cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фуран
Фуран — курамында кычкылтеги бар гетероциклдүү бирикме. Хлороформ жыттанган түссүз суюктук, кайноо t 31,33°С, сууда начар, орг. эриткичтерде жакшы эрийт. Электрофилдик орун алмашуу жана метил литий менен металлдоо реакциялары Ф.2-абалына багытталат; Дильс-Альдер реакциясына кирет. К-талар жана окистендиргичтер таасир этүүдөн Ф. шакекчеси ачылып, олигомерлер пайда болот. Ф. NН3 жана Н2S менен аралашмасын А12О3 (400-500°С) өткөрүүдөн пиррол жана тиофен, газ фазасында Р2О5 катышуусу менен окистендирүүдөн малеин ангидриди, катализатор катышуусунда суутекти кошуп алуудан тетрагидрофуран (ТГФ) пайда болот. Ф. негизинен фурфуролдон алынат. Ф. химиялык синтезде өтө маанилүү: ТГФ, пиррол, малеин ангидридин, маанилүү чайырлар алууда колдонулат. Ф. — эриткич, экстрагент. Наркоздук касиетке ээ. К. Фуран чайырлары.
Карсыман
Карсыман —топоним. Жакыптын жылкысын тийген калмактардын бала баатыр Манастан аман калгандары качып, К. суусунун боюндагы сайга корголошот (Сагымбай Орозбаков, 1. 124).
Кобе
Кобе — Япониядагы шаар. Хиого префектурасынын административдик борбору. Хонсю аралынын түштүк-батышында, Осака кысыгынын жээгинде, бир топ бөлүгү калдыктардан пайда болгон Порт-Айленд (1966-81, аянты 826 га; шаар менен «Минатодзима» суу астындагы тоннели жана эки ярустуу көпүрө аркылуу байланышат) жана Рокко (1992, Икута храмы. 3-к. 595 га) аралында жайгашкан. Калкы 1,5 млн (2008). Өлкөнүн маанилүү жолдор тоому. Кобеде «Мейсин», «Хансин», «Санъё», «Тюгоку» Кобе — Авадзи — Наруто жогорку ылдамдык автострадалары өтөт. Акаси кысыгы аркылуу өткөн автомобиль асма көпүрөсү (1998; узундугу 3,9 км, таянычынын бийиктиги 298 м, дүйнөдөгү эң бийик жана узун) аркылуу Авадзи аралы менен байланышат. Порт аркылуу жылына 95,5 млн т жүк ташылат (2006, өлкөнүн сырткы соодасынын 1/ и). «Токайдо» темир жол магистралынын (Кобе — Токио) батыштагы акыркы пункту. Шаардагы темир жол тармактары толугу менен автоматташтырылган (1981; дүйнөдө биринчи жолу). Кобенин жайгашкан жеринде эл байыртадан эле отурукташкан. 1889-жылдан шаар статусуна ээ. 1907-жылдан порт. Госикидзука кофун-коргону (4-кылымдын аягы — 5-кылымдын башы), храм комплекстери (анын ичинде Икута синтоист храмы, 3-кылымдын башы), Хакоги-Сенненя байыркы чарбагы жана башкалар сакталган. Кобеде 100дөн ашык эл аралык корпорациялардын өкүлчүлүктөрү, Япониядагы ири ишканалар менен компаниялардын штаб-квартиралары жайгашкан. Кеме куруу, металлургия, машина куруу, аскер, химиялык, нефть-химиялык, текстиль өнөр жайы ишканалары иштейт. Кондитер азыктар өндүрүшү (1931-ж. орус ишкери В. Ф. Морозов тарабынан негизделген) өнүккөн. Япониядагы илим, билимдин башкы борбору. университеттер (анын ичинде мамлекеттик эместер да бар), ИИИлер, китепканалар, музейлер (анын ичинде сүрөт жана башкалар) бар. Туризм өнүккөн. Кобе 1995-жылкы жер титирөөдө кыйрап, 2005-ж. толугу менен кайрадан курулган.
Археоптерикс
Археоптерикс (лат. Archaeopteryx) — азыркы куштардын байыркы теги.
Ыбыш
Ыбыш — кырк чоронун бири. Сагымбай Орозбаковдун варианты боюнча ар кандай окуянын мүнөзүнө ылайык дайыма кырк чоро саналат. Сөз болгон чоролордун ичинде Ы. кош башкарган чоро экендиги айтылат.
Саймалуу таш
Саймалуу таш (Петроглифтер)
Калың эл ташка сайма сайбасын билишсе да өрөөндөгү чегилген ажайып сулуулукту көрүшкөн, өнөрдүн баалуулугуна баа беришкен, кейпинде Саймалуу-Таш деп жерге атты кийинчерээк коюшса керек. Биринчи жолу тоо койнундагы Саймалуу-Ташка кабылып, эзелки маданиятты өз көзү менен көрг
Капица мыйзамы
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Хмелевка (Хмелевка куймасы)
Хмелёвка — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Хмелевка дарыясынын оң жээгинен 18 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чумыш. Дарыянын айрыгы — (Жогорку) Обь куймасынын Томго кошулган куймасына чейинки бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кобза
Кобза — 1) байыркы лютня сымал кылдуу чертме музыкалык аспап. Чыгыш Украинада пайда болгон деген божомол бар; 2) румын-молдавандардын 4 кылдуу лютня сымал кылдуу чертме музыкалык аспабы. Кээде Кобза же бандура бир эле аспапты түшүндүрөт (кобза-бандура). Кобзанын корпусу жарым сфералык, кыска моюндуу, 5-8 кылдуу. 18-19-кылымда аспапка дагы кылдар кошулган. Жалпы узундугу 520-530 мм. Плектор менен чертилет. Жеке, ансамблде жана оркестрде аспап катары колдонулат.
Теофраст
Теофраст, Феофраст (биздин заманга чейин 370–288, 285) – байыркы грек философу жана окумуштуусу, перипатетик мектебинин ири өкүлү; Аристотелдин досу жана кызматкери, 322-жылдан баштап өмүрүнүн акырына чейин Ликейдин схолархы. Теофрасттын өмүр баяны Диоген Лаэритийде баяндалган. Диоген Теофрасттын эмгектеринин 4 каталогун сактаган. Алар биринчи жолу Александрия китепканасында түзүлгөн.
Шинжаңдагы кайра тарбиялоо лагерлери
Шинжаңдагы кайра тарбиялоо лагерлери — Кытай Коммунисттик партиясы (ККП) жана Кытай Эл Республикасынын (КЭР) өкмөтү тарабынан расмий түрдө "Кесиптик билим берүү жана окутуу борборлору" деп аталат, Шинжаң-Уйгур автоном районунун өкмөтү жана анын ККП комитети иштеп жаткан интернирлөө лагерлери. Human Rights Watch уюмунун маалыматтарына ылайык 2014-жылы жарыяланган "элдин террорго каршы согушу" саясатынын бир бөлүгү катары, 2017-жылдан бери уйгурларды жана башка мусулмандарды окутуу үчүн колдонулуп жатат.
Николаевка (Кармаскалин району, Башкыртстан)
Николаевка — Башкыртстандын Кармаскалин районундагы айыл, Николаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 871 киши. Почта индекси — 453026, ОКАТО коду — 80235840002.
Капхён
Капхён (кор. 가평군, 加平郡, Gapyeong-gun) — Түштүк Кореянын Кёнгидо аймагындагы ойоз.
Николаевка (Кармаскалин району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Баффин Уильям
Баффин Уильям - (1584 23. 1. 1622, Ормуз, учурда Иран) англиялык уюл изилдөөчү. 1612-16-ж. штурман катары сүзүп, Түндүк Батыш өткөөлдү (Байлоттун жетекчилиги астында) издөөгө катышкан. 1615-ж. Гудзон булуңун, 1616-ж. Гренландиядан батыштагы деңизди (кийин Баффиндин ысымынан аталган) изилдеген. Хейс ж. аймагынан (Гренландия), Канадалык Арктика архипелагындагы Элсмир, Девон аймагынын көп бөлүгүн ачкан. Индияга болгон 2-саякатында Персияда каза болгон. Түндүк-Батыш өткөөлдү издөө 200 жылдан кийин гана кайталанган. Архипелагдагы бир арал, Түндүк Муз океандагы деңиз Баффиндин урматына аталган.
Археоциатиддер
Археоциатиддер — байыркы өлгөн шурулардын бир тукуму.
Карнет
Карнет – азыноолак гана жол-жоболоштурулуп, чегара аркылуу автоунаа менен жүк ташууга бериле турган бажы улуксаты.
Аридизация
Аридизация - белгилүү бир чоң территориянын нымдуулугунун 2азаюусуна алып келүүчү татаал жана көп түрдүү процесстер. Бул процесстин натыйжасында ошол экосистеманын биологиялык кунардуулугу начарлайт. Кургакчылыктын натыйжасында толук такырланууга алып келүүчү аридизациялык процесстердин натыйжасында азык-түлүк, тоют, суу, күйүүчү май маселелери татаалданып, экосистемалар терең өзгөрүүгө учурайт. А. ч-сына ыңгайлуу жерде адамдын туура эмес тассиринен такырга айланат. А. процесси көбүнчө жайлоо жана а. ч. аянттарын үнөмсүз пайдалануу аркылуу (токой кыюу, малдын санынын өсүшү, сазды кургатуу ж. б. ишке ашат.
Жангызагаш (дарыя)
Жангызагаш (Джангыз-Агач, Джанзагаш) — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Жарлы дарыясынын сол жээгинен 53 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 40 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Ириклинск суу тармагынан Орск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Фурфурол
Фурфурол — гетероциклдүү орг. бирикме: сары түстөгү коюу суюкгук; мол, масс. 96,09, кайноо 1161,7oС, сууда начар, спиртте, эфирде жакшы эрийт. Химиялык касиети бензой альдегидине окшош. Фуран ядросунун болушу Ф. өзгөчөлүктөрүн мүнөздөйт. Аммиак менен гидрофурамид (С4Н3ОСHN)2СНС4Н3О, аминдер менен альдиминди С4Н3ОСН-NR пайда кылат. Активдүү метил же метилен топтору бар бирикмелер менен Ф. конденсацияланат (ацетоуксус эфири, малон к-тасы, альдегид жана кетондор, нитропарафиндер жана башкалар). СN- -ионунун таасири менен фуроин пайда болот да, ал окистенип, фурилди пайда кылат. Канницаро реакциясына кирет. Ф. өзгөчөлүкгөрүнүн бири-анын өзүнөн өзү окистенүүсү. Кижнер-Вольф жана Клеменсен реакциясы боюнча калыбына келтирүүдөн метилфуран алынат. Ф. диен синтезине кирбейт. Бериллий пероксиди катышуусунда хлорлоодо 5-хлор-фурфурол, НNО3 менен нитрлөөдө 5-нитро-фурфурол пайда болот. Ф. пентозан бирикмелери бар өсүмдүктөрдү гидролиздөөдөн алынат, Ф. фуранды, тетрагидрофурил спиртин, фуран чайырын, дары-дармек жана башка заттар алууда баштапкы сырьё катары колдонулат.
Капитолий
Капитолий – 1) Байыркы Рим жайгашкан дөбөлөрдүн бири. Капитолий байыртан эле динге сыйынчулардын борбору болгон. Мындагы Капитолий храмында сенаттын кеңешмелери, аянтчасында элдик чогулуштар өткөрүлүп турган. Капитолийдин түштүк-батышындагы жардуу жантаймаларынан (Тарпей зоокалары) кылмышкерлерди ыргытышкан.
2) Вашингтондо АКШ конгресстери өтүүчү имараттын аты.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Бийликтин легитимдүүлүгү жана эффективдүүлүгү
Бийликтин легитимдүүлүгү жана эффективдүүлүгү - алардын өз ара катнашы жана бири-биринен көз карандылыгы.
«Легитимдүүлүк» терминин французчадан «мыйзамдуулук» же «мыйзамдашкан» деп которуп жүрүшөт. Мындайча котормо бул илимий терминдин так маанисин бербейт. Легитимсиз бийлик деле мыйзамдын чегинде жүргүзүлүшү мүмкүн. Эгер бийлик жалаң эле мыйзам чегиндеги мажбурлоого (экономикалык же психологиялык күчкө салуу ж.б.) таянса, анда анын мүмкүнчүлүгү чектелүү болот. Бийлик мамилелери табиятынан субъект менен объекттин өз ара катнашы болгондуктан, мажбурлоо менен макулдуктун өз ара байланыштарына таянат. Бийлик бул кимдир бирөөнүн үстүнөн болгон мажбурлоосунун натыйжасы гана эмес, ошондой эле калктын ыктыярдуу түрдө, өз ниетинен бийликке баш ийишинин да натыйжасы болууга тийиш. Бийликтин бедели, калктын ага болгон ишеним даражасы, адилеттүүлүгү, ачыктыгы - «легитимдүүлүк» термини менен белгиленет.
Бийликтин легитимдүүлүгүнүн үч түрү бар:
1) Традициялык легитимдүүлүк - салтка, илгертеден бери баш ийип келе жаткан бийликке ишенүүгө негизделген. Бул падышалардын, хандардын, монархтардын, б.а. бийлиги атадан балага мураска өткөн саясий режимдин бийлиги. Традициялык легитимдүүлүк өзүнүн бекемдиги жана узактыгы менен айырмаланат. Япония, Улуу Британия, Швеция, Сауд Аравиясы ж.б. өлкөлөр буга мисал боло алышат.
2) Харизматикалык легитимдүүлүк - бийлик ээсинин өзгөчө бир сапатына, укмуштай жөндөмүнө б.а. харизмага ишенүүгө негизделген. Жетекчини пайгамбарга теңеп, анын жеке керт башына сыйынуучулукту пайда кылат. «Харизма» термини грекчеден которгондо «теңир берген жөндөм» дегенди билдирет. Адатта, харизматикалык легитимдүүлүк өткөөл мезгилдерде, революциячыл кайра курууларда же стабилдүү эмес коомдордо пайда болот.
3) Рационалдык -укуктук (демократтык) легитимдүүлүк - кабыл алынган эрежелердин, мыйзамдардын тууралыгына болгон ишенимге негизделген. Мындай эрежелерге эркин шайлоолор, мыйзам жолунун улуктугу, мыйзам алдында бийликтер менен жарандардын бирдей жоопкерчилиги, саясаттын адептүүлүгү ж.б. кирет. Легитимдүүлүктүн бул үчөөнөн башка да көптөгөн түрлөрү бар: идеологиялык, таптык, структуралык ж.б.
Кошоев, Темирбек Кудайбергенович
Өмүр баяны
Кошоев Темирбек (1931-ж.т., Чүй облусу, Кемин району, Кичикемин айылы) – саясий жана мамлекеттик ишмер. 1981–87-ж.ж. Кыргыз СCР Жогорку Советинин Президиумунун төрагасы. Токой чарба мектебин (1950), К.И. Скрябин айыл чарба институтун (1957) бүтүргөн. 1957–81-ж. Кыргызстан КП БКнын айыл чарба бөлү-мүнүн инструктору, Ош обкомунун 2-катчысы, Карасуу райаткомунун төрагасы, Сузак райкомунун 1-катчысы. Ош облустук аткомунун төрагасынын 1-орун басары, төрагасы, партиянын Ош обкомунун 1-катчысы. Октябрь революциясы, 2 Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси», Эл достугу ордендери жана медалдары менен сыйланган.
Бийликтин легитимдүүлүгү жана эффективдүүлүгү
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Кошоев, Темирбек Кудайбергенович
Шилтеме
Кыргыз тарыхы
Вигдер
Вигдер - (англ. Whiq We hope in Qod «Биз Кудайга ишенебиз» дегендин кыскартылып айтылышы) 1) 17-19-кылымдагы англиялык саясий партия. Буржуазиялык аксөөк дворяндар менен ири соода жана финансы буржуазиясына мүдөөлөш топ катары 17-кылымдын 70-жылдарынын аягында пайда болгон. 1714-62-ж. башкаруучу партия, кийин торилер менен алмак-салмак бийликте турган, жумушчуларга каршы саясат жүргүзүп, чартисттер кыймылын басууга аракеттенген. 19-кылымдын орто ченинде башка саясий топтор менен биригип, Улуу Британия либералдык партиясын түзүшкөн. 2) АКШдагы саясий партия (183454). Аны алгач Генри Клей жана Даниэл Уэбстер жетектешкен. Түндүктүн өнөр жайчылары менен Түштүктүн плантаторлорун жана фермерлердин бир бөлүгүн бириктирип турган. Федерациялык бийликке каршы чыгып, өнөр жайынын түндүктө гана эмес, түштүктө да өнүктүрүүнү жактаган. Президентти шайлоодо Вигдер 2 жолу (1840-ж. Гаррисондун жана 1848-ж. Тэйлордун президенттикке шайланышына көмөк көрсөткөн) жеңип чыккан. Курамы жагынан ар түрдүү болгон Вигдер партиясы 1854-ж. таркап, түндүктөгү Вигдер жаңы түзүлгөн Республикалык партияга, пахтачылар деп аталган Вигдер Демократиялык партияга кошулган.
Пограничник
Пограничник, Кызыл-Жылдыз (1941-жылга чейин Жаңы-Алыш) - Нарын областынын Ат-Башы районундагы Кара-Коюн айыл советине караштуу кыштак. "Пограничник" колхозунун аймагында.
Райондук борбор Ат-Башы кыштагынан 40 км. батыш тарапта, Рыбачие темир жол станциясынан 267 км. 1930-жылы негизделген. Улуу Ата Мекендик согушта курман болгондорго эстелик тургузулган.
Кум-Шоро
Кум-Шоро (Кум-Шоро) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Алай районундагы айыл. Будалык айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 803 киши.
Архитас
Архитас (лат. Archytas analis) — түктүү чымындардын бир түрү.
Биота
Биота (грек тилинен biota - жашоо) - кандайдыр бир белгилүү территорияны ээлеген, тарыхый калыптанган бардык тирүү организмдер жыйындысы. Биоценоздон айрымасы организмдер ортосундагы экологиялык байланыш эске алынбайт. Мисалы, экосистема биотасы, кургактык биотасы, токой биотасы, океан биотасы, биосфера биотасы ж. б.
Кобзарь Вера Николаевна
Кобзарь Вера Николаевна (1956, Ысык-Көл областтык, Ысык-Көл району, Ананьев айылы) биология илимдер доктору (1997). КМУну бүтүргөн (1978). Кыргыз кардиология ИИИде (1978), КМУда улук лаборант (1979), Кыргыз акушерлик жана педиатрия ИИИде кенже илимий кызматкер (1980-88), Кыргызстан алдын алуу жана медициналык экология ИИИде улук. жетектөөчү, илимий кызматкер, лабороториялык башчысы болуп иштеген (1988-99). 1999-жылдан КРСУда эмгектенет. Аэробиология, аллергология, экология боюнча адистик 110дон ашуун илимий эмгеги, андан ичкери 1 монографиясы, 12 окуу куралы бар. Эмгектери: Аллергены пыльца и загрязнение атмосферы (в соавторстве). Б., 1994; Изменчивость оболочки аллергеновой пыльцы в условиях повышенной загрязненности окружающей среды. Б., 2000; Изменчивость пыльца как глобальная проблема. Б., 2005.
Блэкберн (Оклахома)
Блэкберн (Оклахома) (Blackburn) — Оклахома штатынын Pawnee округуна караган АКШ шаары.
Нонза-Се
Нонза-Сё — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Нонза-Яга дарыясынын оң жээгинен 14 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Атайын интегралданбоочу функциялар
Математикалык анализкурсунанан белгилүү болгондой бардык эле элементардык функциялардын туундулары элементардык функциялар болуп, туунду алуу таблицасы бардык элементардык функциялар үчүн аткарылса, ал эми интегралдарда бардык эле элементардык функциялардын интегралдары элементардык функциялар боло беришпейт.Башкача айтканда 1-15 ке чейинки интегралдоо таблицасын колдонуп табууга мүмкүн болбогон интегралдар кездешет.Негизинен ал интегралдар интегралданбоочу деп аталып, төмөнкү интегралдыкатайын функцияларды атоогоболот[5;8-б.]:
d= – Пуассондун интегралы (каталыктардын интегралы),
d ,d – Френелдин интегралдары,
=, - интегралдык логарифм (0<≠1),
Карткүрөң
Карткүрөң —Ажыбайдынаты."Манас" эпосунда К. аркасы бийик, маңдайы калың, туягы чулу, кайыптын тукуму, чаалыкпас тулпар катары сүрөттөлөт. Анын "Бир изин жаза баспаган, Азар-түмөн жылкы алып, Кошуп ийсе жылкыга Бир жаңылбай баштаган" (Сагымбай Орозбаков, 4. 177) айбандан башка акылдуу мал экенин байкап, Алмамбет Чоң казатта чалгынга жөнөгөндө К-дүн күчүн сурайт. Коңурбайдын жылкычысы Карагул Алмамбет менен Сыргактын өздөрүнөн гана эмес сыны башка тулпар К-дөн да "Тулпардык шаңы көрүнгөн, Биздин элдин малы эмес Коштоп жүргөн атыңыз" (Сагымбай Орозбаков, 4. 283),— деп шек санаганда Алмамбет аны "Макел баатырдын буруттардан олжого түшүргөн малы", — деп жүгөнүн шыпырып жылкыга кошуп жиберет.
Атайын интегралданбоочу функциялар
S= - интегралдык синус (,
Карткүрөң
Ошентип, К-гө баштатып жылкы тийип алышат. Ажыбайдын ар кандай баатырдык аракеттери К. менен жүргөндүгү Саякбай Каралаевдин варианты нда кеңири сүрөттөлөт (Саякбай Каралаев, 2. 170, 176).
Атайын интегралданбоочу функциялар
C= - - интегралдык косинус (
1.Интегралдык косинус->0 чыныгы саны үчүн
C= - =C + ln - (1.1)
барабардыгы менен аныкталуучу атайын функция.Мында С=0,5772...-Эйлер турактуусу.кичине болсо, C≈ C + ln.Математикага 1790-жылы Л.Маскерони киргизген.Cти кармаган айрым интегралдар төмөнкүчө болот:, (1.2)
, (1.3)
ln2	(1.4) мында -интегралдык синус. Интегралдык косинус катар түрүндө төмөндөгүчө жазылат:
''C= C + ln - + - ... + (-1)к + ...'' (1.5)
Интегралдык косинус интегралдык көрсөткүчтүү функция менен байланышы төмөнкүдөй:
C= [E] [3;180-б.] (1.6)
C тин 0<ыгы үчүн графикте сүрөттөлүшү төмөнкүдөй (1-сүрөт):
1-сүрөт[4;а].
2.Интегралдык синус''. >0'' чыныгы саны үчүн
S= = - (2.1) барабардыгы менен аныкталуучу атайын функция.Кээ бир учурда
S= S - (2.2) деп белгиленет. Математикага Л.Маскерони киргизген.Бирок ага чейин эле 1781-жылы Л.Эйлер S= Жекече маанилери: S=0, S=.
Негизги касиеттери:
1. S= -S ;
2. S + S ;
3. ;
4. ;
5. ;
S катар түрүндө төмөндөгүдөй жазылат:
S= - + ...+ (-1)к + ...
S интегралдык көрсөткүчтүү функция менен байланышы төмөнкүдөй:
S= = [E] [3;182-б.].
S тин 0ыгы үчүн графикте сүрөттөлүшү төмөнкүдөй (2-сүрөт):
3.Интегралдык көрсөткүчтүү функция.
Е= = барабардыгы менен аныкталуучу атайын функция. болгондо интеграл алдындагы функция =0 чекитинде чексиз үзгүлтүккө учурайт жана интегралдык көрсөткүчтүү функция бул интегралдын башкы мааниси болуп эсептелет:
Е= (3.1)
Е+ ln+ , (3.2)
Е+ ln+ , (3.3)
мында С=0,5772...-Эйлер турактуусу. Интегралдык көрсөткүчтүү функциянын асимтотикалык берилиши төмөнкүдөй :
Е(1- + - + ...), . (3.4)
Интегралдык көрсөткүчтүү функция интегралдык логарифм менен төмөнкүчө байланышат[3;181-б.]:	Е,
Е,
Графикалык сүрөттөлүшү төмөнкүдөй(3-сүрөт):
4.Интегралдык логарифм.
= (4.1)
тин кичине маанисинде. Интегралдык логарифм катар түрүндө төмөнкүдөй жазылат:
=+ ln ln +, , Мында С=0,5772...-Эйлер турактуусу. Интегралдык логарифмди Л.Эйлер 1768-жылы киргизген. Интегралдык логарифм натуралдык катарда жөнөкөй сандарды бөлүштүрүү маселеси менен тыгыз байланыштуу,ошондуктан сандар теориясында да чоң мааниге ээ[3; 182-б.].Графикте сүрөттөлүшү төмөнкүдөй (4-сүрөт):
5.Френель интегралдары.
С==, (5.1)
S==, (5.2)
S= түрүндөгү атайын функциялар.Төмөнкү класстарга ажырайт:
С= (5.3)
S=. (5.4)
Ал эми, С=, (5.5)
S=, (5.6)
түрүндөгү интегралдар жалпыланган Френель интегралдары деп аталат. Френель интегралдары математикалык изилдөөдө ,оптикада жарыктын түшүү жана чагылуу бурчтарын аныктоодо колдонулат жана бул интегралдар жарык дифракциясынын маселелерин чыгарууда Жан Огюстен Френель тарабынан киргизилген[3;461-б.].
М: интегралын эсептөө үчүнаралыгында
=- ''+ - ...+ (-1)к + ... ажыралышын колдонуп, берилген интегралды эсептейбиз''
Жыйналуу аймагы аралыгы болгон даражалуу катар сыяктуу эсептейбиз.
а)
б)
в)
5.Мамаюсупов М.Ш. Жогорку математика боюнча окума (3-бөлүк):Окуу китеби.-Ош: 2014.-285 б.
Жөнөкөй интерация методу менен сызыктуу теңдемелер системасын чыгаруу
Бальнеотерапия
Бальнеотерапия — (лат. balneum — чөмүлмө, сууга түшүү + грек. therapeia дарылоо)   табигый жана жасалма жол менен даярдалган минералдуу сууларды дарылоо жана алдын алуу максатында пайдалануу. Бальнеотерапияда минералдуу суулар түшүү (ванна, душ, бассейн) жана ичүү, ошондой эле оозду чайкоо, ингаляция, карынды жана ичегилерди жууш үчүн сунуш кылынат. Минералдуу суулар составында көмүр кычкыл газ, күкүрттүү суутек, азот, тез ажыроочу радиоактивдүү заттар (радон), туздар болгондуктан дарылык касиетке ээ. Андан башка факторлордун (температуралык, механикалык) да мааниси бар.
Минералдуу чөмүлмө жүрөк менен кан тамырдын жана нерв системасынын ишин, зат алмашууну, ички секреция безинин ишин жакшыртат. Жалпы жана жергиликтүү ванна жүрөк-кан тамыр, таяныч-кыймыл аппаратынын (муун, байламта, булчуң), нерв системасынын, гинекологиялык ооруларында жана башка пайдаланылат. Минералдуу сууну ичкенде ооз көңдөйүнүн, карындын былжыр челинин рецепторлоруна түздөн-түз таасир этип, карын секрециясын нормалдаштырат. Минералдуу суулар өттүн пайда болушун жана бөлүнүшүн тездетип, зат алмашууга таасир тийгизет. Бальнеотерапияны докдур сунуш кылат, баткак менен дарылоо жана климатотерапия, диетотерапия жана башка комплекстүү дарылоо методдору менен айкалыштырылат. Курорттор ошондой эле Чөмүлмөлөр, Минералдуу суулар.
Жашасын-2, Сузак району
'Жашасын (Жашасын) — Кыргыз Республикасынын Жалалабат облусун Сузак районунда жайгашкан айыл. Ырыс айыл өкмөтүнун составына кирет. Сузак районуна караштуу Пазылбек Жуманазаров атындагы орто мектеби жайгашкан. Терен билим беруучу гимназия класстары бар. Коп улуттуу айыл болуп эсептелет. Айыл тургундары куруч менен дыйканчылык кылышат. "Жашасын" куручу олконун ар облусттарына жеткирилип, айылдын жарамдуу киреше алып келуучу бизнеси болуп саналат. Учурдагы маалыматка ылайык, Жашасын айылында бир медициналык ФАП, бир балдар бакчасы бар.
Калкы
Калкы - 269 киши.
Качиндер
Качиндер – азыркы хакастардын курамындагы этностук топ. Өздөрүн «хаас» же «хааш» деп аташат. Енисей кыргыздары 1703-жылы Жуңгарияга көчүрүлгөндө Крас-ноярга жакын Хум-Тигей деген жерде жашаган Качиндер «Кыргыз өлкөсүнө» келишип, сүргүндөн аман калган калк менен жуурулушуп кетишкен. Айрым санжыралык маалыматтарда моңгол ханы өз кызын кыргыз беги Өжен бекке (Еренак-бек) күйөөгө бергенде Качиндерди энчи катары бергендиги айтылат.
Качиндердин уруулук курамында кездешкен «хасха», «бурут», «хыргыс», «ызыр» уруулары байыркы кыргыз уруулары катары белгилүү. Уруулук эн тамгалары да теңиртоолук кыргыз урууларынын тамгалары менен дал келет.
Дуэро
Дуэро (португалча Douro, испанча Duero; кельт тилинде dur – дарыя, суз) – Пиреней жарым аралындагы дарыя. Испания менен Португалияда. Узундугу 925 км, алабынын аянты 95 миң км2дей. Иберия тоолорунан башталып, Эски Кастилия бөксө тоосун кесип өтөт. Деңиз боюндагы ойдуңду көздөй агып, каньонду пайда кылып, Атлантика океанына куят. Орточо чыгымы 700 м3/сек (Пиреней жарым аралындагы суусу эң мол дарыя), кышында, жазында кирет. Суу сактагыч, ГЭС бар. Чатынан 200 км аралыкка чейин кеме жүрөт. Жээгинде Сория, Самора (Испания), Порту (Португалия) жана башка шаарлар жайгашкан.
Жарандык укук жана эркиндик
Жарандык укук жана эркиндик – коомдун саясий, социалдык, маданий турмушуна катышууга жарандык конституциялык негиздеги статусу, дайыма БУУнун көзөмөлүндө турат. 1948-ж. Бештин айынын 10-күнүдө БУУнун Генералдык Ассамблеясы «Адам укугунун жалпы декларациясын» кабыл алган. Бул укуктарга: инсанга кол тийгизбөө, жеке, үй-бүлөлүк турмушуна кийлигишпөө ж. б. баштап, коомдук турмушка таасир көрсөтүү ж. б. кирет.
1976-ж. үчтүн айынын 3-күнүдө БУУда «Жарандык жана саясий укуктар жөнүндө пакт» кабыл алган. Бул декларацияда адам, анын абийири, «коомдук, мамлекеттик эң жогорку баалуулук» деп белгиленет.
Кыргыз Республикасынын Конституциясында жарандык укук жана эркиндик белгиленген. Анын 26-статьясында «Үй-бүлө – коомдун эң алгачкы очогу. Балага кам көрүү, аны тарбиялоо ата-эненин милдети жана жарандык парзы. Эмгекке жарамдуу жашы жетилген балдары ата-энелерине камкордук көрүүгө милдеттүү», 32-статьясында: «Ар бир жаран мамлекеттик окуу жайлардан акысыз билим алууга укуктуу, негизги билим – милдеттүү жана акысыз» – деп көрсөтүлөт.
Колдонулган адабияттар
Гражданско право Privatrecht משפט אזרחי
Хассий
Хассий (Hassium, Hs) – Д. И. Менделеев мезгилдик системасы VIIIB группа элементи; к. н. 108, ат. м. 265; туруктуу изотоптору жок; терс электрдүүлүгү аныкталган эмес. Химиялык касиети боюнча осьмий аналогу. ИЮПАП жана ИЮПАК пикири боюнча №108-элемент 1984-ж. Дармштадт (ФРГ) жана Дубна (СССР) окумуштуулар тарабынан бири бирине көз карандысыз, бир мезгилде алынган (Г.Мюнценберг жана анын кесиптештери, Ю.Ц.Оганесян жана анын кесиптештери). Х. өтө аз санда алынган. Эч жерде колдонулбайт. Химиялык бирикмелери белгисиз. №108-элемент аты Дармштадт оор иондорду изилдөө борборунун ийгиликтүү иштерин белгилөө максатында Германия областы – Хассиянын атына хассий деп коюлган.
Капилляр кубулуштары
Капилляр кубулуштары - беттик тартылуунун аракетинин натыйжасында аралашпаган эки чөйрөнүн чегинде пайда болгон физикалык кубулуштар. Мисалы, ичке түтүкчөнүн бир үчүн кенен идиштеги суюктукка матырсак, ичке түтүкчөдөгү суюктуктун деңгээли чоң идиштеги суюктуктун деңгээлинен башкача болушу мүмкүн. Ичке түтүкчөдөгү суюктуктун деңгээлинин өзгөрүшү капиллярдуулук деп аталат. Капилляр кубулушунда түтүкчө ичиндеги суюктуктун бети томпок же иймек формада болот, беттин мындай өзгөрүшү кошумча Ар капиллярдык басымды Пайда кылат. Ичке түтүкчөдөгү суюктуктун деңгээли кенен идиштеги суюктуктун деңгээлинен нымдоочу суюктуктарда өйдө, нымда боочуда төмөн болот.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Кароосуздук
Кароосуздук – жашы жетелек баланын өзгөчө социалдык абалы. Ал: а) туруктуу жашаган ордунун жоктугу (үйсүздүк); б) ата-эне (аларды алмаштыруучу адамдар), туугандар, педагогдор, тарбиячылар ж. б. менен болгон мамилелердин үзүлгөнү; в) баланын жана өспүрүмдүн инсанын социалдаштыруунун баардык институттарынан (үйбүлө, окутуп-тарбиялоочу, маданий, медициналык ж. б. мекемелерден) ажырап калганы; г) коомдук пайдалуу эмгек (окуу, иш) менен алектенбегени менен мүнөздөлөт. К. олуттуу криминогендик түрткү болуп саналат.
Баффин деңизи
Баффин деңизи - Түндүк Муз океандагы жарым-жартылай туюк деңиз. Гренландия аймагы менен Канадалык Арктика архипелагынын аралыгында. Дейвис кысыгы аркылуу Атлантика океаны менен кошулат. Аянты 530 миң км2. Эң терең жери 2414 м. Суунун температурасы жайында 45°С ден 0°С ге чейин, кышында -1°С ден төмөн. Жылдын көп мезгилинде муз каптап жатат, айсберг көп. Туздуулугу 30-34%о. Суткасына эки жолу ташкындайт (4 м ге чейин). Балык (треска, сельдь ж. б.) кармалат. Англиялык уюл изилдөөчү У. Баффиндин ысмынан аталган.
Түрдүн биологиялык мүмкүнчүлүгү
Түрдүн биологиялык мүмкүнчүлүгү - организмдердин айлана-чөйрөдөгү түрдүү жансыз шарттарга туруктуу жооп берүү мүмкүнчүлүгү же белгилүү бир түрдүн гипотезалык чексиз көбөйүү мүмкүнчүлүгүн аныктоочу көрсөткүч. Популяциянын биоталык мүмкүнчүлүгү экспотенциалдык жол менен түшүндүрүлөт, башкача айтканда экспотенциалдык модель теориялык жактан түрдүн көбөйүү мүмкүнчүлүгүн (санынын чексиз өсүшүн) көрсөтөт.
Архозавралар
Архозавралар (лат. Archosauria) — байыркы кескектердин бир тобу.
Ыйык ат
Ыйык ат, Ыйык серке — ыйык кылып эркин коё берилген мал. "Манас" эпосунда ырым катары колдонулган диний түшүнүк катары көп жолугат. Мисалы, Коңурбай Кулансурду олжолоп алып, ыйык көтөрүп жылкысына кошот:
Тай чагында мен муну
Талоондон алган малым деп,
Мойнуна калмакча бурчак чалыптыр,
Ырымы экен чочконун
Ыйык ат кылып алыптыр,
Көп жылкынын ичине
Сетер коюп салыптыр (Саякбай Каралаев, "Семетей", 1. 196).
Коңурбайды сүрөттөөдө "Серкесин сетер көтөргөн, Мингени ыйык ат болгон" (Саякбай Каралаев, "Семетей", 1. 364), — деп айтылат, к. Сетер көтөрүү.
Варшава
Варшава (Warszawa) — Польша Республикасынын борбор шаары. Мазовия воеводалыгынын (административдик-аймактык бирдик) административдик борбору. Өлкөнүн башкы саясий, экономикалык, илимий, маданий очогу. Калкы 1,6 млн (2006; агломерациясы менен 2,2 млн). Варшава ойдуңунда, Висла дарыясынын өйүз-бүйүзүндө жайгашкан. Европадагы эң ири жол тоомунун бири, темир жол түйүнү (анын ичинен Рим-Вена-Варшава-Гданьск, Москва-Варшава-Берлин-Лондон, Будапешт-Варшава, 5 темир жол вокзалы бар), 8 шоссе жолу (анын ичинен Москва-Варшава-Берлин автомагистралы) өтөт. Эл аралык Окенче аэропорту, 1995-жылдан метрополитен иштейт.
Дуэт
Дуэт (итал. duetto, лат. duo – эки) – 1) эки аткаруучу (ырчы, бийчи) үчүн жазылган музыкалык чыгарма, ар бирине өзгөчө партия тиешелүү болот; 2) ушундай чыгарманы эки адам тарабынан аткарышы, ошондой эле аткаруучулардын өзүлөрү.
Колдонулган адабияттар
“Кыргызстан”. Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1
Алтатка
Алтатка — Орусиядагы дарыя. Краснояр крайы, Хакасия Республикасы, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Листвянка дарыясынын сол жээгинен 10 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 18 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым башатынан Ачинск шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томдон Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Тышкы шилтемелер
]
Кобыз
Кобыз — казактардын 2 кылдуу жаалуу тартма музыкалык аспабы. Тулкусу жыгачтан чабылат. Кобызга ичеги, өзөктүү зым тагылат. Кобыздын кыл Кобыз деген түрү эң байыркы аспап катары эсептелет. Ага кыл аттын куйрук кылынан тагылат. Элдик уламыштарга, аңыздарга караганда 8-кылымда күү атасы аталган Коркыт ойлоп тапкан. Кобызды күүгө келтире турган кулагына, чарасынын ичитышына добуштун угумдуулугун көтөрүү үчүн темир чыгырыктар бекитилет. Чарасынын жарым бети ачык, ал эми жарымы жаргак менен капкакталат. Аттын куйрук кылы тагылган жаа менен тартат. Диапазону эки жарым октава. Кобыздын өркүндөтүлгөн түрлөрү Казак мамлекеттик эл аспаптар оркестринде ойнолот. Жеке аткаруучулар күү тартышат жана анын коштоосунда ырдашат, дастан айтышат.
Ылашкер
Ылашкер (иранча лашкер — кол, черүү, кошун) — аскер. Эпостогу "Ылашкер он миң кол алып, Эсенкандан эсепсиз буйрук жооп алып" (Саякбай Каралаев, 1. 82) деген саптар Ы-дин аскер экенин айгинелейт.
Кыргыз сүрөт өнөрү
Кыргыз сүрөт өнөрү — сүрөт, живопись, скульптура, графика, фото өнөрун бириктирген пластикалык өнөрдүн бөлүмү. Сүрөт өнөрү болмуштун өзүнө дал келчү ачык образдар менен чагылдырат. Көркөм саймаларда, килем токууда жана орнаменттүү шырдак, кийиздерди жасоодон толук көрүнгөн. Ал мазмуну жагынан бай келип, жогорку көркөмдүктө жана ар түркүн формада болгон, мына ушунун бардыгы көчмөн турмуштун шарттарында жогорку өнүккөн. Маданияттын бекен сакталып өнүгүшүн айнигелеген. Кыргыздардын элдик сүрөт искусствосунун бул бардык түрлөрү кыргыздардын байыркы жана орто кылымдардагы маданиятына негизделип монголдор менен казактардын өзбектердин Орто Азиянын Түштүк Сибирдин Алтайдын башка элдери менен карым-катнаштыкта өнүккөн.
Келип чыгышы
XIX кылымдын аягында кыргыздардын өз алдынчалыгы, ар түрдүүлүгү жана көркөмдүк жогорку денгээли менен айырмаланган сүрөт искусствосунун өнүгүүсүндө белгилүү жогорулоо байкалат. Кыргыз орнаментинин негизги мотивдери көчмөн жана жарым көчмөн чарбачылыктын жана тиричиликтин шарттарынан улам келип чыккан. Кыргыз орнаменттеринин ар түркүн формалары менен мотивдеринде кыргыз элинин эзелки көркөмдүк традициялары, ошондой эле алардын Орто Азиянын, Казахстандын, Түштүк Сибирдин жана Алтай элдери менен тыгыз байланышы байкалат.
Орнаментте Кочкор мүйүзүнүн кош тырмактарын, өсүмдүктөр жалбырактарыннын жана башкалардын символикалуу элестери басымдуулук кылат. Кыргыз элдик искусствосунда кийиз басуу эң мыкты көрүнүш болгон. Оюу түшүрүлгөн кийиздер – шырдак, ала кийиздер көркөмдүгү түз салуусунун жогорку маданияты менен айырмаланган. XIX кылымдын экинчи жарымында кеңири таралып, кыйла өнүгүүгө ээ болгон. Кыргыз ууздарынын колунан чыккан. Бул буюмдар алардын өздөрүнүн үй тиричилиги үчүн гана жасалбастан, ага кардаарлар көп чыккан базарларга да түшө турган.
Кыргыз устаттары терини иштетүүнүн жөнөкөй технологиясын да билише турган. Иштелген териден үй тиричилигинде урунулуучу көптөгөн буюмдар: идиш аяктардан, куралдардан, ат жабдыктарынан баштап килемчелерге ар түрдү кийимдерге чейин сасалгаланган. Булгаары буюдар наар түшүрүү жолу менен кооз оймо чиймеленип көромдөлгөн. Кайшчы чеберлер көпчүлүк учурларда өздөрү жасаган буюмдарды күмүшкө кармалган метелл пластинкалар менен кооздошкон. XIX кылымдын аягында кыргыздарда темир устатчылык, зергерчилик, тоокуучулук, саймачылык, жыгач кармоочулук, чий соогу сыяктуу үй өндүрүшүнүн түрлөрү бир кыйла өнүүгүгө жетишти.
Сүрөт өнөр музейи
Кыргыз мамлекеттик сүрөт өнөр музейи — сүрөт өнөрүнүн мыкты үлгүлөрү топтолуучу маданий мекеме; эмгекчилерди эстетикалык жактан тарбиялоонун борбору. 1935-ж. Фрунзеде уюшулган. Биринчи жолу көрүүчүлөрдү Эмен багындагы реконструкцияланган имаратта кабыл алган. Жаңы имараты 1974-ж. [арх. Д. Ырыскулов, В. И. Назаров жана H. Жекшенбаев, инж. А. Юсупов Кыргыз ССРинин Токтогул атн. мамл. сыйлыгына (1976) татыктуу болушкан] Кыргыз ССРинин жана Кыргызстан Коммунисттик партиясынын түзүлүшүнун 50 жылдык юбилейине арналып курулган.
Музейде 19-жана 20-кылымдын башындагы орус искусствосунун классикалык чыгармаларынын коллекциялары, көп улуттуу совет искусствосунун өкүлдөрүнүн чыгармалары бар. Музей коллекцияларынын негизин кыргыз сүрөтчүлөрү С. А. Чуйков, Г. Айтиев, С. Акылбеков, В. В. Образцов, А. И. Игнатьев. О. М. Мануйлова, Л. И. Ильина А. Н. Михалёв, Л. Ф. Деймант, Ф. М Стукошин, К. Керимбеков, Ж. Кожахметов, А. Усубалиев, Д. Н. Флекмаг Т. Садыков, Ж. Уметов жана башкалардын чыгармалары түзөт. Кыргыз мамлекеттик сүрөт өнөр музейи — республикабызда болгон коллекцияларды кеңири пропагандалоочу (илимий конференция, экскурсия, лекция, туруктуу жана көчмө көргөзмөлөр: башка музейлер менен экспонат алмашуу жана сүрөт өнөрүнүн жалпы проблемаларына, кыргыз сүрөт өнөрүнүн өнүгүшүнө байланыштуу маселелерди иштеп чыгуучу илимий-көркөм мекеме. Мында маданият университети иштейт. Көргөзмөлөрдүн каталогдору, альбомдор, буклеттер, справочниктер, афишалар чыгарылып турат.
Кыргызстан сүрөтчүлөр союзу
Кыргызстан сүрөтчүлөр союзу — республикадагы сүрөтчүлөрдүн (живописчилерди, скульпторлорду, графиктерди), жасалга-колдонмо өнөрүнүн чеберлерин жана искусство таануучуларды бириктирген коомдук чыгармачыл уюм. СССР сүрөтчүлөр союзунун карамагына кирет. 1933-жылы уюштуруу комитети тузүлүп, 1934-жылы жетекчи органы шайланган. Союз сүрөтчүлөрдүн чеберчилиги менен талант кудуретин өстүрүүгө, чыгармалык изденүүлөрүнө көмөктөшүп, жаштардын чыгармалык жактан калыптануусуна кам көрөт. Сүрөтчүлөрдүн профессионалдык жана теориялык деңгээлин көтөрүү бонча иш жүргүзөт: чыгармачыл талкуу, командировка, түрлүү сүрөт көргөзмөлөрүн, конференция жана башкаларды уюштурат, мыкты сүрөт үлгүлөрүн элге пропагандалоого көмөктөшөт.
Союздун карамагына Кыргыз ССР сүрөт фондусу менен сүрөтчүлөрдүн Ош облусу бөлүмү кирет. Кыргызстан сүрөтчүлөр союзунун жетекчи органы — съезд. Анда Союздун башкармасы шайланат. Жумушчу уюму — Президиум.
Пайдаланылган адабияттар
Кыргыз ССРинин тарыхы. Орозалиев Д. "Мектеп" Фрунзе. 1983
Кыргыз ССРинин энциклопедиясы.
Картелдик укук
Картелдик укук – Европа бирлигине кирген өлкөлөрдүн экономикалык жекебасарлыкка каршы мыйзамдарынын аталышы.
Кичи Баранзас дарыясы
Кичи Баранзас — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Хакас Республикасы, Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чоң Баранзас дарыясынын оң жээгинен 7 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кондома дарыясын кошпогондо, Томдун башатынан Новокузнецк шаарына чейин. Дарыянын айрыгы — Томь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Амир Диаб
Амир Диаб ― Дүйнөнү дүңгүрөткөн атактуу ырчы болоору маңдайына жазылган Амир Диаб (толук аты ­Амр Абд-Албасет Абд-Алазиз Диаб) 1961-жылдын 11-октябрында Египеттин Порт-Саид шаарында жарык дүйнөгө келген. Кенедейинен эле анын ырчылыкка шыктуу экени билине баштайт. Анын талантын байкагандар Амрди Египеттин мамлекеттик радиолорунун биринде ырдатышкан. Алгач эл алдына жөнөкөй ырлардан ырдап чыкпастан, “Biladi Biladi” деп аталган Египеттин гимнин аткарып бергени менен кичинекей ырчы дароо эле калайыктын көңүлүн өзүнө бурган экен. 1967-жылдын 23-июну – ырчынын келечегин аныктаган маанилүү күн. Себеби, Порт-Саид шаарында өткөн музыкалык фестивалда Амрге эң биринчи сыйлык тапшырылган: шаардын губернатору кичинекей жылдызга өз колу менен гитара белек кылган. Ошондо Амр Диаб болгону 6 жашта эле. Амр Диабдын атасы – Абдул Бассет Диаб. Ал убагында Суец Каналы Корпорациясынын кеме куруу бөлүмүнүн төрагасынын кызматын ээлеп турчу. Ал да жагымдуу үнгө ээ болгон, бирок, жаш кезинде ырчылык кесип жөнүндө ойлонууга убактысы да, мүмкүнчүлүгү да болгон эмес. Балким, ошол себептен уулунун атактуу ырчы болушун самап, ага ар тараптуу колдоо көрсөтүп келет.
Бийликтин эффективдүүлүгү
Бүгүнкү күндө Бийликтин легитимдүүлүгү менен эффективдүүлүгү - бийликтин туруктуулугунун эки эң негизги факторлору, элдин бийликке болгон ишеними жана колдоосу. Бийликтин легитимдүүлүгү менен ээффективдүүлүгү өздөрүнүн мотивдери боюнча айырмаланып турганы менен, өз ара байланышта болушат. Барып келип Бийликтин легитимдүүлүгүнүн жогоруда биз сөз кылган түрлөрүнүн кайсынысы болбосун элдин Бийлик эффективдүүлүгүнө болгон үмүтү, б.а. өз талаптарын канааттандырууга карата болгон үмүтү менен аныкталат. Мис., көптөгөн авторитардык режимдер, башында легитимдүүлүгү жетишпеген өлкөлөр (Чили, Түштүк Корея, Бразилия ж.б.) ийгиликтүү экономикалык саясат, коомдук тартипти бекемдөө жана калктын жашоо деңгээлин жогорулатуу аркылуу легитимдүүлүккө жетишишкен. Бирок, легитимдүулүгү жетишсиз, б.а. жарандардын ишеними жана колдоосу жетишсиз болсо, анда эффективдүүлүккө жетишүү өтө татаал. Бүгүнкү күндө көптөгөн мамлекеттер легитимдүлүк кризисинин азабын тартууда, алардын катарына бүгүнкү Кыргызстан да кирет десек туура болот.
Бийликтин легитимдүүлүгүнүн түшүшүнүн төмөнкүдөй белгилери бар:
калышы;
Колдонулган адабияттар
Адам укуктары, демократия, бийлик. Энциклопедиялык сөздүк. – Б.: 2015. -496 б. ISBN 978-9967-27-790-8
Арцелла
Арцелла (лат. Arcella) — тамыр буттуулар классчасындагы бир уруу жандык.
Капилляр конденсациясы
Капилляр конденсациясы - майда түтүкчөлөрдөгү каныккан буунун нормалдуу басымдан төмөнкү басымга өтүүдө суюктукка айланышы. Бул процесс буунун катуу заттардын тешикчелери аркылуу сорулуу кезинде байкалат. Адсорбенттердин беттери сууланган кезде алардын ичиндеги майда түтүкчөлөрдө ийилген мениск пайда болот да, алардын үстүңкү бетиндеги буулардын салыштырма басымы төмөндөп, суюктукка айланат. Натыйжада адсорбенттердин бардык тешикчелери суюктукка толот. Капилляр конденсациясы өнөр жайда майда тешикчелүү зат (сорбент) аркылуу суюктуктарды чогултуу үчүн колдонулат, ошондой эле кургатуу, топурак, курулуш ж. б. майда тешиктүү материалдар менен нымды сактоо процесстеринде мааниси чоң.
Колдонулган адабияттар
Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаева. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1978. Том 3. Ирик - Лактар. -640 б.
Жангызагашсай (дарыя)
Жангызагашсай (Джангыз-Агач-Сай) — Орусиядагы дарыя. Оренбург облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Урал дарыясынын сол жээгинен 1569 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Урал бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Урал дарыясы Орск шаарынан Сакмара дарыясынын куюлушуна чейин. Дарыянын айрыгы — Саласы болмайды, дарыя бассейни — Урал (бассейнинин Орусиядагы бөлүгү).
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Көкүмбай Чыны уулу
Көкүмбай Чыны уулу (19-кылымдын 2-жарымы Жумгал өрөөнүндө туулган–1934/35 жылы Бишкекте каза болгон) – Кыргыздардын Үркүндө аскер башчысы, Жумгал өрөөнүндө эл башкарган манап. Чоң аталары Медет датка, Дуулат, атасы Чыны –чоң манаптардан болушкан. Көкүмбай кыргыз эли орус мамлекетине карагандан кийинки мезгилдерде бир нече жолу болуш болуп шайланган. 1916-жылдагы улуттук-боштондук күрөштө Жумгалдын чыгышындагы көтөрүлүшчүлөрдү жетектеп, хан көтөрүлгөн. Орус жазалоочу аскеринен качып, Кытайга барган, 1918-ж. кайтып келген. 1920-жылдардын акырында Совет өкмөтү бай-манаптын өкүлү катары камап, Бишкекте каза болгон.
Орус падышачылыгына каршычылыгы
22 август 1916 жылы Канат ханга 700 киши менен Көкүмбай Чыны уулу кошулуп. 25–26-августта алар Нарындан келе жаткан орус отрядын тосуп, Жоон-Арык, Боз-Бекет жана Кочкордо салгылашкан. Куралы начардыгынан жеңилүүгө учураган көтөрүшчүлөр 5 күндөн кийин Тармал-Сазга чегинген. Ушул учурда Жумгал тараптан келген орус отряды аларды курчоого алып, көтөрүлүшчүлөр аёосуз кырылган.
Ата теги
Чоң атасы: Медет датка Атасы: Чыны манап
Колдонулган адабият
Кыргыз тарыхынын энциклопедиясы Б.,2003
Хемилюминесценттик анализ
Хемилюминесценттик анализ – хемилюминесценция интенсивдүүлүгү же спектри боюнча химиялык бирикмелерди жана иондорду сапат жана сан жагынан аныктоо методу. Мында ачык Хемилюминесценцияны берүүчү заттар люминал, люцигенин, суутек пероксиди, кычкылтек жана башка окистендиргичтер менен окистениши пайдаланылат. Хемилюминесценция интенсивдүүлүгүн фотометрде, спектрофотометрде ченейт. Х.а. реакция ылдамдыгына таасир этүүчү заттар концентрациясын, убакыт бирдигинде өзгөрүүчү Хемилюминесценция интенсивдүүлүгү боюнча аныктайт. Мындай ыкма менен Fe2+, Mn2+, Co2+, Cu2+ иондорун, оксихинолин, фенантролин, нафтол, спирт, анилин туундулары, глюкоза жана аминок-таларды аныктоо методдору иштелип чыккан. Буларды аныктоо чеги бир нече г/мл барабар. Мындан тышкары абадагы озон, азот жана күкүрт оксиддерин, суутек сульфидин 10-7 % өлчөмүндө аныктоо методдору сунушталган.
Худая (Жерновка куймасы)
Худая — Орусиядагы дарыя. Алтай крайы, Новосибирск облусу, Кемеров облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Жерновка дарыясынын сол жээгинен 5 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 10 км.
Виго шаары
Виго шаары - Испаниянын Түндүк-батышындагы шаар. Галисия автономия облусунда. Калкы 294,5 миң (2006). Өлкөдө шаар калкынын жылдык өсүшү боюнча 1-орунда. Виго дарыясынын боюнда жайгашкан. Атлантика океанынын Виго бухтасындагы деңиз порту (жылына 25 млн т. жүк, 1,2 млн жүргүнчү ташылат; 2 миңден ашык деңиз кемелерин тейлейт). Б. з. ч. 2-кылымда римдиктер Викус деңиз порту катары негиздеген. Шаар катары 1097-жылдан эскерилет. Чиркөө (12-к.), Сан-Себастьян чеби (1656) ж. б. сакталган. Океанография борбору, университет, заманбап искусство (MARCO, 2002), деңиз, этнографиялык (1998) музейлери, зоопарк бар. Испаниянын башкы балык кармоочу порту (600 миң т; 2004). Европа шериктештиги өлкөлөрүндө «Citroёn-Peugeot» автомобиль компаниясынын автомобилдерин чыгаруу боюнча 2-орунда (2004-ж. 459 миң; 90%ке жакыны сыртка чыгарылат). Тамак-аш (балык консервалары), металл иштетүү өнөр жайлары иштейт. Кеме куруу верфи бар. Шаарга жакын б. з. ч. 3 миң 1,8 миң жыл мурунку мегалит эстеликтери бар. Гранит казылып алынат.
Тамга-Терек
Тамга-Терек (Тамга-Терек) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Алай районундагы айыл. Будалык айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 276 киши.