Клетка теориясы(назариясы) – тирүү организмдердин  бирдиги болгон клетканын түзүлүшү, анын көбөйүшү жана көп клеткалуу организмдердин калыптанышындагы мааниси ж-гү жалпы түшүнүк. Ф. Энгельс К. т. энергиянын сакталуу закону жана Ч. Дарвиндин эволюциялык теориясы менен катар 19-к. табият таануудагы үч улуу ачылыштардын бири деп аныктама берген.
Өсүмдүктөрдүн клеткалык түзүлүшүн биринчи болуп Р. Гук (1665) байкаган. Андан кийинчерээк А. Левенгук (1680) бир клеткалуу организмдер дүйнөсүн ачкан жана биринчилерден болуп жаныбар клеткасын  (эритроциттер)  көргөн. Кийинчерээк Ф. Фонтан (1781) жаныбарлардын клеткасын сүрөттөп жазган. Н. Грю (1682) клетканын бети кездеме сымал була талчаларынын өрүлүшүнөн түзүлөт деп божомолдогон, («ткань» деген термин ошондон келип чыккан). Өсүмдүк клеткасынын ядросун Р. Броун (1831) ачкан, бирок 1838-ж. М. Шлейден гана анын маанисин ачып көрсөтүүгө алгачкы кадам жасаган. К. т-н түзүүгө Т. Шванн чоң салым кошкон, ал өзүнүн маалыматтарынан тышкары Шлейдендин Я. Пуркиненин эмгегин улантуучу жана башка окумуштуулардын изилдөөлөрүнүн жыйынтыктарын пайдаланган.
Өсүмдүк жана жаныбарлардын ткандык түзүлүшүн салыштырып, алардын клеткалык түзүлүшүнүн жана өсүүсүнүн окшоштугун көрсөткөн. Кийинчерээк К. т. көбүнчө бир клеткалуу организмдер изилденип, клетканын негизги компоненти болгон ядро жана протоплазма, жөнүндөгү клетканын бөлүнүшү далилденген. Р. Вирхов 1858-ж. бөлүнүү жолу менен клетканын биринин ордуна биринин пайда болуу принцибин негиздеген (клетка клеткадан пайда болот).
Клеткалык түзүлүш жөнүндөгү түшүнүктүн өрчүшүнүн башында клетка менен бүтүн организмдин катнашы ж-дө суроо туулган. Бул суроонун чечилиши эки багытта өөрчүгөн. Механикалык түшүнүк боюнча жеке организмдин тиричилик аракети клетканын иш-аракетинин суммасы болуп саналат. Виталистик концепцияга ылайык организмдин максаттуу иш-аракети сапаты жагынан жогору жана «тиричилик күчү» менен шартталган.
Митоздук бөлүнүүнүн жана клетканын негизги органоиддеринин ачылышы, кийнчерээк биохимия менен молекулалык биол-нын өрчүшү менен клетканын түзүлүшү жана аткарган кызматы жөнүндөгү, жандуу жаратылыштын иерархиясындагы клеткалык деңгээл жөнүндөгү азыркы түшүнүктөр калыптанган.
Азыркы кездеги клетканын түзүлүшү, тиричилик-аракети жана өрчүшү жөнүндөгү жаңы маалыматтардын алынышына карабастан, К. т-нын негизги жоболору өзүнүн маанисин жоготкон жок: 1) клетка – тирүү организмдердин эң жөнөкөй бирдиги; 2) ар түрдүү организмдердин клеткалары өзүнүн түзүлүшү боюнча гомологиялуу; 3) клеткалардын бөлүнүшү баштапкы клетканын бөлүнүү жолу менен жүрөт; 4) көп клеткалуу организмдер бүтүн ткандардын жана органдардын системасына бириккен, бири-бири менен жөнгө салынуунун клетка аралык, гумордук жана нервдик байланышкан жана көз каранды болгон клеткалардын татаал  тобу болуп саналат. Азыркы кездеги К. т. көп клеткалуу организмдерди өз ара аракеттенишкен жана кызмат аткарган татаал система катары карайт. Мындай система үчүн аны түзгөн элементтерге тиешелүү касиеттерден башка жаңы өзүнө тиешелүү белгилер мүнөздүү. Клетканын негизги структуралык элементи ядролуу эукариоттордо, ошондой эле ядросуз прокариоттордо да окшош болот. Вирустардын өз алдынча жашай албастыгына жана өзгөчө клеткалык мите болгондугуна карабастан, алардын жашоосу тирүү организмдердин клеткалык түзүлүшүнүн жалпы бирдейлигин бекемдейт. организмдердин клеткалык түзүлүшүнүн бирдейлигин клетканын түзүлүшү гана эмес, ошондой эле барыдан мурда химиялык курамынын жана зат алмашуу процесстеринин окшоштугу далилдейт. Нуклеин кислоталары жана белоктор сымал клетканын тиричилигиндеги маанилүү компоненттер, алардын синтезделүү жана айлануу процесстери жалпы бирдей жана бардык жандуу организмдердин клеткаларында бири-бирине жакын.
Лущихина Евгения Михайловна
Лущихина Евгения Михайловна (7. 4. 1940- ж. туулган, Фрунзе) – зоолог, айыл чарба илимдеринин доктору (1995). КМУну бүтүргөн (1962). 1970-жылдан КР УИАда илимий кызматкер, 1989-жылдан лаборатория башчысы. Ал генетика жана селекция маселелери, жүн таануу жана кой терисинин гистологиясы боюнча 108 илимий эмгектин, анын ичинде 5 монографиянын автору. Эмгектери: Генетико-статистические параметри овец киргизской тонкорунной породы и их использование в селекции. Б. 1991.
Экскурсиялык ишмердик
Экскурсиялык ишмердик (лат. excursio – барып келүү, чыгып келүү) – жаратылыш, тарыхый жана маданий эстеликтер, музейлер ж. б. менен таанышуу максаттарында, алдынала түзүлгөн багыттар боюнча багыт берүүчү адистин коштоосу менен 24 саатка чейинки саякатты уюштуруу ишмердиги.
Анита Диамант
Анита Диамант (англ. Anita Diamant; 1951-жылы 27-июнда туулган) — көркөм жана нон-фикшн чыгармаларды жараткан америкалык жазуучу. Анын беш романы жарыкка чыккан, алардын эң акыркысы New York Times гезитинин бестселлери "Бостондук кыз" (англ. The Boston Girl) болуп саналат. Ал 1997-жылдагы New York Times гезитинин бестселлери "Кызыл чатыр" (англ. The Red Tent) романы менен белгилүү болгон. Ошондой эле ал азыркы жөөттөрдүн салты боюнча алты нускама жазган: "Жаңы жөөт тою" (англ. The New Jewish Wedding), "Жаңы жөөттөрдүн балдар китеби" (англ. The New Jewish Baby Book), "Жөөт турмушун жашоо" (англ. Living a Jewish Life), "Жөөт жашоосун тандоо" (англ. Choosing a Jewish Life), "Кантип жөөт баланы чоңойтуш керек?" (англ. How to Raise a Jewish Child) жана "Каддиш айтуу" (англ. Saying Kaddish). "Өз чатырымды тигип" (англ. Pitching My Tent) аттуу жеке дилбаяндар жыйнагы да басылмадан чыккан.
Доктрина
Доктрина (лат. docere – окутуу, doktrina – окуу) – абройлуу окуу; принциптердин жыйындысы; кубулуштардын кайсы бир тармагы жөнүндөгү теориялык жоболордун системасы; кайсы бир окумуштуунун же ойчулдун көз караштарынын системасы.
Доктринер – турмуш менен анча шайкеш келбесе да, Доктринаны бек туткан адам. Каймана маанисинде – ал өз билгенин бербеген талмудист, эскирген догмаларды көгөргөн жактоочу. Эгерде диний эмес окуу Доктрина деп аталып калса, анда ал көпчүлүк учурларда ошол окууну айныксыз чындык деп жактагандардын көз караштарына карата колдонулат.
Red bull bc one cypher Франция 2013
Red bull bc one cypher Франция 2013
Red bull bc one cypher Франция 2013-жылкы чемпионаты бул- Дуйнөлүк  Red bull bc one  чемпионатынын квалифаерине катышуу үчүн Франция мамлекетинин би боюна жолдомо бере турган  жыл сайын Францияда өткөрүлүүчү   би боинг чемпионаты болуп саналат. Чемпионат 2013-жылдын 15-июнунда өтөт. Аны жеңген би бой Red bull bc one cypher Франция 2013 тун чемпиону болуп табылат.
Чемпионат өтө турган жер
Париж шаары
Чемпионаттын ди джейлери
Dj Ben aka Billy Brown
Интернеттеги шилтемелер
1 http://www.redbullbcone.com/battles/2013-06-15cypher-france 2-http://www.facebook.com/photo.php?fbid=10151630015366140&set=a.490873121139.297789.190163316139&type=1
Выдыр-Яха дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тизива (дарыя)
Тизива — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Туй дарыясынын сол жээгинен 111 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Экспатриация
Экспатриация (лат. ex – андан жана patria – атамекен) – жарандыктан айрылуу. Кээбир өлкөлөрдүн (м., АКШ) жарандык жөнүндөгү мыйзамдары, анын жарандыкты жоготууга байланыштуу бөлүгүндө «Э. эркиндиги доктринасына» негизденген. Анын маани-маңызы жаранды натуралаштыруу анын дароо адепки жарандыгынан айрылуусуна апкелгендигинде турат.
Евплокамис
Евплокамис (лат. Euplocamis cucumis) — жоноктордун бир уруусу.
Умбра сымалдуулар
Умбра сымалдуулар (лат. Umbridae) — өзөн суудагы майда балыктардын бир тукуму, буларга умбралар (лат. Umbra) уруусу жана кыйла түрү кирет: Америка умбрасы (U. limi), Европа умбрасы (U. krameri), кидик умбра (U. pigmaea) жана башкалар.
Баунах
Тышкы шилтемелер
Priegendorf]
Имбецилдүүлүк
Имбецилдүүлүк — олигофрениянын орточо түрү.
Идиотия менен дебилдүүлүктүн ортосундагы абал. Мындай оорулуу начар сүйлөп, ыраатсыз, тайкы ой жүгүртөт, бирок идиотияга караганда жакшыраак. Буюмга ой токтотуусу кыска болгондуктан, көргөнүн тез унутат. Окууга, жазууга үйрөтүү кыйын. Аларды өзүн өзү тейлөөнүн оңой жолуна, мисалы, кир жууганга, идиш тазалаганга, үй шыпырганга үйрөтүүгө болот. Туугандарын таанышат, коркуу жана кубануу сезимдери болот, өздөрүнүн кемчилигин сезип, уялышат. Айрымдары жоош, уяң, таарынчак, ишенчээк болушат, мактоону жакшы көрүшөт, кээси ачуулуу, кекчил келишет. Мындай оорулуу балдар өз алдынча жашоого жөндөмсүз болгондуктан атайын интернаттарда багуу максатка ылайыктуу.
Дагы караңыздар
Retraso mental Retard mental Retraso mental