cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ликорин
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Таун энд Каунтри (Миссури)
Таун энд Каунтри (Миссури) (Town and Country) — Миссури штатынын Сент-Луис округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 30.8 км². FIPS коду — 29-73618.
Тематикалык композиция
Тематикалык композиция – идеялык маанилүү көркөм чыгарма. Анын темасы элдин жандуу кызыгуусун туудурат. Т. к. термини өткөн замандын көркөм искусствосуна – көбүнчө XIX кылымдагы реалист-демократтардын живописине (мисалы, И. Репиндин «Пропагандисттин камакка алынышы», «Бурлактар» картиналарында) карата колдонулат.
Лэнд оф Шэлби Сом (Миннесота)
Лэнд оф Шэлби Сом (Миннесота) (Land of Shelby Thom) — Миннесота штатынын Le Sueur округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 652 киши. Болжолдуу аянты - 2.3 км². FIPS коду — 27-19160.
Убакыт теңдемеси
Убакыт теңдемеси – орточо Күн убактысы менен чыныгы Күн убактысынын айырмасы аталат. Ал η = Тm – TΘ туюнтмасына барабар. Мында Tm – орточо Күн убактысы, TΘ − чыныгы Күн убактысы, η − убакыт теңдемесинин белгилениши.
Убакыт теңдемеси Күндүн дискасынын фиктивдүү чекитинин саат бурчу менен Күндүн борборунун саат бурчунун айырмасына да барабар болот. Анда η = tm – tΘ формуласы менен жазылат.
Убакыт теңдемесинин мааниси бир жылдын ичинде 15-апрель, 14-июнь, 1-сент. жана 24-дек. нөлгө барабар болуп, 4 жолу кайра жогорулайт. Анын ичинде 11-февр. +14 минута жана 2-нояб. η=−16 эң чоң маанини ээлейт.
Фолькстат
Folkstat (Volksstaat * - "элдик мамлекет") - үчүн өз алдынчалыгын түзүү долбоору Afrikaners ичинде ЮАР.
Түзүү пландары
Ал Туштук Африканын конституциясынын 235-статьясында бекитилген африкалык элдердин автономияга конституциялык укугуна негизделген. Атап айтканда, идея жигердүү Africaner саясий партиясы тарабынан корголот Freedom Plus Front. Бирок, буга африканерлер Түштүк Африканын кайсы бир аймагындагы калктын басымдуу бөлүгүн түзбөгөнү тоскоол болууда. Afrikaner, сепаратисттер сыяктуу жамааттар деп ырасташат Орания. Эркиндик фронту бул африкалыктардын укуктарын коргоонун бирден-бир жолу деп эсептеп, тилдик азчылыктарга аймактык автономия берүү үчүн Бельгиянын, Канаданын жана Испаниянын моделдерин жактайт. Ушул саясатка ылайык, ЮАР жана батыш жээгинде жайгашкан аймакта, өз алдынча Afrikaans республиканы түзүүнү сунуш кылынат Orange дарыясынын калктын көпчүлүк бөлүгү сүйлөп, на Английский ( Түндүк Куну жана түндүк Western Cape ).
Түзүү себептери
Эгерде африкалыктар ак колонизаторлордун урпактары катары артыкчылыктуу абалга ээ болгон болсо, 1994- жылы апартеид системасынын кулашы менен ак азчылык кара көпчүлүктүн экстремисттик топторунан өч алуудан корко башташкан. Бир убакта африкалыктар Бур республикаларынын ичинде автономиялуу жашоонун бай тажрыйбасына ээ болгон. Африкаанс автономиясынын тарапкерлери кара көпчүлүк башкарган жаңы штатта алардын эне тили африкан тили тездик менен сүрүлүп, аны окуткан мектептер жана университеттер жабылып, африкандыктар негиздеген шаарлар ( Лиденбург, Нельспруит, Петербург, Вервоердбург ) дешет. ) аталышы өзгөртүлүп жатат. Апартеиддин жок кылынышы өлкөнүн кара терилүү калкын резервациялардан чыгарып, аларга ак африкалыктарды эффективдүү түрдө жөнөткөн.
Башкалардын жашоосу
"Башкалардын жашоосу" (Das Leben der Anderen) ― 2006-жылы Флориан Хенкел вон Доннерсмарк тарткан немис драмасы. Тасма Германиянын жашыруун полициясы Штазинин Чыгыш Берлин тургундарын көзөмөлдөгөнүн баяндайт. Тасмага тартылгандар: Улрих Мүэ (тасма жарыкка чыккандан бир жыл өтпөй көз жумган) (Штаси капитаны Герд Вислер), Улрих Тукур (подполковник Антон Грубиц), Себастян Кох (драматург Георг Драйман) жана Мартина Гедек (белгилүү актриса Криста-Мария Зиланд).
Тасма 2006-жылы 23-мартта Германияда жарык көргөн. Ошол эле мезгилде тасманын сценарийин "Suhrkamp Verlag" басмаканасы басып чыгарган. Тасма 2006-жылы Оскардын "Эң мыкты чет тилдеги тасма" сыйлыгын утуп алган. Андан мурун тасма "Deutscher Filmpreis" аземинин "Эң мыкты тасма", "Эң мыкты режиссер", "Эң мыкты сценарий", "Эң мыкты актер" жана "Эң мыкты экинчи пландагы актер" сыяктуу 7 сыйлыгын уткан жана рекорд коюу менен 11 наамына талапкерлиги көргөзүлгөн. Тасма "Алтын Глобустан" да "Эң мыкты чет тилдеги тасма" сыйлыгын уткан. "Башкалардын жашоосу" $2 млн бюджети менен 2007-жылы ноябрда дүйнөлүк аренадан $77 млн киреше тапкан.
Мурунку Чыгыш Германиянын тургундары 16 жыл мурун Батыш Германия менен бириккен мамлекеттин чыныгы окуясы абдан так жана туура чагылдырылганына таң калышкан. Режиссер Берлин дубалы ураган кезде 16 жашта болгонуна карабастан тасма абдан ынанымдуу деп кабыл алынган.
Эбермансдорф
Эбермансдорф (Ebermannsdorf) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Амберг-Зульцбах районуна кирет.
Калкы - 2445 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 45,39 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 71 118. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Гильх.
Молдоев Эдилбек Эсенович
Молдоев Эдилбек Эсенович (30. 6. 1959-жылы туулган, Нарын шаары) – тарыхчы-юрист, тарых илиминин кандидатй (1998), юридика илимдеринин доктору (2011), профессор (1995). КМУнун тарых, (1983) жана юридика (1995) факультеттерин бүтүргөн. 1976–78-жж. Тогуз-Торо районунун Дөдөмөл орто мектебинде мугалим, 1984–92-жылы КМУнун окуу бөлүм башчынын орун басары, бөлүм башчы, 1995–98-жж. КМУда студенттик профкомдун төрагасы, 1998–07-жж. юридикалык кадрларды максаттуу даярдоо факультетинин деканы,адистерди максаттуу даярдоо институтунун директору, 2007–08-жж. Евразия институтунда инновациялык технология боюнча директор, 2008–13-жж. КРдин билим берүү жана илим министринин кеңешчиси, 2013-жылдан Лицензиялоо, аттестациялоо жана аккредитациялоо мамлекеттик инспекциясынын башчысы. Эмгектери Кыргызстандын кооперациялык өндүрүшүнүн тарыхына жана укук илимине арналган. Окуу китептер, 3 монография, 44 окуу усулдардын жана 100дей илимий макаланын автору. Эмгектери: История промысловой кооперации Кыргызстана. Б., 1994.жана башкалар
Убакытты эсептөө
Убакытты эсептөө – мезгилдүү процесстер менен байланышкан.
Күндөлүк турмушта колдонулуучу У. э. системасы күн суткасына негизделген, ал эми ага тиешелүү убакыт бирдиги – күн убактысынын секундасы орточо күн суткасынын 1/86400 бөлүгүн түзөт (бир жылда 365,2422 орточо күн суткасы бар). Чыныгы күн суткаларынын узактыгы жыл ичинде 50 сга өзгөрүп турат. Буга себеп – Жердин орбиталык кыймылынын бир калыпта эместиги жана Жердин огунун орбита тегиздиги менен түзгөн бурчунун өзгөрүп турушу. Эл аралык макулдашуу боюнча Жердин бети 24 сааттык алкакка бөлүнгөн. Ар бир алкак убакты өзүнчө эсептелет, ал коңшу алкактын убактысынан 1 саатка айырмаланат жана убакытты эсептөө Гринвич обсерваториясынан (Улуубритания) өткөн меридиандан башталат.
Гринвич убактысы бүткүл дүйнөлүк убакыт, ал эми берилген алкактагы убакыт – граждандык убакыт деп аталат. Мис., Москва экинчи, Бишкек бешинчи алкакта жайгашкан. Бишкекте саат 1100 болгондо, Москвада 800 болот. Кээ бир өлкөлөрдө, алардын катарында Кыргызстанда, электр энергиясын үнөмдөө максатында «жайкы убакыт» киргизилет (март айынын акыркы жекшембисинде бардык сааттар 1 саатка алга жылдырылат жана окт. айынын акыркы жекшембисинде кайрадан 1 саатка артка жылдырылат).
Күндүн көзгө көрүнгөн өлчөмү чоң, о. эле Күн нурданткан жарыктын жана жылуулуктун агымы да чоң, ошондуктан Күн боюнча убакытты эсептөө ыңгайсыз жана так эмес. Ушул себептүү XX к. жарымына чейин убакыт жылдыздарга карата эсептелип келген. Жылдыз суткасынын узактыгы күн суткасынын узактыгынан болжол менен 4 мүнөткө кыска.
Суткадан кичине У. э-дө астрономиялык саат колдонулат. Анын жүрүшү вакуумда термелүүчү, узундугу 1 мдей, массасы 10–12 кг болгон, атайын асмага илинген маятниктин жардамында аныкталат. Жогорку тактыкты (салыштырма каталык 10-8) камсыздоо үчүн маятник дирилдөөлөрдөн, тышкы таасирлерден корголгон. У. э-нүн жогорку тактыгын кварц сааты камсыз кылат. Ал 1 жылда 10-9секга гана жаңылышы мүмкүн. Кварц сааты Жердин суткалык айланышынын бир калыпта эместигин аныктоого мүмкүндүк берди. Күндүн жана Айдын тартуу таасиринен пайда болуучу океандардагы ташкындар жана жер кыртышынын деформациясы жердин суткалык айлануу мезгилин 100 жылда 0,001 секга узартат.
1960-ж. чен жана салмак боюнча Генералдык конференцияда секунданын узактыгы тропикалык жылдын 1/31556925,9747 бөлүгүнө барабар деп кабыл алынган.
Макроскоптук нерселер убакыттын абсолюттук сактагычтары боло албайт. Себеби алар өтө көп сандаган атомдордун системалары болуп саналышат, ошондуктан алардагы болгон өзгөрүштөрдү көзөмөлдөө өтө кыйын.
Убакыттын жаңы бирдигин тандоодо квант электроникасы жардам берди. 1967-ж. чен жана салмак боюнча Генералдык конференция атомдук секунданы кабыл алды. Ага ылайык секунда – цезий-133 элементинин атому өзүнүн негизги абалынын эки өтө ичке деңгээлдеринин биринен экинчисине өтүүсүнө туура келүүчү нурдануунун 9192631770 мезгилине барабар болгон убакыт.
Темпера
Темпера (италянча tempera; «тэмпера» деп айтылат) – темпера живописи үчүн боёк материал. Негизги өзгөчөлүгү анын суулуу клей эритиндиси менен майлуу лак же май кошундуларынан турган, байланыштыргыч заттардын эмульсиялык курамы. Темпера жумурткадан жасалган, казеин, гуммиарабикалык болуп бөлүнөт. Темпера боёктору менен аткарылган живопись техникасы Т. деп аталат. Казеин Т-сы (өзүнөн бекемдиги жана кээ бир касиеттери менен мыкты майлуу живопись сыяктуу, ошол эле кыл калем менен, ошол негиздин ар түрлөрүндө, ошол эле боёк кыртышында бөлүп аткарылат. Өзүнүн касиеттери менен гуашка жакын, гуммиарабика Т-сына карама-каршы казеин Т-сы жука катмарлуу, паста сымал болот, лессировкага эркин жол берет, суу менен жуулуп кетпейт. Бардык Т. бозомтук живописти берет жана кургаганда агарат. Анын боёктору майлуу боёктордон ачык, карарбайт жана саргарбайт. Т-нын (айрыкча паста сымал) кемчилиги боёк тез катат да, боёк ката электе иштелчү иштер дээрлик иштелбейт. Жумуртка Т-сы бир кезде абдан кеңири тараган, ал эми азыр болсо аз колдонулат (мисалы, байыркы орус көркөм искусствосунда бул техниканын үлгүсү палех лактарында сакталып калган).
Хермескайль
Хермескайль (Hermeskeil) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан Шаар. Трир-Саарбург районуна кирет.
Калкы - 5623 киши(2013-ж.). . Аянты - 30,85 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 35 045. Мэр — Илона Көниг.
Жыныстуулук
Жыныстуулук же сексизм (sexism) - адамдарды жыныстык же гендердик белгилери боюнча басмырлоонун же адамдарга карата бейкалыс пикирлердин жыйындысы; кандайдыр бир жыныстагы адамдарга карата бейкалыс, терс мамиле же антипатия.Эркектерге карата сексизм да бар* Большая психологическая энциклопедия : самое полное современное издание : Более 5000 психологических терминов и понятий / [А. Б. Альмуханова и др.]. — М. : Эксмо, 2007. — 542 с. : портр. — ISBN 978-5-699-20617-9.
Жыныстуулуктук бейкалыс дүйнө жүзү боюнча коомдордо, анын ичинде салыштырмалуу элбийликтүү жана тең укуктуу деп саналган заманбап коомдордо кездешет. Ал үй-бүлө, билим берүү, саламаттыкты сактоо, дин сыяктуу ар кандай коомдук институттардын бир бөлүгү болуп саналат жана саясат, чарбамыйзам, медиа, инсанат жана тил сыяктуу ар кандай тармактарда бар.
Жыныстуулук элесбилими эркектер менен аялдарды бири-бирине карама-каршы коюп, аларга карама-каршы сапаттарды ыйгарат. Кээ бир формаларда бул теңсиздиктин табигый келип чыгышын ырастап, эркектердин үстөмдүгүн жана аялдардын баш ийүүсүн актайт. Ошондой эле заманбап коомдордо аялдарды басмырлоо – өткөн мезгилдин көйгөйү деген ишеним кеңири жайылган, гендердик теңсиздик же аялдардын өз укуктарын коргоо аракети тууралуу маалыматтарга терс иректер.
Мисалы, аялдардын же эркектердин төмөндүгү жөнүндөгү билдирүүлөрдө айтылган жыныстуулуктун өзүнөн тышкары, кээ бир авторлор боорукер жыныстуулук түшүнүгүн – аялдарды таза, назик жана эркектердин коргоосуна муктаж деп идеалдаштырууну да карашат. Кайрымдуу жыныстуулук, кээ бир авторлордун айтымында, аялдарды бийлик жана жогорку коомдук статус менен байланышкан аймактардан жана ролдордон алыс кармоого жардам берет.
Глайхен (Гөттинген)
Калкы - 9264 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 128,93 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 52 011. Муниципалитеттин башчысы — Хайнц-Юрген Прох.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 16 шаардык районго бөлүнөт.
Пэ-Хэхэ-Се
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Узундук
Узундук – Жер шарынын бетиндеги Гринвич обсерваториясы аркылуу өткөн меридиан менен экватордун кесилиш чекитинен баштап, жергиликтүү меридиандын ортосундагы бурчтук аралык аталып, λ тамгасы аркылуу белгиленет.
Узундуктун эсептелиши Гринвичтен башталып, 12 саат батыш жана 12 саат чыгыш тарапты көздөй жүргүзүлөт. Алсак, Харьков шаары үчүн λ=2саат 24мин 56сек барабар.
Жер бетинде Узундуктун эки (геод. жана астр.) түру бар. Узундук баштапкы меридиандан (Гринвичтен) баштап, 0°тан 360°ка (же башталгыч меридиандан чыгышты жана батышты карай 180°ка) чейин эсептелинет. Узундук саат менен да чагылдырылат (же 1 саат убакыт 15° узундукка барабар).
Бэлвидер (Небраска)
Бэлвидер (Небраска) (Belvidere) — Небраска штатынын Thayer округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 98 киши. Болжолдуу аянты - 1.2 км². FIPS коду — 31-04160.
Берунген
Берунген (Behrungen) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан айыл. Шмалькальден-Майнинген районуна кирет.
Калкы - 684 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 13.82 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 66 004. Айылдын башчысы — Вальтер Русвурм.
Дере
Дере (Dähre) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зальцведель районуна кирет.
Калкы - 1559 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 29,59 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 81 095. Муниципалитеттин башчысы — Райнер Леман.
Угуу чени
Угуу чени – берилген жыштыктагы үндү адамдын кулагы кабыл ала алуучу үн басымынын эң кичине чоңдугу.
Угуу ченинин чоңдугу децибел менен туюнтулат. Угуу ченинин нөл денгээли катары жыштыгы 1кГц болгон үн (жалпак үн толкуну үчүн) жасаган басым кабыл алынган, бул басым 2.10-5 Пага барабар. Угуу чени үндүн жыштыгына көзкаранды. Берилген үн үчүн Угуу чени аны менен кошо башка үн жаңырганда, ызы-чууда жогорулайт. Угуу чени ар башка адамдар жана бир эле адам үчүн алардын жаш курагына, физиологиялык абалына, машыккандыгына жараша ар түрдүү болушу мүмкүн.
Дефолиация
Дефолиация - мехканикалык жол менен түшүм жыйноону женилдетүү үчүн өсүмдүктүн жалбырагын түшүрүү.
Жаңы ямурзино (Балтачев району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Дефолиация
Ага химиялык дефолианттар чачылат. Мында жалбырактагы хлорофиллдин саны азайып, органикалык заттардын пайда болуу процесси токтолот; өсүмдүк соолуйт. Дефолиацияны жалбырак табигый куурап түшө баштаганда өткөрүү жакшы натыйжа берет. Дефолианттардын кээ бири (цианамид кальцийи, эркин цианамид ж. б.) өсүмдүктүн тканы менен жалбырагын жай кууратса, экинчисп тез кууратат.
Өсумдүккө сиңген хим. зат жалбыракты тез түшүрүп, чанактардын жетилишин тездетет. Дефолиация гозолордогу 1-3 чанак ачылгандан кийин жүргүзүлөт. Андан эрте колдонгондо азык заттардын жогорку, али калыптана элек ча- нактарга барышы токтолот, ошондуктан гозонун түшүмү төмөндөп, буланый жана чигиттин сапаты начарлайт.
Дефолиация алма, алмурут, жүзүм ж. б. мөмө- жемиш өсүмдүктөрүнө да колдонулат. Бул иште чарбаларга жарандык авиация чоң көмөк көрсөтүүдө.
Гетероген реактору
Гетероген реактору—ядролук отуну активдүү запасынын чөйрөсүндө жайгашып, дискреттүү блоктор түрүндө колдонулуучу ядролук реактор. Азыркы бардык ядролук реакторлор гетерогендик болуп эсептелет. Гетероген реактору ар түрдүү ядрофизикалык касиетке ээ болгон бөлүктөрдөн турат. Көп учурда Гетероген районда ядролук отун, акырындаткыч, жылуулук ташыгычтын ортосунда кескин чек болот. Гетероген реактору конструкциялык жана технол. жагынан гомоген реакторунан артыкчылык кылат.
Тиндолл (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 65 киши болгон.
Тенденциялык көркөм искусство
Тенденциялык көркөм искусство (латынча tendere – багыттоо, умтулуу) – белгилүү бир таптын же коомдук топтун мүнөздөрү менен идеясын пропагандалаган жана аны аң-сезимдүү түрдө жактаган көркөм искусство. Т. к. и. кайсы социалдык топтун тенденцияларын жактаганына байланыштуу прогрессивдүү да, реакциячыл да болушу мүмкүн. Эгер бул тенденциялар туура эмес болсо, башкача айтканда тарыхый процесстин талаптарына каршы келсе, анда алар көркөм чындык талаптарына да карама-каршы келет. Ал эми тенденциялуулук алдыңкы прогрессивдүү идеяларды коргоп турса, анда ал коомдук өнүгүүнүн реалдуу мыйзамдарына таянып, органикалык түрдө турмушту туура чагылдыруу менен байланышат да, көркөм искусствонун таасирдүүлүгүн жогорулатат. Буга XIX кылымдагы орус реалисттик көркөм искусствосу анын ичинен көчүп жүрүүчүлөр көркөм искусствосу мисал боло алат. «Тенденция табигый түрдө көркөм материалдын өзүнөн чыгыш керек» – деген Ф. Энгельс. Прогрессивдүү Т. к. и-до идеялык тенденция жана чындыкты туура, жандуу сүрөттөө ажырагыс гармониядагы биримдикте болушат. Реакциячыл буржуазиялык көркөм искусство өзүнүн тенденциялуулугун курулай айтылган саясый эмес, «таза» көркөм искусство астында жаап-жашырат.
Лимон кислотасы
Лимон кислотасы, С6Н807 — жандуу табиятта кеңири таралган үч негиздүү орг. оксикислота.
Ал сууда, спиртте жакшы, көпчүлүк орг. эриткичтерде начар эрийт. Эрүү t 153°G. 175°Сде суунун молекуласы бөлүнүп чыгып, аконит кислотасына айланат. Лимон кислотасынын туздары—цитраттар. Анын натрий туздары сууда жакшы, ал эми үч негиздүү кальций тузу начар эригендиктен, ал Лимон кислотасын башка эритмелерден бөлүүдө колдонулат.
Лимон кислотасы организмдеги биохим. процесстерде пайда болот. Жаныбардан айырмаланып, бир катар өсүмдүктөр жанa микроорганизмдер Лимон кислотасын топтойт. Ал тамак-аш өнөр жайында, медицинада, сүрөт жанa боёо ишинде пайдаланылат. Өнөр жайда ал махоркадан (никотинди бөлүп алгандан кийин), көбүнчө кантты ачытуудан алынат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Фүзули (аба майдан)
Фүзули эл аралык аба майданы (Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı) — Азербайжандын Фүзули шаарындагы аба майданы. Бул өлкөнүн жети эл аралык аэропортунун бири.
Tарых
2020-жылдын 17-октябрында Фузули шаары армян күчтөрүнүн 28 жылдык оккупациясынан кийин Азербайжан армиясы тарабынан кайтарылып алынган. Ушундан кийин Азербайжан өкмөтү шаарды жана анын айланасын миналардан тазалоо үчүн минадан тазалоо процессин баштады.
2020-жылдын 26-ноябрында Азербайжандын Транспорт, коммуникациялар жана жогорку технологиялар министрлиги Эл аралык жарандык авиация уюму (ИКАО) Мамлекеттик жарандык авиация башкармалыгынын алты аэропортту, анын ичинде Фузули шаарындагы аэродромду өзүнүн каталогуна киргизүү боюнча кайрылуусун кабыл алганын билдирди. эл аралык аэропорт коддору. 2021-жылдын январында Азербайжандын президенти Илхам Алиев Физули шаарында эл аралык аэропорт куруу боюнча жарлык чыгарган. 14-январда болочок аэропорттун пайдубалын түптөө аземи болду. Конуу тилкеси 2021-жылдын 5-сентябрында бүткөрүлүп, биринчи жолу колдонулду. Азербайжан аба жолдоруна таандык Airbus A340-500 жүргүнчү учагы жана Silk Way Airlines компаниясына таандык Boeing 747-400 жүк ташуучу учагы ийгиликтүү сыноо учууларын жасап, аэропортко конду.
Герц Генрих Рудольф
Ге́нрих Ру́дольф Герц (Heinrich Rudolf Hertz; 22-февраль 1857-жыл, Гамбург — 1-январь 1894-жыл, Бонн) — немис физиги.
Берлин университетин бүтүргөн, ал жерде анын окутуучулары Герман фон Гельмгольц жана Густав Кирхгоф болгон. 1885-жылдан 1889-жылга чейин Карлсруэ университетинде  физика профессору болуп иштеген. 1889-жылдан баштап — Бонн университетинде физика профессору.
Электр-магнит толкунунун бар экенин тажрыйба жүзүндө (вибратордун жардамы менен, 1886-89-жылдары) далилдеген. Максвелл теңдемесин симметриялык формага келтирген (1890). Электр-магнит жана жарык толкундарынын негизги касиеттеринин теңдештигин тажрыйбада аныктаган. Сырткы фотоэффект кубулушун (1887) ачкан. Өз ысмы менен аталган принципке негизделген механиканы түзгөн.
1886—87-жылдарда Герц сырткы фотоэффект кубулушун ачкан жана баяндап жазган. Герц резонанстык контур теориясын түзгөн, катод нурларынын касиеттерин үйрөнгөн жана ультрафиолет нурларынын электрдик разрядга таасирин изилдеген. Механикадагы айрым эмгектеринде серпилгич шарлардын урунушуу теориясын баяндаган, урунушуу убактысын эсептеп чыккан ж.у.с «Механиканын принциптери» деген китебинде (1894) механиканын жалпы теоремаларын чыгарган жана бирдиктүү принциптен (Герц принциби) келип чыгуучу математикалык аппаратын түзгөн.
Жыштыкты ченөөнүн бирдиги 1933-жылдан бери Герцтин ысмын алып жүрөт жана эл аралык метрдик СИ системасына кирет.
Алгачкы жылдары
Генрих Рудольф Герц 1857-жылдын 22-февралында Гамбургда, оокаттуу жана маданияттуу ганзейлик үй-бүлөдө туулган.
Генрих Герцтин энеси, төрөлгөн аты Анна Элизабет Пфефферкорн (1835—1910), Майндагы Франкфурттук аскер врачы Йоханнес Пфефферкорн (1793—1850) менен Сузанна Гадройтердин (1797—1872) кызы болуптур. Генрихтин 3 иниси жана1 карындашы болгон.
Генрих Герц гимназияда жана кийин Гамбург университетинде окуп жүргөндө эле, араб жана санскрит тилдерин үйрөнүп алып, илимдерге жана тилдерге жөндөмүн көрсөткөн. Илим менен техниканы Дрезденде, Мюнхенде жана Берлинде окуп үйрөнүп жүргөнүндө, Кирхгоф  менен  Гельмгольцтун шакирти болот. В 1880-жылы Герц Берлин университетинде философия доктору наамын алат, жана Гельмгольцтун шакирти болуп докторантурада окуусун улантып калат. В 1883-жылы году ал Киль университетинде теориялык физика боюнча лектор болот, ал эми 1885-жылы Герц Карлсруэ университетинде толук профессор болуп калат. Ал электромагниттик толкундар тууралуу ачылыштарын ушул жерде жасайт.
Стихия
Стихия (гр. stoicheion-башат, тулку негиз, элемент) -
Герц Генрих Рудольф
Метеорология
Герц дайыма метеорологияга терең кызыгуучу, балким, буга анын Вильгельм фон Бецольддон окуганы (ал 1878-жылдын жайында Мюнхен Политехникумунда лабораториялык курс боюнча Герцтин профессору болгон) себеп болсо керек. Бирок Герц бул областка, Берлинде Гельмгольцга ассистент болуп жүргөндөгү айрым алгачкы макалаларын эске албаганда, анча чоң салым киргизген эмес. Буларга суюктуктардын бууланышын изилдөө, гигрометрдин жаңы түрүн, жана адиабаттык өзгөрүүлөргө учураган нымдуу абанын касиеттерин аныктоо үчүн графикалык каражаттарды иштеп чыгуу кирет.
Тийишип аракеттенишүү механикасы
1881—1882-жылдары Герц кийин {0тийишип аракеттенишүү механикасы деп аталган тематика боюнча эки макала жарыялаган. Герц электродинамикага (төмөндө айтылат) салымы менен белгилүү болсо да, бул эки макала дагы көзгө түшүп калды. Булар маанилүү идеялардын булагына айланды; тийишүүнүн фундаменттик жаратылышы тууралуу сөз козголгон макалалардын көбүндө аларга шилтеме берилүүчү. Жозеф Буссинеск Герцтин эмгектерине бир нече олуттуу кайрылуу жасап, алардын зор маанисин көрсөттү.
Стихия
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Герц Генрих Рудольф
Тийишип аракеттенишүү механикасы
Герц өз теориясын негиздөө үчүн, айнек сфераны линзага жайгаштырганда пайда болуучу Ньютондун эллипстик алкактарын изилдеген. Анын оюнча, сферанын линзага жасаган басымы, Ньютондун алкактарын өзгөрүүгө дуушар кылмак. Герц сферанын линзада пайда кылуучу жылышуусун эсептөөчү эксперимент аркылуу өз теориясын текшерген кезде Ньютондун алкактарын кайрадан пайдаланды. К. Л. Джонсон, К. Кендал и А. Д. Робертс (JKR — фамилиялардын баш тамгалары) бул теорияны адгезия учурунда жылышууну же батуу тереңдигин теориялык жактан эсептегенде  Королдук Коомlдун эмгектеринде 1971-жылы жарыяланган.өздөрүнүн «Серпилгич катуу бөлүкчөлөрдүн беттик энергиясы жана тийишүүсү»,аттуу маанилүү макаласына негиз кылып алышкан. Алардын айтканы боюнча, материалдардын адгезиясы нөлгө барабар учурда, Герцтин теориясы келип чыгат.
1975-жылы Б. В. Держагуин, В. М. Мюллер жана Ю. П. Топоровдор (DMT теориясы деп белгилүү болгон) башкача божомолго таянышып, башка бир теорияны түзүштү, анда дагы адгезия нөлгө барабар учурда, Герцтин теориясы келип чыгат.
DMT теориясы,тийишип аракеттенишүүнүн JKR теориясын толуктоочу дагы бир теориясы катары кабыл алынуудан мурда бир нече жолу кайра каралып чыкты.
DMT жана JKR теорияларынын экөө тең тийишип аракеттенишүүнүн механикасынын негизи, аларга бардык тийишип өтүү моделдери жана наножылышуу менен электрондук микроскопиядагы эсептөөлөр таянышат.. Герца лекция окуп жүргөндө өзү анча баа бербеген эмгектери, анын электромагнетизм боюнча улуу ачылыштарына чейин эле, нанотехнологиялар заманына бап келип калды.
Электромагниттик толкундарды изилдөө
1885-1889-жылдарда Герц Карлсруэlдеги техникалык университетте физиканын профессору болуп иштеди. Так ушул жылдарда ал электромагниттик толкундардын реалдуулугун далилдеген электр күчүнүн таралышы боюнча өзүнүн белгилүү тажрыйбаларын жүргүзгөн болучу. Герц пайдаланган аппаратура азыр өтө эле жөнөкөй көрүнөт, бирок ошондон улам алынган натыйжалардын мыктылыгы билинет. Андагы электромагниттик нурдануунун булагы - разряд бергичтин учкундары эле. Разряд бергичтин электромагниттик толкундары резонансы туураланган контурдан бир нече метр аралыкта жайгашкан "кабылдагычтын" шарчаларынын ортосунда учкун разряддарын пайда кылган. Герц толкундарды, анын ичинде тике толкундарды дагы, тапты, алардын таралыш жана чагылышуу ылдамдыктарын, сынышын жана поляризациясын изилдеди.. Мунун баары оптикага окшошуп кетет, айырмасы (маңыздуу жери!) -  толкундардын узундугу миллиард эсе дээрлик чоң экендигинде.
Герц Радиобергич и. Румкорфтун чыгырыгынын (термелүүчү контурду ачкычтык үзгүч менен дүүлүктүрүүчү).негизинде жасалган Булактан чыккан ток чыгырык аркылуу өтүп, анын темир өзөгүн магниттейт, жана кыймылдуу тийиштиргичти өзүнө тартат. Ошентип, чынжыр үзүлөт, ал эми магнит талаасы жоголгондо тийиштиргич кайра туташат. Тажрыйбаларын жүргүзүү учүн Герц өзүнүн кийин «Герцтин вибратору ».деп аталган атактуу электромагниттик толкундарды нурданткычын ойлоп тапкан жана жасаган. Вибратор, учтарына латунь шариктер жана бирден цинк сферасы же конденсатордун ролун аткарган квадраттык пластинка кийгизилген эки жез чыбыктан турат. Шариктердин арасында учкун аралыгын көрсөткөн жылчык болот. Жез чыбыктарга Румкорфтун чыгырыгынын - төмөнкү чыңалуудагы турактуу токту жогорку чыңалуудагы өзгөрмө токко айланткычтын - сырткы чулгоосунун учтары бекитилет. Өзгөрмөлүү токтун импульстары учурунда шариктердин арасында учкун чыгат жана айланага электромагниттик толкундар таралат. Сфераларды же пластиналарды чыбыктар боюнча жылдырып, толкундун узундугун аныктоочу чынжырдын индуктивдүүлүгүн жана сыйымдуулугун өзгөртсө болот.
Герц радиокабылдагычы (учкундуу). Нурданган толкундарды тутуу үчүн Герц — учтарында "бергичтикиндей" латунь шариктери жана жылдырма учкун кулачы бар туташпаган сым алкак же туташпаган тик бурчтук рамка түрундөгү - эң жөнөкөй резонатор ойлоп тапты.
Жүргүзгөн тажрыйбалардын натыйжасында Герц, эгер генератордо жогорку жыштыктагы термелүүлөр болсо (анын разряддык кулачында учкун чыгат), анда резонатордун разряддык кулачында 3 м аралыктан да кичине учкун чыгып турарын көрдү. Ошентип, экинчи чынжырдагы учкун биринчи чынжыр менен эч кандай тийишүү жок учурда пайда болду. Герц генератор менен кабылдагычтын өз ара ар кандай абалдарында көп тажрыйбаларды жасап көрүп, чектүү ылдамдык менен таралуучу электромагниттик толкундардын барлыгы тууралуу жыйынтыкка келет. Алар өзүн жарык сыяктуу алып жүрөбү? Герц бу божомолду тыкандык менен текшерген. Чагылуу жана сынуу закондорун изилдеп, поляризацияны таап жана электромагниттик толкундардын ылдамдыгын ченегенден кийин ал булардын жарык толкундары менен толук окшоштугун далилдеди. Булардын баары 1888-жылы декабрде чыккан «Электр күчү бар нурлар тууралуу» деген эмгегинде баяндалган. Бул жыл электромагниттик толкундардын ачылган жана Максвеллдин теориясы эксперименттик далилдөөдөн өткөн жыл деп эсептелет.
Өз тажрыйбаларына таянып Герц төмөнкү корутундуларга келди:
Герц өзүнүн ачылыштарын Максвеллдикинен пайдалуу эмес деп эсептеген: «Булар эч пайдасыз. Менин ишим жөн эле маэстро Максвеллдики тууралыгын далилдеген эксперимент. Биз көзгө көрүнбөгөн сырдуу электромагниттик толкундарга ээбиз, алардын бар экени чын». «Дагы эмне дейсиз?» — деп сураптыр бир студенти. Герц бой көтөрбөгөн жөнөкөй адам болгондуктан, ийнин куушуруп, : «Эчтеке дебейм» - деп жооп бериптир.
Бирок, Герцтин ачылыштарын теориялык денгээлде да окумуштуулар дароо жаңы «электр эрасынын» башталышы катары таанышкан.
Сырткы фотоэффекттин ачылышы
Өз тажрыйбаларында учкун жакшы көрүнсүн үчүн Герц кабылдагычты караңгы кутуга салыптыр. Анда ал кутудагы кабылдагычта учкундун узундугу кыскарып калганын байкайт. Ошондо Герц ушул багытта эксперимент кыла баштайт, мисалы, ал бергич менен кабылдагычтын арасына ар кандай материалдан экран коюп, натыйжада учкундун узундугу кандай болорун изилдеп көрөт. Герц кээ бир материалдардан электромагниттик толкундар өтүп кетерин, айрымдарынан кайра чагыларын байкайт; келечекте бул радардын пайда болушун шарттады. Герц мындан тышкары, дүрмөттөлгөн конденсатордун пластинкаларына ультрафиолет нур бергенде, ал өзүнүн дүрмөтүн тез жоготорун байкаган. Алынган натыйжалар физикада фотоэффект деген кубулуштун ачылышына алып келди. Кийин Альберт Эйнштейн бул кубулуштун теориялык негизин таап, мунусу үчүн 1921-жылы Нобель сыйлыгын алды.
Өлүмү
1892-жылы Герцтен инфекция (олуттуу мигренден кийин) табылат. Айыктыруу учүн ага бир нече жолу натыйжасыз операция жасашат. Ал 36 жашында Бонндо каны ириңдеп дүйнөдөн кайтат. Герц Гамбургда Ольсдорф көрүстөнүнө коюлат.
Анын аялы Элизабет Герц (кыз кезиндеги аты Элизабет Долль) кайра турмушка чыккан эмес. Герцтен Джоанна жана Матильда деген эки кыз калды. Үчөө тең 1930-жылдарда Гитлер бийликке келгенден кийин Англияга көчүп кетишкен. 1960-жылдарда Чарльз Зускинд Матильдадан интервью алып, анысын кийин Генрих Герц тууралуу китебине кошкон. Зускинддин китеби боюнча Герцтин кыздары турмушка чыккан эмес, ошондуктан андан тукум калган жок.. Матильда Кармен Герц (1891—1975), атасы өлгөндө 3 жашта эле, кийин белгилүү психолог болду.
Герц лютеранин болгондуктан, өзүн еврей дебесе керек, бирок нацисттер анын портретин Гамбургдун ратушасындагы ардактуу ордунан "еврейдин каны бар" деп алып коюшкан.
Мурасы
Г. Герцтин бөбөгү — Густав Людвиг Герц (1887—1975) — белгилүү физик жана Нобель сыйлыгынын ,лауреаты болду, анын уулу — Карл Хельмут Герц  (1920—1990) болсо —  медициналык сонографиянын түзүүчүсү.
18-декабрь 1897-жылы радиону ойлоп тапкандардын бири — Александр Попов — приборго туташтырылган телеграф аппараты менен «Генрих Герц».деген маалымат берди. Булар - радио.аркылуу берилген эң биринчи сөздөр эле.
1930-жылы Эл аралык Электротехникалык Комиссия Герцтин урматына жаңы чен бирдикти — убакыттын бирдигинде кайталануучу окуялардын сандык ченеми катары пайдаланылуучу (аны «циклдердин секунддагы саны" деп да коюшат) - Герцти (Гц) киргизди. Ал Эл аралык ченемдер жана салмактар бюросу тарабынан 1964-жылы СИ системасындагы жыштыктын бирдиги болуп кабылданды.
1969-жылы Чыгыш Германияда Генрих Герцтин урматына эстелик медаль чыгарылган. 1987-жылы IEEE «Герцтин толкундарын изилдөөдөгү артыкча жетишкендиги үчүн» жыл сайын теоретик-окумуштууларга жана  экспериментчилерге.ыйгарылуучу Генрих Герц Медалын түзүштү.
Герцтин урматына Айдын аркы бетинин чыгыш тарабында жайгашкан кратерди аташты. Нижний Новгороддо, Россияда, Герцтин урматына радиоэлектрониканын шаардык базарын аташты. Гамбургдагы теле-радиокоммуникациялык мунара дагы шаардын атактуу уулунун урматына аталган.
Сыйлыктары
1889-жылы Неаполдогу Италия илимдер коому аны Маттеучи атындагы медаль менен сыйлаган, ал эми Париж илимдер академиясы — Лаказ сыйлыгын берген, Венадагы императордук академия болсо — Баумгартнер сыйлыгын ыйгарган. Кийинки жылы Лондондогу королдук коом Герцти Румфорд медалы менен, ал эми 1891-жылы Туриндеги Королдук академия Бресстин сыйлыгы менен сыйлайт. Пруссия өкмөтү аны Таажы ордени менен сыйлаган. Булардан тышкары, Герц япондук Ыйык кенч орденине татыктуу болгон.
Фэртайл (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 360 киши болгон.
Акрс Грин (Колорадо)
Калкы - 3 007 киши. Болжолдуу аянты - 1.6 км². FIPS коду — 08-00320.
Бургхаун
Бургхаун (Burghaun) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан муниципалитет. Кассель административдик округуна карайт. Фульда районуна кирет.
Тереңдетилген басма –
Тереңдетилген басма – көркөм гравюра (жана полиграфияда) басманын негизги 3 түрүнүн бири. Басманын бул түрүндө тактанын же клишенин басмалоочу элементтери басмаланбаган нерселерге карата тереңдетилип оюлган, к. Тереңдетилип оюлган гравюра макаласын.
Лэндфолл (Миннесота)
Лэндфолл (Миннесота) (Landfall) — Миннесота штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 686 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 27-35414.
Лимонник
Лимонник (Schisandra) — схизандрлар тукумундагы өсүмдүк уруусу. 14 түрү бар.
Бийикт. 15 м, жоондугу 2 смге жакын, чырмалма өсүмдүк. Жалбырагы жөнөкөй, кезектешип жайгашат. Гүлү бир жыныстуу, ак, кээде кызгылт, жыпар жыттуу. Майдын аягы же июндун башында гүлдөйт. Мөмөсү ширелүү, тоголок, кызгылтым, шиңгили нык келип, сент.— октябрда жетилет. Ширесинде 8,5—9,8% орг. кислоталар бар.
Чыгыш Азиянын токойлуу тоолорунда, Амур обл., Приморье жанa Хабаров крайларында, Сахалин жанa Курил аймагында өсөт. Суукка чыдамдуу. Уругу менен тамыры аркылуу көбөйөт. Кытай Лимонникин өстүрүүгө Балтика боюндагы республикалар, Беларусиянын, Украинанын дин түн.- батыш областтары, РСФСРдин европа бөлүгүнүн ортоңку тилкеси жанa Батыш Сибирь ыңгайлуу.
Кытай Лимонникин дарылык касиети бар, тамак-аш ката­ры пайдаланылуучу, тех., кооз өсүмдүк.
Биркенбойль
Биркенбойль (Birkenbeul) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 474 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 007. Муниципалитеттин башчысы — Бернд-үрген Пик.
Самат Абдырахманов
Самат Абдырахманов (ошондой эле "Самат Кыргыз" деген ат менен да белгилүү) — Кыргызстандык мушкер, «Hardcore Fighting» чемпиону (2022). 71 кг алкагында «Hardcore Boxing» чемпиону (2022). Орусиянын спорт чебери жана бокс боюнча чемпиону, Тюмень курамасынын мүчөсү, Бүткүл Орусиялык жана эл аралык мелдештердин жеңүүчүсү. Учурда Кыргызстандын атынан мелдештерге катышат.
Өмүр баяны
Самат Абдырахманов 1999-жылы 19-мартта Кыргызстанда төрөлүп, бирок бала кезинде ата-энеси жана эки эжеси менен Орусиянын Тюмень шаарына көчүп кетишкен, кийинчерээк үй-бүлө дагы бир уулдуу болгон. Спортчу Тюменде чоңоюп, мектепти жана колледжди ошол жерден бүтүргөн.
Самат бала кезинен бери спортко жакын болуп, өзүн спорттун түрдүү түрлөрү боюнча – футбол, стол тенниси, баскетбол боюнча сынап көргөн. 12 жашында ата-энесинин колдоосу менен спорт залга келип, бокс менен машыгып баштайт. 9-класстан кийин колледжге дене тарбия боюнча машыктыруучулукка тапшырып, ал жакта 4 жыл окуган соң аскерге чакырылган. Орусиянын аба-десанттык аскерлерде кызмат өтөп жүрүп, рингде бөлүмдүн атын коргогон. Ар кандай мелдештерде жеңиштерге жана спорт чебери наамына ээ болгон, андан тышкары парашют менен эки жолу секирүүгө жетишкен. Кызмат учурунда Абдырахманов «Hardcore FC» жана «Top Dog«» тууралуу маалыматтарды билип, үйүнө кайтып келгенден кийин ал жакка арыздарын жөнөткөн. Анын ышкыбоздук карьерасына 250гө жакын беттеш кирет.
2021-жылы Орусиянын Hardcore Fighting муштум-уруш лигасында дебют жасап, төрт беттеште жеңишке жетип, Гран-принин финалына чейин жеткен. Өзгөчө мушташ стили жана жогорку бокс техникасы үчүн муштум-уруш сүйүүчүлөрү Саматты "Кыргыз Флойду" - деп аташкан.
Саматтын айтымында, ал муштум-урушка популярдуулук үчүн келген жана анын негизги максаты кесипкөйлүк бокс болгон.
Ультракызгылт-көк спектроскопия
Ультракызгылт-көк спектроскопия – спектрдин ультракызгылт-көк областындагы (400–10 нм) жутулуу, чагылуу жана нурдануу спектрлерин алууну, изилдөөнү жана колдонууну камтыган оптикалык спектроскопиянын бөлүмү.
200–10 нм аймагындагы спектрлерди изилдөөнү вакуумдук спектроскопия жүргүзөт. Спектрдин 400–200 нм аймагы үчүн көрүү аймагынын спектралдык приборлорунун оптикалык схемалары боюнча курулган приборлор колдонулат: айырмачылыгы ультракызгылт-көк нурданууну жутуучу айнек призмаларды, линзаларды ж. б. оптикалык деталдарды кварцка алмаштырууда турат. Ультракызгылт-көк спектроскопия атомдордун, иондордун, молекулалардын жана катуу нерселердин энергия деңгээлдерин, кванттык өтүүлөрүнүн ыктымалдуулуктарын ж. б. мүнөздөөчүлөрүн изилдөө үчүн колдонулат. Көптөгөн химиялык бирикмелер ультракызгылт-көк аймагында күчтүү жутулуу тилкесин түзөт, бул спектралдык анализде Ультракызгылт-көк спектроскопиянын колдонулушунун кеңейишин шарттайт. Ультракызгылт-көк спектроскопия атмосферадан сырткары астрофизикада Күндү, жылдыздарды, тумандуулуктарды ж. б. изилдөөдө чоң мааниге ээ.
Үчүнчү муундагы тилдер
Үчүнчү муундагы тилдер, ThirdGeneration Language (3GL) компьютерде буйруктар (көрсөтмөлөр) бир катар англиялык сөздөр менен жазылган программалык тилимий Мис., программачы басып чыгаруу үчүн Print, программанын бир жеринен экинчи жерине өтүү үчүн Go to сөзүн пайдаланат. Үчүнчү муундагы тилдердин көпчүлүгү (х) көбөйтүү, (+) кошуу ж. б. ушул сыяктуу арифм. амалдарды колдонот. Үчүнчү муундагы тилдерде жазылган программа буйруктары компьютерге эмнени жана кандай аткаруу керек экендигин кабарлап турат. Ошол себептен 3GL процедуралык тил деп аталат.
Лимузин
Лимузин (франц. limousine — Ли­музен тарыхый областынын атынан) — кузовунун алдңцкы орду айнек тосмо менен бөлүнгөн азыркы жеңил автомобилдер.
Лимузин тибиндеги кузовдор жогорку класстагы автомобилдерге гана орнотулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Пэ-Хэхэ-Яга
Пэ-Хэхэ-Яга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Черная дарыясынын оң жээгинен 96 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 56 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Печора дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасынан Чоң Ою дарыясы бассейнинин Чыгыш чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Херольд (Рейнланд-Пфальц)
Херольд (Рейнланд-Пфальц) (Herold (Rheinland-Pfalz)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Лан районуна кирет.
Калкы - 453 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,09 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 054. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Зеельбах.
Дефолианттар
Дефолианттар (де жана лат. folium - жалбырак) - өсүмдүк жалбырагын түшүрүүчү хим. заттар.
Изилдөөчүлөрдүн маалыматтарына Караганда өсүмдүктө этилен Дефолианттар пайда болот да, жалбырак өзүнөн өзү түшөт. Хим. заттардан бутифос менен мерфосту колдонуу жакшы натыйжа берет, бирок алардын жыты сасык жана жаныбарларды ууктурат. Хлорит натыйжалуу болгону менен кеч таасир тийгизет. Дефолианттарды чачканда жалбырактын 70-95% түшүп, калганы куурайт. Дефолианттар гозо жалбырагын түшүрүүдө коп пайдаланылат.
Бэрвин (Небраска)
Бэрвин (Небраска) (Berwyn) — Небраска штатынын Custer округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 134 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 31-04650.
Нацисттик Германия
Нацисттик Германия, ошондой эле фашисттик Германия, Үчүнчү рейх (Das Dritte Reich), гитлердик Германия катары белгилүү, 1943-жылы чейин расмий аталышы ― Германиялык рейх (Deutsches Reich), андан кийн Улуу германиялык рейх (Großdeutches Reich) ― 1933―1945-жылдары НСДАПнын тоталитардык башкаруусундагы Германия.
Этнохроним
«Үчүнчү рейх» термини о. кылымдагы үч падышалык жөнүндөгү мистикалык окуудан алынган. «Үчүнчү» же «мин жылдык» рейх (о. кылымдагы «Ыйык Рим империясы» 1-рейх, 1871-1918-жылдардагы Германия империясын 2-рейх деп эсептешкен) жөнүндөгү миф өзүн социалдык өнүгүүнүн «жогорку», «акыркы» етадиясы деп жарыялап, дүйнөлүк үстөмдүккө умтулган фашизмдин идеологиялык негизи болгон. 1938-ж. мартта Германияга Чехия жана Клайпеда крайы бириктирилген, 1939-ж. сентябрда Германия Данциг шаарын жана Полынаны басып алган. Экинчи дүйнөлүк согуштун башында Германия Европанын (Испания, Португалия, Швейцария жана Швециядан башка) көп бөлүгүн көзөмөлдөп турган. 1945-ж. 23-майда рейхспрезидент Карл Дёниц жетектеген Фленсбург өкмөтү таркатылган соң, «Үчүнчү рейх» өкүм сүрүүсүн токтоткон.
Оккупациялануусу
1945-1949-жылдары Германиянын аймагы СССРдин, Улуу Британиянын, АКШ, Франциянын аскерлери тарабынан оккупацияланып, алардын аскердик администрацияларынын көзөмөлүндө болгон.
Гландорф
Гландорф (Glandorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Оснабрюк районуна кирет.
Калкы - 6724 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 59,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 59 034. Муниципалитеттин башчысы — Франц Йозеф Штраух.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 7 шаардык районго бөлүнөт.
Молекулалык биология
Молекула биологиясы – биологиянын тиричиликтин негизин түзгөн химиялык бирикмелердин структуралык өзгөчөлүктөрүн, касиетин, анын биологиялык функциясы менен байланыштырып изилдөөчү тармагы. Молекула биологиясынын негизги багыты – биологиялык объектилерди молекулалык деңгээлде изилдөө жана белок биосинтези, тукум куугучтук, генетикалык информацияны сактоо жана берүү, молекулдук вирусология, молекулдук иммунология жана башкалар. Ал негизинен белок жана нуклеин кислоталарын изилдейт. Молекула биологиясынын негизги изилдөө объектиси – клетка ядросу, митохондрия, рибосома, хромосома, ошондой эле вирустар, бактериофагдар жана башкалар. Биохимия, биофизика жана биоорганикалык химия, молекулалык генетика менен тыгыз байланышта.
Тереңдетилген гравюра –
Тереңдетилген гравюра – гравюра техникасынын түрлөрүнүн бири. Томпок гравюрадан айырмаланып, бул жерде басуучу элемент болуп тактанын үстүңкү бети эмес, андагы чуңкурчалар менен тегиз эместиктер (одур-бодур бети) эсептелет. Бул чуңкурчаларга боёкту тампон менен шыкап толтурушат жана андан соң үстүңкү бетин тазалап коюшат. Гравюралык тактадагы кагаздын үстүнөн атайын станоктогу валикти тоголотуп жүргүзүп, күчтүү басым менен басышат. Т. г-га анын механикалык түрлөрүн түзгөн кесилме гравюра, кургак ийне, меццо-тинто, пунктир манерасы кирет. Ал эми офорт, акватинта, жумшак лак, карандаш манерасы, резерваж, лавис, күкүрт түсү Т. г-нын химиялык түрлөрү болуп эсептелет.
Портал:Тарых илими
Жаштарга гуманитардык билим берүү маанилүү милдеттердин бири болуп саналат. Анткени ал жеке адамдын интеллектуалдык жактан өнүгүшүнө түрткү берип, анын чыгармачыл ой жүгүртүү жөндөмдүүлүгүн арттырат. Тарых илими байыртадан эле гуманитардык илимдердин маанилүү тармагы катары эсептелет.
Тарых – адам коомунун өткөндөгүсү жана азыркы учуру, коомдук турмуштун ар кыл формаларынын мейкиндик-убакыт өлчөмдөрүндө өнүгүшүнүн мыйзам ченемдүүлүктөрү жөнүндөгү илим. Тарыхтын мазмунун адамзат турмушундагы өзгөрүүлөр, сакталып калган тарыхый эстеликтер менен булактардагы маалыматтар түзөт. Алар аркылуу элдердин, мамлекеттердин чарбасын, ички жана тышкы коомдук турмушун, тарыхый инсандардын ишмердиктерин билебиз.
Тарых өзү окута турган объекттин көлөмү боюнча дүйнө тарыхы (бүткүл дүйнөлүк же жалпы тарых), континенттердин (мисалы, Азия жана Африка тарыхы), айрым бир өлкөлөрдүн, элдердин же элдердин тобунун тарыхы (мисалы, Кыргызстан тарыхы, Россия Федерациясынын тарыхы ж.б.) болуп бөлүнөт.
Тарых азыркы адамзатка кызмат кылып жаткан илимдин дүйнөдөгү эки миңдей тармактарынын ичинен эң байыркысы, нарктуусу жана барктуусу. ЮНЕСКОнун рейтинг таблицасында тарых азыркы илимдердин ичинде төртүнчү орунда турат. Тарых илимдин башка тармактары өзгөчө философия, социология, саясат таануу, психология, укук таануу, адабият таануу, экономика теориясы, ал тургай физика, математика, астрономия, биология өңдөнгөн табигый илимдер менен да тыгыз байланышта өнүгөт. Бирок алардан айырмаланып, тарых коомдун өнүгүү процесстеринин ар кыл жактарын бир тутумда карап, коомдук турмуштун бардык жактарын (экономиканы, саясатты, маданиятты, турмуш-тиричиликти ж. б.) бири-бири менен байланышта талдайт. Илимдин азыркы кездеги тармактары адам коомунун өнүгүшүндө өздөрүнүн тарыхына ээ. Ошондуктан илимдин жана искусствонун бардык тармактарынын (физиканын, музыканын, астрономиянын, кинонун ж. б.) өздөрүнүн тарыхы бар. Тарых менен башка илимдердин ортосунан тарыхый география, тарыхый геология сыяктуу тармак аралык илимдер калыптанып өнүгүүдө.
Тереңдетилген рельеф –
Тереңдетилген рельеф – сүрөттөөнүн тегиздиги сакталган рельефтин сейрек кездешүүчү түрү. Т. р. (айрыкча Байыркы Египетте кеңири тараган) сүрөттөлгөн предметтердин көбүнчө сырткы контурун жээктеп, плитаны иштетүү менен аткарылган. Т. р-тин пластикалык мүмкүнчүлүктөрү салыштырмалуу чектелүү болгон. Т. р. тармагына кээде контррельеф деп аталган илгерки заманда көркөм мөөр даярдоо ыкмасы да кирет. Алардын чуңкурчалары томпок рельефке карата негативдүү (терс) болушат жана миниатюралык барельеф түрүндө пластикалык басылмага из калтырууга эсептелген.
Үчүкө
Үчүкө, Түлкү (болжол менен 17-кылымдын экинчи жарымында жашап өтүшкөн) - кыргыздын оң канат урууларын бийлеген баатырлар. Көбүнчө Жаңыл мырзага байланыштуу уламыштарда айтылат. Кыргыздын генеол. санжыраларында Манап бийден Сүтөй, андан Сарысейит, андан Үчүкө, Түлкү, Кудаян, Эрдене деген 4 бала болгону жана Жаңыл мырза колдуу болуп өлгөнгө чейин кыргыз элин Үчүкө, Түлкү бийлегени айтылат. Бул экөөнүн тукумунун көбү кийин кыргызды бийлеп өткөн. Үчүкөдөн Маматкул бий, андан бир туугандар Темир, Болот; Болот бийден Эсенкул баатыр, андан Ниязбек бий, андан Ормон хан; Түлкүдөн Тынай, андан Атаке баатыр, андан Карабек, андан Жантай, андан Шабдан баатырлар чыккан.
Терракота
Терракота (италиянча terracotta – «күйгүзүлгөн топурак») – жасалга-тиричилик кооз буюмдар.
Портал:Тарых илими
Тарыхый таанып-билүүнүн функциялары.
2.	Саясий-практикалык функцияны аткарат. Себеби бул илим тарыхый фактыларды теориялык жактан терең талдоо менен, коомдун өнүгүшүнүн жалпы мыйзам ченемдүүлүктөрүн аныктайт. Бул илимий негиздеги саясий багытты аныктоого, субъективдүү чечимдерден оолак болууга өбөлгө түзөт.