cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ялшанка дарыясы (Урал куймасы)
Ялшанка (Елшанг) — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Урал дарыясынын оң жээгинен 2293 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Орусиядагы нааразычылык акциялары (2021)
Орусиядагы нааразычылык акциялары — 2021-жылдын 23-январында Орусиянын бир канча аймактарда болуп өткөн. Бул нерсеге "Коррупцияга каршы күрөшүү фонду" тарабынан каржыланган “Путин үчүн хансарай. Эң чоң пара жөнүндөгү окуя" документталдуу тасмасы ошондой эле оппозициячыл саясатчы Алексей Навальныйдын кармалышы жана анын камакка алынышы, аны менен бирге Орусиянын президенти Владимир Путинге каршы коррупция жөнүндө айткандары себеп болгон. Би-Би-Си маалымдагандай, нааразычылык акциялары Орусиянын 196 шаарында жана чет өлкөлөрдүн 81 шаарында болгон.
Ялшанка дарыясы (Урал куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы башатынан Жогорку Урал суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиядагы нааразычылык акциялары (2021)
Окуянын жүрүшү
Орусиянын Ички иштер министрлиги менен Башкы прокуратурасы 23-январдагы макулдашылбаган митингдин уюштуруучулары жана катышуучулары жоопко тартыларын бир нече ирет эскерткен. Иш-чара провокация катары бааланары белгиленген. Муну менен катар Башкы прокуратура интернетке тарап жаткан митингге катышуу чакырыктарын өчүрүү талабын коюлган (буга мыйзам менен дагы тыюу салынган). Орусия президентинин маалымат катчысы Дмитрий Песков акцияга провокаторлор чакырып жатканын билдирип, алардын максаты баарына белгилүү экенин белгилеген.
Эл аралык аракеттер
22-январь күнү АКШнын Орусиядагы элчилиги 23-январда өтө турган макулдашылбаган акциялардын убактысын жана даректеринин тизмесин жарыялап, америкалыктарды ал жактарга барбоого чакырган. Орусия федерациясынын тышкы иштер мининстрлиги мындай аракеттер Орусиянын ички ишине кийлигишүү катары бааланарын билдирген. Тышкы иштер министрлигинин өкүлү Мария Захарова америкалык кесиптештери Смоленск аянтында жасаган ишине түшүндүрмө бериши керек болорун белгилеген.
Карныш (дарыя)
Карныш (Чоң Карныш) — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Лундонга дарыясынын оң жээгинен 48 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Өлөңдөр
Өлөңдөр (Juncaceae)– өсүмдүктөрдүн бир үлүштүүлөр классындагы тукум. Тамыры сойлоп өсүүчү бир же көп жылдык чөп. Сабагы тик өсөт, көңдөй. Жалбырактары негизинен тамыр моюнчасына чогулган, алар жалпак же түтүкчөдөй. Гүлдөрү 6 жашыл желекчелүү, аталыгы 3 же 6. Үстүңкү бир же 3 уялуу энеликтүү. Мөмөсү – кургак жаңгакча. Кадканчадай, чатырчадай, калемчедей, шыпыргыдай топ гүлү сабактын чокусунда жайгашкан. Жер жүзүндө Ө. т-нун 2000 ашуун түрү мелүүн алкактын бардык областтарында (аймагында) таралган. Кыргызстанда 2 уруунун (өлөң, ситник – Juncus; Кууча, ожика – Jusula) 17 түрү өрөөндөн тартып, бийик тоодогу сазда, нымдуу жерде, суу, булак, көл жээктеринде, шалбаада, мөңгүгө жакын кумайларда, карагай токойдун арасында өсөт. Айрым түрлөрү жыш өсүп, бирөңчөй шиберди пайда кылат. Мал жакшы оттой турган жазгы, кышкы, кеч күздөгү тоют. Кышында кар басып, куурап калган жалбырактарын жылкылар карды тээп салып жакшы жешет.
Карныш (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Өлөңдөр
Ө. т-нун түрлөрү ным жетиштүү болгондуктан, бат өсөт. 100 кг жашыл массасында 5-6 кг протеин, 27-33,8 тоют бирдиги бар. Мурунку кезде кээ бир түрлөрүнөн кагаз жасалчу.
Окай (Оклахома)
Окай (Оклахома) (Okay) — Оклахома штатынын Wagoner округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 597 киши. Болжолдуу аянты - 2.1 км². FIPS коду — 40-54100.
Лун-Вож (Печора куймасы)
Лун-Вож — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Печора дарыясынын сол жээгинен 900 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Печора дарыясы Шердино айылындагы суу өлчөгөн посттон Уса дарыясынын куймасына чейин. Дарыянын айрыгы — Усага кошулган куймасына чейинки Печора куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мундуз (Аксы району)
Мундуз — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Аксы районундагы айыл. Мавлянов айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 001 киши.
Ташту-ойре дарыясы
Ташту-ойре — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Сай-Гоныш дарыясынын оң жээгинен 43 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Горный Ключ (Куюргазин району, Башкыртстан)
Горный Ключ — Башкыртстандын Куюргазин районундагы айыл, Бахмут айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 143 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Ташту-ойре дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Горный Ключ (Куюргазин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ташту-ойре дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Өлөңчөп сымалдар
Өлөңчөп сымалдар (саздакчылар) (Juncaginaceae) – бир же көп жылдык, түксүз, көбүнчөсү сазда өсүүчү чөп. Жалбырагы тасмадай, тамыр моюнчасына топтолгон, түп жагы жалбырак кучактуу. Топ гүлү машакчадай же шыпыргыдай, алар чоку гүлдүү. Гүлү майда жашыл, эки жыныстуу, топ түзүлүштүү. Аталыгы 6, энелиги 6, экиден биригип өсөт. Ар бир энелик экиден урук-бүчүрлүү.
Мөмөсү – данча, эки уруктуу. Жер жүзүндө 10 ашуун уруунун 50 түрү Евразияда, Түндүк Америкада таралган. Кыргызстанда Ө. с-дын бир уруусу (Triglochin), анын эки түрү өрөөндөн тартып бийик токойдогу сазда, булак, суу боюнда өсөт. Бодо малга жакшы тоют, бирок айрым адабият маалыматтарга караганда, кээ бир түрүндө уу гликозид бар болгондуктан малды өлүмгө учуратат.
«Ийгилик» ААК
«Ийгилик» ААК - ачык акционердик коом (2004). Чүй облусунун Москва районундагы Беловодск айылында кыш заводу катары негизделип, 1936-ж. өз алдынча ишкана статусун алган. Адегенде заводдун борбордук аймагында жалпы көлөмү 1264 м3 тегерек меш салынса, 1970-ж. мындай мештен төртөө курулган. Заводдо адеп бардык иш кол күчү менен бүткөрүлгөн. 1956-жылдан механикалаштырыла баштаган. 1996-ж. завод менчиктештирилген. Заводдо жылына 51 млн 977 миң даана сапаттуу кыш чыгарылат (2004).
Сайсагызган
Сайсагызган (Chondrilla, L. 1753) – өсүмдүктөрдүн татаал гүлдүүлөр тукумундагы уруусу. Көп жылдык чөп. Сабагы 60-120 см жетет, түп жагынан чокусуна чейин көп бутактуу. Жыш же үзгүлтүк түктүү. Жалбырагы сабакка кезектешип жайгашкан, жээги тегиз же арсак тишчелүү, ичке, уз. 2-9 см, туурасы 1-3 (5) см. Гүлү себетче топ гүлдү түзөт, себетчелер сабактын учтарында жалгыздап өсөт. Желекчелери тилчедей, эки жыныстуу, түсү сары, аталыгы 5, энелиги бирөө. Мөмөсү – сүйрү урукча, алардын чокусу бир катар ак үпүчөлүү. С-дын 30 ашуун түрү Байыркы Жерортолук деңизи жайгашкан жерлерден кездешет.
Кыргызстанда 9 түрү өрөөндөн бийик тоолорго чейинки таштактуу жерлерде, кургак боздөңдө, сайда, жол боюнда, кашарга жакын жерде, чабынды шалбааларда өсүшөт. Уруунун бардык түрүндө ак түстөгү чайыр заты бар. Мурунку учурда чайыр алынуучу өнөр жайдагы келечектүү өсүмдүк катары эсептелчү. Майда жана боло малга жакшы силостук ошондой эле жөн деле тоют.
Нарай, Ноокат району
Нарай айылы округу- Бул айыл илгертеден эле Нарай деп аталып келген. Ар бир айлыдын өзүнүн жетишкендиктери жана өзгөчөлүктөрү болот эмеспи. Нарайдын суусу таза жана алмасы жакшы. Нарайда өзүбүздун Нарай орто мектеби бар жана мечитибиз бар. Биздин айылыбызда 3 чоң уруу бар алар: Төөлөс, Калдар, Найман. Нарай (Нарай) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Он Эки-Бел айыл округу составына кирет.
Индекс 723416 - Нарай, село
Мектеп ачылышы
Президент Алмазбек Атамбаев 6-октябрда Ош облусунун Ноокат районундагы Нарай айылындагы жана Каныбек Асранов атындагы мектептердин ачылыш аземине катышты. Мамлекет башчы мугалимдерди кесиптик майрамы менен куттуктады. '“Сиздердин кесип сый-урматка татыктуу, ал эми "мугалим" деген сөздү адамдар ыраазычылык жана урмат менен кабыл алышат. Эң катаал мезгилдерде да сиздер өз кесибиңерди таштабай эмгектендиңиздер. Сиздер бүт убактыңыздарды биздин балдарды окутуп, тарбиялоого коротосуздар, өз өмүрүңүздөрдү мамлекеттин келечегине арнадыңыздар”',- деди Алмазбек Атамбаев.
08:31 07-10-2013
Калкы
Калкы - 2 261 киши.
3 000 киши (2014)
4 200 киши (2019)
Булактар
2.
thumbnail
Он Эки-Бел, Ноокат району
Он Эки-Бел (Он Эки-Бел) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Он Эки-Бел айыл аймагынын составына кирет.
Калкы
Калкы - 3 720 киши.
Тепши-Оюк дарыясы
Тепши-Оюк — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чулышман дарыясынын оң жээгинен 188 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ялшанка дарыясы (Урляда куймасы)
Ялшанка — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Урляда дарыясынын оң жээгинен 29 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейндер округунда жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы башатынан Жогорку Урал суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кастово (дарыя)
Кастово — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Унжа дарыясынын сол жээгинен 113 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 39 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Окене (Оклахома)
Окене (Оклахома) (Okeene) — Оклахома штатынын Blaine округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1240 киши. Болжолдуу аянты - 5.9 км². FIPS коду — 40-54150.
Ямансар (Куюргазин району, Башкыртстан)
Ямансар — Башкыртстандын Куюргазин районундагы айыл, Бахмут айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 267 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Лорцемпея
Лорцемпея — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Кичи Паток дарыясынын сол жээгинен 23 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 38 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Печора дарыясы Шердино айылындагы суу өлчөгөн посттон Уса дарыясынын куймасына чейин. Дарыянын айрыгы — Усага кошулган куймасына чейинки Печора куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кайынды (Ноокат району)
Кайынды (Кайынды) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Көк-Бел айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 453 киши.
Ийилүү (материалдар каршылыгында)
Ийилүү (материалдар каршылыгында) - сырткы күчтүн же температуранын таасири менен огунун же деформациялануучу объекттердин (устун, такта, кабык ж. б.) бетинин орто жеринин ийилүүсүн мүнөздөөчү деформациянын түрү. Ийилүү деформациялануучу түз бетке карата жөнөкөй жана жалпак сырткы күч беттин негизги тегиздиктеринин биринде жатат; татаал ар кандай тегиздикте жаткан күчтөрдүн таасири астында пайда болот; кыйшык татаал ийилүүнүн бир түрү. Күчтөрдүн ийилүүчү элементтин туура кесилиш тарабына таасир этишинен таза (жалаң ийүүчү моменттер болгондо) жана тууралык ийилүү (ошондой эле, тууралык күчтөр таасир эткенде) пайда болот. Инженердик тажрыйбада узата (узунунан таасир этүүчү күчтөрдүн аркасында өзөктүн стержендин көөп кетиши) жана узунтуура (бир эле убакта өзөктүн огу боюнча жана ага перпендикулярдуу) таасир эткен ийилүү колдонулат.
Атана
Калкы
Калкы - 2 732 киши.
Оптима (Оклахома)
Оптима (Оклахома) (Optima) — Оклахома штатынын Texas округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 356 киши. Болжолдуу аянты - 1.1 км². FIPS коду — 40-55850.
Жол-Сай
Жол-Сай (Жол-Сай) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Аксы районундагы айыл. Кызыл-Туу айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 154 киши.
Ийгич машина
Ийгич машина - түрдүү формадагы (такта, профиль, түтүк) сом темирлерди басым астында ийүүчү машина. Негизги түрүнө горизонталдуу, вертикалдуу жана ротациялык ийгич машиналар кирет. Горизонталдуу ийгич машина (жумушчу куралы горизонталдуу кыймылдайт) сом темир чыбыктарды ысык кезинде штамптоого арналган. Вертикалдуу ийгич машина (жумушчу куралы вертикаль түрүндө жылат) бычак, илмек жана кескичтердин сом темирлерин (бир жолу ысытылат), ошондой эле, башка ири буюмдар жүргүч винт жана балтанын сом темирлерин ысытуу (бир нече жолу) менен ийет. Бул машинада ийүү, созуу, кысуу, жатыктыруу ж. б. операциялар удаа аткарылат. Ротациялык ийгич машина (жумушчу органы курал менен чогуу айланат) айлануучу формадагы буюмду кысуу жана созуу үчүн арналган. Ал эки түрдө болот: алкагы кыймылсыз, ал эми шпиндели айлануучу жана шпиндели кыймылсыз, алкагы айлануучу. Ийүүчү валдары темир ийүүчү машина менен прокат станынын ортосундагы абалды ээлейт. Штамптоочу машинага караганда өндүрүмдүүлүгү 10 эсе жогору. Горизонталь ийгич машина өндүрүмдүү жана универсалдуу болуп, ар кандай татаал формадагы жана өтө так өлчөмдөгү сом темирлерди жасайт. Универсал ийгич машинанын 3 жана 4 валдуу (ротациялык), роликтүү, айланма траферстүү жана айланма үлгүлүү (рычагдуу) түрлөрү болот. 3 же 4 валдуу машина такта формадагы сом темирлерди цилиндр, конус жана жаа сымал элементтерди ийүү үчүн колдонулат. Роликтүү машина профилдүү сом темирлерди шакек жана жаа түрүндөгү тетиктерди, ал эми айланма траферстүү машина такта формасындагы сом темирден тартып, кичине радиустуу иймекчелерди ийет. Үлгүсү бар (рычагдуу) ийгич машинада бурулма стол же үлгү жана бекитилген кыскыч ролик болот. Ийгич машина кеме курууда, химия жана нефть өнөр жайында, машина курууда колдонулат.
Токпак дарыясы (Башкаус куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ийкемдүү автоматташтырылган өндүрүш
Ийкемдүү автоматташтырылган өндүрүш — өзүн-өзү түзөп, жөндөөчү татаал технологиялык комплекс. Бул комплекс өндүрүштүк, маалымат жана байланыш системаларын камтыйт. Ийкемдүүлүк өндүрүштүн жаңы үлгүдөгү, сапаттуу, продукция чыгарууга болгон жөндөмдүүлүгү. Мындай жөндөмдүүлүктүн негизинде ийкемдүү автоматташтырылган өндүрүш системасынын архитектурасы робот техникалык комплекстеринин базасынын негизинде түзүлөт; жергиликтүү (локалдык) эсептөөчү тармактар, өзгөчө алгоритмдик, программалык жабдуу ишке ашырылат. Ийкемдүү автоматташтырылган өндүрүш системасынын негизги бөлүгүн робот техникалык комплекс (РТК) түзөт. РТКинформациялык жана автоматикалык башкаруу системаларынан, технологиялык жабдуулардан, манипуляциялык жана унаа каражаттарынан турат. РТКда автоматикалык башкаруу системасы, технологиялык системанын иштөөсүн программалоо жана башкаруу үчүн кызмат кылат.
Ермола (Куюргазин району, Башкыртстан)
Ермола — Башкыртстандын Куюргазин районундагы айыл, Ермолаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 6480 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ийкем түтүк
Ийкем түтүк — суюк жана илээшкек затты жана газды берүүчү буюм. Ал резина, резина аралаштырылган кездеме, пластмасса ж. б. материалдан жасалат. Конструкциясына жана иштешине жараша ийкем түтүк басым менен иштөөчү жана соруучу болуп бөлүнөт. Ийкем түтүктүн айрым түрлөрүн басым менен бергич жана соргуч катары да колдонсо болот.
Ийкемдүү вал
Ийкемдүү вал - бурулууга туруктуу, бирок жакшы ийилүүчү вал. Ал иштөө убагында бирибирине болгон абалы өзгөрүп турган окторго айлануу жана толгонуу моменттерин өткөрүүдө колдонулат. Зымдан жасалган ийкемдүү вал кайсы багытта болбосун ийкемдүү иштейт. Ал бир нече зым катмарларынан чыйратылып жасалган валдан турат, анын уч жагында кыймыл бергичке туташтыруу үчүн арматура (патрон) болот. Валдын сырт жагы урунуудан сактоо жана майлоочу майды кармап туруучу ийкемдүү соот (броня) менен капталат. Ийкемдүү вал оңго жана солго айлануучу болуп бөлүнөт, себеби вал айланганда зымдын сырткы катмары чыйралып турушу керек. Зымдан жасалган ийкемдүү вал механикалаштырылган кол аспаптарда жана приборлордо (мисалы, тиш дарылоочу бор машинасында жана жүн кыркуучу машинада) орнотулат. Айрым учурда (мисалы, көп корпустуу буу турбиналарында) бири-бири менен шарнирдүү туташтырылып, кыска звенодон турган, сырты капталган шарнирдүү ийкемдүү вал пайдаланылат.
Койжалбырак
Койжалбырак (Ligularia) – өсүмдүктөрдүн татаал гүлдүүлөр тукумундагы уруу. Бийикт. 50-150 смге жеткен көп жылдык чөп. Сабагы жоон, тик өйдө өсөт, түктүү же түксүз. Жалбырагы кезектешип жайгашкан, саптуу, жээги тегиз, кээде тишчедей майда тилкелүү; жалпы формасы бөйрөктөй, же сүйрү, уз. 10-25 (30), туурасы 15-45 см. Себетчелери майда же ири (диаметри 10-30 мм). Алар сабактын учунда бирден же бир нечеси биригип калемчедей, шыпыргыдай топ гүлдү түзөт. Желекчелери сары түстө. Себетчедеги тегерек гүлдөрү тилчедей, бир жыныстуу, ортоңку түтүкчөдөй гүлдөрү эки жыныстуу. Гүл ороочтору эки катар. Аталыгы 5, энелиги – 1. Мөмөсү – данча, ал ак, киргил, саргыч, күрөң же кызгылт, үпүчөлүү. Жер жүзүндө 150 түрү белгилүү, алар Чыгыш жана Борбордук Азиянын мелүүн областтарында, Европада таралган. Кыргызстанда бөксөдөн бийик тоодоогу шалбаада, токой, бадал арасында, суу, булак, көл жээгинде, саздакта өсөт. Силос тоют катары маанилүү.
Паден (Оклахома)
Паден (Оклахома) (Paden) — Оклахома штатынын Okfuskee округуна караган АКШ шаары.
Көк-Бел, Ноокат району
Көк-Бел (Көк-Бел) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Көк-Бел айыл округу составына кирет.
Ямская дарыясы (Урал куймасы)
Ямская — Орусиядагы дарыя. Челябинск облусу, Башкыртстан Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Урал дарыясынын оң жээгинен 2264 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 20 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кичи Винла
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Печора дарыясы Уса дарыясынын куймасынан суу өлчөгөн постко Усть-Цильма чейин. Дарыянын айрыгы — Усага кошулган куймасынан төмен Печора куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Молокан (Куюргазин району, Башкыртстан)
Молокан — Башкыртстандын Куюргазин районундагы айыл, Ермолаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 366 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
COVID-19 пандемиясынын балдарга тийгизген таасири
COVID-19 пандемиясынын балдарга тийгизген таасири — Коронавирус 2019-жылдын аягында коронавирустун жаңы түрү адамдарда сасык тумоонукуна окшош белгилерди пайда кыла баштаган. Бул илдет коронавирус оорусу-19 деп аталып, кыскартканда COVID-19 деп жазылат. Вирус оңой таралып, бүткүл дүйнө жүзү боюнча көп адамдарды жабыркатты.
Балдардагы белгилери
COVID-19 жуктурган көпчүлүк балдарда бул илдеттин белгилери билинер-билинбес байкалат же таптакыр жок болот. Ошентсе да кээ бир балдарды COVID-19 оор абалга түшүрөт. Аларды ооруканага жаткыруу талап кылынып, үзгүлтүксүз дарылануу дайындалып, дем алуусуна жардам бериш үчүн жасалма дем алдыруучу аппаратка жаткыруу талап кылынат. Тилекке жараша балдар абдан сейрек учурларда гана өлүмгө учурашат.
Жалпы маалымат
COVID-19 менен балдар чоңдорго салыштырмалуу аз оорушса да, алар бул жаман ооруну алып жүрүшөт. Муну жуктуруп алган балдар да COVID-19ду башка адамдарга таркатуучулардан болуп саналышат. Алар COVID-19 дун белгилери көп байкалбаган чоңдордой эле оорунун булагы болушса да, билинбей жүрө беришкендиги менен коомго коркунуч жаратышат.
Эгер балада оорунун белгилери байкалса, эмне кылуу керек
А. дем алуусунда көйгөй жаралса
В. көкүрөгү кысылса же ооруса
Г. акыл-эси ордунда болбосо, сөзүнүн мааниси, сүйлөгөнү бузулса
Д. сергегине тарта албай жатса
Е. эрди, мурдунун алды - эрдинин үстү, бети көгөрсө.
Токпак дарыясы (Токпак куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жылгын (айыл)
Жылгын (Жылгын) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Аксы районундагы айыл. Кызыл-Туу айыл округу составына кирет.
Касуг (дарыя)
Касуг — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Унжа дарыясынын сол жээгинен 181 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Жылгын (айыл)
Калкы
Калкы - 1 029 киши.
Касуг (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кожогат
Кожогат (Fragaria, L. 1753)– роза гүлдүүлөр тукумундагы өсүмдүк уруусу. Көп жылдык чөп. Гүлсүз сабактары сойлоп өсөт, алар учунан тамырлайт да жаңы түп өсүмдүктү пайда кылат; Ар бир жаңы өркүндүн (побег) тамыр моюнчасынан узун саптуу, үч бөлүктүү көп сандаган жалбырак өсүп чыгат, алардын жээги майда айчыктай оюктуу, гүл сабактары да ушул моюнчадан өсөт. Гүлдөрү бирден, ак түстө, калканчадай топ гүлгө чогулган. Мөмөчөсү көп, жаңгак сымал, алар өсүмдүк гүлдөп бүткөндөн кийин ширелүү болгон, формасы жумурткадай же конустай формадагы кызыл, мала кызыл гүл уясына жайгашат. 50 жакын түрү Жердин эки жарым шарында тең таралган. Кырг-да анын эки түрү токойдун, бадалдын арасында өсүшөт. Ширелүү “мөмөсү” желет, канаттууларга да жакшы жем.
Ынтымак (Ноокат району)
Ынтымак (Ынтымак) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Ынтымак айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 933 киши.
Пиория (Оклахома)
Пиория (Оклахома) (Peoria) — Оклахома штатынын Ottawa округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 141 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 40-58100.
Кызыл-Туу (Аксы району)
Кызыл-Туу (Кызыл-Туу) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Аксы районундагы айыл. Кызыл-Туу айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 6784киши.
Ийне сайып дарылоо
Ийне сайып дарылоо, акупунктура, чжень цзю терапия дененин белгилүү жерлериндеги тканга түрдүү узундуктагы ийне сайып дарылоо ыкмасы. Ийне сайып дарылоого акупунктуранын өзү жана игнипунктура (өсүмдүк заттарынан атайын кысылып жасалган таякчалар менен) кирет. Экөө тең Кытайдын элдик медицинасында байыртан эле колдонулуп келген. Адамдын денесинде оорунун түрүнө жараша ийне сайыла турган 664 чекит бар. Дененин белгилүү жериндеги чекиттерге сайылган ийне нерв учтарын дүүлүктүрөт, дүүлүгүү мээге же жүлүнгө жетет, андан ар кайсы органдарга келет. Ийнелер атайын металлдан жасалат, узундугу 1,5-12 см, жоондугу 0,3-0,45 мм. Ийне туура сайылса, зырылдатып, какшатып же чымыратып оорутат. Демейде денеге 2-4 ийне сайып, 5-10-20 мин кармайт. Дарылоо 10-15 сеанстан турат. 10-15 күн тыныгуудан кийин кайталоого болот. Ийне тери, булчуң, тарамыш, муундун нерв талчаларын дүүлүктүрөт, ошол себептүү орган, ткандардын азыктанышы жакшырып, айрым ооруларда жакшы натыйжа берет. Ийне сайып дарылоо невралгия, неврит, куяң, талма, шал ж. б. нерв, аллергия (нейродермит, экзема, ринит ж. б.) ооруларында жүргүзүлөт. Өтө арык жана өтө семиз кишилерге ийне сайып дарылоо колдонулбайт.
Көксайкал
Көксайкал (Veronica, L. 1753) – норичниктер тукумундагы өсүмдүк уруусу. Бир, көп жылдык чөп, чанда майда чама бадалча. 20-60 (100) см узундуктагы сабагы тик өйдө, кээде жерге төшөлүп өсөт. Жалбырагы негизинен бүтүн жээктүү, кээде майда жарым айчыктуу же тилкелүү. Сабакка тушташ жайгашкан. Гүлү сабактын учунда шыпыргыдай, калемчедей топ гүлгө чогулган, кай бир түрүнүн гүлү жалбырак колтугуна бирден өсөт. Эки эриндүү, түтүкчөдөй, көк, агыш көк, ак. Аталыгы 2, энелиги 1, мөмөсү эки уялуу кутуча, уругу ар бир уяда 1-12ден болот. 300 түрү жер шарынын бардык областтарына тараган. Кыргызстанда 30 ашуун түрү өрөөндөн бийик тоодогу нымдуу өсүмдүктүүлүктүн бардык тибинде өсөт. К-дын айрым түрлөрүн кооздук үчүн өстүрүшөт.
Дед (Куюргазин району, Башкыртстан)
Дед — Башкыртстандын Куюргазин районундагы кыштак, Ермолаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 8 киши. Почта индекси — 453283, ОКАТО коду — 80254820000.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Анзуран
Анзуран — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шапкин дарыясынын сол жээгинен 102 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Печора дарыясы суу өлчөгөн постко Усть-Цильма жана аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Усага кошулган куймасынан төмен Печора куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ийне жалбырактуулар
Ийне жалбырактуулар - (Coniferales) жылаңач уруктуу өсүмдүктөрдүн классчасы (Pinidae) же классы (Pinopsida). Дарак, кээде бадал, бийиктиги 150 м, диаметри 6-10 мге (секвойя) жетет да, кээ бири 4 миң жылга чейин өсөт. Алардын жалбырактары көп жылдык (дайыма жашыл, кээде жалбырагын күбүмө), формасы ийнедей, айрымдарыныкы түрпүдөй. Өркүнгө бирден же бир нечеден топтошуп жайгашкан. Жаш бутактын түп жагында аталык, уч жагында энелик тобурчактары болот. Аталык тобурчагынын микроспорофиллдеринин астыңкы бетинде микроспоралар (чаңчалар) өөрчүйт. Энелик тобурчагынын эки түрдүү мегаспорофиллдери болот: сырткы тукумсуз, ал эми ичкисинде эки урук-бүчүр калыптанат. Урук-бүчүрдөгү энелик клетка уруктангандан кийин 2-15 үлүштүү түйүлдүк өөрчүйт. Ийне жалбырактуулардын уругунун сырты катуу (сибирь кедри), кээде ширелүү жемиш сымал (тисс) же эттүү (арчалар) болот. Айрымдарынын уруктарындагы канатчадай өсүндүлөрү алардын аба агымдары аркылуу таралышына жардам берет. Жер жүзүндө 560тай түрү, 55тей уруусу белгилүү, көбүнчө эки жарым шардын мелүүн алкагында өсөт; Евразия жана Түндүк Америкада ийне жалбырактуу токойду түзөт. КМШ өлкөлөрүндө 8 уруусунун 60тай түрү өсүп, жалпы токой аянтынын 78%ин түзөт. Кыргызстанда 3 тукумунун жапайы 14 түрү кездешет. Алардын көп түрү курулушга, кагаз-целлюлоза өндүрүүдө, кеме курууда, отун жана химиялык заттарды алууда чоң роль ойнойт. Айрым ийне жалбырактуулардын уругу желет, май алынат. Көпчүлүк ийне жалбырактуулар кооздук үчүн өстүрүлөт.
Катлаш (дарыя)
Катлаш — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нея дарыясынын сол жээгинен 50 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 24 км.
Сатурация
Сатурация (saturatio - каныгуу) — суюктуктарга каныгуу, анын ичинде кандын плазмасына жана башка биологиялык суюктуктарга, газдарга каныгуу. Кандын сатурациясындагы газ алмашууда (кара) биринчиден кычкылтекке (кара.) каныгуу сөзсүз түрдө жүрүүчү процесс болушу керек.
Жалпы маалымат
Эритроциттердин гемоглобини менен байланышардын алдында кычкылтек сатурация баскычынан өтөт же кандын плазмасында эрийт. Кычкылтектин 98%ы эритроциттер менен бирге ткандарга өтөт, бирок 2%ы эриген бойдон плазмада калат. Кандын жана ткандардын сатурациясы азот, гелий, суутек жана башкалар менен байланышкан кээ бир шарттарда болуп өтөт. Кээ бир адамдар кесиптик зарылдыктан улам (суу алдындагы жана кессондук иштер ж.б.) ушундай абалга түшүшөт. Мунун кайтарым процесси — десатурация, бул кандагы ашыкча эриген газдарды чыгаруу максатында адамга жана жаныбарларга колдонулат, жөн учурларда бул абдан жай жүрөт, газдар өпкө аркылуу чачыранды түрдө сыртка чыгат. Мындай болбочу болсо, канда эриген газдар көбүк бүртүкчөсү түрүндө күргүштөп бөлүнүп чыгып (кан “кайнап” кетет), организм үчүн абдан жаман натыйжаларды алып келиши мүмкүн (караӊыз: Декомпрессиондук оору).Ошондуктан суучулдар менен кессон жумушчулары атайын белгиленген режимде иш аткарышат (бул шлюздоо режими деп аталат). Декомпрессиондук бузулуулардын алдын алуунун маанилүү ыкмасы кайсы бир убакыт аралыгында таза кычкылтек менен дем алып туруу болуп саналат, бул ткандардан эриген азотту чыгарган ыкма десатурацияга корогон убакытты болушунча кыскартууга жол ачат.
Колдонмо
Сатурация кээ бир дарыларды жасоодо колдонулат (микстуралар, кислород коктейлдери [2] жана башкалар), ошондой эле тамак-аш өндүрүшүндө минералдык суулар менен жер-жемиш ширелерин куюштурууда, шампан-шараптарды даярдоодо жана башка ушул сыяктуу иштерди аткарууда пайдаланылат.
Булактар
Библиография: Патологическая физиология экстремальных состояний, под ред. П. Д. Горизонтова и H. Н. Сиротинина, М., 1973; Сайкс М. К., Мак Никол М. У. и Кэмпбелл Э. Дж. М. Дыхательная недостаточность, пер. с англ., М., 1974.
Булак: Большая Медицинская Энциклопедия (БМЭ), под редакцией Петровского Б.В., 3-е издание
Жогорку Тулымка
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кама Бондюг айылындагы Суу өлчөө посту Суу өлчөө постунан Березники шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Белаяга кошулган куймасына чейинки Кама куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Аир дарыясы (Юрюзана куймасы)
Аир (Чоң Аир) — Орусиядагы дарыя. Свердлов облысы, Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Юрюзань дарыясынын сол жээгинен 122 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уфа дарыясы Нязепетровск суу тармагы Ай дарыясын кошпогондо, Павловск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Ак, дарыя бассейни — Кама.
Беш-Буркан, Ноокат району
Калкы
Калкы - 2 146 киши.
Аир дарыясы (Юрюзана куймасы)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Сандин 2-й (Куюргазин району, Башкыртстан)
{{ОЖ-Орусия |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordAddon = |CoordScale = Почта индекси — 453184, ОКАТО коду — 80248830001.
Кара-Суу (Аксы району)
Кара-Суу (Кара-Суу) — Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы кыштак. Кара-Суу айыл округунун борбору. Деңиз деңгээлинен 940 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Кербен шаарынан 67 км түндүк-чыгыш тарапта. Таш-Көмүр темир жол бекетинен 50 км. Калкы 1050 (2008); негизинен мал чарбасы менен алектенип, дыйканчылыкта эмгектенет. Орто мектеп, маданият үйү, ФАП бар. .
Топчиха дарыясы (Узун-Оюк куймасы)
Топчиха — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Узун-Оюк дарыясынын оң жээгинен 8 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Покасассет (Оклахома)
Покасассет (Оклахома) (Pocasset) — Оклахома штатынын Grady округуна караган АКШ шаары.
Антивакцинация
Вакциналоого каршы болуу  – жугуштуу ооруларга каршы вакциналоодон баш тартуу. Вакциналоонун майнаптуулугуна, коопсуздугуна жана мыйзамдуулугуна шек санаган каршы коомдук кыймыл бар.
Вакциналоого ишенбөөчүлүк менен мамиле кылуу вакциналоо кызматынын жеткиликтүүлүгүнө карабастан, жалпы вакциналоодон жана айрым вакциналардан толугу менен баш тартууну билдирет.
2019-жылы Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму вакциналоого жапырт каршылыкты дүйнө элинин саламаттыгына келүүчү негизги коркунучтардын бири деп атады. Вакциналоого каршы аргументтер илимий жактан далилденген эмес, вакциналоодон баш тартуу көбүнчө оорулардын пайда болушуна жана вакциналардын жардамында алдын алуучу кеселдердин айынан өлүмгө алып келет.
Мисалы, 1722-жылдагы үгүтүндө англиялык теолог Эдмунд Мэсси Кудай ооруларды күнөөлөрдү жазалоо үчүн жиберген, ал эми эмдөө жолу менен чечек оорусунан сактануу аракеттери «шайтандын иши» болуп саналат деп айткан.
Бул даават калктын калың катмарына угулуп, алгачкы диний каршылыктар пайда болгон Түндүк Америкага жеткен.
1870- жана 1880-жылдары көп сандагы адабияттар басыла баштады, анда эмдөөгө каршы коомдоштук вакциналардын майнапсыздыгы жана коопсуз эместиги, милдеттүү эмдөөлөрдүн адам укуктарын бузуп жатышы сыяктуу себептерден улам вакциналоого каршы чыгышты. Эмдөөгө каршы кыймыл, адатта, альтернативдүү медицинаны – гомеопатия, ийне сайып дарылоо, чөптөр менен дарылоо ж.б. – жактайт.
= Кыргызстандагы вакциналоого каршылык = Кыргызстанда вакциналоого каршы чыккандардын саны жыл сайын өсүүдө. 2018-жылдын биринчи жарым жылдыгында кызамык оорусунун 300дөн ашык учуру катталып, көпчүлүгү 6 жашка чейинки эмделбеген балдар болгон. Көпчүлүк ата-энелер диний себептерден улам балдарын эмдетүүдөн баш тартышкан.
Кыргызстандагы көптөгөн мусулман диний лидерлер эмдөө динге каршы келет дегенге макул эмес. Кыргызстан Мусулмандарынын Дин башкармалыгынын (КМДБ) сайтында диний позицияны түшүндүргөн билдирүү жарыяланып, анда «ар бир адам өзүнүн ден-соолугу үчүн жооптуу, ар бир адам тигил же бул эпидемияга каршы эмдөө алууга укуктуу» деп жазылган.
Вакцинанын курамдык бөлүктөрү коопсуз экени жана эч кандай уулуу же тыюу салынган заттарды камтыбастыгы жана бүт дүйнө жүзүндө, анын ичинде ислам шарияты жайылган өлкөлөрдө да кеңири колдонулары илимий жактан далилденген.
= Коопсуздук жана зарылдык = Илимий далилдер вакциналоонун майнаптуу экендигин көрсөттү. Тастыктамасы бар вакцина ар тараптуу текшерүүдөн өтүп, андан кийин гана колдонууга жарактуу деп табылат. Окумуштуулар эмдөөдөн кийинки ыктымал терс натыйжалар тууралуу да маалыматтарды алуу үчүн көптөгөн маалымат булактарын байма-бай көзөмөлдөп турушат.
Жугуштуу ооруларды токтотуш үчүн гигиена менен санитариянын жогорку деңгээли, суу менен туруктуу камсыздоо жана коопсуз тамак-аш жетишсиз. Көптөгөн инфекциялар санитардык-гигиеналык жагдайдын сапатына карабастан жайылат.
Кермектер
Кермектер (Plumbaginaceae) – майда жана чала бадалдар, көп же бир жылдык чөптөр. Жалбырагы кезектешип жайгашкан, алар тегиз жээктүү, сүйрү же тасмадай, кээде ичке, тикендей (к. Төө таман), чанда эле канаттай тилкелүү. Гүлү туура түзүлүштүү, эки жыныстуу, чөйчөкчөсү 5-10, өсүмдүк бышып жетилгенде деле күбүлүп түшпөйт, бири-бири менен биригип, 5-10 бөлүктүү түтүкчөнү түзөт, көбүнчөсү мала же күлгүн кызыл. Желекчелери 5, өз-өзүнчө болуп, биригип өспөйт, кээде түп жагы эле түтүкчөдөй. Аталыгы – 5, үстүңкү энеликтүү, ал беш мамычалуу, тоголок чаң алгычтуу. Мөмөсү – бир уруктуу, капкакчалуу кутуча. Желекчелери күлгүн, мала, кочкул кызыл, сары же ак. Топ гүлү машакчадай, шыпыргыдай, чанда тоголок, алар жалбыраксыз, узун сабакка чогулган. К-тин 15 уруусу 500 түрү Түнд. Жарым шардын тропик эмес бөлүгүндө негизинен Евразия Жер ортолук деңиз аймагында кездешет.
Антивакцинация
Жалпы элдин иммунитетин оптималдуу деңгээлде сактабаса, вакциналардын жардамы менен жок кылынган оорулар кайра пайда боло берет. Эгер эмдөө жүргүзүлбөсө, көк жөтөл, полиомиелит жана кызамык сыяктуу сейрек кездешүүчү оорулар көп өтпөй кайрадан жайыла баштайт.
Кермектер
Кыргызстанда К-тин 4 уруусунун 40тан ашуун түрү чала чөлдө, кургак боздөңдө, таштактуу адырда, кээде шорлуу такырда өсөт. Айрым түрлөрүнүн (Гмелин кермеги, миңгүлдүү К., кулак жалбырактуу К.) тамырында 10-25 % таннид заты болгондуктан ашаткыч катары колдонушкан.
Антивакцинация
= Кыйыр таасири = Дарылоонун бөлөк көптөгөн түрлөрүндөй эле, вакциналар да оор аллергиялык реакциялар өңдүү адамдын мазесин качырышы мүмкүн. Бирок дарылоонун бөлөк түрлөрүнөн айырмаланып, вакциналар дени сак адамдарга жасалат, ошондуктан кабылдап кеткен учурлар сейрек кездешет.
Көпчүлүк учурларда вакциналоодон кийин колдун оорушу же дене табынын бир аз көтөрүлүшү сыяктуу реакциялар жеңил мүнөздө байкалып, тез эле өтүп кетет.
Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму (ДСУ): «Оор же узак мөөнөттүү кыйыр таасирлер өтө сейрек кездешет. Вакцинаны киргизгенген кийин организмдин олуттуу терс реакцияга туш болуу мүмкүнчүлүгү миллиондон 1ге барабар», – деп ырастайт.
Учурда COVID-19 вакцинасына болгон талап жогору болгондуктан, аны иштеп чыгуу ыкмалары тездетилип жатат. Ошону менен бирге клиникалык жана коопсуздук стандарттары катуу сакталат. Мисалы, кээ бир клиникалык сыноолордун жүрүшүндө бир нече вакцина бир учурда бааланат. Бирок изилдөөлөр тыкыр жүргүзүлөт.
= Дагы караңыз =
= Шилтемелер =
Тузак-Ту дарыясы
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ийнелик
Ийнеликтер (лат. Odonata) – курт-кумурскалардын түркүмү. Ийнеликтердин денеси баш-көкүрөк, курсак бөлүктөн турат. Азыркы ийнеликтердин дене узундугу 1,4 120 мм. Башынын көп бөлүгүн фасеттүү чоң көздөрү ээлейт. Муруттары кыска. Тунук, торчолуу, кош жаргак канаттарынын узундугу 10-95 мм, 3 жуп буту көкүрөгүндө жайгашкан. Башка курт-кумурскалардан айырмаланып, жонунан курсагын карай кеткен канат булчуңу жана эркегинин экинчилик кошулуу (копуляциялык) аппараты болот. Жумурткасын суунун түбүндөгү топуракка жана өсүмдүккө таштайт, личинкалары сууда өөрчүйт, сырткы бакалоору же арткы ичегисиндеги өсүндүсү менен дем алат. Жетилген ийнеликтер жакшы учат, жырткычтар, азыгын учуп баратып кармап жейт. Ийнеликтер курт-кумурска жана алардын личинкалары менен азыктанып, пайда келтирет, ошондой эле балыктарга жем. Жер бетинде ийнеликтердин 3 түркүмчөсү, 4500дөй түрү көбүнчө нымдуу тропикте жана субтропикте таралган. Кыргызстанда 60тан ашуун түрү белгилүү.
Ийри муунак
Ийри муунак - кривошип - ийри муунактуу механизмдин айлануу огуна карата кыймылдоочу манжа түрүндөгү бөлүгү. Ал айлануучу «б» валына «в» ийини аркылуу биригет (сүрөт). Ийри муунак шарнир аркылуу шатунга бекийт. Валдын жана ийри муунактын окторунун ортосундагы аралык ийри муунактын радиусу «r». Валдын же манжанын диаметринин чоңоюшу менен ортосундагы ийиндин азайышына алып келет да, ал эксцентрик, ал эми анын радиусу эксцентриситет е деп аталат. Ийри муунак дайыма муунактуу вал түрүндө жасалат.
Арык-Бою, Ноокат району
Арык-Бою (Арык-Бою) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Ноокат районундагы айыл. Ынтымак айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 269 киши.
Айдос дарыясы
Айдос — Орусиядагы дарыя. Свердлов облысы, Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Павлов куймасының (Айдоск булуңу) оң жээгинен 239 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уфа дарыясы Нязепетровск суу тармагы Ай дарыясын кошпогондо, Павловск суу тармагына чейин. Дарыянын айрыгы — Ак, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кереч
Кереч  (Angelica, L. 1753) – чатыр гүлдүүлөр тукумундагы өсүмдүк уруусу. Эки же көп жылдык чөп. Сабагы бийик, бийикт. 100 см, жоон, көңдөй. Түксүз, жалбырактары ири, эки, үч ирет тилкелүү, жалпы формасы тегерек же бөйрөктөй, негизинен тамыр моюнчасына топтолгон. Гүлү ак же саргыч, мөмөсү бир уруктуу, жалпак, сүйрү, канаттай кырдуу кутуча. 50дөн ашуун (80) түрү Түндүк жарым шарда жана Жаңы Зеландияда кездешет. Кыргызстанда 5 түрү орто бийик жана өтө бийик тоодогу аска жаракасында, тоонун шагылдуу, жылгаяк бетинде, өзөндүн кумдак жээгинде, мөңгүгө жакын криофиттик өсүмдүктөрдүн арасында өсөт. К-тин бир түрү (көп сабактуу К.) Кыргызстандын эндем өсүмдүгү Сарыжаз менен Барскоон тоолорунда эле кездешет. Илгертеден эле эл арасында айрым түрү (үчүлүктүү К.) ашказан-ичеги ооруларына дары катары колдонулан. Ошондуктан элде “Кереч болсо келиним өлбөйт эле, уулжан болсо уулум өлбөйт эле” деген макал бар.
Топ-Жаңгак
Топ-Жаңгак (Топ-Жаңгак) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Аксы районундагы айыл. Кара-Суу айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 141 киши.
Ийне терилүү
Ийне терилүүлөр (лат. Echinodermata) - деңиз омурткасыз жаныбарларынын тиби. Узундугу бир нече ммден 1 мге чейин, тукум курут болгондору 20 мге чейин жеткен. Ийне терилүүлөр жылдыз (деңиз жылдыздары), гүл (деңиз лилиялары), тоголок (деңиз кирписи), курт же бадыраң (голотуриялар) ж. б. формада болот.
Денеси ар кандай радиустагы бир нече бөлүккө бөлүнгөн. Эркин жашоочуларынын оозу курсак бөлүгүндө (оралдык), бөлүп чыгаруу жылчыгы жон жагында (аборалдык) болот. Бир нерсеге жабышып жашоочуларынын оозу, бөлүп чыгаруу жылчыгы бири бирине жакын жана дененин үстүнкү жагында жайгашкан. Скелетинде акиташ пластинкалары, алардан башка ийнечелери жана педицеллярийлери болот. Ийнечелер (өзгөчө деңиз жылдыздарыныкы 30 смге жетет) кыймылдоо милдетин аткарса, педицеллярийлер (деңиз жылдызында жана кирписинде) кыпчуур сыяктанып, коргонуу, денесин тазалоо кызматын аткарат. Нерв системасы оралдык нерв шакекчелеринен жана радикалдык нервдерден турат. Сезүү органдары начар өөрчүгөн. Ичегиси түтүк же баштыкчадай. Кан жүрүү системасын курсак, жон шакекче тамырлары жана радиалдык тамырлар түзөт. Атайын бөлүп чыгаруу органы жок. Алар жай кыймылдоочу, айрым жыныстуу деңиз жаныбарлары. Бардык ийне терилүүлөр жыныстык, кээ бирөө жыныссыз жол менен көбөйөт. Жыныс продуктуларын сууга таштап, жумуртканын уруктанышы жана түйүлдүктүн өөрчүшү сууда метаморфоз жолу менен өтөт. Көпчүлүгү жырткычтар, майда омурткасыздар, кээ бири суу өсүмдүктөрү менен азыктанат. Деңиздин түрдүү тереңдигинде кездешет. Алардын 2 типчеге кирген 6 миңдей түрү көбүнчө ар кандай туздуулуктагы бардык океан, деңиздерде жээктен тартып 11 км тереңдикке чейин таралган. И. т. балык ж. б. жаныбарларга жем болот. Кытайда, Японияда ийне терилүүлөрдүн түрлөрү (голотурия, деңиз кирписи ж. б.) тамак катары пайдаланылат. Жер Ортолук деңиздеги деңиз кирпилеринин икрасы тамакка колдонулат.
Ринглинг (Оклахома)
Калкы - 1135 киши. Болжолдуу аянты - 2.0 км². FIPS коду — 40-63350.
Айсуак (Куюргазин району, Башкыртстан)
Айсуак — Башкыртстандын Куюргазин районундагы айыл, Ермолаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 1324 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ийрилик
Ийрилик - ийри сызыктын (беттин) түз сызыктан (тегиздиктен) четтешин мүнөздөөчү чоңдук. Кандайдыр бир объектинин (ийри сызык, бет, риман мейкиндиги ж. б.) ага туура келүүчү объектиден (түз сызык, тегиздик, евклид мейкиндиги ж. б.) четтөө касиетин мүнөздөөчү бир катар сандык мүнөздөмөлөрдүн (вектордук, тензордук) жалпы аталышы. Айлананын ийрилиги k =1/R, башкача айтканда айлананын радиусуна тескери чоңдук. Ийриликке тескери R чоңдугу адатта ийри сызыктын берилген чекитинде ийрилик радиусу деп аталат. Ийрилик түшүнүгү азыркы кездеги дифференциал геометриясынын негизги түшүнүктөрүнүн бири. Ийрилик түрдүү табигый илимдерде да колдонулат. Айрыкча физикада мааниси чоң.
Жүзүмжан
Жүзүмжан ― Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы кыштак. Кара-Суу айыл аймагына кирет.
Деңиз деңгээлинен 1050 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору Кербен кыштагынан 65 км түндүк-чыгыш тарапта. Таш-Көмүр темир жол бекетинен 43 км. Калкы 1514 (2007); негизинен дыйканчылыкта жана мал чарбасында эмгектенет.