cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Крутая (Кичи Кия куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Баткак
Баткак, ылай – топурактын сууга эзи- лип, чалмаланып ылайга айлангандагысы.
Башка түрк тилдеринде саз жерлерди баткак дешет. Кээде океан, деңиз ж. б. акпаган көлмөлөрдүн түбүндө органикалык калдыктардын, минералдык бөлүкчөлөрдүн чөгүүсүнөн топтолгон тунмалар да баткак делет. Чым көңдүү, сульфиддүү, сапропелдүү баткактар медицинада дарылоо максатында пайдаланылат. Баткак топоним же анын бир бөлүгү катары да кездешет: Карабаткак (Тескей Алатоонун түн. капталындагы мөңгү), Баткаксуу (Кажырты суусунун сол куймасы) ж. б.
Колдонулган адабияттар
Кыргызстандын географиясы. Бишкек: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2004, s. 71–72. ISBN 9967-14-006-2
Стрельникова Федосия Афанасьевна
Стрельникова Федосия Афанасьевна — Кыргыз ССРинин Фрунзе облусунун Ворошилов районундагы «Аламүдүн» асыл тукум совхозунун директору, Сталиндик сыйлыктын лауреаты, ошондой эле СССР Жогорку Советинин 1 жана 3-чакырылышынын, Жогорку Советинин депутаты болгон.
Ал 1900-жылы кедейдин үй-бүлөсүндө Казахстанда туулуп, жаш кезинен баштап башынан көп кыйынчылыктарды жана ачкачылыкты өткөрөт.
Октябрь анын жашоосунда
Улуу Октябрь революциясы анын жашоосуна чон өзгөрүүлөрдү алып келет. 1924-жылы биринчилерден болуп жолдошу менен Кант районундагы «Аламүдүн» совхозунун жумушчусу болгон. Жаны уюшулган фермада 40 гана уй болгон жана Феодосия музоочу, андан кийин саанчы болуп иштейт. 1932-жылы илимпоз-зоотехниктер менен бирдикте чарбанын гана эмес, буткул республиканын малынын асыл тукумдуулугун жогорулатууга жөндөмдуу уйлардын чакан тобунан жаш малдын чон короосун өстүрүүгө киришти. Бул зоотехник-селекционерлердин бодо малдын жаны породасын түзүү боюнча зор эмгектин башталышы болгон.
1935-жылы Стрельникова Киргизияда саанчылардын арасында стахановдук кыймылдын туусун көтөрдү. Бир жылдан кийин Москвада рекорддук сүт саап алуу үчүн  Бүткүлсоюздук айыл чарба көргөзмөсүндө чоң алтын медаль менен сыйланган. 1937-жылы биринчи чакырылыштагы СССР Жогорку Советинин депутаттыгына шайланган. 1939-жылдагы эмгектеги ийгиликтери үчүн Буткулсоюздук староста М. И. Калинин Кремлде ага Ленин орденин тапшырат. Ошондой эле, коммунисттердин катарына кошулат.
Сыйлыктары
Кыргыз өкмотү 1958-жылы анын элесин түбөлүккө калтыруу чечимин кабыл алды. Племсовхоз “Аламдүн”, “Арашан” айылы, орто мектеп кыргыз жеринин ишенимдүү кызынын ысымы менен аталган жана Стрельниково айылынын айылдык паркында анын коло бюсту орнотулган.
Ноймюле (Эльстер)
Ноймюле (Эльстер) (Neumühle/Elster) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Грайц районуна кирет.
Форбс
Форбс( америк. Forbes) дүйнөдө эң белгилүү америкалык финансы-экономикалык журнал. 1917-жылы 15-сентябрда Берти Чарльз Форбс тарабынан түптөлгөн нин штаб-квартирасы Нью-Йорк шаарындагы белгилүү 5-Авенью көчөсүндө жайгашкан. Форбс журналы дүйнөдөгү эң бай адамдардын тизмесин, ийгиликтүү долбоорлор алардын товарларын,ишкерлердин өмүр таржымалын, спортсмендердин, шоу-бизнесс өкүлдөрүнүн киреше-чыгашаларын жана чоң окуялардын себептерин, натыйжаларын камтыйт.
Форбс журналы бизнесс жаатындагы мыкты иликтөө жана обьективдүү баа берүү ошондой эле андагы ар кандай рейтингдер дүйнөгө белгилүү болуусуна шарт түзгөн. Анын ичинен эң белгилүу рейтинг болуп миллиардерлердин тизмеси эсесптелет.
Журналдын ар бир саны компаниялар, анан түптөөчүлөрү, ишкерлер жөнүндө 60 ашык аналитикалык макаларды камтыйт. Жалпы анлис тилүү аудиториясы 6,3 млн адамды түзөт.
Калия Карашева
Кыргыз Республикасынын «Эл агартуунун отличниги» төш белгисинин ээси.
Өмүр баяны
Калия Карашева 1946-жылдын 5-июлунда Нарын облусунун Кочкор районуна караштуу Орток айылында туулган. Бишкек шаарындагы N°5 А.С.Пушкин атындагы орто мектебинде билим алып, окууну В.В.Маяковский атындагы кыз-келиндер институтунда улантып, аны 1969-жылы аяктаган. Ош облусунда 30 жыл "Орус тили жана адабияты" сабагынан мугалим болуп эмгектенген. Ардактуу эс алууга чыккандан кийин кол өнөрчүлүк менен алектенип, бул тармакта чоң ийгиликтерди жараткан. Ал кыргыз саймачылыгынын байыркы салттарын кылдаттык менен сактап, туш кийиз, тиричилик буюмдары, салттуу жана заманбап кийимдерди, баш кийимдерди тиккен.
Көп жылдык изденүүнүн натыйжасында Мургабдан келген кыргыз апалардын жардамы менен атайын чеберчиликти талап кылган терс кайык ыкмасындагы сайманы кайра жаратышкан. Бул сайма акыркы 1980-1990-жылдан бери кайталанган эмес. Өзгөчө кеп такыя аталышындагы баш кийимдин сайма саюу ыкмасын пайдаланып заманбап кыз-келиндердин көйнөктөрүн белине тага турган кур жасаган. Терс кайык ыкмасы менен жасалган кур менен бүткүл дүйнөлүк кароо сынакка катышып, 2012-жылы ЮНЕСКОнун "Сапат" белгисине ээ болгон. 2014-жылы Фергана өрөөнүндөгү аялдардын экономикалык мүмкүнчүлүктөрүн алдыга жылдыруу боюнча уюштурулган кароо-сынакка катышып, Нью-Йорк шаарында өткөн "Байхент" көргөзмөсүнө катышууга мүмкүнчүлүк алган. Көргөзмө Кыргызстандын Вашингтон шаарындагы өкүлчүлүгүндө уланып, ыраазычылык кат тапшырылган. 2014-жылдын октябрь айында өткөн Кытай Эл Республикасынын Доньон жана Нонтанг шаарларында өткөн кол өнөрчүлүктүн 50 жылдык маарекесине арналган эл аралык көргөзмөсүнө катышып келген. Жогорудагы айтылган эмгектердин негизинде Орто Азия аралык кол өнөрчүлөр арасындагы "Ментор" сертификатына ээ болгон. 201б-жылы "Тарых жана маданият жылына" карата Ош шаарында өткөрүлгөн этнофестивалда гран-прини утуп алган. Бул фестивалга 20 жылдык изденүүнүн натыйжасында тигилген 12 даана өзгөчө этно стилдеги кыз-келиндердин улуттук кийимдерин көргөзмөгө койгон. Айрыкча, терс кайык ыкмасындагы саймасы сайылган кеп такыя баш кийими, белдемчи чыптама жана кемселге жогору баа берилип, Дүйнөлүк кечмендер оюнунда 1-орунду ээлеген.
Калия Карашева 2022-жылы, 13-сентябрда 76 жаш курагында каза болуп. Акыркы сапарга узатуу зыйнаты 14-сентябрда Ош шаарында болгон.
Жеке жашоосу
2 кыз, 3 уулу бар
Маматказиева Алмабүбү
Маматказиева Алмабүбү (14. 8. 1961-ж. туулган, Жумгал району, Кызарт кыштагы) - эл агартуунун отличниги.
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Белчир
Белчир – суунун кошулган жери, чаты; жолдордун, тоолордун, төрлөрдүн, жылгалардын кесилишкен жерлери.
Белчир ушул эле мааниде тувача – белдир, хакасча – пилтир, алтайча – белтир, моңголчо – белчир, бурятча – бэлшер, якутча – билир деп аталат. Кырг-нда (Нарын облусунун аймагында) – Бозбелчир, Бешбелчир деген топонимдер бар.
Роум (Мэн)
Роум (Мэн) (Rome) — Мэн штатынын Кеннебек округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 980 киши. Болжолдуу аянты - 82.2 км². FIPS коду — 23-63835.
Харзум
Харзум (Harsum) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Хильдесхайм районуна кирет.
Калкы - 11751 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 49,93 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 54 020. Муниципалитеттин башчысы — Гундольф Кемна.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 9 шаардык районго бөлүнөт.
Силвэр Сити (Миссисипи)
Калкы - 337 киши. Болжолдуу аянты - 1.6 км². FIPS коду — 28-67920.
Эл аралык уюл жылы
Эл аралык уюл жылы - бир катар өлкөлөр жалпы программа жана бирдей ыкма менен уюлдук региондордо геофизикалык байкоолор жүргүзгөн мезгил. Төрт Эл аралык уюл жылы өткөрүлгөн. Биринчи Эл аралык уюл жылында (август 1882-1883) геофизикалык, метеорол. ж. б. байкоолор жүргүзүлгөн. Он эки өлкөнүн илимпоздорунун иш-аракети менен Арктикага 13, Антарктикага 2 экспедиция уюштурулган. Бул байкоолордун жыйынтыгы Уюл жаркырагын, Арктиканын климаты менен аба агымын ж. б-ды изилдөөдө чоң мааниге ээ болгон. Экинчи Эл аралык уюл жылында (август 1932-1933) атмосферага радиозонддук, радиофизикалык жана акустикалык байкоолор жүргүзүлүп, Арктикага бир нече, Антарктикага 1 экспедиция уюштурулган. Үчүнчү Эл аралык уюл жылы (1957-58) Эл аралык геофизика жылы деп аталган. Төртүнчү Эл аралык уюл жылы2007жылдын 1-мартынан 2009-жылдын мартына чейин өткөрүлгөн. Ал атмосфераны жана климатты, Дүйнөлүк океанды жана океанологияны, биосферадагы көйгөйлөрдү жана океан биологиясын, ошондой эле социалдык-экономикалык маселелерди изилдөөгө арналган.
Метаморфоз
Метаморфоз (грекче metamjrphōsis – айлануу) – 1) жаныбарларда – организмдин түзүлүшүнүн личинкадан жетилген особго айлануу процессиндеги терең өзгөрүүлөр. Метаморфоз жаныбарлардын жеке өөрчүсүндө – онтогенезде жашоо шарты менен жашоо мүнөзүнүн кескин өзгөрүүсүнө байланыштуу келип чыккан. Мисалы, сууда эркин сүзүп жүрүүдөн бир нерсеге жабышып жашоого, суудан кургакка же абага ж. б. өтүүдөгү өзгөрүүлөр. Метаморфоз менен өөрчүүчү жаныбарлардын тиричилик циклинде жетилген жандыктан кескин айырмаланган эч болбогондо бир личинка стадиясы болот. Метаморфоз мүнөздүү жаныбарлар онтогенездин тигил же бул стадиясында түрдүү функция аткарып, түрдүн сакталышына жана өркүндөшүнө түрткү берет. Жөнөкөй омурткасыздарда (былпылдактар, ичеги көңдөйлүүлөр ж. б.) сууда эркин сүзүп жүрүүчү личинкалары түрдүн таралышын камсыздайт. Мындай метаморфоз жыныстык же жыныссыз көбөйүүчү муун алмашуу менен татаалданат. Муун алмашуусуз метаморфоздо жумурткадан личинка чыгып, түрдүн таралуусун камсыз кылат. Деңиз жаныбарлары тузсуз сууга жана кургакка жашоого өткөндө өөрчүүнүн личинка стадиясын жоготкон. Курт-кумурскалардын канатынын өөрчүшү алардын онтогенезинин өзгөрүшүнө алып келген. Эгер түйүлдүктөн кийинки алгачкы стадиясы жетилген формасына (имаго) окшош болсо, жумурткадан жетилген курт-кумурскага окшош личинка (нимфа) өөрчүп, андан аркы өөрчүшүндө акырындап канаты чыгат. Бул толук эмес айлануу же гемиметаболия деп аталып, ийнелик, таракан, термит ж. б. жаныбарларга мүнөздүү. Эгер онтогенезде негизги функциялар кескин өзгөрүлсө, толук айлануу же голометаболия делет. Бул учурда курт сымал личинка жетилген курт-кумурскага окшобойт. Ал жетилген формасына куурчакча стадиясынан кийин өтөт. Омурткалуулардан метаморфоз миногаларда даана байкалат. Алардын личинкасы ылайда жашаса, жетилгендери балыктын жарым-жартылай митеси; жерде-сууда жашоочулардын жумурткасынан личинка – көнөк баш чыгып, метаморфоздун натыйжасында личинка органдары жоголуп, жетилген жаныбардын органдары пайда болот. Метаморфозду гормондор жөнгө салып турат; 2) өсүмдүктө – өсүмдүктүн негизги органдарынын онтогенезде аткарган кызматы же кызмат аткаруу шарты өзгөргөн учурда түрүн өзгөртүшү. Чөп өсүмдүктө жагымсыз мезгилде жер үстүндөгү өркүнү өлүп, тамыр-сабак, пияз-түп ж. б. өтөт. Алар азык заттарды сактайт. Көпчүлүк учурда метаморфозго жетилген органдар эмес, алардын бүчүрлөрү дуушарланат. Мисалы, өркүндүн айрым бөлүгүнүн жана жалбырагынын тикенге, мурутчага айлануусу. Өсүмдүктүн өөрчүшүндөгү жашоо шартынын өзгөрүшү тигил же бул органдын функциясынын өзгөрүшүнө, ал өз учурунда органдын жаңы функцияны аткарууга ыңгайланышына алып келет. Аны кургакчыл жерде өскөн өсүмдүктөрдүн сабагы менен жалбырагынан байкоого болот. Мисалы, кактустун сабагы фотосинтездөөчү органга айланып, бууланууну азайтуу үчүн жалбырагы тикен болуп өзгөргөн. Сабагы суу топтоо функциясын аткарып, жоон жана жашыл түстө. Бадыраң, жүзүм, коондун муруттары – түрүн өзгөрткөн жалбырак. Нымдуу жана жарык жетишсиз жерде өскөн лианалардын жер үстүндөгү өркүнү мурутчага (жармашкыч орган) айланган.
Грибоу
Грибоу (Gribow) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Чыгыш Төмөнкү Померания районуна кирет.
Калкы - 187 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,17 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 59 023. Муниципалитеттин башчысы — Йөрг-Хаген Тамбах.
Мэредис (Нү-Гэмпшир)
Мэредис (Нү-Гэмпшир) (Meredith) — Нү-Гэмпшир штатынын Белкнап округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 6241 киши. Болжолдуу аянты - 140.4 км². FIPS коду — 33-47140.
Мамаке баатырдын күмбөзү
Колдонулган адабияттар
Суусамыр: Энциклопедия /Башкы ред. Ү. Асанов. - Б.: Энцик. борбору, 2010. - 312 б., илл. ISBN 978-9967-14-076-9
Шванебек
Шванебек (Schwanebeck) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Шаар. Хальберштадт районуна кирет.
Калкы - 2577 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 25,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 285. Мэр — Ханс-Рихард Вегнер.
Аурахталь
Аурахталь (Aurachtal) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Эрланген-Хөхштадт районуна кирет.
Кальяо
Кальяо — Перудагы шаар. Кальяо конституциялык провинциясын (өзгөчө административдик бирдикти) түзөт. Тынч океандын жээгиндеги кууш тилкеде жайгашкан. Калкы 390 миң (2008; провинциясында 849,6 миң). Лима Борбордук агломерациясына кирет. Ири жолдор тоому (Панамерика шоссесинин бир бөлүгү да өтөт). Эл аралык аэропорту бар. Кальяо — Перунун «деңиз дарбазасы» жана Лиманын аванпорту. Өлкөнүн ири соода жана балык кармоочу башкы порту.
Шаар 1537-жылы негизделип, 1671-жылы шаар статусун алган. 1746-жылы толугу менен цунамиден талкаланып (5 миң жашоочудан 200дөй гана адам калган), кийинчерээк кайрадан курулган. 1820-жылдан көз каранды эмес Перунун курамында. Реаль-Фелипе (18-кылым) чеби, чиркөөлөр сакталган. Университеттер (анын ичинен католик, улуттук), аскер-деңиз мектеби, Олимпия академиясы, деңиз институту, китепкана, аскер-деңиз музейи, театр бар. Кальяо—фөлкөнүн ири индустриялык борбору. Перудагы ири кеме ремонттоочу ишканалар (көптөгөн кургак доктору менен) ири нефть ажыратуучу заводдору, навигациялык жабдуулар өндүрүшү, химиялык, жеңил, тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт. Балык кармалып, беленделет.
Эски надеждино (Благовещен району, Башкыртстан)
Эски надеждино — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Эски надеждин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 543 киши. Почта индекси — 453438, ОКАТО коду — 80215849001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Каляк
Каляк, кэлэк, илеки — аялдардын баш кийими, к. Элечек.
Бардстоун (Кентукки)
Бардстоун (Кентукки) (Bardstown) — Кентукки штатынын Нельсон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 10374 киши. Болжолдуу аянты - 18.6 км². FIPS коду — 21-03628.
Метан
Метан саз газы, СН4 – каныккан углеводороддордун биринчи мүчөсү; түссүз, жытсыз газ, кайноо t 164,5°С; эрүү t 182,5°С; түссүз жалын чыгарып күйөт, күйүү жылуулугу 11 954 ккал/кг. Метан – табигый, нефтидеги кошумча газдын жана руда газдарынын негизги компоненти. Ал аба аз шартта органикалык заттардын чиришинен тынымсыз пайда болот. Өнөр жайында нефтини жана нефть продуктуларын термиялык иштетүүдөн, таш көмүрдү кокстоодо жана суутек кошуу менен алынат. Аба менен жарылгыч аралашма пайда кылат. Ал өнөр жайында жана турмуш тиричиликте отун, сырьё катары кеңири керектелет. Андан метилхлорид, метиленхлорид, хлороформ, формальдегид, күкүрттүү көмүртек ж. б. алынат. Ошондой эле аммиакты алууда суутектин булагы катары, спирт, альдегид, углеводороддорду синтездөөдө керектелүүчү суу газын жана ацетиленди алууда колдонулат.
Ильбесхайм-Ландау (Пфальц)
Ильбесхайм-Ландау (Пфальц) (Ilbesheim bei Landau in der Pfalz) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк Вайнштрассе районуна кирет.
Калкы - 1236 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 37 042. Муниципалитеттин башчысы — Бернхард Летцель.
Мансэлона
Мансэлона (Mancelona) — Мичиган штатынын Antrim округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1408 киши. Болжолдуу аянты - 2.6 км². FIPS коду — 26-50620.
Бешим
Бешим – түш оогон мезгил. Экинчи мааниси – мусулмандарда, түш оогон маалда окулчу намаз.
Кыргызстандын топонимдеринин курамында да кездешет; мис., Чүй р-ндагы Акбешим кыштагы ж. б. Мында «ак» компонентинин мааниси талашсыз, ал эми «бээшиң» моңголчо – сарай, үй, имарат маанисин берет. Демек, Акбешим – «Ак-Имарат», «Ак-Үй» деген маанини билдириши ыктымал.
Эл аралык соода палатасы
Эл аралык соода палатасы - эл аралык өкмөттүк эмес уюм; соода-өнөр жай палатасын жана 100дөн ашык өлкөнүн ишкерлери менен ишкер чөйрөсүнүн федерациясын жана фирмаларын бириктирет. Бул палатанын негизги милдети - дүйнөлүк сооданын, экономикалык, финансылык байланыштардын өнүгүшүнө көмөктөшүү. 1920-ж. негизделген, штаб-квартирасы Парижде.
Регенсбург*
Калкы - 135520 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 80,76 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 62 00 0. Мэр — Ханс Шайдингер.
Беш тогоол
Беш тогоол, того, тогош, тогошуу – жаз мезгилинин бир бөлүгү, болжол м-н марттын 2-жарымы – апрелдин 1-жарымына туура келет.
Авока (Айова)
Авока (Айова) (Avoca) — Айова штатынын Поттаваттами округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 5.0 км². FIPS коду — 19-03970.
Беш тогоол
Бул мезгилде, айдын беш жаңысында Үркөр жылдызы м-н маңдайлашып келиши. Бул мезгил жылдын үзүмчүлүк маалы болгондуктан, кыргыздар малын колго багып, аны м-н алек болушкан. Ошого байланыштуу «Беш тогоол өтпөй, бел чечпейт» деген накыл сөз да пайда болгон.
Авока (Айова)
Калкы
2010-жылы калкы 1610 киши болгон.
Мерримак (Нү-Гэмпшир)
Мерримак (Нү-Гэмпшир) (Merrimack) — Нү-Гэмпшир штатынын Хиллсбороу округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 25494 киши. Болжолдуу аянты - 86.6 км². FIPS коду — 33-47540.
Сити оф Джексон (Миссисипи)
Сити оф Джексон (Миссисипи) (City of Jackson) — Миссисипи штатынын Хиндс (Hinds) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 173 514 киши. Болжолдуу аянты - 276.7 км². FIPS коду — 28-36000.
Гутсбецирк-Мюнзинген
Гутсбецирк-Мюнзинген (Gutsbezirk Münsingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Ройтлинген районуна кирет.
Калкы - 160 киши(2013-ж.). . Аянты - 66,98 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 15 086. Мэр — Хорст Медров.
Метанефридиялар
Метанефридиялар (мета... жана грекче Nephrjs – бөйрөк) – омурткасыз жаныбарлардын, көбүнчө муунак курттардын бөлүп чыгаруучу жуп органдары. Метанфридиялар – бир учу (түктүү куйгуч же нефростом) алдынкы сегменттеги дененин экинчилик көңдөйүнө (целомго), экинчи учу (бөлүп чыгаруу тешикчеси түрүндө) сыртка ачылуучу түтүк сымал каналдар. Нефридия каналы (түтүгү) узун жана илмек түрүндө ийри-буйру болушу мүмкүн. Нефростом аркылуу метанфридиялар жылчыгына целом суюктугу – алгачкы сийдик метанфридиялар түкчөлөрүнүн жардамы менен түшөт. Түтүктө органикалык заттардын жана туздардын сийдиктен реабсорбцияланышы (сиңирилиши) жүрөт. Натыйжада табарсыкта жыйналган гипоосмостук сийдик пайда болот.
Манджак (эл)
Манджак (мандьяк) — Батыш Африкадагы эл. Гвинея-Бисау (140 миң адам), Кабо-Верде (40 миң), Сенегал (20 миң), Гамбия (10 миң) өлкөлөрүндө жашайт. Жалпы саны 210 миң адам.
Тил
Мандьяк тилинде сүйлөшөт. Ал тил Нигер-конго макро-үйбүлөсүнүн Батыш атлантикалык тилдердин уясына кирет. Мандьяк тилинде бок, бараан-калкус, чуро, лунд жана пейихе диалектилер бар. Көпчүлүк португал тилин билет.
Дин
Көпчүлүк жергиликтүү салттуу ишенимдерди карманышат. Католиктер да бар (Кабо-Верде шаарларында).
Негизги салттуу кесип — кол менен иштетилген жер чарбасы (күрүч, батат, ямс, фонио, пахта, банан, цитрустар, жашылчалар, жер жаңгак). Өздөштүрүлгөн саздуу жерлерди деңиз суусунан коргоо үчүн талаалардын айланасына топурактан дамбаларды тургузууда. Универсалдуу эмгек куралы — кайендо (узундугу 3 мге чейин күрөк). Малчылык (чочко, эчки, уй). Жыйноочулук (май жана кокос пальмалардын жемиштерин чогултуу). Балык уулоо (деңизде жана дарыяда) өнүккөн.
Кабо-Вердеде ​​негизинен плантацияларда эмгектенишет.
Кол өнөрчүлүк
Кийим
Аялдардын салттуу кийими (жумуш кийими катары сакталган) — юбка, эркектердики — белдемчи.
Тамак-аш
Тамак-ашы негизинен вегетариандык (ботко, суюк жылытма, пюре).
Турак жай
Салттуу турак жай диаметри 5-6 м келген тегерек өрүлгөн алачык, дубалдары чопо менен капталган, пальма жалбырактарынан жасалган бийик конус сымал, жапыз илинип турган чатыры.
Коом
Үй-бүлөлөрү чоң. Туугандык эсеп аталык. Жашыруун союздар жана курак класстар системасы сакталып калган.
Рогю Блаффс (Мэн)
Рогю Блаффс (Мэн) (Roque Bluffs) — Мэн штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Манджак (эл)
Тарых
Рогю Блаффс (Мэн)
Калкы - 264 киши. Болжолдуу аянты - 50.6 км². FIPS коду — 23-63940.
Манджак (эл)
Бир нече кылым мурун манджак элин мандинго түндүктөн азыркы Гвинея-Бисаунун жээк бөлүгүнө сүрүп салган. Манджак элинин бир бөлүгү Гвинея-Бисаунун ички аймактарына, олуттуу топтору 19-20-кылымдарда Сенегал, Гамбия, Кабо-Верде аймагына көчүп келишкен. Жээктеги райондордон миграциянын себептеринин бири калктын жыштыгы (1 км² жерге 120 адамга чейин) болуп саналат.
Колдонулган адабият
Кальщиков Е. Н. "Манджак" //Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 1999
Эл аралык спорт бирикмелери
Эл аралык спорт бирикмелери - дене тарбия, физкультура жана спорт боюнча бүткүл дүйнөлүк жана региондук өкмөттүк эмес эл аралык мекемелер. Бирикмеге улуттук, кээ бир учурда эл аралык спорт уюмдары, ошондой эле айрым мекеме, жеке адам да мүчө боло алат. Мындай бирикмелер универсалдуу мүнөздө болуп, дене тарбия жана спорттун кандайдыр бир тармагында иши чектелген эмес ( мис., ЭОК); спорттун айрым түрү боюнча (мис., Лыжа спорту боюнча эл аралык федерация); дене тарбия, спортко түздөн-түз тиешелүү илим жана иш-чара тармактары боюнча (мис., Спорттук медицинанын эл аралык федерациясы); спортчуларды кесиби боюнча бириктирген (мис., Темир жолчулардын эл аралык спорт союзу); диний (мис., Католиктердин эл аралык дене тарбия жана спорт союзу); майыптардын (мис., Сокурлардын эл аралык шахмат боюнча ассоциациясы) ж. б. болуп айырмаланат. Кээ бири ышкыбоздор жана профессионалдар уюмдарын (мис., Футбол ассоциацияларынын эл аралык федерациясы) бириктирет; ошондой эле профессионал спортчулардын Эл аралык спорт бирикмелери (мис., Тенисчи-профессионалдар ассоциациясы) да бар. Мындай бирикмелердин максаты - спорттун улуттук уюмдарын түзүүгө жардамдашуу, алар менен байланышты чындоо, ал уюмдардын кабыл алынган уставды аткаруусун көзөмөлдөө, эл аралык тажрыйбаны үйрөнүп, өз тармагына таратуу, дене тарбия жана спорттун өнүгүшү үчүн материалдык каржы базасын түзүү, спорттун белгилүү түрүнө тиешелүү эреже жана жобо иштеп чыгуу, эл аралык мелдештерди пландоо жана уюштуруу, рекорддорду каттоо ж. б. Бул бирикмелердин бюджети улуттук спорт уюмдарынын мүчө акысынан, жеке адамдардын кайрымдуулук төлөмдөрүнөн, мелдеш өткөрүүдөн түшкөн кирешеден ж. б. булактардан чогулат. Алгачкы Эл аралык спорт бирикмелери - Гимнастика федерациясы (1881-ж. уюшулган), Коньки тебүүчүлөрдун союзу (1892), Эл аралык олимпиялык комитет. (1894). КРдин спорт уюмдары дүйнөлүк, Европа жана Азиянын бир нече спорт уюмдарына мүчө.
Эл аралык реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкы
Эл аралык реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкы - ООНдун атайын адистештирилген финансы мекемеси, эл аралык кредиттик уюм; расмий эмес аты Бүткүл дүйнөлүк банк. Бул банктын негизги ишмердиги - өкмөт гарантия берген учурда мамлекеттик жана жеке ишканаларга салыштырмалуу төмөнкү ставка менен узак мөөнөткө кредит берүү, кредиттерди өнүгүп жаткан өлкөлөргө жөнөтүү жана аларга кредиттерди бөлүштүрүү үчүн регионалдык банктарды ачуу. Эл аралык реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкы 1945-ж. уюшулган. Банкка мүчөлүккө Эл аралык валюта фондуна мүчө болгон өлкөлөрдү гана алат. Банктын филиалдары: Эл аралык финансы корпорациясы, Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы жана 1956-, 1960 жана 1988-жылдары түзүлгөн Көп тараптуу гарантияланган инвестициялар агентствосу.
Жемал Гүрсел
Жемал Гүрсел (Cemal Gürsel; 13-октябрь 1895-жылы, Эрзурум, Осмон империясы) —Түрк аскер, мамлекеттик жана коомдук ишмер, Түркия'нын Президенти (1961-1966).
Эрте жашоо
Ал Эрзурум шаарында Осмон армиясынын офицери Абидин бейдин уулу жана Ибрахим'дин небереси (1820–1895) жана Хажы Ахмаддын (1790–1860) чөбөрөсү болуп төрөлгөн. Орду'дагы башталгыч мектепти жана Эрзинжан'дагы аскердик орто мектепти аяктагандан кийин Ыстанбул'дагы Кулели аскердик лицейин бүтүргөн. Ал популярдуу инсан болгон жана ошондуктан бала кезинен баштап жана бүткүл өмүр бою "Жемал ага" (Cemal Ağa) деген лакап атка ээ болгон. Гүрсел 45 жыл армияда кызмат өтөгөн. 1-дүйнөлүк согушта 1915-жылы 12-артиллериялык полктун 1-батареясы менен лейтенант катары Галлиполи, Дарданелл'деги Чанаккале согушуна катышып, Согуш медалын алган. Кийин 1917-жылы Палестина жана Сирия фронтторунда согушуп, 1918-жылдын 19-сентябрында 41-полктун 5-батареясынын командири болуп турганда безгек оорусу менен ооруп, британиялыктардын туткуну болуп калган. Гүрсел Мисир'де 1920-жылдын 6-октябрына чейин согуш туткуну катары кармалып турган. Ал президент болуп турганда бир топ кийинчерээк чет элдик басма сөзгө интервью бергенде, ал эмне үчүн туткунда жүргөндө англис тилин үйрөнбөй калганы тууралуу бир аз өкүнүч менен эстеди. туткунда, ал каршылык көрсөтүп, анын ордуна британ лагеринде француз тилин үйрөнгөн.
Жемал Гүрсел эркиндикке чыккандан кийин Эрзурум конгрессинен кийин кайра Мустафа Кемел'ге кошулуу үчүн Анадолу'га кайтып келди жана 1920–1923-жылдардагы Түркия'нын боштондук согушунда батыш фронтунун бардык кампанияларына катышты. Экинчи Инөнү, Эскишехир жана Сакария'дагы салгылашууларда өзгөчөлөнүп, Биринчи Дивизиядагы эрдиги үчүн көтөрүлгөн жана кийинчерээк акыркы чабуулдагы согуштук кызматы үчүн биринчи парламент тарабынан Эгемендүүлүк медалы менен сыйланган.
Гүрсел 1927-жылы Осмон империясынын Хамидие крейсеринин башкы инженеринин кызы Мелахатка турмушка чыккан. Бул никеден Өздемир уул төрөлдү. Жубайлар Түрканды кыз асырап алышкан.
Аскердик мансабы
Жемал Гүрсел Түрк Аскердик колледжине тапшырып, аны 1929-жылы штаб офицери катары аяктаган. Ал 1940-жылы полковник наамына ээ болгон. 1946-жылы бригадир генералы, 65-дивизиянын командири болгон. Кийинчерээк 12-дивизиянын командири, 18-корпустун командири жана 2-Ички иштер округунун командири болгон. 1953-жылы жалпы-төймөн, 1957-жылы жалпы болгон, 3-армиянын командачысы болуп дайындалган. Кызматтын курамына чалгын кызматынын башчысы кирген жана ал 1958-жылы армияны башкарып турганда кургактык күчтөрүнүн командачысы болуп дайындалган.
Гүрсел жеңил ойлуу, тамашакөй аталык инсан катары өлкө ичинде да, НАТО'нун чөйрөсүндө да жактырылып, өзүнүн кесиптик билими жана жүрүм-туруму менен улуттун да, куралдуу күчтөрдүн да урмат-сыйына жана ишенимине ээ болгон. Ал 1960-жылы 3-майда Коргоо министрине жиберилген патриоттук меморандумда болуп жаткан иштер боюнча тең салмактуулукту орнотуу аракетинде, анын жеке көз карашын чагылдырып, мурунку түнү болгон баарлашуунун уландысында премьер-министр Аднан Мендерес'ти колдоорун билдирген. жана абдан зарыл болгон улуттук биримдикти чыңдоо үчүн Премьер-министр Президентти дароо алмаштыруусу керек деген ишеним анын кызматтан четтетилишине алып келди жана Түркия'нын Башкы штабынын кийинки начальниги болуунун ордуна мөөнөтүнөн мурда пенсияга чыгууга мажбур кылды.
Армияны саясаттан алыс болууга үндөгөн жана үндөгөн коштошуу каты ал эмгек өргүүсүнө чыгып жаткан маалда куралдуу күчтөрдүн бардык бөлүктөрүнө жөнөтүлгөн. Жемал Гүрселдин билдирүүсүндө: «Аскердин намысын жана кийген кийимиңди ар дайым бийик тут. Өлкөдөгү азыркы амбициялуу жана зыяндуу саясий атмосферадан сактаныңыз. Эмнеси болсо да саясаттан алыс болуңуз. Бул сиздин ар-намысыңыз үчүн, армиянын кубаттуулугу жана өлкөнүн келечеги үчүн өтө маанилүү”. Ал Измир'ге барып, Түркиянын антикоммунизм коомунун президенти болгон.
Мамлекет башчысы
Полковник жана андан төмөн даражадагы армия офицерлери тарабынан уюштурулган жана ишке ашырылган мамлекеттик төңкөрүш 1960-жылы 27-майда Жемал Гүрсел'дин катышуусусуз же жетекчилигисиз бүткүл өлкөдө уланган жарандык жана академиялык толкундоолордон кийин болгон. Чыгыш Анадолу'да жайгашкан Үчүнчү Армиянын командири төрт жылдыздуу генерал Рагып Гүмүшпала козголоңчу офицерлерге ультиматум бергени, эгер алардын башына дайындалган генерал болбосо, Үчүнчү Армия басып алуу үчүн кол салат деген имиштер бар. борборду жана өлкөнүн администрациясын, ошону менен козголоңчулар тобун алардын үстүнөн жогорку даражалуу офицерди табууга мажбурлашкан. Коомчулук жана аскерий наамдар арасында эбегейсиз популярдуулукка ээ болгондуктан, Гюрсель революциячылар тарабынан бир түндүн ичинде шайланып, аскердик төңкөрүштүн төрагалыгына алынып келинди жана 2015-жылга карата аскердик бийликти басып алуу менен дүйнөдөгү жалгыз лидер болуп калды. мурда аны пландаштырууда же ишке ашырууда эч кандай роль ойногон эмес. Ал пижама кийип жүргөн кезинде, радикалдык төңкөрүш тобунун эң жаш офицери болгон капитандын С-47 аскердик транспорттук учагы менен Анкарага узатып, ошол убакта президент Желял Баярды, премьер-министр Аднан Мендерести жиберген. Башкы штабдын төрагасы Рүштү Эрделхун жана башка бийликтеги Демократиялык партиянын кээ бир мүчөлөрүн конституцияны бузган деп айыптап, Мрамара деңизиндеги Яссыада аскердик сотуна кайрылды. Төңкөрүштүн эртеси төрт жылдыздуу генерал Жемал Гүрсел 1960-жылдын 30-майында 24-өкмөттүн башкы командачысы, мамлекет башчысы, премьер-министри жана коргоо министри болуп жарыяланып, теориялык жактан ага Кемел Ататүрк'төн да көбүрөөк абсолюттук ыйгарым укуктарды берген болгон.
Гүрсел 200 студентти жана тогуз кабарчыны бошотуп, тыюу салынган 14 гезитти кайра чыгара баштоого лицензия берген (Time, 6-июнь 1960-жыл). Ал Сыддык Сами Онар, Хыфзы Велдет Велидедеоглу, Рагып Сарыжа, Нажы Шенсой, Хусейин Наил Кубалы, Тарык Зафер Туная, Исмет Гиритли, Илхан Арсел, Бахри Савжы жана Муаммер Аксой деген он укук профессорун, укук таануу факультетинин студенти Эрдоган Тезичтин коштоосунда алып келди. алардын жардамчысы (кийинки Түрк Жогорку билим берүү кеңешинин төрагасы) катары Стамбул жана Анкара университеттеринен Анкарага келгенден кийин 27-майда жаңы конституцияны иштеп чыгууга жардам берүү үчүн. Профессор Онар ошол эле күнү генерал Жемал Гүрсел менен болгон биринчи жолугушуусунда укук академиктер тобунун атынан: «Ушул күндөгү жагдайлар ыңкылаптын болуп жатканын билдирген катардагы жана саясий төңкөрүш катары чечмеленбеши керек» деп билдирди. ошол күнү республикада башталган өзгөрүү процесси алып келди. Президент Жемал Гүрсел да Коргоо министрлигине жетекчилик кылуу үчүн илимий кеңеш түздү, кийинчерээк өкмөткө кеңири кеңеш берүү үчүн Түркиянын Илимий жана технологиялык изилдөө кеңешин түздү.
Үчүнчү Армиянын командири генерал Рагып Гүмүшпаланы Башкы штабдын жаңы төрагалыгына дайындаган, ал эки айдан кийин отставкага кеткенден кийин анын ордуна генерал Жевдет Сунай келген жана Гүмүшпаланы Гүрсел жаңы Адилет партиясын түзүүгө башкарган. Демократиялык партиянын мурдагы мүчөлөрүн чогултуу. Жөнөкөй жана консервативдүү түрдөгү Гүрсел Түркиянын эң популярдуу инсанына айланган, мамлекеттик мекемелерде Ататүрктүн сүрөтү менен бирге сүрөтүн коюуга тыюу салган, ачык джипке минип, айылдарды кыдырып, дыйкандар менен анын балдарындай сүйлөшкөн («Time», 6-январь) 1961). Ал өзүнүн жеке кийлигишүүсү менен ийгиликтүү болгон, Яссыададагы сот процесстериндеги аткаруу өкүмдөрүнүн санын 15тен үчкө чейин кыскарткан. Гюрселдин кечирим суроосу жана башка бир катар дүйнөлүк лидерлер менен бирге аткаруу өкүмдөрүн жокко чыгаруу жана Аднан Мендерес менен башка эки министрдин бошотулушу үчүн жасаган аракети Хунта тарабынан четке кагылды. Улуттук биримдик комитетинин мүчөсү эскерүүсүндө Жемал Гүрселдин Мендерестин өлүм жазасына тартылышынын алдын алуу боюнча кийлигишүүсү менен трибуналдын башкы прокурору Алтай Өмер Эгеселдин: «Шашылалы! Алар аны (Мендерести) куткарышат!», ошондой эле Имрали аралында Мендерести куткаруу үчүн кечирим операциясы болгон учурда Аскер-деңиз флотунун кыйратуучусунда өлүм жазасын аткаруу үчүн күтүлбөгөн иш планын түздү, ошол эле учурда мыйзамдуу түрдө сурак берген пресс-релизди жайгаштырды. Гүрселдин кийлигишүү жөндөмдүүлүгү. Стамбулдун ошол кездеги прокурору, сенатор Мехмет Фейят жакында мындай деп билдирди: «Алар биздин телефон линияларыбызды өчүрүштү. Аднан Мендерес жобого каршы дарга асылды. Мен аткарууну көзөмөлдөшүм керек болчу. Революциялык трибуналдын башкы прокурору Эгеселдин уруксаты жок болсо да, өлүм жазасына тартылган. Исмет Инөнү менен Жемал Гүрсел ага (Мендереске) өлүм жазасына тартылбасын деп телефон чалып жатышты, бирок телекоммуникация кеңсеси линияларды үздү жана Эгесел (байланыш) боштугун өлүм жазасына тартуу үчүн колдонду.'Жемал Гүрсел аскердик башкарууну улантуу үчүн кысымга туруштук берди. , анын өмүрүнө кол салуу аракетинин натыйжасында жарадар болгон (аны аткан полковникти [кимди?] кечирди), андан кийинки бир нече аскердик төңкөрүш аракетин токтотуп, төңкөрүштүн уюштуруучуларын чет өлкөлөрдөгү кызматтарга дайындады жана согушта чоң роль ойногон. жаңы конституцияны даярдоо жана кемалисттик көз караштын демократиялык тартибине кайтуу.
Мамлекеттин ишмери
Жемал Гүрсел 1960-жылдын 8-июнунда Анкарада өткөн Түркия жана Шотландия улуттук футбол командаларынын оюнунун убактысын өзгөртүп, ага катышкан (Түркия 4, Шотландия 2), андан кийин Улуттук футбол турнири, Жемал Гүрсел Кубогу улуттук маанайды көтөрүүгө жардам берген. төңкөрүштөн кийинки жумалар 3-июлда Стамбулда финал менен (Фенербахче 1, Галатасарай 0). Түрк куралдуу күчтөрүн кеңири модернизациялоодо жана суук согуш учурунда, өзгөчө Куба ракета кризисинде эркин дүйнөнүн жана Европанын бекем коргонуусунда активдүү роль ойногон. 1960-жылы август айында Кипрдин эгемендүүлүгүн жарыялоо жана Кипрге түрк аскер бөлүгүн жайгаштыруу боюнча мурда түзүлгөн келишимдер боюнча эгемендүүлүк жарыяланган. Ал 1961-жылдын башында Анкарага ханышасы Елизавета IIнин жана вице-президент Линдон Жонсондун визитин кабыл алган. 1962. Гюрсель сэр Бернард Берроуздун координацияланган иши менен башкаруучу Аскердик Улуттук Биримдик Комитетинен (NUC) Британиянын аскердик согуштук учактары басып алуу коркунучу астында турган Кувейтке колдоо көрсөтүү максатында Түркиянын аба мейкиндигинен ашып өтүүгө уруксат алган. Ирак 1961-жылдын июль айында. Убактылуу парламенттин сунушу менен кийинки президент болуу ниети боюнча немис журналистинин суроосуна, Жемал Гүрсел убактылуу палата эмес, улут сураса гана кызмат кылууга даярмын деп жооп берди. Ал президенттикке өзүнүн талапкерлигин койгон эмес, анын шайланышы үчүн же кандайдыр бир башка талапкерге каршы чыккан эмес. Ал Анкарада Медицина жана илимдер боюнча бир нече жогорку даражалуу академиктердин убактылуу премьер-министрликке да, келечектеги президенттик кызматка да талапкерлигин колдоону сунуштады. Гюрсель улуттун азчылыктарынын толук кызыкчылыктарын камсыз кылуу менен катышуучу демократияга өзгөчө басым жасап, түрк атуулдук этникалык лидерлери армян Гермин Калустян, грек Калуди Ласкари жана еврей тектүү Эрол Дилекти «Мамлекет башчысынын өкүлдөрүнүн орун басарлары» кылып дайындады. жана убактылуу екулдер палатасынын толук мучелеру. «Шаломдун» редактору Аврам Лейон аны саякаттарында жана чет мамлекеттик иш-чараларда коштоп жүргөн. Ал мурдагы министрлер кабинети массалык маалымат каражаттарынан жана басма сөздөн тартып алган сөз эркиндигин кайра калыбына келтирди.
Оору жана өлүм
1961-жылдын башында башталып, 1966-жылы тез өнүккөн шал оорусунан улам Жемал Гүрсел 2-февралда Вашингтондогу Уолтер Рид армиясынын медициналык борборуна жеткирилген. АКШнын президенти Линдон Джонсон жиберген жеке менчик «BlueBird» самолетунда. Бир жумадан кийин ал жерде бир катар жаңы шал инсульттан кийин комага түшкөн. Өкмөт 24-мартта Түркияга кайтып келүү чечимин кабыл алды. Президент Джонсон тик учак менен Ак үйдөн Вашингтондун жанындагы Мэриленд штатындагы Эндрюс аба күчтөрүнүн базасына сапар тартып, президент Жемал Гүрселди мекенине кетеринде урматтоо менен бирге: «Урматтуу досубуз, президент Жемал Түркиялык Гүрсел дарылануу үчүн 2-февралда АКШга келген. Бул өлкөдө жакында гана иштелип чыккан жаңы терапиялык процедуралар анын бир нече жылдан берки оорусун дарылоодо пайдалуу болот деген үмүт бар эле. Адегенде анын Уолтер Рид ооруканасындагы ийгиликтери бизди шыктандырды, бирок 8-февралда анын ден соолугуна жаңы сокку болгондугу тууралуу кабар шок болду. Биздин эң мыкты талантыбыз, Президентти коштоп жүргөн атактуу түрк дарыгерлеринин чеберчилиги менен бирге, Президенттин ден соолугу чың болуп үйүнө кайтып келишине болгон үмүтү менен бүт күчүн жумшады. Бул үмүт ишке ашпай калганы бизди кейитет. Президент Гүрселдин өлкөбүзгө дарылануу үчүн келгени биз үчүн чоң сыймык. Ал мекенине кайтканда биздин дубабыз аны менен кошо кетет». Анкарадагы Гүлхане аскердик госпиталынын медициналык комиссиясынын отчету менен парламент 1966-жылдын 28-мартында конституцияга ылайык ден соолугуна байланыштуу президенттик ыйгарым укуктарын токтотуу чечимин чыгарды. Ал 1966-жылы 14-сентябрда саат 18:45те Анкарада апоплексиядан каза болгон. Ал эч кандай көрсөтмө же акыркы керээз калтырган эмес. Ататүрктүн мавзолейинин короосундагы «Эркиндик шейиттери мемориалы» бөлүмүндө жерге берилди. Анын сөөгү 1988-жылдын 27-августунда жаңы курулган Түркия мамлекеттик көрүстөнүнө туруктуу көмүлгөн жайга коюлган.
Куреньга (Шомохша куймасы)
Куреньга — Орусиядагы дарыя. Ненец АО, Архангельск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шомохша дарыясынын сол жээгинен орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — АО деңиз бассейнинин дарыяларыВоронов тумшугунан (Мезень дарыясын кошпогондо) Канин Нос тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Мезень.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бийиктик зоналуулук
Бийиктик зоналуулук, бийиктик, алкактуулук – тоолордо табигый шарттар менен процесстердин (климат, топурак, өсүмдүк дүйнөсү, рельеф түзүүчү процесстер ж. б.) бийиктикке жараша өзгөрүшү.
Кыргызстандын тоолоруна чөл ж-а жарым чөл, кургак талаа, талаа ж-а шалбаалуу талаа, токой ж-а шалбаалуу талаа, субальп шалбаасы ж-а шалбаалуу талаа, альп шалбаасы ж-а шалбаалуу талаа, кар-мөңгүлүү ландшафт алкактары мүнөздүү.
Барлоу (Кентукки)
Барлоу (Кентукки) (Barlow) — Кентукки штатынын Баллард округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 715 киши. Болжолдуу аянты - 1.3 км². FIPS коду — 21-03718.
Гриммен
Гриммен (Grimmen) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан Шаар. Түндүк Төмөнкү Померания районуна кирет.
Калкы - 10399 киши(2013-ж.). . Аянты - 50,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 57 036. Мэр — Бенно Рүстер.
Жет Ли
Жет Ли жана ошондой эле Ли Лианжи ысымы менен да белгилүү ( Jet Li, Li Lian Jie; 1963-жылы, 26-апрелде туулган) - сахнадагы Жет Ли деген аты менен белгилүү. Кытайлык актер, продюсер, урушуу чебери жана Вушу боюнча чемпион атыккан - Жет Ли Пекин шаарында туулган. Ал Сингапур жарандыгын кабыл алган.
Ву Бин менен 3 жыл машыгуудан кийин ал Пекин Вушу командасына алгачкы жолу улуттук чемпионатты утуп жеңишти тартуулаган. Вушуну 19 жашында токтоткондон кийин ал "Шаолин ибадатканасы" (анг. Shaolin Temple, 1982) тасмасында дебюттук түрдө тартылуу менен Кытайда чоң мактоолорго арзыган. Андан соң ал көптөгөн алкыштарга ээ болгон эпикалык уруш тасмаларда тартыла баштаган. Алардын эң көрүнүктүүлөрү Жаң Йимоу тарткан "Баатыр" (анг. Hero, 2002) тасмасы, ошондой эле Rotten Tomatoes тарабынан мыкты деген баа берилген "Легенданын муштуму" (анг. Fist of Legend ) тасмасы жана "Бир жолу Кытайда" аттуу сериалда салттуу каарман Воң Фей-уңдун ролун аткарган.
Ал алгачкы жолу чет тилдеги "Өлтүрүүчү курал 4" (анг. Lethal Weapon 4, 1998) тасмасында тартылып, анда терс каармандын ролун аткарган. Ал эми 2000-жылы "Ромео өлүшү керек" (анг. Romeo Must Die, 2000) тасмасында алгачкы жолу Голливуд тасмасында башкы ролду аткарган. Андан кийин ал көптөгөн экшн тасмаларда тартыла баштаган. Алардын ичинде Люк Бессондун "Ажыдаардын өбүүсү" (анг. Kiss of the Dragon) жана "Бошотуу" (анг. Unleashed) аттуу француз тасмалары бар. Ал ошондой эле "Бирөө" (анг. The One, 2001), Жеки Чан менен биргеликте "Тыюу салынган королдук" (анг. The Forbidden Kingdom, 2008), Силвестер Сталлоненин 3 бөлүмдүү "Карматкыстар" тасмаларында тартылып, "Апа: Ажыдаар падышанын күмбөзү" (анг. The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor, 2008) тасмасында терс каармандын ролун аткарган.
Чөртөн
Чөртөн (çörten) же горгуй (gargouille) — готика архитектурасында: көбүнчө гротеск (кээде көп фигуралуу сюжет) формасында айкелденген жана чатырдын ылдый жагындагы вертикалдуу беттерден агып чыккан сууларды эффективдүү агызып салуу үчүн арналган нуктун таш же металл чыга турган жери. Дубалга перпендикулярдуу катуу созулган чөртөн орто кылымдагы Батыштын көптөгөн ири имараттарынын силуэтинин эң мүнөздүү элементи, ошондой эле готикадагы эклектизмдин, модернизмдин жана арт-деконунун реминисценцияларындагы мотивдердин бири болуп саналат. көбүнчө кооздук үчүн гана.
Бул айрынтыдын дышоорумчулугу, анын адаттан тыш курамы (чындыгында жаткан айкео) жана готика чиркөөлөрүнүн борбордук мүсүндүк уюмдардынын доктриналык темасына ачык-айкын сюжеттик карама-каршылыгы чөртөндөрдүн «орто кылымдагы скульптурага» кызыгуусу оянгандан бери тарткан көңүлүн аныктаган. ” 19-кылымдын биринчи жарымында. Постклассикалык Европада бул майда архитектуралык элементтердин сүрөттөрү орто кылымдардагы феноменди чечмелөө үчүн да, азыркы цивилизациянын контекстинде ар кандай семантикалык салыштыруулар үчүн да суроо-талапка ээ болгон. 20-кылымда эле фантастикалык адабиятта жана кинодо, жалпысынан алардан кийин популярдуу маданиятта концепция структуранын функционалдык элементин эмес, скульптурада жасалган каармандын өзүн билдире баштагандай кайра каралып чыккан. таш, чатырдан суунун уюшкан агып чыгышын камсыз кылуу максатында да, бул функциянын сыртында да. Бул идеянын проекциясы чөртөн жана химера түшүнүктөрүн чаташтыруу, ошондой эле орто кылымдардагы Батыш Европа тератологиясынын системасында шайтан жандыктар-чөртөндөр (башкача айтканда - гаргойлдар), алардын сүрөттөрү бар экендиги жөнүндө жалган божомол. мисалы, каардуу рухтарды коркутуу үчүн имараттардын карниздерине коюлган имиш. Фантастикалык жанр үчүн моданын жайылышы менен күч алган бул семантикалык трансформациянын экстремалдык көрүнүштөрүндө скульптуралык прототиби менен кандайдыр бир байланыш элеси да жоголуп кетиши мүмкүн. Заманбап колдонууда гаргойл көбүнчө фантастикалык сүжеттерде пайда болгон жарым-антропоморфтук (көбүнчө канаттуу) жин жандыкты билдирет жана дененин деформациясы үчүн метафора катары колдонулушу мүмкүн.
Камагуэши
Камагуэши — Кубадагы шаар. Камагуэй провинциясынын административдик борбору. Атибонико дарыясынын өрөөнүндө, Гаванадан түштүк-чыгышта жайгашкан. Калкы 309,5 миң (2008); калкынын саны боюнча өлкөдөгү 3-шаар (Гавана, Сантьяго-де-Кубадан кийин). Эл аралык аэропорту бар.
1514-жылы Кубанын губернатору Веласкес де Куэльяр тарабынан негизделген. 1817-жылдан шаар статусуна ээ. 1903жылдан азыркыдай аталат. Чиркөөлөр, ак сарайлар, театрлар, бир нече ири аянттар сакталган. Илимий-изилдөө мекемелер (анын ичинен информатика жана технология башкармалыгы), айлана-чөйрөнү изилдөө борборлору, университет, китепкана, архив, край таануу музейи, сүрөт галереясы бар. Шаардын өнөр жай ишканалары негизинен айыл чарба продуктуларын белендөөгө адистешкен. Сүт өндүрүү боюнча өлкөдө алдыңкы орунду ээлейт (жылына 70 млн л). Пиво жана суусундуктарды куюу өндүрүшү (Кубадагы эң ири), курулуш материалдар, минералдык жер семирткичтер жана резинадан буюм жасоочу өнөр жай ишканалары иштейт.
Тажикстандын Кыргызстанга кол салуусу
Тажикстандын Кыргызстанга кол салуусу — 2022-жылдын 14-сентябрынын таңкы саат 4:00 башталган. Кыргызстан жана Тажикстан чек арасында катталган куралдуу кагылыштын тарыхындагы эң көп жоготуу болгон окуя.
Келтирилген зыяндар
Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин маалыматына ылайык, жараксыз абалга кептелген имараттардын арасында турак үйлөр, мектеп, бала бакча, фельдшердик-акушердик пунктулар бар. Ошондой эле айыл өкмөт имараттары, аскердик заставалар, сарайлар да өрттөлгөн.
Метасоматоз
Метасоматоз, метасоматизм (мета… жана грекче sōma – тулку, дене) – магманын тийгизген таасиринен бир минералдын башка минерал менен алмашуусунан, тектердин химиялык курамы өзгөрүп, көлөмү менен катуулугу сакталып калган геологиялык процесс. Өз ичинен магмалык жана магмадан кийинки метасоматоз деп эки түргө бөлүнөт. Кен таштар метасоматоз процессинен пайда болот. Даана, так, ачык-айкын зоналуулук түзүлөт.
Нойндорф (Лобенштайн)
Нойндорф (Лобенштайн) (Neundorf (bei Lobenstein)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заале-Орла районуна кирет.
Иммерат
Иммерат (Immerath) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Вульканайфель районуна кирет.
Калкы - 251 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,95 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 33 034. Муниципалитеттин башчысы — Рудольф Мүллер-Кесселер.
Эл аралык геофизика жылы
Эл аралык геофизика жылы, үчүнчү эл аралык уюл жылы-67 өлкөнүн илимпоздорунун катышуусунда бирдей программа жана ыкма менен 1957-жылдын 1-июлунан 1958жылдын 1-январына чейин геофизикалык байкоо жана изилдөө жүргүзүлгөн мезгил. Эл аралык геофизика жылынын программасына аэрология, метеорол., океанография, гляциология, гравитация боюнча жана магниттик, сейсмдик байкоолор кирген. Жогорку атмосферара - уюл жаркыроосу, ионосфера, метеорлор, ошондой эле космос нуру изилденген. Бул Күн менен Жердин байланышын изилдеөгө чоң салым кошкон. Изилдөөлөрдөн Антарктиданын жээктерине жакын циклон пайда болуунун 6 облусу, Түштүк муздак уюл (жылдык орточо температурасы - 57°С), шамалдын 110 км бийиктиктеги ылдамдыгы жана багыты ж. б. аныкталган.
Хармсторф
Хармсторф (Harmstorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Харбург районуна кирет.
Калкы - 916 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,97 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 53 017. Муниципалитеттин башчысы — Андреас Мак.
Эл аралык геологиялык конгресс
Эл аралык геологиялык конгресс - Жер жөнүндөгү илимдердин фундаменталдык жана колдонмо изилдөөлөрүн өнүктүрүү максатында уюштурулган илимий билим берүүчү уюм. Ал чогулуштарын геологиялык илимдердин эл аралык союзунун колдоосу жана кызматташуусу астында өткөзүп турат. Биринчи конгресс 1878-ж. 23 өлкөдөн келген 310 окумуштуунун катышуусунда Парижде өткөрүлгөн. Андан бери 2013-ж. чейин 34 Э. а. г. к. болуп өттү.
Устюг (Благовещен району, Башкыртстан)
Устюг — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Эски надеждин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 6 киши. Почта индекси — 453438, ОКАТО коду — 80215849002.
Кальяри
Финикиялыктар тарабынан Биздин заманга чейинки 7-кылымда негизделген. Шаардын эски бөлүгү аралдын деңиз жак жээгиндеги дөңсөөлөрдө жайгашып, орто кылымдын сепилдери, дубалдар жана мунаралар менен курчалган. Амфитеатр (Биздин заманга чейинки 1-кылым — биздин замандын 1-кылымы ; бул жерде жайында опера спектаклдери өткөрүлөт), Ыйыктар Косма жана Дамиан (же Ыйык Сатурнин, 5—7-к ылым, Кальяридеги эң байыркы храм) жана Ыйык Эфизио (5-кылым) чиркөөлөрү, Санта-Мария-Ассунта (13—14-кылым) собору, палаццо жана башка сакталган. Университет, астрологиялык обсерватория, мамлекеттик архив, китепканалар, улуттук пинакотека, музейлер, сүрөт галереясы, опера театры бар. Машина куруу, металл иштетүү, электртехника, жыгаччылык, текстиль, тамакаш жана тамеки өнөр жай ишканалары иштейт. Ботаникалык бак уюштурулган. Шаардын экономикасын тейлөө чөйрөсү түзөт. Жыл сайын күндөлүк керектелүүчү товарлардын эл аралык көргөзмөсү өткөрүлөт. Туризм (яхтинг, дайвинг) өнүккөн.
Устюг (Благовещен району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы: