Катаган
ЖАНКУШЧУДАН ТАРАГАН -ЧАЛИКЕ УРУУСУНУН САНЖЫРАСЫ
Иманбектин жазган китеби боюнча Кубат бий - бул чал. Ошол чалды, эл “чал аке” деп атаптыр, андан Элчибек андан Токтор, андан Жээнбек анан төрт ата өткөндө Иманбек өзү экен. Иманбектин Элчибек, Токтор, Кебекбай, Токторбай деген чоң аталары эч качан болгон эмес. Бир айылда туулуп өскөн адам катары айтып олтурам. Ошентип, Кубат бийдин бир баласынын аты Элчибек болгон деген сөзү жалган, ойдон чыгарылган. Мен жазып жаткан китепке Ыйманбек жазган маалыматтарды да камтыган элем. Бирок ал жазган Кубат бийдин баласы Элчибек деген маалымат жалган болуп чыкты. Күнөө сенин мойнуңда. Пайгамбар жашынан өтүп калган  Иманбекке, бул кылган иши абийир алып келбейт. Ошол туштагы санжыраны карап көргөндө Элчибек,  Дөөлөс баатырдын уулдарынын бири. Манап бийдин урпактары болуп чыгат. Биз мунун чын төгүнүн билүү үчүн,  Ноокендин  Сакалды айылында жашаган  Исаков Абдырахмандан сураганыбызда, ал  Кубат бийден тараган Элчибек, анын уулу Токтор дегендер болбогонун айтты. Ушул туура эмес иштерди жасап жүргөн Жумалиев Иманбек, кушчу уруусун оңдомуш - этимиш болуп, Кубат бийдин небереси болуп алууга тымызын аракет кылууда. Ал “Тагдыр” деген китебинде, Кубат бийди: “Менин чоң атам”- деп ээлеп алган. Ал үйүндөгү чоң атасы Жумаалыдан калган чапанды, ээр токумун жб буюмдарды, Кубат бийден калган - деп үйүнө барган айылдаштарга көрсөтүп,  жалган айтып жатканын кесе айтууга болот. Ал ээр токум менен чапанды тааныган адамдар айылда бар. Жогоруда, мен айтып өткөн Кубат бийдин ата-бабаларынын тегин этибарга албай, Чалике уруусунун 1300 түтүн элине, Кубат бийдин тегине бут тосуп жатканына күбө болдуңуздар. Ноокендик кушчу  туугандарга, Кубат бийден тарагандардын санжырасын, “Таластык чаликелерге жана шалкелерге бербегиле, Кубат бийге кошпогула” - деген  Иманбекке,  Кубат бийдин тегинин  болушунун кереги  жок. Иманбек үчүн Кубат бий, өз тегин оңдош үчүн гана керек. Ал массалык маалымат каражаттарына чыгып менин төртүнчү чоң атам Кубат бий болгон- деп кашкайып туруп калп сүйлөгөнөн токтотпой жатат. Иманбектин атасы Асанкул, анын атасы Жумалы, анын атасы Тыныстан, анын атасы Жээнбек. Ар бир атанын аралыгын 25 жылдан эсептегенде болгону 100 жылды түзөт. 2000 жылдан 100 жылды алганда 1900 жыл болот. Демек Иманбектин түп атасы 1900 жылдары жашаган киши. Ал эми Кубат бий болсо 1700 жылдары туулган адам. Жээнбектен ары дагы 200 жылда 8 ата өткөн убакытты Иманбек эми кантип  толтурат, Анча атаны кайдан таап келет, же базардан сатып келеби. -Ал “Тагдыр” деген китебинде, Кытайдагы  3000 түтүн чалакени, 1300 түтүн чалике уруусунун оордуна  коюп, чалике уруусун тексиз кылып койууга аракет кылды. Кушчу уруусунун курамынан бирото эле чыгарып салууга аракет кылууда. Дагы айта кетүүчү бир жагдай бар. Ал, Иманбектин Кубат бийди бирото эле жок кылууга жасаган аракети. 2015-жылы сентябрь айында мага жолугам деп, Таластагы Каныкей булакка курулуш куруп жаткан, Республикалык Көркөм фонддон Баястан аттуу скульптор үйгө келди. Менин жазган китебимдин дайнын угуп келиптир. Сөздөн-сөз чыгып, ал Иманбекти таанырын, улам “Художественный” фондко келип, ошол жерде мурда жасалган, ээси албай койгон эстелик ташты, жанын койбой жатып, алып кеткенин айтып нааразы болду. Мына ошол белгисиз эстелик ташты “Кубатбек ушул” - деп, Ноокенге “мен жазаттым”- деп берип олтурат. Ошол таштын сүрөтүн колго тарттырып, “Кубат бий ушул”- деп элге таратып жатат. Ошол сүрөттүн бири, жакында эле Чаткалдык туугандарга берилгенин өз көзүбүз менен көрдүк. Ноокендик туугандар анын сөзүнө ишенип, сүрөттү элге таратуу алдында турат. Кийин сүрөттөрдүн кимиси Кубат бийдики экени белгисиз болуп калуусуна  Иманбек чоң аракет кылууда. Биз чалике тукуму буга эч качан макул боло албайбыз. Тарыхта Кубат бийдин өзүнүн сүрөтү сакталып калган. Кубат бийдин өзүнүн сүрөтү турса, аны этибарга албай мындай ишке барып жаткандарга эмне деп айтса болот? Мен Баястанга Кубат бийдин өзүнүн сүрөтүн көрсөткөндөн кийин ал болуп жаткан иштин чоо жайына шыр түшүнүп, сөзүн оңдоп: “жасап бер десе, айтканын кылабыз да”…. деп тайсалдап калды. Келген конокту ыңгайсыз абалдан өзүм чыгарып: “сенде эч кандай күнөө жок, жаса десе жасап бересиңер  да”– деп койдум. Кубат бийдин тарыхтагы өзүнүн сүрөтүн, Ноокендик аксакал Акрам Таласка келгенде, берип жибердим. Дагы да болсо кеч эмес, оңдоп коюшсун. Иманбек өзүнүн Тагдыр деген китебинде, атасы Асанкулдун сүрөтүнүн оордуна, бөлөк адамдын сүрөтүн койгонуна эл  нааразы. Асанкулдун мээримдүү элеси дагы деле баарыбыздын көз астыбызда турат. Эч кимге катуу айтпаган, молдо чалыш, жонокой айыл адамы болчу. Асанкулдун эл чогула калганда айтып калчу сөзүнүн бири “балдар эч качан бөлүнбөгүлө” – дээр эле. Жолугуп калганда өз баласынан артык мамиле кылчу эле. Асанкулду көргөндөр айылда  көп. Бир жолу Асакеме Талас шаарынан жолугуп калдым. Ал демейдегисиндей эле жакшы мамиле жасап: “Төкөн, өзүң көрүп турсуң го, балдарым начар чыгып калды”- деп көзүнө жаш алды. Бул кыйынчылыктар да өтүп кетээрин айтып, жооткоттум. Ал кезде Жумалиев Иманбек Асанкулович  обкомдон  орунсуз иш кылып, куулуп, бизнес кылам деп элдин бир вагон тамекисин сатып берем деп алып, анысын чечендерге алдырып, эки-үч жылдай качып жүргөн убагы болчу. Ошондо, Кыргыз алтында иштеп жүргөн Д. Сарыгуловко ыйлап барып, Кочкор Атадагы “нефтпромго” башчы болгон. Анан эле мыкты болуп чыга келди. Мыкты болсо болсун, анысына ич тардык жок, ал эми атасын жеригени эмнеси? Асанкул бирибиздин агабыз, тууганыбыз, жек жаатыбыз, бирөөбүзгө таяке, бирибизге жээн, айылдаш, бирибизге чоң ата эмес беле. Ошолордун баарынын жүрөгүн ооруттуң. Ошол элдин баарынын атынан - сен Асакемдин арбагын катуу таарынтканыңды айтып койгонумду чеки көрбө. Мындай жорук элде мурда болуп көрбөгөн.