cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Токуу
Токуу - белгилүү, дайыма кайталанып туруучу ыкмалардын жардамы менен жиптен илинчектерди жасоо аркылуу жасалгаларды жасоо техникасы. Илинчектер жиптерди биринин үстүнө экинчисин таштоо, чырмалыштыруу, ошондой эле түйүндөө жолдору менен жасалат. Токуу кол менен да, механикалык жол менен да жүргүзүлөт. Кол менен токууда манжалар менен же илмек, чөлмөк ж.б. каражаттар менен иштөөгө болот. Археологиялык маалыматтарга жана азыркы аңчылык, жыйноочулук, балыкчылык менен тиричилик кылган элдерде кездеме жасоонун таралышына таянып, жогоруда аталган ыкмалар маданияттын эң алгачкы баскычтарында эле пайда болгон деп айтууга болот. Мындай жасалгаларды азыр Түштук Америкада, Жаңы Гвинеяда жана Австралияда кезиктирүүгө болот. Бул ыкмалар менен буюмдарды ташуу жана сактоо каражаттары, аңчылык жана балыкчылык торлору, кийим, кооздук буюмдары, эс алуу жана түнөө жайлары (Түштүк Америкадагы гамактар), сыйынуу буюмдары ( Жаны Гвинеяда бет кап, бийлөөчүлөрдүн шарттуу белгилери) жасалган. Узун ийнелер жана илмек менен токуу маданияты кыйла жогору турган элдерде тараган, бирок эрте дыйканчылыктагы элдерде да жолугат. Илмек, узун ийнелер менен токуу ыкмасы өнүккөн жерлерде эски ыкмалар унутулган. Уруулук коомдо токуу көбүнчө аялдардын жумушу болгон, ага эркектер да аралаша алган. Кол менен токуу көбүнчө узун ийнелер аркылуу ишке ашырылган. Ийнелер жиптин жоондугуна карата жасалган жана байпак, кол кап ж.б. токулган. Узун ийнелер менен токуу Афганистанда, Турцияда, Сирияда, Монголияда, Түндүк Кавказ элдеринде эзелтеден кеңири колдонулган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Том 5. Пирс - Токкана. -656 б.
Марафондук чуркоо
Марафондук чуркоо, марафондук жарыш – Олимпиялык оюндарда ж. б. атайын спорт мелдештеринде өтө узун – 42 км 195 м аралыкка чуркоо. Аталышы менен аралыгы перстер менен гректердин согушунда (биздин заманга чейинки 490-жылы) гректердин жеңиши жөнүндөгү кабарды Марафондон Афиныга (42 км 195 м) жөө чуркап жеткирген байыркы грек жоокери Фидипид жөнүндөгү уламышка байланышкан. Марафондук чуркоо 1-олимпиялык оюндардын (1896, Афины) программасына киргизилген. 22-олимпиялык оюндарда (1980, Москва) марафондук чуркоо боюнча кыргыз спортчусу С. Жуманазаров 3-орунду ээлеген.
Веслинг
Веслинг (Weßling) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Штарнберг районуна кирет.
Калкы - 5160 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 22,60 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 88 144. Муниципалитеттин башчысы — Михель Мутер.
1956
1956 (бир миң тогуз жүз элүү алтынчы) жыл — толук жыл, Григорий календары боюнча жекшемби күнү башталат. Бул биздин замандын 1956, 2-миңжылдыктын 956, XX кылымдын 56-жылы.
Эл аралык айылдык аялдар күнү
Эл аралык айылдык аялдар күнү — жыл сайын 15-октябрда белгиленет. Бул күн айылдык аялдар үчүн маанилүү болгон ар кандай ураандардын астында майрамдалат (насыяларды алуу мүмкүнчүлүгү, маалыматтык-коммуникациялык технологияларга жана таза сууга жетүү мүмкүнчүлүгү).
Тарыхы
Бүткүл дүйнө жүзү боюнча айылдык аялдардын күнүн белгилөө идеясы БУУнун Пекин шаарында 1995-жылы болуп өткөн аялдар конференциясында сунушталган. 2007-жылдын 18-декабрындагы БУУнун Башкы Ассамблеясынын 62/136-резолюциясы айылдык аялдар күнүн расмий түрдө негиздеп, "айылдык аялдардын, ошондой эле жергиликтүү элдердин аялдарынын айыл-чарбаны жана айыл жергесин тезирээк өнүктүрүүдө, айыл жергесинин азык-түлүк коопсуздугун бекемдөөдө жана жакырчылыкты жоюуда ойногон ролу менен кошкон салымын" жогору баалайт. Пекин иш-аракеттер платформасындагы бардык стартегиялык максаттарында айылдык аялдардын абалына өзгөчө көңүл бурулат.
Дүйнөдөгү эл аралык айылдык аялдар күнүн майрамдоо иш-чаралары
1994-жылы Аялдардын дүйнөлүк саммити айыл жергелерин өнүктүрүүгө кошкон салымы үчүн бүткүл дүйнө жүзүндөгү айылдык аялдар менен уюмдар сыйлана турган "Айыл турмушундагы чыгармачылык" деген сыйлыкты негиздеди. Бул сыйлык айылдык коомчулуктардын жашоо сапатын жакшыртууга багытталган чыгармачыл аракеттерге, чечкиндүүлүккө жана бүткүл жан дили менен берилгендикке ыйгарылат. Мындан тышкары, бул сыйлык аркылуу жакырчылыкты жана гендердик басмырлоону жоюу, ошондой эле айыл жергесиндеги аялдардын укуктары менен мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү жаатында ийгиликтүү иш алып барган лауреаттардын чыгармачыл үлгүлөрүн жайылтуу ыкмасы болуп саналат.
2015-жылы бүткүл дүйнө жүзү боюнча "Айыл турмушундагы чыгармачылык" сыйлыгы 413 лауреатка берилген. Кыргызстандагы айылдык аялдардын уюмдары, лидер аялдар да Аялдардын бүткүл дүйнөлүк саммитинде сыйлыктарга ээ болушкан:
Кыргызстандагы айылдык аялдар күнү
1999-жылдан бери "Алга" коомдук бирикмеси ар кандай иш-чараларды өткөрүп келет. Эл аралык уюмдардын жардамы менен жана жеке каражаттарынын эсебинен "Алга" Чүй дубанында жана Бишкек шаарында Кыргызстандагы айылдык аялдар күнүн өткөрүү демилгесин көтөрүп чыккан. Бул демилгени көптөгөн уюмдар колдоп, Нарын, Ысык-Көл, Баткен, Ош жана Жалал-Абад дубандарындагы айылдык аялдар өз күнүн майрамдай алышты. Бул күнү ар кандай конференциялар, семинарлар, тегерек столдор уюштурулуп, аларда айылдык аялдардын абалына байланыштуу маселелер менен көйгөйлөр көтөрүлүп, аларды чечүү жолдору талкууланды. Коомдук талкуулар айыл-чарба өндүрүмдөрүнүн көргөзмө-жарманкелери менен коштолуп, айылдардагы өздүк көркөм чыгармачылык топтор концерт коюп беришти.
Айылдык аялдардын эл аралык күнүнө арналган улуттук деңгээлдеги биринчи жолугушуу 2012-жылдын 16-октябрында болуп өттү. Бул иш-чараны өткөрүү демилгесин КРнын Өкмөтү, Гендердик теңчилик жана аялдардын укуктары менен мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү маселелери боюнча БУУнун UN-Women түзүмү, жана Кыргызстандагы бир катар аялдардын бейөкмөт уюмдары көтөрүп чыгышты.
Башталган иштин уландысы катарында 2013-жылдын 17-октябрында Баткен шаарында "Айылдык эмгекчил аялдардын ийгилиги - бүтүндөй коомдун ийгиликтүү өнүгүүсү" деген аталыштагы Айылдык аялдардын биринчи республикалык конференциясы болду. Конференцияда Кыргызстандын бардык чөлкөмдөрүнөн 100 жакын аял катышты. Конференциянын катышуучулары 18-июнду Кыргыз Республикасындагы айылдык аялдардын күнү деп негиздеген Резолюцияны кабыл алышкан. Бул майрам күнүн белгилөө менен, конференциянын катышуучулары айылдык аялдардын, б.а. өлкөдөгү бардык аялдардын 65% муктаждыктарын, ошондой эле алардын коомду өнүктүрүүгө кошкон салымын таанууда эң маанилүү кадамдардын бири деп эсептешет.
18-июнда Кыргызстандын тарыхында көрүнүктүү аялдардын бири Зууракан Кайназарова төрөлгөн. Легендага айланган З.Кайназарованы кыргызстандыктардын көптөгөн муундары ата-мекенине жана элине чын жүрөгү менен кызмат кылган чыныгы патриот жана эмгекчил инсан катары билип, урматташат. Анын карапайым эмгекчил аял, ошол эле маалда өз мезгилинин алдыңкы лидери катарындагы образы көптөгөн жылдар бою кийинки муундарга үлгү болуп келет.
Аялдар кыймылынын активисттери бир нече жыл бою КРнын Өкмөтүнүн чечимин күтүп келишкен. 2014-жылдын 17-июлунда Нарын шаарында айылдык ишкер аялдарды өнүктүрүүгө арналган айылдык аялдардын Экинчи республикалык конференциясы болуп өткөн. Конференцияда Кыргызстандын бардык чөлкөмдөрүнөн 150 жакын аял катышкан.
Активисттердин аракетинин натыйжасында, КРнын Өкмөтү айылдык аялдардын коомдун өнүгүүсүндө ойногон ролу жана салымын эске алуу менен, айылдык аялдардын социалдык статусун жогорулатуучу экономикалык, социалдык жана укуктук шарттарды жакшыртуу максатында 2015-жылдын 15-июнунда "18-июнду Кыргыз Республикасындагы айылдык аялдардын жыл сайын майрамдалчу күнү деп белгилөө жөнүндө" Токтомду кабыл алган. 2015-жылдын 18-июнунда Бишкек шаары жана Сокулук айылында болуп өткөн "Үй-бүлөлүк баалуулуктарды орнотууда айылдык аялдардын ролу" деген аталыштагы айылдык аялдардын Үчүнчү республикалык конференциясында бул окуя салтанаттуу жарыяланды.
Чотиу (Монтана)
Чотиу (Монтана) (Choteau) — Монтана штатынын Teton Округуна караган АКШ шаары.
Эл аралык айылдык аялдар күнү
Кыргызстандагы айылдык аялдар күнү
Ушундай жол менен мамлекет аялдардын айыл-чарбаны бекемдөөдө, азык-түлүк коопсуздугун чыңдоодо, жакырчылыкты жоюуда жана айыл райондорун өнүктүрүүдө ойногон ролу менен салымын жогору баалады.
Чотиу (Монтана)
Калкы - 1781 киши. Болжолдуу аянты - 4.6 км². FIPS коду — 30-14650.
Некрасовка (Гафурий району, Башкыртстан)
Некрасовка — Башкыртстандын Гафурий районундагы айыл, Имендяшев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 62 киши. Почта индекси — 453063, ОКАТО коду — 80221819004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Марат Жан Поль
Марат Жан Поль (21. 5. 1743, Швейцария, Будри – 13. 7. 1793, Париж) – 18-кылымдын француз революциясынын ишмери, публицист. 16 жашында Швейцариядан Францияга келип, Бордо жана Париж шаарында медицина жана философия илимдерин үйрөнгөн. 1765-жылы Улуу Британияга келип, 1775-жылы Эдинбург университетинде медицина доктору наамын алган. «Кулчулуктун чынжыры» (1774, англис тилинде) аттуу туңгуч саясий чыгармасында Марат феодалдык абсолюттук түзү­лүшкө каршы революциячыл күрөштүн зарылдыгын далилдеген.
1775-жылдан Парижде жашаган. Революция башталары менен Ж. П.Марат көтөрүлгөн элге кошулуп, 1789-жылдын сентябрынан «Элдин досу» газетасын чыгарган жана революциянын андан ары өрчүшүнө жолто кылгандарды (Ж. Неккер, О. Мирабо ж. б.), жирондисттерди ашкерелеген. Революциянын социалдык маселелерин да иштеп чыккан. 1792-жылы Конвентке депутаттыкка шайланган. Республиканы сактап калуу үчүн бардык күчтү бириктирүүгө аракеттенген. Жирондисттердин кыянаттыгы менен революциячыл трибуналга берилип, андан элдин талабы боюнча бошотулган жана Конвентке кайра жиберилген. Жирондисттерге каршы көтөрүлүштөрдү даярдоого активдүү катышкан. Натыйжада Жиронда бийлиги кулатылган (1793-жылы 31-май – 2-июнь).
"Элдин досу"
1789-жылы Францияда революция башталганда, Марат өзүнүн "элдин досу"гезитин басып чыгарууну чечкен. Публицист буга чейин популярдуулукка ээ болгон жана жарандык активдүүлүктүн оор күндөрүндө ал чындыгында эбегейсиз чоң фигурага айланган. Марат өзү "элдин досу"деп аталып калган. Ал өзүнүн гезитинде ар кандай бийликти алардын гафалары жана кылмыштары үчүн сынга алган. Басылма дайыма мамлекеттик басма сөз астында болгон. Бирок иш сотко жеткен сайын, Марат (жалгыз редактор) суудан кургак чыгып кете алган. Анын гезити жумушчулар жана Париждеги майда буржуазия арасында абдан популярдуу болгон. Басылмадан падышалык үй-бүлөсү менен монархияга жана Улуттук Ассамблеянын мүчөлөрү менен ар кандай министрлерге бирдей жеткирилген.
"Элдин досу" Франциянын борборунда радикалдык революциялык маанайдын кеңири жайылышынын маанилүү себептеринин бири болуп калды. Гезит ушунчалык популярдуу болгондуктан, аны жаманатты кылууга аракет кылган жасалма басылмалар да бар.
1792-жылдын апрель айы болчу. Ачытуу улантылды, бирок бир нече жылдык жарандык тынчсыздануу учурунда өзгөрүүлөр эч качан нааразы болгон калктын абалын жакшырта алган жок.
Улуу Француз революциясынын көптөгөн катышуучулары өз көз караштарын дайыма өзгөртүп турушкан. Жан Пол Марат да четте калган жок. Анын ишеним эволюциясынын кыскача мүнөздөмөсү ушул. Революциянын биринчи этабында Марат монархияны чектелген түрдө сактап калууну жана улуттук ассамблеяны таркатууну жактаган. Мындан тышкары, ал республикалык түзүлүш идеясын жек көргөн. 1791-жылы июлда падыша качууга аракет кылып, дагы бир толкундануу башталды жана демонстрациялардын бири дагы атылды. Бул эпизоддон кийин "элдин досу" редактору Бурбонду кулатууну жактагандарга кошулду.
Китлиц (Лауэнбург)
Китлиц (Лауэнбург) (Kittlitz (Lauenburg)) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Герцогство Лауэнбург районуна кирет.
Соус Парк Вью (Кентукки)
Соус Парк Вью (Кентукки) (South Park View) — Кентукки штатынын Джэфферсон округуна караган АКШ шаары.
Гросольберсдорф
Гросольберсдорф (Großolbersdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хемниц административдик округуна карайт. Эрзгебиргскрейс районуна кирет.
Соус Парк Вью (Кентукки)
Калкы - 196 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 21-72138.
Гросольберсдорф
Калкы - 3000 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 22,61 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 1 81 130. Муниципалитеттин башчысы — Хенри Фройнд.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Гиббс (Миссури)
Гиббс (Миссури) (Gibbs) — Миссури штатынын Adair округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 107 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 29-26920.
Колбина
Колбина — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кубидат дарыясынын оң жээгинен 25 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Хайнихен (Тюрингия)
Хайнихен (Тюрингия) (Hainichen (Thüringen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Хольцланд районуна кирет.
Лүдерсдорф
Лүдерсдорф (Lüdersdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк-Батыш Мекленбург районуна кирет.
Калкы - 5094 киши(2013-ж.). . Аянты - 54,24 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 58 065. Муниципалитеттин башчысы — др. Эрхард Хуцель.
Гранбюри Тауншип (Нү-Жерси)
Гранбюри Тауншип (Нү-Жерси) (Cranbury Township) — Нү-Жерси штатынын Мидлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3857 киши. Болжолдуу аянты - 34 км². FIPS коду — 34-15550.
Зенден (Вестфалия)
Зенден (Вестфалия) (Senden (Westfalen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан муниципалитет. Мюнстер административдик округуна карайт. Косфельд районуна кирет.
Калкы - 20778 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 109,1 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 5 58 044. Муниципалитеттин башчысы — Альфред Хольц.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Гранд Маунд (Айова)
Гранд Маунд (Айова) (Grand Mound) — Айова штатынын Клинтон округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 4.8 км². FIPS коду — 19-32025.
Калкы
2010-жылы калкы 676 киши болгон.
Матцерат
Матцерат (Matzerath) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 59 киши(2013-ж.). . Аянты - 4,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 266. Муниципалитеттин башчысы — Херман Воннер.
1955
1955 (бир миң тогуз жүз элүү бешинчи) жыл — толук эмес жыл, Григорий календары боюнча ишемби күнү башталат. Бул биздин замандын 1955, 2-миңжылдыктын 955, XX кылымдын 55-жылы.
Сайыткул (Абзелил району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Клайн-Баркау
Клайн-Баркау (Klein Barkau) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Плөн районуна кирет.
Калкы - 247 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,19 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 57 037. Муниципалитеттин башчысы — Уве Хальман.
Шоушенктен качуу
"Шоушенктен качуу" (The Shawshank Redemption) — 1994-жылы Фрэнк Дарабонт тарткан жана жазган америкалык драма. Тасмага Тим Роббинс жана Морган Фриман катышкан. Тасманын сценарийи Стивен Киңдин "Рита Хейуорт жана Шоушенктен куткаруу" новелласына негизделип, күнөөнү мойнуна албаганына карабай аялын жана анын көңүлдөшүн өлтүрдү деген күнөө менен Шоушенк мамлекеттик түрмөгө камалган Энди Дүфрейн аттуу банкир аттуу окуяны баяндайт. Энди түрмөдө "Ред" лакап аттуу Эллис Бойд менен достошот жана түрмө күзөтчүсү аны акча өндүрүүгө жумшаганда аны коргоп калышат.
"Шоушенктен качуу" киносынчылардан жылуу пикир алганы менен "Кылмыш окуясы" сыяктуу тасмалардын атаандаштыгынан улам аз сатылып, кирешеси да аз болгон. Тасма 7 Оскар сыйлыгына жана башка бир топ сыйлык наамдарына талапкерлиги көргөзүлгөн жана киносынчылардан аткаруу чеберчилиги, окуясы жана тасманын реалдуулугу боюнча алкышка татыган. "Castle Rock Entertainment" Тед Төрнердин колуна өтөөрү менен тасма 1997-жылдан баштап Төрнердин телетармагында дээрлик күнүгө көргөзүлүп жатып популярдуу боло баштаган. Азыр болсо тасма 1990-жылдардагы эң мыкты тасмалардын бири болуп эсептелет. Тасма VHS, DVD, Blu-ray жана телевидениеде ийгиликке жетишкен.
Тасма "AFI" рейтингинин 100 жылда 100 тасманын ичине кирген (10 жылдык мааракесинде). 2015-жылы АКШ Конгрессинин китепканасы тасманы "маданий, тарыхый же эстетикалык баалуу" деп Улуттук кино реестринде сактоо үчүн тандап алган.
Сюжет
1947-жылы Мэн штатынын соту тарабынан Энди Дюфрейндин, мурдагы банктын вице-президенти, аялын жана анын ойношун өлтүрүп салгандыгы тууралуу иши каралып жаткан. Энди күнөөнү моюнга албайт, бирок ошол эле учурда кылмыш болгон түнү мас болгондугу үчүн эмне кылганын такыр эстей албайт. Өлтүрүү болгонго чейин Энди аялынын ойношу менен көрүп калып, ажырашууга макул болбой койгон. Андан соң ал барга барып, көп ичип алып, аялы кеткен үйгө барганда алар жок болот, Дюфрейндин жанында тапанчасы бар болчу, аларды күтүп отуруп, соолугуп, үйүнө кетип калат. Ал эми эртеси үй кызматкери Дюфрейндин аялы жана ойношун атылган денелерин көрөт. Эндинин тапанчасын полиция таппай коёт, жана баардык далилдер ага каршы турган, ошондуктан сот аны өмүр бою эркинен ажыратып, өзүнүн каардуулугу менен белгилүү болгон Шошенк түрмөсүнө түшөт. Түрмөнүн башчысы Нортон кудайга калп эле ишенгшенин көрсөткөн, ал эми күзөт кызматыны башчысы Хедли Энди менен чогуу келген жаңы соттолгондордун бирин өзүнүн каардуулгун көрсөтүү үчүн өлгөнгө чейин сабап салат.
Дюфрейн абактын кир жуучу жайында иштеп калат да, бир нече убакыттан кийин негр Ред менен таанышып калат. Ред-өзүнүн байланыштары аркылуу ар кандай товарларды түрмөнүн аймагына алы кирип, "дүкөн" кызматын аткарган. Энди андан балка сурап, ал ташты иштетүгө кызыгаарын айтып, буйрутма кылат. "Кыздар" деп аталган топтун мүчөлөрү Дюфрейнге тийишип, сексуалдык зомбулук көрсөтүүгө аракет жасашканы менен Энди аларга моюн сунбай, акырына чейин күрөшөт.
1949-жылы, Реддин жардамы менен Энди түрмөнүн чатырын оңдоп жаткан бригадага кошулуп, бир күнү Хедлинин мурастан калган салыкты кантип төлөйм деп башы катып жатканын айтканда угуп калып, ага өз кенешин берип, жардам берет. Хедли Эндиге ыраазычылык ирээтинде пиво берип, кийинчерээк "Кыздар" тобу Эндиге кайра кол салышканда анын башчысын майыл болуча сабап салат да, андан кийин алар аны жайына коюшат. Дюфрейндин иш оңолуп, китепканада иштеп калат.
Дюфрейн абактын кароолчуларына финансылык жана юридикалык консультацияларды бере баштайт жана салык декларацияларды толтурат. Бара-бара түрмө башчы Дюфрейн өмүрүндө кылып көрбөгөн финансылык махинацияларды жасай баштайт. Нортондук уурдап тапкан акчаларын мурда жашабаган, чыныгы жашоодо такыр жок эле адамга, документтерин жасап, анын аты-жөнүн жазып, жада калса анын атынан салык да төлөгөн Энди "жок" адамга которот. Ошол эле учурда ал штаттын Сенатына кат жолдоп отуруп, 6 жылдан кийин араң акча бөлүнүүсүнө жана китепкананы эски китеп менен камсыз кылуусуна жетишет. Дагы төрт жылдан кийин китепканага жыл сайын акча бөлүнүп турм ай болуп, китепкана үлгүлүү болот. Муну түрмө башчы өз убагында турмөнү укмуш кылып өзгөртүп жатам деген мааниде журналисттерге көргөзүп, колдонуп кетет. Ал "Ичинен жана сыртынан" деген программа иштеп чыгат. Анын негизинде абактагы адамдар түрмөнүн сыртында коомго пайда алып келчү жумуштарды жасашчу.
Арадан Энди түрмөгө түшкөн күндөн бери 20 жыл өтөт. Түрмө башчы аны колдонуп, толтура мыйзамсыз акча жасап турган. Энди башка абакта отургандарды да окутуп, билим бере баштаган. Томми Уильямс - жаш ууру менен да иштешип, ага сабак берип, анын окуган тууралуу аттестат алууга тестке даярдай баштайт. Томми "канаатандыраарлык"деген баа алып, мурдагы отуруп келген абактагы чогуу отурган адамдын кылган күнөөсүн Эндиге айтып берет. Анын айтымында чогуу отурган адам гольф-клубдун ээсин жана анын ойношун өлтүргөнү жана ал кылмыш үчүн аны эмес, аялдын күйөөсүн түрмөгө отургузуп салат. Энди түрмо башчыны ишин кайра карап берүүнү суранат. Бирок ал мындай акылдуу "акча жасагычты" колдон чыгаргысы келбей, макул болбой коёт. Дюфрейнди узак мөөнөткө карцерге камап, Томмини сүйлөшүүгө чакырат. Андан Эндиге айтып берген окуяны так далилде йаласынбы дегенде ооба деп жооп берет. Ошондуктан мурдатан даярданып турган хедли вышкадан Томмини белги берилгенде калп эле качып бараткандагысы үчун деп атып салат.
Дюфрейн карцерден бошонуп, жөнөкөй камерага келет жана мурдагыдай эле башчыга иштейт. Редге бир жолу ал түрмөдөн чыккандан кийин Тынч океандын жээгинде жайгашкан Сиуатанехо деген шаарга мейманкана кураарын жана бул шаардын атын эстен чыгарбасын өтүнөт. Жана Редге Бакстон деген шаардагы бир жер жөнундо айтып берет. Ред тамактануу учурунда жанындаг ыдосторуна энди жөнүндө айтат. Алар карцерде отуруп Энди жинди болуп кеткенин жана өзүнө кол салаарын айтышып, абдан коркушат.
Кийин Ред Мексикага жакын жайгашкан Форт Хэнкок шаарынан алынган открытка алат жана Энди кайсыл жерден чек араны өтекөндүгүн билет. Кезексиз чыгаруу боюнча комиссия өтүп(Ред андан бир нече жолу өткөн, бирок баарында тең кайра түрмөгө калтырылган), ал эркиндикке чыгат. Бүт өмүрүн темир тор артында откөргөн Ред чыныгы жашоодо жашай албасын билип, өзүн өзү өлтүрөйүн дейт, бирок аны Эндиге берген убадасы эле кармап турган. Ал айткан жерди таап, ал жерде кат таап окуйт, ал кат Эндиден болчу. Кийин ал Мексикага келип, Энди айткан шаарындагы Тынч океандын жээгинен эски досун табат.
Шэлби (Монтана)
Шэлби (Монтана) (Shelby) — Монтана штатынын Toole Округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3216 киши. Болжолдуу аянты - 8.5 км². FIPS коду — 30-67450.
Маргалаң
Маргалаң – Өзбекстандын чыгыш бөлүгүндөгү Орто Азиядагы эң байыркы шаар. Фергана областынын курамында. Фергана өрөөнүнүн түштүк-чыгышында, Алай кырка тоосунун этегинде жайгашкан. Калкы 168,5 миң (2010). Жол тоому. Темир жол түйүнү [Кокон – Маргалаң – Анжиян, Маргалаң – Фергана – Кызыл-Кыя (Кыргызстан)]. 1994–2004-жылкы археологиялык казуулардын негизинде Маргалаң биздин заманга чейинки 4–3-кылымда пайда болгон десек болот. Биздин заманга чейинки 2–1-кылымда Улуу Жибек жолу өткөн. Алгач шаар катары 8-кылымда араб хроникасында эскерилет. «Маргалаң» деген ат 10-кылымдан белгилүү. Караханиддердин династиясы башкарып турган мезгилде Фергана өрөөнүндөгү башкы шаар, маанилүү соода жана көл өнөрчүлүк борбору болгон (10-кылымдын аягы, 1212-жылдар чен). Кийинчерээк «жибек шаары» деп даңкталган. Шаар жөнүндө Бабур «Бабурайонаме» деген чыгармасында кеңири баяндап жазган. 16-кылымдын 2-жарымынан 1710-жылдан Бухара хандыгынын, 1710–1876-жылдары Кокон хандыгынын курамында. Орто кылымга таандык Урдташ чебинин калдыгы сакталган. Архитектуралык эстеликтери: Кожо-Магиздин кумпалуу мавзолейи (18-кылымды 1-жарымы), Пир-Сиддик комплекси (18-кылымды ортосу), мечит-айван, минарет, Торон-Мазар (19-кылымдын аягы), Саид Акмат Кожо медресеси (19-кылымдын аягы; учурда улуттук кол өнөрчүлүктүн борбору), мечиттер. Илимпоз, ислам дининин укугун түптөөчүлөрдүн бири Бурхануддин Маргинанинин (ушул шаарда туулган) мемориал комплекси (2000), акын Увайсинин үй-музейи уюштурулган. Өзбек накта була ИИИси (1937-жылы негизделген), тарых музейи (1964, мурдагы Ю. Ахунбабаевдин мемориал музейи) бар. Орто Азиядагы жибек жана андан буюм жасоонун ири борбору. «Yodgorlik» фабрикасы (салттуу кол менен токуу сакталган), мурдагы жибек комбинатынын базасында бир нече ишкана (анын ичинде хан-атлас), механикалык завод, тамак-аш, курулуш материалдар өндүрүшү, жибек комбинаты, «Атлас» фирмасы (өзбектердин улуттук колорити чагылдырылган накта жибек кездемелери өндүрүлөт) ж. б. ишканалар иштейт. Кол менен токуу өнөрүнүн, сайма саюунун, жыгачты жана карапаны кооздонун салттуу борбору. Фергана областынын (1925–27, 1938-жылдан), Кокон округунун (1927–30), Өзбек ССРинин (1930–91), 1991-жылдан Өзбек Республикасынын курамында.
Баку метросу
Баку метросу (Bakı metropoliteni) ― Азербайжандын Баку шаарынын метросу.
Баку метросу 6-ноябрь 1967-жылы ачылган.
Узундугу 40,3 км, 3 сызык жана 27 бекет бар (2022-жылы).
Маргиана
Маргиана (грекче Margians) – Кара-Кум чөлү менен чектеш, Мургаб дарыясынын төмөнкү ойдуңун кучагына алган тарыхый аймак. Улуу Жибек жолунан орун алып, бир жагынан Индия, Кытай, Борбордук Азияга кете турган тогуз жолдун тоому, экинчиден түшүмдүү, стратегиялык жактан маанилүү болгондуктан, адамдар байыртадан бери отурукташып, гүлдөгөн шаарлар салынган. Маргиананы адегенде Александр Македонский, кийин Селевкид мамлекетинин падышасы Антиох III каратып алган. Биздин замандын 3–18-кылымында Хорасан областынын бир бөлүгү катары саналган.
Марганец кенташтары
Марганец кенташтары – курамында марганец же анын бирикмелери бар минералдардын табигый чогундусу. Эң негизги минералдарына пиролюзит (Mn 63,2%), псиломелан (45–60%), манганит (62,5%), вернадит (уу–52%), браунит (69,5%), гаусманит (72%), родохрозит (47,8%), олигонит (23–32%), родонит (32–41%) ж. б. кирет. Курамында кошунду түрдө темир кездешет. Кен чөкмө, чанда метаморфоген жана үбөлөнүү процесстеринен пайда болот. Чөкмө кендери байыркы деңиздер менен көлдөрдүн түбүндө кабат же линза түрүндө топтолот. Алар төмөнкүдөй типтерден турат: 1) кычкылдануу – тайыз көлдөрдөгү псиломен-пиролюзит жана манганит кенташтары; 2) карбонаттуу – тереңдиктен орун алган родохрозит, олигонит, манганит-кальциттүү кенташтар; 3) метаморфизмделген – өтө жогорку температура менен туш тараптан кысуучу күчтүү басымдын таасиринен өзгөрүүлөргө дуушар болгон кендер. Курамында марганецтин суусуз кычкылдары (браунит, гаусманит) жана кычкылдары (родонит ж. б.) кездешет; 4) үбөлөнүү кендери кычкылдануу зонасында марганецтин топтолушунан пайда болот.
Силвия Мейс
Силвия Мейс (Sylvie Meis; 13.4.1978) — нидерланддык фотомодель жана актриса.
Кыскача өмүр таржымалы
Силвия Мейс 1978-жылы 13-апрелда Бреда шаарында төрөлгөн. Батыш Брабант жогорку мектебинде (Hogeschool West Brabant) окуган. Учурда Гамбургда баласы менен турат  жана «RTL» каналынын алып баруучусу болуп иштейт.
Хаймхаузен
Хаймхаузен (Haimhausen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Дахау районуна кирет.
Калкы - 4893 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 26,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 74 121. Муниципалитеттин башчысы — Петер Фельбермайер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Дэнвилл (Нү-Жерси)
Дэнвилл (Нү-Жерси) (Denville) — Нү-Жерси штатынын Моррис округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 16635 киши. Болжолдуу аянты - 32.7 км². FIPS коду — 34-17650.
Гроспөсна
Гроспөсна (Großpösna) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Лейпциг административдик округуна карайт. Лейпциг районуна кирет.
Калкы - 5430 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 41,41 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 3 79 290. Муниципалитеттин башчысы — др. Габрила Ланцш.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Лүдерсхаген
Калкы - 576 киши(2013-ж.). . Аянты - 13,94 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 57 055. Муниципалитеттин башчысы — Герхильд Бальцер.
Вессобрунн
Вессобрунн (Wessobrunn) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Вайльхайм-Шонгау районуна кирет.
Калкы - 2121 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 51,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 90 158. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Динтер.
Боурбон (Миссури)
Боурбон (Миссури) (Bourbon) — Миссури штатынын Кроуфорд округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 3.1 км². FIPS коду — 29-07534.
Калкы
2010-жылы калкы 1348 киши болгон.
Гранд Ривэр (Айова)
Гранд Ривэр (Айова) (Grand River) — Айова штатынын Декатур округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.5 км². FIPS коду — 19-32070.
Калкы
2010-жылы калкы 225 киши болгон.
Хайнроде
Калкы - 672 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 61 044. Муниципалитеттин башчысы — Альфред Гремлер.
Жаңы тайыш (Гафурий району, Башкыртстан)
Жаңы тайыш — Башкыртстандын Гафурий районундагы айыл, Имендяшев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 32 киши. Почта индекси — 453063, ОКАТО коду — 80221819005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Соус Шор (Кентукки)
Соус Шор (Кентукки) (South Shore) — Кентукки штатынын Гринап округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1226 киши. Болжолдуу аянты - 2.1 км². FIPS коду — 21-72210.
Колтояк
Колтояк (Чемурда) — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кытат дарыясынын сол жээгинен 6 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 35 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Шэридан (Монтана)
Шэридан (Монтана) (Sheridan) — Монтана штатынын Madison Округуна караган АКШ шаары.
Чилитар
Чилитар улуттук, этностук, Түштүк Америка болуп, маданият, ашканасы, коомго, экономикага Чили калкы европалык аял иммигрант статусун, ошондой эле жергиликтүү түпкү.
Шэридан (Монтана)
Калкы - 659 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 30-67600.
Мауден
Мауден (Mauden) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 107 киши(2013-ж.). . Аянты - 1,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 068. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Розенкранц.
1953
1953 (бир миң тогуз жүз элүү үчүнчү) жыл — толук эмес жыл, Григорий календары боюнча жума күнү башталат. Бул биздин замандын 1953, 2-миңжылдыктын 953, XX кылымдын 53-жылы.
Маргинал
Маргинал (marginal – кошумча нерсе, артык баш нерсе, чеке-белде калган жазуу) – 1) бул мурдагы социалдык байланыштардан ажырап, бирок, жашоо-тиричиликтин жаңы шарттарына көнө албай, кандайдыр бир социалдык топтордун арасында орто заар калган адам (мисалы, эмигранттар); 2) коомдун чеке-белинде калган адам (мисалы, люмпен, селсаяк, бомж); 3) маргиналдуу маданият – элет жерлеринен шаарларга карай багытталган массалык миграция шаардык маданияттын салттуу өзгөчөлүктөрүн гана «кыйратпастан», элет менен шаардын маданияттарынын ортосундагы маргиналдуу маданияттын пайда болушуна да түрткү берет; 4) маргиналдуу инсан – бул ар кыл эки элдин маданиятынын, жашоо-тиричилигинин жана каада-салттарынын ортосунда жашаган, аларга аң-сезимдүү түрдө аралашкан адам. Мындай адам берилген мүмкүн­чүлүктөрдүн болгондугуна карабастан эч качан өзүнүн өткөн тарыхы менен каада-салттарынан кол жууй албайт, ошол эле учурда ал өзү азыр татыктуу орунду ээлөөгө тырышып жаткан жаңы коомго да өз башын толук кандуу батыра албайт. Бул бири-бири менен эч качан жуурулушпаган 2 маданият менен 2 коомдун ортосундагы ара жолдо калган инсан болуп саналат. Маргиналдуу инсан калктын миграциясы сыяктуу адамды кандайдыр бир маданиятты таштоого, өзү үчүн чоочун болуп саналган маданий баалуулуктарды, социалдык ролдорду, жашоо образын өздөштүрүүгө мажбурлаган ар кыл процесстердин натыйжасы же өндүрмөсү (продуктyсy) болуп саналат.
Салауат-совхоз (Абзелил району, Башкыртстан)
Салауат-совхоз — Башкыртстандын Абзелил районундагы кыштак, Бурангул айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 2 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ист Хановэр (Нү-Жерси)
Ист Хановэр (Нү-Жерси) (East Hanover) — Нү-Жерси штатынын Моррис округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 11426 киши. Болжолдуу аянты - 21.1 км². FIPS коду — 34-19210.
Мареограф
Мареограф (латынча mare – деңиз жана …граф) – деңиз толкунун автоматтык түрдө үзгүлтүксүз жазып туруучу аспап. Калкыма мареограф кеңири колдонулат. Деңиз жээгинде иштөөчү түрү да бар.
Клайн-Беннебек
Калкы - 548 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 25,63 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 59 050. Муниципалитеттин башчысы — Эрнст Штоллай.
Зенденхорст
Зенденхорст (Sendenhorst) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Мюнстер административдик округуна карайт. Варендорф районуна кирет.
Үй-бүлө эмгеги
Үй-бүлө эмгеги – үй чарбасында же үй чарбасы үчүн жасалган жумуш. Эларалык эмгек уюмунун (ЭЭУ) №189 Конвенциясынын «Үй кызматчыларынын татыктуу эмгеги жөнүндө" 4-беренесинде ЭЭУнун эң төмөнкү курак жөнүндө №138 конвенциясына жана ЭЭУнун балдар эмгегинин эң начар формалары жөнүндө №182 конвенциясына ылайык  үй кызматкерлери үчүн эң төмөнкү курактык чекти белгилөө милдеттенмеси тууралуу айтылат.
Зенденхорст
Калкы - 13236 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 96,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 5 70 040. Мэр — Бертольд Штреффинг.
Үй-бүлө эмгеги
ЭЭУнун "Үй кызматчыларынын татыктуу эмгеги жөнүндө" конвенциянын кабыл алынышынын себептеринин бири - үй эмгегинин алигиче баркталбай, көз жаздымда калып, көбүнчө, кыз-келиндер тарабынан жасалып жаткандыгы. Бул кыз-келиндердин көпчүлүгү мигранттар же турмуш шарты начар коомчулуктардын мүчөлөрү. Алар эмгек жана жумуш менен камсыз болуу жаатында басмырлоого дуушар болушуп, адам укуктары бузулган жосундардын алдында алсыздык кылышат.
Дүйнө жүзүндөгү балдардын үй эмгегине байланыштуу кырдаал
ЭЭУнун 2013-жыл боюнча берген маалыматына ылайык, жалпы үй кызматчыларынын 30% жаш балдар түзөт. Үй кызматчы катарында эмгектенген жаш жетелектердин саны жалпы жонунан 15,5 млн түзсө, алардын 6,5 млн. 5 жаштан 14 жашка чейинки балдар. Үй кызматчы балдардын 71% ашууну – кыздар.
Кыргызстандагы балдардын үй эмгеги
Балдардын эмгегине байланыштуу эларалык конвенцияларды жүзөгө ашыруунун мыйзам чыгаруучулук негизин түптөгөн негизги укуктук-ченемдик актылар төмөнкүлөр болуп эсептелет:
Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында балдардын эмгегин пайдаланууну жана анын эң начар формаларын түп-тамырынан жоюу жаатындагы эларалык стандарттар камтылат. Тактап айтканда: балдардын эмгегин пайдаланууга тыюу салуу, иштөөгө уруксат бериле турган балдардын эң төмөнкү курактык чеги (16 жаштан баштап жана белгилүү бир эмгектин түрлөрү үчүн ата-эненин уруксаты менен 14 жаштан баштап); жашы жетелектердин жумушунун узактыгы; тыюу салынган жумуштардын түрлөрү (алардын катарында зомбулук менен коштолгон, ден-соолукка зыян келтириши мүмкүн болгон жумуштар). Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында терминдер учур талабына ылайык туура колдонулгандыгына карабастан, алар дале жетишсиз, айрыкча, үй эмгегине байланыштуу маселелерди кароодо дароо байкалат (үй эмгегине тыюу салган чектерди белгилөөдө).
Кыргызстанда үй эмгегине аралашкан балдардын көбөйүшү (2007-2014-жж.)
Кыргызстандагы балдар эмгегин изилдөө иштери КРнын Улуттук статистикалык комитети жана Эларалык эмгек уюму тарабынан 2007- жана 2014- жж. жүргүзүлгөн. Үй оокатын жасаган балдардын саны 2007-жылга салыштырмалуу 2014-жылы 5,5% азайган. Үй оокатына аралашкан кыздар менен эркек балдардын гендердик теңсалмаксыздыгы эки изилдөөдө тең байкалган: 2007-жылы (эркек балдар 59,6%, ал эми кыздар 78,1% түзгөн) жана 2014-жылы (эркек балдар 55,5% жана кыздар 71,3%). Үй оокатына аралашкан бардык курактагы балдардын ичинен кыздар көптүк кылат (2014-жылы жүргүзүлгөн изилдөө ишинде 5 жашка чейинки курактык топту кошпогондо). 2014-жылы жүргүзүлгөн изилдөөлөрдүн натыйжасында, үй эмгегин бөлүштүрүүдө мындай гендердик теңсалмаксыздык шаар жана айыл жергесинде да кездешери маалым болгон. Ушул жерден баса белгилей кетүүчү нерсе, шаардык кыздарга караганда айылдык кыздар үй эмгегине көбүрөөк жана эртерээк аралаша баштайт (6-13 курактык топто айылдык кыздар 74,2% жана шаардык кыздар 64,5%).
Кыргызстандагы үй эмгегине аралашкан балдардын гендердик өзгөчөлүктөрү
2014-жылы иштеген балдардын үстүнөн жүргүзүлгөн улуттук изилдөө ишинин натыйжалары боюнча, үй оокатына аралашкан балдардын саны чөлкөмдөр боюнча аябай жогору болгон (1-сүрөттү караңыз). Балдарды үй оокатына аралаштыруунун эң жогорку көрсөткүчү Нарын дубанына (73,2%) жана Ошко (71,0%) таандык болгон. Үй оокатына аралашкан балдардын эң аз көрсөткүчү Жжалал-Абадда (57,3%) болгон.
Бардык эле чөлкөмдөрдө үй оокатына аралашкан балдардын арасында кыздар көптүк кылбайт. Алсак, Баткен, Жалал-Абад, Ысык-Көл дубандарында кыздар 7-8% көбүрөөк. Ал эми Нарын дубаны менен Бишкек шаарында үй оокатына эркек балдар көбүрөөк аралашат (3-5%).
Орто эсеп менен, 5-7 жаштагы балдар үй оокатын жасоого жумасына 10,0 саат бөлүшөт. Кыздар үй оокатын жасоого жумасына эркек балдарга салыштырмалуу 2,4 саатка көбүрөөк, ал эми 16-17 жаш курактык топто 4,5 саатка көбүрөөк убакыт бөлүшөт. Ушул жерден айта кетчү нерсе, балдар, көбүнесе кыздар жасаган үй оокатынын 0,4% балдардын ден-соолугуна коркунуч келтириши мүмкүн, себеби алар үйдө жумасына 36 сааттан көбүрөөк убакыт иштешет.
Жумасына 12 сааттан көбүрөөк иштеген балдардын ичинен эркектерге (38,9%) караганда кыздар (24,2%) 1,5 эсеге көбүрөөк. Мындай көрүнүш бардык курактык топторго мүнөздүү.
Мектепке барган балдардын көпчүлүгү (62,1%) үй оокатын мектептен келгенден кийин жасашат, 27,2% - мектепке чейин жана кийин жана аз сандагы балдар (4,9%) мектепке чейин. Сабакка барбай үй оокатын жасаган балдар да аныкталды (1% чейин). Бул көрсөткүч боюнча курагына жана жынысына жараша статистикалык мааниге ээ айырмачылыктар байкалган жок.
Кыздар менен эркек балдардын ортосунда үй окатынын түрлөрүн жасоодо чоң гендердик айырма бар. Ушул айырмачылыктардын негизинде үй оокаты эркек балдар менен кыздардын ортосунда салттуу гендердик үлгүлөр боюнча бөлүштүрүлө тургандыгы даана байкалат:
Үй жумуштарын жасоодо гендердик айырмачылыктар шаардык да, айылдык да балдардын ортосунда бар, бирок айылдыктарда даана көрүнөт.
Айылдык аялдар
Айылдык аялдар – айыл жергесинде туруктуу жашаган аялдар, алардын катарына дыйкандар, айылдык мугалимдер, доктурлар, пенсионерлер, жумушсуздар сыяктуу негизги иштеген ишине карабастан айыл жергесинин шарттарында жашап жатышкан бардык аялдар кирет.
КРнын Улуттук статистикалык комитетинин берген маалыматына ылайык, Кыргызстандын туруктуу калкынын саны 2015-жылдын башында 5 млн. 895 миң 62 адамды түздү. Алардын 66,3% б.а. 3 млн. 908 миң 322 адам айыл жергесинде жашайт. Айыл калкынын 50% аялдар түзөт: 1 млн. 932 миң 873. Айылдык аялдар - өлкөнүн социалдык жактан эң аярлуу жана корголбогон бөлүгү болуп саналат.
Айылдык аялдардын көйгөйлөрү Пекин иш-аракеттер платформасынын (ПИП) экономика менен билим берүү маселелеринен баштап зордук-зомбулук жана экология маселелерине чейин бир катар стратегиялык максаттарында чагылдырылган.
Кыргызстандагы айылдык аялдардын абалы
Көпчүлүк учурларда айылдык аялдар жумушсуздук, таза суу менен санитариянын жетишсиздиги, электр кубаты менен камсыздалбагандык, табигый кырсыктарга начар даярдангандык, билим алуу, социалдык коргоо, жер ресурстарын жана микронасыяларды пайдалануу мүмкүнчүлүгүнүн чектелгендиги сыяктуу көйгөйлөргө туш келишет. Айыл жашоочулары үчүн эмгек миграциясы акча табуунун негизги стратегиясы болуп калгандыктан, аялдар үй чарбасын жүргүзүп, балдар менен үй-бүлөнү багуу жоопкерчилигин өзүлөрүнө алууга аргасыз болушту. Бирок патриархалдык баалуулуктар менен аялдын үй-бүлөдөгү жана коомдогу абалына байланыштуу гендердик стереотиптер үстөмдүк кылгандыктан аялдардын экономикалык мүмкүнчүлүктөрү чектелүү болуп жатат. Айыл жергесиндеги аялдар зомбулукка көп дуушар болушуп, ал жөнүндө ачык айткандан тартынышат. Гендердик теңчиликти орнотуу боюнча мыйзамдар жана улуттук саясаттардын бар болгондугуна карабастан, айыл коомчулуктарында аялдар коомдук-саясий турмушта жана чечим кабыл алуу деңгээлинде катышууда бир топ тоскоолдуктарга кабылышат.
Айылдык аялдардын өнүгүү процесстеринде ойногон ролу
Аялдардын жаратмандык дарамети күчтүү болгондуктан, айылдык аялдар коомдун социалдык турмушунда жигердүү роль ойной алышат. Бир чети, аялдарды чечим кабыл алуу мүмкүнчүлүктөрүнөн жана укуктарынан ажыратып, басмырлашса, экинчи чети - кыйла жигердүү жарандык абалды карманган аялдардын саны көбөйүүдө. Айылдык аялдар насыялар менен иштеп, чакан ишкердүүлүктү жүргүзүү, өзү жашаган жерди таза ичүүчү суу менен камсыз кылуу сыяктуу маселелерди чечүү үчүн топторго биригишет.
Аялдардын коомдун социалдык турмушуна катышуу мүмкүнчүлүгүнө карата жүрүм-турумун же мамилесин калыптандырууда эң негизги ролду өз өлкөсүнүн, коомдоштугунун же үй-бүлөсүнүн деңгээлинде окуп-үйрөнгөн нерселери чоң роль ойнойт. Аялдардын тандоо укугу, ошондой эле колдо бар толук маалыматтын негизинде жакшылап ойлонуштуруп туруп чечим кабыл алуу укугу болушу керек. Айылдык аялдардын демилгеси менен түзүлгөн бир катар коомдук уюмдар айылдык аялдардын укуктары менен кызыкчылыктарын коргоо, жергиликтүү коомдоштуктарда маалыматтык кампанияларды өткөрүү, ошондой эле Кыргызстандагы айылдык аялдарды окутуу жана алардын дараметин арттыруу жаатында иш алып барышат. Аялдардын коомдук бирикмелери (КБ): «Алга», «ШАЗЭТ», «Мехр Шафкат», «Эрайым» ж.б. – жергиликтүү жана улуттук деңгээлде гендердик саясатты илгерилетүү процессинде катышышат. Алар өлкөнү өнүктүрүү улуттук программаларын иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу боюнча КРнын Президентинин алдындагы Улуттук кеңештердин, КРнын Өкмөтүнө караштуу ведомстволор аралык кеңештердин ишинде катышып, бүгүнкү күнү айылдык аялдардын кызыкчылыктары менен укуктарын коргоо процесстеринде олуттуу роль ойноп келишүүдө.
Грандвю (Айова)
Грандвю (Айова) (Grandview) — Айова штатынын Луиза округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.5 км². FIPS коду — 19-32115.
Калкы
2010-жылы калкы 600 киши болгон.
Гроспоствиц (Жогорку Лужица)
Гроспоствиц (Жогорку Лужица) (Großpostwitz/Oberlausitz;) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Дрезден административдик округуна карайт. Баутцен районуна кирет.
Калкы - 2856 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 16,42 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 14 2 72 150. Муниципалитеттин башчысы — Франк Леман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 10 шаардык районго бөлүнөт.
Экалака (Монтана)
Экалака (Монтана) (Ekalaka) — Монтана штатынын Carter Округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 410 киши. Болжолдуу аянты - 2.7 км². FIPS коду — 30-23650.
Хайнроде-Хайнлайте
Хайнроде-Хайнлайте (Hainrode (Hainleite)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Нордхаузен районуна кирет.
Калкы - 377 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 8,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 62 014. Муниципалитеттин башчысы — Эрнст Рильк.
Маржа
Маржа (англисче margin жана французча marge – чети, кыры) 1) банктын далдалчылык операцияларында кардарларга берилүүчү ссудадагы проценттин ортосундагы айырма жана банк өзүнө тартуучу каражат проценти; 2) валюта соодалоо операция­ларындагы акы кардарларга сатуу жана валюта курсунун ортосундагы айырмадан түшкөн банктын кирешеси. Маржа биржада брокерлердин финансылык көз карандысыздыгын камсыздоого жардам берет. Эки түрү белгилүү: баштапкы жана кепилдикти сактоочу, ошондой эле банктык, демпингдик ж. б. түрлөрү бар.
Мессершмидт Даниель Готлиб
Мессершмидт Даниель Готлиб (1685-1735), атактуу немис окумуштуусу, дарыгер, ботаник, зоолог, этнограф, археолог. Сибирь аймагынфн жаратылышын, фауна жана флорасын, этнография жана археологиясын, тилдерин, фольклорун эң биринчи изилдеген илимпоз.
1721-1722 жж. Минусин (Хакас-Минусин ойдуңу) жергесине илимий экспедиция уюштурган. Экспедицияга швед офицерлери Филипп Иоганн Табберт жана анын жээни Карл Шульмандар да катышышкандыгы белгилүү. Бул экспедиция көп сандаган эстеликтерди табышкан: алардын ичинде көрүстөндөр, петроглифтер, тамгалар, жазууулар, таш эстеликтери бар эле. Окумуштуулар көп сандаган көрүстөндөрдүн бирин казып көрүшүп, илим үчүн маалыматтарды жыйнашкан. Илимпоздорду таштарга чегерилген жазуулар (кыргыз жазуулары) кызыктырып, бул жазуу маданияты байыркы германдардын “рун сымал жазууларына окшоштугун” байкашкан. Бирок, ошол учурдагы илимпоздор жазып калтырган жазуу эстеликтери, петроглифтер ж. б. эстеликтер алар тартып калтырган сүрөттөрдө, жазууларда гана сакталып калгандыгы маалым. Илимге кийинчерээк белгилүү болгондой бул жазуу – орто кылымдардагы кыргыз жазуу эстеликтери эле. Бул ачылыштардан соң европа илимпоздорунун Сибирь аймагына болгон кызыгуусу күчөгөн.
Эмгектери
Forschungsreise durch Sibirien 1720—1727. Tagebuchaufzeichnungen / Hrsg. von E.Winter, G.Uschmann, G.Jarosch. — Berlin, 1962—1968. — Т. 1—4. — (Quellen und Studien zur Geschichte Osteuropas)
Колдонулган адабияттар
О. Каратаев. Борбор Азия жана түрк дүйнөсүн изилдеген аалымдар.
Лүманнсдорф
Лүманнсдорф (Lühmannsdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Чыгыш Төмөнкү Померания районуна кирет.
Зигбург
Зигбург (Siegburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Рейн-Зиг районуна кирет.
Калкы - 39 746 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 23,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 3 82 060. Мэр — Франц Хун.
Шаар административдик курамы боюнча 12 шаардык районго бөлүнөт.
Галэна (Миссури)
Галэна (Миссури) (Galena) — Миссури штатынын Стоун округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.8 км². FIPS коду — 29-26254.
Калкы
2010-жылы калкы 451 киши болгон.
Маухенхайм
Маухенхайм (Mauchenheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альцай-Вормс районуна кирет.
Калкы - 974 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,87 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 31 044. Муниципалитеттин башчысы — Ирмгард Гальé.
Соутгэйт (Кентукки)
Соутгэйт (Кентукки) (Southgate) — Кентукки штатынын Кэмпбелл округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3472 киши. Болжолдуу аянты - 3.6 км². FIPS коду — 21-71976.