cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Электр-техника
Электр-техника - илим менен техниканын электр энергиясын эл чарбасынын бардык тармактарында, аскер ишинде, үй тиричилигинде колдонууга мүмкүндүк берүүчү тармагы. Электр-техниканын өсүшү, анын азыркы коомдун турмушунун бардык жагына сиңиши - энергияны өзгөртүү жана берүү, информацияны өзгөртүп түзүү жана жеткирүү маселелеринин Электр-техникалык каражаттардын жардамы менен жеңил чечилишинде. Электр-техника электр кубулуштарынын закондорун изилдеп, системага салат. Электр-техниканын пайда болушу 17- 18-кылымдагы электр-магнит кубулуштарынын ачылышына байланыштуу. Электр көрүнүштөрүнүн табиятын изилдеген алгачкы эмгектер М. В. Ломоносовго, Ш. О. Кулонго, Г. В. Рихманга ж. б. таандык. Электр-техниканын калыптанышында үзгүлтүксүз токтун - Вольта мамычасынын (1800), андан кийин гальваникалык элементтердин жаралышы чечүүчү мааниге ээ. 19-кылымдын башында электр тогунун химиялык, жылуулук, жарык жана магнит кубулуштарын пайда кыларын В. В. .Петров, X. К. Эрстед, М. Фарадей, Ж. Генри, А. М. Ампер, Г. С. Ом, Д. Ф. Араго ж. б. изилдешкен. Электрдинамиканын негизи калыптанып, Ом закону, электр-магнит индукциясы ачылды. Электр-техниканын бул баскычы электр машиналарын (кыймылдаткыч жана генератор) пайда кылды. Өнөр жай өндүрүшүнүн, айыл чарбанын, транспорттун дүркүрөп өнүгүшү жана бир топ жаңы өнөр жай тармактарынын, илимий жана техникалык багыттардын түзүлүшү электр-машиналарынын кыймылдаткыч (Якоби, 1834- 38), генератор (Фарадей, 1831) катары колдонулушуна байланыштуу. Электр-машина генератору менен катар токтун химиялык булактары изилденди, коргошун аккумулятору (Г. Планте, 1859) ойлоп табылды. Ал эми электр тогунун химиялык аракетин изилдөө, электр энергиясын технологиялык максатта - электр тогун металлдардын беттерин каптоо үчүн жана алюминий, жез, цинк алууда колдонуу гальванотехниканын пайда болушуна түрткү болду.
Щетка ээси менен электр моторлору үчүн кызыгуу ишенимдүү оролуп жараткан жана кыймылдаткычтын көп кырдуу бетине каалаган кысуу күчү пастасы түзөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Вэстбрук (Миннесота)
Вэстбрук (Миннесота) (Westbrook) — Миннесота штатынын Cottonwood округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 739 киши. Болжолдуу аянты - 2.0 км². FIPS коду — 27-69250.
Рекке (Вестфалия)
Рекке (Вестфалия) (Recke) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан муниципалитет. Мюнстер административдик округуна карайт. Штайнфурт районуна кирет.
Калкы - 11578 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 53,48 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 5 66 072. Муниципалитеттин башчысы — Йозеф Плумпе.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Ге, Николай Николаевич
Ге, Николай Николаевич (1831–1894) – орус сүрөтчүсү. Петербург көркөм сүрөт академиясында окуган (1850–57). Профессор (1864) Римде иштеген (1857–59). 1860-жылдары академиялык искусстводо салтка айланган диний темаларды жаңыча чечип, моралдык курч проблемаларды чечкиндүү көтөргөн (“Купуя кеч” 1863, Орус музейи, Ленинград). Ал граждандуулук темасын чагылдыруу максатында тарыхый живописке кайрылат. “Петергофто Пётр Iнин падышазада Алексей Петровичти суракка алышы” (1871) эмгегинде айыгышкан эки тарыхый күчтүн кагылышын баяндап, кейипкерлердин ички дүйнөсүн чагылдырат. 1880-жылдары Христостун кайгысы жөнүндөгү сүрөттөрдүн циклин тартат (“Чындык деген эмне?”, 1890; “Голгофа”, 1893, экөө тең Третьяков галереясында). Анын эмгектери өтө жөнөкөйлүгү, түстөрдүн жана композициялык чечилиштин ачык-айкындыгы, адамдын ички дүйнөсүнүн байлыгын жана татаалдыгын даана ачып бергендиги менен айырмаланат.
Файд
Калкы - 1105 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,23 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 35 029. Муниципалитеттин башчысы — Петер Тилен.
Ажу
Ажу — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Шахе дарыясынын оң жээгинен 37 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 11 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Шепси дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Псоу дарыясыне чейин (РФ менен Грузия шекарасы). Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Риджвэй (Айова)
Риджвэй (Айова) (Ridgeway) — Айова штатынын Уиннешик округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.7 км². FIPS коду — 19-67035.
Калкы
2010-жылы калкы 293 киши болгон.
Альсдорф (Айфель)
Альсдорф (Айфель) (Alsdorf (Eifel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 373 киши(2013-ж.). . Аянты - 6,37 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 002. Муниципалитеттин башчысы — Манфред Роденс.
Зарылдык жана кокустук
Зарылдык жана кокустук - материалдык дүйнөнүн объективдүү байланыштарын көрсөтүүчү философиялык категориялар; зарылдык кубулуштардын ички негизи структурасы жана закон ченемдүүлүктөрү менен аныкталуучу байланыш тиби; кокустук ушул кубулуш үчүн тышкы болуп эсептелген себептер менен аныкталуучу түшүнүк. Зарылдык кубулуштун өнүгүшүнүн негизги, закон ченемдүү тенденциясын көрсөтөт; кокустук анын өнүгүшүнүн тышкы, туруктуу эмес формаларын мүнөздөйт. 3арылдык жана кокустуктун өз ара байланышы диалектикалык мүнөздө болот: бир учурда кокустук катары көрүнгөн кубулуш, башка бир жагдайда зарылдык катары чыгат; зарылдык кокус көрүнүштөрдүн массасы аркылуу көрүнөт, кокустук зарылдыктын ишке ашуусунун формасы катары чыгат; кокус байланыштар тарыхый шарттардын өзгөрүшү менен зарыл байланыштарга айланышы же мунун тескерисинче болушу мүмкүн.
Кортрейк
Кортрейк, Куртре – Бельгиядагы шаар. Фландрия регионунда, Батыш Фландрия провинциясында. Лейе дарыясынын жээгинде жайгашкан. Калкы 73,7 миң (2008; 3%ке жакыны чет өлкөлүктөр, агломерациясында 250 миң). Эл аралык аэропорту бар.
Рим тургун-жайынын ордунда негизделип, 1190-жылдан шаар. Шаардын башкы аянтындагы анча чоң эмес 5 мунаралуу вече коңгуроосу жана Ыйык Матвей саат мунарасы Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген. Ратуша, чиркөөлөр, Синт-Элизабет бегинажы (христиан жетим балдар, жесир аялдар үчүн кечилкана сымал жай) ж. б. сакталган. Текстиль, химиялык, кагаз, тамак-аш өнөр-жай ишканалары иштейт. Кол өнөрчүлүк (зер буюмдар, тор токуу) өнүккөн. Католик университетинин кампусу, музейлер, театр бар. Дизайнерлердин эл аралык конкурстары өткөрүлүп турат.
Электр системасы
Электр системасы - электр станциялардын, электр берүүчү линиялардын, өзгөрткүч подстанциялардын жана электр энергиясын керектөөчүлөрдүн параллель иштөөсү үчүн бириккен жыйынды. Электр системасы станциянын, подстанциялардын жана электр тармактарынын иштерин координациялоо үчүн жалпы резервге жана борбордоштурулган операция-диспетчердик башкарууга ээ. Көпчүлүк учурда Электр системасы жылуулук-электр борбору менен жылуулук тармагын камтыган электр-энергетикалык система (ЭЭС) менен бирдей. ЭЭСти аныкталган кубаттуулугу, башка система менен болгон байланышы, структурасы, генерациялоочу кубаттуулугу, нагрузканын чоңдугу ж. б. боюнча айырмалайт. Аныкталган кубаттуулугу боюнча 5 Гвгтан жогору, 1ден 5 Сетка чейин, 1 Сетка чейинки болуп уч топко бөлүнөт. ЭЭСтин структурасы жана аныкталган кубаттуулугу электр станция (жылуулук, гидро, атомдук ж. б.) системасынын тибине жана кубаттуулугуна жараша болот. Электр системасынын (же ЭЭС) иштеши режим процесстердин жыйындысы (кубаттуулук, чыңалуу, ток, жыштык ж. б. чоңдуктар) менен мүнөздөлөт. ЭЭСтин негизги милдети-борборлоштурулган энергия менен жабдууну камсыз кылуу.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Каменка (Аургазин району, Башкыртстан)
Каменка — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Меселин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 61 киши. Почта индекси — 453491, ОКАТО коду — 80205822005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Металлотермия
Металлотермия (металлдар жана термо...) — хим. активдүү металлдар­дын жылуулук бөлүп чыгаруу таасири менен металл бирикмелеринен (ме­талл кычкылдары, галлоиддери ж. б.) хим. таза металлдарды бөлүп алуу процесси.
Активдүү металл катары алюминий, магний, кремний ж. б. алынат. Металлотермия реакцияга катышуучу хим. активдүү калыбына келтирүүчү элементтерге жараша алюминотер­мия, магнитотермия, силикотермия ж. б. ден бөлүнөт. Металлотермия процессине окшош карботермия процессинде хим. активдүү элемент катары көмүртек (С) катышат. Металлотермия колдонулуучу жабдуулары боюнча төмөнкү процесстерге бөлүнөт: мешсиз процессте (алюми­нотермия) реакциянын жылуулугу металлдарды эритүүгө жетиштүү болгон учурда колдонулат; электр мештүү процессте жылуулуктун бөлүгү электр ысыткыч аркылуу берилет; вакуумдук процессте калыбына келтирүү учурунда тез бууланма ме­таллдарды вакуумда болүп алууга мүмкүндүк түзөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Гуттаперча
Гуттаперча (малайялыкча getah— чайыр, pertia — жыгач) — табигый каучуктун изомери.
Гутталуу өсүмдүктөрдөн алынат. Тех. Гуттаперча - бөлмөдөгу температурада катуу, ак же сары күрөң түстөгү зат. Анын составына жогорку молекулалуу углеводород — гутта (C5Hs)n, белок заттары, чайырлар, ным ж. б. кирет. Гуттанын орточо молекулярдык салмагы 50 000 ге жакын.
Гуттаперча туз, фтордуу суутек ж. б. кислоталардын таасирине түрүктуу, ысытканда жумшарып, ийилгич абалга келет, ароматтуу жана хлордуу углеводороддордо эрийт, суу жана электр өткөрбөйт.
Гуттаперча химия жана бут кийим өнөр жайында колдонулат.
Төннинг
Төннинг (Tönning) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан Шаар. Түндүк Фризия районуна кирет.
Дюрванген
Дюрванген (Dürrwangen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Ортоңку Франкония административдик округуна карайт. Ансбах районуна кирет.
Калкы - 2593 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 23,03 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 5 71 139. Муниципалитеттин башчысы — Франц Винтер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 16 шаардык районго бөлүнөт.
Монумент (Орегон)
Монумент (Орегон) (Monument) — Орегон штатынын Grant округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 151 киши. Болжолдуу аянты - 1.4 км². FIPS коду — 41-49750.
Хорбен
Хорбен (Horben) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Брайсгау-Жогорку Шварцвальд районуна кирет.
Калкы - 1100 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,75 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 15 056. Мэр — Маркус Ристерер.
Жарыкты өткөргүч
Жарыкты өткөргүч – ортосунда, ички радиусу r1, cынуу көрсөткүчү n1 болгон оптикалык тунук диэлектрдик жипченин сыртына сынуу көрсөткүчү n2, радиусу r2 болгон диэлектрик менен капталган узун система.
Мындай системанын ички бөлүгү аркылуу жарыктын таралышы, жарыктын толук ички чагылуу кубулушуна негизделген. Бул кубулуш мурдатан эле белгилүү болгон. Бирок 1990-ж-дан баштап, ийилгич жана оптикалык тунук диэлектриктерди жасоо технологиясынын пайда болушу, аталган кубулуштун колдонулушунун дүркүрөп өсүшү-нө алып келген.
Мындай ичке жипченин диаметри 1 мкмден жүздөгөн мкмге чейин жетиши мүмкүн. Диэлектриктердин ички диаметрин, сынуу көрсөткүчтөрдүн айырмасы n1-n2 ни тандоо менен бир эле жипче аркылуу бир же бир нече типтеги (моды) толкундарды таркатууга болот. Азыркы мезгилде, жарым өткөргүчтөрдүн негизинде, ушундай эле мкм өлчөмүндөгү лазерлердин, жарыкты күчөткүчтөрдүн ж. б. элементтердин пайда болушу, мындай Ж. ө-түн оптикалык байланыш системаларын түзүүдө, компьютерлерде, медицинада, эң чоң кубаттуулуктагы лазер нурларын тиешелүү жерлерге жеткирүүдө ж. б. максаттарда кеңири колдонууга алып келди.
Бад-Нендорф
Бад-Нендорф (Bad Nenndorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Шаумбург районуна кирет.
Калкы - 10 510 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 2 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 57 006. Мэр — Гудрун Ольк.
Шаар административдик курамы боюнча 4 шаардык районго бөлүнөт.
Гельфрейх, Владимир Георгиевич
Гельфрейх, Владимир Георгиевич (1885, Петербург – 1967, Москва) – советтик архитектор, Социалдык Эмгектин Баатыры (1965). Петербург көркөм сүрөт академиясында Л. Н. Бенуадан таалим алган (1906–14-ж.). Архитектор В. А. Щуко менен Ленинградда Смольный дарбазасын (1923-25), Москвадагы В. И. Ленин атындагы китепкананын жаңы имаратынын (1928-40), Дондогу Ростовдо (Ростов-на-Дону) жайгашкан М. Горький атындагы драма театрдын (1930–35) имараттарын өз алдынча Сухумидеги Өкмөт үйүнүн долбоорун түзүп чыккан; архитектор И. Е. Рожин менен Москвадагы метрополитенди (“Новокузнецк” станциясынын вестибюлу, 1943; “Электрозавод” станциясынын, 1944) жана Смоленск аянтындагы Тышкы иштер министерствосунун имаратын долбоорлогон (1948–52). Анын жетекчилиги менен Кутузов проспекти кайра курулган. Ал Ленинград көркөм сүрөт академиясынын (1918–35), Москва жогорку көркөм өнөр жай окуу жайынын (1959–67) профессор болгон. Эки жолу (1946, 1949) СССР мамлекеттик сыйлыгын алган. Эки Ленин ордени, башка 5 орден жана медалдар менен сыйланган.
Гемма
Гемма (латынча gemma – асыл таш, мөөр, басма) – анча чоң эмес оймолонуп, чиймеленген рельефтик жана оюлуп жасалган сүрөттүү таш, к. Камея, Инталья макаласын. Г. байыртан белгилүү жана бүткүл көркөм сүрөт искусствосунун тарыхында кездешет. Г-нын эң мыкты жыйнактары Ленинграддагы Эрмитажда бар.
Пайксвилл (Мэриленд)
Пайксвилл (Мэриленд) (Pikesville) — Мэриленд штатынын Baltimore округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 29123 киши. Болжолдуу аянты - 32.1 км². FIPS коду — 24-61400.
Зарьян Наири
Зарьян Наири - [чын аты-жөнү Айастан Егиазарьян; 31. 12. 1900 (13. 1. 1901), Түркия, Ван вилайети, Хараконис кыштагы 12. 7. 1969, Ереван] армян жазуучусу. 1915-ж. Арменияга келген. 1927-ж. Ереван университетин бүткөн. «Рушан аскасы» поэмасы (1930),«Ацаван» романы (193747), «Асыл Ара» тарыхый трагедиясы (1946), «Петрос мырза жана анын министрлери» романы (1958), эпос мотивинде жазылган «Давид Сасунский» поэмасы (1968) бар. 1950-жылдардагы «Майрамдык маанайдагы ойлор», «Назым Хикметке» жана башка чыгармаларында тынчтык темасына кайрылган. Ленин, башка 2 орден жана медалдар менен сыйланган.
Жантаюу тегиздиги
Жантаюу тегиздиги – орбиталардын элементтеринин бир элементи болуп планеталар, жылдыздар, кометалар, метеордук уюктар, Ай жана сутниктердин орбиталарынын тегиздигинин эклиптикалык тегиздикке карата жантайышынын бурчтук бирдик менен туюнтулушу.
Алсак, Меркурий 7°ка, Чолпон 2°6ңга, Жер 23°27ңга, Марс 24°56ңга, Юпитер 3°07ңга, Сатурн 26°45ңга, Уран 82°ка жана Нептун 29°ка жантайган. Ал эми Жердин табигый спутниги Айдын орбиталык тегиздиги эклиптикага орточо алганда 5°09ңлык бурчка жантайган.
Реклингхаузен
Реклингхаузен (Recklinghausen) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Реклингхаузен районуна кирет.
Калкы - 118365 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 66,4 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 5 62 032. Мэр — Вольфганг Пантфөрдер.
Шаар административдик курамы боюнча 13 шаардык районго бөлүнөт.
Геометриялык орнамент –
Геометриялык орнамент – көрүнүп турган көркөм белгилерден ажыратылып, эреже катары бир гана геометриялык элементтер менен чектелген орнаменттин бир түрү. Өсүмдүк орнаменти менен салыштыр.
Гусчулардын революциялык кыймылы
Гусчулардын революциялык кыймылы (1419-1437) — феодалдык эзүүгө, католик чиркөөсүнө, немис үстөмдүгүнө каршы чех элинин улуттук-боштондук күрөшү (согушу).
Бул кыймылдын чыгышына чех дыйкандарынын феодалдык жана диний эзүүдөн тукул журашы, католик динчил төбөлдөрүнүн паракорлугу, немис үстөмдүгүнүн күчөшү, шaap кедейлеринин жакырданышы ж. б. себеп болгон.
1415-ж. Ян Густун өрттөлүшү гусчулар кыймылынын чыгышына түрткү берип, элдин кыжырдануусун ого бетер күчөткөн. 1419-ж. 30-июлда гусчулардын Прагада немис католиктери менен кагылышы Ян Желивский баштаган массалык көтөрүлүшкө айланып, алар шаарды алышкан.
Гусчулардын революциялык кыймылы ушундан улам чыккан. 1419-ж. августтан (Вацлав IV өлгөндөн кийин) Чехияны улуттук-боштондук кыймылдын душманы, Германия императору Сигизмунд I сурай баштаган. Гусчулар ич ара эки топко — ортозаарлар (чашниктер) менен радикалдарга (табориттер) бөлүнгөн. Чашниктерге бай кол өнөрчүлөр, майда дворяндар менен рыцарлардын, дин кызматкерлеринин бир бөлүгү кирген.
Алар немис феодалдарынын үстөмдүгүн жоюуну, чиркөөгө реформа жүргүзүүнү, анын жерин алууну жана Чехияда улуттук чиркөөнү түзүүнү көздөгөн. Таборитерге дыйкандар, шаардык плебстер, дин кызматкерлеринин жардылары, майда дворяндардын бир бөлүгү, кол өнөрчүлөр кирген.
Бланкенбург (Гарц)
Бланкенбург (Гарц) (Blankenburg) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан Шаар. Вернигероде районуна кирет.
Калкы - 21911 киши (31-декабрь, 2010). Болжолдуу аянты - 45,23 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 85 055. Мэр — Ханнс-Михель Нолль.
Шаар административдик курамы боюнча 6 шаардык районго бөлүнөт.
Корт
Корт (англисче court, латынча cohors – тосулган жер) – теннис ойнолуучу, үстү тегиз чарчы аянтча. Анын үстүнө табигый (чөп, чопо-кум ж. б.) жана жасалма (асфальт, жыгач, пластик ж. б.) материалдар төшөлөт. Жеке разряд оюндары жүргүзүлүүчү аянтчанын өлчөмү 23,77x8,23 м. Аянтча чектөөчү сызыктар менен тосулат. Ал жерден бийиктиги 91,4 см (жогорку чеги) тор жана 107 см тирөөчтөр менен жарымынан бөлүнөт. Торго жарыш 6,4 м аралыкта теннис тобун берүү сызыгы орун алат. Экөөнүн ортосундагы аралыкты бойлото кеткен сызык – топту өткөзүү талаасы болот. Жуптар оюн жүргүзүүчү Корттун туурасы 10,97 м, калган өлчөмдөрү жеке разряддагыдай. Корттун ички жана тышкы каптал сызыктарынын ортосунда коридор бар. Жуптардын оюнунда коридорго топ түшсө саналып, ал эми жеке разряд оюндарында аут деп эсептелинет. Корттун төшөлгөсү оюндун мүнөзүнө кескин таасир этет. Эл аралык теннис федерациясынын (ITF) атайын жумушчу тобу Корт үстүн каптап жаткан төшөлгө боюнча изилдөө иштерин жүргүзүп келүүдө. Корттор «бат» (жука төшөлмө), «жай» (калың төшөлгө), ачык (ачык асман алдында) жана жабык (имарат ичинде) деп бөлүнөт. Жабык Корттун бийиктиги 8 мден кем эмес болуш керек.
Электр өлчөө
Электр өлчөө - электр чоңдуктарын (электр чыдалуусу, электр каршылыгы, ток күчү, өзгөрмө ток жыштыгы жана фазасы, ток кубаты, электр энергиясы, электр заряды, индукция, электр сыйымдуулугу ж. б.) ченөө. Электр өлчөө - өлчөөнүн кеңири тараган түрү. Ал физикалык, химиялык, биол. ж. б. илимий изилдөө иштеринде, энергетика, металлургия, химиялык өнөр жай ж. б-дын технологиялык процесстеринде, транспортто, руданы чалгындоо жана казып алууда, метеорологиялык жана океанологиялык иштерде, медициналык диагностикада, радио жана телекөрсөтүү түзүлүштөрүн, самолётту жана космос аппараттарын даярдоодо жана эксплуатациялоодо колдонулат. Электр өлчөө электр чоңдуктарынын көп түрдүүлүгү, анын маанилеринин кеңири диапазондо өзгөрүшү, өлчөөнүн жогорку тактыгынын талап кылынышы, колдонуу шарттарынын ар түрдүүлүгү, анын методдорунун жана каражаттарынын көптүгү менен шартталат. Электр өлчөө «активдүү» жана «пассивдүү» электр чоңдуктарын өлчөйт. Тизмектеги туруктуу жана өзгерме токту Электр өлчөөнүн методдору жана каражаттары бири биринен айырмаланат. Электр өлчөөнүн азыркы өнүгүшү жаңы физикалык эффектилерди (мисалы, Жозефсон эффекти, Холл эффекти) пайдаланууга карата мүнөздөлөт.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Монэтт (Миссури)
Монэтт (Миссури) (Monett) — Миссури штатынын Барри округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 16.9 км². FIPS коду — 29-49196.
Калкы
2010-жылы калкы 8873 киши болгон.
Хурлах
Хурлах (Hurlach) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Лехтеги Ландсберг районуна кирет.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 шаардык районго бөлүнөт.
Жаңырык
Жаңырык – толкундардын (акустикалык, электр-магниттик) ар кандай тоскоолдуктардан чагылышы жана байкоочу тарабынан кабыл алынышы.
Үн Жаңырыгы кулакка баштапкы чыккан үндөн кечирээк келип жетет. Үн Жаңырыгы гидролокацияда, ал эми радио Жаңырыгы радиолокацияда колдонулат. Жарык толкундарынын чагылышын да жарык Жаңырыгы деп атоого болор эле. Бирок мындай термин колдонулбайт.
Вэстпорт (Миннесота)
Вэстпорт (Миннесота) (Westport) — Миннесота штатынын Pope округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 57 киши. Болжолдуу аянты - 0.7 км². FIPS коду — 27-69628.
Ридлин (Айова)
Ридлин (Айова) (Readlyn) — Айова штатынын Бремер округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 0.8 км². FIPS коду — 19-65910.
Калкы
2010-жылы калкы 786 киши болгон.
Красный Восток (Аургазин району, Башкыртстан)
Красный Восток — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Меселин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 38 киши. Почта индекси — ?, ОКАТО коду — ?.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Гусли
Гусли канат жана туулга сымал Формада жасалат. Биринчисине 5тен 14кө чейин, экинчисинде 10дон 30га чейин кыл тагылат.
Файльбингерт
Файльбингерт (Feilbingert) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Бад-Кройцнах районуна кирет.
Гусли
Экөө тең диатоникалык гамма добушунда күүлөнүп, эки колдун манжалары менен терилип чертилет. Гусли менен ыр. бий коштолуи, күүлөр аткарылат.
Файльбингерт
Калкы - 1629 киши(2013-ж.). . Аянты - 10,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 33 030. Муниципалитеттин башчысы — Арно Бумке.
Гусли
Ар кайсы элдердо Гусли ар түрдүүчө аталат: мисалы, эстондордо — каннеть, латыштарда — кокле, литвалыктарда — канклес.
Азыркы убакта Гуслинин техника жактан өркүндөтүгөн түрлөрү орус эл аспаптар оркестринде колдонулат.
Электрон парамагниттүү резонанс
Электрон парамагниттүү резонанс (ЭПР) - парамагниттик бөлүкчөлөрдөн турган заттардын толкун узундугу сантиметрдик же миллиметрдик диапазондогу электр-магнит энергияны резонанстык жутушу. ЭПР – радиоспектроскопия методдорунун бири, магнитүү резонанстын айрым учуру. ЭПРди 1944-ж. Е. К. Завойский ачкан. 30-жылдардын орто ченинде нидерланд физиги К. Гортер ЭПРди эксперимент түрүндө табууга аракеттенген. Бирок ЭПР Завойский ойлоп тапкан радиоспектроскоптук методдун жардамы аркылуу гана байкалган. ЭПР кристаллдардын структурасын, атом ядросунун касиеттерин, катуу нерселер менен суюктуктардын бөлүкчөлөрунүн арасындагы өз ара таасирин изилдөө үчүн, химиялык жана биол. реакциялардын жүрүшүн, аларда эркин радикалдардын пайда болуусун байкоонун өтө так жолу катары кеңири колдонулат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Геометриялык стиль
Геометриялык стиль – көркөм искусство тарыхынын термини. Байыркы грек (карапа чийүүсүнүн) вазописинин өнүгүүсүндөгү алгачкы стадия Г. с. аталган. Г. с-деги эстеликтер биздин заманга чейин 2-миң жылдыктан VIII кылымга чейинки мезгилге таандык. Бул стилдеги жасалга өз ичине геометриялык орнаментти камтыган, ал эми кийин өтө схемалаштырылган адам жана айбанаттардын сүрөттөрү кошулган горизонталдык тилкелерден турган. Кеңири мааниде – термин ошол эле мезгилдин башка бир типтеги эстеликтерин (мисалы, сыйынуу үчүн кызмат кылган майда скульптураны) атап көрсөтүү үчүн колдонулган.
Корук
Корук – коргоого алынган жаратылыш аймагы. Жалпы жаратылыш комплексин мурдагы калыбында өзгөртпөй сактоо максатында уюштурулат. Мында чарбалык иштер жүргүзүлбөйт. Адатта, Корук үчүн белгилүү географиялык зонага өтө мүнөздүү жерлер же илимий жактан өтө баалуу табигый объектилер (айбанат жана өсүмдүк түрлөрү, тоо байлыктары ж. б.) бөлүнүп берилет. Анда жаратылышка ар тараптан илимий изилдөөлөр жүргүзүлөт.
Кыргыздарда айдоо, эгиндүү, чабынды ж. б. ушул сыяктуу мал кайтарылуучу жайыт жерлер да Корук деп аталат. Кыргызстанда Беш-Арал, Нарын, Сары-Челек, Ысык-Көл Коруктары бар. Ала-Арча, Беш-Таш, Чоң Кемин ж. б. улуттук жаратылыш парктары уюшулган.
Заряддагыч түзүлүш
Заряддагыч түзүлүш - 1) аккумулятор жана конденсатор батареяларын заряддоочу электр-техникалык түзүлүш. Ал заряддоочу генератордон же ток түзөтүүчү трансформатордон жана чыңалууну жөндөгүч менен автоматтык ажыраткычтан турат. Анын кубаттуулугу заряддалуучу батареялардын сыйымдуулугу жана заряддоонун белгиленген убактысы менен аныкталат. 3аряддагыч түзүлүш аккумулятордук, конденсатордук жана түзөткүчтүк болуп бөлүнөт. Акуммулятор батареяларын заряддоо үчүн аккумулятордук, конденсаторлорду конденсатордук, ал эми аз кубаттуу чакан аккумулятордук батареяларды заряддоо үчүн түзөткүчтүү заряддагыч түзүлүш колдонулат; 2) жардыруу жумуштарын аткаруу учурунда дүрмөт жайгаштырыла турган орунду жарылгыч заттар менен толтуруучу механизм же машина. 3аряддагыч түзүлүш эки топко патронго салынган, нитроэфири же гексогени жок жарылгыч заттарды жана гранулданган жарылгыч заттарды дүрмөттөөчү болуп бөлүнөт.
Ац
Ац — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сочи дарыясынын сол жээгинен 25 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гусеница
Гусеница - шарнирлуу туюк тасма же туташ чынжыр.
Ал өзү жүрүүчү машинада дөңгөлөк ордуна колдонулат. Гусеницанын тогоолору, туташтыруучу элементтери атайын болоттон жасалат. Гусеница жолсуз, жумшак жердей, саздан жана калың кардан өтүү үчүн өзү журуучу машинанын дөңгөлөктөрүнө, жүргүзгүч тетиктерине капталат
Корум
Корум, корум таштар – тоо беттериндеги жана чокуларындагы аскалардан чулу тектер талкаланып, тоо этектерине топтолгон шагыл таштар. Корум негизинен бийик жана орто бийик тоолордо кездешет. Корумдагы таштардын өтө чоңдору «төө таш», кой таш деп аталат. Кыргызстандын аймагында «корум», «корумду» сөздөрү катышкан геогр. аттар өтө көп; мисалы, Корум-Ашуу, Корум-Суу, Корумду (ашуу, тоо, чоку, суу, кыштак ж. б.), Кара-Корум ж. б.
Электролиттер
Электролиттер техникада (электро... жана гр. lytos - ажыроочу, эруучу) - оң жана терс заряддалган иондордун кыймылынын натыйжасында электр тогу пайда болуп, электролиз жөнүндөгү Фарадейдин закондоруна ылайык химиялык өзгөрүүлөр болуучу химиялык заттар жана системалар. Электролиттер биринчи түрдөгү өткөргүчтөрдөн (металлдар жана анын куймаларынан) айырмаланын, экинчи түрдөгү өткөргүчтөр деп аталат. Электролиттик касиетке туздардын, кислоталардын, негиздердин суудагы ж. б. эриткичтердеги эритмелери, кээ бир катуу жана эритилген туздар, кычкылдар, ошондой эле суюктуктар (суу, этил спирти, пиридин ж. б.) ээ болушат. Электролиттердеги электр тогун ташыгычтар - андагы кыймылдуу иондор. Электролиттер электр-химияда чоңроль ойнойт; илимде жана техникада өтө маанилүү. Электролиттер -электр-химия өндүрүшүндө химиялык синтез жана процесстерди жүргүзүүчү чөйрө. Электролиттик диссоциация даражасына карата Электролиттер күчтүү жана начар Электролиттер болуп айырмаланат.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Жасия сүрөсү
= 45- сүрө, «Жаасийа[1]» эңкейүүчү=
Моро (Орегон)
Моро (Орегон) (Moro) — Орегон штатынын Sherman округуна караган АКШ шаары.
Герма
Герма – 1) антикалык көркөм сүрөт искусство дүйнөсүндө байыркы грек кудайы Герместин көкүрөгүнөн өйдө скульптуралык элеси түшүрүлгөн жана төмөн жагы түз же куушурулган төрт бурч түркүк. Байыркы Грекияда мындай скульптуралык элестер жолдордун кесилишине орнотулган; 2) скульптуралык портрет жана портреттик эстелик формаларынын бири. Бул формага элестин ийиндерин кынтыксыз тике кесүү жана анын призма түрүндөгү постамент менен биригип кетиши мүнөздүү.
Моро (Орегон)
Калкы - 337 киши. Болжолдуу аянты - 1.2 км². FIPS коду — 41-50000.
Таден
Таден (Thaden) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Рендсбург-Экернфөрде районуна кирет.
Калкы - 274 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,01 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 58 161. Муниципалитеттин башчысы — Клаус-Хайнрих Бюнц (жергиликтүү блок).
Гусандар
Алгач Гисанэ кудайдын храмында кызмат кылгандар, ал эми эллинизм доорунда тамашалуу жана шылдыңкор оюндарга катышкандар Гусандар деп аталган. Байыркы армян адабий эстеликтеринде гусан ырлары жөнүндө маалымматтар сакталган.
Гусандар муз. аспантардын коштоосу менен ырдашкан.
Хоргенцелль
Хоргенцелль (Horgenzell) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Равенсбург районуна кирет.
Калкы - 4855 киши(2013-ж.). . Аянты - 56,16 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 4 36 095. Мэр — Фолькер Рестле.
Дюрлауйнген
Дюрлауйнген (Dürrlauingen) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Гюнцбург районуна кирет.
Калкы - 1646 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,34 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 7 74 127. Муниципалитеттин башчысы — Эдгар Ильг.
Наталья Варлей
Наталья Владимировна Варлей (1947 жылы 22 июнда, Констанцада төрөлгөн) — советтик жана Орусиялык Театр жана кино актрисасы
Ландовер Хиллс (Мэриленд)
Ландовер Хиллс (Мэриленд) (Landover Hills) — Мэриленд штатынын Prince George округуна караган АКШ шаары.
Наталья Варлей
Биография
Варлей Наталья Владимировна 1947-жылы 22-июнда Румыния мамлекетинин Констанца шаарында жарыкка келген. Жаштайынан таланттуу, музыкага жакын өскөн Наташа үй-бүлөсү менен 3 жашында Москва шаарына көчүп келет. «Эсимде, бир жолу апам мени циркке алып барган. Кассанын жанында «11-13 жаштагы улан-кыздарды машыктырууга алабыз» деген жарнама илинип туруптур. Менин курагым жарыядагы талапка жооп бергендиктен эртеси үйдөгүлөргө айтпай барып, циркте жүрүп жаткан тандоодон өтүп кеттим. Жыйынтыгында Орус мамлекеттик цирк жана сахна искусствосу боюнча училищени аяктадым. Кийин циркте иштеп жүрүп «Күн желесинин формуласы» («Формула радуги») деп аталган тасмага тартылгам. Тилекке каршы, ал чоң экранга чыкпай калды. Мага атактуулукту алып келген тасма, албетте, «Кавказ туткуну» болду. Ага мен 500 кыздын ичинен тандалып алынгам. Анда мен 19 жашта элем, жыйырмага чыкпай туруп Советтер Союзунун жылдызы болгом» деп эскерет актриса.
Жеке жашоосу
«Кавказ туткуну же Шуриктин жаңы жоруктары» тасмасы жарыкка чыккан соң Натальяны Владимир Тихонов сүйүп калат. Ал атактуу актриса Нонна Мордюкова менен «Жаздын 17 ирмеми» тасмасындагы Вячеслав Тихоновдун уулу болчу. 1971-жылы экөө баш кошушат. Жеке турмушу жөнүндөгү эскерүүлөрүндө Наталья жолдошу тууралуу мындай дейт: «Владимир мени аябай сүйгөн, мага жетүү үчүн 4 жыл бою эртең менен жумушка баратканымды көрөм деп мен жашаган көп кабаттуу үйдүн чатырында Түнөп жүрдү. Үйлөнгөндөн кийин ал мени ар бир дарактан кызганып айламды кетирчү». Түгөйлөр 1972-жылы уулдуу болгон соң эки ажырым жолго түшүшкөн. Ага чейин Наталья Николай Бурляев аттуу чыгармачыл мырза менен 3 жыл жарандык никеде жашаган. Актриса азыр жеке турмушун эл көзүнөн жаап-жашырууну туура көрөт. Коомчулукта «Актрисанын тун уулу Владимирден эмес, атактуу актёр Аркадий Райкинден төрөлгөн. Ал Владимирди жөн эле алдап турмушка чыгып алган» деген кептер айтылып келет.
Ландовер Хиллс (Мэриленд)
Калкы - 1534 киши. Болжолдуу аянты - 0.8 км². FIPS коду — 24-45400.
Мане (Аургазин району, Башкыртстан)
Мане — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Меселин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 344 киши. Почта индекси — 453491, ОКАТО коду — 80205822007.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Ремшайд
Ремшайд (Remscheid) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан Шаар. Дюссельдорф административдик округуна карайт.
Калкы - 110563 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 74,6 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 05 1 20 000. Мэр — Беате Вильдинг.
Монрой Сити (Миссури)
Калкы
2010-жылы калкы 2588 киши болгон.
Корумду мөңгүлөрү (Тескей Ала-Тоо)
Корумду мөңгүлөрү – Тескей Ала-Тоонун түндүк капталында жайгашкан өрөөн жана татаал өрөөн тибиндеги 2 ири мөңгү. Тоң суусунун оң куймасы – Корумдунун башында. Жалпы узундугу 7,4 км, аянты 10,4 км2. Башы деңиз деңгээлинен 4420–4460 м, этеги 3500 м бийикте жатат. Кар чегинин бийиктиги 3940–3960 м, абляциясынын аянты 2,0–2,6 км2. Мөңгүлөрдөн Тоң суусунун оң куймасы – Корумду суусу башталат.
Металлургиялык иш
Металлургиялык иш - прокат­тоо алдында металлдарды жанa куй­маларды эритүү, уютмалар менен заготовкаларды ысытуу үчүн, прокат продуктуларын термиялык иштетүү ж. б. максаттар үчүн колдонулуучу жылуулук агрегаты.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Альсдорф
Альсдорф (Alsdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Альтенкирхен-Вестервальд районуна кирет.
Калкы - 1645 киши(2013-ж.). . Аянты - 5,93 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 32 002. Муниципалитеттин башчысы — Пауль Шван.
Гипостиль
Гипостиль (грекче hypostylos – түркүктөр менен карматылган) – Байыркы Чыгыш (Египет, Иран) архитектурасындагы көп түркүктүү зал (гипостилдик зал). Эң ири жана белгилүү Г. Амонра кудайынын храмында сакталып калган (биздин заманга чейин XVI–XII к.) жана Карнакта (Египет) бар. 134 кубаттуу таш түркүктө­рүнүн боёлгон, тереңдетилген рельефтери бар.
Айдыралиев Сагынбек
Орто мектепти бүтүп,Орток орто мектебинде кол эмгек мугалими болуп иштейт.Устачылыкты атасынан үйрөнгөн.
Сагынбек ээрди үч ыкмада кармайт: жумуруу ээр, ашатма ээр (бул үч-төрт бөлүктөн турат);курама ээр (бул көп бөлүктөн куралат). Курама ээр кармоого ыкмасы төмөнкүчө: тал, теректи кыйып, андан тактай жасайт. Ээрдин бөлүктөрүнүн үлгүлөрү боюнча тактайларды аралайт. Татаал жерлерин керки менен ийине келтирет. Ээрдин эки босогосун чыгарып, аны жыгач желими менен чаптайт. Андан соң ага тарамыш коет. Арткы шынаасы менен акырында кашын орнотот. Ээрдин бөлүктөрүндө жылкынын жибек тарамышын жана уйдун жумшак тарамышын пайдаланат. Ээрди каптоо үчүн уйдүн жумшак тарамышын жана терисин жыдытат. Жыдытуу үчүн терини шар сууга байлайт же терини төрт бөлүктөп коет. Кышында челекке салып да жыдытат. Терини ээрге чылгай кезинде каптайт. Тери кургайт да ээрди чап кармайт. Сагынбек жумурлантып чапкан ээрин “кучмач” ээр деп атайт. Анын өтө сыйдасын “ак каңкы”дейт. Ээрдин кашын “кыргый моюн”, “бөрү кулак” жана “бүркүт томого” кылып чыгарат. С.Айдыралиев өз өнөрүн окуучуларына үйрөтүүдө.
Бланкенхайм (Зангерхаузен)
Бланкенхайм (Зангерхаузен) (Blankenheim (Landkreis Sangerhausen)) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Зангерхаузен районуна кирет.
Калкы - 1342 киши (31-декабрь, 2010). 3 Болжолдуу аянты - 14,85 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 87 070. Муниципалитеттин башчысы — Хайдрун Хара.
Бад-Пирмонт
Бад-Пирмонт (Bad Pyrmont) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан Шаар. Хамельн-Пирмонт районуна кирет.
Шаар административдик курамы боюнча 9 шаардык районго бөлүнөт.
Галли (Миннесота)
Калкы - 66 киши. Болжолдуу аянты - 5.2 км². FIPS коду — 27-26270.
Бешенка (Мзымта куймасы)
Бешенка — Орусиядагы дарыя. Краснодар крайы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Мзымта дарыясынын оң жээгинен 42 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 7,500 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кубань бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңиз бассейнинин дарыялары Шепси дарыясы бассейнинин батыш чек арасынан Псоу дарыясыне чейин (РФ менен Грузия шекарасы). Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Кара деңиз бассейниндеги дарыя.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Элам
Элам - Тигр дарыясынын төмөнкү агымынын чыгышы менен Иран тайпак тоолорунун түштүк-батыш бөлүгүндө (азыркы Иравдын Хузистан жана Луристан областтарынын аймагы) жайгашкан байыркы мамлекет (б. з. ч. 3-миң жылдык-6-кылымдын ортосу). Борбору - Сузы шаары Элам алгачкы кул ээлик мамлекет болгон. 3-миң жылдыктын 2-жарымында Аккад мамлекетине карап, кээде анын бийлигинен бошоно калып турган. Өз алдынчалыкка Аван династиясынын акыркы падышасы Пузур -Иншу шинактын (б. з. ч. 23- 22-к.) тушунда жетишкен. 14-кылымдын 2-жарымында Эламды касситтер каратып, андан падыша Унташ - Напириштин (б. з. ч. 1275-1240) тушунда бошонгон. Элам Шутрук - Наххунт I (1185-1155) падышалык кылган учурда Вавилониядагы касситтер династиясын кулатып (1155-ж. ченде), аймагын кыйла кеңейткен. 12-кылымдын аягында Элам кош өзөндүн түштүгүн Вавилонияга кайра тарттырып жиберген. Элам дын кийинки тарыхы белгисиз. 8-7-кылымда Элам Вавилония менен союздашып, Ассирияга каршы күрөшкөн. Б. з. ч. 639-ж. Эламды Ассирия, б. з. ч. 6-кылымдын башында Мидия, кийин персиялыктар караткан.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1980. Т. 6. Тоо климаты - Яшма. -656 б.
Файльсдорф
Файльсдорф (Feilsdorf) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Айфель-Битбург-Прүм районуна кирет.
Калкы - 28 киши(2013-ж.). . Аянты - 3,8 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 32 036. Муниципалитеттин башчысы — Мартин Винтер.
Риккардсвилл (Айова)
Риккардсвилл (Айова) (Rickardsville) — Айова штатынын Дубьюк округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.2 км². FIPS коду — 19-66810.
Калкы
2010-жылы калкы 191 киши болгон.
Заряддын сакталуу мыйзамы
Заряддын сакталуу мыйзамы ― туюк тутумунун бардык бөлүктөрүндө заряддардын алгоритмикалык суммасы өзгөрбөйт деген жаратылыш мыйзамдарынын бири: q1+q2+q3+...+qn=const. Мыйзам XVIII кылымда белгилүү болуп, англис физик М. Фарадей тарабынан тажрыйба жүзүндө далилденген. Жаратылыштагы бардык зат атомдордон, атом электрон, протон жана нейтрондордон тургандыктан, нерсенин электр заряды алардын элементардык электр заряддарынын суммасынан турат. Ал элементардык заряд болуп эсептелген электрон зарядынан бир нече (бүтүн санга) эсе чоң болот: q=Ne. Нерсени электрлөө процесси бул сүрүлүүнүн же нерсе менен тийишүүнүн натыйжасында нерсенин белгилүү бир сандагы электрондорун кошуп алышы же өзүнөн бериши. Электронду кошуп алса нерсе терс, берсе оң заряддалат. Мындай туюк тутумда заряддын сакталуу мыйзамы аткарылат. Микроскопиялык нерсе электрленген мезгилде заряддалган бөлүкчөлөрдүн саны өзгөрбөйт, алар мейкиндикте гана бөлүштүрүлөт. 3аряддалган бөлүкчөлөр бир нерседен экинчи нерсеге өтөт. Элементардык бөлүкчөлөр физикасында бөлүкчөлөр бири бирине айланат жана бөлүкчөлөрдүн саны сакталбайт, ал эми заряддын сакталуу мыйзамы так аткарылат. Ал энергиянын сакталуу мыйзамы менен бирге электрондун турактуулугун түшүндүрөт.
Застава
Застава - аскердик 1) жүрүштө баратканда жана бир жерге жайгашканда аскерлерди душмандан кайтаруучу жоокерлер тобу. Жүрүштө кайтаруучу застава алдыңкы, каптал жаккы, ооруктагы, токтогон жерде кайтаруучу застава күзөт жана өзүнчө күзөт застава деп бөлүнөт. 3астава душмандын капысынан кол салуусунун алдын алуу, анын чалгынчысынын кирип кетишине жол бербөө, аскерлердин жайгашуусу жана согушка кирүүсү үчүн ыңгайлуу шарттарды түзүү жана башка милдеттерди аткарат; 2) чек ара заставасы мамлекеттик чек аранын белгилүү бир участкасын кайтаруучу штаттуу аскер бөлүкчөсү.
Хорнберг
Хорнберг (Hornberg) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан Шаар. Ортенау районуна кирет.
Калкы - 4294 киши(2013-ж.). . Аянты - 54,45 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 17 051. Мэр — Зигфрид Шеффольд.
Металл тануу
Металл тануу— металлдар менен куймалардын составындагы, түзүлүшүндөгү жана касиеттериндеги байланышты, о. эле алардын физ.-хим., мех., жылуулук ж. б. ар кандай таасирден өзгөрүү закон ченемнн изилдөөчү илим.
Металл тануу — ар кандай физ.- хим. касиеттерге ээ болгон жаңы ме­талл — материалдарды табуу, аларды өздөштүрүү жана иштетүүнүн ил. негизи. Металл тануу өзүнчө илим катары 19-кылымда «металлография» («Металл тануу») деген ат менен пайда болот. «Металл тануу» термини 20-кылымдын 20-жылдарында Германияда киргизилип, «Металлография» термини металлдар менен куймалардын микро- жана макроструктурасын изилдөө үчүн калтырылган. 20-кылымдын 20-жылдарынан баштан рентген-структуралык анализдин пайда болушу Металл тануунун өнүгүшүндө зор роль ойноодо.
Металл тануунун өсүп өнүгүшүнө орус илимпоздору: Д. К. Чернов, Н. С. Курнаков, А. А. Байков, Н. И. Беляев, А. М. Бочвар, Я. И. Френкель, Г. В. Курдюмов, С. Т. Конобеевский, А. Ф. Иоффе, Н. Н. Давиденков; чет өлкөлүк илимпоздор: М. Фольмер, У. Делингер, В. Кестер (Германия), А. Вестгрен (Швеция), У. Юм-Розери (Улуу Британия), Э. Давенпорт, Э. Бейн (США) көп салым кошушту. Металл тануу шарттуу түрдө теориялык жана колдонмо (тех.) болуп бөлүнөт. Тео­риялык Металл тануу металлдар менен куй­малардын түзүлүшүнүн жана ар түрдүү таасирдин натыйжасында алар­дын өзгөрүү процесстеринин закон ченемин, ал эми колдонмо Металл тануу металлдар менен куймаларды иштетүүнүн технол. процесстеринин негизин изилдейт. Теориялык Металл тануунун негиз­ги бөлүмдөрүнө металлдар менен куй­малардын металл абалынын жана физ. касиеттеринин теориясы, криссталдашуу, алардын фазалык тең салмактуулук, диффузия, пластикалуу де­формация процессинин физ. теория­сы, бекемдөө, талкалоо жана кайра кристаллдашуу теориялары кирет.
Электрон микроскобунун колдонулушу, нейтронография, магнитометрия, микрорентген спектр анализ метод­дору Металл тануунун өнүгүшүнө чоң комок көрсөттү. Металл тануунун негизинде бышыктык теориясы, фазалык өзгөрүү теориясы, пластикалуу деформациянын физ. теориясы да зор ийгиликтерге жетишти. Техниканын жацы тармактарынын пайда болушуна бай­ланыштуу радиациянын, өтө төмөнкү температуранын, өтө жог. басымдын д. у. с-дын металлдарга тийгизген таасирин изилдоо маселелери кеңири жүргүзүлүүдө.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Бишкек: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1979. Том 4. Лактация - Пиррол. -656 б.
Ян Гус
Ян Гус (1371—1415) — чех элинин улуттук баатыры, Реформациянын көрүнүктүү ишмери.
Өмүр баяны
Дыйкан үй-бүлөөсүнөн. 1393-ж. Прагадагы Карлов университетин бүткөн. 1401—02-ж. эркин өнөрлөр факультететинин деканы, 1402—04- жана 1409—10-ж. ректору.
Гусс немистердин жана католик чиркөөсүнүн зомбулугуна каршы Чехиядагы эл кыймылынын идеологу болгон.
Чех тилинде сүйлөгөн сөздөрүндө католик динчилдеринин кыянатчылыгын, моралдык жактап кедери кеткенин ашкерелеп, адепки христиан дининин принциптерине кайтуу, жөнөкөй адамдар менен дин кызматкерлеринин укугун теңөө талабын койгон. 1409-жылдан католик чиркөөсү менен чырчатагы ырбап, Гусс Констанц соборунун сотуна чакырылган. Император Сигизмунд I нин Гусскка кол тийгизбөө жөнүндөгу грамотасына карабай Гусс кармалган.
Анын тирүүлөй өрттөлүшү гусчулардын революячыл кыймылын баштаган.
Сосновка (Аургазин району, Башкыртстан)
Сосновка — Башкыртстандын Аургазин районундагы айыл, Меселин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 61 киши. Почта индекси — 453491, ОКАТО коду — 80205822008.
Тведт
Тведт (Twedt) — Германия Федеративдик Республикасынын Шлезвиг-Гольштейн жеринде жайгашкан муниципалитет. Шлезвиг-Фленсбург районуна кирет.
Калкы - 510 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 12,52 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 01 0 59 097. Муниципалитеттин башчысы — Хайнрих-Вильхельм Хорстман.
Аманова Чукун
Аманова Чукун — Чырмакчы жана саймачы. 1940-ж. Кочкор районундагы Арка-Көл айылында төрөлгөн. Орто билимдүү. Үй кызматындагы баатыр эне. Анын чийге түшүрүүчү негизги каражаттары-“табак оюм” менен “туура мүйүз” оюм. Чырмакчынын кооз чыгдан чийи айыл ичине үлгү катары таралган. Мында Кочкор өрөөнүнө таандык көркөм каражаттарды так, төп алат. Узчулуктун ичинен ал чий чырмачылыкта жаңычыл катарыкөрүнүүдө. Ал көтөргөн алты ак өргөөнүн чырмак жасалгаларына уз “клем көчөттү” көбүрөөк  пайдаланган. Чукундун чеберчилигинде сары туз көчөттөрү майда түшөт. Ал “аламончоктолот”. Анын кармаган буюмдарында “шайы көчөттүн” көрмөк элементтери көбүрөөк кездешет. Чукун сайма да сайат. Анын туш кийизинде алты табакча бар. Ар биринде үй пайда болуп, “мүйүз ойумунун”, “бадам ойумунун” негизги көчөттөрү бак-дарактардын бутактары чөп-гүлдүн сабактары ич ара шарттуу пайдаланылат. Борбордук көчөт менен жээк көчөттөрдүн араларына төө өркөчтүү “суу” жүргүзүлөт. Уз саймаларына түрдүү түстүкөбүрөөк түшүрүүгө аракеттенет. Кызыл-көк сары-кара менен жупташат жана ак өңдүн ылайык келүүчү ички катышын чебер билет анын туш кийизинде мамлекеттик музейлерде сакталууда. Чебер идиштерди көбүнчө талдан жасайт. Тал тарамыш сымал келип, ийри-муйру жарылат. Аны жарылган ыгы менен жонот. Араланганга караганда колдо жарылган талдан жасалган идиш-аяктын калыбы кийинчирээк анча өзгөрбөйт.
Езенванг
Езенванг (Jesenwang) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Фюрстенфельдбрук районуна кирет.
Калкы - 1534 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 15,30 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 79 130. Муниципалитеттин башчысы — Йохан Визер.
Хуттурм
Хуттурм (Hutthurm) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Төмөнкү Бавария административдик округуна карайт. Пассау районуна кирет.
Калкы - 5934 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 37.2 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 2 75 128. Муниципалитеттин башчысы — Херман Бауман.
Гурьева, Клавдия Александровна
Гурьева Клавдия Александровна (29. 12. 1908, Пермь —30. 3. 1972, Фрунзе) — советтик актёр. Кыргыз ССР эр артисти (1958).
1939-жылдан КПСС мүчөсү. Чыгармачылык ишин 1924-ж. Пермдеги балдар театрынан баштаган. 1946—72-ж. Фрунзедеги Н. К. Крупская атындагы мамлекеттик орус драма театрынын артисти.
Негизги ролдору: Катерина (А. Островский, «Добул»), Бурма (К. Жантешев, «Эл ырчысы»), Комиссар (В. Вишневский, «Оптвс- мисттак трагедия»), Анна Андреевна (Н. Гоголь, «Текшерүүчү»), Раневская (А. Чехов, «Алчалуу бак»), Ажар (К. Эшмамбетов, «Саринжи»), Филумена Мартурано (Э. Де Филиппо, «Филумена Мартурано»), Васса Железнова (М. Горький, «Васса Железнова»), Любовь Яровая (К. Тренев, «Любовь Яровая»), Эне (К. Чапек, «Эне»), Мария Александровна (М. Попов, «Үй-бүлө») ж. б.
Ал түзгөн Бурма, Эне, Любовь Яровая, Мария Александровнанын образдары республиканын театр өнөрүндөгү психол. реализимдин үлгүлөрүнө кирет
Миртл Вернон (Орегон)
Миртл Вернон (Орегон) (Mt. Vernon) — Орегон штатынын Grant округуна караган АКШ шаары.
Лайтонсвилл (Мэриленд)
Лайтонсвилл (Мэриленд) (Laytonsville) — Мэриленд штатынын Montgomery округуна караган АКШ шаары.
Рес
Рес (Rees) — Германия Федеративдик Республикасынын Түндүк Рейн-Вестфалия жеринде жайгашкан шаар. Дюссельдорф административдик округуна карайт. Клеве районуна кирет.