cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Андрей Сахаров
Кошумча адабият
...
Рассвет (Давлекан району, Башкыртстан)
Рассвет — Башкыртстандын Давлекан районундагы айыл, Рассвет айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 380 киши. Почта индекси — 453414, ОКАТО коду — 80222840001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Татыр
Татыр — Кыргызстандын Чүй облусунун Аламүдүн районундагы айыл. Арашан айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 129 киши (2009-жылы).
Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген экономисти
Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген экономисти — ардак наам. 1991-жылга чейин Кыргыз ССРинин эмгек сиңирген экономисти. Кыргыз ССР Жогорку Советинин Президиумунун 1966-жылдын 22-августундагы жана 1970-жылдын 30-ноябрындагы жарлыктары менен белгиленген. 1991-жылдан Кыргыз Республикасынын Президентинин жарлыгы менен ыйгарылат. Орто же жогорку билими бар, адистиги боюнча кеминде 15 жыл иштеген жана коомдук өндүрүштүн натыйжалуулугун жогорулатууда өзүнүн практикалык же илимий иши менен өзгөчө айырмаланган, Кыргыз Республикасынын финансы, банк, статистика органдарынын, ишканаларынын, курулуштарынын, мекемелеринин, уюмдарынын жогорку квалификациялуу экономисттерине, бухгалтердик эсеп кызматкерлерине берилет.
Гастеростомалар
Гастеростомалар (лат. Gasterostomata) — курсак ооздуулар, трематода курттарынын бир классчасы.
Гастерупциондор
Гастерупциондор (лат. Gasteruption) — чабандес каскактардын бир уруусу.
Унаа кызматтарынын базары
Унаа кызматтарынын базары – КР мыйзамдары боюнча жүргүнчү, жүк, кол жүгүн ташуу, техникалык тейлөө кызматын көрсөтүү, унаа каражаттарын оңдоо, көмөкчү-жардамчы чарба ж. б. ташып жеткирүүгө байланышкан жумуш (кызмат) түрлөрүн жасоо чөйрөсү.
Адыбай
Адыбай — "Манас" эпосундагы кейипкер, Манастын аталаш иниси, «алты арамдын» бири. Манас өлгөндө бир туугандарына кошулуп каралуу Каныкейге кордук көрсөтүшкөн. А-дын жеке өзү эмне иш кылганы көрсөтүлбөсө да, бир туугандары менен бирдикте алардын бардык иштерине катышат. Кырк чоро жана Кочкор, Чыйбыт, Көлбай, А. болуп экинчи жолу качканда Семетейдин колунан өлөт (Саякбай Каралаев, «Семетей», 1. 276, 310, 319, 330, 336, 339; 2. 249).
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Адык кан
Адык кан — "Манас" эпосундагы "Манас" эпосундагы кейипкер. Акжолтойдун атасы экендиги гана айтылат (Саякбай Каралаев, 1. 195).
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Левченко Николай Иванович
Левченко Николай Иванович (7.12.1913, Кыргыз ССРи, Москва району, Садовый кыштагы – 1991, Бишкек) – Социалистик Эмгектин Баатыры (1957). Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу. 1950–59-ж. партиянын Сокулук, 1958–61-ж. Москва райкомунун биринчи катчысы, 1961–65-ж. Кыргызстан КП БКнын партиялык органдар бөлүмүнүн башчысы, 1965–71-ж. Кыргыз ССР Социалдык камсыздоо министринин 1- орун басары. Ал жетекчилик кылган Сокулук району кант кызылча өстүрүүдө, мал чарбасында мыкты ийгиликтерге жетишкен. Кыргыз ССР Жогорку Советинин (3–6-шай.) депутаты. Ленин, Кызыл Жылдыз, «Ардак Белгиси» ордендери жана медалдар менен сыйланган.
Гастраналар
Гастраналар (лат. Gastrana) — моллюскалардын бир уруусу.
Гиперкинез
Гиперкинез (грек. ὑπερ- — үстүндө, сыртынан жана κίνησις — кыймыл) — нерв системасынын органикалык жана функциялык бузулууларындагы эрксиз жасалган кыймылдар. Гиперкинездерге атетоз, хорея, паркинсонизм, миоклония жана башка кирет.
Атетоздо негизинен кол эрксиз кыймылдайт. Муштум араңдан зорго түйүлүп, жазылбайт же манжалар жайылган бойдон бүгүлбөйт. Гиперкинездин өзгөчө түрүнө миоклония кирет. Гиперкинездин калтырама түрү көп кездешет. Ал нерв системасынын кайсы бир оорусунда, функциялык бузулууларында болот, кээде тукум кууйт. Анда киши кыймылдаса да, кыймылдабаса да, башы калчылдап, колу калтырай берет, бирок уктаганда жоголуп, бир нерсеге капа болгондо күчөйт. Истериялык невроздордо, ошондой эле неврастения, психиастенияда түрдүү эрксиз кыймылдар болот. Алар мээ кыртышында такай патол. козголуу пайда болгону менен байланыштуу. Функциялык гиперкинездерге адистигине жараша түрдүү кыймылдын бузулушу (жазуу спазмы — кол тырышып, жазууга эби келбей калат; скрипкачы, пианисттердин колунун түйүлүшү) кирет.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Жемиштер
Жемиштердеги клетчатка тамак сиңирүү органынын мотордук жана секрет иштеп чыгуу функциясына таасир этип, организмден ашык холестериндин бөлүнүшүнө жардам берет. Органикалык кислоталардан алма кислотасы бардык жерде болот; клюквада — лимон кислотасы, жүзүмдө — шарап кислотасы, бензой кислотасы брусникада, клюквада көп кезигет. Жемиштерде танин менен катехин бар. Танин ичеги былжыр челинин сезгенишине каршы таасир тийгизет. Катехин Р витамининин касиетине ээ. С витамини менен бирге кан тамырлардын капталынын бышыктыгын арттырат. Жемиштердин составында суу көп болгондуктан тез бузулат. Жемиштерди сактоодо (кыям, компот, кургатылган Ж.) составындагы биологиялык баалуу заттар, өзгөчө витаминдер азаят. Жемиштерди тез тоңдуруу, кургатуу менен баалуу касиеттерин көбүрөөк сактоого болот.
Мөмөлөр
Мөмөлөр (лат. fructus — жемиш) уруктуулар, данектүүлөр, цитрустар, Орто-Жер деңиздик жана субтропикалык болуп бөлүнөт.
Уруктуулар (Rosaceae)
Цитрустар (Citrus)
Орто-Жер деңиздик жана субтропикалык жемиштер:
Мөмөлөр рационду байытат. Анда башка тамак-аш азыктарында болбогон организмге керектүү заттар бар. Мөмөлөр витаминдүүлүгү, органикалык кислоталардын көптүгү менен баалуу, анда түрдүү минерал, пектин жана өңдөгүч заттар болот. Мөмөдөгү органикалык кислоталар (лимон, алма кислоталары жана башкалар) организмдеги кислота-жегич тең салмактуулугун сактайт. Органикалык кислоталар лимондо, кара өрүктө, чиеде, абрикосто көп болот. Мөмөлөрдө (айрыкча абрикосто, чиеде, кара өрүктө, алчада) башка тамак-ашта болбогон калий көп. Өрүктүн кагындагы калий өзгөчө сиңимдүү. Алмада, абрикосто, алмурутта, шабдалыда темир туздары бар. Айва, алмурут, алма, курма, анар мөмөлөрү таниндерге бай. Аларда тамак сиңирүүнү жакшыртуучу пектин заттары болот. Мөмөлөр балдардын тамагына, мүнөздөп тамактанууда улгайгандар үчүн зарыл (Тамактануу). Мөмөлөр кан айлануу бузулуп шишип кеткенде, атеросклероздо, гипертония, бөйрөк ооруларында, колитте, ич катканда сунуш кылынат. Айрым бөйрөк ооруларында, ошондой эле семире баштаганда атайын «мөмө желчү» күндөр белгиленет.
Пайдасы
Мөмөлөрдү чийки жеген пайдалуу. Мөмөлөрдөн тамак-аш даярдоодо андагы пайдалуу заттарды, витаминдерди мүмкүн болушунча толук сактоого аракеттенүү керек. Мөмөлөрдөн компот жасоо үчүн аны кайнатар алдында тазалап, кесип, кайнап жаткан сууга салып, эзилтпей бышыруу зарыл. Мөмөлөрдөн өнөр жайда жана үй шартында түрдүү ыкма менен ар кандай тамак-аш даярдалат. Консервалоонун азыркы ыкмасын колдонуу Мөмөлөрдөгү витаминдерди толук сактоого, аны менен жыл бою тамактанууга мүмкүндүк берет. Мөмөлөрдү жээрде аны кайнак же шар сууга таза жууш керек, анткени анда оору козгогуч микрборганизмдер, мите жумурткалары, ошондой эле өсүмдүктөрдү зыянкечтерден сактоо үчүн чачылган химиялык заттардын калдыктары болушу мүмкүн.
Универсал (артараптуу) юрисдикция
Универсал (артараптуу) юрисдикция – эларалык кылмыш-жаза укугундагы кылмыш үстүнөн мамлекеттин юрисдикциясын орнотууга жол берүүчү принцип, демек кайда тургандыгына, кайсы жерде кылмыш жасагандыгына карабастан, кылмышкердин жазага тартуулуусун камсыз кылуу. Ал принцип эгер анын аймагында жүргөн кылмышкер кылмыш жазасына тартылбаган болсо, катышуучу-мамлекет аны мындай жазага тартуу максатында башка катышуучусуна (албетте, ал тийешелүү өтүнүч менен кайрылса) табыштай турган «же чыгарып бер, же сотто» механизминин аракетине таянат. У. ю террорчулук кылмыштарга карата белгиленет.
Гастродестер
Гастродестер (лат. Gastrodes) — курт-кумурскалардун бир уруусу.
Адылбек
Адылбек — "Манас" эпосундагы кейипкер, Жакыптын тең өскөн курбусу, айылдагы кадырлуу, аксакал адам. Кытайлык кыргыз манасчы Жусуп Мамайдын вариантында Магдымдын баласы Чыйырдыга тамак жеткирип барып, Манасты жана башкалар балдарды көргөнүн Жакыпка айтып келет. Кытайлар Манасты издетип жүргөнүнөн корккон Жакып баланын көзүн тазалап койгондо А. арага түшүп, Магдымды Жакыпка алып берет да, чырды басат. А. Манастын төрөлүшүнө, ага ат коюуга катышат.
Легирленген болот
Легирленген болот – технологиялык касиетин жакшыртуу үчүн курамына легирлөөчү элементтер кошулган болот. Легирлөөчү элементтер балкып, эриген болотко ферроэритме же лигатура түрүндө киргизилет. Алардын жалпы саны 2,5% болсо, начары 2,5тен 10%ке чейин, орточосу жана 10%тен жогоркусу жакшы легирленген деп эсептелет. Хром, никель, молибден, вольфрам, ванадий, марганец, титан – өтө кеңири колдонулган легирлөөчү элементтер. Легирлөөчү 2, 3 жана андан көп элементтер ар кандай катышта жана өлчөмдө кошулат. Ошого жараша легирленген болот хромдуу, хромененикелдүү, хромененикель молибдендүү, хромененикель-вольфрамдуу жана башка, пайдаланылышына жараша конструкция болот, аспаптык болот жана өзгөчө касиеттүү (электр-техникалык, дат баспоочу, ысыкка чыдамдуу жана башка) болот деп айырмаланат.
Адыл Баатыр
Адыл Баатыр, А д ы л  С у б а н  уулу (1826–1860) –19-к-дын 1-жарымындагы түндүк кыргыздардын   саясий   чөйрөсүндөгү   таасирдүү   инсан. Атасы  Субан   Ныязбек   бийдин   уулу,   атактуу «Ныязбектин сегиз бегинин» бири болгон. Адыл баатыр Ормон хандын аскер башчысы катары кызмат кылып, баатыр атка конгон. 1847-ж. Кенесары хандын аскерлерине каршы согушта көрсөткөн эрдиктери м-н белгилүү болгон. Төрт жолу эрөөлгө чыккан. Казактын биринчи баатыры 24 жаштагы Ноорузбай торо менен 21 жашында жекеге чыгып беттешкен. 1855–59-жылдары бугу-сарыбагыш согушун жетектегендердин бири. Ормон ханды 1854- жылы орус генералдарынын буйрутмасы менен жана Улуу Жуз казагынын султаны Тезек торонун иштеп чыккан планы боюнча,  Каркырадан отуз киши менен жон-жай жол журуп келе жатканда, орус бийлигине жашыруун отушкон бугу уруусунун миндей адамы Кылыч, Мурза, Балбай, Алыбек баштап курчап алып колго тушурушкон. Мурза Нышан уулу Ормон ханды атказып жатып канжар менен бойрокко сайып олтургон. Ормон хандын керээзи боюнча Адыл баатыр Ормон хан белекке берген Аксур тулпарды минип, Ормон хандын курооко тонун кийип кол баштап, жекеге озу чыгып биринчи эле беттеште каршылаш баатырды ыргыта сайып бугу уруусун Текести коздой суруп жоногон. Каршы чыккан Койке деген баатырды олтуруп, кууп журуп отуруп Мурза баатырды таап найза менен сайып тушуруп, башын кесип канжыгасына байланып келип Ормон хандын оргосундо табакка салып коргозуп керээзин орундаткан. Орус бийлигине моюн сунууну каалабагандыгы үчүн, 1860-жылдын жазында Ысык-Көлгө келген генштаб капитаны Венюковдун жазалоочу кошууну тарабынан туткундалып, Верный  чебинде уу берилип олтурулгон. Сөөгү Атбашыдагы Каракоюн деген жерге коюлуп, күмбөз тургузулган.
1860-жылы 14-июлда Орусиянын аскер министрине жазган билдируусундо батыш Сибирь жана Жетисуунун генерал губернатору Г. И. Гасфорд мындай деген: "Результатом этой экспедиции является не только свершенное восстановление нашего влияния у рода Бугу, но и захват Адыла и бегство некоторых главнейших хищников рода Сарыбагыш, одних за Небесные горы, а других в Талас".
''(Ц.Г.И.А. Узб. респ. Ф, оп. 1, д 23, док 114) "Очерки политической истории Киргизии 19 века" Академик Б. Джамгерчинов. Фрунзе 1969 год. Изд. "Кыргызстан" 141-бет.''
Субандын уулу Адыл анык баатыр, эр адам, жузундо арыстандын суру болгон.
''"Мухтасар Тарих Кыргызие" Осмонаалы Сыдык уулу. 1911-жыл.Уфа. "Шарк" басмаканасы.''
''"Тарих кыргыз шадмания" Осмонаалы Сыдык уулу.1914-жыл.Уфа. "Шарк" басмаканасы.''
Сарыбагыш кыргызынан атактуу кан ичер манаптын бири Адыл болгон. Жаш кезинен баатырлык кылып, бугу-сарыбагыш согушунда Төрөгелдиге такоол болуп элге кайрат берип, бугу Мурзаны согушта олтуруп башын кесип байланган. Учуко, Тулку, Атагозу, Чабактын кунун кубалап, Турпанга барып эл чаап, көп мал, төө алып кайткан.
''"Кызыл Кыргыз тарыхы" Белек Солтоноев. 1934-жыл. Бишкек. "Учкун" концерни, 2-китеп. 67-бет. 1993-жыл.''
Бу чабуулда адегенде жекеге чыгышып, жекесин Адыл ыргыта сайып, жоо качтылап качырып аламан каптап, нечен киши олтуруп, казан-аяк, кайчы-тулгаларын кыйратып, кулун сапыра кууп, мал, дунуйо-мулктон таланып, канча бир кыз-келиндер колго тушуп, кан журуп кетти. Ошонун натыйжасында Бугулар кайран Ысык-Колдон ажырап, калмак жагына оодарылып качышты. Олгондор олду, чабылгандар чабылып, мал-дунуйодон ажырашып, унутулгус окуя менен булунду.
''"Кыргыздар" 2-китеп. 41-бет."Тарых, тупку аталар" Байымбет Тоголок Молдо. 1920-жыл. Бишкек 1991-жыл "Кыргызстан" басмаканасы.''
Душмандар корккон каарынан
Субандын уулу Адыл кан
Ажынын уулу Абыкан
Кыргыздын баатыр шерлери
Душманга тийген чагылган
Эки баатыр аталаш
''"Казак-кыргыздын чабышы" (казал ыр). Молдо Кылыч, 1903-жыл. "жаштык жарчысы" июль. 1991-жыл. Бишкек. басмага берген Бошкой Сатаев.''
Адыл баатыр бакырып,
Эсенгулдап чакырып
Аксурдун башын чулгутуп,
Андан алыс чуратып,
Оозунан кобук буратып,
Алдына туура келгенди
Алмадай башын кулатып
Аксур атты теминип,
Ак жолборстой чамынып,
Ат боорунан кан кылып
Артын калын чан кылып
Айбалта жанда жаркылдап
Асаба колдо калкылдап
Атадан азыр туулбас
Адыл баатыр арстанды,
Айып корбо айтканды
Ак албарсты майлады
Ажалдууну жайлады
Маалымат булактары
[http://bizdin.kg/books/item/24-short_hist_enscl Кыргыз тарыхы боюнча кыскача энциклопедия. Бишкек. 2003]
''"Очерки политической истории Киргизии 19 века" Академик Б. Джамгерчинов. Фрунзе 1969 год. Изд. "Кыргызстан" 141-бет.''
''"Мухтасар Тарих Кыргызие" Осмонаалы Сыдык уулу. 1911-жыл.Уфа. "Шарк" басмаканасы.''
''"Тарих кыргыз шадмания" Осмонаалы Сыдык уулу.1914-жыл.Уфа. "Шарк" басмаканасы.''
''"Кызыл Кыргыз тарыхы" Белек Солтоноев. 1934-жыл. Бишкек. "Учкун" концерни, 2-китеп. 67-бет. 1993-жыл.''
''"Кыргыздар" 2-китеп. 41-бет."Тарых, тупку аталар" Байымбет Тоголок Молдо. 1920-жыл. Бишкек 1991-жыл "Кыргызстан" басмаканасы.''
''"Казак-кыргыздын чабышы" (казал ыр). Молдо Кылыч, 1903-жыл. "жаштык жарчысы" июль. 1991-жыл. Бишкек. басмага берген Бошкой Сатаев.''
''"Сарыбагыш-Бугу салгылашы" (казал ыр). Алдаш Молдо (Алдаяр Жээнике уулу) 1992-жыл. 34-бет.''
Бакашова, Жылдыз Кемеловна
Жылдыз Кемеловна Бакашова (1960-ж. туулган, Каракол шаары) – кыргызстандык таанымал адабиятчы, журналист-педагог айым, филология илимдеринин доктору (1998), профессор.
Кыскача өмүр таржымакалы
Жылдыз Кемел кызы Бакашова Кыргызстандын Ысык-Көл облусундагы Каракол шаарында 26-апрелде 1960-жылы туулган.
КМУнун журналистика бөлүмүндө (1977–82), КРУИАнын аспирантурасында (1985–1988) окуган.
КазМунун докторантурасында болгон (1996–1998).
Кыргыз журналисттерин даярдоого эмгек сиңирген.
2003-жылдан КР ТИМинин Дипломатиялык академиясынын проректору болуп иштеген.
2005-жылдан тартып Кыргыз улуттук китепканасынын директору болуп иштеп келет.
Өмүрлүк жары Рысбек - белгилүү кыргыз ишкери.
Адабият таануу тармагындагы ишмердиги
Бакашова жазуучу Ч.Айтматовдун чыгармаларынын көркөмдүгүн, поэтикасын талдоого алган белгилүү окумуштуу.
Анын “Ч. Айтматовдун повесттериндеги сүрөттөө каражаттарынын көркөмдүк функциясы” (1992), “Чыңгыз Айтматовдун көркөм дүйнөсү” (А. Садыков менен авторлош) (1997), “Чыңгыз Айтматовдун чыгармаларындагы салыштыруу жана метофора” (1997), “Чыңгыз Айтматовдун чыгармаларындагы стилдик бөтөнчөлүктөрү” (1998), “Өлбөстүк символу”, “Айтматовдун “бороону” (2002), “Кыргыз журналистикасынын тарыхы” (2002) деген окуу китептери жана монографиялары жарык көргөн.
Коомдук ишмердиги
2010-жылы да ал КТРКнын Байкоочу кеңешине мүчө болуп президенттик жардыкка ылайык дайындалган.
Гастромизон сымалдуулар
Гастромизон сымалдуулар (лат. Gastromysonidae) —  тоо өзөндөрүндө жашоочу балыктардын бир тукуму, буларга гастромизондор уруусу кирет (лат. Gastromyzon).
Гастрохена
Гастрохена (лат. Gastrochaena) — моллюскалардын бир түрү.
Адхам Аслам (Ахматов)
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Логика илими
Өзүнүн логика жөнүндөгү окуусун Гегель «Логика илими» (Чоң логика деп аталган), «Философиялык илимдердин энциклопедиясы», биринчи бөлүк (кенже логика деп аталган) жана «Философиялык пропедевтика» (мында ал популярдуу баяндалат) деген чыгармаларында баяндайт.
Гегелдин философиялык системасынын негизги бөлүмдөрү төмөнкүлөр: логика, жаратылыш философиясы жана дух философиясы, кийинкисине укук философиясы, тарых философиясы, эстетика, диний философиясы, философия тарыхы кошулат. Логика бүткүл гегелдик системанын түпкү жана эң маанилүү бөлүгү болуп саналат, анткени логика абсолюттук идеяны талдап карайт, ал эми абсолюттук идея болсо бүткүл чындыктын негизин (существо) түзүү менен, логикада өзүнүн категорияларын жайылтат. Гегель ойлом менен бытиенин бирдейлиги (тождество) жөнүндөгү идеалисттик принципке таянат. Бирок бул принцип гегелге историзм жолуна түшүүгө жана логикалык категорияларды мазмундуу түшүнүктөр катарында талдап-кароого мүмкүндүк берет. Ошону менен бирге логикалык категориялар менен тарыхый категориялардын биримдиги Гегель тарабынан тарыхыйлыкка карата алганда логикалыкка биринчиликти ыйгаруу духунда түшүнүлөт. Логикалык категорияларды Гегель бири-бири менен өз ара байланышкан жана бири-бирине өтүп турган категориялар катарында түшүнөт, ал эми бул диалектиканын негизинде нерселердин, чындыктын диалектикасы жаткандыктан Гегелдин диалектикасы терең мааниге ээ.
Гегелдин логикасын бытие, маңыз (сущность), түшүнүк жөнүндөгү окууларга бөлүшөт. Баарынын түпнегизи — таза жок нерсе (чистое ничто) жана ал ошону менен бир эле мезгилде таза ой. Мындай болгондо ал кандайдыр бир аныктама берүүгө болбой турган жок нерсе. Бытие менен жок нерсе (ничто) өз ара бири-бирине өтөт да, пайда болуу (жаралуу) процесси жүрөт, бул процессте бытие менен жок нерсе алынып ташталат, б.а. алар бир эле мезгилде жок да кылынат жана сакталып да турат. Бул процессте бытиенин негизги үч учуру, анын триадасы жарыя чыгат: бытие (тезис), жок нерсе (антитезис), пайда болуу (синтез). Триаданын бул принцибин Гегель категорияларды талдоо аркылуу ишке ашырат.
Пайда болуу (становление) дух үчүн гана мүнөздүү, ал эми жаратылыш болсо мезгил койнунда жашап турганы менен, мейкиндикте гана ар түрдүүлүккө ээ болот. Триададагы ишке ашырылган алып таштоо (снятия), тануу (отрицания) процесси — бул Гегель тарабынан аныктамаланган диалектиканын мыйзамдарынын бири — танууну тануу мыйзамы. Пайда болуунун (жаралуунун) натыйжасында недир бир белги — сапатка ээ болгон реалдуу бытие келип чыгат. Сан белгилүү бир чектерге чейин сапаттык өзгөрүүгө алып келе албайт. Сапат менен сандын биримдиги ченемди (меру) пайда кылат, бул ченемден өтүү секирик (скачка) түрүндө ишке ашуучу өзгөрүүгө алып келет. Мына ошентип, Гегель сандын сапатка өтүү мыйзамынын аныктамасын тапкан. Логиканын экинчи бөлүмүндө — маңыз жөнүндөгү окууда — Гегель карама-каршылык проблемасын карап чыгат. Ал «карама-каршылык ар кандай кыймылдын негизи» дейт. Гегель карама-каршылыкты өздүк кыймылдын (самодвижение) жана өздүк өнүгүүнүн (саморазвитие) булагы катарында карайт. Ал карама-каршылыктарды элдештирүүгө болот деп эсептейт. Гегель Канттын «өзүндө нерсесин» сынга алып, аны көңдөй абстракция деп эсептейт жана өзүндө нерселер дегенибиз — ал өсүп-өнүгө элек предмет, ал эми ал өсүп-өнүккөндө өзү үчүн предметке айланат деп болжолдойт. Гегель мыйзам категориясынын мазмунун ачып көрсөткөн, Гегель үчүн бул маанилүү көрүнүш катарында чыгат. Андан ары Гегель башка категорияларды: олуттуу мамиле, мүмкүндүк, зарылдык жана кокустук, себептүүлүк, өз ара аракет, эркиндик категорияларын талдап караштырат. Эркиндикти ал түшүнүктөгү аңдалып-билинген зарылдык катарында билет. Логиканын үчүнчү, түшүнүк жөнүндөгү бөлүмүндө Гегель традициялык логиканы башкача түшүндүрүп, традициялык логика тарабынан аныктама берилген ойлом мыйзамын сынга алат, мында ал негизинен вольфианчылардын логикасына токтолот. Өзүнүн логикасында чындыкты идеалисттик негизде абсолюттук идеянын категорияларында кеңири жайылтылган түрүндө калыбына келтирет. Гегель тарабынан тартылган сүрөт тышкы дүйнөнүн реалдуу жактарын жана байланыштарын чагылдырат.
Колдонулган адабияттар
[http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/philosophy_blinnikov.pdf Л. В. Блинников. Философтордун кыскача сөздүгү. - Б.: 1997, ISBN 5-900162-16-8]
Кир (Давлекан району, Башкыртстан)
Кир — Башкыртстандын Давлекан районундагы айыл, Рассвет айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 280 киши. Почта индекси — 453414, ОКАТО коду — 80222840002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кызыл-Суу (Базар-Коргон району)
Кызыл-Суу — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Базар-коргон районундагы айыл. Могол айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы ― 690 киши (2009-жылы).
Жеңил атлетика
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясынын Башкы редакциясы. «Ден соолук» Медициналык энциклопедия. - Ф.:1991, ISBN 5-89750-008-8
Атлетика
Легирлөө
Легирлөө (нем. legieren – эритүү) – металл куйманы белгилүү физикалык, химиялык же механикалык касиетке келтирүү үчүн курамына легирлөөчү элементтерди (көбүнчө никель, хром, кобальт жана башка) кошуу. Легирлөө байыркы заманда эле колдонулган. Россияда 19-кылымдын 30-жылдары Златоуст заводунда легирленген болотту эритип алуу теориясын жана технологиясын П. П. Аносов иштеп чыккан. Легирлөөдөн өткөн металл куймалары таза металлдан бир кыйла айырмалуу касиеттерге ээ. Легирлөө жолу менен даярдалган куйманын кристаллдык структурасы жана айрым (электрдик, магниттик, жылуулук) касиеттери түрдүү кошулма элементтердин атомдорунун өз ара аракеттенүү тибине жараша болот. Легирлөөчү элементтер кошулганда куйманын кандайдыр бир абалдан экинчисине өтүү температурасы өзгөрөт, катуу эритмелердин ажыроо ылдамдыгы төмөндөйт. Куйманы легирлөө үчүн легирлөөчү жана легирленүүчү элементтер эритилип кошулат.
Кыргыз-Россия славян университети Б. Ельцин атындагы (КРСУ)
Кыргыз-Россия славян университети Б. Ельцин атындагы (КРСУ) — эл аралык жогорку окуу жайы. 1993-жылы Кыргыз Республикасынын жана Орусия Федерациясынын ортосундагы кызматташтык жана эки тараптуу достук, жардамдашуу келишиминин негизинде түзүлгөн. Өкмөт аралык макулдашууга ылайык университет жана эки мамлекеттик ортосундагы мамлекеттик жогорку окуу жай – Орусия Федерациясы жана Кыргыз Республикасынын ортосундагы мамлекет жогорку окуу жайы. Окуу пландары эки мамлекеттин билим берүү стандартынын негизинде түзүлгөн. Бүтүрүүчүлөргө Кыргыз Республикасынын жана Орусия Федерациясынын мамлекеттик үлгүсүндөгү диплом ыйгарылат. Университетте табигый-техникалык, экономикалык, юридикалык, эл аралык мамиле, курулуш дизайны жана архитектура факультеттери иштейт. 2004-жылы Б. Н. Ельциндин ысмы берилген. Окуу пландары эки мамлекеттин билим берүү стандартынын негизинде түзүлгөн. Бүтүрүүчүлөргө Кыргыз Республикасынын жана РФтин мамлекеттик диплому ыйгарылат. 8 факультет (табигый-техникалык, экономикалык, юридикалык, эл аралык мамиле, курулуш дизайны жана архитектура факультеттери), 80 кафедра, 6 илимий-изилдөө институту, 15 илимий жана билим берүү борбору, 4 лаборатория, медициналык борбор, 25 эстетикалык тарбиялоо студиялары, галерея, музей ж. б. бар. Окуу бюджеттик жана контракттык негизде күндүзгү жана сырттан окуу бөлүмдөрү аркылуу жүргүзүлөт. Структуралык бөлүмдөрүнүн башкаруу системасына шартталган негизги белгиси алардын ишке ашыруучу окуу программалардын мазмунуна, максаттарына дал келүүчүлүгү болуп саналат. Билим берүү программасын модернизациялоо иштеринде, жогорку окуу жайларда окуу процессин методикалык жактан камсыз кылууну өнүктүрүүдө активдүү катышат. Текшерүү комиссиясы эки тараптан тең дайындалып, берилүүчү диплом эки мамлекет үчүн жарактуу болуп эсептелет. Университеттин уюштуруучусу жана ректору техника илимдеринин доктору, академик профессор В. И. Нифадьев (1993-жылдан).
Колдонулган адабияттар
“Кыргыз тарыхы” Бишкек 2003. “Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору” “И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик тил Педагогикалык университети” Башкы редактор: Ү.А.Асанов, жооптуу редактор: А.А.Асанканов. Ред кеңеш: Ө.Ж.Осмонов (төрага) Т.Н. Өмүрбеков.
Кулманбетов Асанбек
Кулманбетов, Асанбек Осмонович – жазуучу, журналист (1964 - 2009)
Өмүр жолу
Кулманбетов Асанбек 1964-жылы Тянь-Шань районунун Миң-Булак айылдык кеңешинин аймагында, Көңдөй жаздоосунда туулган. 1981-жылы мурдагы В.Куйбышев атындагы колхоздун (Миң-Булак айылдык округуна кирген азыркы Таш-Дөбө айылы) аймагына жайланышкан Актан Тыныбеков атындагы орто мектепти аяктап, 1982–1984-жылдары Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн. Армиядан келгенден кийин колхоздо ар кыл кызматтарда иштеген. Чыгармачылык жолун 1993-жылы “Жаш ленинчи” журналында штаттан тышкаркы кабарчы болуп иштөөдөн баштаган. Ага чейин эле А. Кулманбетовдун кабарлары облустук жана республикалык гезиттерге жарыяланып тургун. Ал 1996-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин журналистика факультетин аяктаган. 1997–2006-жылдары “Кыргыз Караван”, “Адабий гезитте” жооптуу редактор 2006–2008-жж. “Жаңырык”, “Апта” гезитинде жооптуу катчы Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун “Кыргыз адабияты” гезитинде штаттан тышкаркы кабарчы болуп иштеп келген. А. Кулманбетовду бүтүндөй кыргыз окурман журтуна таанымал кылган анын “Көркоонун тукумдары” чыгармасы. Бул чыгарма 1997-жылдан тартып “Кыргыз Караван” гезитинин ар бир санына үзгүлтүксүз жарыяланып турган. А. Кулманбетов 2003-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү. 2009-жылы, көзү өткөндөн кийин А. Кулманбетовдун "Таштанды кыз" повестинин негизинде толук метраждуу "Таштанды кыз" көркөм фильми тартылган.
Жарык көргөн китептери
Кыргыз тилинде Көркоонун тукумдары: Роман (1-китеп). – Б.: Бийиктик, 2001. – 160 б. Көркоонун тукумдары: Роман (2-китеп). – Б.: Турар, 2003. – 160 б. Көркоонун тукумдары: Роман (3-китеп). – Б.: Фиеста Бланка, 2006. – 160 б. Көркоонун тукумдары: Роман/толукталып чыгарылышы. – Б.: Жанызак басма, 2007. – 320 б. Таштанды кыз: Повесть. – Б.: Турар, 2002, 2008. – 167 б. Киши жегич кемпир: Повесть. – Б.: Фиеста Бланка, 2004. – 160 б. Ит ээрчиткен сырдуу кемпир: Повесть. – Б.: Фиеста Бланка, 2004. – 160 б. Түштөгү сүйүү: Аңгемелер жыйнагы. – Б.: Фиеста Бланка, 2004. – 160 б. Талкаланган тагдыр: Повесть. – Б.: Фиеста Бланка, 2004. – 160 б. Тукум улаган кылмыш: Повесть. – Б.: Фиеста Бланка 2006. – 160 б. Алмашылган балдар: Повесть. – Б.: Фиеста Бланка, 2008. – 160 б.
“Балбай” (поэма)
Ошол мезгилдеги оомал-төкмөл замандын курмандыгы болгон Балбай баатырды орус оторчулары теске көнбөгөн өжөрдүгү, көйкашка аракеттери үчүн жазалап мерт кылган. Сөөгү Ысыккөл обласынын Түп районундагы азыркы Балбай айылына коюлган.
Биринчи Май (Ат-Башы району)
Жол-Богошту жана Туюк Богошту сууларынын ортосунда жайгашкан. Нарын облусунун түштүк тарабында жайгашкан. Талды-Суу административдик борборунан 7 км чыгыш тарапта, Ак-Моюн айылынан 5 км түндүк тарапта жайгашкан. Калктын 99,9% Черик уруусунан турат. Айылда Т. Тынымбаев атындагы 11 жылдык орто мектеби, бир ФАП, 1 айылдык китепкана иштейт.
Жумамүдүн Шералиев
Бул айылдан убагында айтылуу композитор Жумамүдүн Шералиев (1915-жыл, 3-сентябрь) чыккан. Ал 600дөн ашык обон жаратып, көпчлүгү эл оозунда айтылып калган. Кыргыз мамлекеттик телерадио корпорациясынын музыкалык алтын корунда 223 чыгармасы сакталып турат. Орошон таланттын жан дүйнөгө жагымдуу, кубулжуган обондору кайнар булактай оргуштап, ар бир кыргыздын кулагына сиңип, оюн алып, жүрөгүнөн түнөк таап келе жатат. Мисалы, 1934-жылы чыгарган "Созулма", «Түшүмдө», «Селкиге» деген ырлары 78 жылдан бери зор сүймөнчүлүк менен ырдалып келе жаткандыгы эле эмне деген керемет.
Мария Кулчунова Жумабаевна
9-февраль 1958-жыл. 1988-жылы Сеулда өткөн Олимпиадада СССРдин 4 күлүгү 400 метрлик (4х400 метр) эстафетада рекорд коюшкан. Бул рекорд ушул кезге чейин жаңылана элек. Андан сырткары дүйнөлүк чемпионатта кол медалга жетип, Европанын чемпиону болгон. Учурда Орусиянын Якутс аймагында жашайт.
Уланбек Тынччылык уулу
13-август 1975-жылы Уланбек Тынччылык уулу учурда "Мерибел" курулуш компаниясын иштетип, Бишкек шаарында ар кандай үй-жайларды куруу менен алек. Өз турмушунан сырткары, "Жол Богошту" коомдук фондун түзүп, өзү каржылап келет. Фонддун эсебинен Биринчи Май айылынын Т. Тынымбаев мектебинин чатырын жаптырып, оңдоп түзөө иштерин жүргүзгөн. Айыл балдары үчүн бала-бакча ачтырып, музыкалык ийрим түзгөн. Андан сырткары, айыл балдары үчүн жайлоо бала бакчасын түзүп, ар кандай шарты жок үй-бүлөнүн балдарына кам көрүү иштерин аткарган. Талды-Суу айылынын мектебинин оңдоп-түзөө иштерин аткарган.
Калкы
Калкы ― 906 киши.
Назаркул Ишекеев
Назаркул Ишекеев (1955) – кыргыздын заманбап педагог, тилчи жана адабиятчы окумуштуусу. Педагогика илимдеринин доктору, Ж.Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук университетинин педагогикалык ишмердүүлүк боюнча мурдагы проректору, профессор. 2017-жылдын 5-январынан тарта Мамлекеттик тил боюнча улуттук комиссиянын төрагасы болуп дайындалган.
Кыскача өмүр таржымалы
1971-жылы өз айылында Ленин атындагы орто мектепти аяктаган.
1976-ж. Кыргыз мамлекеттик университеттин филология факультетинин кыргыз тил жана адабият бөлүмүн бүтүргөн.
1976-77-ж. мектептин мугалими жана Республикалык «Ленинчил жаш» газетасынын адабий кызматкери.
1977-79-ж. Кыргыз мамлекеттик университеттин кыргыз тилин жана адабиятын окутуунун методикасы кафедрасынын окутуучусу.
1979-82-ж. күндүзгү окуу бөлүмүнүн аспиранты.
1984-ж. педагогика илимдеринин кандидаты. Темасы: «Кыргызстандагы жалпы орто мектептерде кыргыз жазуучуларынын прозалык чыгармаларын окутуунун методикасы» («Методика изучения прозаических произведений киргизских писателей в общеобразовательных школах республики»).
1993-ж. доцент наамын алды.
1994-ж. педагогика илимдеринин доктору болду. Темасы: “Кыргызстандын мектептеринде кыргыз адабиятын окутуунун тарыхы жана анын азыркы этаптагы актуалдуу маселелери” («История изучения кыргызской литерату в школах республики и ее актуальные проблемы на современном этапе»).
''1997-ж. '' Ч.Айтматов атындагы эл аралык коомдук академиянын академиги.
1995-2007-ж. Улуттук университеттин кыргыз филология факультетинин деканы, ошол эле мезгилде айкалыштыруу менен кафедра башчысы (1998-2000).
2008-2011-жылдары Улуттук университеттин кыргыз тилин жана адабиятын окутуунун методикасы кафедрасынын башчысы.
2011- жылдын сентябрынан баштап Ж.Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук университеттин педагогикалык ишмердүүлүк боюнча проректору.
Гапаров Мурза
Тарыхы
Эмгек жолун колхозчу болуп иштөөдөн баштап, 1957-жылы геологиялык чалгындоо партиясында жумушчу, 1962-жылы мугалим, 1963-жылы Кыргыз ССРинин Мамлекеттик телерадиокомитетинин редактору, 1968-жылы «Кыргызтелефильмдин» редактору, 1970-жылы Кинематографисттер союзунун кеңешчиси, 1974-жылдан Ош шаарындагы Кыргыз драмтеатрында адабий бөлүмдүн башчысы, 1984-жылдан Кыргызстан Жазуучулар союзунун Ысык-Көл облусу боюнча кеңешчиси, 1987-жылдан «Кыргызфильмдеги» сценардык мастерскойдун мүчөсү болгон.
Чыгармалары 1950-жылдары жарыялана баштаган. 1963-жылы «Мейман» аттуу повести өзүнчө жарык көргөн. «Тагдыр чечүүчү түн» (1975), «Дарыялардын шоокуму» (1979), «Биздин үйдүн Карлсону» (1983) пьесалары, «Күнөстүү арал», «Бул жаман эмес», Р.Ибрагимбеков менен бирге «Көчө», «Квартирант», «Бабалар өрөөнү» толук метраждуу көркөм фильмдердин сценарийлеринин автору.
Назаркул Ишекеев
Кыскача өмүр таржымалы
2013-2015-жылдары КРнын Билим берүү жана илим министринин орун басары.
Гапаров Мурза
Тарыхы
1971-жылдан СССРдин Кинематографисттер союзунун, 1974-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү. Кыргыз Республикасынын Эл жазуучусу.
Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңешинин Грамотасы менен сыйланган.
Назаркул Ишекеев
Кыскача өмүр таржымалы
2015-2017-жылдары Ж.Баласагын атындагы Кыргыз Улуттук университеттин мамлекеттик тил боюнча проректору.
2017-ж. Абай атындагы Казак улуттук педагогикалык университетинин Ардактуу профессору.
Үй-бүлөсү тууралуу маалымат
Үй-бүлөлүү, үч балалуу (эки кыз, бир уулу бар). Жубайы - Светлана Топчиевна Батаканова. Ал дагы педагогика илимдеринин доктору, профессор. К.И.Скрябин атындагы Кыргыз улуттук агрардык университетинин мамлекеттик тил боюнча проректору. Кыздары - Гүлзада, Нурзада жана уулу Элмурас.
Өзү он бир туугандын бешинчиси. Назаркулдун инилеринин бири - белгилүү кыргыз тарыхчы окумуштуусу Темиркул Асанов.
Илимий ишмердиги
1984-жылы жактаган илимдин кандидаты диссертациясынын темасы: «Кыргызстандагы жалпы орто мектептерде кыргыз жазуучуларынын прозалык чыгармаларын окутуунун методикасы».
2010-ж. «Кыргыз тили жана адабияты» Республикалык илимий-усулдук журналдын башкы редактору.
Илимдин алты докторун, он бештен ашык кандидатын даярдаган.
200дөн ашык илимий эмгектерди жарыялаган. Анын ичинде монографиялар, ЖОЖдор үчүн окуу китептери жана окуу-методикалык куралдары бар. Кыргыз адабияты боюнча орто мектептин VI жана XI класстарынын окуу китептеринин авторлорунун бири.
Гаур
Гаур (лат. Bos gaurus) — Азиядагы жапайы бодонун бир түрү.
Назаркул Ишекеев
Коомдук жана журналисттик ишмердиги
1996-98-ж. Улуттук аттестациялык комиссиянын педагогика илимдери боюнча эксперттик комиссиянын мүчөсү.
1996-2012-жылдарда докторлук (кандидат) диссертацияларды жактоо боюнча кеңештердин мүчөсү (Кыргызстан жана Казакстан-2010-ж.).
Гапаров Мурза
Тарыхы
2002-ж. чейин чыг-лык ишке байланышы бар ар түрдүү кызматтарда эмгектенген. Чыгармачылык жолу 50-жылдары башталган. Гапаровдун алгачкы аңгемелери “Сырдуу окуя” (1956), “Бөтөн таканын изи” (1958) жазуучулук кесипке багыт алгандыгын белгилөөчү фактылык маалымат катары, ал эми анын алгачкы “Мейман” (1962) аттуу жыйнагы жазуучунун кыргыз балдар адабиятына кошкон кичине салымы, “чоң турмушка” аралашаар алдындагы старт аянтчасы катары карасак болот. Жазуучунун жеке өзүнө таандык индивидуалдуу чыгармачылык чыйырынын чыныгы башталышы – бул анын “Турналар жазда келишет” (1962) аңгемеси. Аңгеменин сюжети башкы каармандар Азиз менен Разиянын диалогунун негизинде курулган. Алар бактылуу балалыктын, алгачкы сүйүүнүн, алгачкы таарынуу менен алгачкы жаңылуунун “изи” калган өзүлөрүнүн өткөн чыйыр жолун эскеришкен. Аңгемедеги үйдөн мектепке чейинки чыйыр жол бара-бара ойку-кайкы турмуш жолунун символикалуу образына айланган. “Турналар жазда келишет” повестиндеги Азиз менен Разия сыяктуу жаркын мүнөз, романтикалуу табияттагы каармандарды жазуучунун кийинки чыгармаларынан да кеңири учуратабыз. Алар “Кара-Көлдүн каздарындагы” уккан “кишинин жүрөгүн туйлатып, аны кыялданууга, өткөн өмүрүнүн жакшы учурларын эстөөгө чакырчу” чоор күүсүн ойноочу Карамшо абышка; “Дарыянын шоокумундагы” Ормон, Дервиш жана башкалар Адамдарга жакшылык кылууну жашоосунун маңызы деп түшүнгөн дагы толуп жаткан каармандар.
Назаркул Ишекеев
Коомдук жана журналисттик ишмердиги
1998-ж. тартып азыркы убакка чейин  “Эл Агартуу” журналынын  редакциялык тобунун мүчөсү.
2005-ж. тартып азыркы убакка чейин   “Мектеп- Школа”  журналынын редакциялык тобунун мүчөсү.
2007-2011-ж. КРнын Президентине караштуу Мамлекеттик тил боюнча улуттук коммиссиянын  мүчөсү.
Гапаров Мурза
Тарыхы
Гапаровдун жазуучулук манерасына курулай дидактизм, акыл-насаатчылык мүнөздүү эмес. Адамдын психологиялык абалын сүрөттөө жагынан Мырза Гапаров чоң чебер. Ал окуяга кызыкпайт, анын аңгемелеринин негизин адамдын маанайы, ички дүйнөсүндөгү кубулуш, ал-абалын түзөт. “Кара-Көлдүн каздары” аңгемесинде жазуучу Карамшо аттуу карыянын муңайым бир кечин сүрөттөйт.
Назаркул Ишекеев
Коомдук жана журналисттик ишмердиги
2012-2015-ж. докторлук (кандидат) диссертацияларды жактоо боюнча кеңештин төрагасынын орун басары.
Гапаров Мурза
Тарыхы
Гапаровдун романтикалуулук менен реалдуулукту өтө ийкем жуурулуштуруп, чебер пайдалануусунун натыйжасында аңгемедеги максаттуу жашоо кызыкчылыгынан кечкен карыянын кунарсыз жашоосунан да керемет кооздукту көрө алабыз. Абышка романтикалуу чыгыш поэзиясындагы ак сүйүүнүн азабынан жер кезип тентип кеткен дербиштердин элесин эске салат. Ушундай эле 1963-ж. жарык көргөн “Эки ирет гүлдөөчү алмалар” аттуу аңгемесинде да мүнөздүү. Мында ата-энеси ажырашып кеткен Сардал аттуу баланын мурдагы бактылуу турмушуна, жылына эки ирет гүлдөгөн алма багы бар өз үйүнө болгон кусалыгы сүрөттөлгөн. Ошондой эле 1963-ж. жарык көргөн жазуучунун “Газала” (“Карача торгой”) “Унутулган сокмо жол” аңгемелери, “Наташанын биринчи балы” (1966), “Байчечек” (1980), “Жол кырсыгы” (1980), “Айгүл тоо” (1985) аттуу мыкты аңгемелери бар. Жетимишинчи жылдар Мырза Гапаровдун чыгармачылыгындагы повесть жана киноповесттердин он жылдыгы болду. Жазуучу 1965–1967-жылдары Москвадагы Жогорку сценарийдык курстун угуучусу болгон. 1968-жылы “Көчө” аттуу киносценарийин жазат. Киносценарийдин негизинде көркөм фильм тартылган. Мындан кийин анын “Сүйүүнүн кайыгы” (1970), “Күнөстүү арал” (1973), “Кызыл беде” (1978), “Нойгуттун кызын издеп” (1983), киноповесттери жана “Кыштакча” (1973), “Дарыялардын шоокуму” (1979) аттуу повесттери жазылды. 1974–1984-ж. Ош областык драма театрдын адабий бөлүм башчысы болуп эмгектенет. Кызмат абалына жараша театр искусствосуна жакындан аралашып, анын спецификалык өзгөчөлүгүн тереңдеп өздөштүрүүгө туура келет. Театрдын репертуарын жаңылоо, толуктоо ниетинде жазуучу “Сүйүүнүн кайыгы” (“Кадыр түн”), “Күнөстүү арал”, “Дарыялардын шоокуму” повесть, киноповесттерин сахнага ылайыктап иштеп чыккан. 80- жылдары Гапаров драматург катары “Биздин үйдүн Карлсону”, “Разияны эскерүү”, “Жамгырлуу түндүн жомогу”, “Чагылгандын ташы”, “Темир корук”, “Туздуу чөл” аттуу пьесаларын жараткан. Жазуучунун драмалык чыгармаларында да, албетте, анын жалпы чыгармачылыгына таандык идеялык эстетикалык табиттин катышы сөзсүз. Автордун кийинки, кайра куруу мезгилинде жазылган “Темир корук” (1987), “Туздуу чөл” (1999) драмалары өз учурунун курчуган көйгөйлүү проблемаларын чагылдырууга арналган. Анда адамдардын бири-биринен жатыркоосу, кайдыгерлик, паракорлук сыяктуу көрүнүштөр көркөм чагылышка ээ болгон. Бирок мында да автордун оптимисттик, гуманисттик ишеними үстөмдүк абалда. “Туздуу чөлдүн” Дамин, Рабия сыяктуу каармандары өздөрүнүн соопчулук мүнөздөгү иштери менен жан дүйнөсү жабыркап катаал тарткан, ишенимин жоготкон адамдарга жакшылык жасап, жардам көрсөтүп, кароолонуп калган адамгерчиликтин билигин тазалап, жарык кылгылары келет. Жыйынтыктап айтканда, Гапаров көркөм сөз зергери катары чыгармаларын идеялык-эстетикалык жактан ийине жеткирип иштөө үчүн көп эмгек эткен, кыргыз адабиятында бараандуу орду бар жазуучуларыбыздын бири.
Назаркул Ишекеев
Коомдук жана журналисттик ишмердиги
2008-жылдан тартып азыркы убакытка чейин Билим берүү жана илим   министрлигиндеги Республикалык илимий-методикалык советтин кыргыз тили жана адабияты секциясынын башчысы.
2008-2011 ж. КРнын Жогорку Кенешинин сессиясынын чечими  аркылуу КРнын Президентинин Указы менен   Улуттук  телекөрсөтүү жана радиоуктуруу корпорациясын  көзөмөлдөөчү кеңештин мүчөсү.
Гапаров Мурза
Кыскача таржымалы
Мурза Гапаров 1962-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин бүтүргөн. 1965–1967-жж. Москвадагы Жогорку сценардык курсунун угуучусу болгон. Эмгек жолун колхозчу болуп иштөөдөн баштап, 1957-жылы геологиялык чалгындоо партиясында жумушчу; 1962-жылы мугалим; 1963-жылы Кыргыз ССРинин Мамлекеттик телерадиокомитетинин редактору; 1968-жылы «Кыргызтелефильмдин» редактору; 1970-жылы Кинематографисттер союзунун кеңешчиси; 1974-жылдан Ош шаарындагы Кыргыз драмтеатрында адабий бөлүмдүн башчысы; 1984-жылдан Кыргызстан Жазуучулар союзунун Ысык-Көл облусу боюнча кеңешчиси; 1987-жылдан «Кыргызфильмдеги» сценардык мастерскойдун мүчөсү болгон. Чыгармалары 1950-жылдары жарыялана баштаган. 1963-жылы «Мейман» аттуу повести өзүнчө жарык көргөн. 1971-жылдан СССРдин Кинематографисттер союзунун, 1974-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү. Кыргыз Республикасынын Эл жазуучусу. Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңешинин Грамотасы менен сыйланган.
Назаркул Ишекеев
Коомдук жана журналисттик ишмердиги
2013-2014-жылдары Кыргыз Республикасынын Президентинин   №155 Жарлыгына ылайык Кыргыз Республикасында 2014-2020-жылдары мамлекеттик тилди өнүктүрүүнүн жана тил саясатын өркүндөтүүнүн улуттук программасын иштеп чыгуу боюнча жумушчу топтун мүчөсү.
Гапаров Мурза
Чыгармалары
«Тагдыр чечүүчү түн» (1975) «Дарыялардын шоокуму» (1979) «Биздин үйдүн Карлсону» (1983) пьесалары, «Күнөстүү арал» «Бул жаман эмес» «Көчө» (Р.Ибрагимбеков менен бирге) «Квартирант» «Бабалар өрөөнү» толук метраждуу көркөм фильмдердин сценарийлеринин автору. Академик К.Юдахин жана З.Кайназарова жөнүндө документалдуу фильмдердин жана ондон ашык хроникалык-документалдык фильмдердин сценарийлеринин автору.
Ледокол
Ледокол, муз жаргыч – музду жарып сүзүп, башка кемелерге жол ачуучу жана уюлдук деңиздерде сүзүүчү кеме. Ал кубаттуу кыймылдаткычынын, өтө бышык корпусунун жана өзгөчө (атайын жасалган) формасынын натыйжасында музду жарып сүзөт. Ледоколдун корпусу күчөтүлгөн конструкцияда жасалып, муздун каршылыгына (калыңдыгына) туруштук берет. Муз талаасы менен кезиккенде ледоколдун тумшук жагы муздун үстүнө чыгып, өзүнүн салмагы менен музду жарат. Ал дарыяда, көлдө, деңизде жана портто жүрүүчү болуп бөлүнөт. 1864-ж. дүйнөдө биринчи ледокол – орус пароходу «Пайлот» жасалып, кыймылдаткычынын кубаттуулугу 44,2 кВт болгон. Ал эми 1957-ж. «Ленин» атындагы ядролук ледокол сууга түшүрүлгөн. Анын суу сыйымдыгы 16 000 т жана башкы турбинасынын кубаттуулугу 32,4 МВт болуп, күйүүчү отунсуз эле тынымсыз иштөө убактысы 1 жылдан ашат. Жээктерин түндүктөгү деңиздер чулгап турган АКШ, Канада, Россия, Финляндия, Швеция мамлекеттеринин кубаттуу муз жаргыч флоттору бар.
Назаркул Ишекеев
Коомдук жана журналисттик ишмердиги
2014-жылдан бери “Баластан” балдар журналынын редакциялык тобунун мүчөсү.
2015-жылдан бери Кыргыз Республикасында 2014-2020-жылдары мамлекеттик тилди өнүктүрүүнүн жана тил саясатын өркүндөтүүнүн улуттук  программасын ишке ашырууну контролдоо боюнча жумушчу топтун мүчөсү.
2015-жылдын декабрынан 2020-жылдын декабрына чейин КРнын Жогорку Кенешинин сессиясынын чечими  аркылуу КРнын Президентинин Указы менен    Улуттук  телекөрсөтүү жана радиоуктуруу корпорациясынын  көзөмөлдөөчү кеңешинин мүчөсү
2015-жылдан бери Кыргыз Республикасынын  Жогорку аттестациялык коммиссиянын( ЖАК-ВАК) президиумунун мүчөсү. .
Ал изилдеген негизги илимий көйгөйлөр
Көркөм чыгармаларды орто мектептерде окутуунун мазмуну жана формалары; мектептерде адабиятты окутуунун тарыхы жана азыркы учурдагы актуалдуу проблемалары; окуу пландарынын, окуу программаларынын жана окуу китептеринин мазмундук, структуралык табияты; окутуунун жана тарбиялоонун теориясы менен инновациялык технологиялары ж.б.
Негизги илимий–методикалык эмгектери
Аталган эмгектерден тышкары 200дөн ашык эмгектери менен макалалары жарыяланган.
1993-ж. КРнын элге билим берүүсүнүн отличниги
1999-ж. Ж.Баласагын атындагы сыйлыктын  лауреаты
2011-ж. Кыргыз Республикасынын Президентинин Ардак  грамотасы менен сыйланган.
2017-ж. КР нын Билим берүүсүнө эмгек сиңирген кызматкер.
Гапаров Мурза
Жарык көргөн китептери
Кыргыз тилинде '''Мейман: ''' Повесть. – Ф.: Кыргыз окуупедмамбас, 1963. – 63 б. Бир шиңгил жүзүм. – Ф.: Мектеп, 1966. – 20 б. Кара-Колдун каздары: Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1973. – 128 б. Биздин жакта Арстанбапта. – Ф.: Мектеп, 1977. – 13 б. Дарыялардын шоокуму: Повесттер. – Ф.: Мектеп, 1979. – 136 б. Кызыл беде: Повесттер жана аңгемелер. – Ф.: Кыргызстан, 1980. – 168 б. Күнөстүү арал: Драмалар. – Ф.: Кыргызстан, 1983. – 168 б. Бир шиңгил жүзүм: Жомок. – Ф.: Мектеп, 1984. – 20 б. Жаңгак токойдун жомогу: Повесттер жана аңгемелер – Ф.: Кыргызстан, 1987. – 460 б. Жаңгак токойдун жомогу: Повесттер жана аңгемелер – Ф.: Адабият, 1989. – 280 б. Орус тилинде Гроздь винограда: Сказка. – Ф.: Мектеп, 1959. – 20 с. Гость: Маленькая повесть. – М.: Дет. лит., 1970. – 46 с. Дикий гусь: Повести, рассказы. – М.: Сов писатель, 1976. – 256 с. Ночь предопределений: Пьеса. – М.: ВААП, 1978. – 53 с. Солнечный остров: Фантазия в 2-х действиях. – М.: ВААП, 1978. – 49 с. Дикий гусь: Повести, рассказы. – Ф.: Кыргызстан, 1984. – 271 с. Гроздь винограда: Сказка. – Ф.: Мектеп, 1983. – 20 с. У нас в Арсланбобе: Стихи. – Ф.: Адабият, 1989. – 16 с.
Гилязетдинов, Ильгиз Талипович
Гилязетдинов Ильгиз Талипович (Ильгиз Талип) - жазуучу, акын, котормочу. Ильгиз Гилязетдинов 1938-жылы 1-январда Жаңы-Жол Аксы районунун Ак-Суу кыштагында туулган. Аксуу орто мектебин аяктагандан кийин Жаңыжол райаткомунда бөлүм башчы болуп иштейт.
1961-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин журналистика бөлүмүн аяктаган. 1961–1971-жж. Кыргыз ССРинин радиоуктуруу жана телекөрсөтүү комитетинде жаштар, адабий-музыкалык берүүлөр редакцияларында редактор, ага редактор, башкы редактордун орунбасары болуп иштейт. 1971–1982-жж. «Кыргызстан маданияты» жумалыгында жооптуу катчы, 1983–1991-жж. Республикалык саясий-сатиралык «Чалкан» журналында башкы редактордун орунбасары, 1991–1999-жж. Парламенттик, өкмөттүк «Эркинтоо» гезитинде башкы редактордун биринчи орунбасары, баш баяндамачы кызматтарын аткарат.