cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Абдыраимов Эсенбек Маматович
1994-2000-жылдары Жайыл районундагы айыл чарба башкармалыгынын башчысы, райондук администрация башчысынын орун басары, 2001-05-жылдары Кыргыз Республикасынын айыл, суу чарба жана кайра иштетүү министрлигинде асыл-тукум иштери боюнча бөлүмдүн башчысы, Панфилов райондук мамлекеттик администрадиясынын башчысынын 1-орун басары, 2005-жылдын ноябрынан Жайыл райондук мамлекеттик администрациясынын башчысынын 1-орун басары болуп иштеп келе жатат.
199б-ж. Чүй облусунун социалдык-экономикалык өнүгүүсүнө кошкон салымы үчүн Чүй облустук администрация башчысынын өзгөчө «Төш белгиси», 2003-ж. Айыл жана суу чарба министрлигинин Ардак грамотасы, 2009-ж. Чүй облусунун губернаторунун «Кеменгер» төш белгилери менен сыйланган. Теги суусамырлык, жолуке уруусунан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Виттигхаузен
Виттигхаузен (Wittighausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Штутгарт административдик округуна карайт. Майн-Таубер районуна кирет.
Калкы - 1701 киши(2013-ж.). . Аянты - 32,36 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 28 137. Мэр — Бернхард Хеннебергер.
Кулиев Кайсын Шуваевич
Кулиев Кайсын Шуваевич (1. 11. 1917, азыркы Кабарда-Балкария, Чегем району — 4. 6. 1985, Кабарда-Балкар АССРи, Чегем району, Жогорку Чегем кыштагы, Чегем I посёлкасы) — балкар совет акыны, Кабарда-Балкар эл акыны (1967). А. В. Луначарский атындагы ГИТИСте окуган (1935—39). «Таңга салам» деген туңгуч ыры 1937-жылы жарык көргөн. Ал согушка чейинки ырларында туулган жер табиятын жүрөгү менен сезген лирик экендигин көрсөткөн («Тоо суусунун шыңгыр ыры», «Жамгыр жаады жолдо баратсак» ж. б.). «Менин коңшуларым» аттуу лирикалык циклинде (1939—45; 1957-жылы жарыяланган) эмгекчилердин жаркын образдарын түзгөн. Согуш убагында совет элинин эрдиги жөнүндө бир нече ыр циклин, согуштан кийин балкар элинин өткөн тарыхына кайрылып, «Капчыгай ырлары» циклин (1947—51) жараткан. «Жаралуу таш» аттуу ыр жыйнагында (1964; РСФСРдин М. Горький атындагы мамлекеттик сыйлыгын, 1966) балкар элинин турмушу чагылдырылган. «Жер китеби» ыр жыйнагы үчүн 1974-жылы СССР мамлекеттик сыйлыгы ыйгарылган. К. Кулиев бир топ жыл Кыргызстанда жашаган. Көптөгөн ырлары, айрым китептери кыргыз тилинде жарык көргөн. Кыргыз жазуучуларынын (А. Осмонов, А. Токомбаев, Т. Сыдыкбеков ж. б.) чыгармаларын орус тилине которгон жана алардын чыгармачылыгы тууралуу макалалар да жазган. Кулиевдин чыгармалары дүйнө элдеринин көп тилдерине которулган. СССР Жогорку Советинин (5-шайланышынын) депутаты болгон. Лениндик сыйлыктын лауреаты (1990, өлгөндөн кийин). Ленин ордени менен сыйланган. Чыгармалары: Тынчтык күүсү. Ф., 1956; Аскадагы от. Ырлар. Ф., 1969; Собр. соч.: В 3 т. М., 1987.
Кавказ туткуну!
«Кавказ туткуну!», («Кавка́зская пленница!») — 2014 жылы Режиссёр Максим Воронков (Леонид Гайдайдын 1967 жылы тартылган «Кавказ туткуну же Шуриктин жаңы жоруктары») тасмасынын  ремейкери катарында тарткан. Башкача айтканда «Кавказ туткуну-2» бул фильм жаш муундардын талабына жараша болгон жана ошондой эле жаш курактык чектөөлөр коюулган +12
Дальхайм (Таунус)
Дальхайм (Таунус) (Dahlheim (Taunus)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Рейн-Лан районуна кирет.
Калкы - 873 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,82 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 024. Муниципалитеттин башчысы — Детлеф Зайферт.
Тийме шакектер
Тийме шакектер, контакттуу шакектер – электр машинанын октолгоочуна (валына) бекитилген жана ротордун оромолорунун учтары менен кошулган ток өткөрүүчү шакек. Алар аркылуу, айланып туруучу оромо менен кыймылсыз тышкы электр түзүлүштөр жана тизмектердин ортосунда (электр щётка аркылуу) жылмышуучу тиймек түзүлөт. Тийме шакектер бири биринен жана машина октолгоочунан обочолонтулат. Тийме шакектер мисалы, синхрондуу, асинхрондуу машиналарда, Шраге кыймылдаткычында ж. б. электрондук машиналарда колдонулат.
Согуш туткуну
Согуш туткуну — эл аралык укукта куралдуу кагылышуу учурунда согушуп жаткан бир тараптын куралдуу күчүнүн экинчи тараптын колуна түшүп калган адамы. Ал согуш аракеттери аяктаганча анын бийлигинде болушат.
Согуш туткундары эл аралык укуктун (1949-жылкы согуш туткундарына мамиле жөнүндөгү III Женева конвенциясынын ж. б.) ченемдери менен коргоого алынат. Согуш аракеттери аяктагандан кийин жана тынчтык жолу менен жөнгө салууларга байланыштуу өз мекенине кайтарылууга тийиш.
Нью Сведэн (Мэн)
Калкы - 621 киши. Болжолдуу аянты - 89.9 км². FIPS коду — 23-49415.
Хиллтоп (Миннесота)
Хиллтоп (Миннесота) (Hilltop) — Миннесота штатынын Anoka округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 744 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 27-29258.
Кайчы мөңгүлөрү
Кайчы мөңгүлөрү – Какшаал кырка тоосунун түн. капталындагы Кайчы суусунун өрөөнүндө жайгашкан эки мөңгү (Батыш ж-а Чыгыш К. м.).
Батыш Кайчы мөңгүсү өрөөндүн батыш (сол) капталынан орун алган. Уз. 2,7 км, аянты 3,6 км2. Мөңгүнүн башы деңиз деңг. 4828 м, этеги 3890 м бийиктикте жатат. Төр-өрөөн тибиндеги мөңгү. Этегинен 1,5 кмдей төмөн карай өрөөндүн таманы морена м-н шыкалган. Мөңгүдөн башталган суу Кайчыга сол тараптан куят. Чыгыш Кайчы мөңгүсү өрөөндүн оң капталында Кайчы ж-а Айрытөр суулары кошулган тушта жайгашкан. Уз. 1,7 км, аянты 3,8 км2. Мөңгүнүн башы деңиз деңг. 4680 м, этеги 3760 м бийиктикте жатат. Төр тибиндеги мөңгү. Мөңгү Кайчы ж-а Жангарт сууларынын суу бөлгүчүндөгү чакан байыркы денудациялык бетти ээлеп, эки алапты бириктирген Жангарт ашуусун карай жылып түшөт. Этегинен төмөн карай 2 кмге чейин мореналар үйүлүп жатат. Мөңгүдөн башталган өзөн Кайчы суусуна (Акшыйрактын оң куймасы) оң жактан куят.
Жаркент салгылашуусу
Жаркент салгылашуусу — 1934-жылдын апрелде болуп өткөн бир тирешүү болду Жаркент, ШУАР, Кытай. генерал Ма Жанчандын кытайлык мусулман армиясы падыша Мохаммед Захир шах жиберген уйгур жана ооган ыктыярчыларын талкалап, баарын жок кылган. Эмир Абдулла Бугра өлтүрүлүп, башы кесилген, башы Идгах мечитинде көргөзмөгө коюлган.
Хедерслебен (Зельке)
Хедерслебен (Зельке) (Hedersleben (Selke)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Кведлинбург районуна кирет.
Упгант-Шот
Упгант-Шот (Upgant-Schott) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Аурих районуна кирет.
Калкы - 3848 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 24,78 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 52 024. Муниципалитеттин башчысы — Отто Тиле.
Куликов салгылашы (1380)
Куликов салгылашы (1380) — Владимир жана Москванын улуу князы Дмитрий Иванович жетектеген орус аскерлери менен Мамай башында турган моңгол-татарлардын 1380-жылы Куликов талаасында салгылашуусу. Мамай Рустун Алтын Ордого көз карандылыгын күчөтүү үчүн 100—150 миңдей кол курап, Литванын, Рязандын улуу княздары менен союздашып, орустарга каршы жортуулга чыккан. Муну уккан Дмитрий Иванович 8-сентябрда резерв полкторун Дондун сол жээгиндеги Куликов талаасына жайгаштырган. Салгылаш Пересвет жана Челубей баатырлардын жекече сайышы менен башталып, андан экөө тең каза болгон. Адегенде ийгиликке татарлар жеткен, бирок Боброк-Волынец жана Владимир Андреевич жетектеген буктурмадагы орус аскерлеринин чабуулга өтүшү менен Мамайдын аскерлери жеңилген. Куликов салгылашы Алтын Ордонун кулашын тездетип, орус мамлекетин түзүүдө Москва княздыгынын ролун күчөткөн. Душманды Куликов салгылашында женген үчүн "Донской" атка конгон. 1850-жылы Кызыл-Дөбөгө Дмитрий Донскойго мамы түрүндөгү эстелик тургузулган. 1996-жылы «Куликов талаасы» аскердик-тарыхый жана жаратылыш музей-коругу уюшулган.
Эшенова Салый
Эшенова Салый (10. 6. 1921-ж. т., Ысык-Көл облусу, Жети-Өгүз району, Кабак кыш.) - Социалисттик Эмгекке Баатыры (1960). Нарын педагогика окуу жайын (1941) бүтүргөн. Нарындагы Куйбышев атындагы орто мектепте мугалим (1941-50), Пржевальскиде тамак-аш артелинде (1951-53), 1953-жылдан кийим тигүү ф-касында мастер болуп иштеген. Кийим тигүүдө планды 140180% аткарган. КПССтин 22, Кыргызстан КПнын 7, 12, 14, 16-съезддеринин делегаты. Кыргызстан КП БКнын мүчөлүгүнө кандидаттыкка шайланган. Ленин ордени жана медалдар менен сыйланган.
Канжайлак мөңгүсү
Канжайлак мөңгүсү – Борбордук Теңир-Тоодогу дендриттик өрөөн тибиндеги мөңгү.
Эңилчек кырка тоосу ж-а анын айрыгында жайгашкан. Сарыжаз суусунун алабында. Уз. 13 км, аянты 32,5 км2. Мөңгүнүн башы деңиз деңг. 5257 м, этеги 3150 м бийиктикте. Кар чегинин бийикт. 4200 м. Мөңгү мезгил-мезгили м-н тартылып, кайра алдыга жылып турат. Андан Эңилчек суусунун сол куймасы Атжайлоо суусу башталат.
Абдылдаев Эсенбек
Абдылдаев Эсенбек (5. 4. 1949-жылы туулган, Суусамыр кыштагы) - эмгек ардагери.
Суусамыр орто мектебин (1967) жана Фрунзе шаарынан шофёрлук курсту бүтүргөн. Эмгек жолун айдоочу болуп баштаган. Кийинчерээк комбайнёр, механик, гараж башчысы, бригадир, моторист, МЖСтин нефть базасында башчы болуп 2001-жылга чейин эмгектенип, ардактуу эс алууга чыккан.
Ал бир нече жолу райондук, облустук Ардак грамоталар менен, Лениндин 100 жылдык юбилейлик (1970), «Эмгектеги артыкчылыгы үчүн» (1971) жана «Эмгектеги каармандыгы» медалдары менен сыйланган.
Учурда «Сүйүнбек» дыйкан чарбасынын башчысы болуп эмгектенет. Чал уруусунан. Мамаке баатырдын урпактарынан.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Эдвард Фөрлоң
Эдвард Уолтер Фөрлоң (Edward Furlong;1977-жылы 2-августта туулган) — америкалык актер жана музыкант. Өспүрүмдөрдүн мурдагы жылдызы болгон Фөрлоң «Терминатор 2: Акыр заман» (1991) тасмасында мыкты аткаруу чеберчилиги үчүн «Сатурн» жана «MTV» киносыйлыгына татыган. Кийинки жылы ал «Көз карандысыз эрк» сыйлыгына көрсөтүлгөн жана «Үй жаныбарларынын мүрзөсү 2» тасмасындагы эмгеги үчүн «Сатурн» сыйлыгына көрсөтүлгөн. «Өзүбүздүн үйүбүз» (1993) тасмасындагы ролу үчүн Кэти Бэйтс менен «Жаш өнөр адамы» наамын жеңип алган жана актердук топ менен биргеликте калган номинацияларды бөлүшүп алган.
Кристина Риччи менен 1998-жылы «Тумшук» тасмасындагы жана Эдвард Нортон менен «Американын окуясы X» кинофильминдеги ролдору үчүн Фөрлоң алкоого алынган. Анын карьерасынын башталышындагы башка тасмаларга «Кичинекей Одесса» (1994), «Мээ окуу» (1994), «Шибер арфасы» (1995) жана Мерил Стрип жана Лиам Нисон менен кошо тартылган «Мурда жана кийин» (1996) тасмалары кирет. Ал Жон Коннор катары образын эл аралык «Universal Studios» паркындагы T2 3-D: Убакыт аралыгындагы кармаш (1996) аттракционунда кайра аткарган. Фөрлоң кыска убакыт аралыгында ырчылык чөйрөсүнө аралашып көргөн. 1991-жылы «Бекем карма» аттуу альбому жарык көрүп, Жапонияда гана сатыкка чыккан.
Фөрлоңдун акыркы белгилүү ролдорду «Рок шаары Детройт» (1999) жана «Жаныбарлар фабрикасы» (2000) тасмаларында жараткан. Андан соң улам камакка алуу, соттук териштирүү иштери жүргөнүнө жана ошондой эле өнөкөт каражаттарды жана алкоголдук ичимдиктерди ашыкча пайдаланганына байланыштуу анын карьерасы солгундап калган. Фөрлоң «Карга: Каардуу ибадат» (2005) тасмасында башкы ролду аткарган. 2011-жылы «Жашыл аары» тасмасында экинчи пландагы ролду жараткан.
Рэвиа (Массачусетс)
Калкы - 51 755 киши. Болжолдуу аянты - 26.0 км². FIPS коду — 25-56585.
Эдвард Бөрнс
Эдвард Фицжералд Бөрнс (Edward Burns;1968-жылы 29-январда туулган) — америкалык актер, кинопродюсер, сценарист жана режиссер. Көптөгөн тасмалардагы ролдору менен таанымал. Ал катышкан тасмалар: «Катардагы жоокер Райанды сактап калуу» (1998), «15 мүнөт» (2001), «Жашоо же ага окшогон бир нерсе» (2002), «Чагылган үнү» (2005), «Эс алуу» (2006), «Жоопсуз калган чалуу» (2008), «27 кийим» (2008), «Чындыктын кырында» (2012), «Балдар менен достор» (2012) жана «Алекс Кросс» (2012). Бөрнс «Бир тууган Максмуллендер» (1995), «Дал өзү» (1996), «Нү-Йорктун жөө чыйырлары» (2001), «Кызгылт көк» (2007) жана «Фицжералд үй-бүлөсүнүн жаңы жылы» (2012) тасмаларына режиссерлук кылган. Ал «TNT» телеканалынын «Кескилердин шаары» (Багси Сигел) криминалдык драма жана «Коомдук адеп-ахлак» (Терри Малдун) сериалдарында тартылган.
Изака
Калкы - 3098 киши. Болжолдуу аянты - 10.6 км². FIPS коду — 26-41340.
Тийимдөөч
Тийимдөөч, контактор – төмөнкү чыналуудагы ток өтүүчү электр тизмектерин бириктирүүгө же ажыратууга арналган электр аппараты. Ал туруктуу токтун жана өзгөрмө токтун Тийимдөөчү болуп бөлүнөт. Өзгөрмө токтун Тийимдөөчү өнөр-жайылык жана жогорку жыштыктуу деп айырмаланат. Ал төмөнкү негизги элементтерден - башкы контакттан, электр жаасын өчүрүүчү түзүлүштөн, блок-контакттан жана кыймылга келтирүүчү түзүлүштөн турат. Тийимдөөчтүн башкы контакттары 660 В жана 1600 Are чейинки токту ажыратыпкошууга эсептелген. Тийимдөөч негизинен кубаттуу электр кыймылдаткычтарын башкарууда, мисалы, электровоз, тепловоз, электропоезд, трамвай, троллейбус, лифт ж. б. күчтүү туруктуу токторду коммутациялоодо (багытын өзгөртүүдө) колдонулат.
Бридж Уатэ (Нү-Гэмпшир)
Бридж Уатэ (Нү-Гэмпшир) (Bridgewater) — Нү-Гэмпшир штатынын Графтон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1083 киши. Болжолдуу аянты - 55.6 км². FIPS коду — 33-07540.
Согушкан тараптар
Согушкан тараптар – согуш мыйзамдары менен каадалары аркылуу жөнгө салынуучу жана согуш аракеттеринин башталышына байланыштуу келип чыккан эларалык-укуктук мамилелердин катышуучусу. Жарандык согуштун жана эларалык куралдуу жаңжал катышуучулары болуп өзара бөлүнөт: биринчи учурда ал жарандык согуштун катышуучусунун С. т-ы катары эларалык деңгээлде таанылышынан улам келип чыкса, экинчи учурда эларалык мүнөздөгү куралдуу жаңжалга аралашуу менен, эларалык укук субъектиси өзүнө-өзү ушундай статус берет.
Краудэ (Миссисипи)
Краудэ (Миссисипи) (Crowder) — Миссисипи штатынын Quitman округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 766 киши. Болжолдуу аянты - 1.2 км². FIPS коду — 28-16940.
Мартинрода (Фаха)
Мартинрода (Фаха) (Martinroda (bei Vacha)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Вартбург районуна кирет.
Калкы - 274 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 6,30 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 63 053. Муниципалитеттин башчысы — Андре Блаурок.
Тик Людвиг Иоганн
Тик Людвиг Иоганн (31. 5. 1773, Берлин – 28. 4. 1853, ошол эле жер) – немец романтик жазуучу-романтик, драматург жана котормочу. 1792- 95-жылдары Галл, Эрланген жана Геттинген университетинде окуган. В. Вакенродер менен Новалистин досу. Романтикалык ирония принцибин колдонуп, бурж. моралды танган («Өтүкчөн мышык», «Көк Сакал» аттуу жомок түрүндөгү комедиялары – экөө тең 1797); драма, повесттеринде диний о. кылымды идеалдаштырган. «Эл жомоктору» (1797) жыйнагынын, «Севен козголоңу» (1826), «Жаш жыгач уста» (1836) повесттеринин жана романтикалык поэмалардын автору. Чыг.: Виттория Аккоромбона. М., 2003.
Ку-лихорадкасы
Ку-лихорадкасы, Ку-калтыратмасы — калтыратма жана өпкөнүн жабыркашы менен коштолуучу катуу кармаган жугуштуу оору. Ку-лихорадкасын Бернет риккетсиясы (аны изилдеген австралиялык окумуштуу Ф. Бернеттин атынан) козгойт. Бул риккетсиялар кене, жапайы сүт эмүүчү жана куштарда мителик кылат. Малга кене жугузат. Мал (кой, уй, эчки) сүт, заара, заң ж. б. менен бөлүп чыгарат. Адамга булганган аба, чаң менен дем алганда, саман, чөптөн, сүт жана азыктар пайдаланганда жугат. Ылаңдаган малды сойгон, баккан жана вет. жардам көрсөткөн (айрыкча төлдөтүү учурунда) адамдарга жугушу мүмкүн. Оорунун жашыруун мезгили 4 жума. Оору капысынан башталып, 2 жумага чейин дене абдан ысыйт (39—40°), андан кийин температура төмөндөй баштайт. Баш, булчуң ооруйт, алы кетип, уйку качат. Кээде көңүл айнып, кусат, балдардын мурду канайт, өпкө жабыркап, кургак, кээде какырыктуу жөтөлөт. Дарылоо ооруканада антибиотиктер менен жүргүзүлөт. Алдын алууда ылаңдуу мал менен мал азыгын иштетүүчү өнөр жайда иштегендер жеке тазалыгын сактап, эмдөө зарыл.
Порту
Порту, Опорто – Португалиянын түндүгүндөгү шаар. Дору (Дуэро) дарыясы Атлантика океанына куйган жердеги порт (аванпорттору – Матозиньюш жана Лейшойнш). Чоң Порту агломерациясынын административдик борбору. Калкы 221,8 миң (2008; шаар айланасы менен 1,3 млн); калкынын саны жана экономикалык мааниси боюнча Лиссабондон кийинки 2-шаар. Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Метрополитен иштейт. Мурда Португалиянын борбору болуп, өлкө да Порту деп аталчу. 11-кылымдын аягында 12-кылымдын 1-жарымында Португалия графтарынын резиденциясы болгон. Машина куруу, текстиль, тамак-аш–татымал, кепкек (пробка), бут кийим өнөр жай ишканалары иштейт. Собор (12-кылым), роман стилиндеги Сан-Мартину ди Судуфейта собору (12-кылым), готика стилиндеги Сан-Франсишку чиркөөсү ((13-кылым), 14–15-кылымдын курулуштары сакталган. Университет, Соариш душ Рейш улуттук музейи бар. 1996-жылы шаардын борбордук бөлүгү Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген.
Бельгиянын немис тилдүү жамааты
Бельгиянын немис тилдүү жамааты (Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens) ― Бельгиядагы чет тилдүү коомдордун бири. (Чыгыш кантондору). Ал тогуз муниципалитеттен турат, анда немис тилдүү азчылыктын өкүлдөрү компакттуу жашашат. Бул муниципалитеттердин жалпы калкы 71 300 калкты түзөт, алардын көбү немис тилдүүлөр. Аянты - 854 кв. км. Немис тилдүү коом Льеж провинциясында жайгашкан жана Нидерланды, Германия жана Люксембург мамлекети менен чектешет. Борбору (коомчулуктун парламентинин жана өкмөтүнүн орду) Эупен шаары.
Тарыхы
Азыркы немис тилдүү коомчулуктун аймагы Чыгыш кантондор деп аталган аймактын бир бөлүгү. 18-кылымдын аягына чейин алар көз карандысыз болгон, бирок 1795 -жылы Республикалык Францияга кошулган. 1815-жылы Вена конгрессинин чечими менен Чыгыш кантондор Пруссияга өткөрүлүп берилген.
1920-жылы Чыгыш Кантондор Бельгияга Биринчи Дүйнөлүк Согуш үчүн компенсация катары Германия тарабынан берилген. Белгилей кетсек, Чыгыш кантондоруна азыркы немис тилдүү коомчулуктун аймагы гана эмес, француз тилдүү калк жашаган аймактар да кирет.
Скотт Гленн
Теодор Скотт Гленн (Scott Glenn;1941-жылы 26-январда туулган) — америкалык актер, Скотт Гленн деген ысым менен таанымал. Ал «Шаардык ковбой» (1980, Уэс Хайтауэр), «Туура иш» (1983, астронавт Алан Шепард), «Силверадо» (1985, Эммет), «Аңчылык» (1990, капитан Барт Манкуз), «Козулардын жымжырттыгы» (1991, Жек Кроуфорд), «Машыгуу күнү» (2001, Рожер), «Борндун ультиматому» (2007, Эзра Крамер), «Калдыктар» (2014-2017), «Тайманбас» (2015–) жана «Коргоочулар» (2017) тасмаларына тартылган.
Дамбах (Биркенфельд)
Дамбах (Биркенфельд) (Dambach (bei Birkenfeld)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Биркенфельд районуна кирет.
Кулмак
Кулмак (Humulus) — оролмо өсүмдүктөрдүн кара куурайлар тукумундагы уруусу. Бир же көп жылдык, эки үйлүү. Гүлү майда, бир жыныстуу. Жөнөкөй жалбырагы сабагында туташ жайгашкан. 4 түрү жер бетиндеги мелүүн алкакта таралган. КМШ өлкөлөрүндө 2 түрү бар. Кыргызстанда кадимки кулмак өстүрүлөт. Анын тобурчагында ашаткыч, ачуу, ароматтуу ж. б. заттар болот. Энелик гүлү (20—40) тобурчак сымал, аталык гүлү шыпыргыдай топ гүлдү түзөт. Чайыр-аромат зат — лупулин бар. Мөмөсү — жаңгакча. Негизинен Түндүк Америка жана Европада эгилет. Вегетация жолу менен көбөйөт. Анын топ гүлүн (тобурчагын) күзүндө жыйнап, кургатып, күкүрттүү газ менен ыштайт да, пиво кайнатууга керектейт.Айрым сорту кооздук үчүн өстүрүлөт.
Щучья Виска (Чеша куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
Ильинка (Благовар району, Башкыртстан)
Ильинка — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Благовар айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 0 киши. Почта индекси — 452730, ОКАТО коду — 80214810003.
Насыркул Абдылдаев
Абдылдаев Насыркул (20. 1. 1919-ж. туулган, Жайыл району, Моңолдор кыштагы) - согуштун жана эмгектин ардагери. Кыргыз ССРинин маданиятына эмгек сиңирген ишмер (1969). Фрунзедеги педагогикалык орто окуу жайын (1938) жана Кыргызстан коммунисттик партиясынын борбордук комитетинин алдындагы партиялык мектепти бүтүргөн (1948).
Эмгек жолун ошол эле жылы Калинин районундагы Бөксө-жол кыштагындагы башталгыч мектебинде директор болуп баштаган. 1939-ж. Советтик Армиянын катарына чакырылып, Ыраакы Чыгыштагы Комсомольск-наАмуре шаарында кызмат өтөйт. Япония менен болгон согушка катышып, 1945-жылдын октябрында согуштан кайткан. 1948-55-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин алдында иш башкаруучу жана анын алдындагы Маданият министрлигинде орун басар, башкы башкармачылыктын башчысы жана коллегия мүчөсү болгон.
Кыргызсовпрофто маданият кызматкерлеринин профсоюздарынын республикалык комитетинин төрагасы болуп иштеген (1956-81). Согуштагы эрдиктери үчүн Улуу Ата Мекендик согуштун II даражадагы жана «Кызыл Жылдыз» ордендери, бир нече медалдар менен сыйланган. Республикалык жана союздук профсоюздардын борбордук комитетинин пленум мүчөлүгүнө бир нече жолу шайланган. ВЦСПСтин, ВЛКСМ борбордук комитетинин, СССР Маданият жана Коргоо министрликтеринин жана СССР ДОСААФтын грамоталары менен, Кыргыз ССРинин Жогорку Советинин Ардак грамоталары менен 4 жолу (1951, 1960, 1972, 1977) сыйланган.
2009-ж. 20-январда Бишкекте 90 жылдык юбилейи өткөрүлдү. Учурунда Төрөбай Кулатов, Абды Сүйөркулов, Исхак Раззаков, Турдакун Усубалиевдер өндүү совет өкмөтүнүн белгилүү ишмерлери менен иштешкен. Теги суусамырлык, жолуке уруусунан.
Прем
Прем (Prem) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Вайльхайм-Шонгау районуна кирет.
Калкы - 866 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,91 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 90 143. Муниципалитеттин башчысы — Херберт Зибер.
Нью Вайнярд (Мэн)
Нью Вайнярд (Мэн) (New Vineyard) — Мэн штатынын Фрэнклин округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 725 киши. Болжолдуу аянты - 94.2 км². FIPS коду — 23-49520.
Рэйнхам (Массачусетс)
Рэйнхам (Массачусетс) (Raynham) — Массачусетс штатынын Бристоль (Bristol) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 11 740 киши. Болжолдуу аянты - 54.0 км². FIPS коду — 25-56060.
Согушпаган мамлекет
Согушпаган мамлекет – эларалык укукта өзүн шарттуу түрдө согуш абалында деп жарыялабаган, ошентсе да бейтарап мамлекеттен айырмалуу өзүн согушуп жаткан мамлекеттерге карата бирдей мамиле менен байлабаган өлкө.
Журахон Рахмонов
Журахон Рахмонбердиевич Рахмонов (Жўрахон Раҳмонов; (1917-1977), Ош шаары, Ош уезди, Түркстан - Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театрынын негиздөөчүлөрунөн бири, кыргызстандык театр жана кино артисти, театралдык ишмер, Өзбекстан эмгек сиңирген артисти (1974), Улуу Ата-Мекендик согуштун ардагери, ал Кыргызстандын жана Өзбекстандын маданиятын жана көркөм өнөрүн өнүктүрүүгө зор салым кошкон.
Өмүр баяны
Журахон Рахмонов 18 август 1917 жылы Ош шаарында кызматчылардын үй-бүлөсундө туулган. Ал Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театрынын негиздөөчүлөрунөн бири, Улуу Ата-Мекендик согуштун ардагери. 1937 жылы Ош театрына артист болуп жумушка кирди. Ошондой эле Ош театрынын түзүүчүлөрү болуп анын атасы Рахмонберди Мадазимов (1914 жылдан) жана анын бир тууганы Уринбой Рахмонов (1927 жылдан) болуп саналат. 1938 жылы Кызыл армиянын катарына чакырылган. Совет-фин согушунда, Ленинграддын курчоосун коргоосунда катышкан, 2-чи Белоруссия фронту 9-чи танк корпусу 95-чи танк бригадасында улук сержант болуп кызмат кылган. Россияны, Украинаны, Белоруссияны, Польшаны, Германияны бошотууда, Берлинди жана Рейхстагты алууда катышкан. "Ата Мекендик согуштун" II даражадагы ордени (буйрук 9-ТК № 015/п 23 август 1943 жыл), ошондой эле көп сандаган медалдар менен сыйланган.
Согуш аяктагандан кийин Журахон Рахмонов Бабур атындагы Ош Мамлекеттик академик өзбек музыкалуу драма театрына жумушка кайтып келди жана өмүрүнүн аягына чейин ал жерде артист болуп иштеди, театрда жана кинода жүздөн ашык ролдорду ойноду. Театралдык жамаатынын жана Журахон Рахмоновдун чыгармачылыгын денгээлин көтөрүүда Ош театрынын сахнасында коюлган Ч. Айтматовдун "Саманчынын жолу", К. Яшин жана М. Мухамедовдун "Дилором", Шекспирдын "Отелло" чыгармалары чоң роль ойноду. Кийинки жылдары Журахон Рахмонов Шараф Рашидовдун "Кубаттуу толкун", К. Тренёвдун "Любовь Яровая", "Кизил галстук", Шиллердин "Алдоо жана сүйүү", К. Гольдонинын "Эки мырзага малай", Александр Островскийдин "Добул", Насриддин Байтемировдун «Уркуя», "Той алдында дүрбөлөн", "Сүйүү, жаз жана шайтан" чыгармаларында роль ойногон.
14-25 октябрь 1958 жылы Журахон Рахмонов Ош өзбек драма театрынын жамааты менен бирге Москвада кыргыз искусствосу жана адабиятынын экинчи декадасында катышкан. 1961 жылы 20 февралында Кыргызстан театралдык коомунун I съездинде катышкан. 1967 жылы Ош өзбек драма театры Тажик ССРда гастрольда болчу. Гастролдор чоң ийгилик менен өтүү, жамаат Тажик ССР маданият министрлигинин ардак грамотасы менен сыйланды. 11-17 июль 1967 жылы Москвада Кыргызстандын маданият жана искусство Күндөрүндө катышкан. 4-14 сентябрь 1969 жылы Өзбек ССРда кыргыз адабияты жана искусство декадасында катышкан. 2-10 апрель 1970 жылы В.И. Ленин 100 жылдыгына арналган СССР элдеринин искусство майрамында катышкан.
Журахон Рахмоновдун Кыргызстандын маданиятын жана искусствосун өнүгүшүнө чоң салым кошкон сиңирген эмгеги Кыргыз ССРынын жетекчилиги тарабынан эске алынып, ал көп жолу сыйланды, Кыргыз ССР Жогорку Кеңеши Президиумунун (1968 жана 1974 жылдары) эки ардак грамоталары менен сыйланган. Кыргызстан тарыхында бул ардак грамота менен эки жолу сыйланган бир нече көрүнүктүү мамлекеттик жана коомдук ишмерлерлер гана бар.
Журахон Рахмонов 7 апрель 1977 жылы каза болду жана ал Ош шаарында көмүүлдү. Анын көмүү чарасында, Ош обком партиясынын биринчи катчысы Султан Ибраимов жана Ош шаардык аткаруу комитетинын жетекчилери катышты жана коштошуу сөздорун айтышты. Эмгек сиңирген артист каза болгондон кийин, Ош шаардык аткаруу комитетинин жана Ош облусунун маданият башкармалыгынын жетекчилиги тарабынан актёр туулуп өскөн Ош шаарындагы Алебастрова көчөсүн Журахон Рахмоновдун урматына кайра атоо демилгесин көтөрүшкөн.
Журахон Рахмонов Ош облусунун, Ош шаарынын жана Кара-Суу районунун Кенештеринин депутаты болуп шайланган.
Театрдагы чыгармачылыгы
Мындан тышкары, ал көп сандагы концерттик программаларда катышкан
Порту-Алегри
Порту-Алегри – Бразилиянын түштүгүндөгү шаар. Пату көл-лагунасындагы (Атлантика океанында) порт. Риу-Гранди-ду-Сул штатынын административдик жана өлкөнүн түштүгүнүн экономикалык ири борбору. Калкы 1,4 млн (2010; агломерациясы менен 4,1 млндон ашык). Эл аралык аэропорту бар. Тамак-аш, текстиль, нефть ажыратуу, металлургия, химиялык өнөр жай ишканалары иштейт. 1772-жылы Порту-дус-Касаие деген ат менен негизделген. Университет бар.
Упленген
Упленген (Uplengen) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Лер районуна кирет.
Калкы - 11 467 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 149 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 4 57 020. Муниципалитеттин башчысы — Хартвиг Аден.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 19 шаардык районго бөлүнөт.
Эчки эмээрлер
Эчки эмээрлер (Varanidae) - ири кескелдириктер тукуму. Эң ири Эчки эмээрлердин уз. 3 мте жетет; демейде 1 мдей. Башы майда мүйүз калканчалар, денесин тегерек түрпүлөрү менен капталган. Тили узун, учу ачалуу. Азыркы 1 уруусу, 24 түрү, тропик жана субтропикте, кургакта жашайт, сууда жакшы сүзөт. Жумуртка тууйт, эти желет, териси бут кийим ж. б. жасоодо колдонулат. Борбордук Азиянын чөлдүү талаасында кенен таралган. Күндүзү күн жылууда активдүү болуп, кемирүүчүлөр, кескелдириктер, канаттуулар жана алардын жумурткалары ж. б. менен азыктанат.
Азыркы учурда Кыргызстандын түштүгүндө Түркстан тоосунун этегиндеги адырларда: Алма-Ата, Караташ, Сары-Тоо, Ак-Таш, Түзбел, Алай, Фергана, Бабашата жана Атойнок тоолорунун кургак этегинде, чополуу жерлерде, Үч-Коргонду ТашКөмүрдүн жарым чөлдүү, чополуу жерлеринде жашагандары байкалган. Бир жылда бир гана жолу 6-10го чейин жумуртка тууйт. Жарым чөлдүү жерлердин өздөштүрүлүшүнө байланыштуу жана алардын терилеринин кымбат баалуулугуна карата, көп жерлерден бул түр жок болуп кеткен. ТКЭСтин Кызыл китебине киргизилген.
Гареев Муса Гайсинович
Улуу Ата Мек. согушта учкучтан эскадрильянын командирине чейин жеткен. 250 жолу согуштук учуу жасаган. Согуштан кийин командирлик кызматтарда. Фрунзе атн. аскер академияны (1951), Генштабдын аскер академиясын (1959) бүткөн.
СССР Жог. Советине (2-4- шайл.) депутат. Ордендер жана медалдар менен сыйланган.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В - Иридий. -672 б.
Абдыкеримова Саламат
Абдыкеримова Саламат (28. 2. 1958-ж. туулган, Суусамыр кыштагы) - эл агартуунун отличниги (2003). Пржевальск шаарындагы педагогикалык институтунун башталгыч класстарды окутуунун методикасы факультетин бүтүргөн (1979). Эмгек жолун Суусамыр орто мектебинде мугалим болуп баштап, учурга чейин эмгектенип келүүдө. 2003-ж. «Эл агартуунун отличниги» төш белгисин алган.
Бир нече жолу райондук жана облустук элге билим берүү бөлүмдөрүнүн Ардак грамоталары менен сыйланган. Жыл мугалимй номинациясынын жеңүүчүсү болгон. Жаныш уруусунан.
Тик бурчтуу координаталар
Тик бурчтуу координаталар - аффиндик координаталар системасынын октор өз ара перпендикуляр, ал эми октордогу бирдик кесиндилер өз ара барабар болгон жекече (айрым) учуру.
Тик бурчтук
Тик бурчтук – бардык ички бурчтары тик төрт бурчтук; бир ички бурчу тик бурч болгон параллелограмм. Анын карама-каршы жактары барабар жана параллель. Тик бурчтуктун аянты узуну менен туурасынын көбөйтүндүсүнө барабар. Тик бурчтук параллелограммдын бир түрү.
Абдыгулов Жекшен
Абдыгулов Жекшен (14, 1. 1934-ж. туулган, Москва району, Чоң-Арык кыштагы) - эмгек ардагери, белгилүү механизатор.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Жон К. Макгинли
Жон Кристофер Макгинли (John C. McGinley;1959-жылы 3-августта туулган) — америкалык актер, автор жана мурдагы куудул. Ал «Клиника» (Перри Кокс), «Кеңсе мейкиндиги» (Боб Слайделл), «Аска» (Капитан Хендрикс), Оливер Стоундун «Взвод» (сержант Ред Онейл) жана «Уолл стрит» (Марв) тасмаларында аткарган ролдору менен белгилүү. Ал телесериалдарга жана тасмаларга сценарий жазып, продюсерлик кылган. Актерлуктан тышкары Макгинли автор, Дүйнөлүк даун синдрому фондунун кеңешинин мүчөсү жана өкүлү, Американын улуттук синдром коомунун өкүлү болуп саналат.
Бэннингтон (Нү-Гэмпшир)
Бэннингтон (Нү-Гэмпшир) (Bennington) — Нү-Гэмпшир штатынын Хиллсбороу округуна караган АКШ шаары.
Креншау (Миссисипи)
Креншау (Миссисипи) (Crenshaw) — Миссисипи штатынын Panola округуна караган АКШ шаары.
Бэннингтон (Нү-Гэмпшир)
Калкы - 1476 киши. Болжолдуу аянты - 29.3 км². FIPS коду — 33-04900.
Креншау (Миссисипи)
Калкы - 916 киши. Болжолдуу аянты - 1.1 км². FIPS коду — 28-16460.
Хинклэй (Миннесота)
Хинклэй (Миннесота) (Hinckley) — Миннесота штатынын Pine округуна караган АКШ шаары.
Хедерслебен (Мансфельд)
Хедерслебен (Мансфельд) (Hedersleben (Mansfelder Land)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Мансфельд районуна кирет.
Калкы - 990 киши (31-декабрь, 2006). Болжолдуу аянты - 20,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 160. Муниципалитеттин башчысы — Норберт Шрайбер.
Имлэй Сити
Имлэй Сити (Imlay City) — Мичиган штатынын Lapeer округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3869 киши. Болжолдуу аянты - 5.9 км². FIPS коду — 26-40320.
Кулназаров Болот Карамырзаевич
Кулназаров Болот Карамырзаевич [1960-жылы туулган, Ош (азыркы Жалал-Абад) облусу, Аксы району, Кара-Суу айылы] — биология илимдеринин доктору (2004). ОМПИни (1983), Гомель мамлекеттик университетинин (Беларуссия) аспирантурасын (1987) бүтүргөн. 1991-жылы ММУда окуп, эколог адистигине ээ болгон. ОшМУда зоология жана жалпы экология кафедрасында доцент, кафедра башчысы (1991—98), Орегон университетинде (АКШ, 1996) иштеген. ЛАЙФ программасынын Кыргызстандагы улуттук координатору (1998—2000). 100дөн ашык илимий эмгеги, анын ичинде 2 монографиясы жарык көргөн. Эмгектери: Кыргызстандын жаныбарлар дүйнөсү, аларды коргоо жана сарамжал пайдалануу проблемалары (авторлош). Ош, 1994.
Кулмырзаев Асылбек Атамырзаевич
Кулмырзаев Асылбек Атамырзаевич [19. 10. 1963-жылы туулган, Ош (азыркы Жалал-Абад) облусу, Аксы району, Кербен айылы] — техника илимдеринин доктору (2004), профессор (2005). Фрунзедеги политехникалык институтту (ФПИ) (1986), Москвадагы тамак-аш өнөр жай институтунун аспирантурасын (1992) бүтүргөн. ФПИде (азыркы И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинде) инженер, окутуучу (1986), улук окутуучу, доцент (1992), декан (2003). 2003-жылдан «Манас» Кыргыз-Түрк университетинин инженердик факультетинде бөлүм башчы, декан, проректор, биринчи проректор. Тамак-аш өнөр жайындагы машиналар жана аппараттар, тамак-аш азыктарынын физико-химиясы жана реологиясы, спектралдык анализ боюнча адис. 51 илимий эмгектин, анын ичинде 1 монография, 8 ойлоп табуунун автору. Эмгектери: Тамак-аш жана кайра иштетүү өнөр жайынын машиналары жана жабдуулары (авторлош). М., 2003.
Вустров
Вустров (Wustrow) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Мекленбург-Штрелиц районуна кирет.
Карабел мөңгүлөрү
Карабел мөңгүлөрү – Какшаал кырка тоосунун түн. капталындагы жанаша жаткан 2 мөңгү.
Сарыжаз суусунун ири оң куймасы Акшыйрактын алабында жайгашкан. Оң тарабындагысы төр тибиндеги мөңгү; уз. 3,3 км, аянты 3,0 км2; башы деңиз деңг. 4653 м, этеги 3930 м бийиктикте жатат. Солдогусу төр-өрөөн тибиндеги мөңгү; уз. 3,0 км, аянты 3,2 км2. Башы деңиз деңг. 4640 м, этеги 3950 м бийиктикте жатат. Цирктин чыгыш тарабындагы чөйчөкчөдөн жылып чыккан тармагы дого сымал жайгашкан морена аркылуу негизги мөңгүдөн бөлүнүп турат. Мөңгүлөрдөн Карабел суусу агып чыгып, Бозжалпак м-н кошулуп, Баралбаска (Акшыйрактын жогорку агымы) оң тараптан куят.
Виттнау (Брайсгау)
Виттнау (Брайсгау) (Wittnau (Breisgau)) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. Брайсгау-Жогорку Шварцвальд районуна кирет.
Калкы - 1461 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,04 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 15 125. Мэр — Энрико Пентин.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 Шаардык районго бөлүнөт.
Тикен канаттар
Тикен канаттар (Casterosteiformes) – сөөктүү балыктар түркүмү. Дене узундугу 3 смден 1,8 мге, салмагы бир нече гдан 3 кгга жетет. Сүзгүчтөрү тикендүү, кээ бириники тикенсиз. 1, 2 жон сүзгүчтөрү бар. Денеси сөөк пластинкалары менен капталган, чанда жылаңач, куйругунда пластинкалары болот. Тумшугу демейде түтүк сымал. Тикен канаттардын 9 тукуму, 50гө жакын уруусу, 200дөн ашык түрү бар. КМШ өлкөлөрүндө 4 түрү, анын ичинде деңиз ийнеси, деңиз тайлары ж. б. кезигет. Алар демейде суу өсүмдүктөрүнүн арасында жашайт. Көпчүлүк Тикен канаттар балдарына кам көрөт.
Согуштагы бейтараптуулук
Согуштагы бейтараптуулук – мамлекет ошол куралдуу карама-каршылыкка катышпаган жана согушуп жаткан тараптарга кандай гана болбосун жардам көрсөтүүдөн карманган өзгөчө эларалык–укуктук статус. С. б. жана ошондой эле согушуп жаткан тараптардын бейтарап мамлекетке карата мамилелери жана бейтарап жана согушуп жаткан державалардын жеке адамдарынын укуктук абалдары жөө согуштагы бейтарап державалардын жана адамдардын укуктары жана милдеттери жөнүндөгү 1907-жылкы V Гаага конвенциясы менен теске салынат. Бул конвенциянын негизги жоболору төмөнкүлөргө такалат: бейтарап мамлекеттин аймагы согуштук аракеттердин майданы болушу мүмкүн эмес; ал аркылуу согушуп жаткан тараптар аскерлерин жана аскердик унааларын алып өтө алышпайт. Бейтарап мамлекет согушуп жаткандарга өз аймагына радиостанцияларды жана байланыштын башка каражаттарын орнотууга же жайгаштырууга уруксат бербөөсү, аларды курал-жарактар, аскердик жана башка материалдар менен жабдыбоосу тийиш, өз аскер күчтөрү менен өзүнүн аймагына кирүүнүн кандай гана болбосун аракеттеринин мизин кайтарууга акылуу.
Тикмечи
Тикмечи – бычылган кийим-кече, үй буюмдарын, ат жабдыктарын ж. б. аземдеп тиккен адам.
Кулов Бейшеналы
Кулов Бейшеналы (1900, азыркы Чүй облусу, Сокулук району, Кызыл-Туу айылы — 1978, ошол эле жер) — малчы, Социалисттик Эмгектин Баатыры (1948). Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. Сокулук районундагы «Путь к коммунизму» колхозунда жылкычы болуп иштеген. Мал чарбасын өнүктүрүүдө ийгиликтерге жетишкен. Ленин, Кызыл Жылдыз жана 3-даражадагы Даңк ордендери менен сыйланган.
Рэхобос (Массачусетс)
Рэхобос (Массачусетс) (Rehoboth) — Массачусетс штатынын Бристоль (Bristol) округуна караган АКШ шаары.
Орлэнд (Мэн)
Орлэнд (Мэн) (Orland) — Мэн штатынын Хэнкок округуна караган АКШ шаары.
Рэхобос (Массачусетс)
Калкы - 10 172 киши. Болжолдуу аянты - 121.1 км². FIPS коду — 25-56375.
Орлэнд (Мэн)
Калкы - 2134 киши. Болжолдуу аянты - 135.9 км². FIPS коду — 23-55505.
Абдраимов Алыкул
Абдраимов Алыкул (1925, Жумгал району - 2001, Аламүдүн району, Беш-Күнгөй кыштагы) - укук. коргоо кызматкери, агартуучу, согуштун ардагери.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Кирилло-Кармасан (Благовар району, Башкыртстан)
Кирилло-Кармасан — Башкыртстандын Благовар районундагы айыл, Благовар айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 4 киши. Почта индекси — 452730, ОКАТО коду — 80214810004.
Португалдар
Португалдар (өздөрүн португезиш деп аташат) – Португалиянын негизин түзгөн эл (9800 миң киши). Бразилия, АКШ, Франдия, Канада жана Германияда да жашашат. Жалпы саны 14 млн киши (2012). Португал тилинде сүйлөшөт. Көпчүлүгү католик динин тутушат, протестанттар (иеговалар, мормондор, баптисттер ж. б.) да бар. Португалдардын этногенезинин калыптанышына кельттер катышкан лузитан уруулары (байыркы иберий уруулары) таасир берген. Римдик үстөмдүк доорунда (б.з.ч.II к.– V к.) калк романизацияга дуушар болгон. Свевдер менен вестготтордун (5–8-кылым), Португалиянын түштүк бөлүгүнө арабдардын (8–12-кылымдын 1-жарымы) этностук таасири тийген. 12-кылымда Португалияда өзүнчө мамлекет пайда болуп, португалдар улуту түзүлө баштаган. Өлкөнүн 1581–1640-жылдары Испанияга, 18–19-кылымда Улуу Британияга көз каранды болушунан улам португалдардын көбү (1 млн) иш издеп, Батыш Европа өлкөлөрүнө (негизинен Франция, Германия ж. б.) кетишкен. 1974–76-жылга чейин жүз миңдеген португал колониячылары Африкадагы Португалия басып алган мурдагы ээликтеринде (Ангола, Мозамбик ж. б.) жашап, бул өлкөлөр көз карандысыздыкка ээ болгондон кийин, мекенине кайтып келген. Португалдар бразилиялыктардын улут катары калыптанышына таасир эткен. Португалдар дыйканчылык, мал чарбачылык, балык уулоочулук жана багбанчылык менен эмгектенет. Аялдары кенен тигилген юбка, кофта кийип, алжапкыч тагынып, башына жоолук салынган. Эркектери гетра менен кыска шым, күрмө, башына сомбреро кийип (түндүгүндө түймө калпак), белине жазы кур курчанган. Улуттук тамак-ашы – куурулган балык, моллюска, жүгөрүдөн даярдалган шорпо.
Түркиянын Премьер-министри
Түркия Республикасынын Премьер-министри (Türkiye Cumhuriyeti başbakanı) - Түркия өкмөтүнүн башчысы (бейрасмий түрдө - Түркиянын Премьер-министри, Türkiye başbakanı). Премьер-министрлик кызмат 2018-жылдын 24-июнундагы президенттик шайлоодон кийин 2017-жылдагы мыйзамтизмелик ыслат учурунда жоюлуп, өкмөттүн ыйгарым укуктары шайланган президент Режеп Тайип Эрдоганга өткөрүлүп берилген. 2018-жылдагы ыслаттан кийин өлкөдө вице-президенттик кызмат пайда болгон
Таблицалардын биринчи мамычаларында колдонулган номерлөө шарттуу болуп саналат. Ошондой эле биринчи графаларда түстүү толтурууну колдонуу шарттуу болуп саналат, бул адамдардын партияга таандыктыгын чагылдырган графага кайрылуунун зарылдыгы жок эле ар кандай саясий күчтөргө тиешелүүлүгүн түшүнүүнү жөнөкөйлөтүү үчүн кызмат кылат. Премьер-министр алгачкы ыйгарым укуктардан кийин катары менен кайталап ыйгарым укуктарды алган учурда, ар бир ыйгарым укуктар өз-өзүнчө чагылдырылат. “Шайлоо” графасында парламенттин курамын түзгөн, өкмөттүн курамын бекиткен же аны колдогон шайлоо процедуралары чагылдырылат. Партиялык таандуулук менен катар «Партия» графасында инсандардын партиялык эмес (өз алдынча) статусу, же алар өз алдынча саясий күч катары иш алып барганда алардын куралдуу күчтөргө таандыктыгы да чагылдырылат.
Карагой мөңгүсү
Карагой мөңгүсү — Кичи Алай кырка тоосунун түн. капталындагы татаал өрөөн тибиндеги мөңгү. Аравансай суусунун алабында. Уз. 7,2 км, аянты 4,8 км2.
Мөңгүнүн башы деңиз деңг. 4800 м, этеги 3600 м бийиктикте жатат. Кар чегинин бийикт. 4200 м. Абляция облусунун аянты 3,5 км2. Фирн облусу төрдө жатат. «Тили» морена чөкмөлөрү м-н туташ капталган. Мөңгүдөн Кыргызатанын башаты Карагой суусу башталат.
Эчки
Эчки (capra, hircus)— сүт эмүүчүлөр түркүмүнүн көңдөй мүйүздүүлөр тукумундагы ача туяктуу, кепшөөчү үй жаныбары. жалпы эле бакма эчкилердин эркеги. Орто Азияда б. з. ч. миндеген жылдар мурда эле колдо асыралган. Түпкү теги - безоар жана бургу мүйүз Э., ошондой эле тукум курут болгон бир түрү белгилүү. Азыр дүйнөнүн бардык өлкөлөрүндө багылат. Сүт, эт, тери, жүн жана тыбыты кеңири пайда ланылат. Орточо эсеп менен 9-10 жыл, айрымдары 17 жыл жашайт, чарбада 7-8 жашка чейин кармалат. Эчки тез жетилип, куутка 14-18 айлыгында (чебич кезинде) кошулат. Ар 100 эчкиден 120-200 улак алынат. Айрым тубар эчки 3-4 улак тууйт. Тоют жетиштүү болуп, жакшы багылган Э-лер жылына эки жолу төлдөйт. Текесинин тирүүлөй орточо салмагы 60-65 кг (чоңу 100 кг), эчкисиники 35-50 кг. Сүт породасындагы Эчкилерден жылына 450-550 кг (мыктыларына 1000 кг) сүт саалат. Сүтүнүн майлуулугу 3,84,5%. Жүн породасындагы Э-нин текесинен 46 кг, эчкисинен 2-3 кг жүн кыркылат. Жүнүнүн уз. 16-28 сж. Тыбыт багытындагы эчкиден 0,20,5 кг, айрымдарынан 1,0 кгга чейин тыбыт таралат. Бордолгон эчкиден 20-28 кг зт, 4-6 кг май чыгат. Эчкилер колдон тоюттандырууну анча талап кылбайт. Ар кандай жер шартына тез эле байырлашат, ылаңга да туруктуу келет.
Услар
Услар (Uslar) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Нортхайм районуна кирет.
Калкы - 14 686 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 113,4 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 1 55 012. Мэр — Мартина Даске.
Шаар административдик курамы боюнча 19 шаардык районго бөлүнөт.
Дамфлос
Дамфлос (Damflos) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Трир-Саарбург районуна кирет.
Калкы - 625 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 35 014. Муниципалитеттин башчысы — Йоахим Велленберг.
Хехе (эл)
Хехе, вахехе — эл. Танзаниянын түштүк-батышында (Иринга жана Мбея аймактарында). Жалпы маны 1,3 млн адам (2016).
Этноним
"Хехе" этноними "хе" согуштук кыйкырыгы менен байланышкан.
Тил
Хехе (кихехе) тилинде сүйлөшөт. Хехе тили банту уясына кирет. Жазуусу латын алфавиттин негизинде. Ошондой эле суахили тили кеңири таралган.
Дин
Ишенгендердин бир бөлүгү — христиандар (католиктер, лютерандар, англикандар). Калгандары мусулмандар жана растафариандар. Жергиликтүү салттуу ишенимдер (анимизм) сакталып калган.
Чарбалык иштер
Негизги кесиби — кол менен иштетилген жер чарба (таруу, батат, жүгөрү, жер жаңгак, сорго, маниок, буурчак өсүмдүктөрү, жашылча). Цеце чымыны жок жерлерде ири жана майда мүйүздүү мал өстүрүлөт.
Кол өнөрчүлүк
Жыгачтан оюу (идиш-аяк, эмерек, алачык эшиктери, антропоморфтук айкел), карапачылык, токуучулук өнүккөн.
Турак жай
Жалпак чатыры бар тик бурчтуу сокмо там (үй).
Тамак-аш
Ботколор жана дан сорполор, токочтор, ачуу татымалдар
Кулов Болот Бейшеналиевич
Кулов Болот Бейшеналиевич (5. 1. 1957-жылы туулган, Нарын облусу, Кочкор району, Кочкор айылы) — медицина илимдеринин доктору (2003). КММИни бүтүргөн (1980). 1980—82-жылдары КММИнин нерв оорулар кафедрасында ассистент, СССР Медицина Илимдер академиясынын неврология институтунда кенже илимий кызматкер (1989—94), 1994-жылдан КММАнын нерв оорулар кафедрасында ассистент, 1997-жылдан доцент болуп иштеген. 2000—03-жылдары Россия Медицина Илимдер академиясынын Неврология ИИИде докторантурада окуган. КММАнын неврология жана нейрохирургия кафедрасында профессор (2003—07). 2007-жылдан Кыргызстан курортология жана калыбына келтирүү ИИИде директордун орун басары (башкы врач) болуп иштейт. Эмгектери: Артериальная гипертензия и сосудистые заболевания головного мозга. Б., 2007.
Хехе (эл)
Салттуу эркектердин кийими – кең жеңдүү узун көйнөк жана белдемчи, аялдардыкы – кыска жеңдүү көйнөк.
Коом
Коомдук түзүлүштүн негизин айылдык жана көп үй-бүлөлүү жамааттар, патрилинейлик уруктар жана курактагы топтор түзөт. Көп аялдуулук, кайчылаш нике, нике куну, левират жана сорорат практикаланат. "Жамгыр чакыруучулар" өзгөчө бийликке ээ. Аскердик уюмдун салтын улантып, бир кыйла бөлүгү армияда жана полицияда кызмат өтөшөт.
Бай фольклор сакталып калды; ар кандай музыкалык аспаптар: флейта, барабан, ксилофондор.
Тарых
Хехе этникалык тобу 19-кылымдын орто ченинде нгонилердин чабуулдарын кайтаруу үчүн бириккен майда уруулардын негизинде өнүккөн. Ал уруулар (башчылыктар) Ухехе бирикмесин түзүшкөн. Ухехе бирикмеси башкаруучу Мквавенин тушунда күчтүн туу чокусуна жеткен. Мквава пилдин сөөгү жана туз менен соода кербенин көзөмөлгө алган, армияны түздү. 1891–1898-жылдары Мквава немис колонизаторлоруна каршы ири көтөрүлүш чыгарган, бирок жеңилген. Мкваванын баш сөөгү Германияга алынып, бирок 1954-жылы мекенине кайтып келген. Азыр Танзания музейинде сакталып турат. Мкваваны Танзаниянын улуттук баатыры деп жарыялады.
Шавкат Мирзиёев
Мирзиёев Шавкат Миромонович (Mirziyoyev Shavkat Miromonovich; — 1957 жылы 24 Июлда, Өзбек ССРи, Жызак облусунун, Заамин районунда төрөлгөн).Ташкенттеги Ирригация жана айыл чарбаны механизациялоо институтун бүтүргөн. Эмгек жолун Ташкенттин Мирзо-Улугбек районунун башчысы кызматынан баштаган. Андан соң Жызак жана Самаркан облустарын жетектеген. 2003-жылдан тарта Өзбекстандын премьер-министри кызматында иштеген. 2015-жылы парламенттик шайлоонун жыйынтыгы боюнча өлкөнүн өкмөт башчылыгына кайра келген.2016 жылдын 8 сентябрынан тарта Өзбекстандын президенттинин милдетинин убактылуу аткаруучу болуп дайындалган. 2021-жылдын октябрында Шавкат Мирзиёев Өзбекстандын президенти болуп кайра шайланган.
Өмүр баяны
Шавкат Миромонович Мирзиёев 1957-жылы 24-июлда Өзбекстандын Жизак облусунун Зааминс районунда туулган. Бирок айрым булактар Мирзиёевдин үй-бүлөсү Өзбекстанга 1960-жылдары барганын, Тажикстандын Уратюбинск облусунун Яхтан кыштагында төрөлгөнүн жазып келишет.
Шавхат Мирзиёев 'дарыгерлердин үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Атасы Миромон Өзбекстандын Заамин районундагы кургак учук боюнча аймактык оорукананы башкарган, ал эми апасы ошол эле ооруканада медайым болуп эмгектенген. Бирок апасы кургак учук илдетин жуктуруп алып каза тапкан. Ошентип Шавкат жана анын эки карындашы энесинен эрте ажырап калган. Кийин атасы татар кызына үйлөнүп, андан эки балалуу болгон.
Илимий ишмердүүлүгү
Мирзиёев 24 жашында Ташкентте ирригация жана мелиорация боюнча айыл чарба институтун аяктап, инженер-механик адистигине ээ болгон. Окуусун аяктаган соң ошол эле институтта кичи илимий кызматкер болуп иштеп, техника илимдеринин кандидатына чейин жеткен. 35 жашында ошол эле институттун биринчи проректору болуп дайындалган.
Саясий ишмердүүлүгү
Шавкат Мирзиёевдин саясий ишмердүүлүгү акимдик кызматтан башталып, мажилистин депутаты, губернатор дагы болгон. Кызматтан кызматка көтөрүлүп отуруп 46 жашында мурунку президент Ислам Каримовдун сунушу менен Өзбекстандын өкмөт башчысы болуп дайындалган.