cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Маякка сапар
Марсель Пруст жана Жеймс Жойс аттуу модерн жазуучулардын стилин коштоп улаган романдын сюжети экинчи планга түшүп, философиялык интроспекциясы алдынкы орунду ээлейт. Курамдуу фокализация адабий сөз каражатынын эң көрүнүктүү мисалы катары, роман бир аз маектен жана аракеттен түзүлүп, көптөгөн учурда ойлонууну жана байкоо жүргүзүүнү камтыйт. Роман балалык чактагы эмоцияларды эскертип, баралына келген адамдардын ортосундагы мамилелерге чоң маани берет. Субъективдүүлүгү аз болгон искусствонун табияты жана кабыл алуунун маселелери бул китептин темалары болуп каралат.
1998-жылы Modern Library "Маякка сапар" романына англис тилинде жазылган XX кылымдын 100 эң мыкты романдарынын тизмесинде 15-орунду ыйгарды. 2005-жылы TIME журналы романды 1923-жылдан бери келе жаткан англис тилинде жазылган 100 эң мыкты романдарынын бири деп тандады.
Тука (Бураев району, Башкыртстан)
Тука — Башкыртстандын Бураев районундагы айыл, Бадрак айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 108 киши. Почта индекси — 452975, ОКАТО коду — 80218807004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Аппэ Тауншип (Нү-Жерси)
Калкы - 8000 киши. Болжолдуу аянты - 80.9 км². FIPS коду — 34-74870.
Кудайбергенов Сарыбай
Кудайбергенов Сарыбай (5. 4. 1925, азыркы Чүй облусу, Сокулук району, Шалта айылы – 11. 12. 1982, ошол эле жер) – тилчи, кыргыз тилинин грамматикасы боюнча адис, филология илимдеринин доктору (1968). Улуу Ата Мекендик согуштун катышуучусу (1941). Кыргыз Мамлекеттик педагогика институтунун филология факультетинде (1946–50), СССР Илимдер академиясынын Тил илими институтунун Түркология секторунун аспирантурасында окуган (1950–53). СССР Илимдер академиясынын Кыргыз филиалынын Тил, адабият жана тарых интунда илимий кызматкер, сектор башчысы (1953) болгон. 160тан ашык илимий эмгеги бар. Эмгектеринде кыргыз тилинин морфологиясы, сөз жасоо жана сөз өзгөртүү системасы, сөз түркүмдөрү иликтөөгө алынган. Эмг.: Кыргыз тилиндеги сөз өзгөртүү системасы. Ф., 1959; Кыргыз тилиндеги этиштин учур чагы менен өткөн чагы. Ф., 1961; Кыргыз тилиндеги мамиле категориясы. Ф., 1959; Кыргыз тилинде этишти жасоочу кээ бир мүчөлөр. Ф., 1968.
Леммингдер
Леммингдер - кемирүүчүлөрдүн момолойлор тукумундагы тобу.
Денесинин уз. 15 см, куйругу 2 см-ге жетет, түсү күрөң боз же ала-була. Айрымдарынын жүнү кышында агарып, алдыңкы буттарынын тырмагы өсөт. Леммингдердин 4 урууга кирген 20дай түрү бар. Түндүк Америка, Евразиянын түздүк, тoo, тундра жанa токоюн мекендейт. Чээнге кирбейт. Леммингдер тундрада кээ бир жылы өтө көбөйөт жанa алыскы жерлерге кетишет. Мох, бадалча жанa олоң Чен жейт. Леммингдер— бир катар вирус ооруларынын козгогучтарын таратуучулар.
Талат Текин
Талат Текин (Talat Tekin, 1927-2015) — түрколог, алтаист, филология илимдеринин доктору, акын.
Өмүр баяны
Талат Текин Түркиянын Кожаэли провинциясына караштуу Гебзе районунда 1927-жылы 16-июлда туулган. Башталгыч билимин Гебзеде (1934-1939),орто жана жалпы билимин Стамбулда алган (1939-1945). 1951-жылы Стамбул университетинин түрк тили жана адабияты бөлүмүн бүтүргөн. 1951-жылдан 1957-жылдар аралыгында Измир, Трабзон жана Битлис шаарларында мектепте мугалим болуп иштеген. 1957-1961-жылдары Түрк тил коомунда грамматика адиси болуп иштеген. 1961-жылы АКШдагы Калифорния университетинин Жакынкы чыгыш тилдери кафедрасында түрк тили боюнча ассистенттикке орношкон. Ошол эле жылы докторантурага тапшырган. 1965-жылы "A Grammar of Orkhon Turkic" (Орхон түрк тилинин грамматикасы) аттуу докторлук диссертациясын коргоп, филология илимдеринин доктору наамын алган жана Калифорния Беркли университетинде профессор катары иштей баштаган. 1969-1970-жылдар ортосунда Түркиядагы Хажеттепе университетинин Түрк тили жана адабияты бөлүмүндө сабак берген. 1970-жылы Стамбул университетинде "Ana Türkçede Aslî Uzun Ünlüler" (Прото-түрк тилиндеги баштапкы созулма үндүүлөр) аттуу доценттик диссертациясын жактаган. 1972-жылы Түркияга бирото кайтып, Хажеттепе университетинде Түрк тили жана адабияты бөлүмүндө окутуучу болуп эмгектене баштаган. 1975-жылы "Volga Bulgar Kitâbeleri ve Volga Bulgarcası" (Волга булгар жазма эстеликтери жана Волга булгарларынын тили) аттуу диссертация менен профессор болгон. 1982-жылы аталган бөлүмдүн башчылыгына дайындалып, 1994-жылы пенсияга чыккан. 1997-2002-жылдар аралыгында Стамбулдагы Йедитепе университетинде иштеген. Талат Текин 2015-жылдын 28-ноябрында көз жумган.
Илимий изилдөөлөрү
Талат Текин - изилдөөлөрүнүн көп жактуулу менен айырмаланган окумуштуу. Анын чуваш тилинин түрк тилдеринин арасындагы орду; прото-түрк тилиндеги зетасизм жана сигматизм маселеси; Түркиядагы тил реформасы; байыркы түрк тили; орхон-енисей жазма эстеликтери; этимология маселелери; түрк тилдеринде алфавит ж.у.с. жааттарда эки жүздөн ашык макаласы, отуз беш китеби жарык көргөн. Окумуштуунун түрк, англис жана орус тилдеринде түрдүү басылмаларда жарык көргөн бул макалалары, рецензиялары Э. Йылмаз жана Н. Демир тарабынан үч китептен турган макалалар жыйнагына бириктирилип жарыяланган: "Макалалар I: Алтаистика" (2003), "Макалалар II: Тарыхый түрк жазма тилдери" (2004), "Макалалар III: Азыркы түрк тилдери" (2005).
Илимий көз караштары
Талат Текин түрк, монгол, тунгус-маньчжур, корей, кытан жана (мүмкүн) жапон тилинин да бир тектен келгендигин белгилеген "Алтай теориясынын" жактоочулардын бири болуп эсептелет. Түрк тилдерине карата көпчүлүк түркиялык окумуштуулар колдонгон "түрк диалекттери" (Türk lehçeleri) терминине каршы чыгып, "түрк тилдери" деген терминди колдонгон. Талат Текиндин илимий сын макалалары, рецензиялары курчтугу жана өткүрлүгү менен айырмаланат.
Кээ бир эмгектери
"Орхон түркчөсүнүн грамматикасы" (1968, 2000, 2017), "Прототүрк тилиндеги баштапкы созулма үндүүлөр" (1975), "Дунай булгарлары жана тилдери" (1987), "Хундардын тили" (1993), "Ырк битиг" (1993), "Түркология сындары" (1994), "Тонйукук жазма эстелиги" (1994, 1997), "Түрк тилдеринде баштапкы созулма үндүүлөр" (1995), "Орхон жазуулары" (1995,2006).
Сокурлук (роман)
"Сокурлук" (Ensaio sobre a cegueira; Blindness) - португалиялык жазуучу Жозе Сарамагонун романы (1995-ж.). Ал "Ыйса Масих боюнча Инжил" (англ. The Gospel According to Jesus Christ) жана "Балтазар менен Блимунда" (англ. Baltasar and Blimunda) китептеринин катарында турган белгилүү романдарынан бири. 1998-жылы Сарамаго Нобель сыйлыгына ээ болуп, сыйлык берүү учурунда, комиссия "Сокурлук" романын да белгилеп кетти.
Рөндөгү Бишофсхайм
Рөндөгү Бишофсхайм (Bischofsheim an der Rhön) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Франкония административдик округуна карайт. Рөн-Грабфельд районуна кирет.
Калкы - 4811 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 67,72 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 6 73 117. Муниципалитеттин башчысы — Удо Бауман.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 5 шаардык районго бөлүнөт.
Иманалиев Сарыгул
Иманалиев Сарыгул (1943-ж. т., Тытты айылы) - Кыргыз Республикасынын эл агартуу отличниги. Жалал-Абад шаарындагы механизаторлор курсун (1961), Ош мамлекеттик педагогикалык институтун (1970) бүтүргөн.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Баклин (Миссури)
Баклин (Миссури) (Bucklin) — Миссури штатынын Линн округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 3.1 км². FIPS коду — 29-09388.
Калкы
2010-жылы калкы 467 киши болгон.
Алькерзум
Алькерзум (Alkersum) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Фризия районуна кирет.
Калкы - 423 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 9,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 54 005. Муниципалитеттин башчысы — Карл-Хайнц Юль.
Тамм
Тамм (Tamm) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет.
Калкы - 12286 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,78 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 18 071. Мэр — Роланд Целлер.
Крофтон (Кентукки)
Крофтон (Кентукки) (Crofton) — Кентукки штатынын Криштиан (Christian) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 838 киши. Болжолдуу аянты - 1.6 км². FIPS коду — 21-18658.
Бад-Зальцуфлен
Бад-Зальцуфлен (Bad Salzuflen) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Липпе районуна кирет.
Калкы - 53 893 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 100,07 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 7 66 008. Мэр — др. Вольфганг Хонсдорф.
Шаар административдик курамы боюнча 11 шаардык районго бөлүнөт.
Тешиктер
"Тешиктер" (англ. Holes) - Луис Сэйкер 1998-жылы жазган, Farrar, Straus and Giroux басмаканасында басылган өспүрүмдөр сырдуу комедия романы. Роман 1998-жылы АКШнын National Book сыйлыгынын Оспүрүм адабияты категориясынын жеңүүчүсү болду, 1999-жылы, жылдын "балдарга арналган Америка адабиятынын эң зор салымы" үчүн "Нүбери" медалына ээ болгон. 2012-жылы, School Library Journal жарыялаган баяндама боюнча чыгарма, эң мыкты жазылган балдар романы тизмесинде 6-орунду ээледи.
Роман адаптацияланып, ошол эле аталышта, 2003-жылы Walt Disney Pictures аркылуу тасмага тартылып чыкты.
Иманалиев Болотбек
Иманалиев Болотбек (1935-ж. т., Өзгөрүш айылы) - Кыргыз Республикасынын өнөр жайына эмгек сиңирген кызматкер (1994).
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Уле (Бураев району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Бурт (Айова)
Бурт (Айова) (Burt) — Айова штатынын Кошут округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.1 км². FIPS коду — 19-09685.
Якуб Ахмедов
Якуб Ахмедов  (Yoqub Ahmedov, Ёқуб Ахмедов — 1938 жылы 3 январда Наманганда төрөлгөн) — Совет - Өзбек театр жана кино актёру. СССРдин эл артисти (1991).
Биографиясы
Азыркы убакта улуттук театр академиясынын баш директору болуп иштейт. Жалпы фильмдерде жыйырмадан ашык тасмаларда роль ойногон.
Блэйрстаун (Нү-Жерси)
Блэйрстаун (Нү-Жерси) (Blairstown) — Нү-Жерси штатынын Уоррен округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 5967 киши. Болжолдуу аянты - 82.3 км². FIPS коду — 34-06160.
Лена-Ангара платосу
Лена-Ангара платосу - Иркут областынын түштүгүндө, Ангара м-н Киренга (Ленанын куймасы) д-ларынын аралыгында жайгашкан.
Уз. 600 км, туурасы 380 кмдей. Бийикт. түштүгүндө 1100 м, түндүгүндө 500 м, эң бийик жери 1464 м, үстү тайпак. Кембрий жанa ордовик мезгилинде пайда болгон карбонат-терриген, аки таш тоо тектеринен түзүлгөн.
Капталдарында 200—600 м тереңдиктеги дарыя өрөөндөрү бар. Тайга өсүмдүктөрү (Кызыл карагай, кедр, карагай ж-a мырза карагай) каптап жатат. Кен байлыктары; темир жанa жез рудасы, кайнатма туз, курулуш материалдары.
Каммин (Росток)
Каммин (Росток) (Cammin (bei Rostock)) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Доберан районуна кирет.
Калкы - 811 киши(2013-ж.). . Аянты - 32,15 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 51 016. Муниципалитеттин башчысы — Михель Хан.
Рорбах (Веймар)
Рорбах (Веймар) (Rohrbach (Weimarer Land)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Веймар районуна кирет.
Калкы - 195 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3,47 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 71 081. Муниципалитеттин башчысы — Ингольф Отто.
Ибраимов Бакен Искакович
Ибраимов Бакен Искакович (1953-ж. т., Белалды айылы) - эл агартуу отличниги (1984).
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Требгаст
Требгаст (Trebgast) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Франкония административдик округуна карайт. Кульмбах районуна кирет.
Калкы - 1645 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17,08 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 4 77 158. Муниципалитеттин башчысы — Вернер Дирш.
Кудайбергенов Төрөбай Тургунбекович
Кудайбергенов Төрөбай Тургунбекович (1948) КУАУ биотехнология жана химия кафедрасынын профессору.
Кыскача өмүр таржымалы
Төрөбай Тургунбекович 1948-ж Талас облусуна караштуу Киров районунун Бакайыр айылында төрөлгөн. Улуту кыргыз.
Илимий ишмердиги
«Электр учкунунун шартында» жөнөкөй жана татаал карбиддерди синтездөө (хром подгруппасындагы металлдар үчүн).
Стрелина (дарыя)
Стрелина — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Томск облусу, Новосибирск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Томь дарыясынын сол жээгинен 234 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 69 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Кемерово шаарынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жээналиев Токтомамбет
Жээналиев Токтомамбет (1940-ж. т., Жумгал р-ну, Сарыкамыш айылы ) - эл агартуу отличниги.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Албэртон (Монтана)
Калкы - 374 киши. Болжолдуу аянты - 1.5 км². FIPS коду — 30-00700.
Куттава (Кентукки)
Куттава (Кентукки) (Kuttawa) — Кентукки штатынын Лион округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 596 киши. Болжолдуу аянты - 6.7 км². FIPS коду — 21-43264.
Клайнфишлинген
Клайнфишлинген (Kleinfischlingen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк Вайнштрассе районуна кирет.
Калкы - 264 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,52 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 37 048. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Бухерт.
Саарлуис
Саарлуис (Saarlouis) — Германия Федеративдик Республикасынын Саар жеринде жайгашкан Шаар. Саарлуис районуна кирет.
Калкы - 37 136 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 43,27 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 10 0 44 115. Мэр — Роланд Хенц.
Шаар административдик курамы боюнча 8 шаардык районго бөлүнөт.
Иманалиев Элмирбек Калилович
Иманалиев Элмирбек Калилович (17-январь 1978, Өзгөрүш айылы, Токтогул району, Жалал-Абад облусу — 20-апрель 2020, Бишкек) — төкмө акын, обончу, дастанчы. Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер (2010), Кыргыз Республикасынын эл артисти (2016).
Жүдөмүшов Чокой
Жүдөмүшов Чокой (1912, Ничкесай айылы - 1996, ошол эле жер) - коомдук ишмер; Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты (1947-51).
Иманалиев Элмирбек Калилович
Кыргыз улуттук Т. Сатылганов атындагы филармониянын алдындагы эстрадалык студияда окуйт. 2004-ж. Кыргыз мамлекеттик Б. Бейшеналиева атындагы институттун фольклор бөлүмүн бүтүргөн.
Жүдөмүшов Чокой
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Иманалиев Элмирбек Калилович
1994-98-ж. “Сейтек” балдар борборунда, филармонияда, Шаршен Термечиков атындагы Чүй облустук театрында эмгек кылган. Республикалык коомдук “Айтыш” фондусунун (корунун) аткаруучу директору.
1993-жылдан төкмө акындардын республикалык, эл аралык конкурстарына, фестивалдарына катышып келет. “Актаңдай” акындардын айтышында баш байге (1993), залкар акын А. Үсөнбаевдин 100 жылдык мааракесине арналган дастанчылардын республикалык сынагында экинчи (1994), Жалал-Абад шаарында өткөн “Курманбектин” 500 - жылдыгына арналган айтуучулардын республикалык сынагында баш байгени (2000), ордо калаада өткөн эл аралык “Жеңижок - 140” акындардын айтышында баш байгени (2000), Таластагы “Манас ордодо” өткөн “Талас таңшыйт” эл аралык акындардын айтышында (2001), Бишкекте өткөн республикалык ак таңдайлардын сынагында (2002) баш байгелерди жеңип алат. Ал эми Казакстандын эгемендик күнүнө карата Түркстан шаарында, Шымкендеги оң түштүк Казакстан облусунун 70-жылдыгына арналган эл аралык айтышта 2-орунду ээлейт. Э.Иманалиев 2003-ж. төкмө акын А. Айталиевдин 75 жаш кутман курагына, Казыбек казалчынын 100 жылдыгына арналган жана Астанада өткөн акындардын эл аралык айтыштарында баш байгени, 2-орунду жеңип алат. И. айтышка түшкөндө буйдалбай шар төгөт, сөзүнүн көркөмдүүлүгүнө, уйкаштыгына, обонуна өзгөчө көңүл бурат.
Ар бир акын менен айтышканда ар башка обонго салып ырдайт. Мис., казак акындары менен айтышканда комуздун, домбранын коштоосунда казак обондору менен сабалта төгөт. И-де аткаруучулук артистизм күчтүү. Ал сахнада өзүн эркин кармап, жадырап жайнай отуруп айтышат. 2003-ж. Кыргыз улуттук Т. Абдымомунов атындагы академиялык драма театрында коюлган акын-драматург С. Алтымышевдин “Токтогул” аттуу пьесасынан башкы каарман Токтогулдун ролун ойнойт. “Жалгыздыктан жадап бүттүм”, “Аксекет”, “Булбулум”, “Боздотпочу” аттуу эл арасында белгилүү обондордун автору. Төкмөлүк, обончулук менен “Курманбек”, “Олжобай менен Кишимжан” дастандарынан, “Манас” жомогунан үзүндүлөрдү башка айтуучулардан айырмалаган обондуулукта, чеберчиликте аткарат.
2020-жылы 20-апрелде Бишкек шаарында 42 жашында каза болгон.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
https://bisyor.me/tags/Элмирбек+Иманалиев/
Бикзян (Бураев району, Башкыртстан)
Бикзян — Башкыртстандын Бураев районундагы айыл, Бураев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 206 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Алясканы карай
"Алясканы карай" (англ. Looking for Alaska) - 2005-жылдын март айында Dutton Juvenile басмаканасында басылып чыккан Жон Гриндин алгач романы. 2006-жылы роман Америка китепкана ассоциациасынын Michael L. Printz сыйлыгына ээ болуп, 2015-жылдын тизмесинде дин безерлик жана ачык сексуалдык сахналарындан улам талаш жараткан эң татаал китептеринин бири болгон. Аңгеме Майлз Холтер аттуу жаш баланын атынан баяндалат, ал чыныгы турмушту көрүш үчүн жабык окуу жайына өтүп, жогорку класстагы окуучу Гриндин тажрыйбасы менен шыктанат.
Китептин чыкканынан 385 жума (7 жылдан ашык) өткөндөн кийин, 2012-жылдын 29-июлунда, бир жума ичинде, "Алясканы карай" романы New York Times гезитинин эң көп сатылган балдарга арналган китептердин тизмесинде онунчу орунду ээлеп кирген. 2016-жылдын 3-май айында роман New York Times гезитинин эң көп сатылган жаш эрзеге жеткен адамдарга арналган китептердин тизмесинде төртүнчү орунду ээлеген.
Буффало (Миссури)
Буффало (Миссури) (Buffalo) — Миссури штатынын Даллас округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 5.7 км². FIPS коду — 29-09514.
Калкы
2010-жылы калкы 3238 киши болгон.
Бэллмавр (Нү-Жерси)
Бэллмавр (Нү-Жерси) (Bellmawr) — Нү-Жерси штатынын Кэмден округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 11583 киши. Болжолдуу аянты - 8.1 км². FIPS коду — 34-04750.
Анеби
Анеби (Ahneby) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Шлезвиг-Фленсбург районуна кирет.
Калкы - 224 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3,8 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 59 102. Муниципалитеттин башчысы — Хайнрих Иферзен.
Треффельштайн
Треффельштайн (Treffelstein) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Кам районуна кирет.
Тугояковка
Тугояковка — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Томск облусу, Новосибирск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - КАР/ОБЬ/2677/106 орун алган. Дарыянын узундугу - 52 км.
Треффельштайн
Калкы - 1011 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 20,88 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 3 72 165. Муниципалитеттин башчысы — Хельмут Хойман.
Тугояковка
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Кемерово шаарынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Танхайм (Вюртемберг)
Танхайм (Вюртемберг) (Tannheim (Württemberg)) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет.
Жусупжанов Акылбек
Жусупжанов Акылбек (1932-ж. т., Ленин колхозу ) - элге билим берүү отличниги (1967).
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Кожоюн
"Кожоюн" (англ. The Host) - Стефани Майердин романы. Китеп постапокалипсис учурундагы "жандар" деп аталган чоочун келгиндердин Жерди басып алышы сүрөттөлүп, ошолордун ичинен бир жандын адамга ээ боло албай, анын каршылык көрсөтүүсүнө дуушар болгонун баяндайт.
2008-жылдын 6-майында роман, 750 000 нуска китеп болуп жарыкка чыккан. 2008-жылдын 2-апрелинде китептин эл аралык версиясы британиялык басмаканаларында басылып, Улуу Британия, Ирландия, Индонезия, Филиппиндер, Австралия жана Гонконгто жарыкка чыгат. Роман көптөгөн тилдерге которулган.
Кабыл алынышы
The Guardian гезитинде, Кейт Брук мындай деп жазган: "Жакшы жазылган роман ар дайым жылуу кабыл алынат, өзгөчө жазуучунун "Күүгүм" (англ. Twilight) тасмасынын күйөрмандары тарабынан, айрыкча бул чыгарма жөн гана көңүл ачуу үчүн жазылган жок".
"Кожоюн" New York Times гезитинин эң көп сатылган китептеринин тизмесинде биринчи ордун 26 жума катары ээлеген. Ошондой эле, Los Angeles Times гезитинин тизмесинде, роман биринчилердин катарында 36 жумадан ашык ээлеген Роман Maclean журналынын Канадана эң көп сатылган фантастика жанрындыгы китептердин тизмесини биринчи болгон. Amazon.com "Кожоюн" романын "Май айынын эң көп окулган китеби" деп атаган.
Камминке
Камминке (Kamminke) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Чыгыш Төмөнкү Померания районуна кирет.
Калкы - 277 киши(2013-ж.). . Аянты - 2,96 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 59 036. Муниципалитеттин башчысы — Уве Хартман.
Тарых күүсүндөгү инсан
Эсен Сарымсак уулу
Эсен Сарымсак уулу (болжол менен - 1779(1785) - 1854(1855)) айтылуу Нүзүп, Мусулманкулдар менен үзөңгүлөш жүрүп, Кокон ордосун чаап алууга үч жолу катышкан (эки жолкусунда хан көтөрүүгө катышат, биринде хан ордого Мусулманкулду коштоп барат), ары баатыр, ары акылман, өз мезгилинин элге төбөсү көрүнгөн мыктыларынын бири болуптур. Уруусу саруу. Саруудан Көнөк, Көнөктөн Кыркуул, Кыркуулдан Келдей, Келдейден Көлдөй, Көлдөйдөн Маматкул, Маматкулдан Сарымсак, Сарымсактан Эсен.
Сарымсак уулу Эсен бизге чоң ата болот. Арийне, аталарыбыз аны Эсен аке дегендиктен, биз да Эсен аке деп калдык. Ошол Эсен акебиз оо картайып калган курагында: "Ушул жашка келгиче ушул колум менен Коконго чабуулга үч жолу барган элем" деп айтканын биздин аталарыбыз а¢ыз кылып айтып, уламалап кеп салаар эле. Көрсө, жоокерчилик убакта Коконду чаап, “Хан ордосундагы бийликти биз, кыргыздар алабыз, хан тукумунан хан коебуз, акыйкаттык орнотобуз” дешип барышчу экен да. Андай кынсыз кылыч байланып, түпөктүү найза сунган жортуулдарда көптөгөн жигиттер кырылып, балдар жетим калып, аялдар жесир калганы тарыхтан белгилүү го.
Кокон ордосундагы орчундуу окуялар Төлөгөн Касымбековдун “Сынган кылыч” китебинде айтылган. Мен анда белгилүү жана белгисиз себептер менен айтылбаган, биздин ата-бабаларга тийиштүүсүн атайын.
Кокон хандыгынын гүлдөгөн доору Нарбото бийдин уулу Алим хан башкарган жылдарга туура келет. Ордо оожалып, Кокон хандык атала баштайт.
Ошол Нарбото Кокон хандыгында аталык болуп, уулу Алим хан көтөрүлгөндө, атасы Сарымсак эми гана 17-18ге толгон уулу Эсен акебиздин колуна кылыч карматып, болочок баатыр Нарботонун жоокерлеринин алдыңкы сабында болуптур. Ал убакта жоокерчилик да атадан балага калган салт, өнөр болгон. Аталар, анын ичинде элдин мыктылары мыкты чыга турган балдарын жоокерчиликке үйрөнсүн, жоодон жалтанбай, өлүмдөн качпай тургандай болсун, элге аралашсын, жаман-жакшыны эрте ажырата билсин, сөз уксун деп өздөрү менен ээрчите жүргөн экен. Сарымсак чоң атабыздын уулу Эсенди Коконго ээрчите барганы, анын салт билген, улуулардын жолун урматтаган кыраакы инсан болгонунан кабарлайт.
Нарбото менен Хажи бий аталаш бир тууган. Энеси бөлөк. Хажи бий өлгөндө Ажыбек датка анын уулу Шералы менен бийдин аялы, Шералынын энесин Таласка апкелип баш калкалатат. Кийин тубай уруусунан Токтоназар дегендин кызын Жаркын айымды алперген да Ажыбек датка эмеспи.
Шералыны хан көтөрүүдө Эсен акенин орду өзгөчө. Болгону ал тууралуу эмнегедир “Сынган кылычта” айтылган эмес. Биздин балдар жазуучу Төлөгөн Касымбековдун өзүнөн да сурап: “Эмне үчүн Эсен акени өз чыгармаңызга киргизбей койгонсуз?” дегенде, ал: “Эсен Сарымсак уулунун Кокон ордосуна Шералыны хан көтөрүүдөгү эрдиги айтса түгөнгүс. Бирок, көркөм чыгармага ал окуяга катышкан каармандардын баарын эле киргизе албайт экенсиң”, - деп айткан экен.
Эмнеси болсо да Эсен аке ошол тарыхый окуяларда Нүзүп, Мусулманкулдар менен үзөңгүлөш гана эмес, аларга акыл кошчу болгону талашсыз чындык. Акыл кошчу болгону дегеним, Эсен аке алардан 10-11 жаш улуу.
Кокон ордосун алып, хан көтөрүү эле оңой иш бекен. Ошол барышта, Эсен акенин кол башчылыгы алдында Таластан Колпоч баатыр баштаган баатырлар да барганы белгилүү. Колпочтун сөөгү Аксыда. Жалаң эле саруулар эмес, Таластын баш-аягы барган. Чүйдөн солтолор да келген. Хан көтөрө турган болгон соң, баары келишкен. Коконго айылчылап бармак беле, куралжарагы, кам-чому менен барган. Ошолордун баарынын башын кошкон, ыкка көндүргөн Эсен аке болуптур.
Аталардын айтымында, Мусулманкул саруу уруусунун Келдей тукумуна жээн, өзү да Келдей тагаларынын колунда өскөн. Нүзүп Коконго барганда, аны жанына жолдош кылып ээрчите барганы да тегин жерден эмес. Келдейлер Таласта да, Кетмен-Төбөдө да, Аксыда да бар. Шералыны хан шайларда кыпчак эли да көп жардам берген.
Шералыдан үч бала бар. Малабек, Сопубек, Кудаяр. 1845-жылы Шералы өлөт. Малабек хан 1862-жылы өлтүрүлөт. Алымбек датка да 1862-жылы, Алымкул аталык 1865-жылы өлөт.
Кийин Нүзүп өлгөндө, Нүзүптүн оң колу болгон Мусулманкул 14 жашар Кудаярды хан көтөрүп, такка апкелген. Мусулманкул аталык болуп, Кудаярга кызын берет. Тилекке каршы, ордодо чагымчылар өтө көп болгондуктан, алар күйөө баласын кайнатасына каршы тукурган. Шералы хандын уулу Кудаяр хан үч жолу ордого хан болгон.
Арадан бир жыл өтпөй Мусулманкул: “Менин элимди кырып жатса, кара башымды калкалап жатып алганым жарабайт. Мен өлсөм бир кишимин”, - деп кайра барат. Мусулманкулду жалгыз жибербей, “Кокус өлсөк, бир чу¢курда бололу”, – деп кылычын кынсыз байланып, Эсен аке аны менен чогуу коштоп барат. Болжол менен алтымыштан өтүп калган курагы экен.
Барганда хан Мусулманкулду карматып, колун сындырат, бутун сындырат. Башына чоң ташты койгондо, эки көзү чанагынан чыгып кетет. Ошондо да ал “кың” деп үн чыгарбаптыр. Аргасы куруган ордочулар даргага асканы апкелет. Ошондо Мусулманкул: “Балам, барсыңбы?” - деп ач арстандай кыйкырат. Эл арасынан: “Бармын, ата”, - деп жооп кайтарат бирөө. “Анда тоо таяна кач” дейт Мусулманкул. Бала качып чыгат.
Эсен аке Таласка кайткан жолдо, тоо таянып качышкан Мусулманкулдун баласы менен аялын таап, өз айылына ала келет. Түшүнгөн адамга Эсен акенин бул кадамы эрдикке тете иш болгон. Эгер кокус, муну билип калса, Мусулманкулдун башын алган хан ордо Эсен акенин деле түбүнө жетмек. Анын антип башын өлүмгө сайганы, бир чети Мусулманкул менен болгон касам ичишкен достугу, бир эсе айтымда, ал баланын энеси Келдейдин кызы окшобойбу. Ошондо ал баланы Келдейге жээн десек болчудай.
Хандын башын хан жуткан заманда сөөк өчтүлүк, кек куу кадимки эле көрүнүш болгон. Ошондуктан Эсен аке ал баланын Мусулманкулдун баласы экенин жан кишиге айтпай, из жашырып, сурагандарга “молдо баласы” дедиртип, баланын атасынын уругун гана айттырып, өз баласындай көрүп чоңойтсо керек. Айтса, баланын өзүнө айткандыр. Болбосо, ал кезде Кокон хандыгынын укуругу узун эле да. Кокус кабарын билип калса, куугунчуларды жиберип, баланы майып кылып коймоктур ким билет. Ошентип, кыпчак элинин Кулан кыпчак уруусунун молдо баласы уругунан чыккан Мусулманкулдун бир урпагынын, Келдей аялынан төрөлгөн баланын аман калып, тукум улап, Мусулманкулдун атын өчүрбөй калышында Эсен акенин эмгеги чоң. Көк-Кашатта өздөрүн “молдо баласы” деген 20 түтүн бар.
Эсен аке тууралуу айыл аксакалдарынан уккан бир аңызды айта кетейин. Эмне жумуштап барганын ким билет, Эсен аке Таластын этегине, Эгемберди датканын айылына өзү жалгыз жөнөп калат. Шайтандай болуп, бир шок жигит: “Мен да төмөн тарапка бармак элем”, - деп ээрчип алат. Эсен аке жаш жигиттин шагын сындырбайын деп макул болот. Датка кичүүрөөк экен, Эсен акеге сый көрсөтүп, жакшы кабыл алат. Тилекке каршы, аны ээрчип келген жигит өз жумуштары менен кетип, шоктук кылганбы, же тилинен тапканбы, анын ээнбаштыгы Эгемберди даткага жетип, датка жигиттерине айтып, Эсен акени ээрчип келген жигитти байлатып, ээн үйгө каматып салат.
Эсен аке кыраакылык кылып, мунун баарын байкайт. Тиги шок жигитти кантип бошотуп кетерин түнү менен ойлоп, эртеси таң атпай ойгонот. Сыртта ары-бери басат. Бир маалда чай дайын болуп, аны үйгө чакырышат. Дасторкон четинде отуруп, Эгемберди датка: “Эсеке, бүгүн эрте турдуңуз. Мынча кайда шашылдыңыз? Дагы бир-эки күн конок болуп кетпейт белеңиз” – деп сөзгө тартат. Анда Эсен аке: “Түндө жакшы түш көрдүм. Түшүмө эки жолборс кирип, талаадан жолукту. Бирин байлап, сиздин эшигиңе апкелип байладым. Буюрса, балалуу болосуң”, - деп сөздүн учугун алыс таштайт. Жашы кичүү болсо да датка эмеспи, Эсен аке салтты сыйлап, өзүн ээрчип келген жигиттин амандыгы үчүн, датканы жибитиш үчүн калп айтат. Көрсө, Эгемберди датка балалуу болбой жүргөн экен.
Аттанып жатып: “Мени ээрчип келген бала бар эле”, - деп сурайт. Эсен акенин тегин адам эмес экенине дагы бир жолу тан берген Эгемберди датка жигиттерине: “Баланы аттап-тондоп, сый көрсөтүп апкелгиле”, - деп жумшайт.
Кайра кайткан жолдо Эсен аке мойнуна курун салып: “Оо Жараткан, жанымдагы жигитимдин амандыгы үчүн калп айтып койдум. Кечир мени, Эгемберди даткага бала бер, тилегимди кабыл кыл”, - деп жалынып үйүнө чейин ыйлап келет. Жыл айланбай датка балалуу болот. Эгиз балалуу болуп, биринин ысымын Нур коет. Эгемберди датка Эсен акени мурдагыдан да катуу сыйлап калат.
Эсен акеден Байгабыл. Болжол менен Байгабыл 1830-жылы туулган. Андан Жээналы чоң ата 1860-жылы тулган. Жээналыдан беш бала: Айталы 1880-жылы, Мамыраалы 1885-жылы, Жекшенаалы 1890-жылы, Жумаалы 1905-жылы, Жуманалы (Бечел) 1917-жылы туулган. Жуманаалы документте 1920-жылы туулган деп жүрөт. Чоң атабыз Жээналы 1940-41-жылдары кайтыш болгон.
Кийин эле революциянын убагында Жээналы чоң атабыз Калбанын суусунун жээгине тегирмен салып, элге суу сүрүп берип, элди ун менен камсыз кылып, көп жардам берчү экен. Жээналы чоң атабыздын тегирменчилиги тууралуу Токтогул Сатылгановдун мурдагы китептеринде эскерилип, Жээналы тегирменчинин үйүнө келип ырдап, үн созгону тууралуу айтылат.
Келдей чоң атабыз тууралуу эки ооз сөз. Келдейбай жупуну жүргөн, олуя чалыш жакшы киши эле дээр экен. Белине байланганы талдын кабыгынан кур, башына кийгени койдун терисинен малакай, мингени өгүз, ээри ыңырчак, үзөңгүсү талдын же арчанын бутагынан жасалган үзөңгү экен. Көргөн киши шылдыңдап күлгүдөй кебетеде жүрчү эле дешет. Жылаңач этинде жылан оролгондой, белинде дөңкөйүп чыгып турчу тагы бар экен. Айтымда, белине чындап эле жылан оролгондо дубалап этине катырып алган деген сөз бар.
Бир күнү мал төлдөп болуп, эл жайлоого көчө турган күндөрү бир келини төркүнүнө кетип, кечигип калат. Бир күн күтөт жок, "Кой, эми көчө берели" деп көчүп, элди жайлоого кондуруп коюп, эртеси күнү утурлап жол тосуп, келинин адашып кетпесин деп, анан да сынайынчы деп, өгүзүн минип, тал кабыгын курчанып, тосуп жүрсө, төркүнүнөн баягы келини келаткан болот. Билмексен болуп, өгүзүн кармап турса, келин жакын келип, ийилип салам берип, Келдейбай көчүн сурап калат.
Айдай бетин нур чалган,
Тал кабыгын курчанган.
Үзөңгүсү тал эле,
Токунганы ком эле,
Акылга бай жан эле.
Билген жандар бар беле?, - деп келин тартынбай сураганда: "Ушундан өйдө бара берсең, Терс-Булак деген жерге көчүп барган”, - деп жооп кылып: “Аттигиниң келиндерди таанытпасак болбойт экен”, - деп барып, байбичесине: "Эртең келиндердин баарын чогулт”, - дейт. Келдейбай келиндерин чогулттуруп, кайната-кайнагаларынын үстүнө киргизип, тааныштырган экен. Ошондон ушул убакка днйре келин келгенден кийин келинди кайната-кайнагаларынын үйүнө киргизип, качпай, көргөн жерден жүгүнүп, ызаат кыла билип жүрсүн деп, келинди көргөзүп көрүндүк алып калышыптыр.
Менин атам Казыбай сөзмөр, санжырачы киши болгон. Бир көргөн адамга жупуну, жөнөкөй адамдай көрүнөр эле. Бирок сөз сураса, так жана даана айтчу. Эл аны тамашалап: “Дубана” деп коюшчу. Ошондуктан алы жеткен жана жетпегендер сөзгө жыккысы келип тамашалашчу.
Бир айтта көчөдө айттап жүрүп, ылдыйкы айылга барып калат. Барганы ал айылда жашаган курбусу Тагай деген киши кайтыш болуп, атам куран окуп келейин деп барыптыр. Барса, балдары Тагайга арнап мал союп, куран окутуп жаткан болот. Атам тамактын үстүнөн чыгып отуруп калат. Анда өзү менен теңтуш бирөө: “Дубана, Калбадан айттап, куржунуң толбой, биздин айылдан толтурайын дедиңби”, - деп атамды сөзгө жыкмакчы болот. Ошондо атам: “Илгери Тагай экөөбүз дос элек, өлөрүндө мага: “Мен өлгөндөн кийин туугандарым чогулган жерде ачык айтып, аялымды нике кыйдырып ал”, - деп керээз калтырды эле. Ошону туугандары, балдарынын көзүнчө айтайын деп келдим эле”, - деген экен. Отургандар берки кишиге: “Буга тийишпей жөн отур дебедик беле, эми молдону апкелип нике кый”, - деген экен.
Биздин "Ботура" келдейлердин накта аталышы - "Данбагар" келдейлер. Аксыда "Данбагар" келдей десе тааныйт. "Ботура" аталып калганы кийин эле, Коконго аталарыбыз согушка барып, көбү жарадар болуп, аттарынан ажырап, аттуусу келип, аты жогу келе албай калат. Калбада мотурайган-тотурайган жетим балдар калып, аларды “ботура-тотура” деп, атап койгон экен”, - деп атам айтаар эле. Накта атыбыз "Данбагар" келдей.
Калбанын наркы өйүзүндө, күн чыгыш бетинде Данбагар деген жер, картада "Данбагар арык" деген эки арык, Эсен арык деген да арык бар. Ошол жер мурда ата бабаларыбыз жердеген жер экен. Жашаган жери Калба жайлоосунун босого оозу, суунун наркы өйүзү, берки өйүзү болгондуктан таластык келдейлерди "Данбагар" келдей дейт. Кийин кеңеш өкмөтү колхоз-совхозго бөлгөндө биздин жерибиз кушчуларга бөлүнүп, карасуулуктарга карап калат.
Калбанын ичинде Терс-Булак жана Кайнар деген чоң өзөндүн кышы жылуу, жайы салкын, малга жайлуу жер келет. Байкаган адамга чөбү абдан жакшы. Чөптүн не бир түрлөрү өсөт. Кымыздык, ышкын, сарымсак, көбүргөн, аккодол сыяктуу не бир дары чөптөр бар. Таш короолору эң сонун, жайлуу, жылуу ык жерге салынган. Короонун ичине кирсеңиз, ичи кадимки кыш кирпич менен коюлгандай, ташты кынап, сонун салган. Ошол убакта эле адамдар жайлуу, жылуу жерге отурукташкан окшойт. Суу чыгарган жерлерин көрсөк, төштүн боорунан, асканын ортосунан, талдан шынаа кылып, чымдан төшөп, асканын боорунан сууну алып өткөн экен.
Чолок-Булак деген жерде келдей арык деген арык бар. Ошол арыкты суу аңдап, ылдый жүз метр төмөн түшүп кеткенде, кайра жетелеп отуруп, эски мурунку нукка жеткирген Базарбай деген чоң аталарыбыз уста киши экен.
Кабылбек Казыбай уулу, санжырачы
Санжырачы Кабылбек Казыбай уулу 1946-жылы 10-июнда Талас районунун Калба айылында төрөлгөн. Мектепти аяктаган соң, Москва шаарындагы Сокольники районунда Советтик Армиянын катарында кызмат кылган.Адистештирилген кесипкөйлүк билимге ээ. Айыл чарбасынын ар кандай тармагында бел чечпей эмгектенип, ардактуу эс алууга чыккан. Санжырачылык касиет Талас өрөөнүнө санжырачы жана саяпкер катары таанылышкан чоң атасы менен атасынан өткөн. Өмүрлүк жубайы Абдыкеримова Калипа экөө төрт уул, төрт кызды тарбиялап өстүрүшкөн.
Буффало (Айова)
Буффало (Айова) (Buffalo) — Айова штатынын Скотт округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 15.7 км². FIPS коду — 19-09235.
Калкы
2010-жылы калкы 1270 киши болгон.
Кэйв Сити (Кентукки)
Кэйв Сити (Кентукки) (Cave City) — Кентукки штатынын Баррен (Barren) округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1 880 киши. Болжолдуу аянты - 11 км². FIPS коду — 21-13492.
Жунусов Мален
Жунусов Мален (1921-ж. т., Казак ССРи, Караганды облусу, Өндүрүш колхозу) - эл агартуу от» личниги.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Клайнштайнхаузен
Клайнштайнхаузен (Kleinsteinhausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Түштүк-Батыш Пфальц районуна кирет.
Калкы - 794 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 3 40 214. Муниципалитеттин башчысы — Лудвиг Дониат.
Блайбах
Блайбах (Blaibach) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Пфальц административдик округуна карайт. Кам районуна кирет.
Бад-Зассендорф
Калкы - 11 700 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 63,44 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 9 74 008. Мэр — Антониус Бальман.
Шаар административдик курамы боюнча 12 шаардык районго бөлүнөт.
Дюсмет (Бураев району, Башкыртстан)
Дюсмет — Башкыртстандын Бураев районундагы айыл, Бураев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 108 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ленгер шаары
Ленгер шаары - Казакстандын Чимкент областындагы шаар.
Төлөм тапшырма-эсеби
Төлөм тапшырма-эсеби – алуучунун эсебине карата төлөөчүнүн берилген (жүктөлгөн) товарлар, жасалган жумуштар, тейлөө кызматы көрсөтүлгөндүгү үчүн, ошондой эле дагы башка төлөмдөр боюнча банкка кат жүзүндө таризделген алыш-бериш документтеринин бир түрү. Т. т. э-нин негизги дарек каттары: аткарымдардын мүнөзү менен мазмуну, датасы менен өлчөмү, алыш-бериш катышуучуларынын аталышы менен номуру; алыш-бериш акча документтерине кол коюуга укугу бар жактардын колтамгасы түшүрүлө турган банк мекемелеринин аты, мөөр көчүрмөсү. Төлөөчүнүн бир эсебинен бир эле маалда бирнече алуучуга каражат которууда, адатта, кошунду тапшырма түзүлөт. Товар жана тейлөө кызматынын акысы үчүн төлөмдөрдөн сырткары, Т. т. э. товарлаштырылбаган аткарымдар боюнча каражат төлөө, каржы милдеттенмелери (бюджетке, социалдык камсыздандыруу органдарына), кредитордук карыздарды жоюу үчүн колдонулат.
Эрагон
"Эрагон" (англ. Eragon) - Кристофер Паолининин "Мурас" (англ. Inheritance) үчилтигинин биринчи романы. Бир жылдын ичинде Паолини романдын бүткөнгө эсептелбеген вариантын жазып чыгат, кийинки жылы ал романдын окуясын жана каармандарын кайрадан оңдоп бүтүрөт. Жазуучунун ата-энеси романдын кол жазмасын көрүп, аны 2001-жылы өздөрү басып чыгарууну чечишет. Паолини романынын популярдуулугуна өбөлгө түзүү үчүн бир жыл бою АКШда саякаттайт. Бул роман, кокустан Карл Хайасендин колуна түшүп, ал китепти кайрадан Alfred A. Knopf басмаканасы аркылуу басып чыгарат. 2003-жылдын 26-августунда китептин жаңы басылып чыккан версиясы жарыкка чыккан.
Кыргыздардын бүткүл дүйнөлүк биринчи курултайы
Кыргыздардын бүткүл дүйнөлүк биринчи курултайы — дүйнө жүзүндө жашаган кыргыздардын өкүлдөрү катышкан жалпы жыйын. Курултай 1992-жылы 29—31-августта Бишкек шаарында өткөн. Ага дүйнөнүн дээрлик бардык континенттериндеги Кытай (Канат Абдубакир), Түркия (Арип, Рахманкул, Токтосун ажы Сыдык уулу), Сауд Арабиясы (Амит ажы Мырзахмат уулу, Абдурахим Абдрахман), Афганстан, Тажикстан, Өзбекстан, Америка (Сыдык Алдаш), Нигерия (Кемелбаев Нургазы), Австралия (Азиз Абдукар), Европа өлкөлөрү (Франциядан Ожурова Турсун) ж. б. мамлекеттерде жашаган кыргыздар келишкен. Курултайда эгемендүүлүктүн алгачкы жылдарында Кыргызстандын экономикалык оор абалы жана андан чыгуу, улуттук кайра жаралуу, көз каранды эместикти бекемдөө, саясий туруктуулук, маданий деңгээлди көтөрүү ж. б. маселелер каралган.
Эрагон
Китепте Эрагон аттуу баланын тоо арасында сырдуу ташты таап алганы баяндалат. Таштын эмне болгонун жана анын нарктыгын билбеген бала, аны касапчыга төлөм ордуна берет. Кийинчирээк Сапфира ысымга ээ болгон кичинекей ажыдаар баласы таш болуп саналган жумуртканын ичинен чыгат. Гальбаторикс падыша ажыдаар жумурткасы кайсы жерде болгонун билип, аны колго алуу үчүн артынан Ра'закты жиберет. Ошол убакытта Сапфира чоңойуп калат, ал Ра'зактын Карвахолл кыштагына келээри менен Эрагонду Спайн тоосуна алып кетет. Эрагон, Сапфира жана Бром аттуу аңгемечи туулган кыштагынан качууга аргасыз болушат, алар Гальбаторикстин бийликтен кулашын пландап жүргөн Вардендерди табууну чечишет.
2003-жылы "Эрагон" балдар үчүн жазылган эң көп сатылган катуу мукабалуу китептердин арасында үчүнчү орун ээлеген, ал эми 2005-жылы эң көп сатылган кагаз тыштуу китептердин тизмесинде экинчи болгон. Роман New York Times гезитинде 121 жума ичинде эң көп сатылган балдар китебинин тизмесине кирип, 2006-жылдын 15-декабрында тасмага адаптацияланып, бирдей аталышынын астында экранга чыккан.
Аутлук (Монтана)
Аутлук (Монтана) (Outlook) — Монтана штатынын Sheridan Округуна караган АКШ шаары.
Жунусалиев Байжээн
Жунусалиев Байжээн (1904, Көдүл айьхлы-1985, ошол эле жер) - коомдук ишмер, Кыргыз ССР Жогорку Советинин эки жолку чакырылышынын депутаты (1938; 1947).
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Брайлл (Нү-Жерси)
Брайлл (Нү-Жерси) (Brielle) — Нү-Жерси штатынын Монмут округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 4774 киши. Болжолдуу аянты - 6.1 км². FIPS коду — 34-07750.
Футбол боюнча Кыргызстан чемпионаты 2015
Футбол боюнча Кыргызстан чемпиондугу 2015 — Футбол боюнча Кыргызстан чемпиондугунун 24-чү сезону.Оюнда 6 команда күч сынашат.Расмий аталышы — Шоро Топ Лига
Жыйынтыктар жадыбалы
1 оюндук күн
Көрксүздөр
Жаш муунга арналган роман, эмоционалдык жана физикалык өзгөрүүлөр боюнча темаларды камтыйт. Роман "Сулуулар" (англ. Pretties), "Озгөчөлөр" (англ. Specials) жана "Экстара" (англ. Extras) китептерин камтыган алгач үчилтик болгон "Көрксүздөр" сериясынын биринчи китеби.
Карбов-Фитлүббе
Карбов-Фитлүббе (Karbow-Vietlübbe) — Германия Федеративдик Республикасынын Мекленбург-Төмөнкү Померания жеринде жайгашкан муниципалитет. Пархим районуна кирет.
Калкы - 400 киши(2006). Аянты - 20,66 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 13 0 60 036. Муниципалитеттин башчысы — Михель Шмолински.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Жунусаалы уулу Кадыржан
Жунусаалы уулу Кадыржан (1918, Көдүл айылы - 1990. ошол эле жер) - коомдук ишмер. Атамекендик согуштун катышуучусу.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Танхаузен
Калкы - 1835 киши(2013-ж.). . Аянты - 17,73 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 1 36 071. Мэр — Манфред Хазе.
Рорбах (Заальфельд)
Рорбах (Заальфельд) (Rohrbach (bei Saalfeld)) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Заальфельд-Рудольштадт районуна кирет.
Калкы - 195 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 3,86 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 73 074. Муниципалитеттин башчысы — Кармен Шахцабель.
Кэмбридж (Кентукки)
Кэмбридж (Кентукки) (Cambridge) — Кентукки штатынын Джэфферсон округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 192 киши. Болжолдуу аянты - 0.3 км². FIPS коду — 21-12066.
Чубур (дарыя)
Чубур — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Томск облусу, Новосибирск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Томь дарыясынын сол жээгинен 139 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 39 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Томь Кемерово шаарынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Аренвьөль
Аренвьөль (Ahrenviöl) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Түндүк Фризия районуна кирет.
Калкы - 496 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 10,11 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 54 003. Муниципалитеттин башчысы — Эдит Карстензен.
Жуматаева Сатил
Жуматаева Сатил (1936-ж. т., Торкен айылы) - эл агартуу отличниги.
Колдонулган адабияттар
Токтогул району: Энциклопедия/ Башкы ред. Ү. Асанов; Ред. колл.: О. Ибраимов (төрага) ж. б. - Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2005. 292 б., ил.ISBN 9967-14-030-5
Санкт-Вендель
Санкт-Вендель (St Wendel) — Германия Федеративдик Республикасынын Саар жеринде жайгашкан Шаар. Санкт-Вендель районуна кирет.
Калкы - 26 208 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 113,54 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 10 0 46 117. Мэр — Клаус Боуйллон.
Шаар административдик курамы боюнча 16 шаардык районго бөлүнөт.
Бурлингтон Джанкшн (Миссури)
Бурлингтон Джанкшн (Миссури) (Burlington Junction) — Миссури штатынын Нодеуей округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.9 км². FIPS коду — 29-09838.
Калкы
2010-жылы калкы 632 киши болгон.
Алекси Клод Клеро
Алекс Клод Клеро (1713-1765)