cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Элли Голдиң
2010-жылы Би-би-Синини жыл сайын өткөн Sound of... сурамжылоосу боюнча биринчи орунга татыган, ошол эле жылы Brit Awards сыйлыгы учурунда берилген "Сынчылардын тандоосу" сыйлыгына ээ болгон. 2010-жылы Элли, Lights (кырг. Чырактар) аталышындагы алгачкы студиялык альбомун жаздырып чыгарган, ал UK Albums Chart чартында биринчи орунду ээлеп Британияда 850000 альбому сатылган. 2010-жылдын декабрында Улуу Британиянын чарттарында биринчи орундарды ээлеген Элтон Жондун "Your Song" (кырг. "Сенин ырың") ырына жаздырган кавер-версиясын Элли 2011-жылдын 29-апрелинде Букингем сарайында өткөн ханзада Ульям менен Кейт Миддлтондун үйлөнүү кечесинде ырдаган. Альбомдун "Lights" аталышындагы башкы треки АКШда 2011-жылдын мартында жаздырылып АКШнын Billboard Hot 100 чартында биринчи оруду ээлеген.
2012-жылдын октябрында Голдиңтин Halcyon (кырг. Бейпил) аталышындагы экинчи студиялык альбому жаздырылып чыгат. Альбомдон мурун анын "Anything Could Happen" (кырг. Эмне болсо да болот) башкы сингли жарыкка чыккан. Halcyon, UK Albums Chart чартында биринчи жолу экинчи орунду ээлеп пайда болгон, кийин 65 аптадан соң биринчи орунду ээлеген. Halcyon АКШнын Billboard 200 чартында биринчи жолу тогузунчу орунду ээлеп пайда болгон. Halcyon альбомунун кайрадан түзүлгөн Halcyon Days (кырг. "Бейпил күндөр") альбому 2013-жылдын 23-августунда жаздырылып чыгарылган, анда Улуу Британиянын эң мыкты сингли болгон "Burn" (кырг. "Жалындоо") аталышындагы жаңы сингли кошулган. 2014-жылы, Brit Awards сыйлыктарын берүү аземи учурунда Элли "Эң мыкты британиялык айым артисти" номинациясын жеңип алган. 2015-жылы 6-ноябрда Голдиң "On My Mind" (кырг. "Оюм боюнча") башкы синглин камтыган Delirium (кырг. Жөөлүү) аталышындагы үчүнчү студиялык альбомун жаздырган. 2015-жылдын декабрында Голдиң "Love Me like You Do" (кырг. "Дагы да сүйө бер") сингли менен "Эң мыкты соло поп-аткаруу" номинациясын жеңип алгачкы "Грэмми" сыйлыгына ээ болгон.
Кавказ тилдери
Кавказ тилдери – Кавказ элдеринин тили. Үч топко бөлүнөт: картвел, абхаз-адыге жана нах-дагстан тилдери. Нах жана дагстан тилдери кээде эки башка топ катары каралат. Грузин тилини байыркы жазуусу болгон. V-VIII кылымда удин тилинин да жазуусу болгондугу божомолдонот. 1917-жылдан кийин кавказ тилдеринин көбүндө адегенде латын, кийин кириллицанын негизинде жазуулары иштелип чыккан.
Каликург
Каликург (лат. Cryptocheilus) – сары аарылардын бир уруусу.
Аденозинтрифосфат
Аденозинтрифосфат (АТФ), С10Н16N5О3Р3 - аденин, рибоза жана үч мол. фосфор к-тасынын калдыктарынан турган, сууда жакшы эрүүчү, туруктуу туздарды пайда кылуучу, түссүз кристалл. Ал жаратылышта дээрлик бардык тирүү организмдер курамында кездешет. Анын мол-сындагы Р-О-Р байланыштар гидролиз реакциясына оңой кирип - 8-11 ккал/моль энергия бөлүп чыгаргандыктан тирүү организмдин негизги энергетикалык заты болуп эсептелет. АТФнын энергиясы тирүү организмде негизинен биохим. реакцияларга жумшалат жана булчуңдар иштешинде маанилүү роль ойнойт. Ал организмде ферменттердин жардамы менен АДФдан жана фосфаттардан синтезделет. АДФ +Н3РО4gАТФ.
Google Диск
Google Диск (англ. Google Drive) - Google компаниясы түзгөн жана колдогон файл хостинги. Анын функцияларына файлдарды интернетте сактоо, аларды башкалар менен бөлүшүү жана бирге редакциялоо кирет. Google Дисктин курамына Google Документтер, Таблицалар жана Презентациялар кирет. Булар - тексттик документ, электрондук таблица, презентация, чийме, веб-форма жана башка файлдардын үстүндө бирге иштөө үчүн кеңсе колдонмолорунун тутуму. Дисктеги жалпыга жеткиликтүү документтер издөө системдери тарабынан индекстелет.
Google Дисктин бет ачары 2012-жылдын 24-апрелинде болгон. 2014-жылдын октябрына чейин айлык активдүү колдонуучуларынын саны 240 миллион болгон.
Google Диск for Work
Google Диск for Work - Дисктин 2014-жылы 25-июнда Google I/O конференциясында тааныштырылган Google Apps for Work'тун курамындагы премиум-версиясы. Мында сактоо үчүн чектелбеген мейкиндик, аудит жана отчет түзүүнүн кеңейтилген функциялары, ошондой эле электрондук иликтөө үчүн маалымат камсыз кылган кызматтар бар. Кызматтын кошумча орнотуулары администраторлорго кардарлардын Диск менен иштөөсүн жакшыраак башкарганга мүмкүндүк берет, мисалы, кээ бир кызматкерлерге ЖК үчүн кардар синхрондоштуруу орнотууга уруксат берилген. Дискке 5 ТБка чейин файл жүктөөгө болот. Компанияда бештен аз колдонуучу бар болсо, алардын ар бирине 1 ТБтан берилет. Google Enterprise'тын расмий блогундагы пресс-релизге ылайык, кардарлардын маалыматтары Google серверине жүктөлгөндө, сакталганда, жүктөп алынганда шифрленет. Колдонуучуларга күнү-түнү колдоо кылынат жана убакыттын 99,9%ында кызматтын үзгүлтүксүз иштешине кепилдик берилет.
Google Диск for Education
Google Диск for Education 2014-жылдын 30-сентябрында иштей баштаган. Бардык Google Диск for Education жазылуучуларына бекер жеткиликтүү. Колдонуучуларга маалымат сактоо үчүн чектелбеген орун жана 5 ТБка чейин файл жүктөө мүмкүнчүлүгү берилет.
Бактыгулов Жумадил Сапалович
Өмүр таржымалы
1962-жылы КМУнун тарых факультетин бүтүргөн.
1965–74-жылдары ошол эле университеттин тарых факультетинде окутуучу, доцент,
1974-жылдан Кыргызстан ИАнын Тарых институнда улук илимий кызматкер, Кыргыз мамлекетинин дене тарбия институнда кафедра башчысы, Кыргызстан КП БКга караштуу Партия тарыхы институнун директорунун орун басары,
1983-жылдан КМУУда кафедра башчысы болуп эмгектенген.
450дөн ашык илимий эмгектин (а. и. 18 монография, 10 окуу китеби) автору.
Анын илимий эмгектери көчмөн кыргыздарды отурукташтыруу проблемаларын, Кыргызстан тарыхынын историографиясынын маселелерин, кыргыз элинин калыптанышын ж. б. изилдөөгө багытталган.
Сыйлыктары
Кыргыз Республикасынын илимге эмгек сиңирген ишмери (1991),
Медалдар менен сыйланган.
Лиль-Вонт-Канын-Еган дарыясы
Лиль-Вонт-Канын-Еган — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Поколька дарыясынын сол жээгинен 198 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 19 км.
Агро...
Агро... (гр. agpos талаа) татаал сөздөр курамынын биринчи бөлүгү (мисалы, агрохимия, агротехника, агрометеорология).
Лиль-Вонт-Канын-Еган дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жоро Шералиев
Жоро Шералиев (1916-жылы азыркы Лейлек району, Бука-Башы кыштагында туулган.) - пахтачы, Социялистик Эмгектин Баатыры (1973). 1959-жылдан КПСС мүчөсү. Эмгек жолун 1933-ж. Жаңы-Жол районундагы «Коммунизм» колхозунда иштөөдөн баштаган. Улуу Ата Мекендик согушка катышкан. 1945-51-жлдары Жаңы-Жол районундагы «Коммунизм» колхозунда, 1951-жылдан Ленин районундагы «Бирлик» колхозунда колхозчу, 1954-жылдан дыйканчылык бригадасынын бригадири, 1956-жылдан Жаңы-Жол районундагы К. Маркс атындагы колхоздо бригадир, 1962-жылдан Ленин районундагы «Кызыл-Жар» сзунда пахта өстүрүүчү бригаданын бригадири болуп иштеген 1972-жылдары анын бригадасы 28 га пахта аянтынан 45 цден түшүм жыйнап алган. 1975-80-жылдары Кыргыз ССР Жогору Советинин депутаты.
Сыйлыктары
Социялистик Эмгектин Баатыры, Эки Ленин ордени, Октябрь Революциясы ордени, медалдар менен сыйланга.
Арал деңизи
Арал деңизи, Арал - Каракалпак Республикасы менен Казакстандын аймагында жайгашкан мала туздуу туюк көл-деңиз. Субтропик алкагынын чөл зонасында жайгашкан. Аянты 36,5 миң км2 (1991). Басымдуу тереңдиги 1015 м, эң терең жери 54,5 м. Түндүк жээги тик, батыш жээги жардуу, түштүк жана чыгыш жээктери түзөң. Барса-Келбес, Кайра жаралуу жана башка аралдары бар. Көлгө мурда Амударыя менен Сырдарыя куйган. Суунун бетиндеги температура жайында 26-30°С, кышында 0°С. Кышкысын деңиздин бардык жеринде муз кездешет. Туздуулугу 15,9%ошондой 20-кылымдын 60-жылдарынан баштап, көлгө куйган дарыялардын суусу сугатка кеңири пайдалангандыктан деңиз суусу кескин тартылып, туздуулугу артууда. Азыр Сырдарыя, айрым жылдары Амударыя көлгө куйбай калды. Натыйжада көлгө чектеш аймактарда чөлдөшүү процесси күчөп, социалдык-экономикалык структура өзгөрдү. Арал деңизинин аймагы - «экологиялык алаамат зонасы» деп жарыяланып, аны коргоо чаралары көрүлүүдө.
Жон Дигвид
Жон Дигвид (англ. John Digweed; 1967-жылы 1-январь) - Гастингсте (Англия) туулган англиялык дижей, музыкалык продюсер жана актер. DJ Magazine журналы боюна Дигвид 2001-жылы көпчүлүктүн добушу менен №1 DJ - дүйнөдөгү эң мыкты дижейи болгон.
Алиева Сайра
Алиева Сайра Өрмөкчү жана чырмакчы. 1928-ж. Чүй районундагы Кыпчак айылында төрөлгөн. 1947-49-жылдары Бириккен мектебинде мугалим, кийин Бишкек шаарындагы нан заводунда иштеген. 1982-жылдан Кыргыз Республикасынын Сүрөтчүлөр союзунун алдындагы көркөм фондусунда узданат. Ал мында өнөркананын башкы сүрөтчүсү прикладник Абдылдаев Мукаштын таасирин аркалап, аны менен бирдикте өрмөк дүкөнүн уюштурган. 1990-жылдан Кыргызстан Эл чеберлер союзунун хана президиумунун мүчөсү. Сайра кагазга түшүрүлгөв эскизи аркылуу таар буюмдарына көркөм кечет түшүрөт. Мында сүрөтчү-прикладник Татьяна Лысенконун үлгүлөрүн согуп, дүкөнгө чыгаруу аракети узга чыгармачылык тыг берет. Сайра терме буюмдарынын ортолук (борбордук) көчөттөрү үчүн 51 жуп жип күзүктөп, ага «кыял оюмун» арбын пайдаланат. Ал эми жээк (четтик) көчөтүнө алган «жарым кыял оюму» 7 жуп жиптен турат. Алардын араларына «чычкан изи», «ала мончоктун» ар бирине үч жуп жип керектелет. Андан «колтук көчөтү» пайда болуп, 6 жуп жип керек. Мындай шартта буюмдун өңүн ак түс ачат. Уз көбүнчө ак-кара, ак-күрөң, көк-кызыл түстөрдү эриш-аркак пайдаланып, сүрөтчү-прикладниктердин таасиринде буюм-тайымдарына живописттик маанай берет. Сайранын айрым үлгүлөрүндө 10 жуп жип сары-кызылдан тандалат. Мында 4 жуп жиптен «ала мончок» жээк көчөтү түшүп, 8 жуп жип менен күзүктөлөт. Четтигине «ала мончок» кайталанат. Уздун терме таарларынын эни 58 см. Бул тегирич да, кереге таңуу катары да колдонулат. Ал чачыланбайт. Шалчаларынын «чычкан изи» 2 см, борбордук көчөтү 20 см, жээк көчөтү 3 см болот. Ал татаал көчөттөрдү түшүрүүгө маш. Четтерине «тумарча көчөтүн», «кыял оюмун» көркөм көчөт кылып алган таарлары арбын. Сайра чий да чырмайт. Мында «ашкана көчөтүн» бир табакча кылып, «мүйүз оюмун» бычак учу аркылуу ажыратат. Ал кадимки шырдак бетин элестетет. Сайра көбүнчө төкмө оймочу Садыбакас Кадыралы уулунун үлгүлөрүн пайдаланат. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1982-ж. «Кыргыз ССР Сүрөтчүлөр союзунун көркөм көргөзмөсү». Терме таарлары үчүн Кыргыз ССР көркөм фондусунун Грамотасы; 1984-ж. Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан компартиясынын 60 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык кароо-сынагы». Терме шалчасы үчүн Кыргыз ССР Көркөм фондусунун Ардак грамотасы; 1989 ж. Кыргыз Эл чеберлер союзунун уюштуруу курултайыңа карата «Элдик чеберлердин республикалык көргөзмөсү». ЭЧЖРКнүн медалы, диплому; 1990 ж. «Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу көргөзмөсү». Таар буюмдары коюлган.
Кургак-Айрык
Кургак-Айрык (Кургак-Айрык) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Жети-Өгүз районундагы айыл. Оргочор айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 85 киши.
Чыныбаев Кудайберген
Чыныбаев Кудайберген (1930-жылдары Токтогул району, Бел-Абад кыштагы.) - шахтёр, Социялистик Эмгектин Баатыры (1971), СССРдин ардактуу шахтёру (1965). 1955-жылдан КПСС мүчөсү. 1950-жылдан «Капитальный» шахтасында өткөөлчү, 1970-жылдан Таш-Көмүр шахта башкармасынын «Северный» шахтасында өткөөлчүлөрдөн бригадири болуп иштеген. Анын бригадасы 8-беш жылдык планды мөөнөтүнөн мурда ашыгы менен аткарган. 1967-84-жылдары Кыргыз ССР Жогорку Советинин депутаты.
Сыйлыктары
Социялистик Эмгектин Баатыры, Ленин ордени, Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси» ордендери, медалдар менен сыйланган.
Кадам өлчөгүч
Кадам өлчөгүч – канча кадам басканды өлчөгүч аспап. Чөнтөк саатка окшоп, кадамдын санын көрсөтүүчү үч жебеси жана аларды кайрадан алгачкы абалына алып келүүчү топчусу болот. Басып өтүүчү аралыкты (он мүнөт же жүз миң кадам) болжолдуу аныктоо үчүн көз менен өлчөөсү съёмкада же спортсмендердин машыгуусунда колдонулат. Баштыкка салып, адам бир жерине илип алат. Басканда кыймылдап туруусу үчүн огуна жүк кыстарып коёт. Бут шилтегенде пружинанын таасиринен жүк ары-бери чайпалып, аспаптагы дөңгөлөкчөнү, аны менен жебени айландырат. Жебенин биринчиси – бирдик, экинчиси – жүздүк, үчүнчүсү – миңдик кадамдын санын көрсөтөт.
Агрессия (саясат)
Агрессия (саясат) - (лат. aggressio кол салуу) (эл аралык укукта) мамлекеттер аралык мамиледе мыйзамды бузуп күч колдонуу. 1974-ж. 14-декабрда БУУнун Башкы Ассамблеясы кабыл алган аныктама боюнча, мамлекет тарабынан башка мамлекеттин суверенитетине, территориясынын кол тийбестигине же саясий көз каранды эместигине карата куралдуу же БУУнун Уставына дал келбеген күч колдонуу. Күч колдонуу ыкмасы боюнча тике жана кыйыр болуп бөлүнөт. Жогорудагы аныктама Агрессияга кошо катышуу сыяктуу өзгөчө жагдайды да камтыйт (мисалы, өз территориясын агрессиялык иш-аракет жүргүзүү үчүн берүүсү). Агрессиянын өзгөчө кооптуу формасы болуп куралдуу күч колдонуу эсептелет. Ал эл аралык кылмыш катары баалануу менен эл аралык жоопкерчиликке тартылат. Агрессиянын натыйжасында тартылып алынган территориялар же башка олжолор (аннекциялар) мыйзамдуу боло албайт. Агрессиянын жасалышы тууралуу фактыны тактоо укугу БУУнун Коопсуздук кеңешине таандык. Мисалы, 1990-91-жылдардагы Кувейтке каршы агрессияга байланыштуу БУУнун Коопсуздук кеңеши Иракка каршы олуттуу санкцияларды берген. Ал экономикалык, идеологиялык, психологиялык же башка формаларда болушу мүмкүн.
Табгач
Табгач, тамгач – титул; караханийлер династиясынын айрым өкүлдөрүнө берилүүчү наам. 7–8-кылымдарда Түндүк Кытайды (386–535) бийлеп турган байыркы тоба (табгач) элинин атынан пайда болгон. Андан соңку кылымдарда табгач түрк тилдүү элдерде кытай (ханзу) элинин мамлекетинин аты катары эскерилип калган. Орхон-Енисей жазма эстеликтеринин эң байыркысы болгон Онгин эстелигинде (690–693) табгачтар түштүк тараптагы эл болгондугу баяндалат. Ал эми Култегинге арналган эстеликте (732-ж.) табгач ханынан келген ташка оймо салып кооздоочулар, үй салуучулар, бул элдин кулк-мүнөзү жөнүндө сөз болот. Тоң-Йокук, Могилян кагандын эстеликтеринде да табгачтар жөнүндө маалыматтар бар. Бегредеги (Тува) кыргыздарга таандык руна сымал жазма эстеликте Төр-Апа деген белгилүү кыргыз мамлекеттик ишмеринин он беш жашында табгач ханына (калкына) барып эрдик иштерди аткарып, алтын, күмүшкө байыганы, аялдуу болгондугу баяндалат. Жети бөрү өлтүрүп, барс жана эликке кол салганы айтылган. Акыркы сапта Кыргыз мамлекетиндеги же ага кошуна жашаган уруулар жөнүндө сөз болгон. Кийинчерээк табгач конкреттүү бир этносту гана көрсөтпөстөн, «Чыгыш аймактары» деген шарттуу географиялык аталышты да туюнткан.
Биржа тооруктарынын келүүчүлөрү
Биржа тооруктарынын келүүчүлөрү – биржага мүчө болбогон, бирок анын уюштуруу документтерине ылайык биржалык бүтүмдөрдү түзүүгө укуктуу жеке жана юридикалык жактар. Б. т. к. туруктуу жана бир жолку болушу мүмкүн. Туруктуу келүүчүлөр – биржа мүчөлөрү үчүн белгиленген тартипте жана шарттарда, бирок айрым өзгөчөлүктөр менен биржалык ортомчулукту жүзөгө ашырууга укуктуу брокердик фирмалар, брокердик кеңселер же көзкарандысыз брокерлер. Туруктуу Б. т. к. биржа кызматынан пайдаланышат жана биржанын тийиштүү башкаруу органы аныктаган өлчөмдө биржа тооруктарына катышуу укугу үчүн акы төлөөгө милдеттүү. Бир жолку Б. т. к. өз атынан жана өз эсебинен айкын товарга гана бүтүм түзүүгө акысы бар.
Табгач
Колдонулган адабият
Кыргыз Тарыхы. Энциклопедия. Мамалекеттик тил жана энциклопедия борбору. Бишкек, 2003. И. Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык университети.
Кытай-Корей платформасы
Кытай-Корей платформасы — Кытай менен Кореянын басымдуу бөлүгүн ээлеп жаткан байыркы платформа. Хуанхэ дарыясынын төмөнкү алабын, Корей жарым аралын, Сары деңиздин түбүн кучагына алып, ичке тилке түрүндө батышка созулуп жатат да, Ички Моңголия аркылуу кетет. Чыгыш жак фундаменти кембрий мезгилине чейинки бүктөлүүдөн турат. Корей, Ляодун ж. аралдары, Пекиндин батышы көтөрүлүүгө учураган. Мында мигматит, гнейс, кристаллдуу сланец сыяктуу метаморфизм тектери жана гранит кездешет. Андагы аншань сериясында (астынкы протерозой) темирлүү кварциттин ири кени жатат. Платформанын ичкерген бөлүгү кийин чөккөн катмарлардан түзүлгөн. Фундаменти байкал бүктөлүү циклине туура келет. Протерозой, палеозой, кээде триас менен юра мезгилиндеги тектерден таш туз, пермде боксит кени орун алган. Платформа Түндүк Кытай, Түштүк Кытай, Түндүк-Чыгыш Кытай, Алашань, Тарим, Цайдам, Тибет массивдерине бөлүнөт. Бейшань, Алтынтаг, Хэндуаншань, Жунгар сыяктуу ири структураларга ажырайт. Башка платформалардан кыймылдуу, туруксуз келет. Тарим, Жунгар массивдери нефть менен газга бай.
Силлогистика
Силлогистика – субъектилик – предикативдик түзүлүштүн айтымына таянган дедуктивдик тыянак чыгаруунун теориясы: S – бул Р (S – логикалык ээ, же субъект, Р – логикалык баяндооч, же предикат).
Силлогистикада бир же бир нече айтымдан – көрсөтүлгөн түзүлүштүн өбөлгөлөрүнөн, жаңы айтым – корутунду келип чыгууга тийиш болгон жалпы шарттар аныкталат. Корутунду бир гана өбөлгөдөн келип чыкса, ал түздөн – түз Силлогистикалык натыйжага ээ; эгер корутунду эки өбөлгөдөн келип чыкса, анда ал – чындыгында силлогизм; эгер корутунду бир нече өбөлгөлөрдөн келип чыкса, анда ал – көп силлогизм, же сорит (чынжырлуу топ). Силлогистиктерди алгачкылардан болуп Аристотель иштеп чыккан да, тарыхый жактан дедуктивдүү ой жүгүртүүнүн биринчи логикалык теориясы болуп, кийин формалдык логиканын негизин түзгөн. Силлогистикага караганда бир кыйла жалпы логикалык системаны математикалык логика иштеп чыкты. Аристотель тарабынан коюлган модулдук Силлогистиканын маселелери бүгүнкү күнгө чейин аз изилденген боюнча калууда.
Луис Фонси
Луис Альфонсо Родригес Лопес-Сеперо (исп. Luis Alfonso Rodríguez López-Cepero; 1978-жылы 15-апрель) - Луис Фонси (англ. Luis Fonsi) сахналык аты менен таанымал болгон Пуэрто-Риколук ырчы, ыр жазуучу жана актер, ал "Despacito" ''' (кырг. "Жайыраак") ыры менен белгүүлүү болгон.
Мечетлино (Салауат району, Башкыртстан)
Мечетлино — Башкыртстандын Салауат районундагы айыл, Мечетлин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 754 киши. Почта индекси — 452482, ОКАТО коду — 80247840001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Кайчы куда
Кайчы куда – бири-биринен кыз алышып, кыз беришүү салты. Кыздын төркүндөрү анын кайын жагынан кыз алган, ошондой эле эже-синдилер, алысыраак даражадагы туушкандардын кыздары менен да алмашкан. Кудалар жакындыгын бекемдөө, үйлөнүү тоюна материалдык чыгымды, калың төлөөнү азайтуу же жокко чыгаруу үчүн да кайчы куда болушкан. Кайчы куда салты өзбектерде, түркмөндөрдө жана башка элдерде да кездешет.
Адыргы
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996]
Шилтемелер
http://ky.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%8B%D1%80%D0%B3%D1%8B%D0%B7_%D0%BE%D1%8E%D0%BC_%D1%87%D0%B8%D0%B9%D0%B8%D0%BC%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B8
Менингит
Менингит — мээ жана жүлүн кабыкчасынын сезгенүүсү. Менингитти бактерия, вирустар жана башкалар козгойт. Ал биринчилик жана экинчилик болуп айырмаланат.
Менингиттин биринчилик түрү
Менингиттин биринчилик түрүндө организмге кирген козгогуч түздөн-түз мээ кабыкчасын жабыркатат. Көбүнчө оорулуу же козгогуч алып жүрүүчүдөн жөтөлгөндө, чүчкүргөндө, өбүшкөндө жугат. Адатта дем алуу жолдору суукка урунган адамдар тез жугузуп алат. Ошондуктан оору кыш, жаз, күз мезгилинде көп кездешет. Козгогучу чиркейлер, кенелер, менингоэнцефалиттер менен таралган айрым жугуштуу ооруларда да менингит пайда болот. Экинчилик менингит болсо ортоңку кулактын, мурундун кошумча коңулдарынын сезгенүүлөрүндө, жугуштуу оорулардын (грипп, кызылча, туберкулёз, котон жара жана башкалар) кабылдашынан болот. Көбүнчө менингит менен балдар ооруйт. Оору козгогуч жуккандан кийин 1—4 күнгө чейин билинбей (жашыруун мезгил), капысынан башталат. Эти ысыйт (38—40° чейин), башы ооруп, кусат. Жарыкты көргүсү келбейт, ызы-чууну сүйбөйт. Оор түрүндө кежигеси, буттары тартылат. Өңү бозоруп, эрини, анын тегереги көгөрөт, тез-тез дем алат, тамак ичпейт, бирок суусайт. Жаш балдар эмчекти начар эмет, кусат. Бала чыргоолонуп, чыңырып ыйлайт. Жалпы абалы начарлап, алы кетет, аң-сезими тумандайт. Бирок менингит бардык учурда эле мындай катуу кармабайт.
Экинчилик менингит
Экинчилик менингитте оору акырындап башталат. Мисалы, туберкулёз оорулууларда менингиттин башталышы адегенде жалпы абалды гана начарлатат. Оорулуунун башы ооруйт, алы кетет, бир аз эти ысыйт. Убагында диагноз коюп, оорулууга дарылоо жүргүзүлбөсө жогорудагы оор менингиттин белгилери башталат. Оорунун алгач белгилери билинери менен тезинен врачка кайрылып, оорулууну ооруканага жаткыруу зарыл. Ооруканада диагноз жана дарылоо максатында жүлүн суюктугу алынат, жүлүн суюктугун алганда баш сөөк көңдөйүндөгү басым төмөндөп баштын ооруганы басылат, куспай калат, оорунун жалпы абалы жакшырат. Оорулуунун диагнозу канчалык эрте коюлуп дарыланса, ошончолук оорулуу тез сакаят. Мындай учурда оору 3—4 күндө кайтат. Айрым учурда оору узакка созулуп, түрдүү кабылдоолорго (баш оору, чалыр көз, дүлөй, талма жана башкалар) дуушар кылат. Ооруп айыккандан кийин 2—3 айга чейин оорулуу алсыз болуп, тез чарчайт. Андай балдарга көпкө окуганга, ойногонго болбойт. Начар, көп ооруган балдарда жугуштуу оорудан кийин менингизм (мээ кабыкчасынын дүүлүгүүсү) байкалат. Мындай балдар жарыкты карай албайт, башы ооруйт, кусат. Бирок мында мээ кабыкча сезгенбейт, жүлүн суюктугу өзгөрбөйт. Аны жүлүн суюктугун текшерүү менен аныктайт.
Алдын алуу
Оорунун алдын алуу үчүн оорулууну жана козгогуч алып жүрүүчүнү өз убагында таап ооруканага жаткырып, дарылоо керек. Денедеги ириңдүү жарааттарды дарылап, оору пайда болгон мекеме, айрыкча балдар коллективине карантин коюлат. Кулактын, мурундун кошумча коңулдарынын сезгенүүсүн, туберкулёз жана башкалар өз убагында дарылоо талапка ылайык. Организмди чыңдоонун мааниси чоң.
Аралиялар
Аралиялар (Araliaceae) - эки үлүштүү өсүмдүктөр тукуму. Дарак, бадал, лианалар жана кээ бирлери көп жылдык чөп. Сөңгөгү тикендүү, чатырча гүлдөрү шыпыргы топгүлдү пайда кылат. Жалбырагы жөнөкөй, сабагында кезектешпп же тушташ жайгашкан. Мөмөсү жемиш сымал, айрымдары данектүү. Тукумдун 70тен ашык уруусу жана 850гө жакын түрү белгилүү. Алар тропик өлкөлөрүндө, негизинен Инди-Гималай аймагында, кээ бири Түндүк Америкада, Чыгыш Азиянын мелүүн райондорунда кездешет. Ийне жалбырактуу жана аралаш токойдо өсөт. Кээ бири кооздук жана дары-дармек үчүн да өстүрүлөт. Айрымынын жыгачы сары, наардуу, жеңилимийОңой жылмаланат. Сапаттуу болгондуктан эмерек жасоодо пайдаланылат. Кыргызстанда айрым түрлөрү оранжереяларда, үйдө кооздукка өстүрүлөт.
Агроклиматология
Агроклиматология - (агро..., жана гр. klima –климат, logos – илим),же айыл чарба климатологиясы айыл чарба өндүрүшүнүн бир фактору катары климатты изилдөөчү илим; климатологиянын бир бөлүгү. Жер кыртышы жана анын асылдуулугу, суу ресурстары, өсүмдүктөр климатка жараша болот. Ошондуктан айыл-чарбасын адистештирүүдө климаттык шарт эске алынат. Агроклиматологиянын милдеттерине: климатка айыл-чарба жагынан баа берүү жана айыл-чарба өсүмдүктөрүн, малдын түрлөрүн рационалдуу жайгаштыруу максатында жерлерди агроклимат боюнча райондоштуруу; аба-ырайынын катаал шарттарынан сактануу жолдорун иштеп чыгуу ж. б. кирет.
Атымъятоип (дарыя)
Атымъятоип — Орусиядагы дарыя. Свердлов облусу, Түмөн облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Атымъя дарыясынын сол жээгинен 54 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Адипин кислотасы
Адипин кислотасы (1,4 - бутандикарбон), СООН- (СН2)4-СООН - эки негиздүү карбон к-тасы. Мол. масс. 146,14; түссүз, балкып эрүү t 149-150оС, кайноо t 216-265оС болгон кристаллдык зат. Сууда начар, спиртте жакшы эрийт. Өнөр жайларда ар кандай ыкмалар менен, мис., циклогексанолду катализатор катышуусунда суюлтулган азот к-тасы же абадагы кычкылтек менен окистендирүүдө алынат:
Атымъятоип (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Адипин кислотасы
Тетрогидрофуран же бутандиол – 1,4, жана А. к-нын динитрилин гидролиздөө менен да алууга болот. Карбон к-таларына мүнөздүү болгон реакцияларга кирип, туз, эфир, амид жана башка туундуларын берет. Са туздарын ысытканда циклопентанонду пайда кылат. Эфирлери пластификатор жана майлоочу май катары колдонулат. Этиладипинат этилдешкен бензин о. с-н жогорулатууда, колдонулат. Өнөр жайларда А. к-нын гексаметилендиамин менен конденсацияланышынан найлон алынат.
Атымъятоип (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ивановка (Зианчурин району, Башкыртстан)
Ивановка — Башкыртстандын Зианчурин районундагы айыл, Тазлар айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 12 киши. Почта индекси — 453382, ОКАТО коду — 80226837004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Калама
Калама – ачыбаган камырдан жука жайылып, казанга бышырылган нан. Камырды үзүп алып, жукартып жайып, какшыган казанга эки бетин катырып алат да, чокко тикесинен коюп, калап бышырат. Айрым жерлерде темир мештин капкагынын бетине улам оодарып бышырат.Калама көбүнчө шашылыш учурда колдонулат.
Маалыматтарды булутта сактоо
Маалыматты булутта сактоо (англ. cloud storage) – негизинен кардарларга үчүнчү тарап сунуштаган онлайн сактоо модели. Мында маалыматтар тармак ичине жайылган көптөгөн серверлерде сакталат. Ушул максатка бөлүнүп, атайын алынган же күрөөгө алынган серверлерде маалымат сактоо моделинен айырмаланып, мындай серверлердин саны же кайсы бир ички структурасы кардарга жалпысынан белгилүү эмес. Маалыматтар кардардын көзүндө бир чоң сервер болуп, “булут” деп аталган жерде сакталып, иштетилет. Физикалык жактан болсо, мындай серверлер географиялык жактан бири-биринен алыс жайгашышы мүмкүн.
Dropbox, Microsoft OneDrive, Google Drive, iCloud, Яндекс.Диск, Mail.Ru Булуту маалыматты булутта сактоочу интернет-кызматтар болуп эсептелишет.
Бейше Жапаров
Бейше Жапаров 1929-жылы 11- майда Жети-Өгүз районундагы Чырак айлында туулган.
1947-жылы Пржевальск шаарындагы Киров атындагы орто мектепти аяктап, 1949-жылы ошол эле шаардагы мугалимдер институтун ийгиликтүү бүтүргөн.
1949-1952- жылдары Ош областынын Совет районундагы орто мектептин окуу бөлүмүнүн башчыысы жана директору болуп иштеп, эмгек жолун баштаган.
1952-1955 жылдары Совет райондук элге билим берүү бөлүмүнүн башчысы болуп эмгектенип, 1955-1957 - жылдары Совет райондук Кенешинин аткаруу комитетинин председателинин орун басары, 1957-1962- жылдары анын председатели болуп шайланган.
1963-жылдын январь айынан 1968-жылдын март айыа чейин Өзгөн райисполкомунун атауу комитетинин председатели, 1968-1975-жылдары партиянын Өзгөн райондук комитетинин 1-Секретары болуп иштеген.
1975-жылдын апрелинен 1990-жылдын апрель айына чейин партиянын Тоң райондук комитетинин 1-Секретары болуп үзгүлтүксүз 15 жыл иштеп, аталган аймактын чарбалык жана социалдык абалын көтөргөн.
1990-жылдын апрель айында, 62 жаш курагында Союздук маанидеги пенсияга чыккан. Пенсияга чыккандан кийин 1990-1991 жылдары партиянын Ысык-Көл обкомунун саясий агартуу үйүнүн консультанты болуп эмгектенген.
1991-1995 жылдары Улуу Ата Мекендик согушта (1941-1945 жылдары) курман болгон Ысык-Көлдүк жердештердин "Эскерүү" китебин чыгаруу боюнча областтык редактору болуп, аталган тарыхый китептин жарыкка чыгышына көмөктөшөт.
1996 - жылдан өмүрүнүн акырына чейин (2002-жыл август айы) областтык ардагерлер Кенешинин Президиумунун Председатели болуп эмгектенген.
Жапаров Бейше Жапарович 1963-жылы Жогорку Партиялык мектепти сырттан окуп бүтүргөн.
Өзүнүн эмгек жолунда 1953-жылдан 1990-жылга чейин 37 жыл катары менен жергиликтүү Кенештерге: Совет, Өзгөн, Тоң райондук, 4 сапар Ош жана Ысык-Көл областтык кенештерине, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кенешинин 7-8-9-10 жана 12 чакырылыштарына 5 жолу депутат болуп шайланган.
Кыргызстан Компартиясынын 13-18 Съездерине катары менен делегат, 3 жолу анын текшерүү комиссиянын мүчөсү болгон.
1953-1990-жылдары Совет, Өзгөн, Тоң райкомдорунун, Ош жана Ысык-Көл обкомдорунун мүчөсү болуп шайланган.
1988-жылы КПССтин 19-Конференциясынын жана ошол эле жылы Колхозчулардын Москвада өткөн Бүткүл Союздук 4-Съездинин делегаты болгон.
1975-жылы КПССтин Делагациясынын составында Лаос, Вьетнам өлкөлөрүндө, 1973-жылы Египетте, 1981-жылы республиканын туристтерин жетектеп Японияда, Филиппинде, Сингапурда жа Вьетнамда, 1993-жылы Кыргыз Республикасынын Жогорку Кенешинин депутаттар тобу менен Туркияда болгон.
Өлкөгө сиңирген эмгеги үчүн Союз убагында 2 "Эмгек Кызыл Туу", 2 "Ардак Белгиси" ордендери, 3 медаль, 3 жолу Кыргыз Республикасынын Ардак грамоталары менен, ал эми 1997-жылы Кыргыз Республикасынын "Даңк" медалы менен сыйланган.
Бири-бирин алмаштыруучу товарлар
Бири-бирин алмаштыруучу товарлар – өздөрүнүн аткарар милдети, пайдалануудагы (өндүрүүдөгү) сапаты жана техникалык мүнөздөмөлөрү, баасы жана башка көрсөткүчтөрү боюнча бирдей болгондуктан, сатып алуучу аларды бири-бирине алмаштыра берүүчү же алмаштырууга даяр товарлардын тобу.
Барселона метросу
Барселона метросу – Барселона шаарынын метросу. Метросу 30 декабрь 1924-жылы ачылат.
Алиева Гүлжан Садык кызы
Алиева Гүлжан Садык кызы Саймачы. 1955-ж. Нарын районундагы Кара-Чий айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Кыргыз Республикасынын Сүрөтчүлөр союзунун көркөм фондусунда, «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинде чебер болуп иштеген. Уз сайма буюмдарынын жердигине кийизди, терини (өңдөлгөн, ышкын туп менен боёлгон), таарды алат. Салттуу көчөттөрдү негиздеп, өзүнүн «жарым кыял оюмдарын» көчөт катары түшүрөт. Көбүнчө чакан туштуктарды жаратат, чет өлкөлөргө, мамлекеттик музейлерге экспонатталууга, сатыкка чыгарууга шартташтырат. Анын четтик көчөтүнө «кочкор мүйүз оюму» менен «бармак боочу оюмун» айкалыштырат. Ал кайра «кочкор мүйүз оюму» карга тырмак оюму» аркылуу уздун учкул кыялынан жаралган «жарым кыял оюму» (көчөтү) - борбордук көчөттөргө айкалышат. Ошондо бири-бири менен жиксиз тутумдашкан төрт-алты табакчалардын араларынан экиден «табакчалар» колтук көчөт катары улана түшөт. Ал мүйүз оюмдарынын сыртынан «кыргак көчөттөрүн» кыркалай түшүрүп, ар бир табакчаларынын ортосунан пайда болгон өзөкчөлөрдү коюу түс аркылуу бери алып чыгат. Мында көк-кызыл өңдөр үстөмдүк кылат. Эгер сайма өзөгү көктөн болсо, четине кызылдан, кызыл келсе четине көктөн түшкөн жээк көчөттөрү ачык көрүнөт. Ал ак жердикке бир эле түстү колдонгон учурлары да бар. Уз ийне сайма менен илме сайманы бирдей колдонот. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1977-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 60 жылдыгына карата «Эл чеберлеринин жана сүрөттү өз алдынча сүйүүчүлөрдүн республикалык көргөзмөсү». Илме сайма туштуктары (панно) үчүн Кыргыз ССР Сүрөтчүлөр союзунун Ардак грамотасы; 1987-ж. Улуу Октябрь Социалисттик революциясынын 70 жылдыгына карата «Элдик чеберлердин республикалык кароо-сынагы». Териге, кийизге түшүргөн көркөм көчөттөрү үчүн «Кыял» элдик көркөм кол өнөрчүлүк Бирикмесинин Биринчи даражадагы диплому.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Silentó
Рики Ламар Хок (англ. Ricky Lamar Hawk; 1998-жылы 22-январь) - Silentó (англ. Silentó) сахналык аты менен таанымал болгон америкалык рэпер, музыкалык продюсер жана актер. Silentó Billboard Hot 100 чартында үчүнчү орунду ээлеген "Watch Me (Whip/Nae Nae)" ''' (кырг. "(Машине айдаганымды/тиземди чоң бүгүп желип басуумду) кара") аталышындагы алгачкы сингли менен таанымал болгон.
Акшыбак
Акшыбак (Artemisia leucodes)- шыбак уруусунун бир түрү.
Бир, эки же көп жылдык өсүмдүк, жарым бадалдар, кээде бадалдар. Тамыры жоон, катуу, көп сабактуу. Жалбырактары канаттай тилкелүү, агыш түктүү. Гүлдөрү майда кызыл же сары. Топгүлү майда себет, себетчелери сырты нан ороочтуу топтошуп жалпы чачы сымал же шыпыргы сымал топгүлдөрдү түзөт. Шамал менен чандашат, кээде чымын-чиркей катышат же ачылбаган гүлдөрүнүн ичинде өзү менен өзү чандашат.
Акшыбак кумдак, кургак жерлерде өсөт. Борбордук Азияда кеңири тараган.
Колдонулган адабият
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору. Биология (энциклопедиялык окуу куралы).-Б.: 2004, ISBN 9967-14-002-4
Агроландшафт
Агроландшафт - мезорелъефтин элементтеринде топурак ареалы менен чектелген же болбосо топурак курамына (бирдей геологиялык, литологиялык, гидрологиялык ж. б. шарттарда) ээ болгон жер бетинин бир бөлүгү. Агроландшафт топурактын түшүмдүүлүгүн арттыруу үчүн экологиялык коопсуздукту эске алуу менен жер ресурстарынын мүмкүнчүлүгүн эң арбын колдонгон айыл-чарба иштеринин түрүнө кирет. Айдоо жерлерди туура эмес пайдалануунун натыйжасында жерлер суу, шамал аркылуу эрозияга учурап, көп жерлерде жер кыртышын суу басып, шорлонтуп жиберет. Ошондой эле, бул айдоо жерлердин химиялык (канцерогендик, мутагендик) заттар менен булганышынан айдоо жерлердин түшүмдүүлүгү төмөндөйт. Химиялык жер семирткичтердеги уулуу заттар калк арасында ар түрдүү оорулардын көбөйүшүнө өбөлгө түзгөн. Бирок, акыркы жылдары химиялык заттар биологиялык заттар менен алмаштырылууда.
Дружба (Ысык-Ата району, Кең-Булуң айыл аймагы)
Дружба (мурдагы Красный Восток) — Чүй облусунун Ысык-Ата районундагы кыштак. Кең-Булуң айыл өкмөтүнө караштуу. Бишкек-Балыкчы автомобиль жолунун жана Чоң Чүй каналынын боюнда, деңиз деңгээлинен 764 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Кант шаарынан 25 км чыгыш тарапта. Ивановка темир жол бекетинен 10 км аралыкта. Калкы 2560 (2006); негизинен жашылча өстүрүүдө эмгектенет. Мончо, ашкана жана башкалар бар.
Калитерлер
Калитерлер (лат. Callitaera, syn. Cithaerias) баркыткалдыркандардын бир уруусу.
Анаксимандр
Аны Фалестин жолдошу жана тууганы болгон деп айтышат. Ал «Жаратылыш жөнүндө» деген трактаттын автору деп эсептелинет, анда космогониянын, метеорологиянын жана билимдердин башка да натурфилософиялык тармактарынын маселелери каралат. Анаксимандр бардык нерселердин жаратылышынын булагы «суу» эмес, кандайдыр бир өзүнчө турган зат да эмес, ал өзү апейрон деп атаган чексиз, түбөлүктүү, айкын эмес бир неме. Бул алгачкы зат, апейрон, көөнө замандан бери Анаксимандрдын «баштапкы негизи» деп аталып келе жатат. Апейрон, «чексиз табият» жылуу жана суук, кургак жана ным сыяктуу карама-каршылыктарды пайда кылат, бул карама-каршылыктардан нерселер жаралат.
Aнаксимандр дүйнөдөгү бардык нерселер тынымсыз өзгөрүлүп жана агылып турат деп эсептейт. Анаксимандрдын көз карашынын өзгөчөлүгү дал мына ушундан көрүнөт, бул көз караш апейрондон пайда болуучу сансыз дүйнөлөрдүн жаралышы жана өлүшү жөнүндөгү окууда алда канча ачык-айкын айтылган. Феофраст мындай деп жазат: «Фалестин досу Анаксимандр жалпы нерселердин пайда болушунун жана кайрадан жок болуп турушунун ар кандай себеби чексиздиктин өзүндө. Дал ошол чексиздиктен, дейт ал, асман дүйнөсү жана жалпы эле сан жеткис бардык дүйнөлөр бөлүнүп чыккан. Алардын баардыгы пайда болгондон кийин бир кыйла узак мезгил өткөндө өлүп жок болот, анын үстүнө ошол бардык нерселердин мындай айланып (круговращение) турушу учу-кыйыры жок мезгилдер бою болуп келе жатат» [Маковельский А. Досократиктер. 1-бөлүк. Казан, 1914. 38-6.].
Анаксимандрдын космологиялык жана космогоникалык түшүнүктөрү чоң мааниге ээ болгон. Анын ою боюнча жер үстүндө суудан, абадан жана оттон турган кыртыштар бар. От кыртышы жарылганда күн, ай жана жылдыз шакектер пайда болот. Жер болсо колоннанын цилиндрлик бөлүгү сыяктуу кыймылсыз турат. Адамдар менен жаныбарлар соолуп калган деңиздин түбүндө пайда болуп, кургакка чыкканда азыркы түрүнө ээ болушкан. Анаксимандрдын көз карашында мифологиялык жана рационалисттик ой-пикирлер айкалышып турат.
Колдонулган адабияттар
[http://www.bizdin.kg/elib/kitepter/pdf/philosophy_blinnikov.pdf Л. В. Блинников.Философтордун кыскача сөздүгү. - Б.: 1997, ISBN 5-900162-16-8]
Dimitri Vegas & Like Mike
Dimitri Vegas & Like Mike - белгиялык дижей жана музыкалык продюсерлер Димитрий Тивайос менен Майкл Тивайос бир тууган агалардын дуэти. 2016-жылы алар DJ Mag журналынын "Эң мыкты 100 дижейи" тизмесинде экинчи орунда жайгашкан. Алар 2015-жылы No. 1 DJ - эң мыкты дижейлердин мыктысы болгон.
Хардвик Тауншип (Нү-Жерси)
Хардвик Тауншип (Нү-Жерси) (Hardwick Township) — Нү-Жерси штатынын Уоррен округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1696 киши. Болжолдуу аянты - 98.2 км². FIPS коду — 34-29820.
Калевипоэг
"Калевипоэг" - эстон элинин улуттук эпосу. Элдик уламыштар менен ырлардын негизинде акын жана коомдук ишмер Ф.Крейцвальд түзгөн жана 1857-1861-жылдары басып чыгарган. Алгач жыйнаган Ф.Р.Фельман(1758-1850). "Калевипоэгдун" немисче котормосу 1861-жылы жарык көргөн. Эпосто эстон калкынын баскынчыларгы каршы күрөшү, мекенди сүйүү, орус эли менен достук мамиледе болуу, прогресске умтулуу идеялары чагылдырылган. Эпос дүйнөнүн бир топ тилдерине которулган.
Катафатикалык теология
Псевдо-Дионисийдин пикири боюнча, кудайды акыл менен да, сезим менен да таанып билүү мүмкүн эмес. Бирок кудай өзүнүн нур, акыйкат, акыл, адилеттик, кудурет ж. б. күчтөрү аркылуу материалдуу дүйнөнү гармониялуу жана кооз кылат, материалдуулук менен идеалдуулук ортосуна тең салмактуулук орнотот. Кудай тарабынан жаратылган дал ушул табигый мыйзам ченемдүүлүктөрдү окуп үйрөнүү менен таанып билүүгө болот.
Псевдо-Диносийдин пикири боюнча, кудай өзү тарабынан жаратылган дүйнөнүн башаты, өзөгү жана аягы болуп саналат. Асмандагы кудай дүйнөсүндө иерархия кандай ырааттуу болсо, кудай тарабынан жаратылган материалдуу дүйнө да ошондой ирээттүү тартипте жайгашкан. Кудай дүйнөсүндөгү тартипти жерге орнотуучу негизги күч болуп чиркөө эсептелет. Демек, чиркөө гана кудайдын жерге орноткон гармониясын, сүйүүсүн, ажайып кооздугун адамдарга жеткире алат. Кудайды таанып билүүнүн катафатикалык жолу акылга, философияга, логикага, диалектикага, ой жүгүртүүгө таянат.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Цада
Цада — Кипр батыш бөлүгүндө бир чакан шаар. Бул Eparchía Páfou районунун, өлкөнүн батыш бөлүгүндө, 90 км капиталдык Никосияда батыш менен анын түндүк 8 км аралыкта жайгашкан. Цада деңиз жогору 619 метр. Бул 1,043 тургундарын жазыла элек.
Худайбердиев Ахмадали
Ахмадали Худайбердиев (1920, Базар-Коргон району, Базар-Коргон кыштагында туулган.- 1985, ошол эле жерде) - пахтачы, Социялистик Эмгектин Баатыры (1971). 1968-жылдан КПСС мүчөсү. Улуу Ата Мекендик согушка катышкан. 1930-40, 1948-61-жылдары Базар-Коргон районундагы «Кеңеш-Көчө» колхозунда иштеген. 1962-жылдан ушул эле райондун «Комсомол» колхозунун пахтачылык бригадасын жетектеген. Анын бригадасы 1976-77-ж. ар гектар аянттан 45 цден пахта жыйнап алган.
Агроландшафт картасы
Агроландшафт картасы - топурак кыртышынын структурасы менен кошо түрдүү табигый жана айыл чарбанын өзгөчөлүктөрүнө мүнөздүү участоктор чогуу чагылдырылган карта. Бул участоктор аймакты пайдалануу мүмкүнчүлүгүн чектеген көрсөткүчтөрдүн (кыртышы жуулуп кеткен, ашыкча нымдуу, таштуу ж.б. жерлер) негизинде бөлүнүп алынат. Аны айыл чарба өндүрүшүнүн экологиялык, экономикалык жактарын караган мекемелер пайдаланат.
Худайбердиев Ахмадали
Сыйлыктары
Социялистик Эмгектин Баатыры, Эки Ленин ордени, Октябрь Революциясы ордени, медалдар менен сыйланган.
Узакбаев, Талантбек Макишович
Узакбаев Талантбек
Өмүр баяны
Узакбаев Талантбек Макишович Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты. «Ар–Намыс» депутаттык Фракция мүчөсү. Узакбаев Талантбек Макишович 1960-жылы 27-январда Ысык-Көл областынын Жети-Өгүз районунун Барскоон айылында туулган. Билими жогорку. 1985-жылы К.И.Скрябин атындагы Кыргыз айыл чарба институтунун “Ветеринария” факультетин аяктаган.
Ишмердүүлүгү
1978-1980 жылдары Советтик аскер катарында кызмат өтөгөн. 1977-жылы Жети-Өгүз районунда жайгашкан “Барскоон” совхозуна жумушчу болуп иштеп баштаган. Жогорку окуу жайын аяктагандан кийин 1985-1986 жылы Жети-Өгүз районундагы Шевченко колхозунда ветеринар даарыгер болуп эмгектенген. 1986-1988 жылдары Ак-Суу районунда жайгашкан “Тургень” совхозунда ветеринар даарыгер, 1988-1991 жылдар аралыгында “Тургень” сүт товар фермасынын башчысы болуп эмгектенген. 1991-2003 жылдары Каракол шаарында жайгашкан “Ак-Бата” Жоопкерчилиги чектелген коомдун башкы директору болуп иштеген. 1993-2000 “Махмуд кашкари” СПнын Президенти болуп Бишкек шаарында иштеген. 2000-2003 “Бугу” Жоопкерчилиги чектелген коомдун башкы директору Каракол шаары. 2003-2005 жылдары Кыргыз Республикасынын айыл чарба министирлигинин алдындагы мамлекеттик ветеринария департаментинин башкы адиси болуп иштеген. 2005-жылы Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик Башкы ветеринар инспектору болуп дайындалган. 2005-2006 жылдары КМЫ мамлекеттеринин ветеринария тармагындагы кызматташуу боюнча мамлекеттер аралык Кеңештин төрагасы болуп иштеген. 2007-жылы Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгы менен Кыргыз Республикасынын айыл суу чарба жана кайра иштетүү министри болуп дайындалган. 2007-жылдан бүгүнкү күнгө чейин А.Дүйшеев атындагы ветеринария институтунун улук илимий кызматкери, Илимий кеңештин мүчөсүндө турат. 2010-жылдын октябрь айында “Ар-Намыс” саясий партиясынын тизмеси боюнча Жогорку Кеңешинин V-чакырымына депутат болуп шайланган. “Кыргыз Республикасынын айыл чарбасынын отличниги”, Ветеринарияя илимдеринин кандидаты.
Шилтеме
http://www.kenesh.kg/Articles/526-UZAKBAEV_Talantbek_Makishovich__Frakciya_ArNamys.aspx
Алабата
Алабата (Atriplex) — шакардуулар уруусундагы бир же көп жылдык бадал сымал өсүмдүк.
Жалбырагы кезектешип жайгашкан. Топгүлү машак, бир жыныстуу, аталык гүлү 5 муунактуу, энелик гүлүнун көбү жан- жалбыраксыз. Мөмөсү бир уруктуу.
Уругу шамал, суу аркылуу таралат. Алабатанын 225 түрү белгилүү, андан 33ү КМШда, 10дон ашыгы Кыргызстанда өсөт. Кыргызстанда татар Алабата, бутактуу Алабата, жылтыр Алабата — көп тараган отоо өсүмдүктөр. Алар көбүнчө жол боюна, короо четине, кемерге, огороддо, ээн жерде, бак-арасында пахта плантациясында өсөт. Алабатаны күзүндө жана кышында төө, кой, эчки жакшы жейт. Жайкысын ууктурушу мүмкүн. Каршы күрөшүү чаралары: даны ката электе чаап салуу, үрөндү тазалоо, айдоо аянтын жумшартуу.
Лиль-Еган
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Харь-Яга-Вож
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Акак
(Акак таш)
«Акак мончок тагынам, Койчу кулду не кылам, жылкычыны сагынам» (Эл ыры).
Бул — буюмдун жердиги. Элдик зергерчиликте буюм бетине чөгөрүү үчүн колдонулуучу ийне жалбырактуу жыгачтардын ташка айланып, ар кандай түстө кубулган (көбүнчө сары) чайыры. Бул баалуу зат шакек, желбирөөч, бой тумар, сөйкө, билерик, чолпу (чач учтук), топу өңдүү кыз-келиндердин зер буюм-тайымдарына, эр кемерине, ат жабдыктарынын бөлүктөрүнө «тогуз төбөлөп» («куткундап») кооздоодо колдонулат.
Маалыматтын булагы
[http://bizdin.kg/component/k2/item/173-kyrgyz_kol_onor Акматалиев Амантур Сейтаалы уулу. Кыргыздын кол өнөрчүлүгү. Бишкек 1996]
Аламанова Шаарба
Аламанова Шаарба Уз. 1927-ж. Ак-Суу районундагы Боз-Булуң айылында төрөлгөн. Кыйла жылдары педагогдук кесипте эмгектенген. Баатыр эне. Уздук таалимди энеси Мөөркандан алган. Ал кийизге күзгү жүндү арбын тарамдап, катуу уютуп жасаган шырдактарында «жарым кыял оюмдарын» башкалардан айырмалуу берүүгө аракеттенет. Беттей оюлган «мүйүз оюмунун» сырттары жүрөкчөлөнөт. Аны уз буюмдун жээк оюмуна шайкештейт. Ал эми ортолук оюму жалпы берилип, төрт «куш оюмунун» үстүнөн «кочкор мүйүз оюму» чыгып, бир табакчаны түзөт. Шаарбанын шырдактарынын оюм ортолоруна кылчык койдун жүнүнөн ийрилип, чыйратылган шырык жип бир гана чыйыр болуп түшөт. Ал көбүнчө кызыл-көк өңдөрдү беттейт да, мында «милтесин» кызылдан тандайт. Айылдаштары андан үлгү алып турушат.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Кытандар
Кытандар (лат. Ardeidae) — кунас сымалдар түркүмүндөгү тукум. Салмагы 130дан—2 кгга чейин жетет. Денеси сүйрү, мойну, буту узун. Тумшугу учтуу, узун, уч жагында тишчелери бар. Шыйрагы жүнсүз, канаты кыска, жазы, куйругу кыска,түрдүү түстө (саргыч, күрөң, көгүш, айрымдары ак). 32 уруусу, 66 түрү түндүктөн башка бардык жерлерде таралган. КМШ өлкөлөрүндө 12 уялоочу түрү кездешет. Алар суу боюнда жашап, майда балык, бака, курт-кумурска, айрымдары жумуртка жана балапан жейт. Жай учат. Бакта топтолуп уялайт, 3—7 жумуртка тууйт. Балапандарын кулгуп азыктандырат. Көпчүлүгү азыгын күүгүмдө, түнкүсүн издейт.
Калевала
"Калевала" - карел-финн элинин эпосу. Перттунен ж.б. айтуучулардан жазылып алынган. Ал карел, ижор жана финн ырларынын негизинде финн илимпозу Э.Лённрот XIX кылымдын I жарымында бир түрдүу баяндоо формасына келтирген. Эпостун биринчи композициясы(32 рун). 1835-жылы, экинчиси (50 рун) 1849-жылы басылган. Эпосто элдик музыкалык аспап - кантелени ойлоп тапкан Вяйнямёйнендин, эл жыргалчылыгынын символу болгон сыйкырдуу тегирмен Сампону салган уста Ильмеринендин, баатыр Лемминкяйнендин, бадачы Куллервонун образдары жогорку көркөмдүктө түзүлгөн. "Калевала" - америкалык акын Р.Лонгфеллонун "Гайават жөнүндө ыр" поэмасынын жаралышына, эстон элинин "Калевипоэг" эпосунун кайрадан иштеп чыгышына таасири тийген. "Калевала" дүйнөнүн көп тилдерине которулган. 1949-жылы 100 жылыдк мааракеси өткөрүлгөн.
Инсайт
Инсайт (анг. insight – көрө билүү, түшүнүү) – жеке тажрыйбаларга жана кемчиликтерге таянган билимдер, бир нерсени илип алуу, дароо түшүнүү же үйрөнүү. Инсайт кубулуштары тууралуу илимий билимдердин көпчүлүгү 20-кылымдагы немец гештальтпсихологу Вольфганг Кёлердин жаныбарлардын жүрүм-турумуна арналган эмгектеринен алынган. Эксперименттеринин биринде Кёлер Султан аттуу ачка шимпанзе камалган тордун сыртына банандарды койгон жана шимпанзеге бананга жетүү үчүн кыска эки таякты карматкан. Эгер шимпанзе эки кыска таякты бириктирсе, анда сырттагы банандарды алуу өтө жеңилге турган. Бирок, Султан таяктардын ар бири менен банандарды алууга жасаган аракеттери эч натыйжа берген эмес. Кийинчерээк, кокусунан таяктарды бири бирине улаштырып, банандарга жеткен соң, Султан эч кимдин жардамысыз эле банандарга жетүү үчүн узун таяктарды пайдалана баштаган. Адамдарды маданиятка үйрөтүүдө да Инсайтты пайдаланууга болот. Бир кылган иш-аракетти көп жолу кайталоо аркылуу адамдар аны көнүмүш адатка айландырышат. Ушундай факторду (аракет) эске алуу менен адамдардын жүрүм-турумундагы аң-сезимсиз мотивдерди жана патологиялык бузулуулардын себептерин аныктоо үчүн инсайт психотерапияда жана психоанализде кеңири пайдаланылат.