cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Анатолий Борцов
Орус тилинде
Навстречу солнцу. Сборник стихов. – Ф.: Киргизгосиздат, 1959. – 250 с. (Л. Аксельруд, А. Битюков, А. Борцов, Ф. Зарецкий и др.)
Ветры юга: Стихи. – Ф.: Киргизгосиздат, 1961. – 74 с.
Утро газетчика: Поэма. – Ф.: Киргизучпедгиз, 1962. – 22 с.
Лирика. – Ф.: Кыргызстан, 1965. – 96 с.
Ветры юга: Стихи. – Ф.: Киргизгосиздат, 1969. – 49 с.
Салам тебе, Кыргызстан: Стихи. – Ф.: Кыргызстан, 1975. – 140 с. (А. Борцов, И. Волобуева и др.).
Прощание с морем: Стихи и поэмы. – Ф.: Кыргызстан, 1978. – 148 с.
Карача-Елга (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Карача-Елга — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Карача-Елгин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 640 киши. Почта индекси — 452245, ОКАТО коду — 80240830001.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Дикариофиттер
Дикариофиттер (гр. di – эки, larian – ядро жана phyton – өсүмдүк) – клеткалары кош ядролуу өсүмдүктөр. Бул көбүнчө козу карындардын аскомицеттер жана базидиомицеттер класстарынын өрчүү процесстеринде кездешет. Дикариондор (кош ядролуу клетка), аскоспора жана базидиоспоралардын пайда болуусуна катышат.
Малхэлл (Оклахома)
Малхэлл (Оклахома) (Mulhall) — Оклахома штатынын Logan округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 239 киши. Болжолдуу аянты - 0.6 км². FIPS коду — 40-49900.
Диатом балырлары
Диатом балырлары (Bacillariophyta) – бир клеткалуу микроскоптук майда жандыктар. Алар жалгыздап же топтошуп жашайт. Топтошкону жип, тасма, чынжыр, жылдызча жана формасыз плёнка түрүндө болот. Диатом балырлары – балырлардын эң көп таркалган тиби. Жер бетинин бардык бөлүгүндө кездешет. Туздуу, тузсуз сууларда, топуракта, нымдуу аскаларда, да рактардын капталында, мамык чөптөрдүн арасында жана башка жашайт. Диатом балырларынын протопласты цитоплазмадан, ядродон, бир же бир нече саргыч-күрөң хроматофордон жана клеткалык суюктардан турат. Көбүнчө вегетациялык бөлүнүү жана ауксоспоралар (өсүү споралары) менен көбөйүшөт. Ауксоспоралар пайда болору менен абдан чоңоюшуп, кийин жетилген клеткаларга айланат. Ауксоспоралар бир гана диатом балырларына мүнөздүү. Тузсуз сууларда, деңиздерде, көбүнчө планктондордо өсөт. Азыркы мезгилдеги деңиздер жана суу өсүмдүктөр дүйнөсү диатом балырларынын эволюциялык өрчүүсүнүн акыркы этаптарын далилдейт, көптөгөн байыркы түрлөр да сакталган. Алардын 2 классы, 12 миңден ашык түрү белгилүү. Диатом балырлары Кыргызстандын балырлар дүйнөсүнүн 60–70%ин түзөт. Алар менен түрдүү суу жаныбарлары азыктанат.
Танкал дарыясы
Танкал — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Сим дарыясынын оң жээгинен 194 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 14 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ылай-Талаа
Ылай-Талаа (Ылай-Талаа) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Ылай-Талаа айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 6 559 киши.
Микит-Ю
Микит-Ю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Чоң Роговая дарыясынын сол жээгинен 130 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 91 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Гвоздецкий Николай Андреевич
Гвоздецкий Николай Андреевич [2(15).12.1913, Петербург 10.10.1994, Москва] — физикалык географ, географиялык илимдер доктору (1949), профессор (1951), коомдук жана РСФСРдин илимине эмгек сиңирген ишмер (1974). МГУну бүткөн (1938). 1938-46-ж. Кызыл (1946-жылдын февралынан советтик) армиянын катарында кызмат өтөгөн. 1946-48-ж. Москва мамлекеттик педагогикалык инстититутунда, 1948-жылдан МГУда, 1959-87-ж. чейин ошол эле жерде кафедра башчысы болуп эмгектенген. Гвоздецкий 600дөн ашык ил. эмгектин (андан ичкери 50дөн ашыгы Кыргызстандын геогафиясы боюнча) жана карст ландшафтын окутуунун автору. Эмгектери карст жана ландшафттаануу, физикалык географ райондоштуруу проблемаларына, Кавказ, О. Азия, Казакстандын, бир катар чет өлкөлөрдүн физ. географиясына арналган. ЖОЖдор үчүн окуу китептерди, хрестоматияларды түзгөн. Эмгектери: Карст. М., 1954. М., 1981; Физическая география Кавказа. М., 1954-1958. Выпуск 1-2; Кавказ. М., 1963; Советские географические исследования и открытия. М., 1967; Физико-географическое районирование СССР. М., 1968 (соавтор); Физическая география СССР. 3-е издание М., 1969-1970. Т. 1-2 (соавтор); Основные проблемы физической географии. М., 1979; Горы. М., 1987 (соавтор); Карстовые ландшафты. М., 1988.
Шор басуу
Шор басуу, топуракты шор басуу – сууда эрүүчү туздардын топуракта топтолушу. Көбүнчө чөлдүү жана жарым чөлдүү туюк ойдуң жана түздүктөрдүн топурагы шорлонот. Туздардын топуракта табигый түрдө топтолушу – алгачкы шор басуу деп аталат. Мында тоолордон же көтөрүңкү жантайыңкы жерлерден агып түшкөн суу көптөгөн туздарды жууп, көл, океандарга агып чыкпаса ал бууланат да, составындагы туздар топурак нымында топтолуп чөгөт.
Сугат жерлеринде топурактын суу режиминин бузулушунан экинчи жолу шор басуусу мүмкүн. Туюк түздүктөрдү сугарганда жер астындагы суунун деңгээли көтөрүлүп, топуракты шор басышы ыктымал. Топуракты шор басуудан сактоо үчүн туура сугаруу, топуракты шордон арылтып жууп, суунун сыртка агып кетүүсүн камсыз кылуу керек.
Водгать (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кумурлу дарыясы (Башкаус куймасы)
Кумурлу — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Башкаус дарыясынын оң жээгинен 166 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 33 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Юр-Яха (дарыя)
Юр-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - 2-Ярро-То көлү орун алган. Дарыянын узундугу - 43 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Турсуналы Бостонкулов
Бостонкулов Турсуналы - акын, драматург. Өзгөн районунун Ана-Кызыл айылында 1953-жылы туулган. 1984-жылы Москвадагы СССР Жазуучулар союзунун алдындагы А.М.Горький атындагы адабият институтун бүтүргөн.
Эмгек жолун 1973–1979-жж. колхоздо жумушчу болуп иштөөдөн баштаган. 1984-жылдан «Мектеп» басмасында корректор, «Кыргызфильм» киностудиясынын сценардык-редакциялык коллегиясында улук редактор, 1985-жылы «Кыргызстан» басмасынын редактору, ал эми 1988-жылдан тартып «Адабият» басмаканасынын фольклор жана поэзия бөлүмүнүн редактору болуп эмгектенген.
Чыгармалары 1970-жылдан тартып жарыяланып, «Дүбүрт» аттуу поэтикалык жыйнагы 1985-жылы жарык көргөн. Акындын чыгармалары республикалык жамааттык жыйнактарда, гезит-журналдарда жарыяланып келген.
Т.Бостонкулов тарабынан «Ташкындаган мезгил» (1985), «Ыйык кан» (1982), «Жомокко окшош чындык» (1988) пьесалары жазылган.
Кыргызстан ЛКЖС БКнын төрт Ардак грамотасы жана Кыргызстан Кинематографисттер союзунун Ардак грамотасы менен сыйланган. 1990-жылдан Кыргыз ССРинин Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Дүбүрт: Ырлар жана поэма. – Ф.: Кыргызстан, 1985. – 80 б.
Кол тамга: Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Адабият, 1990. – 120 б.
Маматибраим Бостонкулов
Бостонкулов Маматибраим - акын жана обончу Маматибраим Бостонкулов Кара-Кулжа районунун Токбай-Талаа айылында 1954-жылы 28-февралда туулган.
1970-жылы «Ленинчил жаш» орто мектебин бүтүрүп, Оштогу №21 кесиптик окуу жайында билим алган. 1974–1975-жж. «Ленинчил жаш» колхозунун клубунун директору болуп иштеген.
1976–1980-жж. Ош шаарындагы Мамлекеттик музыкалык окуу жайынан билим алып, Ош облустук Эл чыгармачылык методикалык борборунда эмгектенген. 1982–1987-жж. Бишкектеги Бүбүсара Бейшеналиева атындагы Искусство институтунун хорду дирижерлөө бөлүмүндө окуган. 1984–2002-жж. Оштогу педагогикалык окуу жайынын мугалими, 2002–2003-жж. Ош Технологиялык университетинин маданий эстетикалык борборунун директору болуп иштеген.
М.Бостонкулов 1968-жылы алгачкы обондуу чыгармаларын жаратып, учурда 200дөн ашык обондун, 7 фортепианолук пьеса, сонаталардын, 5 хордук, 50дөй балдар үчүн чыгармалардын автору катары таанымал. Анын алгачкы “Наристе күлкүсү” аттуу китеби 1996-жылы жарык көргөн.
1975-жылы Кара-Кулжа районунун «Тоо-Булагы» ыр-бий ансамбли менен Москвада өткөн Бүткүл союздук кароо-сынакка катышып, лауреаттык наамга ээ болгон.
Эл чыгармачылыгынын Бүткүл союздук I, II, III кароо-сынактарынын, республикалык «Ыр кесе» оюн-зоок телеберүүлөрүнүн, республикалык, облустук, шаардык өздүк көркөм чыгармачылыгынын кароо-сынактарынын көп жолку лауреаты, дипломанты болгон.
Ош Технологиялык университетинин, Ош мамлекеттик университетинин гимнинин автору. Республикалык ички иштер министрлиги тарабынан жарыяланган милиция ырларынын кароо-сынагында «Милиция маршы» ыры менен 1-орунду, Кыргыз Республикасынын Коргоо министрлигинин жоокер ырлары сынагында «Сагынамын күт жаным» деген жоокер ыры менен 3-орунду жеңип алган. Ошондой эле ал Кыргыз Республикасынын Билим берүүнүн мыктысы жана Маданияттын мыкты кызматкери.
Ал “Кара-Кулжа районунун ардактуу атуулу” наамын алып, 2010-жылы Кыргыз Республикасынын Ардак грамотасы менен сыйланган. Ал эми 2014-жылы Жогорку Кеңештин Ардак грамотасы менен сыйланган.
2005-жылы Композиторлор Союзунун Ардактуу мүчөсү.
2006-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Наристе күлкүсү. – Ош, 1996. - 64 б.
Ыр кесе сизге сунулду. – Б.: Бийиктик, 2004. - 136 б.
Чакырык: Ырлар. – Б.: Бийиктик, 2004. - 220 б.
Мезгил сапары: Жыйнак. – Б.: Кагаз ресурс, 2005. - 176 б.
Балдарга ырдесте: 1-7-кл. Хрестоматия. – Б.: Бийиктик, 2008. - 220 б.
Шүүдүрүм: -Бийиктик, 2011, -212б
Ыр маанай: -"Полиграфбумресурсы" басмаканасы, Бишкек. 2012. -236б
Рух шыбагасы: Ош басмаканасы. Ош 2014, 140б
Маданият баалулуктарын сактаган сырдуу Ош 3015: Улуу тоолор,2015.180б
Ислан (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Ислан — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Карача-Елгин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 74 киши. Почта индекси — 452245, ОКАТО коду — 80240830002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Гданьск
Гданьск - Польшадагы шаар. Балтика деңизинин жээгинде, Висла дарыясынын боюнда жайгашкан. Гданьск воеводдугунун (административдик-аймактык бирдик) административдик борбору. Калкы 462,1 миң (2006). Өлкөнүн ири порту (жылына 20 млн ò дай жүк ташылат). Эл-аралык аэропорту бар. Кеме куруу, электр-техникалык, химиялык, нефть ажыратуу, тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт. Университет, деңиз музейи, театрлар (опера, драма) иштейт. 14-15-кдын шаар чептери жана порт курулмаларынын калдыктары, Дева Мария костёлу (14-16-кылымдын аягы), башкы ратуша (14-16-к.), арсенал (17-кдын башы), ренессанс жана барокко стилинде курулган үйлөр сакталган. Алгач 10-кылымдын аягынан эскерилет. 10-13-кылымда Чыгыш-Поморье княздыгынын борбору. 1793-1918-ж. Германияга баш ийип турган (Данциг деп аташкан). Версаль тынчтык келишими (1919) боюнча «Эркин шаар» статусун алып, Улуттар лигасынын башкаруусунда болгон.
Марбилл Сити (Оклахома)
Марбилл Сити (Оклахома) (Marble City) — Оклахома штатынын Sequoyah округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 242 киши. Болжолдуу аянты - 1.1 км². FIPS коду — 40-46450.
Теляк дарыясы
Теляк — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - КАС/ЕДИЛ/1804/177/561/91 орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Ак-Дөбө (Кербен)
Ак-Дөбө — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. Кербен шаарынын курамына кирет.
ААББТ коду — 41703 211 610 830.
Мирон-Ю
Мирон-Ю — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Уса дарыясынын оң жээгинен 153 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бөлөкбаева Венера
Бөлөкбаева Венера – акын. Токтогул районунда 1969-жылы 20-декабрда туулган. Кыргыз мамлекеттик университетинин журналистика факультетин аяктаган.
1997-жылы жаш акын-жазуучулардын республикалык “Ала-Тоо – 97” фестивалынын лауреаты болуп, “Сорос – Кыргызстан” фондусунун демөөрчүлүгү менен “Гүкү энем” деген алгачкы ырлар жыйнагы 1998-жылы жарыкка чыккан.
2004-жылы Эл аралык Айтматов фондунун, Швейцариялык Өнүктүрүү жана кызматташуу боюнча Башкармалыктын колдоосу менен өткөн жаш авторлордун “Дебют – 2004” адабий сынагына прозалык чыгармалары менен катышып Эл аралык Айтматов фондусунун Ысык-Көл жээгиндеги “Мастер-Класс” жайкы мектебинде окууга мүмкүнчүлүк алган жана прозалык (виньет) чыгармалары 2-орунга татыктуу болуп, кыргыз, орус, англис тилинде чыгарылган “Алманын мөмөлөрү” аттуу альманахка киргизилген.
Ырлар жана ой-толгоолордон турган “Жүрөгүмдө” аттуу китеби Республикалык жаштар сыйлыгына татыктуу болгон.
Водготь (дарыя)
Водготь — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Унжа дарыясынын оң жээгинен 142 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Бөлөкбаева Венера
Республикалык “Айтыш” коомдук фондусунун “Калемгер” адабий клубу уюштурган 2005, 2006-жылдагы сынагында “Мыкты аңгемелер сынагынын жеңүүчүсү” деген II даражадагы дипломдор менен сыйланган.
Водготь (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бөлөкбаева Венера
1997-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Гүкү энем: Ырлар. – Б.: Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзу, 1998. – 40 б.
Жүрөгүмдө: Ырлар жана ой-толгоолор. – Б.: Фиеста Бланка, 2005. – 100 б.
Көңүл: Прозалык чыгарма. – Б.: Фиеста Бланка, 2008. – 98 б.
Кондук
Кондук — Кыргызстандын Ош облусунун Кара-Кулжа районундагы айыл. Ой-Тал айыл аймагына ирет.
Орто мектеп, китепкана, клуб бар.
Калкы
Калкы ― 1137 киши (2009-жылы), 2007-жылы ― 1113 киши.
Дискомицеттер
Дискомицеттер (Discomycetidae) - мөмө денелери апотецийлер түрүндөгү баштыктуу козу карындар. Аскоспоралар активдүү таркалууга жөндөмдүү. Сапрофиттик жана мителик жолдор менен азыктанышат.
Жаратылышта, ошондой эле Кыргызстанда көп таркалган өкүлдөр: пецица (Peziza), сморчок (Morchella), монилиния (Monilinia), склеротиния (Sclerotinia) жана башка
Динофит балырлары
Динофит балырлары (Dinophyta) - абдан өзгөчөлөнгөн, көбүнчө бир клеткалуу балырлар. Алардын эң мүнөздүү белгиси - клеткаларынын дорсовентралдык түзүлүштө болушу. Көптөгөн өкүлдөрүнүн клеткаларынын түзүлүшүндө жон, курсак жана каптал бөлүктөр байкалат, ошондой эле алдыңкы жана арткы бөлүктөрү болот. Клеткаларда атайын «жолдордун» болушу - динофиталардын экинчи өзгөчө белгиси. «Жолдор» узунунан жана туурасынан эки түрдүү (же бир узуну гана болот) жайланышкан.
Катуу чел кабык менен капталган көпчүлүк клеткаларда күрөң, боз, саргыч, кызгылт түстөгү хроматофорлор жайгашат. Хроматофорлор хлорофилл менен катар бозкүрөң пигмент-пирофиллди кармайт. Азыктанышы автотрофтук, кээде сапротрофтук, кээде аралаш болот. Ассимиляциянын азык заты крахмал жана май, азыраак лейкозин, волютиндер.
Көбөйүү негизинен вегетативдик (клеткалардын кыймыл учурундагы узунунан бөлүнүшү менен). Жыныссыз көбөйүү (автоспора, зооспоралар) сейрек учурайт. Айрым өкүлдөрдө изогамиялык жынысташуу жүрөт.
Динофиттер көбүнчө тузсуз, азыраак туздуу жана өтө туздуу сууларда таркалышкан, 150гө жакын тукумду, 1100 түрлөрдү кармайт. Борбордук Азиянын сууларында 50 түр жана форма, анын ичинде Кыргызстандын сууларында 30га жакын түр белгилүү.
Айрым өкүлдөр, перидиниум (Peridinium) жана церациум (Ceratium) - таза, тунук көлдөрдүн (Сарычелек, Чатыркөл, Кабланкөл, Чоңкөл Музафаров, 1958, 1965; Мамбеталиева 1963; Каримова, 1973; Кулумбаева, 1983 жана башка) байлыгы. Булар кичинекей көлөмдөрдө, суу сактагычтарда да кездешет.
Кумый дарыясы
Кумый — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Иты-Куль көлүнүн жээгинен орун алган. Дарыянын узундугу - 22 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бейтаптын укугу
Бейтаптардын укуктарын жана эркиндиктерин саламаттыкты сактоо кырдаалына карата кыйла фундаменталдуу түшүнүк деп билүү керек.
Бейтаптын укуктары — бул жалпы жарандык, саясий, экономикалык, социалдык жана маданий адам укуктарынан келип чыккан, медициналык жардамды жана ага байланыштуу кызматтарды алууда же жарандарга карата колдонулуучу кандайдыр бир медициналык кийлигишүүгө байланыштуу жөнгө салына турган белгилүү бир укуктар. Медициналык жардам алып жаткан жак (адам) үчүн мыйзамдуу түрдө алынуучу мүмкүнчүлүктөрдү да бейтаптын укуктары деп атасак болот.
Бейтаптардын укуктарын "жарандардын саламаттыкты сактоого болгон укуктары" түшүнүгүнөн айырмалоо керек, анткени бейтаптын укуктары кыйла кууш мааниде колдонулат. Бул медициналык жардам көрсөтүү процессинде пайда болгон же анын бүт контекстине чечүүчү таасир эткен укуктар. Жалпысынан бейтаптын диспозициясы анын абалынын жана жүрүм-турумунун жалпы алкагын белгилейт, ошондой эле, бейтапка медициналык жардам көрсөткөндөргө (дарыгер) белгилүү бир милдеттенмелерди жүктөйт.
Тарыхы
Бейтаптардын укугун коргоо кыймылы  ХХ кылымдын 70-жылдарында түзүлгөн. Ар кайсы өлкөлөрдө ар кандай жол менен башталган, бирок АКШ бул процесстин лидери болгон. 1972-жылы Америкалык ооруканалар ассоциациясы Бейтаптардын укуктары жөнүндө биллди кабыл алган. Белгилей кетүүчү жагдай, АКШдагы бейтаптардын укуктары боюнча кыймылдын демилгечиси ооруканалардын администрациясы болгон, бирок буга ар кандай себептер (анын ичинде пациенттердин жана алардын жакындарынын кысымы) түрткү берген. Ал эми 1974-жылдан баштап бир катар штаттар бейтаптардын укуктары боюнча ченемдерди кабыл ала баштаган.
Бейтаптын укуктарына арналган эң маанилүү эл аралык документ 1981-жылкы Лиссабон декларациясы болгон. (Дарыгер пациенттин кызыкчылыгында өзүнүн абийирине ылайык, ал иш алып барган өлкөнүн укуктук, этикалык жана практикалык стандарттарын эске алуу менен иш алып барышы керек. Бул Декларация медициналык коомдоштуктун көз карашы боюнча ар бир пациентке таандык негизги укуктарды тастыктайт). Анда көптөгөн өлкөлөрдүн улуттук мыйзамдарынын негизин түзгөн пациенттердин укуктарынын тизмеси киргизилген. Бейтаптардын укуктарын өнүктүрүү - бул жалпы демократиялык, адам укуктары жана социалдык-маданий кыймылдын бир бөлүгү, ал адам укуктарын таануу жана коргоого багытталат. Бул кыймыл азыркыга чейин күч алууда; анын ичинде сабырдуу бирикмелер сыяктуу таасирдүү күчтөр барган сайын активдешүүдө.
Мындай уюмдар бейтаптардын, медициналык коомчулуктун жана бийликтин кеңири чөйрөсүнүн ортосунда институционалдык ортомчу катары иш алып барат. Алар пациенттин жана керектөөчүнүн укуктарын коргоп, Медицина институту менен уюшкан мамиледе болуп, өкүлчүлүктүү органдарда алардын кызыкчылыктарын коргоп, жакшы макулдашылган кысым топторун түзүшөт. Ошентип, коом (анын ичинде кызыкчылык топтору тарабынан көрсөтүлгөн) саламаттыкты сактоо системасына таасир этүүчү жана зор күчкө айланат.
Кыргыз Республикасында
Жарандардын ден-соолугун коргоо жана саламаттыкты сактоону уюштуруу маселелери Кыргыз Республикасынын Конституциясынын беренелеринде  чагылдырылган.
47-берене
- Ар бир жаран өз ден соолугун коргоого укуктуу.
- Акысыз медициналык тейлөө, ошондой эле жеңилдик шарттарындагы медициналык тейлөө мыйзамда каралган мамлекеттик кепилдиктердин чегинде жүзөгө ашырылат.
- Кызмат адамдары кишилердин өмүрү жана ден соолугу үчүн коркунуч туудурган фактыларды жана жагдайларды жашырып койсо, мыйзамда көрсөтүлгөн жоопкерчиликке кириптер болот.
72-берене. Бейтаптын укуктары
- саламаттык сактоо уюмдарынан, ошондой эле жекече медициналык практика менен иш жүргүзгөн адамдан жеткиликтүү сапаттагы медициналык-санитардык жардам алуу;
- саламаттык сактоонун амбулатордук жана стационардык уюмдарында дарылоочу врачты тандап алуу;
- медициналык жана тейлөөчү персонал тарабынан сый жана гумандуу мамиле;
- санитардык-гигиеналык талаптарга ылайык келген тартипте текшерилүүдөн, профилактикадан өтүү, дарылануу, медициналык реабилитациялануу жана күтүлүү;
- консилиум жана башка адистердин кеп-кеӊешин алуу;
- өзүнүн жазуу жүзүндөгү макулдугу менен жана саламаттык сактоо жаатындагы Кыргыз Республикасынын ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы белгилеген тартипте илимий жана медициналык эксперименттерге катышуу;
- өз укуктарын коргоо үчүн ага адвокаттын же башка мыйзамдуу өкүлдүн келиши;
- дин кызматчыларынын келиши, ал эми ооруканада - диний жөрөлгөлөрдү аткаруу үчүн шарттын камсыздалышы, анын ичинде, эгерде ал оорукананын ички тартибин бузбаса, өзүнчө бөлмө-жай алуу;
- диагностика, дарылоо процессине медициналык билим берүү уюмдарынын студенттеринин катышуусунан баш тартуу;
Бейтаптын укугу бузулган учурда ага медициналык жардам көрсөтүлүп жаткан тийиштүү кесиптик медициналык коомдук уюмдун түздөн-түз жетекчисине же саламаттык сактоо уюмунун башка кызмат адамына, болбосо сотко даттануу менен кайрыла алат.
73-берене. Ден соолугунун абалы жөнүндө бейтаптын маалымат алуу укугу
Ар бир бейтап жүргүзүлгөн текшерилүүнүн натыйжалары, ооруга чалдыгуу, дарттын диагнозу жана алдын ала божомолдор, аны тобокелге салуу менен байланышкан дарылоонун усулу, медициналык кийлигишүүнүн ыктымал варианттары, анын кесепеттери жана өзүнүн ден соолугу, жүргүзүлгөн дарылоонун натыйжалары жөнүндө болгон маалыматтарды өзүнө түшүнүктүү болгондой формада алуу укугуна ээ.
Ден соолугу жөнүндө маалымат бейтапка анын эркине каршы берилиши мүмкүн эмес. Оорунун күчөшүнүн терс божомолдору болгон учурда, эгерде пациент аларга бул жөнүндө билдирүүгө тыюу салбаса жана (же) ушундай маалымат берилүүгө тийиш болгон адамды дайындабаса, медициналык-этикалык ченемдерди сактоо менен маалымат пациентке жана анын үй-бүлө мүчөлөрүнө билдирилүүгө тийиш.
Бейтаптын медициналык документтеринде камтылган маалыматтар врачтык жашыруун сырды түзөт жана ушул мыйзамдын 89-беренесинде каралган негиздер боюнча гана бейтаптын макулдугусуз берилиши мүмкүн.
Бейтаптар медицина кызматкерлеринен такталган маалыматтарды алуу укугуна ээ:
- медициналык кызмат көрсөтүүлөрдүн түрлөрү жана тартиби жөнүндө;
- саламаттык сактоо уюмунун аккредиттөө аттестатынын болуусу жөнүндө;
- аны текшерүү жүргүзүүгө жана дарылоого катышкан медициналык персоналдын аты, фамилиясы, кызматы жана кесиби жөнүндө;
- дары-дармек каражаттарын кабыл алуунун тартиби, алардын мүмкүн болуучу терс таасирлери жөнүндө.
74-берене. Медициналык кийлигишүүгө макулдук берүү
Медициналык кийлигишүүнүн керектүү алдын-алуучу шарты катары жарандын ыктыярдуу макулдугу саналат.
Жарандын ал-абалы өзүнүн эркин билдирүүгө мүмкүнчүлүк бербеген, ал эми өтө шашылыш жагдайдан улам медициналык кийлигишүү зарыл болгон учурда жарандын кызыкчылыгы үчүн аны жүргүзүү маселесин консилиум, ал эми консилиумду чогултууга мүмкүн болбогондо - саламаттык сактоо уюмунун кызмат адамына кийин кабарлоо менен түздөн-түз дарылоочу (кезметчи) врач чечет.
16 жашка чыга элек адамдарга жана мыйзам белгилеген тартипте аракетке жөндөмсүз деп табылган жарандарга карата медициналык кийлигишүүгө макулдукту ушул мыйзамдын 73-беренесинин биринчи бөлүгүндө каралган маалыматтар аларга билдирилгенден кийин алардын мыйзамдуу өкүлдөрү берет. Мыйзамдуу өкүлдөр жок болгондо медициналык кийлигишүү жөнүндө чечимди консилиум, ал эми консилиумду чогултууга мүмкүнчүлүк болбогондо - саламаттык сактоо уюмунун кызмат адамдарына жана мыйзамдуу өкүлдөрүнө кабарлоо менен түздөн-түз дарылоочу (кезметчи) врач кабыл алат.
Врачтар медициналык кийлигишүүнү эчак баштап калган жана ошол адамдын өмүрү жана ден соолугу үчүн коркунуч келгендигине байланыштуу аны токтотууга же баш тартууга мүмкүн болбой калган учурдан тышкары берилген макулдук кайтарылып алынышы мүмкүн.
75-берене. Кызматкерлердин жумушу жана саламаттык сактоо уюмунун иши жөнүндө сунуш киргизүүгө бейтаптын укугу
Бейтаптардын сунуштары жана пикирлери саламаттык сактоо уюмунун администрациясы тарабынан талдоого алынат жана тийиштүү кызматкерлердин жана түзүмдүк бөлүмдөрдүн ишине баа берүүдө эске алынат.
76-берене. Бейтапты багууга (кароого) укугу
Бейтап интенсивдүү терапия бөлүмүндө жана реанимацияда жаткандыгын кошкондо, ооруп калган учурда, жаракат алып же мертингенде үй-бүлө мүчөлөрүнүн, ата-энесинин, жакын туугандарынын же ал жалдаган адамдын келип туруу жана багуу (кароо) укуктарына ээ.
Стационарда дарыланып жаткан бейтапты багуунун (кароонун) тартиби саламаттык сактоо уюмунун администрациясы тарабынан аныкталат.
Бейтаптардын милдеттери
94-берене. Бейтап төмөндөгүлөргө милдеттүү:
- өз ден соолугун сактоо жана чыңдоо үчүн чара көрүүгө;
- медициналык кызматкерлерге жана медициналык жардам көрсөтүүгө катышкан башка адамдарга сый мамиле кылууга;
- медициналык жардам көрсөтүп жаткан адамга өзүнүн ден соолугунун абалы жөнүндөгү, анын ичинде кайсы дары-дармек каражаттарын көтөрө албаганы, мурда ооруган жана укумдан тукумга өтүп келаткан оорулары жөнүндө маалымат берүүгө;
- медициналык буйрутмаларды аткарууга;
- бейтаптар үчүн түзүлгөн саламаттык сактоо уюмунун ички тартибинин эрежелерин сактоого жана саламаттык сактоо уюмунун мүлкүнө аяр мамиле жасоого.
Ю-Яха (Морда-Яха куймасы)
Ю-Яха — Орусиядагы дарыя. Ямало-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Морды-Яха дарыясынын сол жээгинен 233 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 25 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Төмөнкү Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Кара деңизи бассейнинин дарыялары Чоң Ою дарыя бассейнинин батыш чек арасынан Скуратов тумшугуна чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Обь дарыялары аралыктарындагы Кара деңизи бассейнинин дарыялары.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Эски Муртаза (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Эски Муртаза — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Карача-Елгин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 138 киши. Почта индекси — 452245, ОКАТО коду — 80240830003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Гдыня
Гдыня - Польшанын түндүгүндөгү шаар. Поморье воеводдугунда. Калкы 254 миң (2006). Балтика деңизинин Гдань бухтасында жайгашкан. Гданьск, Сопот шаары менен Труймясто шаар агломерациясын түзөт (калкы 867,0 мпң). Ири деңиз порту (2005-ж. 12,1 млн ò жүк ташылган, анын 63% контейнер жүгү). Карлскруна шаары (Швеция) менен паром аркылуу үзгүлтүксүз байланышып турат. Алгач 1253-жылдан эскерилет. 1926-жылдан шаар. Архангел Михаил чиркөөсү (13-к.), неоготика стилиндеги чарбак-үй (18-к.), функционализм стилиндеги курулуштар сакталган. Илимий-изилдөө институттары, Деңиз, Аскер-деңиз академиялары, бир нече менчик ЖОЖ, музейлер, театрлар бар. Жыл сайын поляк көркөм фильмдеринин фестивалы, хореография искусствосунун эл-аралык конкурсу, парустуу кайыктардын эл-аралык жарышы өткөрүлөт. Гдыня кеме куруу жана ремонттоо өнөр жайынын ири борбору. «Гдыня» кеме верфп (Европадагы эң ири ), кеме муздаткычтарына жана кабель телекөрсөтүүсүнө жабдуу чыгаруучу пшканалары, 2 ЖЭС, Поморье илимий-техникалык паркы (анын базасында электронпка өнөр жайы НАТОнун аскерлерп үчүн байланыш каражаттарын чыгарат) иштейт. Балык кармалып, беленделет.
Туз дарыясы (Инзера куймасы)
Туз — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Инзер дарыясынын оң жээгинен 115 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 13 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мича Козаель
Мича Козаёль — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Сынь дарыясынын оң жээгинен 136 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Вожеровка (дарыя)
Вожеровка (Вожера) — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Монза дарыясынын оң жээгинен 4 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Мича Козаель
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двина-Печора бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Вожеровка (дарыя)
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Бөлөкбаева Рысбүбү
Бөлөкбаева Рысбүбү - жазуучу, филолог. Талас районунун Кара-Ой айылында 1951-жылы 8-июнда туулган.
Фрунзе шаарындагы №1 мектеп-интернатын, 1977-жылы СССРдин 50 жылдыгы атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин бүтүргөн.
Эмгек жолун телекөрсөтүү жана радио уктуруулар боюнча Мамлекеттик Комитетинде машинистка болуп иштөө менен баштаган. 1974–1976-жж. «Эфирде Кыргызстан» (азыркы «КТР – Обо») гезитинде редактор, 1976–1993-жж. Кыргыз радиосунун адабий-драмалык башкы редакциясында редактор, улук редактор болуп иштеген.
Мектепте 9-класста окуп жүргөндө биринчи жолу «Музыка» деген ыры «Жаш Ленинчи» журналына жарыяланган.
1978-жылы өткөн жаш жазуучуларынын Орто-Азия жана Казакстан регионалдык семинар-кеңешмесине катышкан.
Ал Виктор Астафьевдин, Альберто Моравианын, Нурали Кабулдун, Сайын Муратбековдун, Александр Ивановдун ж.б. бир катар чыгармаларын кыргыз тилине которгон.
Белгилүү жазуучу жана окумуштуу Дайырбек Казакбаевдин чыгармаларынын эки томдугунун түзүүчүсү.
1996-жылдан Кыргызстан Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Айыптуу эмес: Аңгеме. – Ф.: Мектеп, 1974. – 123-129 б. (жамаат. жыйнакта).
Турмуш: Повесть: – Ф.: Мектеп, 1978. – 37 б.
Мен аяган сезимдер: Аңгеме – Ф.: Кыргызстан, 1981. – 51–64 б. (жамаат. жыйнакта)
Өгөй энем – өз энем: Повесттен үзүндү. – Ф.: Кыргызстан, 1982. – 48–64 б. (жамаат. жыйнакта)
Кесир аял: Уламыш жана аңгемелер: – Б.: Бийиктик, 2009. – 82 б.
Орус тилинде
Котормосу
Крэбс (Оклахома)
Крэбс (Оклахома) (Krebs) — Оклахома штатынын Pittsburg округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 2051 киши. Болжолдуу аянты - 8.9 км². FIPS коду — 40-40300.
Ой-Тал (Кара-Кулжа району)
Ой-Тал (Ой-Тал) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Ой-Тал айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 1 867 киши.
Курулуш (Кербен)
Курулуш — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Аксы районундагы айыл. Кербен шаарынын курамына кирет.
Калкы
Калкы ― 1266 киши (2009-жылы).
Толбазы (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Толбазы — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Карача-Елгин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 405 киши. Почта индекси — 452245, ОКАТО коду — 80240830004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Гебрид аралдары
Гебрид аралдары, Гебриддер Атлантика океанындагы архипелаг. Британ аралдарына кирет, Шотландиянын батыш тарабында; Улуу Британиянын аймагы. 500дөй аралдан турат (негизгилери Льюис, Скай, Малл). Жалпы аянты 7,5 мпң км2. Рельефине таштуу түздүк, дөбө-дөңсөөлөр жана жапыз тоолор (бийиктиги 1009 мге чейин, Скай аралындагы Куллин-Хилс чокусу) мүнөздүү. Лава талаасы, байыркы муз каптоонун издери (тепши сымал өрөөндөр жана башка) бар. Шалбаа, вереск бадалы, кайың токою, өлөң чөп басымдуу. Балык кармалып, кой асыралат.
Зигнема
Зигнема (Zygnema) – кыска цилиндр түрүндөгү көп клеткалуу, жип сыяктуу жашыл балыр. Клетканын ар биринде экиден жылдызча түрүндөгү храмотофорлор болот. Вегетативдик жана коньюгациялык жол менен көбөйөт. Өзгөчө токтоо жана акырын аккан тузсуз, азыраак туздуу сууларда, нымдуу топуракта кездешет.
Минко (Оклахома)
Минко (Оклахома) (Minco) — Оклахома штатынын Grady округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1672 киши. Болжолдуу аянты - 31.8 км². FIPS коду — 40-48750.
Куркуре дарыясы (Чулышман куймасы)
Куркуре (Чоң Куркуре) — Орусиядагы дарыя. Алтай Республикасы жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери Чулышман дарыясынын оң жээгинен 78 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 23 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Телецкое көлүнүн бассейни. Дарыянын айрыгы — Бия жана Катунь, дарыя бассейни — Иртышка кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Туруш дарыясы
Туруш — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Аскин дарыясынын сол жээгинен 23 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 16 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Жашыл балырлар
Ж. б. морфол. түзүлүшү боюнча башка балырларга караганда көп түрдүү. Алар бир клеткалуу, колониялуу, ценобиялуу, көп клеткалуу жана алар морфол. дифференциациянын бардык баскычтарында байкалат: монаддык, коккоиддик, пальмеоиддик, жип түрүндө, пластинка жана сифондук түзүлүштөрдө. Алар кичинекей микроскоптук көлөмдөн (1-2 мкм), макроскоптук ондогон см уз-тарда болушат. Ж. б-дын көбөйүүсү вегетативдик, жыныссыз жана жынысташуу жолдору менен жүрөт. Татаал түзүлүштүү өсүмдүктөр сыяктуу буларда да муун алмашуу процесси жүрөт (жыныстык, жыныссыз). Көпчүлүк өкүлдөргө көбөйүүнүн өзгөчө тиби – коньюгация байкалат.
Ж. б. Жер шарынын – бардык бөлүктөрүндө таркалган. Көпчүлүгү тузсуз, туздуу (деңиз суулары) сууларда, ошондой эле топуракта, эпифиттик жана симбионттук формаларда кездешет. Морфол. дифференциациясы, көбөйүү жөндөмдүүлүктөрүнө карай жашыл балырлар 5 класска бөлүнөт: вольвокстар (Volvocophyceae), хлорококктор (Chlorococcophyceae), улотрикстер (Ulothrichophyceae), сифондор (Siphonophyceae), коньюгаттар (Conjugtophyceae). Аталган класстардын өкүлдөрү Кыргызстандын сууларында көп.
Молотовей-Ямбо-Ты-Вис
Молотовей-Ямбо-Ты-Вис — Орусиядагы дарыя. Коми Республикасы, Ненец АО жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Воркут дарыясынын оң жээгинен 152 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 17 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Уса дарыясы. Дарыянын айрыгы — Уса, дарыя бассейни — Печора.
Гевара де ла Серна Эрнесто (Че)
Гевара де ла Серна Эрнесто (Че) - (14.6.1928, Аргентина, Росарпо 9.10.1967, Боливия, Игерас) латын америкалык революционер, Кубанын мамлекеттик, саясий ишмери. Билими боюнча врач. 1950-жылдардын аягында Ф. Кастро менен бирдикте Куба революциясына жигердүү катышкан. 1959-61-ж. Кубанын Улуттук банкынын төрагасы, 1961-жылдан улуттук өнөр жай министри. 1965-ж. ээлеген кызматтарын калтырып, Латын Америка өлкөлөрүнүн элдеринин революциялык кыймылына катышуу үчүн Кубадан Боливияга келген. 1966-67-ж. Боливияда партизандык кыймылды жетектеген. Туткунга алынып, өлтүрүлгөн. Өзүнүн партизандык согушту жүргүзүү боюнча иштеп чыккан теориясынын аркасында «үчүнчү дүйнө» өлкөлөрүнүн көптөгөн революционерлери үчүн идеалга айланган.
Воза (дарыя)
Воза — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Ида дарыясынын оң жээгинен 76 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 26 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Волга бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Унжа башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Рыбинск суу куймасынан төмөн Ока куюлушуна чейинки Волга куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Куйбышев куймасына (Ока бассейнин кошпогондо) чейинки (Жогорку) Волга.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Чирша-Тартыш (Кушнаренк району, Башкыртстан)
Чирша-Тартыш — Башкыртстандын Кушнаренк районундагы айыл, Карача-Елгин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 485 киши. Почта индекси — 452245, ОКАТО коду — 80240830005.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Достук (Ала-Бука району)
Достук — Кыргызстандын Жалал-Абад облусунун Ала-Бука районундагы кыштак. Ала-Бука айыл өкмөтүнө караштуу. Деңиз деңгээлинен 1240 м бийиктикте жайгашкан. Райондун борбору Ала-Бука кыштагынан 5 км. Наманган (Өзбекстан) темир жол бекетинен 55 км. Калкы 5709 (2006); негизинен дыйканчылыкта эмгектенет. Эки орто мектеп, китепканалар, дарыканалар, ФАП бар. Турмуш-тиричилик комбинатынын бөлүмдөрү, соода түйүндөрү иштейт.
Токбай-Талаа
Токбай-Талаа (Токбай-Талаа) — Кыргыз Республикасынын Ош облусун Кара-Кулжа районундагы айыл. Чалма айыл округу составына кирет.
Калкы
Калкы - 4 065 киши.
Байжигитов Калыбек
Байжигитов Калыбек - сынчы, адабиятчы.
Калыбек Байжигитов 1952-жылы 8-декабрда Ысык-Ата районунун Бириккен айылында туулган. 1969-жылы Сын-Таш орто мектебин, андан кийин 1976-жылы Кыргыз мамлекеттик университетин филология факультетин артыкчылык диплому менен аяктаган. Өзүнүн эмгек жолун 1976-жылы Кыргыз улуттук илимдер академиясынын тил жана адабият институтунда кенже илимий кызматкерликтен баштаган. 1983-жылы филология илимдеринин кандидаттыгына диссертация коргогон. 1982–1997-жж. аралыгында КМУУда окутуучу, ага окутуучу, доцент, кафедра башчысы жана кыргыз филологиясы факультетинин деканы кызматында, 1997-жылы И.Арабаев атындагы педагогикалык университетке которулуп, филология факультетинин деканы, кыргыз адабиятынын кафедра башчысы, 2001-жылдан Мамлекеттик тил жана маданият институтунда директордун окуу иштери боюнча орунбасары болуп иштеген. 2006-жылдан Ж.Баласагын атындагы улуттук университетте кафедра башчысы, профессор болуп эмгектенет. К.Байжигитов адабий сынчылыкка студент кезинен активдүү аралаша баштаган. Анын адепки рецензиясы 1972-жылы «Кыргызстан маданияты» гезитине жарыяланган. Ошондон баштап 150дөн ашуун ар кыл макалаларды жарыялады. Ал эки томдук «Кыргыз Совет адабиятынын тарыхы», «Кыргыз эл акындарынын чыгармачылыгы», «Кыргыз адабият таануу илими жана сыны» китептеринин авторлорунун бири. 1989-жылдан Жазуучулар союзунун мүчөсү. Кыргыз Республикасынын Ардак грамотасы, Кыргызстан ЛКЖС БКнын Ардак грамоталары менен сыйланган. Кыргыз Республикасынын Эл агартуусунун отличниги. Жарык көргөн китептери:
Кыргыз тилинде
Геденбергит
Геденбергит (швед минералогу Л. Геденбергдин ысымынан) пироксендер тобундагы минерал. Химиялык формуласы CаFe2+(Si2O6). Моноклин сингониясында кристаллданат. Өңү кочкул жашыл, айнектей жалтырак. Катуулугу Моос шкаласы боюнча 5,5-6. С. салмагы 3,6. Магнетиттин контакттык кендеринде жана акиташтектеринен пайда болгон скарндарда кездешет.
Тюльмень дарыясы
Тюльмень — Орусиядагы дарыя. Башкырт Республикасы, Челябинск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыянын куйган жери - Инзер дарыясынын оң жээгинен 126 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 62 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Кама бассейндер округу жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Сим дарыясы башатынан аягына чейин. Дарыянын айрыгы — Белая, дарыя бассейни — Кама.
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Мустанг (Оклахома)
Мустанг (Оклахома) (Mustang) — Оклахома штатынын Canadian округуна караган АКШ шаары.
Зигомицеттер
Зигомицеттер (Zygomycetes) - кургактагы сапрофиттик жана мителик жолдор менен жашоочу козу карындар. Көп ядролуу, клеткасыз мицелиясы жакшы өөрчүгөн. Айрымдарынын мицелиясы жетилген абалдагы клеткаларга ажырайт. Клеткалык кабыкты хитин жана хитозан түзөт.
Жыныстык көбөйүү кыймылсыз споралар аркылуу ишке ашат. Споралар спорангияда жайгашат, кээде спора экзогендик – конидиялар болуп, ал атайын конидияны кармаган сапчада жайгашат. З-дин негизги өзгөчөлүгү - зигогамиялык жынысташуу процессинде. Бул учурда гаметалары калыптанбаган эки жанаша клеткалардын ички заттары куюлушат (копуляцияланышат). Мицелиялардын кошула турган бөлүктөрүндө тосмо пайда болот. Белгилүү бир түрлөрдө копуляция бир эле мицелияда (гомоталдык), көпчүлүгүндө ар башка мицелияларда (гетероталдык) жүрөт. Копуляция процессинен тыныгуучу зигоспора пайда болот. Зигоспоралардын өнүгүшүнөн гифтер жетилип, алардын чоку бөлүгүндө спорангиялар калыптанат.