cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Котлия (Лозьва куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Тавда дарыясынын башатынан аягына чейин, Сосьва дарыясын кошпогондо башатынан Морозково айылындагы суу өлчөө постуна чейин. Дарыянын айрыгы — Тобыл, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жубайсыз жашыл чегиртке
Жубайсыз жашыл чегиртке (лат. Chrysochraon dispar) — жутчегирткелердин бир түрү.
Көкүрөк клеткасы
Көкүрөк клеткасы (thorax) - амниоттордун скелетинин бир бөлүгү, омурткалуулардын арка омурткалары, кабыргалары, сүбөлөрү жана төш сөөгү (айбалкасы) бирине-бири бекишип турган көңдөйлүү бекем бөлүгү, буга кийин курчоосу бекийт. Дем алууга жана кыймылга келтирүүчү органдардын прогрессивдик өөрчүшү менен байланышту биринчилерден болуп сойлоп жүрүүчүлөрдө пайда болгон.
Тоң ашуусу
Тоң ашуусу — Тескей Ала-Тоодо Тоң жана Үч-Эмчек (Кичи-Нарындын башы) сууларынын башынан орун алган. Бийиктиги 4023 м. Гранит-диорит, тоналит интрузия тектеринен турат. Ашуунун түндүк капталы жантайынкы, түштүгү тик. Кышында жол кыска убакытка бекийт. Ашуу аркылуу мал ашырылат.
Кустак (Урманка куймасы)
Кустак — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Урманка дарыясынын оң жээгинен 18 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кашкар (Миякин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ак-эрмен
Ак-эрмен — топоним. Алмамбет Көкчөдөн кетип, капаланып келатып, уясын коргоймун деп кайра-кайра жолун торогон ызгычты атып түшүрүп, ага жалгыздыгы жөнүндө арманын айткандан кийин анын сынган канатын дарылап: «Үйүңдү тап деп жаныбар, уяңда балаң дагы бар» (Сагымбай Орозбаков, 2. 299),— деп учуруп жиберген жер. Чүй өрөөнүндө Ашмарага жанаша жаткан өзөн.
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Швеция
Шве́ция (Sverige: [ˈsvæ̌rjɛ]), расмий аталышы — Шве́ция Падышалыгы (Konungariket Sverige [ˈkôːnɵŋaˌriːkɛt ˈsvæ̌rjɛ]) — Түндүк Европада, Скандинав жарым аралында жайгашкан мамлекет.
Астероид күнү
Астероид күнү  же Астероиддин эл аралык күнү — Ар жылы, 30-июнда белгиленүүчү майрам. Бул күн Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын 2016-жылдын 6-декабрындагы резолюциясында майрам деп жарыяланган. Дал ушул датанын майрам катары белгиленишинин себеби - 1908-жылдын ушул күнү Тунгус метеорити Жер планетасы менен кагышып, бул окуя тарыхтагы масштабдуу кырсыктардын катарын толуктаган. Окумуштуулардын пикиринде Күн системасында өлчөмү 1 чакырымдан ашкан 2 миллионго жакын астероид бар болушу мүмкүн. Алардын көбү Марс жана Юпитер планеталарынын ортосундагы уюлда топтолгон. Жер бардык белгилүү болгон астероиддерден чоң болгонуна карабай алар планетабызга чоң коркунуч туудуруп келет. Эгерде Жер планетасы өлчөмү 3 чакырымдан ашкан астероид менен кагышса, цивилизация жок болуп кетиши мүмкүн.
Айхштет
Айхштет (ˈaɪçʃtɛt) ― Германиянын Бавария Жериндеги шаар. Айхштет районуна карайт. Жогорку Бавария административдик округуна тиешелүү. Калкы – 13 835 киши (2009-ж.). Аянты – 47.84 км2.
Жаңы-Жер (Сокулук району)
Жаңы-Жер — Чүй облусунун Сокулук районундагы кыштак. Жаңы-Жер айыл округуна караштуу. Деңиз деңгээлинен 610 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Сокулук кыш-нан 79 км түн. тарапта. Шопоков темир жол бекетинен 77 км. Кыштак 1932-жылы негизделген. Калкы 5141 (2007); негизинен мал чарбасында жана дыйканчылыкта эмгектенет. Орто жана музыкалык мектеп, кесиптик-техникалык окуу жайы, оорукана, дарыкана, клуб, китепкана, турмуш-тиричилик кызматынын бөлүмдөрү бар.
Жамааттык
Жамааттык(Общность) –
Мындай мааниде Жамааттар социалдык топ, кесип, жашаган жер, диний өзгөчөлүк ж. б. социалдык жалпы белгилерге ээ адамдардын кандайдыр бир жалпылыгын мүнөздөйт. Аталган өзгөчөлүктөрү аркылуу жаматтар рационалдуу негизде уюшулган жана кандайдыр бир максатка ээ коомдон айырмаланат. Коом менен Жамааттын ортосундагы айырмачылыктарды алгачкы жолу Тонье («Gemeinschaft und Gesellschaft», 1887) аныктаган.
Типтүү Жамааттар болуп үй-бүлө жана эл эсептелет; үй-бүлө өз ара сүйүүнүн, мүлктүн жана тагдырдын жалпылыгына негизделсе, эл жалпы рухтун, тилдин, маданияттын жана тагдырдын алып жүрүүчүсү болуп саналат.
Адам Жаматтарынын маңызы, айрым индивиддердин Жамааттарга болгон мамилеси социология менен социалдык психологиянын изилдөө предмети болуп саналат. Адамдардын жалпы турмушу экзистенционализмде да маанилүү орунду ээлейт.
Жергазарлар
Жергазарлар (лат. Bathyergidae) — Америкада жашоочу чычкан сымалдуу кемиргичтердин бир тукуму, буларга төмөнкү түрлөр кирет: такыр жергазар (лат. Heterocephalus glaber), Кап жергазары (Georychus capensis).
Шералы Шапак уулу
Шералы Шапак уулу (18-кылымдын 2-жарымы — 1823—24-ж.) — бугу уруусунун белек уругунан чыккан бий.
1813-ж. кыргыз конуштарында болгон Батыш Сибирь орус администрациясыньда өкүлдөрүн (А. Л. Бубенов) жылуу кабыл алган. Ниязбек бий менен бирдикте 1813—14-ж. өз өкүлдөрүн Омскиге жиберган. Шералы ошондой эле меселдетип ыр айткан чечен адам болгон. Анын накыл сөздөрү калк арасында кеңири тараган.
Кан
Кан — организмдеги суюк ткань. Ал кан тамырлар менен тынымсыз жылып, бардык орган жана тканды аралап өтүп, аларды бири-бири менен байланыштырып турат. Кандын кызматы көп түрдүү. Ал кычкылтекти өпкөдөн тканга (дем алдыруу функциясы); азык затты сиңирүүчү жерге (азыктандыруу функциясы); зат алмашуу процессинин керексиз продуктусун бөлүп чыгаруучу органга (бөйрөккө); гормон, ферменттерди иштелип чыккан жеринен активдүү таасир этүүчү жерге жеткирет.
солдон оңго эритроцит, тромбоцит жана лейкоцит фотосүрөт сканерленген электрондук микраскоптон Кан организмдин ички чөйрөсүнүн (осмос басымы, суунун, минерал туздарынын өлчөмү), дене температурасынын туруктуулугун сактайт. Организмди зыяндуу агенттерден коргоодо да анын ролу чоң. Эркектерде 4 1⁄2 л, аялдарда 5 1⁄2 л кан болот. Кандын 55%и суюк бөлүктөн — плазмадан жана 45%и андагы клеткалар — формалуу элементтерден турат. Формалуу элементтер кан пайда кылуучу органдарда пайда болот.
Кандын курамы Дени соо кишинин канынын составы атайын жөнгө салуучу механизмдин натыйжасында туруктуу болот. Организмде ар кандай өзгөрүүлөрдү кан сезет. Анын составынын өзгөрүшү бир катар ооруларды диагноздоодо мааниси чоң. Кан системасынын ооруларында анын составы кыйла өзгөрүлөт. Кан плазмасынын 90%и негизинен тамак сиңирүү системасынан келген суу, 7 — 8% белок жана ар кандай туздардан турат. Белок молекуласынын формасы жана өлчөмүнө жараша альбуминдер жана глобулиндер болуп айырмаланат. Бул белоктун бири ар кандай ткань жана органдарга азык зат жана гормондорду ташыйт, экинчиси коргоо функциясын аткарат (к. Иммунитет).
Глобулинге протромбин жана фибриноген кирип, кандын уюшуна катышат. Плазмада, ошондой эле азык заттар (углеводдор, май жана башка), витаминдер, гормондор, ферменттер, кандын уюшун камсыз кылуучу атайын зат бар. Андан сырткары плазмада организмдин тиричилигинде пайда болгон керексиз заттар (зат алмашуу продуктусу) болуп, ал кан агымы менен бөйрөккө жеткирилет.
Кандын формалуу элементтери Лейкоциттер жана тромбоциттер. Плазмада булардан сырткары башка активдүү заттар болот. Эритроциттер — кызыл кан клеткалары, негизги функциясы — организм менен чөйрө ортосунда газ алмашууну, башкача айтканда. организмдин дем алуусун ишке ашырат. Алар кандын башка функциясына да катышат. Эритроцит чала өткөргүч чел жана көпшөк заттан турган ядросуз клетка, анын оюкчаларында темирлүү пигмент гемоглобин болуп, ал канга кызыл түс берет. Гемоглобиндин молекуласы белок — глобин жана темири бар топ- гемден турат. Гем тобундагы темир эритроцит өпкө капиллярлары аркылуу өткөндө кычкылтек молекуласы менен оңой ажыроочу кошулма пайда кылат. Ал башка органдардын кан тамырлары аркылуу өткөндө кычкылтекти берип, көмүр кислотасы менен байланышууга жөндөмдүү. Эритроцит кайра өпкө капиллярына келгенде гем аны берет. Кычкылтек менен каныккан артерия каны ачык кызыл түстө болот; кычкылтекти ткань сиңирип алып, гемоглобин көмүр кислотасы менен байланышканда кочкул кызыл түскө келет (андай кан вена кан тамыры аркылуу агат). Дени соо организмде 1 мкл канда 4—5 млн эритроцит болот. Эритроциттин санынын өтө азайышы, формасынын өзгөрүшү, эритроциттеги гемоглобиндин азайышы аз кандуулуктун мүнөздүү белгиси болуп эсептелет.
Кан элементтери: 1— эритроциттер; 2—8— лейкоциттер (2— сегмент сымал ядролуу нейтрофил, 3— таякча сымал ядролуу нейтрофил, 4— эозинофилдер, 5— базофилдер; 6—моноциттер; 7—8— лимфоциттер); 9— тромбоциттер. Лейкоциттер Лейкоциттер — ак (түссүз) кан клеткалары. Анын ядросунун формасы ар түрдүү болгондуктан таякча ядролуу, сегмент ядролуу, моноциттер болуп айырмаланат. Кээ бир лейкоциттердин цитоплазмасында атайын бүдүрчөлөр (гранулоциттер) болот, башкаларында мындай түзүлүштөр болбойт (агранулоциттер). Лабораториялык изилдөөлөрдө лейкоциттер кандай түскө боёлушуна жараша нейрофиль, базофиль жана эозинофиль лейкоциттери деп аталат. Ар бир лейкоцит өзүнө тиешелүү функция аткарат. Лейкоцит активдүү кыймылдап, кан агымынан чыгып, клетка арасында жылып жүрө алат. Алар организмге бөтөн зат киргенде, организм жабыркаганда лейкоцит капилляр капталынын клеткасынан чыгып жана жабыркаган жерди көздөй жылып коргоо функциясын аткарат, к. Фагоцитоз. Лейкоциттин саны ар бир кишиде 1 мкл канда 4000—9000 ге жетет. Андан ашып кетсе лейкоцитоз, азайса лейкопения деп аталат. Дени соо кишиде ысык мончого ваннага түшкөндөн кийин, спортсмендерде жана кара жумуш иштегендерде кыска мөөнөткө лейкопения байкалат.
Лимфоциттер Лимфоциттер — ак кан клеткалары. Ал лейкоциттер тобуна кирет. Иммунитет иштеп чыгууда ролу чоң, токсиндерди чогултуп, антитело пайда кылууга катышат.
Тромбоциттер Тромбоциттер — ядросуз түзүлүш, кан пластиналары деп аталат. Анын саны 1 мклде 180000—320000ге жетет. Тромбоциттин кан агууну токтотууда ролу өтө чоң. Кырсыкка учураган жерде кан уюп тромб пайда болуп, кан агуу токтойт. Кан агууда, операциядан кийин коргонуу реакциясы катары тромбоциттердин саны көбөйөт. Бирок веналардын варикоздук кеңейишинде, сезгенгенде (к. Тромбофлебит) кан тамырларда тромбдун пайда болушу күчөйт. Тромбоциттердин саны азайышы да мүмкүн. Ал кээ бир дарыны көтөрө албаганда, химиялык зат менен ууланганда байкалып, бул учурда кан агууну токтотуу кыйындайт. Бирок тромбоциттин санынын азайышы физиологиялык кубулуш катары, мисалы, уктап жатканда, тамак ичкенде, этек кир учурунда байкала орган жана тканды аралап өтүп, аларды бири-бири менен байланыштырып турат. Кандын кызматы көп түрдүү. Ал кычкылтекти өпкөдөн тканга (дем алдыруу функциясы); азык затты сиңирүүчү жерге (азыктандыруу функциясы); зат алмашуу процессинин керексиз продуктусун бөлүп чыгаруучу органга (бөйрөккө); гормон, ферменттерди иштелип чыккан жеринен активдүү таасир этүүчү жерге жеткирет.
Кан организмдин ички чөйрөсүнүн (осмос басымы, суунун, минерал туздарынын өлчөмү), дене температурасынын туруктуулугун сактайт. Организмди зыяндуу агенттерден коргоодо да анын ролу чоң. Эркектерде 4 1⁄2 л,  аялдарда 5 1⁄2 л кан болот. Кандын 55%и суюк бөлүктөн — плазмадан жана 45%и андагы клеткалар — формалуу элементтерден турат. Формалуу элементтер кан пайда кылуучу органдарда пайда болот.
Кандын курамы
Дени соо кишинин канынын составы атайын жөнгө салуучу механизмдин натыйжасында туруктуу болот. Организмде ар кандай өзгөрүүлөрдү кан сезет. Анын составынын өзгөрүшү бир катар ооруларды диагноздоодо мааниси чоң. Кан системасынын ооруларында анын составы кыйла өзгөрүлөт. Кан плазмасынын 90%и негизинен тамак сиңирүү системасынан келген суу, 7 — 8% белок жана ар кандай туздардан турат. Белок молекуласынын формасы жана өлчөмүнө жараша альбуминдер жана глобулиндер болуп айырмаланат. Бул белоктун бири ар кандай ткань жана органдарга азык зат жана гормондорду ташыйт, экинчиси коргоо функциясын аткарат (к. Иммунитет).
Глобулинге протромбин жана фибриноген кирип, кандын уюшуна катышат. Плазмада, ошондой эле азык заттар (углеводдор, май жана башка), витаминдер, гормондор, ферменттер, кандын уюшун камсыз кылуучу атайын зат бар. Андан сырткары плазмада организмдин тиричилигинде пайда болгон керексиз заттар (зат алмашуу продуктусу) болуп, ал кан агымы менен бөйрөккө жеткирилет.
Кандын формалуу элементтери
Лейкоциттер жана тромбоциттер. Плазмада булардан сырткары башка активдүү заттар болот. Эритроциттер — кызыл кан клеткалары, негизги функциясы — организм менен чөйрө ортосунда газ алмашууну, башкача айтканда. организмдин дем алуусун ишке ашырат. Алар кандын башка функциясына да катышат. Эритроцит чала өткөргүч чел жана көпшөк заттан турган ядросуз клетка, анын оюкчаларында темирлүү пигмент гемоглобин болуп, ал канга кызыл түс берет. Гемоглобиндин молекуласы белок — глобин жана темири бар топ- гемден турат. Гем тобундагы темир эритроцит өпкө капиллярлары аркылуу өткөндө кычкылтек молекуласы менен оңой ажыроочу кошулма пайда кылат. Ал башка органдардын кан тамырлары аркылуу өткөндө кычкылтекти берип, көмүр кислотасы менен байланышууга жөндөмдүү. Эритроцит кайра өпкө капиллярына келгенде гем аны берет. Кычкылтек менен каныккан артерия каны ачык кызыл түстө болот; кычкылтекти ткань сиңирип алып, гемоглобин көмүр кислотасы менен байланышканда кочкул кызыл түскө келет (андай кан вена кан тамыры аркылуу агат). Дени соо организмде 1 мкл канда 4—5 млн эритроцит болот. Эритроциттин санынын өтө азайышы, формасынын өзгөрүшү, эритроциттеги гемоглобиндин азайышы аз кандуулуктун мүнөздүү белгиси болуп эсептелет.
Лейкоциттер
Лейкоциттер — ак (түссүз) кан клеткалары. Анын ядросунун формасы ар түрдүү болгондуктан таякча ядролуу, сегмент ядролуу, моноциттер болуп айырмаланат. Кээ бир лейкоциттердин цитоплазмасында атайын бүдүрчөлөр (гранулоциттер) болот, башкаларында мындай түзүлүштөр болбойт (агранулоциттер). Лабораториялык изилдөөлөрдө лейкоциттер кандай түскө боёлушуна жараша нейрофиль, базофиль жана эозинофиль лейкоциттери деп аталат. Ар бир лейкоцит өзүнө тиешелүү функция аткарат. Лейкоцит активдүү кыймылдап, кан агымынан чыгып, клетка арасында жылып жүрө алат. Алар организмге бөтөн зат киргенде, организм жабыркаганда лейкоцит капилляр капталынын клеткасынан чыгып жана жабыркаган жерди көздөй жылып коргоо функциясын аткарат, к. Фагоцитоз. Лейкоциттин саны ар бир кишиде 1 мкл канда 4000—9000 ге жетет. Андан ашып кетсе лейкоцитоз, азайса лейкопения деп аталат. Дени соо кишиде ысык мончого ваннага түшкөндөн кийин, спортсмендерде жана кара жумуш иштегендерде кыска мөөнөткө лейкопения байкалат.
Лимфоциттер
Лимфоциттер — ак кан клеткалары. Ал лейкоциттер тобуна кирет. Иммунитет иштеп чыгууда ролу чоң, токсиндерди чогултуп, антитело пайда кылууга катышат.
Тромбоциттер
Тромбоциттер — ядросуз түзүлүш, кан пластиналары деп аталат. Анын саны 1 мклде 180000—320000ге жетет. Тромбоциттин кан агууну токтотууда ролу өтө чоң. Кырсыкка учураган жерде кан уюп тромб пайда болуп, кан агуу токтойт. Кан агууда, операциядан кийин коргонуу реакциясы катары тромбоциттердин саны көбөйөт. Бирок веналардын варикоздук кеңейишинде, сезгенгенде (к. Тромбофлебит) кан тамырларда тромбдун пайда болушу күчөйт. Тромбоциттердин саны азайышы да мүмкүн. Ал кээ бир дарыны көтөрө албаганда, химиялык зат менен ууланганда байкалып, бул учурда кан агууну токтотуу кыйындайт. Бирок тромбоциттин санынын азайышы физиологиялык кубулуш катары, мисалы, уктап жатканда, тамак ичкенде, этек кир учурунда байкалат.
Автоунаа жолдору
Автоунаа жолдору – жолдо жүрүү эрежесинде, мамлекеттик чен-өлчөмдөрдө ж. б. чен-өлчөмдүк документтерде көрсөтүлгөн белгилүү бир ылдамдыкта, салмакта жана көлөмдө жүрүүчү унаа каражаттарынын коопсуздугу менен ыңгайлуулугун камсыз кыла турган инженердик курулмалардын топтому. ==Колдонулган адабияттар==
Итикулов Нурмамат
Итикулов Нурмамат 1926-жылы Сузак районунун Сары-Булак айылында туулган. Мектепти аяктагандан кийин 1947-жьшы Жалал-Абад шаарындагы Зооветеринардык техникумга тапшырып 1950-жылы ийгиликтүү аяктаган. Эмгек жолун “Ленин жолу” колхозунда ветеринар болуп иштеп баштаган. 1963- жылы “Дружба” совхозу уюшулгандан баштап совхоздун мал чарба бөлүмүндө ветеринар андан кийин зоотехник болуп эмгектенген. Көп жыл өз кесиби менен үзгүлтүксүз, үзүрлүү эмгектенип, өз кесибин жакшы билген адам катары элдин кадыр баркына ээ болгон. Азыркы учурда уулу Итикулов Алмаз ата кесибин аркалап, мыкты зоотехник катары элге таанылып эмгектенип келе жатат.
Рокки Хилл (Нү-Жерси)
Рокки Хилл (Нү-Жерси) (Rocky Hill) — Нү-Жерси штатынын Сомерсет округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 682 киши. Болжолдуу аянты - 1.7 км². FIPS коду — 34-64320.
Чаар бүркүт
Чаар бүркүт (Aquila clanga, Pallas, 1811): Шакылдактар.
Жалпы жана өлкөдө таралышы
Евразияда түштүк Финляндиядан, Полңшадан, Румыниядан, мурунку Югославия Республикаларынан чыгышты карай Приморңеге жана Түндүк-Чыгыш Кытайга чейин. Россия Федерациясынын европалык бөлүгүндө түндүктү көздөй 64-параллелге чейин, Обң өрөөнүндө 62-параллелге, Енисей өрөөнүндө 63-параллелге чейин, Байкал башында 54-параллелге, Байкал тышында 53-параллелге, Амур өрөөнүндө жана, болжол менен, Приморңеде 49-параллелге чейин. Түштүктө Македонияга, Добруджиге, Украинада болжол менен 50-параллелге, Волга өрөөнүндө 53-параллелге, Батыш Сибирде жана Түндүк Казакстанда 52-параллелге чейин, Түштүк-Батыш Алтайга, Кентейге, Хебей провинциясынын түндүк бөлүгүнө чейин. Түндүк Индияда, Пакистанда, Непалда, Бангладеште жана Мңянмада отурукташкан канаттуу болуп эсептелет. Кыргыз Республикасында көбүнчө Чүй өрөөнүндө, кээде Ысыккөл ойдуңунда учуп өтүүдө кездешет. Мурда Кыргыз жана Алай тоо кыркаларында уялагандыгы жөнүндө маалымат бар.
Жашаган аймактары
Түздүктөрдү, жапыз жана орто тоолуу ландшафттарды артыксынтат, сууга жакын жашайт.
Саны
Чаар бүркүттүн саны боюнча маалымат абдан аз. Ысыккөлдүн чыгышындагы карагай токойлорунда чаар бүркүттүн саны бир квадраттык километрде 0,007 канаттууну түзөт. 2005- жылдын ноябрында А. Остащенко Жаңыжер айылынын тегерегинде Чүй дарыясынын жээгинде бир чаар бүркүттү байкаган.
Жашоо тиричилиги (жашоо циклдары)
Миграциялаган түр. Суу канаттуулары, майда таранчы сымалдар, бакалар менен азыктанат, көпчүлүк учурда өзүнөн кичирээк жырткычтардын азыгын тартып алат. Бактын башында отуруп шаңшыйт. Апрелден баштап уялайт. Бактын башына бутактардан жана чырпыктардан жасалган, чоң уя салат. Уясынын ортосундагы ойдуңду жалбырактар менен төшөйт. 1-2 ак түстөгү, кээде кызгылт темгилдүү жумуртка басат.
Чектөөчү факторлор
Уялоо үчүн ылайыктуу жерлердин азаюусу. Кээде – киши тарабынан кырылуусу.
Уюштурулган коргоо аракеттери
Республикада атайын коргоо чаралары жок. Түр I UCNдин Кызыл Китебине 6-категориясына Near Threatened киргизилген.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Уялоо үчүн ылайыктуу жерлерди коргоо, суу боюндагы токойлордо бак кыюуга тыюу салуу керек.
Эларалык эмес мүнөздөгү жаңжал
Эларалык эмес мүнөздөгү жаңжал – «кайсы бир мамлекеттин аймагында анын куралдуу күчтөрү менен мамлекетке каршы куралдуу күчтөрдүн же дагы мамлекеттик аймактын бир бөлүгүнө көзөмөлдүк кылган күчтөрдүн башкаруу жоопкерчилиги астында турган куралдуу уюшма топтордун ортосундагы жаңжалдар» Э. э. м. ж-дардын курмандыктарын коргой турган Согуш курмандыктарын коргоо жөнүндө 1949-жылдагы Женева конвенциясына 1977-жылдагы Кошумча II протоколу).
Туйгун (куш)
Орус тилинде "ястреб-тетеревятник сибирский" аталат. Туйгун жергиликтүү эмес келгин куш болоорун Б. Солтоноев дагы эскерген.
Туйгун, тунжур, кара кашка тынар — куштун мыктылары. Буларды да учуп баратканда таанууга болот. Алар учканда канаттарын анда-санда ирмешет. Көбүнчө сызып учушат. Учуп жүргөндө булардын канат-куйруктары ителгилердикиндей учтанбай, жазылып кетет. Жүндөрү да ителгилердикиндей болбой, бөлөкчө айырмаланып турат. Булардын кыраандары жүндөрүнүн белгисинен, буту-колунан, тумшугуман таанылат.
«Туйгун» — куштун төрөсү» деп айтылат. Ал кооздугу, келбети үчүн айтылып калган. Куштун уругунан чанда гана туйгун чыгат. Анын да чоң, кичинеси болот. Туйгун көзүнө көрүнгөндү ала бербейт. Чоң илбесиндерди, мүнүшкөрү жарашса, кыраандары гана алат. Болбосо туйгундун алы жетпегенин жөнөкөй кыраан куштар деле алып коет.
Туйгунду тааныш оңой. Анын өңү, канат-куйругу кебездей аппак болот. Эч бир жеринде өңү буруу, киргил так болбойт. Ар жылы түлөгөн сайын тооктой аппак болуп жүрүп отурат. Картайганда буту-колу, тумшуктары, көздөрүнүн тегереги гана саргайып кетет. Туйгунду учуп баратканда көрсөң ак куу деп ойлойсуң. Бирок ал куудай учпай, куштай учат. Эгер туйгунду бирөө кондуруп келатканын алыстан көрсөң, ээк алдыңа келмейин, ак корозду кондуруп алганбы деп ойлойсуң. Анын куш экенин жаныңа келгенде гана тааныйсың.
Туйгундун экинчи түрү — тунжур. Бул да куштун кырааны, бул да коозу болот. «Тунжур салсаң тунасың» деген сөз ушундан улам айтылып калган. Тунжурдун жүндөрү тиги туйгундукундай текши аппак болбойт. Сырткы жүндөрү, канат-куйруктары бозала келет да, көкүрөк жүндөрү туйгундукундай ак болот. Бирок өтө чымкый ак эмес. Арасында бирин-экин бозаласы да бар. Ал туйгундай түлөгөн сайын агарбай, жөнөкөй куштардай жыл өткөн сайын көгүш тартып кетет. Мунун да кырааны, кыраан эмеси бар.
Ручь-Ю 2
Ручь-Ю, 2 — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ручь-Ю дарыясынын сол жээгинен 65 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 30 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ири кундузчук
Ири кундузчук (лат. Potamogale velox) ...
Алашаев Жамшид
Алашаев Жамшид 1927-жылы Сузак районунун Сары-Булак айылында туулган.
Берилиштер базасын башкаруу системи
Берилиштер базасын башкаруу системи (бббс) (англ. Database Management System-Система управления базой данных (СУБД)) деп берилиштер жана файлдарды түзүүгө, сактоого мүмкүндүк берген жана байланыштар жөнүндө билдирип турган програмдык жабдык аталат. Бир типтеги файлдарды берилиштер базасы катары кароого болот, себеби алар берилиштердин жыйындысы, бирок бир типтеги файлдарда байланышуу уюштурулган эмес. Байланыштар берилиштер базасында так аныкталышы керек. БББСлер берилиштердин түзүлүшүн орнотуп, алардын калыптоо, оңдоо жана башка ушул сыяктуу иштерди аткарууга мүмкүндүк берет.
Колдонулган адабияттар
Databasisbestuurstelsel نظام إدارة قواعد البيانات ডেটাবেজ ম্যানেজমেন্ট সিস্টেম Сыстэма кіраваньня базамі зьвестак Система за управление на бази от данни DBMS Sistema de gestió de bases de dades Systém řízení báze dat Datenbank Σύστημα διαχείρισης βάσης δεδομένων Sistema de gestión de bases de datos Datu-baseak kudeatzeko sistema fa:سامانه مدیریت پایگاه داده‌ها Système de gestion de base de données Córas bainistíochta bunachar sonraí 데이터베이스 관리 시스템 डेटाबेस प्रबन्धन प्रणाली Sustav za upravljanje bazom podataka Sistem manajemen basis data Database management system ಡೇಟಾಬೇಸ್ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ Database_management_system Datubāzu pārvaldības sistēma Duomenų bazių valdymo sistema Adatbázis-kezelő rendszer Rafitra fitantanana banky angona arz:نظام ادارة قواعد البيانات Sistem pengurusan pangkalan data Só-gé̤ṳ-kó guāng-lī hiê-tūng Databasemanagementsysteem データベース管理システム Databasehåndteringssystem mhr:ЫПВС System zarządzania bazą danych Sistema de gerenciamento de banco de dados kaa:Mag'lıwmatlar bazasın basqarıw sistemaları Sistem de gestiune a bazelor de date Система управления базами данных Database management system (DBMS) Databázový systém Sistem za upravljanje s podatkovno bazo Систем за управљање базама података Tietokannan hallintajärjestelmä Databashanterare தரவுத்தள மேலாண்மை அமைப்பு ระบบจัดการฐานข้อมูล Veritabanı yönetim sistemi Система керування базами даних Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Database management system 数据库管理系统
Сийдик
Сийдик, заара — бөйрөктө кандын чыпкаланышынан бөлүнүп чыгуучу зат алмашуу продуктусу.
Сийдиктин көп же аз бөлүнүшү, физика-химиялык касиеттеринин өзгөрүшү кабыл алынган тамак-аштын мүнөзүнө, суюктуктун өлчөмүнө, сырткы чөйрө менен дененин температурасына, ар кандай ооруларга байланыштуу болот. Мисалы, кант оорусунда бир суткада 4—5 лге чейин сийдик бөлүнүп, өңү суу сыяктуу түссүз, ал эми боор же жүрөк ишинин начарлашында, дене шишип, ичке сары суу толуп, сийдик аз бөлүнөт (400—500 мл). Көбүнчө тамакка эт, шорпо, ар кандай буурчакты, жумуртканы пайдаланууда — сийдик кислотасынын туздары, ал эми жалаң сүт жана өсүмдүк азыктары менен тамактанууда фосфат туздары көп пайда болот. Айрым тамак-аш жана дары-дармектер сийдиктин түсүн өзгөртөт, мисалы, кызылча, амидопиринден сийдик кызарат; акрихин менен биомицинден ачык сары түскө келет. Айрым учурда сийдиктин физико-химиялык касиетинин өзгөрүшү организмдеги кандайдыр бир ооруну айгинелейт. Мисалы, боордун иши бузулганда сийдик кочкул сары түстө болот. Сийдикте белоктун болушу бөйрөк, табарсыктын сезгенүү ооруларынын, канттын болушу кант диабетинин белгилери болот. Ошондуктан көпчүлүк ооруларды аныктоодо сийдик анализи чоң мааниге ээ. Сийдик анализи бөйрөк ишинин начарлашын, ошондой эле ар кандай органдын жабыркашынан зат алмашуунун өзгөрүшүн аныктоого мүмкүндүк берет. Сийдиктин клиникалык анализи бардык ооруларда жүргүзүлөт жана физикалык касиеттери (түсү, жыты, салыштырма салмагы, нормадагы сийдикке мүнөздүү эмес компоненттер — белок, билирубин, кант, ошондой эле кандын формалуу элементтери — лейкоцит, эритроцит жана башкалардын болушу) изилденет. Клиникалык анализге 100—200 мл сийдик өткөрүлөт. Сийдикти анализге чогултардан мурда сырткы жыныс органдарын жууп, таза идишке чогултуп, оозун жакшы бекитүү керек.
Канаткина дарыясы
Канаткина — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненецк АО, Краснояр крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Таз дарыясынын сол жээгинен 1239 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 44 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Таз дарыясы. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Таз.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Динара Асанова
Динара Кулдашевна Acaнoвa (24. 10. 1942, Фрунзе - 4. 4. 1985, Мурманск, Орусия; сөөгү Бишкек шаарында коюлган) - кинорежиссёр, РСФСРдин көркөм өнөрүнө эмгеги сиңген ишмер (1980).
Өмүр баяны
Динара Кулдаш кызы Асанова 1942-жылы 24-октябрда Кыргызстандын борбору Бишкек (мурдагы Фрунзе) шаарында туулган. Атасы Кулдаш Асанов Нарын облусуна караштуу Жумгал аймагынан болот.
1970-ж. Маскөөдө ВГИКти бүткөн.
1960-62-ж. «Кыргызфильм» студиясында режиссёрдун ассистенти («Тяньшан кызы», «Аптап» фильмдерине); 1965-ж. «Ар кимдин өз жолу бар» фильминде аялдын образын жогорку деңгээлде аткарып, актёрдук талантын айгинелеген.
1974-жылдан Орусиянын «Ленфильм» киностудиясында эмгектенген. 10 жыл ичинде 10 толук метраждуу көркөм фильм тартууга жетишкен.
1975-ж. «Тоңкулдактын башы оорубайт», 1977-ж. «Башка бирөөгө берүүгө болбогон ачкыч» фильми Москвада, Италияда, Югославияда өткөн эл аралык фестивалдардын дипломдорун алган.
Булардан соң «Кырсык» (1979), «Аял кетти» (1979), «Жараксыз» (1980), «Сен бирөөнү тандашың керек» (1981) фильмдери жаралды. 1983-ж. «Өспүрүмдөр» фильмин тартып, «Жылдын мыкты фильми» Бүткүл союздук конкурсунун жеңүүчүсү болгон жана СССР мамлекеттик сыйлыгына арзыган (1985, өлгөндөн кийин). 1970-ж. В. Г. Распутиндин «Рудольфио» кыска метраждуу фильмин экрандаштырган. «Балээ» (1978), ушул эле жылы «Жаман кыз» телефильми, «Чырдын башы» аттуу курч проблемалуу, жаңы көз караштагы, кызыктуу фильмдери тартылган. «Садагам, кымбатым, сүйүктүүм, жалгызым» (1984) фильмине Канндагы эл аралык кинофестивалдын диплому ыйгарылган. Асанова жөнүндө «Мен бардыгыңарды жакшы көрөм» (1957), «Динара» (1988) аттуу фильмдер чыгарылган.
Эстутум
Бишкектеги бир көчөгө анын ысымы коюлган.
Абанын нымдуулугу
Абанын нымдуулугу - абадагы суу буусунун өлчөмү; абарайынын жана климаттын өзгөчөлүктөрүн мүнөздөөчү эң негизги көрсөткүчтөрдүн бири. Суу буу түрүндө атмосферанын төмөнкү катмарында (6 кмге чейин) кездешет. Абанын нымдуулугунун атмосферадагы өлчөмү туруксуз, анткени ал жыл мезгилдеринин температурасына жана кеңдиктерге көз каранды. Экватордо аба өтө нымдуу, уюлдарга жакындаганда азаят. Орто эсеп менен абанын абсолюттук нымдуулугу жайында 10,46 мм, кышында 4,69 мм болот. Жер бетинен бийиктеген сайын нымдуулук азая бергендиктен абанын нымдуулугу стратосферада жокко эсе. Атмосферадагы булут түрүндөгү суу буусу жербетин муздап кетүүдөн сактайт, жаан түрүндө жерге түшүп, сууларды пайда кылат. Абанын нымдуулугу чөйрөнүн температурасын, абанын кыймылына карата организмдеги жылуулук алмашууну жөнгө салат. Абанын салыштырма нымдуулугу 40-60% болсо, адам үчүн жагымдуу деп эсептелет. Абанын нымдуулугу гигрометр, психрометр менен ченелет. Абанын нымдуулугу организмдин айлана-чөйрө менен жылуулук алмашуусуна орчундуу таасир тийгизгендиктен, адамдын тиричилиги үчүн маанилүү. Мисалы, температура төмөн, абанын нымдуулугу жогору болгондо жылуулуктун бөлүнүшү күчөп, адамдын денеси өтө муздап кетет. Нымдуулукту азайтуу үчүн абаны желдетүү, кондициялоо сыяктуу ыкмалар колдонулат. Ошондой эле абанын нымдуулугу кээ бир технологиялык процесстерде, айрым ооруларды дарылоодо, китептерди, искусство чыгармаларын сактоодо чоң мааниге ээ.
Пилла, жибек түйдөк
Пилла, жибек түйдөк (cocon) - көпчүлүк курт-кумурскалардын (мисалы, көпөлөктөр) куурчакчалары жатуучу кутуча. Личинкалар куурчакчага айланардын алдында жибектен үй жазашат (мисалы, көпөлөктөр, айрым кумурскалар). Ал эми сөөлжандар, сүлүктөр, жөргөмүштөр жана кээ бир моллюскалар жумуртка жатуучу жумурткалык П-ны пайда кылышат.
Ала-айгыр
Ала-айгыр — кытай-калмак балбаны Канжарколдун жоого минген аты. Эпосто: Астыңдагы Ала айгыр, Жаман күлүк ал айгыр. Жайып ийсем оозунан Куштай учуп кетет — деп, Кутургурду карасаң Кум салынып алыптыр (Саякбай Каралаев, 1. 65),— деп гиперболалык ыкма аркылуу А.-А-дын эпикалык портрети тартылып, жоокерчилик доордун талабына ылайык күлүктүгү, тулпарлык касиетинин күчтүүлүгү, арыбас-чаалыкпастыгы мүнөздөлөт.
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Кадралиева Гүлбайра
Кадралиева Гүлбайра Саймачы жана куракчы. 1928-ж. Ысык-Ата районундагы Кең-Булуң айылыңда төрөлгөн. Жети жылдык мектепти бүтүп, Бишкекте фабрика, комбинат, ательелерде бычмачы-тикмечи болуп эмгектенген. Узчулукту апасынан үйрөнгөн. Кол өнөрчүлүктү сайма («таңдай сайма», «жөрмөмө сайма», «басма сайма», «илме сайма», «терс кайык») саюудан баштаган. Анын колунан ак жердикке сайылган (айбанат, канаттууларды көчөт кылган) керебетке тарткыч, кийим жапкыч, сүлгү, терезе пардоо, бетаарчы, туш кийиз, туштук өңдүү буюмдары азыр да көөнөрбөй, уздук үлгү катары сакталууда. Саймачылык менен түймөчүлүктү (тор чачыкчылыкты) эриш-аркак аткарат. Куракчылыкта агасы Садыбакастын көркөм оюмдары аркылуу чебер аткаруучу катары да таанылган. Гүлбайраяын өздүк үлгүлөрүнө курак-өөндөрүн майда алып, алты-сегиз өңдү (кызып, көк, жашыл, сары, күрөң, мала, ак, кара) ич ара чаташтырбай айкалыштырып, жалпысынан коңур түстү пайда кылып, сүрөтчүлөрдүн живопистери сымал маанайды элестете билүү мүнөздүү. Уз көбүнчө чий куракты, каттама куракты арбын кармайт. «Чымын канат көчөтүн», «калдыркан канат көчөтүн» берет. Эки көчөттү бири-биринен айырмалоо-бөлүү үчүн «каркыра канат көчөтүн» «аламыч» катары такай колдонот. Төрт бурчтуу майда бир табакча жаралып, өзүнчө өзөгү бар «үйдү» түзгөн көчөттөрүнө туштук (туш кийиз), текче, күзгү кап, куржун, көпчүк, кайчы кап сыяктуулары кирет. Кооз буюм-тайымдары С. Кадралиевдин автордук музейине түбөлүккө илинген. Эмгеги түстүү баттамада.
Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары 1988 ж. С. Кадралиевдин жекече көргөзмөсү. Курак буюмдарынын түрлөрү, туш кийизи коюлган. 1992-ж. Кыргызстан эл чеберлер Союзунун сатуу көргөзмөсү. Туштугу, көпчүгү, алты каты, күзгү кабы, текчеси, кайчы кабы коюлган.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Автоылоо милдети
Автоылоо милдети – табигый кырсыкка каршы күрөшүү, же кандайдыр бир мамлекеттик жооптуу тапшырманы аткаруу үчүн жарандык же аскердик бийликке автоунаа, араба же ылоо күчүн убактылуу пайдаланууга берүү милдеткердиги. Согуш мезгилинин шартында аскер бийлиги тарабынан киргизилиши мүмкүн. ==Колдонулган адабияттар==
Рахтовка (дарыя)
Рахтовка — Орусиядагы дарыя. Омск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Тевриз дарыясынын сол жээгинен3 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Иртыш бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Иртыш Омь дарыясынын куюлушунан Оша дарыясын кошпогондо Ишим дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Ишимге кошулган куймасына чейинки Иртыш куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртыш.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Эларалык эсептер
Эларалык эсептер – бир мамлекеттин аймагында турган юридикалык жактардын жана жеке адамдардын (резиденттердин жана резидент эместердин) башка мамлекеттердин аймагында жайгашкан юридикалык жактар жана жеке адамдар менен өздөрү сатып алышкан (сатышкан) товарлар (иштер, кызмат көрсөтүүлөр) үчүн эсептешүүлөрү. Э. э. эларалык банк иш тажрыйбаларында кабыл алынган: банк которуму, инкассо, аккредитив тариздеринде ишке ашырылат.
Кидик кундузчук
Кидик кундузчук (лат. Micropotamogale lamottei)
Берилиштер базасынын түзүлүшү
Берилиштер базасынын түзүлүшү (структурасы) (Database structure-Структура базы данных). Берилиштер базасын түзүүдө колдонулган термин. Ал маалыматтар сакталган берилиштер жазылыштарынын түзүлүшүн аныктайт. Мындан сырткары бул термин БББС га жазылыштар талаасынын саны, ар талааны баяндаган талаалар аты, талаанын узундугу, берилиштер тиби жана башка мүнөздөмөлөрү белгилүү болушун талап кылат.
Зилзала
Зилзала(жер титирөө) – табигый күчтөрдүн таасиринен жер бетинин термелиши. Манас эпосунда дагы ушундай мааниде сурөттөлөт.
Батыш (география)
Батыш — Таманынын бийикт. 2100—3000 ж. Сууса- мырга Караганда алда канча кууш, капталдары тик.
Чыгышты көздөй өрөөн өтө кууштап, Кара-Мойнок тоосу эки айрыкка — Караколдун төрүнө жана Батыш Сөөккө бөлөт. Тем. бөлүгү түш.-батышка карай созулуп жатат. Өрөөн аркылуу Батыш Каракол суусу куймалары: Туюк-Ала-Арча, Ашуу-Ала-Арча, Соку¬лук, Чаар-Таш (оң), Сеек, Муз-Тер, Шили-Суу (сол) ж. б.] агып, Суусамырга куят.
Климаты кескин континенттик. Кышы суук жана узак, январдын орт. темп-расы —20... —21°С, июлдуку 13—14°С. Жылдык жаан-чачыны 350—500 мм. Өрөөндүн жана ' Жоо-Жүрөктүн жапыз бөлүктөрүнө бетеге-шыбактуу кургак талаа, 2200—2700 м бийиктикке бетеге тулаңдуу, түркүн чөптүү талаа, талаалуу шалбаа, Кыргыз Ала-Тоосунун нымдуураак (500 ммге чейин) жог. капталдарына дан өсүмдүк-түркүн чөптүү субальп, бетеге, өлөн чөптүү, донуз сырттуу шалбаа ландшафттары мүнөздүү. Тектирлерде кара бүргөн, шыбак, бетеге, буудайык ж. б. өсүмдүктөр өсөт. Суу боюнда өлөн чөптүү шибер, токой кезигет. Суусамыр менен Б. К. ө. кошулган жерде мурда чытырман токой болгон. Аёосуз кыркуунун натыйжасында токой суюлуп кеткен; азыр тал, кайын, ыргай, ит мурун, шилби, аса-муса, чычырканак ж. б. кезигет.
Максимовка (Миякин району, Башкыртстан)
Максимовка — Башкыртстандын Миякин районундагы айыл, Миякибашев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 2 киши. Почта индекси — 452096, ОКАТО коду — 80244845008.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Эллинген
Эллинген - Германиянын Бавария Жериндеги] шаар. [[Вайсенбург-Гунценхаузен (район)|Вайсенбург-Гунценхаузен районуна карайт. Орто Франкония административдик округуна тиешелүү. Калкы – 3643 киши (2009-ж.). Аянты – 31.25 км2.
Орто Кайырма көрүстөнү
ОРТОКАЙЫРМА КӨРҮСТӨНҮ – б. з. ч. 3–1-кылымда жана б. з. 1–3-кылымда сак, усун уруулары калтырган дөбө-мүрзөлөр. Калинин районунун Эркинсай кыштагынан 1 км түштүк тарапта. Бийиктиги 2–3 метр, айланасы 20–40 метр эки дөбө мүрзөдөн турат. Мүрзөлөрдөн карапа идиштер, тиричиликке керектүү башка буюмдар табылган.
Абасов Руслан Акылбекович
Абасов Руслан Акылбекович (5. 11. 1976-ж. туулган, Чүй облусу, Токмок шаары) дүйнөгө таанымал спортчу. Кыргыз Республикасынын кикбоксинг боюнча эмгек сиңирген, бокс боюнча эларалык класстагы спорт чебери. Бокс боюнча Кыргызстандын 1995жылкы чемпиону; Кыргыз Республикасынан 2002-жылкы спартакиядасынын жана эл аралык турнирлердин жеңүүчүсү; 2002-ж. Пусанда (Корея Республикасы) өткөн Азия оюндарынын катышуучусу; Гуанчжоудагы (Кытай) Азия чемпионатынын (2004), ушу-саньда боюнча дүйнөлүк чемпионатынын (1996) күмүш медалынын ээси; Евразия жана эл аралык турнирлердин жеңүүчүсү. 1996-жылдан «ГермесПрофи спорт клубунда» (А. Войнов жетектеген) кикбоксинг боюнча машыга баштаган. Алгач оор салмак боюнча (91 кг дан жогору) Кыргыз Республикасынын (1998, 2000, 2001), Европанын (2003), Азиянын (2000), Евразиянын жана дүйнөнүн 2 жолку (1999, 2003), ошондой эле дүйнөнүн (2002) жана интерконтинент кубокторунун 2 жолку (2004, 2005) чемпиону, Кыргыз Республикасынын Президентинин кубогунун жана эл аралык беттешүүлөрдүн (Кыргызстан Россия, Кыргызстан Италия, Кыргызстан Франция, Кыргызстан Ливан жана башка), эл аралык турнирлердин жеңүүчүсү. Абасов 2003-ж. «Жылдын мыкты спортчусу» аталган.
Икрамжан Илмиянов
Икрамжан Илмиянов — Мамлекеттик жана коомдук ишмер, Көк-бөрү федерациясынын президенти.Бир нече жылдар бою "Кыргызавтомаш" жана "Электротехник" акционердик коомдорунда айдоочу болуп иштеген жана ошондой эле мурдагы президент Алмазбек Атамбаевдин айдоочусу жана кеңешчиси катары белгилүү. Экономист адистиги боюнча И.Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университетин бүтүргөн.
Калдыбаев Бүдүн
Калдыбаев Бүдүн 1928-жылы азыркы Сузак районунун Көк-Арт айылында туулган.
Икрамжан Илмиянов
Өмүр баяны
1-июль	1975-жылы Икрамжан Илмиянов Баткен облусунун Лейлек районунун Катраӊ айылында туулган.
"Мамлекеттик кызматтын 2-класстагы кеӊешчиси" класстык чини бар. 7 бир тууган. Бир иниси райондук салык кызматкери болуп иштейт, калгандары жеке ишкердик менен алектенет. Үй-бүлөлүү, 5 баланын атасы.
Орто кундузчук
Орто кундузчук (лат. Micropotamogale ruwenzorii) — Сүт эмүүчүлөр бир түрү, Африкада жашайт.
Миң-Булак (Түп району)
Миң-Булак (Миң-Булак) — Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл облусун Түп районундагы айыл. Арал айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 645 киши.
Ойрок
Ойрок — “Манас» эпосунун эпизоддук кейипкери. Акунбешим паашанын жайсаңы. Манас Орго канды талкалап келе жатат деген кабарды уккан Акун пааша О-ко да кол курап камынып турсун үчүн кабар жиберет (Сагымбай Орозбаков, 2. 100).
Семено-Макар (Ермекеев району, Башкыртстан)
Семено-Макар — Башкыртстандын Ермекеев районундагы айыл, Ермекеев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 330 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Сайгыч же чалкан клеткалар
Сайгыч же чалкан клеткалар - жабуучу эпителий, ошондой эле книдарийдин эктодермасындагы табылгасын таап, кармап жана коргонуучу функцияларды аткаруучу клеткалар. (сүрөт.). С. к-нын сыртынан тыгыз катмарлуу уулуу суюк менен толтурулган капсула жатат, а. и. спиралча ийилип жаткан сайгыч жип болот. Керек учурда С. к. күч менен сыртка атылып чыгып, майда жандыктарга зыян келтирет. Жип чыккандан кийин С. к. өлүп жоголот да, анын ордуна жаңысы пайда болот.
Амплификация
Амплификация(лат.amplification-көбөйтүү,кеңейтүү) стилистикалык фигура,текстте речтик конструкциялардын же айрым сөздөрдүн кайра кайра кайталанышы.Чыгарманын поэтикалуулугун,таасирин арттыруучу ыкмалардын бири.
"Манас" эпостогу амплификация
Чыгарманын поэтикалуулугун, таасирдүүлүгүн арттыруучу каражаттардын бири. Амплификация «Манас» эпосунда өтө көп кездешет:
Эл аралык юрисдикция
Эл аралык юрисдикция ― айрым катмардагы иштердин эл аралык органдардын кароосуна тийиштүүлүгү. Эл аралык юрисдикция мамлекеттин юрисдикциясынын жалпы принциптеринин өзгөчөлүү болуп саналат, б. а. анын эгемендүүлүгүнүн чектелүүсүн шарттайт. Ошондуктан, кандайдыр бир эларалык уюмдун юрисдикциясына баш ийдирүү үчүн тийиштүү мамлекеттин ачык макулдугу талап кылынат. Алып айтсак, БУУнун Эл аралык сотунун статутунун 36-беренеси боюнча мамлекеттер өзү үчүн Эл аралык соттун юрисдикциясы милдеттүү экени жөнүндө билдирүүлөрү мүмкүн (бирок милдеттүү эмес). Көпчүлүк мамлекеттер азыркы күнгө чейин анын юрисдикциясынын милдеттүүлүгүн тааныша элек.
Агент (өкүл)
Агент (өкүл) (лат. agentis  – аракет жасоочу) – башка жактын (принципалдын ) кызыкчылыгы үчүн жана ал тарабынан берилген ыйгарым укуктарынын чегинде аракет кылуучу ишеним көрсөтүлгөн юридикалык же жеке жак. Белгилүү бир өлчөмдөгү сыйпул үчүн кызмат көрсөтөт. ==Колдонулган адабияттар==
Жереми Кэмп
Жереми Томас Кэмп (туулган датасы – 12-январь 1978-жыл) — заманбап машаякчы (христиандык) музыкант, Индиана штатындагы Лафайет шаарында туулган. Кэмп 7 альбом чыгарып, алардын ичинен төртөөнө (4) Американын Үн жазуу компаниялар Ассоциациясынын чен-өлчөмүнө ылайык «Алтын» тастыгы ыйгарылып (RIAA тастыктамасы), экөө (2) концерттик альбом болуп чыккан, ал эми 17 ыры ар түрдүү хит-параддардын туу чокусуна жеткен. Жереминин өзгөчө стилин лирикалык балладалар менен роктун айкалышы десе болот.
Жаш кези
Жереми Кэмп АКШнын Индиана штатындагы Лафайет шаарында туулган. Анын атасы Том, Калифорния штатынын Коста Меса шаарындагы Calvary Chapel жыйындар бирикмесине караштуу Harvest Chapel жыйынынын пастору, уулуна гитар ойногонду үйрөткөн. Мектепти бүтүргөндөн кийин Жереми эки жыл бою Түштүк Калифорниядагы Кудай Жамаатына барып жүрүп, кийинчирээк Calvary Chapel бирикмесинин Библия коллежинен динтаануу адисинин дипломун алган. Бир күнү даңктоо-табынуу кызматындагы жетекчилердин бири жаш Жереминин коллеждин аш үйүндө гитар чертип жатканын угуп калып, аны табынуу тобуна кошулууга шыктандырат. Көп өтпөй, Жереми өзү даңктоо-табынуу кызматын алып бара баштайт да, Түштүк Калифорниянын көп жерин кыдырып чыгат.
Музыка жаатындагы ишмердиги
Жереминин он төрт ыры (анын ичинде алгачкы «Stay» альбомунан 6 ыр) машаякчылык ырлардын арасынан биринчиликке жетишип, хит деңгээлине көтөрүлгөн. Анын «Understand» ыры сингл таризинде биринчи болуп чыккан. Кэмп 10 көрмө клип жаздырган: «Understand», «Walk By Faith», «Take You Back», «Tonight», «Give You Glory», «Let It Fade», «I Am Willing» – бир дагы альбомуна кирбеген ыр, «Speaking Louder Than Before», «The Way» жана «Reckless», бир нече ырга карата рухий ой жүгүртүүлөр көрмө сериясын жаратып, аларды YouTube жана GodTube беттерине жайгаштырган. Ошондой эле өзүнүн концерт сапарындагы кадыресе бир күнү тартылган DVD чыгарган. Live Unplugged from Franklin, TN көрмө жазмасы аты уйкаш концерттик альбомдун тиркемеси болуп эсептелет. YouTube бетинен Жереминин «This Man» ырына тартылган көрмө тасманы көрсө болот, ал «Машаяктын азаптары» фильминин кесиндилеринен куралган.
2005-жыл
Жереминин «Take You Back» жана «Lay Down My Pride» синглдары машаякчылык (христиандык) хит-параддардан биринчи орун алган. Ал Christianity Today журналынын окурмандары тарабынан 2005 жылдын “Эң мыкты аткаруучусу” деп таанылган. Дал ошол эле жылы Жереми Американын композиторлор, авторлор жана басып чыгаруучулар коомунун (ASCAP) берген баасына ылайык «Жылдын эң мыкты композитору» наамына татып, катары менен экинчи жолу жылдын эң мыкты абазчысы катары Dove Award сыйлыгын утуп алган. 2005-жылы ал «Music Inspired by the Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch, and the Wardrobe» (“Нарния Жылнаамаларынан дем алган музыка: Арстан, сыйкырчы аял жана кийим салчу шкаф”) музыкалык жыйнагы үчүн «Open Up Your Eyes» ырын жаздырып, 2005-жылы сентябрда жарык көргөн бул альбом ар кандай машаякчылык (христиандык) музыканттардын аталган фильм үчүн атайын жараткан ырларын камтыйт. 2005-жылдын аягында Жереми Кэмптин «Stay» жана «Carried Me: the Worship Project» аттуу эки альбому тең RIAA тастыктамасы боюнча “алтын” тастыгына ээ болгон. Жереми дагы, машаякчы (христиан) рэпп ырчысы KJ-52 менен, «Behind the Musik (A Boy Named Jonah)» альбомунун үстүндө иштеп жатканда, кызматташып, «Right Here» ырынын кайырмасындагы партияны аткарган.
2006-жыл
Жереми жыл сайын өткөрүлүүчү ASCAP Music Awards сынактарынын 28-синде ардактуу сыйлыктарды алып, “Жылдын композитору” («Take You Back» жана «This Man» ырлары үчүн) аталган. Ошондой эле анын «Take You Back» ыры «Жылдын эң мыкты ыры» болуп таанылган. Жереми CCM Reader's Choice Awards уюмунун дагы эки сыйлыгына: «Сүймөнчүлүккө жетишкен аткаруучу» жана «Сүймөнчүлүккө жетишкен абазчы» наамдарына татыган. Ал өзүнүн «Restored» ийгиликтүү альбомунун өзгөчө жазылышын жарыкка чыгарып, ага Жереминин 4 жаңы ыры жана сүйөрмандарына кайрылуу каты кирген. 2006-жылы жазында Жереми «Beyond Measure» альбомун жаздырууга киришкен. Альбом 2006-жылдын 31-октябрында жарык көргөн. Дал ошол эле жылы Жереми Кэмп өз аялынын «Don't Wait» аттуу альбомунун продюсери болуп, аталган альбом 2006-жылдын сентябрында чыгарылган.
2007-жыл
«Tonight» ыры – «Beyond Measure» альбомундагы биринчи сингл – 2007-жылдын август айынын ортосунда жарыкка чыгып, заманбап машаякчы радиосунун №1-хити болуп калды. «Beyond Measure» альбомундагы үчүнчү сингл – «Give Me Jesus» – Inspirational радиосунан биринчи орундарды алган беш ырдын катарына кирген. Төртүнчү сингл – «Give You Glory» – 16-номер менен AJ эврей радиосунда алгачкы жолу обого чыккан. «Let it Fade» ыры 2007-жылы HR радиосунда ойнолгон жетинчи эң белгилүү ыр болуп калган. Ошол эле жылы Жереми Кэмп өзүнүн «Live Unplugged» концерттик саякаты үчүн Теннеси штатындагы Франклин шаарында жазылган эки дискти (CD жана DVD) жарыкка чыгарган.
2008–2009-жылдар
Жереминин «No Matter What» аттуу ыры R&R журналынын 2008-жылкы хит-парадында эң белгилүү ырлардын 4-сү болуп таанылды. Ошол эле жылы ал өзүнүн «Speaking Louder Than Before» жаңы студиялык альбомун чыгарып, аталган альбом «There Will Be a Day» аттуу таанымал хитти камтыган. 2009-жылдын 17 ноябрында «Jeremy Camp Live» аттуу дагы бир концерттик альбом жарык көрдү. Бул альбом мурунку бардык альбомдорго кирген ар кандай ырлардан куралган. «Speaking Louder Than Before» альбому Грэмми сыйлыгына сунушталып, бул Жереминин өмүрүндөгү бул сыяктуу биринчи сунушталуу эле.
2010-жылдан азыркы учурга чейин
«Beyond Measure» альбому RIAA тастыктамасы боюнча «Алтын» тастыгын алган. 2010-жылдын 24 августунда табынуу стилиндеги «We Cry Out» жаңы альбому чыгарылган. Жереми Кэмп жыл сайын өткөрүлүүчү Independent Music Awards 10-аземинде ардактуу калыс болгон. 2011-жылдын 20-майында Жереми Кэмп өзүнүн «I Still Believe» аттуу биринчи китебин чыгарган. Бул китеп Жереминин өмүрү, анын балакези, биринчи аялынын дүйнөдөн кайтышы жана азыркы учурда Кудай аны эмнеге чакырып жаткандыгы жөнүндө баяндайт. 2012-жылдын 13-мартында Жереми Кэмп өзүнүн эң кеңири таанымал хиттеринен турган «I Still Believe: The Number Ones Collection» аттуу жыйынагын жарыкка чыгарган. Аталган альбомго анын эң белгилүү 15 ыры, ошондой эле «Wait» аталган жаңы ыры кирген. 2012-жылдын 25-сентябрында «Christmas: God With Us» диски жарык көрдү. Бул альбомдун продюсери Браун Баннистер болду. 2012-жылы, 11-ноябрда Жереми Техас штатындагы Остин шаарында Spirit Fest 2012 фестивалында өнөрүн көрсөттү. 2013-жылдын 12-февралында анын акыркы «Reckless» альбому чыкты.