Шаабай_Азизов
Эмгектери
Ш.Азизов, 1959-жылы Кыргыз Илимдер академиясынын Кол жазмалар фондусуна «Алмамбеттин казактардын Көкчөсүнө келиши», «Көкөтөйдүн ашы», «Эки баатырдын кармашы», «Манастын өлүмү» аттуу, 8368 сап ырдан турган өзүнүн айтуусундагы «Манас» эпосунун ири окуяларын, 1961-жылдын «Манас» эпосунун «Эр Сарык» (Сейтектин уулу) бөлүгүн өз колу менен кагазга түшүрүп, тапшырат. Кыргыз Илимдер академиясынын атайын өтүнүчү боюнча 1971-жылдын жай айларында, кыргыз элинин белгилүү акын, жазуучу, окумуштууларынын алдында Ш.Азизов бир күн бою өзүнүн вариантындагы «Манас» эпосунун ар кайсы окуяларын айтып берет. Ошол айткандарынын ичинен «Сейтектен» 3 842 сап ыр жазылып алынган. Кыргыз Улуттук илимдер академиясынын, «Манас-1000» Мамлекеттик дирекциясынын демилгеси жана аракети аркылуу, 1995-жылдын апрель айынан тартып, ноябрь айына чейин Ш.Азизовдун вариантындагы «Манас» эпосунун: «Манас», «Семетей», «Сейтек» бөлүмдөрү толугу менен манасчынын өз оозунан үн тасмага жаздырылып алынат. Тасмага түшкөн манасчынын бул үчилтиги 100 ОООден ашуун сап ырдан турат. 1995-жылы жарыкка чыккан «АлаТоо» журналынын атайын чыгарылышында анын айтуусундагы «Манастын керээзи» аттуу окуясынан 934 сап ырдан турган үзүндү жарыяланган. 2006-жылы жарыкка чыккан «Шаабай» аттуу китепке манасчынын айтуусундагы 1583 сап ырдан турган «Манас» эпосунун «Алмамбеттин жомогу» деген окуясы жарыяланган. Ун тасмасына түшкөн бул үч бөлүктөн сырткары жана Кыргыз Илимдер академиясына өз колу менен жазып, тапшырган «Эр Сарык» бөлүгүнөн сырткары, манасчы Ш.Азизов «Алымсарык, Кулансарык», «Кененим», «Акаяр», «Акжол баатыр» аттуу «Манас]» эпосунун кийинки бөлүктөрүн да айта алган. Кыргыз Улуттук телерадио компаниясынын «Алтын казынасына» Ш.Азизовдун айтуусунда «Тал-Чокунун көрүнүшү жана Алмамбеттин жомогу» аттуу «Манастан» узүндү, 1000 метрлик үн тасмасына жазылып алынган. «Казакфильм» киностудиясы тарабынан тартылган «Чокон Валиханов» аттуу төрт бөлүмдүү кинотасмада ал манасчынын ролун аткарат. «Кыргызтелефильм» киностудиясы тарабынан 1985-жылы тартылган «Шайырлар айылы» («Музыкальный аил») аттуу концерттик телетасмада Ш.Азизовдун «Манас» эпосун айтып жаткан учуру чагылдырылган. Манасчылык өнөрдүн өзгөчөлүктөрүн кеңири тааныштыруу максатында, Ш.Азизовдун чыгармачылыгын мисал кылып, кинорежиссёр М.Убукеевдин аракети менен 1994-жылы «Акыркы манасчы» аттуу 20 мүнөтүк даректүү кинотасмасы тартылат. М.Убукеевдин дагы бир аракети менен Ш.Азизовдун катышуусу аркылуу «Манастын ааламы» («Вселенная Манаса») аттуу илимий-популярдуу кинотасмасы жарык көрөт. Манасчынын айтуусундагы «Тайбуурулдун Гүлчорону ала качышы», «Гүлчоронун Ургөнч суусун кечиши» деген окуялары граммпластинкага жазылып, 1981-жылы Ташкенттен чыгат. 2000-жылы Ж.Орозобекованын киносценарийи боюнча Швейцария менен Франциянын биргелешкен кинокомпаниялары тарабынан тартылган «Манасчы» деген даректүү кинотасмада Ш.Азизовдун өзүнүн айтуусунда «Жети баатырдын өлүмү», «Алмамбеттин жомогу», «Манастын кошогу» аттуу «Манас» эпосунун үзүндүлөрү чагылдырылган. 1996-жылы Туркия мамлекетинин атайын чакыруусу боюнча Ш.Азизов өлкө ичин кыдырып «Манас» эпосун айтып келген. 1998-жылы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жана ПРООНдун - «Устат-шакир» аттуу долбоорунун алкагында, жаш манасчы Тилек Асановду тарбиялаган. Ш.Азизовдун өмүр-чыгармачылыгы жөнүндө: Т.Бакчиевдин, Р.Кыдырбаеванын, Ж.Орозобекованын илимий эмгектери кыргыз, орус тилдеринде жарык көргөн. Ш.Азизов - ата-бабаларынан келе жаткан улуу өнөрдүн улантуучусу. Ал классикалык түрдогү нагыз манасчылык өнөрдүн сактоочусу жана алып жүрүүчүсү катары эсептелинет.