cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Квирла
Калкы - 514 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 4,13 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 74 069. Муниципалитеттин башчысы — Вольфганг Зимон.
Швальмштадт
Швальмштадт (Schwalmstadt) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Кассель административдик округуна карайт. Швальм-Эдер районуна кирет.
Хейден Лэйк (Айдахо)
Хейден Лэйк (Айдахо) (Hayden Lake) — Айдахо штатынын Кутеней округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 1.0 км². FIPS коду — 16-36460.
Швальмштадт
Калкы - 18586 киши(2013-ж.). . Аянты - 84,74 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 34 022. Мэр — Вильхельм Крөлль.
Борис Пастернак
Борис Леонидович Пастернак (29 [10]-февраль 1890, Москва - 30-май 1960, Москва облусу, Переделкино) - орус жазуучусу, акын, котормочу. XX кылымдын улуу акындарынын бири. Алгачкы ырлары 1913-ж. жарыяланган. Тунгуч ырлар жыйнагы 1914-ж. жарык көргөн. «Өмүр – менин кыйбасым» (1922), «Экинчи төрөлүү» (1932) лирикалык жыйнактары, «Толкунданганда» (1956-59) цикли, «Тогуз жүз бешинчи жыл» (1925-26) жана «Лейтенант Шмидт» (1926-27) тарыхый-революциялык поэмалары бар. «Көкүрөктөн кетпес дарт » (1925) поэмасы эпикалык мүнөзгө ээ. Повесттери жана абстракттуу гуманизмдин өңүтүнөн жазылган «Доктор Живаго» романы (1957-ж. чет мамлекетте жарык көргөн; 1958-ж.
Швальмштадт
Шаар административдик курамы боюнча 13 шаардык районго бөлүнөт.
Борис Пастернак
Нобель сыйлыгы берилип, советтик басма сөздө сынга алынып, андан баш тарткан) бар. У. Шекспирдин, И. Гётенин, П. Верлендин жана грузин акындарынын чыгармаларын орус тилине которгон.
Өмүр таржымалы
Биринчи ырларын 23 жашында жарыялаган. 1955-жылы "Доктор Живаго" романын жыйынтыктаган. Үч жылдан кийин адабият боюнча "Нобель" сыйлыгы менен сыйланган. Андыктан, совет өкмөтү тарабынан кодулоо жана куугунтуктарга кабылгандыктан сыйлыктан баш тартууга аргасыз болгон.
Хейден Лэйк (Айдахо)
Калкы
2010-жылы калкы 494 киши болгон.
Борис Пастернак
"Нобель" сыйлыгы
1946-жылдан 1950-жылга чейин жыл сайын жана 1957-жылы Пастернак адабият боюнча Нобель" сыйлыгына көрсөтүлүп турган. 1958-жылы анын талапкерлиги өткөн жылкы лауреат Албер Камү тарабынан сунушталган. Ошентип, Пастернак (И.А. Бунинден кийин) бул сыйлыкты алган экинчи орусиялык жазуучу болуп калган.
Музейлер жана эс-тутум
1984-жылы октябрда соттун чечими менен Пастернактын Переделкинодогу дачасы туугандарынан алынып, мамлекетке өткөрүлгөн. Эки жылдан кийин, 1986-жылы дачада СССРдеги эң биринчи Пастернак музейи түзүлгөн.
1980-жылы, акындын 90-жылдыгында Крым астрофизикалык обсерваториясынын астроному Людмила Карачкина 1980-жылы 21-февралда ачылган астероидди "3508-Пастернак" деп атаган.
World of Tanks
World of Tanks (Танктар дүйнөсү; кыск. WoT) —
Тарыхы
1998-жылы Беларусь улуттук университетинин Виктор Кислый аттуу студенти жана анын санаалаштары «Wargaming.net» аталышындагы студия түзүп, компьютердик оюндарды түзүү менен алектенип башташат. Алгач интернет айдыңына программаларды чыгарып, виртуалдык оюндарды да чыгарууга каражат топтошот. Баштапкы чыгарган «Massive Assault» жана «Багратион» оюндары көпчүлүккө жагып, оозго алынган. 2008-жылдын акыркы күндөрүндө аларга танктар менен согушуу оюнун түзүү идеясы келип, «World of tanks» оюнунун үстүнөн иштеп башташат да, жыйынтыгында аталган оюн 2010-жылы расмий түрдө ачыкка чыккан.
Популярдуулук жолу
Аталган оюн чыга элек кезде эле интернетте буга окшогон оюндардын саны миңдеп саналчу. Жаратуучулар ушул жөнүндө көп ойлонуп, жыйынтыгында баары бир «танктар дүйнөсүн» чыгарууга бел байлашат. Интернетке алгач Орусияда чыгып, 2011-жылдын январына карата ойноочулардын саны миллионго жетет. Ошол жылы Кытай, АКШ, Улуу Британия өлкөлөрүнө жайылып, дүйнө жүзүн толугу менен арбап баштайт. Жаратуучулар муну менен токтоп калбай, жылдан жылга түшкөн каражаттын көбүн кайра эле оюнду жакшыртууга жумшап турушкан (мисалы, 2013-жылы киреше 200 миллион еврону түзгөн). Жыйынтыгында 2015-жылдын аягына карата сандар: 100 миллиондон ашык оюнчу катталып, бир убакытта 1 миллиондон ашуун киши онлайн ойногон. Ооба, бул олуттуу сандар.
Өзгөчөлүктөрү
«World of tanks» танктары атайын тартылып, оюнга кирүү үчүн бери дегенде 20дан ашык текшерүүдөн өтөт. Бардык тетиктери туура жана чыныгы турмуштагыдай орнотулушу керек. Жыл сайын жаратуучулар оюнга кызыктыруу үчүн жаңы танктарды, техникалык унааларды киргизип турушат. Геймерлердин (видео оюндарды ойноочу адамдар) айтымында, бул оюндун негизги үч өзгөчөлүгүн белгилесе болот. Биринчиден, «өлтүрүү», «кан төгүү» деген процесс жок. Танктардын моторунун үнү, жардыруулар, атүгүл согуш талаалары 90 пайыз чындыкка жакын. Үчүнчүсү, оюнчулар сатып алган өзгөчө коддор акысыз катталган оюнчулар арасында көп деле артыкчылык бербейт. Башкысы, согуш жүргүзүү тактикасы жана айлакердик.
Дүйнөлүк чемпиондук
Виктор Кислый «World of tanks» сайтына катталган командалар арасында жыл сайын Дүйнөлүк чемпиондук өткөрүп келет. Акыркысы 2015-жылы өтүп, орусиялык «Hellraisers» жеңишти камсыздаган. Жалпы сыйлык фонду 300 миң АКШ долларын түзгөн.
Миллиардер компания
«Танктар дүйнөсүнүн» негиздөөчүсү Виктор Кислый 40 жашка толугу менен жете элек кезинде миллионерге айланды. Анын оюн чыгарчу компаниясы былтыр 590 миллион АКШ долларын тапса, оюнчулардын саны күндөн күнгө өсүүдө. Учурда анын компаниясында 4 миңге жакын кызматкер эмгектенип, дүйнө жүзү боюнча кеңселери ачылууда. «Wargaming» учурда 1,5 миллиард АКШ долларына бааланат.
Кыргызстанда
Константин Никифоров, «Wargaming» компаниясынын өкүлү: – Кайсы өлкөдө «Танктар дүйнөсү» тараган болсо, ошол өлкөдө чемпиондуктарды өткөргөнгө аракет кылабыз. Кыргызстанда болсо мелдештер Бишкекте 2014-жылдан бери өткөрүлүп келет. Ар бир өлкөнүн оюнчуларынын өзгөчөлүктөрү бар. Мисалы, кыргызстандык оюнчулар дароо чабуул жасоо менен айырмаланышат экен. Жеңүүчүлөр акчалай жана виртуалдык оюндагы капчыкка каражат салуу менен сыйланат.
Ой пикирлер
Ал эми бир нече жылдан бери ойноп келе жаткан «Qwrt15» командасынын капитаны «max007» ниги менен белгилүү геймер: – Бул оюнду бир жолу ойноп көргөндөн кийин токтотуу мүмкүн эмес. Оюндун популярдуулугу башка оюндарга караганда реалдуу көрүнүштөр менен коштолгондугунда болсо керек. Алсак, Эльф, Орг жана башка мультфильм каармандарына караганда танктар менен атышуу алда канча кызыктуу. Бишкекте ойногон жаштар барган сайын көбөйүп, бир жылда бир өтчү чемпиондукка команда болуп топтолуп даярданышат. Кээде бир нече күн тынбай ойногон учурлар болот. Эми терс жолдо жүргөндөн көрө оюн менен алаксыганы бир четинен жакшы да.
Оюндун жайылышы менен интернет айдыңында ага каршы акциялар жаралган. Ооба, бул оюнчулардын ата-энелери жана жубайлары тарабынан түзүлгөн. Кызыгы, мында согуш темасын мыкты түшүнгөнүнөн улам 30-45 жашка чейинки курактагы геймерлердин саны алдыда. Бул курактагы оюнчулардын көпчүлүгү үй-бүлөлүү, андыктан балдарын карабай эле виртуалдык оюнду акмалап отурат дегендер четтен табылууда. «Үй-бүлөнү сактайбыз!» акциясы ата-энелерге жана жубайларга балдарды жана күйөөлөрүн виртуалдык оюндан алыс кылууну эскертип келет.
Деннисвилл (Мэн)
Деннисвилл (Мэн) (Dennysville) — Мэн штатынын Вашингтон округуна караган АКШ шаары.
Жалкы (жеке) жана жалпы
Жалкы (жеке) жана жалпы (единичное и общее).
Ар кандай нерсе көп жана түрлүү касиетке ээ. Салыштырып, өз ара байланышта карасак, кээ бир касиеттер ушул гана предметке, нерсеге тиешелүү, ал эми айрымдары башка нерселерде да кезигет, аларга орток, окшош. Ошондуктан, биринчиси – жеке, экинчиси жалпы аталат. Нерсенин табиятын, анын өзгөрүп – өсүшүн таанып – билиш, талдап – түшүнүш жеке жана жалпы касиеттерди ажыратып – аныкташка байланышкан.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Юра дүйнөсү
"Юра дүйнөсү"" (Jurassic World, Мир юрского периода) Юра паркы сериясындагы 4-тасма. Ал 2015-жылы Америкада тартылган илимий-фантастикалык фильм. Кинонун режиссёру жана сценарийинин авторлорунун бири Колин Треворроу, продюсери Франк Маршалл менен Патрик Кроули жана башкы ролдорду ойногондор Крис Пратт менен Брайс Даллас Ховард. Тасманы Стивен Спилбергдин Amblin Entertainment компаниясы менен Томас Туллдун Legendary Pictures компаниясы тартышкан. Юра паркы фильминин алгачкы сериясы чыккандан 22 жыл өткөндөн кийин "Юра дүйнөсү" ошол эле ойдон чыгарылган Исла Нублар аралында орун алат. Аралдагы тематикалык парк Коста Рика өлкөсүнүн Тынч океанынын жээктерине жакын жайгашат. Анда клондоштурулган динозаврлар 10 жылдан бери иштеп келаткан болот. Генетикалык жол менен жандандырылган динозавр аралда каарын чачып, заматта эле паркта башаламандык чыгып кетет.
Universal Pictures компаниясы Юра паркынын 4-сериясын 2004-жылы эле тартып, 2005-жылдын жайында экранга чыгаргысы келген. Бирок тасманын сценарийи текшерилип көздөн-көзгө, колдон-колго өтүп атып "өндүрүштүк тозокко" он жылга чейин түшүп калган. Спилбергдин сунушу менен жазуучулар Рик Жаффа менен Аманда Силвер иш жүзүндөгү динозавр паркын изилдей башташкан. Треворроу 2013-жылы режиссёр катары жумушка алынгандан кийин ошол эле идеянын үстүнөн иштеп жүрүп, бирок кошумча Дерек Коннолли менен бирге бүтүндөй жаңы сценарийди жазып коюшкан. Тасма тартуу иштери 2014-жылдын апрелинен август айына чейин созулган. Кинонун көпчүлүк бөлүгү Луизинада тартылса, ошондой эле Гаваидеги Юра паркы орун алган жерлерде да кино команда иштеген. Айта кетчү жагдай, динозаврлар компьютердик технологиянын жардамы менен Industrial Light & Magic компаниясы тарабынан жасалса, ал эми чыныгы жашоодогу сыяктуу аниматроникалар Legacy Effects тарабынан өндүрүлгөн. Legacy Effects Юра паркынын ардагери жана мүчөсү Стэн Уинстон тарабынан негизделген.
Спрингфилд (Небраска)
Спрингфилд (Небраска) (Springfield) — Небраска штатынын Sarpy округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 1450 киши. Болжолдуу аянты - 1.4 км². FIPS коду — 31-46520.
Сайнабүбү Жунушалиева
Сайнабүбү Жунушалиева - 1936-жылдын 6-июнунда Чүй облусунун Кемин районундагы Жол-Булак айылында (мурдагы Советское айылы) төрөлгөн.
Биография
1956-58-жылдары Ташкенттеги А.Н.Островский атындагы көркөм-театралдык институтта окуган. Окуу жайды бүтүргөн соң 1958-жылы Т.Абдумомунов атындагы Кыргыз улуттук драм театрдын труппасына кабыл алынып, анда 55 жыл, тагыраак айтканда, 2013-жылга чейин эмгектенген.
Спринг Хилл (Миннесота)
Спринг Хилл (Миннесота) (Spring Hill) — Миннесота штатынын Stearns округуна караган АКШ шаары.
Сайнабүбү Жунушалиева
Биография
Бир эле мезгилде, С.Жунушалиева 1958-59-жылдары Кыргыз телеберүүсүндө биринчи диктор болуп иштеген. Ал театрдагы ишмердүүлүгүндө бир катар чыгармаларда башкы каармандын ролун ойногон. Эмгек сиңирген артист “Тар капчыгайда” Маржакенин, “Абийир кечирбейтте” Шайыргүлдүн, “Биринчи мугалимде” Алтынайдын, “Олжобай менен Кишимжанда” Гүлмейиздин образдары менен эсте калган.2016 жылдын 7 мартында кыргыз эл артисти дүйнө салды
Спринг Хилл (Миннесота)
Калкы - 85 киши. Болжолдуу аянты - 1.9 км². FIPS коду — 27-61888.
Эвкалипт
Эвкалипт (Eucalyptus) - өсүмдүктөрдүн мирталар тукумундагы дайыма жашыл бадал же дарак өсүмдүгү. Жалбырагы жөнөкөй, жыттуу (эфир майы бар), тушташ же кезектешип жайгашкан. Гүлү жалгыздан же топ гүлгө чогулган, аарылар, куштар аркылуу чандашат. Мөмөсү - кутуча. 500дөй түрү Австралия жана Тасманияда таралган. КМШ өлкөлөрүндө 30 түрү Kapa деңиздин Кавказ жээгинде өстүрүлөт. Көп түрү тез өсүп, бийиктиги 100 мге жетет. Сөңгөгүнөн баалуу жыгач алынат, кабыгын, жалбырагынан алынган эфир (эвкалипт) майы медицинада колдонулат.
Аубурн Хиллс
Аубурн Хиллс (Auburn Hills) — Мичиган штатынын Oakland округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 21412 киши. Болжолдуу аянты - 43.0 км². FIPS коду — 26-04105.
Ромм Михаил Ильич
Ромм Михаил Ильич [11 (24). 1. 1901, Россия империясы, Иркутск шаары – 1. 11. 1971, СССР, Москва] – советтик кинорежиссёр жана сценарист, педагог, СССРдин эл артисти (1950). Жогорку көркөм-техникалык институттун скульптура факультетин (1925) бүткөн. Сценарист, режиссёрго ассистент болуп иштеген. Алгачкы (үнсүз) фильмдери: «Болпоч аял» (1934), «Он үч» (1937). Ромм «Ленин Октябрда» (1937) жана «Ленин 1918-жылда» (1939, В. И. Лениндин ролунда Б. В. Щукин) тарыхый революциялык киноэпопеялары менен советтик кино классикасына зор салым кошкон. Кийин «Тилек» (1943), «Орус маселеси» (1950), «Адмирал Ушаков», «Кемелер сепилге чабуул коёт» (1953), «Жылдын тогуз күнү» (1962) фильмдерин, «Кадыресе фашизм» (1966) даректүү фильмин койгон. Роммдун фильмдери көптөгөн Эл аралык кинофестивалдарда байгелер алган. ВГИКте (1958) сабак берген. СССР мамлекеттик сыйлыгынын лауреаты (1941, 1946, 1948, 1949, 1951). Эки Ленин, Октябрь Революциясы, Эмгек Кызыл Туу ордендери жана медалдар менен сыйланган. Эмг.: Беседы о кинорежиссуре. М., 1975.
Вейер (Рейн-Лан)
Калкы - 482 киши(2013-ж.). . Аянты -  6,00 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 1 41 138. Муниципалитеттин башчысы — Йенс-Олифер Георг.
Андреевка (Благовещен району, Башкыртстан)
Андреевка — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Николаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 25 киши. Почта индекси — 453441, ОКАТО коду — 80215828002.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Апсет
Апсет (upset) — Саясатта же спорттук мелдеште болчу көрүнүш. Англисчеден которгондо «капалануу, күтүлбөгөн жыйынтык, алдын ала пландардын бузулушу» деген маанини берет. Мелдештеги эч ким ишенбеген адамдын мыкты делген катышуучуну же андердогдун фаворитти утуусу апсет деп аталат. Спортто букмекерлер тарабынан жеңилет деп эсептелинген спортчу же команданын утуусу, ал эми саясатта жүргүзүлгөн сурамжылоодо ута албайт деген саясатчынын же партиянын жеңип чыгуусу. Мисалы, Тайсон Фьюринин Владимир Кличкону утуусун, же АКШ президенти Гарри Трумэндин күтүлбөгөн жеңишин апсет деп билсек болот. Кызыгы, бокс спортунда жыл сайын «Жыл апсети» деген наам ыйгарылып келет.
Данстэйбл (Массачусетс)
Данстэйбл (Массачусетс) (Dunstable) — Массачусетс штатынын Миддлсекс округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 3 179 киши. Болжолдуу аянты - 43.4 км². FIPS коду — 25-17825.
Рингфурт
Рингфурт (Ringfurth) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Штендаль районуна кирет.
Калкы - 325 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 14,55 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 90 430. Муниципалитеттин башчысы — Ханс-Петер Гюрнт.
Эвен тили
Эвен тили, ламут - эвендердин тили. Тунгус-манжур тпилдеринин түндүк тобуна кирет. Якутия, Магадан аймактарына, Чукотка автоном. округуна, Камчатка жана Хабаров крайына тараган. Граммат. түзүлүшү боюнча суффикстик-агглютинацияланма тилимий 17-кылымдан баштап Эвен тилине орус лексикасы таасир эте баштаган. Жазмасы 1932-жылдан латын, 1937-жылдан орус алфавитинин негизинде.
Оберхахинг
Оберхахинг (Oberhaching) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Жогорку Бавария административдик округуна карайт. Мюнхен районуна кирет.
Мадалиев Мухтарбек Мисирович
Мадалиев Мухтарбек Мисирович (29.1.1962-ж.т., Сумсар айылы)-социология илимдеринин кандидаты (2002), доцент (2007). Профессор, ВАК КР 2016 год. Доктор политических наук, ВАК КР, 2019 год.
Оберхахинг
Калкы - 12939 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 26,60 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 09 1 84 134. Муниципалитеттин башчысы — Штефан Шелле.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Мадалиев Мухтарбек Мисирович
Мамлекеттик гуманитардык илимдер жана тил институтун бүткөн (1993). 2003-жылдан Кыргызстандын эл аралык университетинин окуу бөлүмүнүн башчысы болуп эмгектенүүдө. Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министирлигинин «Ардак грамотасы» менен сыйланган (2007). Эл агартуунун отличниги (2013).
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Ромул
Ромул (Romulus) – Рим уламыштарына караганда Римди негиздөөчү жана анын биринчи падышасы (6. з. ч. 754/753–717/716). Легенда боюнча Ромул жана анын бир тууганы Рем кечил Рея Сильвия менен Марс кудайынан төрөлгөн. Аларды карышкыр багып, малчы тарбиялаган. Ромул сенат жана курия сыяктуу институттарды түзүп, аскер курап, рим элин патриций жана плебейлерге бөлгөн.
Жылга
Жылга - тоо капталында жаан-чачын жешинен пайда болгон анча терең эмес коктучалар. Жылга көп учурда кыртыштанып, чөптүү жана бадалдуу келет. Чулу тектүү бетте «таш жылга» болот. Тоо капталынын ортоңку тилкелеринде жана этектеринде, ошондой эле ири дарыя өрөөндөрүндө кездешет. Жерге топонимдердин бири катары Кара-Жылга, Суу-Жылга, Жылга-Булак, Карагайлуу-Жылга, Эчкили-Жылга, Ээн-Жылга, Бадалды-Жылга жана башка сыяктуу географиялык аттарда кездешет.
Мазмун жана түр
Мазмун жана түр (содержание и форма).
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Брюль (Баден)
Брюль (Баден) (Brühl (Baden)) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Карлсруэ административдик округуна карайт. Рейн-Неккар районуна кирет.
Калкы - 14159 киши(2013-ж.). . Аянты - 10,19 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 2 26 009. Мэр — Ральф Гёк.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 2 Шаардык районго бөлүнөт.
Мавлянов Шаяким
Мавлянов Шаяким (1931, Шакафтар айылы - 1984, Айрытам айылы) - билим берүү тармагынын көрүнүктүү ишмери, СССР элге билим берүүсүнүн отличниги.
Пасха аралы
Пасха аралы, Рaпa-Нуи (испанча Pascua, жергиликтүү аталышы Rapa Nui) – Тынч океандын чыгыш бөлүгүндөгү жанар тоо аралы; Чилинин аймагы. Аянты 165,5 км2. Калкы 5,8 миң (2012). Административдик борбордук жана жалгыз шаары – Ханга-Роа. Арал үч бурч формасында, каптал жактарында жанар тоолор көтөрүлүп жатат (бийиктиги 539 мге чейин). Алардын аралыгын негизинен чөп өсүмдүктөрү менен капталган дөңсөөлүү түздүк ээлейт. Климаты тропиктик. Айлык орточо температурасы 16-23°С. Жылдык жаан-чачыны 1400 ммден ашык. Тропиктик дыйканчылык, балык кармоо, туризм өнүккөн. Полинезиялыктардын байыркы маданиятынын калдыктары (моаи деп аталган зор таш балбалдар, бетинде жазуу сүрөттөрү бар такталар) табылган. Аралды голландиялык деңиз саякатчысы Я. Рогвен 1772-ж. Пасха майрамы күнү ачкан.
Мавлянов Шаяким
Жалал-Абад педагогикалык окуу жайын (1953), Ош мамлекеттик педагогикалык институтун бүткөн. “КөкТаш” мектебинде мугалим, директор, 1959-жылдан “1-Май” орто мектебинде мугалим, окуу бөлүмүнүн башчысы болуп эмгектенген.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Нинхаген (Келле)
Нинхаген (Келле) (Nienhagen (Landkreis Celle)) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Целле районуна кирет.
Калкы - 6323 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 17,57 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 3 51 018. Муниципалитеттин башчысы — Клаус Гертнер.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Несская
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Двинск-Печорск бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Баренц деңизи бассейнинин дарыялары, Канин Нос тумшугунан Печора дарыясы бассейнинин чек арасына чейин. Дарыянын айрыгы — айрыгы жок, дарыя бассейни — Печора менен Мезень дарыялары аралыгындагы Баренц деңизине куйган бассейндери.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Келла
Келла (Kella) — Германия Федеративдик Республикасынын Тюрингия жеринде жайгашкан муниципалитет. Айхсфельд районуна кирет.
Калкы - 548 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 5,05 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 16 0 61 056. Муниципалитеттин башчысы — Зильфио Шнайдер.
Интро
Интро (intro, англис тилинен которгондо «кириш, баштоо») — дегенди туюнтат. Көбүнчө 3 секундадан башталган видеоролик, түшүндүрүүчү клип же кыска метраждуу демонун бир түрү десе болот. Музыканын коштоосундагы атайын эффекттер бар бир канча кадрлардын топтому. Интро ырчылар же ар түрдүү компаниялар тарабынан жарнама сыяктуу колдонулат. Мисалы, кинотеатрларда тасма башталар алдында аталган кинотеатр же алдыда боло турчу тасмалар жөнүндө кыска интро-роликтерди көрсөтөт. Ал эми ырчылар жаңы альбомдун бет ачарынан бир канча убакыт мурун интро-ролигин же ырдын интросун чыгарышат. Ал эми жыйынтыктоочу, альбомдун акыркы ыры Аутро деп аталат.
Патагония
Патагония (Patagonia) – Түштүк Америкадагы табигый облус; Рио-Колорадо жана Рио-Негро дарыясынан түштүк, Анд тоолорунун чыгыш жана Аргентинанын түштүк тарабында жайгашкан.
Негизги маалымат
Аянты : 1,043,076 км2 (402,734 чарчы миль), Калкынын саны : 1,999,540 киши, Жыштыгы: 1.9/км2 (5.0/чарчы миль), Тилдери : Чилиялык испан тили, Риоплатен испан тили, Мапудунгун, Вельш тили
Ольга Бузова
Ольга Бузова (Ольга Бузова) — Орусиялык ырчы жана популярдуу "блондинка" айымдардын катарында. Мындан сырткары ар тараптуу медиаперсона, атактуулар катышкан кечелердин дайымкы коногу. Түрдүү багыттагы теледолбоорлору жана эл көзүндөгү жашоосу менен таанымал.Орусиянын ТНТ телеканалында эң чырлуу "Дом 2" берүүсүнүн алгачкы катышуучуларынын бири.
Өмүр баяны
Ольга Бузова орусиялык ТНТ телеканалында эң чырлуу "Дом 2" берүүсүнүн алгачкы катышуучуларынын бири. Аталган долбоордо алып баруучу 3 жыл Роман Третьяков менен кыз-жигит болуп сүйлөшүп, бирок түгөйлөрдүн сүйүү романы үйлөнүү тойго жеткен эмес. 2007-жылы "Дом 2" берүүсүнүн эң популярдуу түгөйлөрү Роман Третьяков менен Ольга Бузованын келбети түшүрүлгөн айкели атактуулардын келбети түшүрүлгөн музейге коюлган. Долбоордун алкагында Ольга Стас Каримов, Алессандро Матераццо менен сүйүү мамилесин куруп, бирок көпкө созулган эмес. 2008-жылы Бузова долбоордон кеткени калганда уюштуруучулар "алтын курамдын" эң белгилүү катышуучусун колдон чыгарбай, ошол маалда саясатка ооп кеткен Ксения Собчактын ордуна алып баруучулукка алып калышат. Кезинде Бузованын экс-жигити Алессандро Матераццо ал тууралуу "Ольга эки сөздүн башын бириктире албаган алып баруучу. Ал жумушка "Дом 2" долбоорунун продюсери Алексей Михайловскийдин көңүлдөшү болуп жеткен. Экөөбүздүн мамилебиз продюсерлердин буйрутмасы, эгер мамилебиз бекемделсе мага 5 миң доллар беребиз дешкен. Долбоорго кыздардын баары продюсердин төшөгүнөн өтүп келишет" деп басылмаларга жамандаганы бар.
ТНТ каналынын жылдызы Ольга Бузованы орус телеканалдары шоу үчүн берүүлөрүнө чакырып, алпаруучунун белгилүүлүгүн пайдаланып келишет. Ольга "Универ", "Зайцев+1" сериалдарында эпизоддук ролдорду ойноп, актрисалык дареметин сынап көргөн. Ушул жылы алып баруучу "Байкуш эл" сериалында өзүнүн (Ольга Бузова) ролун ойногон. Кызыгы, блондинкаларды шылдыңдаган ролдорду көп аткарган Бузова "блондинкалар жок болсо куудулдарга тема табылбай калмак" деп, андай тамашаларга чычалабай турганын билдирген.
Жеке жашоосу
Ольга Бузова 2012-жылы өзүнөн бир жаш кичүү "Локомотив" футбол клубунун оюнчусу Дмитрий Тарасовго турмушка чыккан. Кызыгы, экөө кыз-жигит болуп жүргөндө Дмитрий үй-бүлөлүү болчу. Орус басылмалары "никелүү, бир баласы бар футболчунун үй-бүлөсүн Бузова бузуп турмуш курду" деп жазып чыгышкан. Бирок Дмитрий Тарасов жубайы Оксана менен мамилеси мурунтан эле солгундап жүргөнүн айткан. Алып баруучу жолдошу тууралуу "Сүйүктүүмдүн ар бир оюнуна катышып, ага күйөрмандык кылгым келет. Эгер чет өлкөлүк клуб менен келишим түзүп калса, чыгармачылыкты жыйыштырып жолдошум менен кеткенге даярмын" дейт. Инстаграмда 5 миллиондон ашуун окурманы бар Бузова жыргал жашоосун жарыялаганды жакшы көрөт. Ал баракчасында өзүнүн кийимдер коллекциясын жарнамалап, жолдошу менен чет өлкөдөгү эс алууда түшкөн сүрөттөрүн, анын берген белектерин жүктөгөндөн тажабайт.
Музыкалык карьерасы
2011-жылы өзүндөгү ырчылык талантын өстүрүүнү каалап, белгилүү рэп ырчысы T-killah менен "Унутпа" деген ыр жаздырган. Андан соң жолдошу Дмитрий Тарасов экөө "Баары сен үчүн" аталыштагы ырын жарыкка чыгарган.
Китеби
"Дом 2" долбоорундагы өнөктөшү Роман Третьяков менен "Бузова менен Роман. Эң кооз сүйүү баяны", андан соң өзү "Стилдүү блондинканын кеңештери" деген китептерин чыгарган.
Манас Ордо
Кыргыз Улуттук «Манас Ордо» комплекси
Кыргыз Улуттук «Манас Ордо» комплекси (КУМОК) – Талас областы нын, Ташарык айылында жайгашкан. 1996-жылга чейин «Манас» коругу болуп келген. 1996-жылы официалдуу (расмий) түрдө КУМОК деген статус берилген. 1995-жылы БУУнун жардамынын негизинде «Манас» эпосунун 1000 жылдык маарекеси дүйнөлүк масштабда өтүлгөн. Азыркы учурда 70 ке жакын жумушчу топ эмгектенип жатат.
«
«Манас Ордонун» жаралышы
Ошол себептен атуулдарыбыз, ата-бабаларыбыз Кыргызстандын төрт бурчунан ат арытып жол карытып издеп келишип, зыярат кылышып, ыйык тутуп, келип-кетип турушкан жана ал көрүнүш азыр да салтка айланып, уланууда. Ал гана эмес, бул ыйык жайга чет өлкөлөрдөн да келишип, изилдеп көрүшүп, элден сурамжылап, көргөн билгендерин кагазга түшүрүп, күмбөздүн сүрөттөрүн тартып алып, «Манас» эпосун билгендерден эпостун үзүндүлөрүн жазып алып кетишкен жана азда болсо кыска да болсо басма беттерге макалаларды, билдирүүлөрдү берип турушкан. Изилдөөчүлөр А.М.Беленицкий менен М.Е. Массон күмбөздүн бетиндеги жазууну окуп аны мындай деп чечмелешкен: «Бул күмбөз улуу урматтуу, кадыр барктуу, сый сыпаттуу, мартчылык менен боорукердиктин башаты, калем жана найза менен багындыруучу, эмирдин кең пейил, пакиза, оор басырык бактылуулардын үлгүсү, кудайга жагар таянычы, аялдан чыккан сырттан Кянизек хатундуку, Абука эмиридики. Алла алардын барган жайына бейиш айтсын, бул Рамазан айынын башында болду. Бул ай: Алланын тортунчу таянычынын ыйык берекелуу айы деген. Жазуунун аягы күмбөз 14- кылымдын кайсыл мезгилине таблица туура келери аныкталган эмес. Ал эми Манастын күмбөзү турган Ташарык айылында 1864-жылы туулган, «Манас» эпосунун айрым бөлүмдөрүн кагаз бетине түшүргөн, Манастын күмбөзүнүн бетиндеги жазууларды изилдеген инсан, Жусупбек уулу Токтогазы ал жазууларды мындайча чечмелеген: «Саал кадн Буркенчекли бул ишти жаңылоочусу, Алласы менен экөө бир бурка болду. Ага атасы ачуу кылардан пайдасына отмоду. Ушуну бүткөргөн кадн кайгылуу болду. Бу ой аяа эмес. Кадндыкы турк каднынан. Могер билги башек жоомарт кудай жоуй кадна кенешли тарабойлуу көп кишилер сан түсөп жан кылган. Баатыр жигиттерге башчысы болгон озунун оглудан эч адам намысын бербеген баатыр Манастын жайы». Жана башка көптөгөн окумуштуулар «Манас Ордонун» тарыхын изилдеп келүүдө.
Манас атанын «Хан өргөөсү»
Биздин ата-бабалар өзүнүн башкарган инсандарын ар дайым Хан өргөгө олтургузуп, атайын 12 канат боз үй көтөрүшкөн. Анын сынары, Манастын 1000 жылдык маарекесине карата, “Хан өргө” жасалган.”Хан өргөнүн бийиктиги 5 м. 70 см, диаметри 10 м, түндүгүнүн диаметри 150 см. “Хан өргө” демекчи атайын хандарга арналып колунан көөрү төгүлгөн усталардын, уздардын чеберчилиги менен жасалган. Бул боз үйдүн кереге жана ууктарын Талас районундагы Үчэмчек айылынын тургуну Табил Рыскулбеков жасаган. Ички-сырткы жасалгаларын уздар: Молдокулова К., Алапбаева У. ж.б уз чеберлер эмгектенишкен. Боз үй “Манас” эпосунун 1000 жылдык маарекесинде баш байгеге татыктуу болгон. Азыркы учурда бул зор боз үй бүлүнбөй Шайылдаева Жаңылбүбүнүн колунда сакталып турат. Манасты  көп   адамдар    изилдеген.
Таластан чыккан манасчылар
Манасчы- бул легендарлуу “Манас” эпосун ыр түрүндө төгүп айткан адам. Бул жанр бир гана кыргыз элине гана тиешелүү. Ал эми Талас жеринен көптөгөн манасчылар чыккан. Маалымат боюнча эң жогорку денгээлдеги манасчылардын саны 19. Азыркы учурда ушул өнөр менен алектенгендер Жумалиев Асанкан (1947-ж), Сейдрахманов Назаркул (1951-ж), Жумалиев Анарбек (1958-ж).
Манасчылар мектеби
КУМОКде азыркы учурда Манасчылар мектеби иштеп жатат. Бул мектеп UNESCO уюмунун жардамынын негизинде түзүлгөн, азыр Мамадалиев Камил аттуу манасчы иштеп жаткан учуру. Анын кол алдында 7 жаш муун үйрөнүп жатат. Алар: Замир уулу Бактыяр,Шайлообек у Адилет, Ыдырыс уулу, Чокоев У, Нурлан уулу, Накыпов К, Мамыров М, Тилек уулу. Бул жаш манасчылар көптөгөн Мамлекеттик денгээлдеги конкурстарга катышып келүүдө.
Кыргыз Улуттук «Манас Ордо» комплексинин ичиндеги аймактар.
Жылдык отчет
2005-жыл. Жалпы КУМОКко келген адамдардын саны 76 334 мин адам Түлөө 504, Үйлөнүү 387, Чет өлкөдөн 584; 19 өлкөдөн келишкен.
2006-жыл. Жалпы КУМОКко келген адамдардын саны 78 876 мин адам Түлөө 750, Үйлөнүү 647, Чет өлкөдөн 233 алардын ичинен: АКШ-46, Германия-30, Франция-12, Жапония-7, Корея-26, Италия-2, Щвецария-7, Малайзия-2, Австралия-3 ж.б. өлкөлөрдөн.
2007-жыл. Жалпы КУМОКко келген адамдардын саны Январь-3 641, Февраль-2 986, Март- 4 245, Үйлөнүү 42, 38, 40, Чет өлкөдөн 4, Түлөө 23, 25, 29, Демек, КУМОКко адамдардын жылдан жылга келиши көбөйүп жатканы байкалды. КУМОКне салым кошкон инсандар. “Манас күмбөзү” Мамлекеттин кароосуна алынгандан тартып төмөнкү инсандар жетекчилик кылып келген. 1. Нурбеков Кеңешбек - “Манас” музей коругунун директору (1990-1991). 2. Давлеталиев Үсөнбек - “Манас” музей коругунун директору (1993-1993). 3. Алибаев Досумбек - Кыргыз Мамлекеттик “Манас Ордо” комплексинин директору (1996-2000). 4. Сыдыкбеков Нуржан - Кыргыз Мамлекеттик “Манас Ордо” комплексинин директору (2000-2001) 5. Чынаев Женишбек - Кыргыз Улуттук “Манас Ордо” Комплексинин генералдык директору (2001-2005). 6. Чоюнбаев Ормошбек - Кыргыз Улуттук “Манас Ордо” Комплексинин генералдык директору (2005).
Чоюнбаев Ормошбек Жетигенович 15-январда 1955-жылы Талас районуна караштуу Талды-Булак айылында туулган. 5 баланын атасы. 1971-1978 жылдары Фрунзе шаарындагы Кыргыз Улуттук Университетинин Экономика факультетин аяктаган. Өзүнүн ишин ушул убакка чейин жалаң гана Мамлекеттик жумуштарда уланткан. Азыркы учурда Кыргыз Улуттук “Манас Ордо” комплексинин генералдык директору.
Обершөнег
Обершөнег (Oberschönegg) — Германия Федеративтик Республикасынын Баварияжеринде жайгашкан муниципалитет. Швабия административдик округуна карайт. Нижний Альгой районуна кирет.
Дивергент сериясы: Инсургент
"Дивергент сериясы: Инсургент" (The Divergent Series: Insurgent, Дивергент, глава 2: Инсургент) деген аталыш менен белгилүү болгон "Көтөрүлүшчүлөр" Америкада 2015-жылы жарык көргөн илимий фантастикалык экшн тасмасы. Режиссёру Роберт Швентке. Тасма Вероника Роттун "Дивергент" үчилтигинин экинчи бөлүгү "Инсургентке" негизделип тартылган. Бул 2014-жылы жарык көргөн Дивергент тасмасынын уландысы жана "Дивергент" сериясындагы экинчи кинотасма. Продюсерлери Люси Фишер, Пуйа Шабазиан жана Дуглас Уик. Сценарийин жазгандар Брайан Даффилд, Акива Голдсман жана Марк Бомбэк. Швентке Нейл Бургердин ордуна режиссёр болуп келип, ал эми Бургер тасманын башкы продюссери болуп иштеп калган. Шейлин Вудли менен Тео Жеймс башында турган фильмдин мурдагы актёрдук тобу менен катар Октавия Спенсер, Наоми Уоттс, Суки Уотерхаус, Роза Салазар, Дэниел Дэ Ким, Жонни Уестон, Эмжей Энтони жана Кейнан Лонсдэйл экинчи пландагы ролдорду аткарышкан.
"Көтөрүлүшчүлөр" биринчи сериядагы окуялардан беш күн өткөндөн кийин орун алып, "эр жүрөк" аскер кыз Трис Прайорго көз салууну улантат. Трис менен анын "эр жүрөк" жол көрсөтүүчүсү Фор Эрудит фракциясынын башчысы Жанин менен анын фракциясындагы башка кишилерден көтөрүлүшкө катышпай койгон үчүн качып жүрүшкөн болот. Чикагодо кыяматтан кийинки фракция системасы бузулуп, баары эле бийликке умтулуп, жооп алгысы келет. Тасма тартуу иштери Жоржия штатынын Атланта шаарында 2014-жылдын 27-майында башталып, ошол жылдын 6-сентябрына чейин созулган.
Франктоун (Колорадо)
Франктоун (Колорадо) (Franktown) — Колорадо штатынын Дуглас округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 395 киши. Болжолдуу аянты - 2.2 км². FIPS коду — 08-28250.
Рондо
Рондо (французча. rondeau – айлана) ыр түзүлүшүндө – уйкаштыгы (aabba, abbr, aabbar түрүндө уйкашуучу) 15 саптан турган туруктуу ыр формасы; андагы г – 1-саптын биринчи сөздөрүн кайталоочу уйкашпаган рефрен; 2) музыкада – түрдүү кайрыктар менен жаңыланып туруучу башкы теманын (рефрен) бир нече жолу кайталанышына негизделген музыкалык форма. Кайырмалуу элдик ырдан келип чыккан, 17–18-кылымдарда француз клавесинчилеринин музыкасында кеңири колдонулган. Веналык классиктер соната-симфония түрмөктөрүндө пайдаланышкан. Кийин ал пьесанын бир формасы катары тарайт. Азыр ыр жанрынан (романс, ария, опера үзүндүсү), балет музыкасынан байыр ала баштады.
Стэйнауэр (Небраска)
Стэйнауэр (Небраска) (Steinauer) — Небраска штатынын Pawnee округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 74 киши. Болжолдуу аянты - 0.4 км². FIPS коду — 31-47080.
Мавледянова Руфина Римовна
Мавледянова Руфина Римовна (1.1.1988-ж.т., Терек-Сай айылы) - Чаткал районунун гербинин авторлорунун бири.
Кыргыз-Россия славян университетинин экономика факультетин бүткөн (2010). Бишкектеги фирмалардын биринде бухгалтер болуп иштейт. Кыргыз Республикасынын Президентинин атайын сыйлыгына татыктуу болгон.
Удмуртия
Удмуртия же Удмурт Республикасы (удм. Удмурт Элькун; Udmurt Ėl'kun) — Орусиянын курамындагы республика.
Негизги маалымат
Аянты: 42 061 км², Калкынын саны: 1 484 460 киши (2022), улуттар: орустар, удмурттар. Дини: Православдык. Борбор калаасы: Ижевск
Дмитриевка (Благовещен району, Башкыртстан)
Дмитриевка — Башкыртстандын Благовещен районундагы айыл, Николаев айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 326 киши. Почта индекси — 453441, ОКАТО коду — 80215828003.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Детройт (Мэн)
Детройт (Мэн) (Detroit) — Мэн штатынын Сомерсет округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 816 киши. Болжолдуу аянты - 52.9 км². FIPS коду — 23-17460.
Жылгын
Жылгын (Myricaria) – жылгындар тукумундагы өсүмдүк уруусу. Анча бийик эмес бадал, кээде даракча. Бийиктиги 1,5-6 метрге жетет. Жалбырагы майда, учтуу, түрпүчөдөй, кезектешип жайгашкан. Топ гүлү чачыдай же машактай. Гүлү кооз, желекчелери ак, мала кызыл же көгүш. Мөмөсү кутуча. Жылгындын Кыргызстанда 3 түрү көрктүү жылгын, түлкү куйрук жана түрпүлүү жылгын кездешет. Өзөндүн шагылдуу жээгинде, сайда өсөт. Айрым түрүнөн боёк заттар алынат. Жаш бутактары малга тоют. Жалбырагы С витаминине бай. Кабыгы өңдөөчү зат катары колдонулат.
Палау
Пала́у Респу́бликасы (пал. Beluu er a Belau, англ. Republic of Palau, жап. パラオ共和国) — аралдык мамлекет. АКШ менен ассоциацияланган, Тынч океандын Филиппин көлүндөгү. Индонезиядан түндүктө, жана Филлипиндерден 800 км.
Негизги маалымат
Аянты 459 км2. Калкы 20,9 миң (2010). Калкынын негизин палау (белау) түзөт. Ошондой эле кытайлар, тайвандыктар, вьетнамдар жана европалыктар да жашайт. Орточо жыштыгы 1 км2 жерге 44 киши. Расмий тили – палау жана англис тилдери. Динге ишендеринин көбү – католиктер. Административдик борбору – Мелекеок (аты окшош аралда). Административдик-аймактык жактан 16 штатка бөлүнөт. Ири шаары – Корор (калкы 11 миң). Акча бирдиги – АКШ доллары.
Башкаруу формасы – президенттик республика. Конституциясы 1979-ж. кабыл алынган. Мамлекеттик башчысы – президент. Мыйзам чыгаруучу органы эки палаталуу парламент. Саясий партиясы жана куралдуу күчтөрү жок. Каролина аралынын батыш бөлүгүндөгү Палау аралдар тобун ээлейт. Ага 200дөн ашык аралдар кирет. Анын ичинен 8и гана салыштырмалуу чоң. Эн ириси – Бабелтаун аралы (аянты 367 км2). Эң бийик жери – Нгарчалчауус чокусу (242 м). Климаты экватордук. Айлык орточо температурасы 24-28°С. Жылдык жаан-чачынын саны 3000 мм. Дайыма жашыл тропик токою өсөт.
Тарых
Алгач аралды 1543-ж. европалыктар тапкан. 1686-ж. Испания аралды өзүнүн менчиги деп жарыялаган, бирок ал 1886-ж. гана ишке ашкан. 1899-ж. Испания АКШ менен болгон согушта жеңилгенден кийин Германияга саткан. 1914-ж. 1-дүйнөлүк согушта Япония басып алып, 1920-ж. гана Улуттар Лигасы башкарууга мандат берген. Ал 1944-жылдын күзүндө АКШнын аскердик башкаруусуна өтүп, 1947-жылдан Микронезиянын курамындагы АКШнын камкордугуна алынган аймак. 1993-жылдын ноябрында өткөрүлгөн референдумдун натыйжасында өлкө «АКШдан эркин ассоциацияланган» деген статуска ээ. Палаунун көз каранды эместиги 1994-ж. жарыяланган.
Улуттук дүң кирешеси 2008-ж. 164 млн долларды түзгөн. Аны киши башына бөлгөндө 8,1миң доллардан туура келген. Ички дүң продукциясындагы (ИДП) тейлөө чөйрөсүнүн үлүшү (% менен) 81,8, өнөр-жайдыкы 12, айыл-чарбасыныкы 6,2. Копра өндүрүлөт. Белек-бечкек даярдалат. Кийим тигүү өндүрүшү иштейт. Курулуш индустриясы өнүккөн. Палаунун экономикасынын негизин балыкчылык түзөт. Кокос пальмасы, батат жана касава өстүрүлөт. Бодо мал, чочко жана эчки асыралат. Автомобиль жолунун узундугу 60 км (анын 1/2и асфальтталган). Көркөм кол өнөрчүлүк өнүккөн. Микронезиянын аралдары жана Сидней (Австралия) менен дениз, Гуам менен аба катнашы бар. Сыртка моллюска, балык, копра чыгарат. Туризм өнүккөн. Негизги соода шериктери: АКШ, Япония, Сингапур.
Гироскутер
Гироскутер – Эки дөңгөлөктүү транспорттук каражат. Аккумулятор менен кубат алуучу электрокыймылдаткыч жана гироскопиялык датчиктер аркылуу жүрөт. Аталган унаа Скейт сыяктуу саналып, эки бут менен туруп алып тебүүгө ыңгайлашкан. Гироскутерди сегвейдин «тууганы» деп атаса да жарашат, болгону мында башкаруучу рулдук түзүлүш жок. Тебүүдө дененин салмагы кайсы жакка бурулса ошол тарапка бурулат, алдыга кетүү үчүн алдыга, артка же токтоо үчүн артка кыймыл жасоо керек. Алгачкы гироскутерлер 2014-жылдын башында корей жана кытай компаниялары тарабынан массалык түрдө чыгарылып, жаштар арасында бат эле популярдуулукка жеткен.
Эвенктер
Эвенктер (эскиче аталышы - тунгустар, өздөрүн эвенкил деп аташат) - РФтин (Чыгыш Сибирь) жергиликтүү калкы.
Жалпы саны 80 000 киши, а. и. Россияда 38 396 (Саха Республикасында 18 232, Краснояр крайында 4 632, Эвенк районунда 3 802, Хабаров крайыңда 4 533, Бурятияда 2 334, Амур облусунда 1 501, Забайкал крайында 1 492, Иркутск облусунда 1 431); Ошондой эле Монголияда жана Түндүк-Чыгыш Кытайда да жашашат (2010). Эвенк, якут, хамниган, бурят, орус, кытай тилдеринде сүйлөшөт. Динге ишенгендери шаманчылыкты тутат. Б. з. 1-миң жылдыгында Байкал бою жана Забайкальеден жер которуп келген тунгус уруулары менен жергиликтүү Чыгыш Сибирь аборигендери ассимиляцияланып, Эвенктер этносу калыптанган. Эвенктер бугучулук, мал чарбачылык жана балык кармоочулук менен кесиптенишет. 1930-ж. Краснояр крайынын чегинде Эвенктер жашаган аймакта Эвенк улуттук округу түзүлүп, 1977-ж. Эвенк автономия округу, 2009-жылдан Эвенк адм.-аймактык түзүлүш деп аталган. Мындан тышкары Кытайдагы Эвенк адм.-аймактык түзүлүшүнө Ички Моңголиядагы жана Хэйлунцзян провинциясындагы Орочон жана Эвенк автономия хошундары, сомондор ж. б. таандык.
Риппах
Риппах (Rippach) — Германия Федеративдик Республикасынын Саксония-Анхальт жеринде жайгашкан муниципалитет. Вайсенфельс районуна кирет.
Калкы - 689 киши (31-декабрь,). Болжолдуу аянты - 7,79 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 15 0 84 415. Муниципалитеттин башчысы — Лотар Поппе.
Муниципалитет административдик курамы боюнча 3 шаардык районго бөлүнөт.
Жылгыч (ползун)
Жылгыч (ползун) - крейцкопф, түз сызыктуу багытта алга-артка умтулуу кыймылын, ал эми жаа багытында термелүү кыймылын аткаруучу тетик. Жылгыч кривошип-ползун, кулистүү жана айрым механизмдин тетиги катары кызмат кылат. Металл кескич станокто Жылгычка кесүүчү шайман орнотулуп, түз сызыкта кыймылдайт. Ичинен күйүүчү, поршендүү, компрессордуу кыймылдаткычтарда Жылгычтын жумушун поршень аткарат. Ал узата таасир эткен күчтү шатунга, ал эми туура тарапка кеткенди багыттагычка берет.
Веллен (Мозель)
Веллен (Мозель) (Wellen (Mosel)) — Германия Федеративдик Республикасынын Рейнланд-Пфальц жеринде жайгашкан муниципалитет. Трир-Саарбург районуна кирет.
Калкы - 788 киши(2013-ж.). . Аянты -  3,09 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 07 2 35 146. Муниципалитеттин башчысы — Херберт Хубер.
Нике келишими
Нике келишими – никеге  туруучу адамдардын же жубайлардын алардын никедеги жана/же аны бузуу учурундагы укук жана милдеттенмелерин аныктаган келишим. Никелешүүнү каттоого чейин түзүлгөн Н. к. ошол күндөн баштап күчүнө кирет. Н. к. нотариалдык күбөлөндүрүлүүгө тийиш. Жубайлар Н. к. менен мыйзамда белгиленген биргелешкен менчик тартибин (жубайлардын мүлктөрүнүн мыйзамдуу тартибин) өзгөртүүгө, жубайлардын бүткүл мүлкүнүн же анын айрым бөлүгүнүн же жубайлардын арбиринин мүлкүнүн биргелешкен, үлүштүк же бөлүштүрүлгөн тартибин (жубайлардын мүлкүнүн келишимдик тартибин) аныктоого акылуу. Жубайлар Н. к. өздөрүнүн бири-бирин кароодогу укук жана милдеттерин, бири-биринин кирешелерине катышуу ыктарын, үйбүлөлүк чыгымдарды жасоонун тартибин, нике бузулганда ж. б. жубайлардын ар бирине тийүүчү мүлктөрдүн санын аныктай алышат.
Спрингфилд (Миннесота)
Спрингфилд (Миннесота) (Springfield) — Миннесота штатынын Браун округуна караган АКШ шаары.
Жайнизм метафизикасы
Жайнизм метафизикасы – дуалисттик окуу болуп эсептелет. Жайнисттер дүйнө жива (жан, жандуу) ж-а аджива (жансыз, материя) деп аталган эки субстанциядан турат дешет. Материя өзгөрүүнүн, оомалуу-төкмөлүүлүктүн, ач көздүктүн ж. б. терс көрүнүштөрдүн булагы.
Патернализм саясаты
Патернализм саясаты (латынча paternus – аталык, pater – ата дегенден) – «аталык камкордук», кайрымдуулук саясаты, идеологиясы. Патернализм саясаты Америка менен Батыш Европанын өнүккөн өлкөлөрүндө, Японияда ишкана ээси менен андагы эмгек жамаатынын (жумушчулардын) ортосундагы мамилени өндүрүштүк кызыкчылыкка буруу максатында башталган. 20-кылымдын башында АКШда «социалдык өнөкөттүн» жана «социалдык дүйнөнүн» коомун негиздөө үчүн пайда болуп, «адам көнүл буруунун башкы объектиси»,- деген талапты койгон. Өндүрүштө материалдык өбөлгө менен катар психол. факторлор: өндүрүш тармагындагы эмгек жамааттарынын биримдүүлүгү, ишкана жетекчилери менен өз ара мамиле, жумуш ордундагы жагымдуу атмосфера, жумушчунун аткарган жумушуна канааттануусу ж. б. Патернализм саясатынын негиздери мындан 2 миң жыл мурда эле Конфуцийдин концепциясында иштелип чыккан.
Жайнизм метафизикасы
Рух м-н жан канчалык материя м-н чырмалышса, ал ошончолук жалган дүйнөнүн азабы м-н түйшүктөрүнөн жапа чегет. Качан гана адам материалдуу нерселерден толугу м-н баш тартып, кечилдик өмүр сүргөндө, анын жаны материалдуу дүйнөнүн түйшүктөрүнөн арылат. Акырындык м-н Ж-дин өкүлдөрү шветамбарлар ж-а дигамбарлар деп аталган эки сектага бөлүнүп кетишкен. Алардын ортосундагы айырмачылык философиялык маселелерди чечүүгө эмес, болгону диний-тажрыйбалык көз караштардын айрым деталдарына негизделген. Дигамбарлар (сөзмө-сөз “абага оронгон”, “жылаңач”) адамдык зарылчылыктарга өтө катуу мамиле кылса, шветамбарлар (сөзмө-сөз “ак кийимчендер”) мындай зарылчылыктарга карата чыдамкайлыгы м-н айрымаланышат.
Дигамбарлар, мис., кечилдер бардык мүлктөн, ал тургай кийимден да баш тартуусу зарыл деп эсептесе, шветамбарлар ак түстө-гү кийим кийүүнүн зарылчылыгын белгилешет.
Колдонулган адабияттар
Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Философия энциклопедиялык окуу куралы. - Б.:2004 ISBN 9967-14-020-8
Патефон
Патефон (французча patehone – добуш) – граммофондук желим табакты (пластинканы) ойнотуп добуш чыгаруучу механикалык-акустикалык аппарат. Алгач Патефон Франциянын Пате фирмасынан чыгарылган. Патефон үндөрдү жазуу, добуштарды чыгаруу (ойнотуу) үчүн колдонулган. 20-кылымдын ортосуна чейин кеңири тараган. Кийин Патефон пайдалануудан чыгып калды.
Нике курагы
Нике курагы – мыйзам тарабынан никелешүүгө улуксат берилген курак. КРде жалпы эрежеге ылайык 18 жаш. Ошентсе да, жүйөлүү себептери болсо жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдары никелешүүчүлөрдүн өтүнүчү боюнча аны 2 жылдан ашык эмес убакытка төмөндөтө алат.
«Кыял-тв» телестудиясы
«Кыял-тв» телестудиясы 2001-жылы 6-декабрда уюшулган.
Алгач райондук маданият үйүнүн алдында, 2005-жылдан райондук “Чаткал оттору” гезити менен бирдикте иштеп, жуманын шейшемби күндөрү эфир толкунуна чыгып келген. 2015-жылдан санариптик көрсөтүүгө өткөндүгүнө байланыштуу жабылган.
Колдонулган адабияттар
Чаткал району: Энциклопедия / авт.-түз. А.Орозов и др. - Б.: «Принт Экспресс» б., 2015. - 368 б., илл. ISBN 978-9967-27-851-6
Эвенк автономия округу
Эвенк автономия округу - РФтеги мурдагы субъект. Аянты 767,6 миң км2. Калкы 16,9 мин (2007). Чыгыш Сибирде жайгашып, 2007жылдын 1-январына чейин өз алдынча автономия округу болгон. Адм. борбору - Тура шаарчасы. 2005-жылдын 17-апрелинде өткөрүлгөн референдумдун негизинде Краснояр крайынын курамына киргизилип, Эвенк району аталып калды. 1930-ж. негизделген.
Аймагын Орто Сибирь тайпак тоосу ээлейт. Январдын орточо темпрасы -30°...-40°С, июлдуку 15-20°С. Жылдык жаан-чачыны 350-400 мм. Башкы дарыялары - Төмөнкү жана Таштуу Тунгуска. Чарбасынын негизги тармактары куну промысели, бугу, жапайы айбанаттарды асыроо. Төмөнкү жана Таштуу Тунгускада кеме жүрөт.
Холлистэр (Айдахо)
Холлистэр (Айдахо) (Hollister) — Айдахо штатынын желекин-Фолс округуна караган АКШ шаары. Шаардын аянты — 2.6 км². FIPS коду — 16-38080.
Калкы
2010-жылы калкы 237 киши болгон.
Никени бузуу (ажырашуу)
Никени бузуу (ажырашуу) – көздөрү тирүү кезде жубайлардын ажырашуулары. Жубайлардын биринин же экөөнүн тең арыздары боюнча сот аркылуу, ал эми эрезеге жете элек балдары болбогон жубайлардын экөө тең макул болсо – никени каттоо органдарында ишке ашырылат.
Кыргызстан коммунистик партиясынын чаткал райондук комитети
Кыргызстан коммунистик партиясынын чаткал райондук комитети - райондук мамлекеттик аткаруу бийлик органы (1935-1991).
Чаткал райкомунун 1-катчылары: Эралиев Анарбай (1936-37), Жумабай Саткеев (1938), Алила Сакеева (1938-39), Абыл Ниязов (1939), Сатар Кубатбеков (1943-46), Токбаев Жапар (1946-49), Шопоков Калмамат (1950-52), Айдаралиев Рысбек (1952-55), Корчубек Акназаров (1955-56). Чаткал району Ала-Букадан бөлүнүп, өзүнчө район болгондон тарта Темиркул Кошбаев (1980-91).
Аугуста
Аугуста (Augusta) — Мичиган штатынын Kalamazoo округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 899 киши. Болжолдуу аянты - 2.5 км². FIPS коду — 26-04160.
Нинштедт
Нинштедт (Nienstädt) — Германия Федеративдик Республикасынын Төмөнкү Саксония жеринде жайгашкан муниципалитет. Шаумбург районуна кирет.
Калкы - 4702 киши (31-декабрь, 2010-жыл). Болжолдуу аянты - 8,31 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 03 2 57 026.
Бубсхайм
Бубсхайм (Bubsheim) — Германия Федеративдик Республикасынын Баден-Вюртемберг жеринде жайгашкан муниципалитет. Фрайбург административдик округуна карайт. туутлинген районуна кирет.
Калкы - 1172 киши(2013-ж.). . Аянты - 8,29 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 08 3 27 007. Мэр — Вальтер Вельте.
Росарио
Росарио – Аргентинадагы шаар. Калкы 1,2 млн (2010). Эл аралык аэропорту бар. Жолдор тоому. Парана дарыясындагы порт (айыл-чарба азыктары сыртка чыгарылат). Өлкөнүн финансы, соода жана индустрия ири борбору. Ар кандай программаларды түзүп (анын ичинде биомедицина жана информатика-технология), иштеп чыгуучу өндүрүшү өнүккөн. Машина куруу (автомобиль, тамак-аш өнөр-жай үчүн жабдуулар, тиричилик техникалары, муздаткычтар), тамак-аш (май ж. б.), химиялык, нефть-химиялык өнөр-жай иштейт. Университет, музей бар. Шаар 1689-ж. негизделген.
Шварценборн (Кнүлль)
Шварценборн (Кнүлль) (Schwarzenborn (Knüll) — Германия Федеративдик Республикасынын Гессен жеринде жайгашкан Шаар. Кассель административдик округуна карайт. Швальм-Эдер районуна кирет.
Калкы - 1090 киши(2013-ж.). . Аянты - 26,9 км². Мамлекет ичинде бекитилген расмий коду — 06 6 34 023. Мэр — үрген Кауфман.