cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Малые Шиды (Нуриман району, Башкыртстан)
Малые Шиды — Башкыртстандын Нуриман районундагы айыл, Башшидин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 235 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Алгачтергөөчү
Алгачтергөөчү – алгачтергөө органдарынын кызмат адамы, болбосо алгачтергөө органынын начальниги иш боюнча сотко чейинки тергөө өндүрүшүн тапшырган киши.
Уитфилд Диффи
Бейли Уитфилд "Уит" Диффи (англ. Bailey Whitfield 'Whit' Diffie; 1944-жылы 5-июнь) - америкалык [Криптография|криптограф]] жана ачык кирүү мүмкүндүгү бар криптографиянын пионерлеринин бири. Диффи менен Мартин Хеллмандын 1976-жылы чыккан "Криптографиянын жаңы багыттары" макаласы, криптографиянын негизги маселесин - ачык кирүү мүмкүндүктүн жайылуу маселесин чечүүгө жардам берген ачык кирүү мүмкүндүгү бар криптографиянын жайылтуусунун жаңы ыкмасын сунган. Алардын ыкмасы Диффи-Хеллмандын ачкычтар алмашуу ыкмасы катары таанымал болгон. Бул макала шифрлөө алгоритминин жаңы түрүнүн – симметриясыздык ачкычтардын алгоритминин мамлекеттик өнүгүүсүнө өбөлгө түзүп берген.
Акырында Sun мүчөсүнө айланган Диффи, Sun Microsystems компаниясында көптөгөн жылдар бою иштегенден кийин ал Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (кырг. IP-даректер жана домен аттарды башкаруучу корпорация) корпорациясында 2010-2012-жылдар арасы Маалыматтык коопсуздук жана криптография бөлүмүндө президенттин орун басары катары иштеген. Диффи, Стэнфорд университетинде Фриман Спогли институтунун Маалыматтык коопсуздук жана кызматташтык борборунда, 2009-2010-жылдар арасы чакырылган окумуштуу катары жана өнөктөш катары (2010-2012) кызмат кылып учурда кеңеш берүүчү окумуштуу катары иштейт.
Чоң-Тогуз-Бай
Чоң-Тогуз-Бай (Чоң-Тогуз-Бай) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Түп районундагы айыл. Карасаев айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 970 киши.
Райман (Ермекеев району, Башкыртстан)
Райман — Башкыртстандын Ермекеев районундагы айыл, Суккул айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 37 киши. Почта индекси — 452194, ОКАТО коду — 80225834010.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кыдыралиев Сабыржан
Кыдыралиев Сабыржан (1952, Жалал-Абад облусу, Базар-Коргон району, Акман айылы) — техника илимдер доктору (1993), профессор (1995), Кыргызстан Ленин комсомолунун илим жана техника жаатындагы сыйлыгынын лауреаты (1989). Ташкент политехникалык институтун (1974), Москва мамлекеттик техникалык университетинде (ММТУ) аспирантураны (1979) бүтүргөн. ФПИде улук лаборант, улук инженер жана ММТУда стажёр-мугалим; КТУда ассистент, улук окутуучу, доцент, профессор; Жалал-Абад техникалык университетинде илим боюнча проректор (1993); КР УИАнын Түштүк бөлүмүнө караштуу Энергетика жана электроника институтунда директор, лабороториялык башчысы жана ЖАМУда профессор (1995). Ширетүү, конструкциялык материалдарды иштетүү жана биотехнология боюнча адис. 85тен ашык илимий иштин, андан ичкери 7 илимий-методикалык эмгектин, 10 ойлоп табуунун автору. Эмгектери: Влияние расхода газа на характеристики плазменной дуги. 1989; Методические указания к лабораторным работам по курсу «Материаловедение и обработка конструкционных материалов». Б., 1989.
Эсепти дебеттөө
Эсепти дебеттөө – дебет эсебине, т. а. анын сол тарабына жазуу.
КАИЫПОВ Искенбай
КАИЫПОВ Искенбай- Социлистик Эмгектин Баатыры (1957),Кыргыз ССР Жогогорку Советинин депутаты.
Ишмердүүлүгү
Искенбай Каиыпов 1911-жылы азыркы Ленин районунун, Бургенду кыштагында —1987, Майлы-Сай шаары —айыл чарба өндүрүшүн уюштуруучу, Социлистик Эмгектин Баатыры (1957). 1941-жылдан КПСС мучөсу. 1931-жылы колхозго кирген. 1932-жылдан чарбалык уюмдарда ар кандай кызматтарда иштеген. 1951-жылдан Ленин районундагы К. Маркс атындагы колхоздун председатели. Ал жетектеген колхоз 1954-жылы 800 га пахта аянтынын ар гектарынан 37,3 аден, 1956-жылы 38,3 аден тушум жыйнап алган. Чарбада коомдук малдын саны көбөйүп, кунардуулугу бир кыйла арткан. Эки Ленин ордени, медалдар менен сыйланган. 1954—58-жылдары СССР Жогорку Советинин, 1963—67-жылдары Кыргыз ССР Жогогорку Советинин депутаты.
Урмат Аманбаева
Өмүр баяны
Аманбаева Урмат Абдилашимовна - Кыргыз Республикасынын Жогорку кеңешинин депутаты, «Республика» партиясынан мүчөсү. 1966-жылы 23-мартта Ош областына караштуу Кара-Кулжа районун Көңдүк айылында туулган.Жогорку билимдүү. Улуту-кыргыз.1972—1982-ж.ж. Көңдүк орто мектебин бүтүргөн. 1982—1983-ж.ж. Ош соода техникуму, бухгалтер адистигин бүтүргөн. 1983—1987-ж.ж. КМУУ Экономика факультети, экономист адистигин аяктаган. 2003—2005-ж.ж. КМЮА Юридика факультети, юрист адистигин бүтүргөн.
Үй- бүлөлүү, эки кыздын энеси.
Сиравис
Сиравис (Щучья) — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Колва дарыясынын оң жээгинен 169 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 35 км.
Урмат Аманбаева
Ишмердүүлүгү
1983—1987-ж.ж. Фрунзе заводу, нормировщица. 1988—1995-ж.ж. Бишкек шаарындагы Жаш Көрүүчүлөр Театры, башкы бухгалтер. 1995—2000-ж.ж. Ош шаарындагы Улуу ата мекендик согуштун ардагерлери үчүн атайын ооруканасы, башкы бухгалтер. 2000—2004-ж.ж. Ош облустук кургак учука каршы балдар ооруканасы, башкы бухгалтер. 2004-жылдан 2010-жылдын ноябрына чейин Ош облустук кургак учука каршы күрөшүү борбору, башкы бухгалтери болгон. 1992—2005-ж.ж. Ош шаарындагы «Ак Шумкар» өндүрүштүк-коммерциялык ишканасы, башкы бухгалтер, экономикалык маселелер боюнча орун басары болгон. 2005-жылдан 2010-жылдын ноябрына чейин «УНГа» компаниясы, башкы директор болгон. 2010-жылдын 10-ноябрында «Республика» партиясынан Кыргыз Республикасынын Жогорку кеңешинин депутаты болуп шайланган.
Сиравис
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Урмат Аманбаева
Жасаган эмгектери
2007-жыл өзү туулуп өскөн Көңдүк айылына өзүнүн каражатынын эсебинен «Аманбай-Ата» атындагы мечит курдуруп берген. 2009-жылы Кыргыз Республикасынын түштүк аймагына биринчи болуп жаңылык киргизип, Ош шаарына «Кышкы-Жайкы» муз аянтчасын курдурган. 2000-жылдан тартып Ош шаарындагы «Алтын Уя» жетим балдар үйүн өзүнүн жетекчилигине алып ар тараптуу жардамдарын көрсөтүп келүүдө. Ошондой эле башка да карылар үйлөрүнө, жетим балдар интернаттарына колунан келген ар тараптуу жардамдарын берип келүүдө. Бүгүнкү күндө «УНГа» компаниясында 250 дөн ашуун жумушчу оорундарын түзүп, Ош облусунун жана Ош шаарынын калкын жумуш менен камсыз кылууда.
Сиравис
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Алдынала акцепт
Алдынала акцепт – төлөө (м.: төлөм талабын), анын мөөнөтү аяктагандан кийин, б. а. төлөөчүнүн алдынала макулдугунан кийин жүргүзүлүшү мүмкүн болгон акцепт; төлөм талаптары акцептин мөөнөтү аяктагандан кийинки күнү төлөнөт. == Колдонулган адабияттар ==
Сактанов Көчкөн Мидинович
Сактанов Көчкөн Мидинович - жазуучу, драматург.
Көчкөн Сактанов 1942-жылы 10-октябрда Алай районуна караштуу Кең-Жылга айылында туулган. 2018-жылдын 20-майында узакка созулган оорудан улам көз жумган. 1967-жылы КМУнун филология факультетинин журналистика бөлүмүнө өткөн. Эмгек жолун 1959-жылы Көкжаңгак шахтасында электровоздун машинисти болуп иштөө менен баштаган. 1968-жылдан Кыргыз ССРинин ИАсынын Тил жана адабият институтунда адегенде кенже, кийин улук илимий кызматкер, 1977-жылдан Кыргыз ССРинин Мамтелерадио комите-тинде редактор, 1980-жылдан «Ала-Тоо» журналынын редакциясында бөлүм башчы, 1983-жылдан «Кыргызфильм» киностудиясынын көркөм сценариялык коллегиясында редактор, Мамлекеттик филармониясынын адабият бөлүмүнүн башчысы жана «Азаттык» радиостанциясынын Кыр-гызстан боюнча кабарчысы болуп эмгектенип, кийинКыргыз-Түрк Манас Университетинде баш окутуучу болуп иштеген. 1968-жылы «Үчөөнүн жүрөгү» аттуу алгачкы повести басылып чыккан. К.Сактановдун «Бүттү, быйыл күйөөгө чыгам» жана Т. Касымбеков менен тең авторлукта жазылган «Курманжан датка» аттуу драмалары бир катар кыргыз драма театрларында коюлган. 1979-жылдан СССР Жазуучулар союзунун мүчөсү. ВЛКСМ БКнын жана Кыргызстан ЛКЖС БКнын Ардак грамоталары менен сыйланган.
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Кыргыз тилинде
Үчөөнүн жүрөгү: Повесть: – Ф.: Мектеп, 1968. – 147 б.
Апама кат: Аңгемелер. – Ф.: Мектеп, 1971. – 59 б.
Умтулуу: Аңгеме. – Ф.: Мектеп, 1974. – 50 б.
Адат азабы: Роман. – Ф.: Мектеп, 1978. – 166 б.
Адат азабы: Роман. – Ф.: Кыргызстан, 1981. – 264 б. Мурас: Ангемелер, повесттер.-Ф.: Мектеп, 1984.-208 б. Адат азабы: Роман. – Ф.: Кыргызстан, 1988. – 670 б. Маркумдар үнү: Роман. – Ф.: Кыргызстан, 1991. – 450 б. Сталинден кийинки заман: Роман. – Б.: Учкун, – 650 б
Чөөлөрдүн заманы: Роман. – Б.: Учкун. – 350 б.
Шавидинова Шарапат
Шавидинова Шарапат 1956-жылы 8-сентябрда Сузак районунун Октябрь кыштагында туулган.
Желпүүр
Желпүүр - куш жүндүн өзөгүнүн эки капталына өскөн солкулдак жүндөрү. Ж-дүн эки түрү бар: ички жана сырткы.
Айбаш, урук
Ай баш — мундуз уруусунун курамындагы урук, этникалык аталыш катары орто кылымдардан белгилүү. Сайф ад-Дин Аксыкендинин “Мажму ат-Таварихинде” (XVI к.) ай баш мундуз кыргыздын сол канатындагы өз алдынча уруу катары чагылдырылат. Этнонимдин параллели өзбек-коңураттардын курамынан “ой баш” формасында кездешет. Р.Г. Кузеев “ай” компоненти жалганып айтылган түрк элдериндеги уруу, уруктардын тегин байыркы түркмөн-огуздардын этникалык чөйрөсү менен байланышта караган пикирин айтат.
Никтлье (дарыя)
Никтлье — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Оус дарыясынын оң жээгинен 124 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
«Манас» эпосундагы пейзаж
«Манас» эпосундагы пейзаж. Элдик оозеки чыгармаларда П. жаратылыштын өзүнчө мааниге ээ болгон түрдүү кубулуштарынын жана көрүнүштөрүнүн тигил же бул көркөм эстетикалык идеяга жана максатка баш ийдирилген көркөм чагылышы болуп эсептелет. Ал фольклордук жанрлардын поэтикасындагы эң маанилүү элементтердин бири болуу менен бирге көркөм-эстетикалык ар кыл милдет аткарат. «Манас» эпосунда чыгарманын идеялык-тематикалык багытынын көп түрдүүлүгүн, көркөм-эстетикалык кайталангыстыгын, образдар системасынын молдугун, поэтикасынын ажайыптыгын арттырып турган көркөм каражаттардын бири П. болуп саналат. Сюжеттик окуялардын ырааттуулугуна, эпосто башкы жана көмөкчү идеялардын, мотивдердин, айкын көрсөтүлүшүнө белгилүү деңгээлде көмөктөшүп тургандыгы менен баалуу. Эпосто окуялардын өнүгүшүнө, образдардын ачылышына өзгөчө зарыл фон берүү менен каармандар мекендеген же алар көргөн жерлер баарыдан мурда алардын психологиялык ал-абалына, мүнөзүнө, иш-аракетине жараша сүрөттөлөт. П-дын чагылышы түрдүү көркөм ыкмалар, каражаттар аркылуу, образдык ассоциациялар, салыштыруулар, туруктуу кайталоолор, жаратылыш көрүнүштөрүн элестүү, көркөм сүрөттөөнүн негизги принциптери катары жүзөгө ашырылат. Ала-Тоо, Ысык-Көл, Чүй, Талас жана башкалар жерлердин табиятын сүрөттөө, тууган жердин, мекендин артыкчылыгын, ажайып көркөмдүгүн, мол байлыгын, кайталангыс кооздугун көрсөтүүгө багытталган.
Элдик идеалдагы каармандар жердеген, жашаган жерлердин жаратылышын поэтикалык түркүн боёктор менен көркөмдөп берүү чыгармада ата журттун образын жаратуу, ага болгон сүйүү өңдүү башкы идея менен табигый түрдө айкалышат. «Манас» эпосунда П. эки түрдүү реалисттик жана эпикалык оозеки чыгармачылыктын мыйзам-ченемине ылайык апыртуу, фантастикалык салыштыруу, фетиштик предметтердин керемети менен чагылдырылган. Мисалы, кыргыздар Алтайга жаңыдан келгендеги ал жердин ажайып көркү, жан-жаныбарлардын молдугу, малчылыкка ыңгайлуулугу элестүү сүрөттөлөт (Сагымбай Орозбаковдун варианты). Ал эми Саякбай Каралаевдин вариантында айдалып барган кырк үйлүү кыргыз жердеген Алтайдын башы, Ак-Талаанын таң алдындагы көрүнүшү өзгөчө боёктор, түркүн салыштыруулар, образдар менен сүрөттөлүп, жаратылыш кубулуштары, жеринин байлыгы өзгөчө сыпатталат (Саякбай Каралаев, 1. 36). Алтай жергесинин кооздугун, рельефинин түрдүү көрүнүштөрүн айтуучулар өз алдынчалыгын сактоо менен жогорку көркөмдүктө берүүгө жетишкен. Жаратылыш көрүнүштөрүн жана табият кубулуштарын жандуу элестер менен нукура чеберчиликте чагылдыруу жагынан Сагымбайдын варианты башка варианттардан кыйла айырмаланып турат. Мисалы, Уркун дарыясынын көрүнүшү:
Уркундун суусу кириптир:
Башынан мөңгү бузулуп,
Жайсаңдын суусу кошулуп,
Капкара болуп көрүнөт
Кан жыттанып кошулуп.
Токою бийик доолдоп,
Тоосу бийик зоолдоп,
Тереги шамдай сайылып,
Деңизден чыккан толкуну
Кайың, талдын түбүнө
Как тизеден жайылып.
Жаткан экен күркүрөп,
Жакын келген адамдын
Таман бою дүркүрөп (Сагымбай Орозбаков, 1.264).
Айтуучунун поэтикалык чабытынын кеңдигин, манасчынын жогорку чеберчилигин айгинелеген сапаттардын бири жаратылыштын мурда сүрөттөлгөн көрүнүшүнө, кубулушуна кийинки окуяларда кайра кайрылышы, андагы белгилерди, көркөм көрүнүштөрдү кылдат баамдап, элестүү тарта билиши, реалисттик баяндоо улам кеңип, тереңдеп жүрүп отургандыгында. Чоң казатта кол баштаган Алмамбет баатыр баргандагы Уркун дарыясынын көрүнүшү:
Аз болгондо ар туштан
Алтымыш дайра кошулуп,
Капкара болуп ыраңы,
Кан жыттанып жошулуп
Карагайы, тал агып,
Кайың менен сал агып,
Караргандын баары агып,
Үстү жагы көбүктөп
Үйөр жүрүп алыптыр,
Үзүктөй таштар үстүндө
Күлдүрттөп агып калыптыр,
Ак көбүгү бурулуп,
Аркы-терки урунуп,
Агыны катуу улуу суу
Чамгарактап калыптыр,
Ошол Уркун суусуна,
Суунун тийген буусуна —
Камыштын баары калкылдап,
Аттай кара балыктар,
Ар жеринен карасаң,
Атылып түшүп жаркылдап (Сагымбай Орозбаков, 4. 151). Уркун дарыянын көрүнүшү алгач Манас салбырында жүргөн мезгилде сыпатталып, жөн-жай тиричиликтин деми, бейкут жашоонун илеби келип турса, Манастын колу Чоң казатка бараткандагы дарыянын сүрөттөлүшү кандайдыр бир чыңалуу, идеялык бекемдик, окуянын жүрүшүндөгү темп, кейипкерлердин маанайындагы уйгу-туйгулук, оош-кыйыштар менен үндөшүп кетет. Окуялардын өнүгүшүнө ылайык дарыялардын көрүнүшүн ушундай мотивде чагылдыруу «Семетейде» да жолугат. Семетейди алып Букарга бараткан Чыйырды менен Каныкейдин Сыр-Дарыяны, Семетейдин эки чоросу менен Үргөнчтүн суусун кечиши сүрөттөлгөн эпизоддор буга мисал. Кайталоолор, сүрөттөөнүн жакындыгы, суунун агымынын көрүнүшүн баяндоо ыгындагы окшоштук эпикалык мүнөзгө ээ.
Табият көрүнүшү элдик идеалга жараша эпосто эки башка планда оң жана терс мааниде баяндалганы чыгарманын башкы өзгөчөлүктөрүнө жатат. Эгерде оң каармандар жердеген жер өзүнүн байлыгы, көркөмдүүлүгү, жашоого ыңгайлуулугу менен артыкчылыкка ээ болсо, эпикалык терс каармандар турук алган жерлерди сүрөттөөдө образдык айырмачылыктарды көрсөтүүгө багытталган П-дык сүрөттөөлөр да бар. П-ды берүүнүн мындай ыкмасы «Семетей»  бөлүмүнөн да орун алган. Букарга качып бараткан Каныкейлер басып өткөн жолдо Казы-Курт тоосу, Ак-Чий сыяктуу жерлердин жаратылышы анын катаалдыгын жана татаалдыгын баяндаган окуялардан ачык көрүнөт. Эпостон мифологиялык ыкма жана каражаттар аркылуу түзүлгөн. П. да кеңири орун алган. Бул биринчиден, байыркы адамдардын аң-сезминин эпикалык чыгармачылыктагы өмүр сүрүп жатканын көрсөтсө, экинчиден, фетиштик ой-пикирлер жаратылыш көрүнүштөрүн, кубулуштарын жандуу жана элестүү чагылтууга көмөктөшкөн көркөм ыкма таризде да милдет аткарат. Мисалы, Алмамбет, Жолой, Нескара, Бооң жана башкалар каармандардын жайчылык менен аба ырайын өзгөртүшү. Фетиштик заттардын, магиянын күчү, жаратылыш көрүнүштөрүн, кубулуштарын жандуу жана элестүү көрүнүштөрүн өзгөртүү мотивине ишенүү салтынан келип чыккан П-дарды сүрөттөө элестүүлүгү, образдуулугу жана поэтикалуулугу менен айырмаланат.
Фетиштик кереметтин күчүнө ишенүү жана ал аркылуу П. түзүү салты «Семетей»  бөлүмүндө да бар. Мисалы, Семетейди күтүп Үргөнчтүн боюнда жаткан Айчүрөк күндү жайлап, дайранын суусун ташытат; Семетейдин келгенин билип, Кырымдын уулу Мурадыл күндү жайлап, жаратылыш мезгилин өзгөртөт. Баатырдык эпосто жаратылыш көрүнүштөрүн, кубулуштарын сыпаттап берүү айтуучунун жеке даярдыгына, көркөм табитине, сөз маданиятына, элестүү ой жүгүртүүсүнө, жалпы чеберчилигине, акындык дараметине байланыштуу. Сагымбай Орозбак уулу менен Саякбай Карала уулунун варианттары көркөмдүк-эстетикалык сапаттары, мазмундуулугу, идеялуулугу менен башкалардан кескин айырмаланып, пейзаждык лириканын туу чокусуна, классикалык бийиктигине жете көтөрүлгөндүгү менен баалуу.
Айдармат, урук
Айдармат — дөөлөс уруусунун курамындагы урук. Бул уруктун өкүлдөрү учурда Ноокаттын Төөлөс айылын байырлап келишет.
Алдынала аткарымдар
Алдынала аткарымдар – бажы органдарынын товарларды жана унаа каражаттарын белгилүү бир бажы режимине коюуга жана бажылык жол-жоболоштурууга багытталган негизги иштеринин алдындагы иш-аракеттери. А. а-дын учурунда мындай ташып кирүү жана ташып чыгуу тыюу салынган товарларды жана унаа каражаттарын ташып кирүүгө жана ташып чыгууга багытталган алдынала бажылык жол-жоболоштуруу, ошондой эле товарларды жана унаа каражаттарын идентификациялоо жүргүзүлөт. == Колдонулган адабияттар ==
Мадылбеков Туратбек
өмүр баяны
Мадылбеков Туратбек 1954-жылы 4-ноябрда Жайыл районуна караштуу Кызыл-Дыйкан айылында төрөлгөн. Улуту кыргыз.
Ишмердүүлүгү
Жогорку билимдүү. 1961-жылы Кызыл-Дыйкан айылындагы 8 жылдык мектебине окууга кирип, 1967 жылы Кепер-Арык айылындагы орто-мектебинен окууну улантып, аны 1971- жылы бүтүргөн. Мектепти аяктаган соң “Жаңы жол” колхозунда алты ай жумушчу болуп иштеген. 1972-1977- жылдары Кыргыз мамлекеттик университетин филология факультетинде окуп, “кыргыз тили жана адабияты мугалими” деген кесипке ээ болгон. 1978-жылы комсомол уюмунун сунуштамасынын негизинде ички иштер министирлигинин кызматына кирип, 2006-жылдын февраль айына чейин кызмат өтөгөн. 1989-1994-жылдары Россия федерациясынын Омск шаарындагы милициянын жогорку мектебин бүтүрүп, “укуктаануучу-юрист” деген адиске ээ болгон. ИИМде жөнөкөй кызматкерликтен Бишкек Ички иштер башкы башкармалыгынын башчылыгына чейин кызмат кылган. Андан тышкары Кыргыз Республикасынын Премьер-министринин буйругу менен Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик финансалык чалгындоо кызматынын төрагасы болуп иштеген. 2010-жылдын октябрында Кыргыз Республикасынын V чакырылышындагы Жогорку Кеңешине “Ата Мекен” саясый партиясынан депутат болуп шайланган.
Шилтеме
http://www.kenesh.kg/Articles/471-MADYLBEKOV_Turatbek__Ata_Meken_deputattyk_frakciyasy.aspx
Пил
Пилдер, жагандар (лат. Elephantidae) – сүт эмүүчүлөрдүн пил тумшуктуулар түркүмүнүн тукуму.
Бийиктиги 4- 4,5 мте, салмагы 5 гга чейин жеткен ири айбанат. Денеси жылма, мойну кыска, буттары түркүк сымал, жоон, күчтүү. Алдынкы буту 5, арткысы 5 же 4 манжалуу. Үстүнкү эрди менен мурду биригип өсүп, кыймылдуу, узун пил тумшугун түзөт. Анын учунда таноосу бар. Тумшугу жыт сезет жана нерселерди кармайт. Азуу тиштери 4 (үстүнкү жаагында 2, астынкыда 2). Тиштери акырындап жешилип түшөт, алар өмүр бою 6 жолу алмашат. Кылкыйма тиштери жок. Үстүнкү жаагында экинчи мандай тиштери (бивни) дайыма (өмүр бою) өсүп тургандыктан, өтө узун. Териси калын, жүнү жок, катуу, сейрек кыл менен капталган. 70–80 жыл жашайт. 10–20 жашында 22–24 ай көтөрүп, салмагы 100 кгдай бир бала тууйт. Өсүмдүк менен азыктанат. Азык издеп узак жол (суткасына 100 кмге чейин) басат. Ургаачылары балдары менен топтошуп, эркектери жалгыздан же топко чогулуп, бөлөк жашайт. Пилдердин 2 түркүмүнүн бирден түрү: африка жана индия Пилдери бар. Африка Пилдеринин 2 түрчөсү (саванна жана токой Пилдери) белгилүү. Алардын ареалы жана саны пил сөөгү үчүн кармалып, өтө азайып кеткен. Акыркы 100 жылдын ичинде 2 млн Пилдер жок кылынган. Негизинен Заир, Танзания, Судан, Кения, Замбиянын улуттук бактарында жана резерваттарда жашайт. Индия Пилдери Түштүк Чыгыш Азиянын токойлуу жерлеринде кезигет. Колго жакшы үйрөтүлөт. Жумушчу жаныбар катары пайдаланылат. ТКЭСтин Кызыл китебине 2 түрү тең катталган.
Станхоуп (Нү-Жерси)
Станхоуп (Нү-Жерси) (Stanhope) — Нү-Жерси штатынын Сассекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3610 киши. Болжолдуу аянты - 5.7 км². FIPS коду — 34-70380.
Тамырдуу чел
Тамырдуу чел – көздүн чели. Көздө мындан башка челдер бар: пигменттүү, боек берүүчү жана түстүү чел.
Кара-Сакал
Кара-Сакал (Кара-Сакал) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Сокулук районундагы айыл. Кызыл-Туу айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 406 киши.
Абрамцево
Абрамцево (музей-чарбак) - Москва облусунун Загорск шаарына жакын жердеги музей-чарбак. 18-кылымда Головиндердики, 1843-жылдан Аксаковдор, 1870-жылдан С. И. Мамонтов ээлеген, 1918-жылдан музей. 18-кылымдын ортосунда жыгачтан салынган чарбак үй, паркында «орус стилиндеги» курулуштар (чиркөө, 1881-82 жана башка) бар. Абрамцеводо С. Т. Аксаковдукуна Н. В. Гоголь, М. С. Щепкин келип турушкан. 1870-90-ж. орус көркөм чыгармачыл интеллигенция турмушунун маанилүү борбору; бул жерде К. А. Коровин жана башкалар иштешкен; жыгач оймолоо жана майолика өнөрканалары уюштурулган. Абрамцево 1977-жылдан расмий түрдө «Абрамцево» мамлекеттик тарыхый-көркөм жана адабий музей коругуна айланды.
Недна (дарыя)
Недна — Орусиядагы дарыя. Орлов облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Крома дарыясынын сол жээгинен 15 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Абдыракман Тербишаалы уулу
Абдыракман Тербишаалы уулу (1889, Талас району, Жерге-Тал айылы — 1940, ошол эле жер) — комузчу, обончу.
Ал Серек, Тойкожо, Жунусаалы, Айдараалы, Алымкул, Жеңижок, Жантакбай, Эшмамбет өңдүү белгилүү шайырлар менен аш-тойлордо өнөр жарыштарына түшкөн. Токтогул менен жолугушуп, анын сынынан өткөн.
Кадыралиев Исматилла
Кадыралиев Исматилла 1957-жьшы Сузак районундагы Кара-Алма айылынын Беш-Жаңгак участкасында туулган.
Ипохондрия
Ипохондрия — өз ден соолугу үчүн өтө кооптонуп чочулаган оорулуу абал.
Ипохондрияга невроз, психопатия, депрессия жана башка психикалык оорулар себеп болушу ыктымал. Адам божомол сезимдерге берилет да, саламаттыгына тиешеси жок ооруну өзүнө жабыштырат. Ага муңайым, сестенген, басмырт маанай мүнөздүү. Алар дайыма шексинип, өз организминин иштөөсүнө өтө көңүл бурат, нормадан бир аз эле четтесе, өздөрүн оорулуу сезет, дарыгерге кайрылып, көп текшерүүлөрдөн өтөт. Алар ишеним ооруларына чалдыгат, өзүмчүл келип, айланасындагылар көңүл бурбай жаткансып дайыма нааразы болушат. Ипохондрия ноокасты эмгекке жарамдуулугун жоготуу абалына жеткирет. Анын жакындарынын чыдамы кетип уруша башташат же ноокастын айткандарына ишенип, анын ооруга болгон ишенимин арттырат. Бул туура эмес, анткени айрым оорулар билинбей башталышы мүмкүн, аны Ипохондрияга жоруп, убакытты өткөрүп жиберүү мүмкүн. Айрыкча балдарга сак болуу зарыл. Эсер текшерүүдөн оору табылбаса дарыгер-психиатрга кайрылуу керек.
Кыдыралиев Хасанбек Кадыржанович
Кыдыралиев Хасанбек Кадыржанович (17. 6. 1960, Москва) — оператор-коюучу, Кыргызстан жаштар сыйлыгынын лауреаты («Чуркаган ит», 1991), Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты («Беш кемпир», 2000), КРдин искусствосуна Эмгектери сиң. ишмер (2001), КРдин эл артисти (2011). Бүткүл россиялык мамлекеттик кинематография интун 1988-ж. бүтүргөн. 1988-96-ж. «Кыргызфильм» киностудиясында, 1996-жылдан “Ордо” продакшн-студиясында оператор-коючу болуп иштейт. 20дан ашык көркөм тасма тарткан: «Аномалия» («Кыргызфильм» режиссер Г. Базаров, 1991), «Кылым карытар бир күн»(«Катарсис», режиссер Б. Карагулов,1994), «Селкинчек», «Беш кемпир» [«Кыргызфильм», режиссер А. Абдыкалыков (Актан Арым Кубат), 1997-98], «Абайдын жаш курагы»( режиссер А. Амиркулов, 1995), «Маймыл»(«Кыргызфильм», режиссер А. Абдыкалыков, 2000), «Шиза» («Казакфильм», режиссер Г. Омарова, 2004), «Мергенчи» («Казакфильм», режиссер С. Апрымов, 2004), «Рекетир» («Сатайфильм», режиссер А. Сатаев, 2007) жана башка.
«Абрискил»
«Абрискил» абхаз элинин баатырдык эпосу. Эпосто Абрискил баатырдын элин сүйгөндүгү, теңдик жана бакыт үчүн күрөшү чагылдырылат. Кудайга тобо кылып сыйынбаганы үчүн Абрискилге кудай периштелерин жиберип, аны чынжыр менен үңкүрдөгү темир мамыга байлатып коёт. 19-кылымдын 70-жылынан тартып « Абрискилдин» түрдүү варианттары жазылып, орус тилинде жарыялана баштаган.
Айтамга, уруктар тобу
Ай тамга — дөөлөс (алангар) уруусунун курамындагы уруктар тобунун аталышы.
Коммуникация
Коммуникация - бул байланыш – мамиле, карым-катыш, алака, өз ара түшүнүшүү деген маанини берет. Философия, социология, психология, педагогика илимдeринде бул түшүнүк aлдa кaчaн тaктaлгaн түшүнүктөрдүн бири. «Коммуникация» жaнa «байланыш» тeрминдeри бири-бири мeнeн маанилешпи деген суроонун туулушу тaбигий көрүнүш. Илимий aдaбияттaргa тaянсaк, бир канча энциклопедиялык сөздүктөрдө «коммуникация » термини – кабар берүү, билдирүү жолу, баарлашуу деп берилет. Мындай пикирди орус окумуштууларынан Лев С.Выготский, В.Н.Курбатов, Алексей А.Леонтьев жана Колен Черри, Толкотт Парсонстор жактап келишет. Ал эми, белгилүү орус окумуштуусу, философ Моисей С. Каган «коммуникация» термининин эки маанисин ачып көрсөткөн: 1) ал практикалык, материалдык, руханий, маалыматтык мүнөздөгү байланыш. Мындай учурда коммуникация – жөн гана жаңылык, маалымат берүү процесси болуп саналат; 2) коммуникация – субъект катары маалымат берүүчү болсо, объект – кабылдагыч катары берилген маалыматты кабыл алат, анын тегерегинде ой жүгүртөт жана турмушта колдонот. М.С. Каган коммуникация түшүнүгүн бир жактуу процесс деп эсептеген. Ал эми, байланыш – субъекттер арасындагы мамиле б. а. маалымат берүүчү да, алуучу да эмес, аңгемелешип жана сүйлөшүп жаткан адамдардын өз ара байланышы. Демек, байланыш – активдүү мүнөзгө ээ болуп, маалымат өнөктөштөрдүн ортосунда циркуляциялык милдет аткарат. Коммуникация – бир жактуу (монологичный) процесс болсо, байланыш – диалогдук мааниге ээ. Социопсихолог Галина М. Андреева бул эки терминди бирдей мааниде караган. «Байланыш» – башкача айтканда, коммуникация кеңири категорияга ээ, байланыштын структурасынын үч жактуу кароого болот: «Байланыш » - маалыматтык мүнөзгө ээ болгон карым-катыш процесси болсо, «маалымат» - иштин ал-жайы тууралуу билдирүү, бир нерсенин ал-абалын билдирүү дегендикке жатат. Ал эми, үчүнчү көз караштын жактоочулары, «байланыш» түшүнүгү коомдогу маалымат процессине толук жооп бере албайт. Маалымат процесси, коомдун эң кичинекей фрагменттеринен баштап, социалдык подсистемалар, деги эле коомдук организмдин кыймыл-аракетин камтыйт. Вербалдык формадагы байланыш (тил, кеп, текст башкача айтканда оозеки байланыш) коомдук карым-катыштын бир бөлүгүн гана түзөт, ал эми калган учурда вербалдык эмес байланыштар (мимика, жесттер, интонация жана башка ушундай сыяктуу) жана материалдык маданияттын алып жүрүүчүлөрү аркылуу белгилүү мейкиндик жана убакыт ичинде ишке ашат деген пикирди жакташат. Демек, «байланыш» – тек гана оозеки кептин жардамы менен адамдардын өз ара алака, карым-катышынын натыйжасында алардын ишмердүүлүктөрүн чагылдырган маалымат процесси болуп саналат. Калган учурдагы мамилелерди «социалдык коммуникация» термини менен туюнтууга болот. Натыйжада, коммуникация – жөн гана маалымат алмашуу болсо, кеңири мааниде «социалдык коммуникация» коом ичинде маалымат алмашуу, ал эми байланыш коомдогу оозеки байланыш болуп саналат дешкен.
Айтамга, уруктар тобу
Бул топко төмөнкү уруктар кирет:
Гульшодахон Абдукаримов
1993-жылы «Эмгектин отличниги» наамын алган. 11 жыл Жалал-Абад прокуратурасында соттук жыйындын заседатели болуп, атуулдардын укугун коргоп келген. 2004-жыл ПНЕИС партиясынын координатору болгон. 2005-жылдан «Жалал-Абад тонги» газетасында кабарчы. Анын жазган ыр, ангемелери кыргыз, озбек республикаларынын басма сөздөрүндө жарыяланып келген. Азыр ангемелер жыйнагын басмага даярдап койду. «Улгулуу журналисттик ишмердуулугу учун» Кыргыз Эл жазуучусу Чынгыз Айтматовдон алкыш кат алган. Анда Кыргыз Республикасынын Президентинен алган алкыш каты да бар. Технологиялык процесстер боюнча бир нече илимий эмгектерди жазган. Кыргыз Республикасынын Журналисттер союзунун мүчөсү. 2007-жылдан баштап, өзбектердин «Янги аср» коомунун вице-президенти. Бир нече семинарларга катышып, сертификат алган.
2001-жылы Кыргыз Республикасынын билим берүүсүнүн отличниги болгон. 2001-жылы жеке уй-булосу менен ишкана ачып, жаны жумушчу орунун тузгон. Уй-булолуу. Жолдошу Абдукаримов Кадыржан менен 22 жылдан бери бирге жашап, бир уул, эки кызды тарбиялап келиптет. Гулшадхан кантип мектепти артыкчылык диплом менен буткон, балким атестат болуп журбосун жана башка карап койсо.
Алдынала камакка алуу
Алдынала камакка алуу – кылмыш-жаза процессинде тыюу салуу чарасы катары камакка алуу (камоо). Мыйзамда 3 жылдан кем эмес мөөнөткө эркиндигинен ажыратуу жазасы каралган кылмыш жасаган айыпталуучуга карата көзөмөлгө алуучу прокурордун санкциясы аркылуу тергөөчүнүн, прокурордун токтому менен колдонулат. Өзгөчө учурларда бул чектөө чарасы мыйзамда 1 жылдан кем эмес мөөнөткө эркиндигинен ажыратуу жазасы каралган кылмыштар боюнча да колдонулушу мүмкүн. Эреже катары, камакта кармоо мөөнөтү сот тарабынан жаза мөөнөтүнө эсепке алынат. == Колдонулган адабияттар ==
Логистика (философия)
Логистика – математикалык логиканын Б. Расселдин мектеби менен байланышкан биринчи этабы, экинчиси архаикалык-Лейбництен башталат.
Эсепти корреспонденттештирүү (эсепти кабарлоо)
Эсепти корреспонденттештирүү (эсепти кабарлоо) – кош жазуу ыкмасы аркылуу чарбачылык аткарымдарды каттоодон өткөрүүдөгү бухгалтердик эсептердин ортосундагы өзара байланыш. Ал дебит жана кредит боюнча ошол аткарымдарга кайсы эсепте, канча өлчөмдө жазыла тургандыгын көрсөтүү жолу менен жүргүзүлөт.
Черкашин Михаил Иванович
Черкашин Михаил Иванович 1958-жылы 31-январда Жалал-Абад шаарында туулган.
Жаныбеков Мырзабек
Жаныбеков Мырзабек Мүйүзчү жана таш чеккич. 1960-ж. Ат-Башы районундагы Калинин колхозунун Ак-Талаа айылында төрөлгөн. Атасынын таалимин алган. Бишкектеги N9 19 (азыр № 92) кол өнөрчүлүк кесипчилик-техникалык окуу жайынын сөөк жана мүйүз буюмдарына узануу бөлүмүн бүтүргөн. Мында чебер мугалимдер Абдылдаев Дүйшөнбектин, Чаланов Ишендин жетекчилиги менен «5-разряддагы чебер» деген наамда диплом алган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун мүчөсү. Мүйүз, сөөк буюмдарынын чебери жердикти иштетүүдө жасалуучу үлгүгө ылайыктайт. Мында сүрүү, жонуу, кесүү аракеттеринен кийин буюмду өз калыбына келтирет. Аны жылмалоо аркылуу ага жылтырак катмар түзүлөт да, үлгү өзүнүн жүзүнө чыгат. Кармаган мүйүз буюмдарына жез, мис, мелхиор, дат чалбас сыяктуу түстүү металлдарды чаап, эергерчиликти да колго алган. Таш чеккич уста катары таштан жасалуучу буюмун көлөмүнө жараша тандайт. Жаргылчагын сай таштан чегет. Үстүңкү бетине элдик оюм берет. Уста камчынын жаңы үлгүсүн чыгарууда анын өрүмүнө ак кайыштан тал тилип, аны төрт кыр кылып өрүп, учун чаян түйүштөйт. Майда жандыктын, тайдын көгү менен 24 тал аркылуу «терме өрүмдү», «суйсал өрүмдү» жаратат. Ал өрүм көгүн жолдотууда чылгый терини шар сууга байлап көктүн жытын кетирет. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык кароо-сынагы». Мүйүз буюмдары үчүн Обкомдун жана Облаткомдун диплому; 1987-ж. Улуу Октябрдын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Мүйүз жана таш буюмдары үчүн Кыргыз ССР Жергиликтүү өнөр жай министрлигинин II даражадагы диплому; 1989 ж. «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин 20 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». «Кыял» бирикмесинин Ардак грамотасы; 1990 ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Сөөк жана таш буюмдары менен катышкан.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Красная Горка (Нуриман району, Башкыртстан)
Красная Горка — Башкыртстандын Нуриман районундагы айыл, Красногор айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 3980 киши. Почта индекси — 452440, ОКАТО коду — 80245815001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Нормалдуу илим
Нормалдуу илим ― Т. Кундун «Илимий революциялардын структурасы» аттуу китебиндеги илимий коомчулукта парадигма деп аталган кандайдыр бир ченемге ылайык ишмердүүлүгүн белгилеген негизги терминдердин бири.
Нормалдуу илимин табиятын ар түрдүү концептуалдык, инструменталдык жана математикалык маселелер менен баш катырмаларды берү жана чечүү түзөт. Парадигма көйгөйдү тандоону да, кабыл алынган чечимдердин мүнөзүн да өтө так мүнөздө жөнгө салат. Кундун пикири боюнча Нормалдуу илимдин чыгармачыл өңүтү өтө так парадигмалар менен чектелген. Парадигмалардын концептуалдык негиздери мындай чектөөлөргө баш ийбейт да, билимдердин теориялык мазмунунун сапатын эмес, алардын санынын өсүшүн гана шарттайт. Ошондуктан Кун Нормалдуу илимди «жогорку деңгээдеги кумулятивдик түшүнүк» деп атаган.
Парадигма чечимге ээ көйгөйлөрдү тандоо үчүн критерийди камсыз кылгандыктан, Нормалдуу илим парадигмадан «сырткары» тажрыйбанын негизинде алынган билимдерди четке кагат. Ошондой болсо да Нормалдуу илимде парадигмалардын туруктуулугун бузган жана аларды кризиске учураткан «аномалдуу фактылар» да болот. Бул фактылар кандай жол менен парадигмага таасир этээри анык эмес. Ошондуктан мындай фактылардын болушу Нормалдуу илимдин өтө так кумулятивдик мүнөзү тууралуу маселеден күмөн саноону пайда кылат.
Нормалдуу илим түшүнүгү батышта кеңири тараган илимдин философиясы деп аталган агым тарабынан катуу сынга алынган.
Сүйөркүл Абдырахманов
Абдырахманов Сүйөркул (1898, Талас облусу, Талас району, Чоң-Токой айылы 1959, Талас району, Жаңы-Алыш айылы) жазма акын. Октябрь революциясына чейин Олуя-Ата шаарында (азыркы Тараз) жана Таласта байларга жалданып ырдап, тиричилик өткөргөн. 1930-ж. сабатсыздыгын жоюп, мугалимдик курста окуган. 1943-ж. чейин мугалим, 1943-45-ж. Магнитогорск металлургия заводунда жумушчу. Чыгармачылыгы 1930-жылдан башталып, колхозчулардын эмгегин, жыргал турмушун даңазалаган. «Эр Солтоной» (1959-ж.) элдик эпосун жазып басмадан чыгарган. Анда кыргыз элинин сырткы басып алуучуларга каршы жүргүзгөн күрөшү, элдик баатыр Солтонойдун эл-жерди коргоодогу эрдиги баяндалат.
Кунде-Сесь
Кунде-Сесь — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Пюль-Кы дарыясынын сол жээгинен 97 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 47 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыдыралиева Камила Асылбековна
Кыдыралиева Камила Асылбековна (1962, Чүй облусу, Токмок шаары) — химия илимдер доктору (2005), КРдин илим жана техника жаатындагы мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (2006). КМУну бүтүргөн (1985), КМУда улук инженер (1985—88), лабороториялык башчысы (1988 90), окутуучу, улук окутуучу (1990-96), 1996-жылдан КР УИАнын Химия жана химиялык технология институтунда улук илимий кызматкер. Органикалык жана физикалык химия боюнча адис. 43 илимий эмгеги бар. Илимий эмгектери фермент-ингибитор системасындагы металл иондору, микроорганизмдердин таасиринен топурактагы гумус заттарынын трансформациясына жана башка арналган.
Тим Бернерс-Ли
Сэр Тимоти Жон Тим Бернерс-Ли (англ. Sir Timothy John "Tim" Berners-Lee; Эмгек сиңирген ордени; 1955-жылы 8-июнь) – TimBL катары таанымал болгон англиялык инженер жана информатика илиминин окумуштуусу, World Wide Webди ойлоп тапканы менен белгилүү. 1989-жылдын мартында Бернерс-Ли маалымат башкаруучу системи тууралу сунуш кылган, ошол эле жылдын ноябрында кардар менен HTTP протоколунун сервери ортосундагы алгачкы ийгиликтүү байланышты жүзөгө ашырган.
Бернерс-Ли веб-браузердин өнүгүүсүн көзөмөлдөөгөн World Wide Web консорциумдун (W3C) директору. Бернерс-Ли World Wide Web уюмунун негиздөөчүсү жана башкы илимий кызматчысы, ошондой эле Массачусетс технология институтунун Информатика илими жана жасалма акыл-эс лабораториянын уюмдаштыруучу жана ээси. Бернерс-Ли Web Science Research Initiative (WSRI) директору жана Массачусетс технология институтунун Коллективдүү акыл-эс борборунун кеңеш берүүчү кеңешинин мүчөсү. 2011-жылы окумуштуу Форд фондунун кам көрүүчү кеңешинин мүчөлүгүнө кошулган.
2004-жылы Елизавета II Бернерс-Лиге новатордук эмгеги үчүн рыцарь наамын берген. 2009-жылдын апрелинде АКШнын илимий академиясынын чет элдик өнөктөшү катары тандалган. Time журналында "20-кылымдын эң маанилүү 100 инсан" тизмесине кирген Бернерс-Ли өзүнүн ойлоп тапканы үчүн көптөгөн сыйлыктарга ээ болгон. 2012-жылкы жайкы Олимп оюндарынын ачылыш аземинде окумуштуу "World Wide Web веб-браузердин ойлоп табуучусу" катары сахнага чакырылып байыркы NeXT Computer компүтеринде иштемиш болуп Лондондогу Олимп стадионунда пайда болгон. Ошентип Бернерс-Ли өзүнүн твиттеринде "Бул баардыгыңарга арналат" деп жазган, жазуу заматта 80000 адамдардын отургучтарына бекитилген суюк кристаллдуу дисплейлерде жазылган. 2016-жылы Бернерс-Ли "Дүйнө жүзүндөгү эң алгачкы World Wide Web браузерин жана протокол менен алгоритмдерди ойлоп тапканы үчүн" Түриң сыйлыгына ээ болгон.
Сиратывис
Сиратывис — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Колва дарыясынын сол жээгинен 391 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Зимбабве
Зимбабве, 3имбабве Республикасы Африканын түштүк бөлүгүндө жайгашкан өлкө. Түндүк-чыгышынан жана чыгышынан Мозамбик, түндүк-батышынан Замбия, түштүгүнөн ТАР, батышынан Ботсвана менен чектешет. Аянты 390,8 миң км2. Калкы 12,4 млн (2007). Борбору Хараре шаары (1982-ж. чейин Солсбери). Расмий тилдери анлис, шона жана ндебеле тилдери. Акча бирдиги 3имбабве доллары. Администрация-аймагы жактан 8 провинцияга бөлүнөт; ошондой эле Хараре, Булавайо шаарында да провинциялык статуска ээ. Провинциялар 59 округга, округдар 1200 муниципалитетке бөлүнөт. БУУнун (1980), Африка союзунун (2002), ЭВФтин (1980), Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун, Бүткүл дүйнөлүк соода уюмунун (1995), Африка биримдиги уюмунун (1980), Чыгыш жана Түштүк Африка жалпы рыногунун (1994), Түштүк Африка өнүгүү коомдоштугунун (1992), Эл аралык реконструкция жана өнүгүү банкынын (1980), ЭВФтин (1980) жана башка уюмдардын мүчөсү.
Мамлекеттик түзүлүшү
3имбабве унитардык мамлекет. Башкаруу формасы президенттик республика. Мамлекет башчысы президент (Р. Г. Мугабе; 1980-жылдан премьер-министр, 1987-ж. премьер-министрлик кызмат жоюлган соң, республиканын президенти, 2002-ж. кайрадан шайланган). Президент 5 жылдык мөөнөткө жалпы добуш берүү жолу менен шайланат. Ал өкмөттү да жетектейт. Жогорку мыйзам чыгаруу органы эки палаталуу парламент. Парламент Сенаттан жана Улуттук ассамблеядан түзүлөт. Негизги саясий партиялары: Зимбабве Африка улуттук союзу Патриоттук фронту (1963-ж. уюшулган; партиянын биринчи катчысы Р. Мугабе), Демократиялык өзгөртүүлөр үчүн кыймыл (2000-ж. түзүлгөн оппозициялык партия; төрагасы М. Цвангираи).
Табияты
Аймагын дээрлик Матабеле жана Машона платолору ээлейт; алардын деңиз деңгээлинен орточо бийиктиги 800-1500 м, эң бийик жери 2596 м (Иньянга тоосундагы чоку). Платолор түндүктө Замбези, түштүктө Лимпопо дарыясынын өрөөндөрүн карай тепкичтенип жапыздайт. 3имбабве хром рудаларынын жана платина тобундагы металлдардын запасы боюнча дүйнөдө 3-орунда; ошондой эле алтын, темир кендеринин мааниси зор. Климаты түндүк бөлүгүндө субэкватордук, түштүгүндө тропиктик. Эң жылуу айынын (январь) орточо температурасы 21°— 27°С, эң серүүн айыныкы (июль) 10°-17°С. Жылдык жаан-чачыны түштүк-батышында 300— 750 мм ден, чыгышында 1250 мм ге чейин. Дарыялары Замбезинин жана Лимпопонун алаптарына кирет. Замбези дарыясынын ортоңку агымында Кариба суу сактагычы курулган. Саванналуу сейрек токой басымдуу; түштүк-батышына чөлдөшкөн саванна мүнөздүү. Иньянга тоосунун чыгыш капталын дайыма жашыл нымдуу токой жана тоо шалбаасы ээлейт. Виктория-Фолс улуттук паркы уюштурулган. Бир нече резерват жана заказник бар.
Калкы
Калкынын басымдуу бөлүгү (97,9%) африкалыктар бантулар (шона, матабеле, ндебеле, лоза, тонга жана башка), ошондой эле европалыктар (100 миңге жакын), мулаттар да бар. Христиан (30%) жана салт болуп калган жергиликтүү динди (60%) тутат. Калктын табигый өсүүсү ИЖОС (СПИД) эпидемиясына байланыштуу (15—54 жаштагылардын 20%ке жакыны ВИЧке чалдыккан) төмөн (0,6%; 2007). Бала төрөлүү (1000 кишиден 27,7) өлүм-житимден бир аз гана (21,8) жогору. Курактык структурада эмгек жашындагылар (15—64) басымдуу, 59,3%; өспүрүмдөр (15 жашка чейинкилер) 37,2%; 65тен ашкандар 3,5%. Орт. жыштыгы: 1 км2 жерге 32,2 киши. Калкынын жашынын күтүлгөн орточо узактыгы 39,5 жаш (эркектериники — 40,6, аялдарыныкы — 38,4). Шаар калкы 32%. Ири шаарлары: Хараре (1607 миң), Булавайо (713,3 миң), Гверу (148,9), Читунгвиза (352,2), Мутаре, (193,6). Экономикалык активдүү калктын (4 млн) 66%и айыл чарбасында, 24%и тейлөө чөйрөсүндө, 10%и өнөр жайында эмгектенет.
Тарыхы
Зимбабве аймагын адамдар таш доорунан мекендеген. Темир дооруна таандык Гокомере, Леопардс-Копье, Зива эстеликтери белгилүү. 12кылымда Зимбабве аймагында Мономотапа мамлекети пайда болгон. 19-кылымдын аяк ченинде өлкөнү Улуу Британия басып алган соң, англиялыктар Зимбабвени Түштүк Родезия деп атаган. 1953-ж. Түштүк Родезия Родезия жана Ньясаленд Федерациясынын курамына кирген. Антиколониялык кыймылдын күч алышынын натыйжасында Улуу Британия өкмөтү Федерацияны таркатып, 1964-ж. Түштүк Родезия (Замбия) менен Ньясаленддин (Малави) көз карандысыздыгын таанууга аргасыз болот. Бийлик ак расанын аз сандуу өкүлдөрүнүн колунда болгондуктан, Түштүк Родезиянын башында турган Я. Д. Смит бир тараптуу түрдө көз карандысыз өз өкмөтүн жарыялаган (11. 11. 1965). Бирок эл аралык уюмдар аны тааныган эмес. 1978-ж. Я. Д. Смит ички кырдаалды жөнгө салуу үчүн жергиликтүү элдик кыймылдын өкүлдөрү А. Т. Музорева жана Н. Ситоле менен келишүүгө аргасыз болуп, 1979-ж. парламенттик шайлоо өткөргөн. Африка элинин Патриоттук Фронту шайлоого бойкот жарыялагандыктан, шайлоонун негизинде Музорева — Смиттин коалициялык өкмөтү түзүлүп, Зимбабве — Родезия респсы жарыяланган. Бирок аймакта куралдуу күрөш муну менен эле токтоп калган эмес. 1980-ж. 18-апрелде көз карандысыз З. Республикасы жарыяланган жана шайлоодо З. Африка улуттук союзу партиясы жеңишке жетип, өкмөттү Р. Мугабе жетектеп, 1987-ж. өлкөнүн президенти болуп (1996-ж. экинчи мөөнөткө) шайланган. 90жылдары өлкөнүн экономикасын модернизациялоо б-ча бир катар реформалар жүзөгө ашырылса да, 1997жана 1998-ж. Мугабенин бийлигине каршы кыймылдар башталганына карабастан, 2000-ж. парламенттик шайлоодо З. Африка улуттук союзу — Патриоттук фронту жеңишке жетишкен. 2002-ж. Р. Мугабе өлкө башчысы болуп калган.
Экономикасы
Зимбабве 1990-жылдардын аягына чейин Африкадагы өнүккөн өлкөлөрдүн бири болгон; экономикасынын негизин айыл чарба, кен казып алуу жана туризм түзгөн. 2000-жылдардын башында терең кризиске учураган. 1999—2005-ж. бүт чарба тармактарында өндүрүштүн көлөмү 2 эсеге төмөндөгөн. 2006-ж. ИДПнин көлөмү 25,1 млрд долларды түзгөн; аны киши башына бөлүштүргөндө 2000 доллардан туура келген. ИДПдеги тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү 59,4%, ө. ж-ныкы 22,9%, айыл чарбаныкы 17,7%. Зимбабведе 40тан ашык кен казып алынып, ИДПнин 4,5%ин, экспорттун 1/3 бөлүгүн түзөт. Кен байлыгынын ичинен экономикасында платина тобундагы металлдар, алтын, хромит, алмаз маанилүү орунду ээлейт. Зимбабве платина тобундагы металлдардын запасы боюнча дүйнөдө 3-орунда (TAP, РФтен кийинки); жылына 12 миң т (5 миң тдан ашыгы платина, 4 тдан ашыгы палладий) казып алынат. Негизги кендери: Мимоса, Нгези. Алтын негизинен Квекве, Хараре, Шуругви, Булавайо аймактарынан казылып алынат (2006-ж. 14 тдан ашык). Хромиттин запасы б-ча дүйнөдө 3 орунда (TAP, Казакстандан кийинки). 2005-ж. 600 миң тдан ашык хромит казып алынган (TAP, Казакстан жана Индиядан кийин 4-орунда турат). Ошондой эле алмаз (Мурова, Чолочо; 251 миң кар), темир (Квекве; 377 миң т), литий (Масвинго; 37,5 миң т), көмүр (Хванге) 2,9 млн т) ж. б. казылып алынат. 2004-ж. 9,4 млрд кВт саат электр энергиясы өндүрүлгөн; эң ири ГЭСи Замбези дарыясындагы Кариба ГЭСи; ошондой эле ЖЭСтер да иштейт. Негизги өнөр жай ишканалары: металлургия жана металл иштетүү, автомобиль химия, нефть ажыратуу, тамеки, тамак-аш, текстиль, кийим тигүү, булгаары-бут кийим, эмерек ж. б.
Айыл чарбасы
Айдоо жер өлкөнүн аймагынын 8,2% ин ээлейт; 1,7 миң км2 жери сугарылат. Экспорттук негизги өсүмдүгү тамеки; ал 2000-ж. 227,8 миң т жыйналса, 2005-ж. 65 миң тга чейин (кирешеси 75%ке) кыскарган. Башка экспорттук маанилүү өсүмдүктөрү: пахта, бал камыш; маанилүү азыктүлүк өсүмдүктөрү: жүгөрү, ошондой эле маниок, жер жаңгак, буудай, соя, жашылча жана жемиш, негизинен апельсин, банан), чай, кофе, күн карама, арпа ж. б. Келечекте экспорт үчүн гүл (негизинен чеге гүл, атыргүл) өстүрүүгө багыт алды. Эт жана сүт багытындагы мал чарбасы өнүккөн. 2004-ж. 5,4 млн бодо мал, 3 млн эчки, 0,6 млн кой болгон. Кургакчылык жана цеце чымынын көптүгү а. ч-на көп зыян келтирет.
Транспорт
Темир жолунун жалпы узундугу 3,1 миң км, анын 313 кми электрлештирилген (2005). Автомобиль жолунуку 97,4 миң км. Хараре, Булавайо шаарында эл аралык аэропорт бар. Замбези дарыясы (негизинен Мозамбикке хромит ташылат) жана Кариба суу сактагычы аркылуу кеме каттайт; порттору: Бинга, Кариба. Нефть куурунун уз. 212 км (Бейра, Мозамбик Мутаре).
Экспорт
Товардык экспортунун наркы 1,8 млрд доллар, импорттуку 2,1 млрд доллар (2006). Экспортко алтын, платина, феррокуйма, айыл чарба продуктуларын (негизинен тамеки, пахта, кант), текстиль, гүл чыгарып, сырттан машина жана анын тетиктерин, нефть жана нефть продуктусун, химикат, азык-түлүк сатып алат. Негизги соода шериктери: ТАР, Кытай, Япония, Замбия, Нидерланд, Германия, Ботсвана.