cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
«Кыргызтелефильм»
«Кыргызтелефильм» — КТРКнын телефильмдерди чыгаруучу студиясы. 1969-жылы чыгармачыл бирикме катары уюшулуп, 1973-жылы студияга айланган. Студия чыгарган алгачкы көркөм телефильм «Ак Мөөр» (режиссёр М. Убукеев), Кыргыз эл акыны А. Токомбаевге арналган «Күүнүн сыры» (автору У. Токомбаев), «Көз айнекчен» (режиссёр А. Видугирис; 47 өлкө сатып алган), «Сокур кемпир көрөгөч», «Той» (режиссёр А. Айтыкеев) аттуу фильмдер фестивалдардын байге, дипломдоруна татыган. Республикада «Ой-Арт», «Бегим», «Айтышфильм» ж. б. менчик студиялар да иштейт. «Кыргызтелефильм» студиясынын туңгуч директору жана башкы редактору: К. Өмүркулов, кийин У. Токомбаев (башкы редактору) болгон. Студиянын директорлору: И. Усубакунов, Э. Сарыбаев, К. Орозалиев, Г. Базаров, Т. Ибрагимов, 2006-жылдан А. Жангазиев.
Факторинг (акча талабын кыйуу алдындагы каржылоо келишими) –
Факторинг (акча талабын кыйуу алдындагы каржылоо келишими) – бир тарап (каржы агенти) башка тарапка (кардарга) кардардын (кредитордун) акча талаптарынын эсебинен үчүнчү тарапка (карызкорго) кардардын үчүнчү жакка товар берүүсүнөн, жумуш аткаруусунан же кызмат көрсөтүүсүнөн келип чыгуучу акча каражаттарын өткөрүп берүүчү же өткөрүп берүүгө милдеттенүүчү, а кардар каржы агентине ал акча талабын кыйуучу же кыйууга милдеттенүүчү келишим. Карызкорго карата акча талабынын кардар тарабынан каржы агентине кыйылышы ошондой эле кардардын каржы агентинин алдындагы милдеттенмесин камсыз кылуу максаттарында болушу ыктымал. Ф. боюнча кийинкисинин милдеттенмеси кардардын бухгалтердик эсебин жүргүзүүнү, ошондой эле ага кыйуу предмети болуп саналган акча талаптарына байланыштуу башка каржылык кызмат көрсөтүүлөрдү өзүнө камтуусу мүмкүн. Каржы агенттери катары Ф-ди банктар жана башка кредиттик уюмдар, ошондой эле ошондой ишмердиктин түрүн ишке ашырууга уруксаты (лицензиясы) бар башка коммерциялык уюмдар түзө алышат. Ошон үчүн төлөө мөөнөтү эбак келген (болуп жаткан талаптар) да, жана төлөө мөөнөтү эми гана келүүчү (болочок талаптар да) акча каражаттарына карата укуктар да каржылоо берилүүчү кыйуунун предмети боло алат. Кыйуу предмети болгон акча талаптары кардар менен каржы агентинин келишиминде келишим түзүлүп жаткан учурдагы талаптарды жана болочок талаптарды – алардын пайда болуусунан кеч эмес учурда теңдештирүүгө мүмкүнчүлүк бергендей аныкталуусу тийиш.
Акылдын оюндары
"Акылдын оюндары" (A Beautiful Mind, Игры разума) - 2001-ж. экономика тармагында Нобел сыйлыгын алган Жон Нэштин өмүр баянынын негизинде тартылган драма. Тасманын режиссеру Рон Ховард, сценарийин Акиа Голдсман жазган. Тасма 1998-ж. ушундай аталышта чыгып, Пулитсер сыйлыгына татыган Силвия Насардын бестселлер китебинин негизинде тартылган. Тасманын жылдыздары: Рассел Кроу, Эд Харрис, Женнифер Коннелли, Поул Беттани, Адам Колдберг, Жад Хирш, Жош Лукас, Антони Рап жана экинчи планда Кристофер Пламмер. Окуя Пристон Университетинде аспирант болуп эмгектенип жаткан Нэштин күндөрү менен башталат. Тасманын башында шизофрениялык параноялардан улам Нэштин көзүнө жок нерселер көрүнүп, оорусунун залы жубайына жана досторуна тийип баштаганы чагылдырат.
Тасма 2001-ж. 21-декарында АКШда көрсөтүүгө чыккан. Дүйнө жүзү боюнча 313 млн доллар топтоп, "Оскар" сыйлыгын "Эң мыкты тасма", "Эң мыкты режиссер", "Эң мыкты адаптацияланган тасма" жана "Экинчи пландагы эң мыкты актер" номинацияларында жеңген. Ошондой эле "Эң мыкты актер","Эң мыкты монтаж","Эң мыкты кубултуу" жана "Эң мыкты музыка" номинацияларында ат салышкан.
Ошондой эле тасма Нэштин жашоосундагы никесиз төрөлгөн баласы жана башка үй бүлөсү тууралуу чагылдырылышы сынга алынса дагы, тасма сынчылар тарабынан жакшы баага татыган. Бирок тасманын жаратуучулары баарын түздөн түз чагылдырган тасма жаратууну каалашпагандыгын баса белгилешкен.
«Ленфильм»
«Ленфильм» – Россия Федерациясындагы эң эски киностудия. 1918-ж. Петроградда уюшулган. Аты бир нече ирет өзгөрүп, 1934-жылдан «Ленфильм» аталат. Улуу Ата Мекендик согуш жылдарында «Ленфильм» коллективинин негизги бөлүгү Алматыдагы бириккен борбордук киностудиянын курамына кирген. Алгач үндүү «Жалгыз аял» (1931), түстүү «Мусоргский» (1950), кең экрандуу «Дон Кихот» (1957) фильмдерин чыгарган. Белгилүү фильмдери: «Чапаев» (1934), «Балтика депутаты» (1937), «Пётр Биринчи» (1937–39), «Мылтыкчан киши» (1938), «Өкмөт мүчөсү» (1940), «Гамлет» (1964), «Король Лир» (1971) «Тоңкулдактын башы оорубайт» (1975), жана башкалар. Мында советтик кино искусствосунун өнүгүшүнө салым кошкон режиссёрлор: Г. Н. жана С. Д. Васильевдер, С. А. Герасимов, А. Г. Зархи, Г. М. Козинцев, С. И. Юткевич жана башка; операторлор: С. А. Беляев, А. Н. Москвин; сүрөтчүлөр: Е. Е. Еней, Н. Г. Суворов; сценаристтер: Б. Л. Леонидов, К. Н. Виноградская, Л. Н. Рахманов; сынчы А. И. Пиотровский жана башкалар эмгектенишкен. «Ленфильмде» 1974-жылдан Д. Асанова иштеген. «Ленфильм» «Кыргызфильм» студиясы менен бирге «Чолпон» (1960), «Эрте жаздагы турналар» (1978) фильмдерин койгон. Студия 1935-ж. Ленин ордени менен сыйланган.
Жаркынбай Нурпаис
Жаркынбай Нурпаис - акын. Кыргыз Эл акыны Эмгек сиңирген ишмери
Анын ырлары казак, молдован, украин, өзбек, уйгур ж.б. тилдерге которулган. Өзү Олжас Сулеймановдун, Евгений Евтушенконун, Эдуардас Межелайтистин, Феттин, Тютчевдин, Маяковскийдин, Пушкиндин ырла-рын которгон. Кыргыз совет адабиятына жана журналистикасына сиңирген эмгеги үчүн Кыргыз ССР Жогорку Советинин эки Грамотасына, Кыргыз Республикасынын Ардак Грамотасына татыктуу болгон. В.И.Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгынын урматына «Каарман эмгеги үчүн» медалы менен сыйланган. 1994-жылы «Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер» деген жогорку наам ыйгарылган. Азыр персоналдык пенсияда.
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Кыргыз тилинде
Жаштык жазы: – Ф.: Кыргызстан, 1966. – 98 б.
Өмүрлөр тоодон башталат: – Ф.: Кыргызстан, 1970. – 78 б.
Чабалекей. – Ф.: Кыргызстан, 1972. – 27 б.
Түндө кимдер уктабайт: – Ф.: Мектеп, 1976. – 28 б.
Бешик ыргагы: – Ф.: Адабият, 1979. – 112 б.
Мезгил бийиги: – Ф.: Адабият, 1984. – 125 б.
Азаматсың жылкычы. – Ф.: Мектеп, 1985. – 30 б.
Кыргыз көчү: – Ф.: Адабият, 1987. – 128 б.
Таңкы торгой: – Ф.: Адабият, 1989. – 184 б.
Бүчүрлөр жарылганда: – Ф.: Үлпөт өздүк басмасы, 2001.
Кыргыз көчү: Поэмалар. – Б.: Байтур, 2007. – 146 б.
Каракалпак тилинде
Ала-Тоо боектору: – Нукус: Каракалпакстан басмасы, 1979.– 78 б.
КОТОРМОЛОРУ
Исаев Е. Акыл чабыты: Поэма – Ф. Кыргызстан, 1982.– 94 б.
Бонч-Бруевич В.Д. Октябрдын алгачкы күндөрү: Аңгеме.–Ф. Мектеп, 1986. – 20 б. Агирре Мирта. Январдан январга чейин: Ырлар.– Ф.: Адабият, 1989. – 48 б.
Жангазиев Муса
ергез Эл бкене Мусб Жбнгбзиув 1921-желден 23-мбртендб Сокулук рбйонунун Кбрб-Сбкбл бйелендб туулгбн. бтб-энусинун эрту бжербп, бблдбр ейендс тбрбиялбнеп,
1935–1940-жж. Ош облбстенен Гелчс бйелен-дбге орто муктупту окугбн.
1941-желдбн Гелчс РК ЛКЖСдб 1-кбтче,
1948-желе «Кергезстбн пионури» гузитинин рудбктору,
1952–1956-жж. «Жбш лунинчи» журнбленен ббшке рудбктору болуп, Москвбдбге Жогорку бдббий курстун угуучусу кбтбре жснстелгсн.
1961-желе «блб-Тоо» журнбленен ббшке рудбктору,
1967-желе «Кергезстбн мбдбнияте» гузитинин ббшке рудбктору,
1966-желдбн Кергезстбн Жбзуучулбр союзунун ббшкбрмблегенен кбтчесе,
1985–1986-жж. «брбшбн» чегбрмбчелек ейенен дируктору болгон.
1950-желе «Бблблек» бттуу блгбчке ерлбр жейнбге жбрек ксргсн. бкен 100гс жбкен ерлбр жейнбгенен бвтору. бнен ичинун 20гб жбкене орус тилину которулуп, коңшу руспубликблбрден ббсмблбрендб жбрек ксргсн. ерлбренен кспчелеге бблдбр тумбсенб брнблгбн.
1972-желе «Бблдбр мунин смерем» тбндблмб ерлбр жейнбге ечен Кергезстбн Лунин комсомолу сейлегенб ээ болгон.
Мусб Жбнгбзиувдин ксптсгсн чегбрмблбре 1-клбсстбн 7-клбсскб чуйинки окуу прогрбммбсенб хрустомбтия кбтбрендб киргизилгун.
«Эмгук Кезел Туу», эки «брдбк булгиси» ордундури, ксптсгсн СССРдин мудблдбре, 14 жолу Кергез ССР ЖК брдбк грбмотблбре, Укрбинб ССРинин брдбк грбмотбсе, бир кбтбр ВЛКСМ БКнен, Кергезстбн ЛКЖС БКнен, Дейнслек комитуттин, Тенчтек фондунун брдбк грбмотблбре мунун сейлбнгбн. Кергез ССРинин элгу билим буреесенен, СССР ббсмбсенен отличниги.
Фрунзу шббрдек бткбруу комитутинин эл дупутбттегенб дупутбт, Кергезстбн КП БКнен мечслегенс шбйлбнгбн.
ЖбРеК КсРГсН КИТуПТуРИ
Кергез тилинду
Бблблек: ерлбр. – Ф.: Кергезмбмббс, 1950.– 73 б.
Ббкет гелдсре: Бблдбргб брнблгбн ерлбр.– Ф.: Кергезмбмббс, 1951. – 111 б.
Желдездбр. – Ф.: Кергезмбмббс, 1951.– 80 б.
Пионурлур. – Ф.: Кергезмбмббс, 1952. – 148 б.
бжербгес достор: Повусть. – Ф.: Кергезмбмббс, 1953. – 274 б.
Кулучуктин ээлури. – Ф.: Кергезмбмббс, 1953. – 104 б.
Москвбгб учуп ббр. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1954. – 52 б.
Нбзбрбуктин клбсстбштбре: Повусть. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1954. – 280 б.
бк козум. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1956. – 16 б.
Жбңе жолдош. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1956.–126 б.
ссксн жур: Жбне ерлбр. – Ф.: Кергезмбмббс, 1957. – 319 б.
Дуровдун бурчу. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1958. – 20 б.
Керчен смер: ер мунун жбзелгбн повусть. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1958.
Экинчи кезге: бңгумулур. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1958. – 148 б.
Белдерксн: Тбндблгбн ерлбр. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1959. – 143 б.
Тббешмбктуу тбш. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1959. – 30 б.
Зоопбрктб. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1960. – 31 б.
Тббешмбктуу тбш. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1960. – 30 б.
Жути желдектен жуткинчуктури: Повусть. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1961. – 261 б.
Сеймек: ерлбр. – Ф.: Кергезмбмббс, 1961. – 162 б.
'еченче ейден бблдбре: бңгуму. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1961. – 32 б.
Бул эки кез, жбкше кез: Жбңе ерлбр. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1962. – 160 б.
Дбге кол чббелде: бңгумулур. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1963. – 244 б.
Жергблем: ерлбр жбнб поэмб: – Ф.: Кергезстбн, 1965. – 41 б.
Тилуктуштур: Повусть. – Ф.: Муктуп, 1966. – 271 б.
Бурмут: Поэмб жбнб ерлбр. – Ф.: Муктуп, 1967. – 208 б.
Жблендб костур, жблендб: ерлбр. – Ф.: Муктуп, 1969. – 230 б.
Кбйең сере: ерлбр жбнб поэмб. – Ф.: Кергезстбн, 1969. – 128 б.
Мунин бушим кепкезел: бңгумулур. – Ф.: Муктуп, 1970. – 247 б.
Бблб мунин смерем: ерлбр, жомоктор, поэмблбр. – Ф.: Муктуп, 1971. – 28 б.
Кез нурлбрем: ерлбр, поэмблбр. – Ф.: Муктуп, 1973. – 215 б.
Динбрб: ерлбр. – Ф.: Муктуп, 1975. – 12 б.
Сейенсм: ерлбр жейнбге. – Ф.: Кергезстбн, 1975. – 139 б.
Тбндблгбн ерлбр. – Ф.: Муктуп, 1978. – 351 б.
смер гелем: ерлбр. – Ф.: Кергезстбн, 1980. – 204 б.
Курму тoo: ерлбр. – Ф.: Кергезстбн, 1983. – 140 б.
Улуу тоонун бблдбре: ерлбр. – Ф.: Муктуп, 1984. – 108 б.
Желдбр учбт: ерлбр жбнб поэмблбр. – Ф.: Кергезстбн, 1986. – 128 б.
Ббйчучукуй – эрку кез: ерлбр, жомок, поэмб: Муктуп жбшендбге тустиур бблдбр ечен. – Ф.: бдббият, 1989. – 112 б.
Жбйлоо тбңе: ерлбр. – Ф.: бдббият, 1991. – 144 б.
Орус тилинду
Новбя улицб: Стихи. – Ф.: Киргизучпудгиз, 1956. – 36 с.
Здусь будут пбмятник: Стихи. – Ф.: Киргизучпудгиз, 1957. – 52 с.
Счбстливеу строки: Сборник стихов.– Ф.: Киргизгосиздбт, 1957. – 202 с.
'Дутям: Избрбннеу стихи для дутуй. – Ф.: Киргизучпудгиз, 1958.– 130 с.
Новей сбд: Стихи. – М. Сов. писбтуль, 1958. – 93 с.
Побудб Джунишбукб: Рбсскбзе. – М: Дутгиз, 1958. – 46 с.
бскбр: Поэмб. – Ф.: Киргизучпудгиз, 1959. – 60 с.
Киргизскоу ожурульу. – Ф.: Кергезстбн, 1966. – 146 с.
Рбздумья: Стихи. – Ф.: Кергезстбн, 1968. – 102 с.
Тбм, гду туплей, синий Иссек-Куль: Повусть. – М.: Дут. лит., 1974. – 64 с.
Мисиров Амангелди
Мисиров Амангелди - балдар акыны жана жазуучу. Сузак районунун Чапкындык айылында 1943-жылы 9-февралда туулган. 1951-жылдан «Кызыл пахтачы» орто мектебинде окуган.
1966-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин филология факультетин бүтүрүп, эмгек жолун Сузак районундагы В.И.Чапаев атындагы орто мектебинде мугалим болуп иштөөдөн баштаган. Кийинчерээк «Кызыл пахтачы» орто мектебинде, Ош шаарындагы В.Терешкова атындагы мектеп-интернатында мугалим, 1989–1993-жж. Ош, Жалал-Абад облустук гезиттеринде журналисттик кызматтарда иштеп, 1994-жылдан мугалимдик кесибин улантып келет.
Жангазиев Муса
Снугб вуршин: Стихи и поэмб. – М.: Сов. писбтуль, 1971. – 102 с.
Мисиров Амангелди
1973-жылдан анын ыр, аңгеме, жомоктору «Кыргызстан пионери», «Байчечекей», «Ленинчил жаш» гезит-журналдарында жарык көрө баштаган. Балдар үчүн жазган чыгармалары республикалык, облустук телерадиолордон да берилип келген.
Жангазиев Муса
Мой дом в золотой долину: Стихи и поэме. – Ф.: Муктуп, 1976. – 236 с.
Мисиров Амангелди
Балдар үчүн жазылган ырларына обончулар тарабынан обондор чыгарылган.
Жангазиев Муса
Динбрб: Стихи. – Ф.: Муктуп, 1978. – 12 с.
Мисиров Амангелди
1990-жылы «Балалыктын үнү» аттуу алгачкы китеби «Адабият» басмасынан басылып чыккан.
Жангазиев Муса
Вмусту с жбворонкбми: Стихи. – М.: Сов. писбтуль, 1979. – 118 с.
Мисиров Амангелди
2000-жылы Ош облусунда жарык көргөн мектеп жашындагы таланттуу балдардын «Жаш кыял» деген ырлар топтомуна баш сөз жазган.
«Күн, суу, адам, шамал ж.б. жөнүндө» аттуу жомогу 3-класстын хрестоматиясына, чыгармалары А.Токтомаметовдун «Адабий окуу» китебине киргизилген.
Жангазиев Муса
Динбрб: Стихи. – Ф.: Муктуп, 1981. – 11 с.
Мисиров Амангелди
«Ош – 3000», «Ош пирим – 2000» сынагынын лауреаты болуп, «Кыргыз Республикасынын эл агартуусунун отличниги» төш белгиси менен сыйланган.
Жангазиев Муса
Тбм, гду туплей, синий Иссек-Куль. – М.: Дут. лит., 1981. – 192 с.
Мисиров Амангелди
Жалал-Абад шаарынын мэриясынын жана шаардык Кеңешинин Ардак грамотасына татыктуу болгон.
1989-жылдан Кыргызстан Журналисттер союзунун, 1998-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Балалыктын үнү: Ырлар. – Ф.: Адабият, 1991. – 17 б.
Акылдуу улактар: Аңгеме, Жомоктор. – Ош, 1993. – 32 б.
Сүрөтчү булуттар: Ырлар. – Ош, 1995. – 52 б.
Ырым-жырымдар жана түш жоруу. – Ош, 1997. – 38 б.
Күн, Суу, Адам жана башкалар жөнүндө жомок. – Ош, 2007. – 46 б.
Дүйшө палван: Даректүү аңгеме. – Ош, 2007. – 67 б.
Мекен ташы: Ырлар. – Ош, 2008. – 44 б.
Күн, Суу, Адам жана башкалар жөнүндө жомок, Аңкоо дөө...: Аңгемелер. К-те:Кубан бөбөк. - Б.: Учкун, 2009. - 52-57-б.
Акылдуу бол: Аңгеме, жомок, ырлар. – Ош, 2010.
Ыйман сыры: Ырлар, жомоктор, aнгемелер - Бишкек, 2012
Тартипсиз мамалак: Жомоктор - Бишкек, 2011
Жангазиев Муса
Пою жизнь: Стихи.– М.: Сов. писбтуль, 1987.– 125 с.
Ббшкб элдурдин тилдуринду
Молодость Киргизии. – блмб-бтб: Кбзбхиздбт, 1960. – 43 с. – кбз.
Побудб Джунишбукб. – бшхбббд, 1961.– 50 с. – туркмун.
Рбсскбзе. – Тбллин, 1964. – эстон.
Нуспокойнеу воспитбнники: Повусть и рбсскбзе. – Киув: Вэсэлкб, 1972. – 145 с. – укр.
Тбм, гду туплей, синий Иссек-Куль: Повусть. – Тбшкунт: уш гвбрдия, 1975. – 64 с. – узб.
Тбм, гду туплей, синий Иссек-Куль: Повусть. – Киув: Вэсэлкб, 1978. – 71 с. – укр.
Мой дом в золотой долину. – Душбнбу: Мбориф, 1980. – 46 с. – тбдж.
Тбм, гду туплей, синий Иссек-Куль: Повусть. – Вильнюс: Вбгб, 1982. – 56 с. – лит.
Днувник: Стихи. – блмб-бтб: Жблен, 1983. – кбз.
Рбдость Куббнечбукб: Стихи и скбзкб. – Тбшкунт: уш гвбрдия, 1983. – 26 с. – узб.
Тбм, гду туплей, синий Иссек-Куль: Рбсскбзе. – Тбилиси: Нбкб-дули, 1985. – 67 с.
КОТОРМОЛОРУ
Михблков С. В. И. Луниндин музуйинду. – Ф.: Кергезокуупудмбмббс, 1953. – 32 с.
Факультативдик протокол
Факультативдик протокол – эларалык укуктагы адатта негизги келишимди түзүүгө байланыштуу жана ага тиркеме катарында (бирок анын ажырагыс бөлүгү болуп саналбаган) өзалдынча документ таризинде кол коюла турган көп тараптуу эларалык келишимдин бир түрү. Эгер факультативдик жоболор менен эскертүүлөрдү билдирүү мүмкүнчүлүгүн алдынала каралбай калса, негизги келишимдин баардык тараптарынын жалпы макулдугуна жетишилбей калган маселелерге карата биркатар катышуучулардын макулдашуусу Ф. п-до бекитилет.
Жылма баш түспөлдүүлөр
Жылма баш түспөлдүүлөр (лат. Alepocephaloidei) — балыктардын бир түркүмчөсү, буларга жылма баштуулар (тукуму) (лат. Alepocephalidae) жана мунун кыйла өкүлү: Калифорния жылмабашы (Alepocephalus tenebrosus), Чили жылма башы (Binghamichthys aphos), жылма баштар (уруу) (Alepocephalus) кирет.
Айнеке
Айнеке — "Манас" эпосундагы кейипкер. Көкчөнүн уулу Үмөтөй Семетейге каршылашып келгендеги эпизоддо А. Темиркандын он эки кызынын бири, Текечи кандын аялы, өзүнүн эжеси экендигин Каныкей Семетейге айтат (Саякбай Каралаев, «Семетей», 2. 274).
Калчаке уулу Алай
Калчаке уулу Алай (1875, Нарын өрөөнү, Миң-булак айылы - 1969, ошол эле жер) - болуш, коомдук ишмер. Совет бийлигине чейин болуш болгон жылдарында орустардан үлгү алып, Жеркөчкүгө там, тегирмен, Экичатка мечит, медресе салдырган. Мечитке молдо алдырып, балдарга дин окуусун окуткан. Жер сугарыш үчүн, аймактагы Четбулактын, Белбулактын сууларына арык салдырган. Нарын өрөөнүндө алгачкылардан болуп арпа айдатып, түшүм алган. 1916-жылкы элдик көтөрүлүштө өз элин ачарчылыктан сактап калган. Ал элге алымдуу, кедей-кембагалга кайрымдуу, алдыңкы көз караштагы адамы болгон.
Махаббат Молдалиева
Молдалиева Махаббат – акын. Суусамырдын Кызыл-Ой айылында 1973-жылы 22-апрелде туулган.
1996-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин Журналистика факультетин, 1999-жылы магистратура бөлүмүн аяктаган.
2004-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин аспирантурасын, 2008-жылы Б.Бейшеналиева атындагы Кыргыз мамлекеттик искусство институтунун «Театр таануучу» факультетин аяктап, театр таануучу адистигине ээ болгон.
Эмгек жолун 2000-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин журналистика факультетинде кабинет башчысы болуп иштөөдөн баштаган. 2002–2003-жж. Кыргыз-Кувейт университетинде окутуучу, 2003–2004 жж. Кыргыз Республикасынын жазуучулар союзунда жооптуу катчы, 2004-жылдан Кыргыз улуттук телерадиокомпаниясынын «Маданият» студиясында редактор болуп иштеп, «Руханият» көрсөтүүсүнүн алып баруучусу, «Өнөр өргөөсү» театралдык көрсөтүүсүнүн автору жана редактору болуп келген.
Алгачкы китеби «Жоктоо ыры» деген ат менен 2000-жылы жарык көргөн.
2002-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Жоктоо ыры: Ырлар. – Б.: Бийиктик, 2000. – 120 б.
Отузунчу көз ирмем: Ырлар. – Б.: Бийиктик, 2002. – 150 б.
Көкөмерен: Ырлар. – Б.: Бийиктик, 2004. – 250 б
Алтын тамыр: Ырлар. – Б.: Бийиктик, 2007. – 225 б.
Орус тилинде
Мелодия Родной Земли. – Б.: Акыл, 2005. – 50 б.
Башка элдердин тилинде
Туулган жер. – Баку, 2005. – 80 б. – азерб.
Ленц эрежеси
Ленц эрежеси ― электр-магниттик индукция кубулушунун негизинде туюк өткөргүчтө пайда болгон индукциялык токтун багытын аныктайт. 1833-жылы орусиялык физиги Э. Х. Ленц аныктаган. Лэнц эрежесинде сырткы магнит агымынын өзгөрүшүнөн, туюк өткөргүчтө пайда болгон индукциялык токтун магнит талаасынын багыты дайыма сырткы магнит талаасынын өзгөрүшүн компенсациялоого багыттала тургандыгын көрсөтөт. Мындан туюк өткөргүчтөгү индукциялык токтун багытын аныктап алууга болот. Лэнц эрежеси энергиянын сакталуу закондорунан келип чыгат.
Фармакодинамика
Фармакодинамика – дары-дармек заттарынын үзүр жыйындысы, ошондой эле анын таасир этүү механизми.
Ат-Башы (Аламүдүн району)
Ат-Башы (Ат-Башы) — Кыргыз Республикасынын Чүй облусун Аламүдүн районундагы айыл. Гроздь айыл округу составына кирет.
Чуюнчи-Николаевка (Давлекан району, Башкыртстан)
Чуюнчи-Николаевка — Башкыртстандын Давлекан районундагы айыл, Чуюнчин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 555 киши. Почта индекси — 453423, ОКАТО коду — 80222846003.
Ат-Башы (Аламүдүн району)
Калкы
Калкы - 170 киши.
Чуюнчи-Николаевка (Давлекан району, Башкыртстан)
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Жылма буттуулар
Жылма буттуулар (лат. Leiopelmidae же Leiopelmatidae) — бакалардын бир тукуму.
Удаалаштык
Удаалаштык - матем. түшүнүктөрдүн бири.
Удаалаштык натуралдык аргументке көз каранды болгон функция. Удаалаштыктын элементтеринин табияты ар кандай болуп, натуралдык сандардын көптүгү менен бир маанилүү дал келтирилет же номерленген болот. Адатта удаалаштык аг, а2,... ап,... же кыскача {aj, neN деп белгиленет.
Бардык натуралдык сандардын көптүгүндө аныкталганы чексиз, алгачкы п натуралдык сандардын көптүгүндө аныкталганы чектүү Удаалаштык деп аталат. Экинчисинен баштап ар бир мүчөсү мурда келүүчү мүчөсүнөн чоң болсо, өсүүчү, ал эми кичине болсо кемүүчү Удаалаштык деп аталат. Ал эми бардык мүчөлөрү барабар болгон Удаалаштык туруктуу Удаалаштык болот. Удаалаштыктардын элементтери ар кандай болот: тензорлор Удаалаштыгы, аныктагычтар Удаалаштыгы, матрицалар Удаалаштыгы ж. б.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Төмөнкү Шунда (дарыя)
Төмөнкү Шунда — Орусиядагы дарыя. Кострома облусу, Вологда облусу, Нижегород облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - Унжа дарыясынын сол жээгинен 354 км алыстыкта орун алган. Дарыянын узундугу - 12 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Кыргызстандагы кар катмарлары
Кыргызстандагы кар катмарлары — Физико-географиялык шарттарынын ар түрдүүлүгүнө жараша Кыргызстандын аймагында кардын калыңдыгы, таралышы, жаткан мөөнөтүнүн узактыгы жана эрип кетүү убагы ар башкача. Батыш, тундүк-батыш жактан соккон аба массасынын жолундагы четки өрөөндөрдө, Фергана өрөөнүндө кардын аз жааганына жана кыштын жумшак болушуна байланыштуу кар жаткан мөөнөт анча узак эмес. Калың кардын катмары тоолорго, өзгөчө Фергана өрөөнүнүн түндүк тарабында жайгашкан тоолорго, Ысык-Көлдүн чыгышына мүнөздүү.
Талас өрөөнүндө кардын калыңдыгы бийиктикке жана тоо капталдарынын экспозициясына (күнөстүлүгүнө) байланыштуу. Жаткан кардын орточо калыңдыгы батыштан өрөөндүн төрүн карай 4 см ден 16 см ге чейин өсөт.
Ысык-Көл ойдуңунун батыш жагында, Балыкчы шаарынын тегерегинде кар жатпайт, орто ченинде кардын калыңдыгы 3—5 см ге (Чолпон-Ата) жетип, анча узак мөөнөткө жатпайт, ал эми чыгыш жагында болсо кардын калыңдыгы 35—40 см ге жетет, өзгөчө Сан-Таш ашуусу менен Жыргалаң суусунун төрүндө 50—60 см ге жетиши мүмкүн.
Ички Тянь-Шандын өрөөндөрүндө кар аз жаайт, айрым жерлеринде кышы бою жер кара, тоолорунда кардын калыңдыгы улам бийиктеген сайын арта баштайт. Жалпысынан бул аймакта кардын калыңдыгы батыштан чыгышты карай азаят. Мисалы Суусамырда 50 см болсо, Кара-Кужурда 8—10 см.
Эң калың кар катмары Фергана кырка тоосунун бийик зонасында байкалат. Калыңдыгы 150 см ге чейин жетет. Туруктуу кар катмары Кыргыз Ала-Тоосунун, Фергана тоо кыркасынын бийик бөлүгүндө жана Алай өрөөнүндө эң эрте пайда болот. Түздүктөрдө жана тоо этектериндеги карлар туруксуз, улам эрип кетип кайра пайда болуп турат. 1500 м бийиктиктен жогору кар катмары туруктуу жана орто эсеп менен ноябрдын экинчи жарымында башталат. Улам чогулган кардын катмары эң калың чегине февралда жетет. Март — апрель айларында эрий баштайт, Бийик тоолордо эрүү процесси майдын аягына чейин барат. Бийиктикке жараша кар жатуу мөөнөтү 50 күндөн 200 күнгө чейин созулат.
Колдонулган адабият
...
Оакланд (Нү-Жерси)
Оакланд (Нү-Жерси) (Oakland) — Нү-Жерси штатынын Берген округуна караган АКШ шаары.
Калкы - 12754 киши. Болжолдуу аянты - 22.7 км². FIPS коду — 34-53850.
Жетикашкаева Нуркамал
Кыскача өмүр баяны
Нуркамал Жетикашкаева 1918-жылы Сокулук районундагы Жыламыш айылында туулган. 1941-жылы Москвадагы А.Луначарский атындагы театр искусствосу институтунун кыргыз студиясын Насыр Кытаев, Урумкан Исмаилова, Касымалы Бектенов, Өмүркул Жетикашкаев, Исмаилбек Абдубачаев, Мурадил Ибраев, Махмут Токтоналиев, Какен Урмамбетова, Рая Айдаралиева, Жамийла Калчаева, Бейшен Рысмендеев, Калийча Рысмендеева, Нафиса Курманалиева, Асан Саргалдаев, ж.б. менен бүтүрүп, Кыргыз мамлекеттик драма театрында артист, кийинчерээк кыргыз тил, адабият жана тарых институтунда илимий кызматкер болуп иштейт. Нуркамалдын ырлары 1937-жылдан тартып басмасөздө жарыялана баштайт.
Чыгармачылыгы
1949-жылы анын «Жанган жалын» поэмасы китеп болуп чыгат. 1953-жылы ал дүйнөдөн кайткандан кийин ырлар жана поэмаларынын толук жыйнагы, 1958-жылы орус тилинде «Я дочь Октября» деген ырлар жыйнагы чыккан. 1946-жылдан СССР Жазуучулар союзуна мүчө болгон. Н.Жетикашкаева «1941–1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуш мезгилиндеги каарман эмгеги үчүн» медалы менен сыйланган.
Үй-бүлөсү
ЖАРЫК КӨРГӨН КИТЕПТЕРИ
Кыргыз тилинде
Жанган жалын. – Ф.: Кыргызмамбас, 1949. – 60 бет.
Нуркамалдын ырлары жана поэмалары.Басмага даярдаган К.Жантөшев.)Ф.: Кыргызмамбас, 1953.– 275 б.
Ырлар жана поэма.– Ф.: Кыргызстан, 1978. – 183 б.
Нуркамал: Ырлар жана поэмалар. – Ф.: Кыргызстан, 1988. – 208 б.
Орус тилинде
Я дочь Октября.– Ф.: Кыргызмамбас, 1958. – 58 с.
Проходят дни. – К-пте: Антология киргизской поэзии. М.: Гослитиздат, 1957, с.387–388.
Фармакокинетика
Фармакокинетика – дары-дармек заттарынын организмге түшүү, таасир этүү, ошондой эле анын чыгуу жолдору.
Айрыштын сары кайкаңы
Айрыштын сары кайкаңы — топоним. Кыргыздардын жылкысына тиймек болгон Домабил баштаган алтайлык калмактар Манастан сокку жеп качышат. Ошондо Жакып жоону кууп бараткан Манас баатырды Айрыштын сары кайкаңынан токтотот (Сагымбай Орозбаков, 1. 167).
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Кыргыз темир жолу
«Кыргыз темир жолу» улуттук компаниясы — жүргүнчү жана жүк ташуучу техникалык каражаттары жана курулмалары бар (кыймылдуу состав, бекет, автоматика жана телемех. түзүлүштөрү, диспетчердик борборлоштуруу ж. б.) комплекстүү мамлекеттик ишкана. Мурда Кыргызстандагы темир жол (1992-жылга чейин) Алматы темир жолунун башкармалыгынын Фрунзе филиалы болгон. Бул филиал 1992-жылы Кыргыз темир жолу башкармалыгы болуп уюшулуп, анын базасында 2005-жылы «Кыргыз темир жолу» улуттук компаниясы түзүлгөн. Кыргызстанда алгачкы темир жол каттамы (Луговой — Пишпек) 1924-жылы ишке кирген. Андан кийин бара-бара калган каттамдар (Кувасай — Кызыл-Кыя, Жалал-Абад — Көк-Жаңгак, Фрунзе — Кант, Кант — Токмок ж. б.) курулган. Компаниянын темир жол тармагы — түндүк жана Түштүк болуп бөлүнүп, ага тиешелүү темир жолдун узундугу 423,9 км, (анын ичинен 60,3 кми Казакстандын аймагында, 101,2 кми Түштүк Кыргызстанда, калганы түндүктө. «Кыргыз темир жолу» улуттук компаниясынын курамына 10 структуралык бөлүк кирет. 2011-жылы компания 5879 миң тонна жүк, 596,9 миң жүргүнчүнү ташыган. Компаниянын кирешеси 2011-жылы 2449,5 млндон 3179,5 млн сомго чейин өскөн, башкача айтканда 703 млн сом таза киреше алган. Ишкана жүргүнчүлөрдү жана жүктү ташуу үчүн учурдун талабына ылайык темир жол вагондорун заманбап модернизациялоодо. Компанияда 6,5 миң адам эмгектенет (2012). Компания Кытай — Кыргызстан — Өзбекстан, Балыкчы — Кочкор — Кара-Кече — Арпа ж. б. темир жолун курууну, ошондой эле Луговой — Аламүдүн темир жолун электрлештирүүнү, Луговой — Бишкек — Балыкчы участкасын (347 км) жогорку ылдамдыкка өткөрүүнү, жыгач шпалдарын темир-бетон шпалдарына алмаштырууну пландаштырууда.
Суучөлмөктөр
Суучөлмөктөр (лат. Notonectidae) — сууда жашоочу канталалардын бир тукуму, булардын өкүлү көк суучөлмөк (лат. Notonecta glauca).
Фармакопейлик берене
Фармакопейлик берене ― дары-дармек каражаттарынын сапатын көзөмөлдөө көрсөткүчтөрү менен усулдарын камтуучу мамлекеттик ченемдик документ.
Клайв Стейплс Льюис
Клиф Степлс Лүис (англ. Clive Staples Lewis; 1898-жылы 29-ноябрда туулуп - 1963-жылы 22-ноябрда каза болгон) - британиялык жазуучу, поэт, академик, орто кылым боюнча тарыхчы, адабий чыгармалардын сынчысы, эссе жазуучу, теолог, диктор, мугалим жана христиандык апологет болгон. Ал Оксворд (Магдалена колледж, 1925–1954) жана Кембридж (Магдалена колледж, 1954–1963) университеттеринде тең сабак берген. Лүис "Баламута каттары" (англ. The Screwtape Letters), "Нарниянын хроникалары" (англ. The Chronicles of Narnia) жана "Мейкиндик үчилтиги" (англ. The Space Trilogy) сыяктуу фантастикалуу романдары жана христиандык кечиримдүүлүк тууралуу "Жөн гана христианчылык" (англ. Mere Christianity), "Керемет" (англ. Miracles) жана "Оору көйгөйү" (англ. The Problem of Pain) аттуу адабий чыгармалары менен кеңири таанымал.
Лүис жана Ж. Р.Р. Толкин абдан жакын достордон болушкан. Алар экөө тең Оксфорд университетинде англис тили бөлүмүндө кызмат кылышкан жана Инклиң деп аталган Оксфорддогу расмий эмес адабият тобунда активдүү катышуучулар болушкан. "Кубанычка батуу" (англ. Surprised by Joy) чыгармасында, ал Ирландиядагы чиркөөдө баптист динине өткөндүгүн, бирок өспүрүм кезинде бул динден баш тарткандыгын эскерет. Лүис, Толкин жана башка досторунун таасири аркылуу 32 жашында англиканизм динине кайтып келип, "Англия чиркөөсүнүн кадимки сыйынуучусуна" айланган. Анын ишеничи анын чыгармаларында да чагылдырылган. Ошондой эле ал согуш учурундагы радиоберүүдө христианчылык тууралуу ойлору үчүн мактоолорго арзыган.
Лүис 30дан ашуун китеп жазган жана алар 30дан ашуун тилге которулуп, миллиондогон көчүрмөдө сатылган. Ал жазган "Нарниянын хроникалары" аттуу чыгарма абдан көп көчүрмөдө сатылган китептердин бири болуп, ал тууралуу сахнада көрсөтүүлөр, телеберүүлөр, радиоберүү жана тасма тартылган. Анын философиялык жазмалары көптөгөн динге ишенүү тууралуу түшүндүрмөлөрдө христиандык кечирим суроочулар тарабынан цитата катары берилген.
1956-жылы Лүис америкалык жазуучу- Жой Девидменге баш кошкон. Бирок жубайы төрт жылдан кийин 45 жашында рак оорусунан улам каза болгон. Ал эми Лүис 65-туулган күнүнө бир жума калганда бөйрөк оорусунан улам 1963-жылы, 22-ноябрда кайтыш болгон. 2013-жылы Лүистин элүү жылдык мааракесинде Вестминистер Кечилканасындагы поэттердин бурчтугунда анын урматына эскерүү мемориалы коюлган. 2014-жылы анын каза болгондугуна 50 жыл болгондон кийин анын автордук укугу Канададагы сыяктуу элдин энчисине берилген.
Кызыл-Коргон (Жумгал району)
Кызыл-Коргон — Кыргызстандын Нарын облусунун Жумгал районундагы айыл. Кабак айыл аймагына кирет.
Гландиналар
Гландиналар (лат. Glandina) — жырткыч үлүлдөрдүн бир уруусу.
Молдобаев Бедел
Молдобаев Бедел Ноокат районунун Кожеке айылында 1933-жылы 10-майда туулган.
1952-жылы Кожеке орто мектебин, 1965-жылы Кыргыз мамлекеттик университетинин журналистика бөлүмүн аяктаган.
1955–1959-жж. мектепте мугалимдик кесипте, 1959–1970-жж. Ноокат райондук “Ноокат таңы” гезитинде бөлүм башчы, башкы редактордун орун басары, 1970–1975-жж. Ош облустук телерадио комитетинде редактор, теле берүүнүн башкы редактору, 1975-жылдан Ноокат районунун райондук гезитинин бөлүм башчысы болуп иштеп, райондук архив бөлүмүн жетектеген.
1979-жылы “Чабалекей” аттуу ырлар жыйнагы “Кыргызстан” басмасынан жарык көргөн.
1965-жылдан Кыргызстан Журналисттер союзунун, 2011-жылдан Кыргыз Республикасынын Улуттук жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Чабалекей: Ырлар. – Ф.: Кыргызстан, 1979. – 46 б.
Кайран кишилер. – Ош облустук басмаканасы, 2007. – 168 б.
Кылымдарга саякат. – Ош облустук басмаканасы, 2008. – 172 б.
Чынар терек. – Ош: Достук, 2011. – 76 б.
Айтак
Айтак — "Манас" эпосундагы кейипкер. Алмамбет менен Көкчөнү араздаштырган казак бийлеринин бири (Сагымбай Орозбаков, 2. 243).
Фармацевдик иш
Фармацевдик иш – дары-дармек каражаттарын жүгүртүү чөйрөсүндөгү дүңсоода ишканалары жана дарыкана мекемелери тарабынан жүргүзүлчү иш; ага дары-дармек каражаттарын дүңү менен жана майдалап сатуу, аны даярдоо кирет.
Өмүралиева Анипа
Өмүралиева Анипа Оймочу. 1925-ж. Ысык-Ата районундагы Тогуз-Булак айылында төрөлгөн. 25 жыл бою Тогуз-Булак, Эпкин, Кеңеш, Искра мектептеринде мугалим болуп эмгектенген. Анипа оймочулугунда «жүрөкчө оюмун» негиз тутат. Ал кийизди каттай ойгондо жалпы оюмдун ичинде төрт «жүрөкчө» бир табакчаны түзүп, андагы ар бир «жүрөкчө» ичинен мүйүзчөлөнүп, балаты өңдөнүп кетет. Шырдак оюмдарынын ортосун мындай төп келтирип берүүдө буюмдун ажарын көк-кызыл чечет, ак-кара ачат, жашыл чачат. Жашыл өң оюм ыргагына кошулбай, башкача «обонду созуп тургандай» туюлат. Көк боёкту ал сыя көк жана жөнөкөй көк деп экиге бөлөт. Сыя көгү анча оңбойт, жөнөкөй көгу оңот. Жашыл боёкту көккө кармаарда кандайынан караса да беттеринде жагым бар. Уздун көркөм кол өнөрчүлүгүндө жасаган буюмдарында чыйрактык, башталган иштин буюм болуп бүтүшү үчүн өтө өжөрдүк туюлат. Катышкан көргөзмөлөрү, кароо-сынактары жана алган сыйлыктары 1984-ж. «Элдин чеберлердин көркөм буюмдарынын республикалык экинчи кароо сынагы». Шырдагы үчүн Кыргызстан КП БКнын жана Кыргыз ССР Министрлер Советинин Грамотасы; 1989-ж. Кыргызстан Эл чеберлер союзунун уюштуруу курултайына карата ЭЧЖРКнүн көргөзмөсү.
Колдонулган адабияттар
Акматалиев A. Кыргыздын уз-усталары: Антология/Башкы ред. А. Карыпкулов; сүрөтчүлөрү Д. Чочунбаева, Г. В. Половникова. — Б.: КЭнин Башкы редакциясы, 1997, — 240 б. ISBN 5-89750-080-0
Беш мүйүздүү склеротиария
Беш мүйүздүү склеротиария (Sclerotiaria pentaceros (Korov.)) - Бийиктиги 30 см ге чейин жеткен, поликарптык, ийиктей жоон тамырлуу өсүмдүк. Жалбырактары көп санда, кыска саптуу, сабаксыз. Жалбырактары үч ирет канаттай тилкелүү, узундугу 8 см; акыркы бөлүктөрүнүн узундугу 2,5 мм ден ашпайт. Чатыры узундугу бирдей нурлуу, борбордогусу 10 нурдуу, сабаксыз, мөмөлөйт, каптал чатырчалары көпчүлүк учурда мөмөлөбөйт. Чатырчасы 5-7 гүлдүү, гүлдөрү ар жыныстуу, чөйчөкчөсү 5 ланцеттүү-шибегедей, уругу бышып жетилгенде жыгачтанган тишчелүү; желекчелери сары, сүйрү. Мөмөлөрүнүн узундугу 6 мм ге чейин, жарым мөмөлүгү томолок-кырдуу.
Биологиялык өзгөчөлүктөрү
Июлда гүлдөп, августта мөмөлөйт.
Жалпы жана өлкөдө таралышы
Түр Кыргыз тоо кыркасынын батыш бөлүгүнөн чогултулган бир гана типтин үлгүсүнөн белгилүү. Кийинки чогултулгандары, балким, Schrenkia же Schtschurowskia тукумдарына таандык деген күмөнү бар.
Өсүү шарттары
Үлгүсү таштуу-шагылдуу тоо беттеринин деңиз деңгээлинен 1700-1900 м бийиктиктеринен чогултулган.
Саны
Кийинки издөөлөрдөн табылган эмес.
Чектөөчү факторлор
Балким, чексиз мал жаюу.
Өстүрүү
Маалымат жок.
Коргоо үчүн зарыл аракеттер
Жаратылыштан түрдү издөө иштерин улантып, ботаникалык заказник уюштуруу.
Статусу
CR B2ab( i i i ) . Монотиптүү тукумдун эндеми.
Леон, Леон-де-лое-Алдама шаары
Леон, Леон-де-лое-Алдама шаары – Мексиканын борборунда жайгашкан шаар, Гуанахуато штатында. Мексика тайпак тоосунун түштүгүндө, деңиз деңгээлинен 1885 м бийиктикте, Турбио дарыясынын боюнан орун алган. Калкы 1,2 млн (2010; шаар айланасы менен 1,7 млн). Эл аралык аэропорту бар. Өлкөнүн булгаары-бут кийим өнөр жайынын (негизги ишканасы «Саlzado Dingo» (балдардын жана жаштардын бут кийимдери), «Сalzado Velmar S. A. de C. V.» (аялдар менен эркектердики) жана башка компаниялар) башкы борбору. Тери ашатчу жана иштетүүчү ишканалары өнүккөн. Тамак-аш – татымал (пиво кайнатылат, суусундуктар), текстиль, металл иштетүү, химия, целлюлоза-кагаз, эмерек, айнек өнөр жай ишканалары иштейт. Техникалык май өндүрүлөт. Кафедралуу базилика собору (19-к.), чиркөөлөр, саат мунарасы (19-кылымдын 2-жарымы), муниципалитет (1867–69), Кальсада-де-лос-Эрос капкасы, (1893) жана башкалар сакталган. Университеттер, институттар, эл аралык туризм мектеби, бир нече илимий борбор, музейлер, китепканалар бар. Жыл сайын көргөзмө, ярмаркалар, «Ралли Мексика» автомобиль жарышы өткөрүлүп турат. Зоопарк уюштурулган. Туризм өнүккөн. Испандар тарабынан 1576-ж. негизделген.
Шерчуль (дарыя)
Шерчуль — Орусиядагы дарыя. Кемеров облусу, Краснояр крайы, Томск облусу жер аймактарын агып өтөт. Дарыя куйган жери - 137 дарыясынын сол жээгинен км алыстыкта Кичи Кемчуг орун алган. Дарыянын узундугу - 41 км.
Суу реестринин маалыматтары
Орусиянын мамлекеттик суу реестринин маалыматы боюнча Жогорку Обь бассейнинин айланасында жатат, дарыянын суу чарбачылык бөлүгү — Чулым Ачинск шаарынан Зырянское айылындагы суу өлчөгөн постко чейин. Дарыянын айрыгы — Томнан Чулымга чейинки (Жогорку) Обь куймасынын бассейндери, дарыя бассейни — Иртышке кошулган куймасына чейинки (Жогорку) Обь.
[Орусиянын суу ресурстары боюнча федералдык агенттиги]] даярдаган, РФ территориясынын суу пайдалануу боюнча райондоштуруу жөнүндөгү геоинформативдик маалыматы боюнча :
Фас баасы
Фас баасы – жүктү кеме токтоочу жайга жеткирүү менен жөнөтүүчүнүн транспорттук-экспедитордук чыгымдарын чектөөчү баа.
Америкада бир кезде
"Америкада бир кезде" (Once Upon a Time in America, Однажды в Америке) - 1984-жылы чыккан италия-америкалык эпикалык кылмыш драма тасмасы. Режиссеру жана сценарийи италиялык кинорежиссер Сержио Леонеге таандык жана башкы каармандардын ролун Робер Де Ниро, Жеймс Вудс жараткан. Тасма Гарри Грейдин "Капюшон" атту романынын негизинде, Нью Йорктогу кылмыштуу топтортордун арасында абройго ээ болгон геттонун жаш жөттөрү тууралуу баяндайт. Тасма бала чактагы достук, сүйүү, эңсөө, ач көздүк,көзүнө чөп салуу, жоготуу, бузулган мамилелер жана АКШнын коомчулугундагы кылмышкерлердин көбөйүшү сыяктуу темаларды ачып берет.
Бул С. Леоненин жана эмгек жолундагы акыркы көркөм фильми жана 13-ж.аралык ичинде режиссерлук кылган көркөм тасмасы болгон. Оператору Тонино Дели Коли, музыкасы Эннио Морриконеге таандык.
Глаукус
Глаукус (лат. Glaucus) — сууда жашоочу үлүлдөрдүн бир уруусу.
Удаалаш туташтыруу
Удаалаш туташтыруу, электр-техникадa - электр энергиясын керектөөчүлөрдү же электр энергиясынын булагын туташтыруунун бир түрү.
Удаалаш туташтырууда өз алдынча керектөөчүлөрдүн бирөөсүнүн иштен чыгып калышы, калгандарынын иштешине тоскоол болот. Удаалаш туташтырууда жалпы ток күчү ар бир керектөөчүдөгү ток күчтөрүнө (1=1=12=-=1 „), толук чыңалуу болсо өткөргүчтүн ар бир бөлүктөрүндөгү чыңалуулардын суммасына (U=Ut+U2+...+Un) барабар. Ал эми жалпы каршылык төмөнкү формула менен аныкталат: R=RJ+R2+...+Rn Удаалаш туташтыруу күнүмдүк турмушта жана техникада кеңири колдонулушка ээ.
Колдонулган адабияттар
«Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 7-том / Башкы ред. Ү. А. Асанов. К 97. Б.: «Кыргыз энциклопедиясы» башкы редакциясы, 2015. - 832 б., илл. ISBN 978-9967-14-125-4
Момункулова Кыркаяк
Момункулова Кыркаяк (1923-2002) - жазуучу, акын. Токтогул районунун Акчий Кара-Суу айылында 1923-жылы 7-ноябрда туулган. 1933–1946-жж. Токтогул районунун В.И.Ленин атындагы толук эмес орто, И.В.Сталин атындагы орто мектептеринен билим алган.
1950-жылы Фрунзе мамлекеттик педагогикалык институтунун физика-математика факультетин бүтүргөн.
1946-жылы «1941-1945-жж. Улуу Ата Мекендик согушта карман эмгеги үчүн», 1970-жылы В.И.Лениндин туулган күнүнүн 100 жылдыгынын урматына «Күжүрмөн эмгеги үчүн» юбилей медалдары менен сыйланган.
1964-жылы «Кыргыз Республикасынын эл агартуусунун отличниги» болгон.
1998-жылдан Кыргыз Республикасынын Жазуучулар союзунун мүчөсү.
Кыргыз тилинде
Нургазы жөнүндө эскерүүлөр: Мемуар. - Б.: Элпек, 1996. - 24 б.
Эненин сөзү: Аңгемелер. - Б.: Элпек, 1997. - 64 б.
Өткөндүн элестери: Аңгемелер. - Б.: Элпек, 1998. - 32 б.
Ара булак: Ырлар, публицистикалар. - Б.: Элпек, 1999. - 128 б.
Ай туяк
Ай туяк — курмандыкка чалынуучу жылкы. "Манас" эпосунда мындай жөрөлгө элдик баатырлар жеңишке ээ болгондо, кереметтүү түш жакшылыкка жорулганда, арбакка сыйынганда, куда-сөөк келгенде, аш-той жана башкалар каада-салттарга байланыштуу өткөрүлгөн.
Колдонулган адабияттар
"Манас" энциклопедиясы/Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору.Бишкек: Кыргыз энциклопедиясынын Башкы редакциясы, - 1995. 1-т. - 440. ISBN -5-89750-013-4
Карга бий Мендегул уулу
Кара кылды как жарган калыстыгы, алысты көрө билген көсөмдүгү, так, таамай сүйлөгөн чечендиги менен эл оозунда айтылып калган инсан. 1824-ж. бугу уруусунун бийлерин чогултуп, Орусия империясынын бийлиги менен байланыш түзүүнүн зарылдыгы жөнүндө оюн ортого салган. Бул чогулушта бийлердин айрымдары Кытайга кошулсак кандай болор экен деген пикирлерин да айтышкан. Бийлердин көбү Россияга кат жөнөтүү жөнүндөгу кор башчылардын сунушун колдошкон. Кор башчы башында турган бугу уруусунун бийлери 1824-ж. 6-декабрда Омск шаарыны кат жөнөтүшүп, падышалык бийлик менен байланыш түзгөн. Кор башчылардын терең философиялык ой-толгоолору эл ичинде макал-ылакап катары айтылып калган.
Яскайын (Давлекан району, Башкыртстан)
Яскайын — Башкыртстандын Давлекан районундагы айыл, Чуюнчин айылдык кеңешине карайт. 2009-жылдын 1-январына карата калкынын саны — 54 киши. Почта индекси — 453423, ОКАТО коду — 80222846004.
Демографиясы
Тургундардын динамикасы:
Фемида
Фемида – грек мифологиясындагы сот акыйкаттыгынын кудайы. Ал көзү таңылуу, колуна байгерчилик мүйүзү менен тараза кармаган бойдон сүрөттөлгөн («Ф. таразасы» – сот акыйкаттыгы, «Ф. көзтаңгагы» – мыйзам кызматчысы).
Леон, Сантьяго-де-лос-Кабальерос-де-Леон шаары
Леон, Сантьяго-де-лос-Кабальерос-де-Леон шаары – Никарагуадагы шаар. Леон департаментинин административдик борбору. Тынч океандын түндүк жээгинде жайгашкан. Калкы 145,2 миң (2010); өлкөдөгү калкынын саны боюнча Манагуадан кийинки 2-шаар.
1524-ж. испаниялык конкистадор Ф. Э. Кордоба тарабынан негизделген. 1609-ж. жер титирөөдөн талкаланган. Шаардын эски бөлүгүнүн калдыгы Бүткүл дүйнөлүк мурастын тизмесине киргизилген. 1820–52-ж. көз каранды эмес Никарагуанын борбору болгон. Бир кабаттуу шаардын тарыхый курулуштары, кафедралуу собор (18-к.), Сан-Хуан-Баутиста–Сутиаба (17-к.), СанФрансиско (17-к.) жана башка чиркөөлөр, епископ ак сарайы сакталган. Булгаары, текстиль жана тамак-аш өнөр жай ишканалары иштейт. Металл өндүрүшү (медицина столдору, идиш-аяк, газ плита), айыл чарба техникалары, самын жана кир кетирүүчү каражаттар чыгарылат. Илимий-изилдөө мекемелери, улуттук жана христиан автономия университеттери бар.
Кичи казат
Бөлүм белгилүү манасчылардын көпчүлүгүндө «Кичи казат» делет, элде да ушундай ат менен белгилүү. Айрым манасчылардын варианттарында башкача аталган учурлар да бар. Мисалы, Сагымбай Орозбаковдун вариантында «Кичи чабуул» делсе, ТМВда «Кан казат» деп аталат.
«Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгү»
«Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгү» — азыркы кыргыз тилиндеги сөздөрдү бирдиктүү кабыл алынган нормада туура жазуу үчүн иштелип чыккан жана кыргыз лексикасындагы сөздөрдү камтыган сөздүк. «Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгү» коллективдүү эмгек катары 1-жолу латын тамгасында (5 миң сөздөн турган) 1938-жылы басылып чыккан. 1942-жылы орус графикасына өткөндүгүнө байланыштуу 7 миң сөздү камтыган 2-басылышы жарык көргөн (түзүүчү М. И. Богданова). 1956-жылы Х. Карасаев, Ю. Яншансин тарабынан кайрадан иштелип чыккан жана ал сөздүктөгү сөздөрдүн саны 11 миңге жеткен. 1966-жылы Х. Карасаев 60 миң сөздү камтыган орфографиялык сөздүктү түзүүнү ишке ашырган жана 1983-жылы ал кайрадан (С. Давлетов, Р. Бекжанованын редакциясында) басылган. Кыргыз тилинин жазуу эрежелериндеги талаш-тартыш маселелерине байланыштуу анын жаңы редакциясы Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин 2008-жылдын 26-июнундагы 567-токтому менен атайы бекитилген. Мына ушул эреженин негизинде Х. Карасаевдин «Орфографиялык сөздүгүн» (1983) негиз кылып алуу менен 80 миң сөздү камтыган «Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгү» Н. Абдесов, Д. Андашев, А. Биялиев, С. Ибраимов, А. Ибраимов, Т. Мамбетжунушов, Ж. Мамытов, Т. Маразыков тарабынан азыркы кыргыз тилинин лексикасы мүмкүн болушунча толук эске алынуу менен толукталып, кошумчаланып, 2009-жылы кайрадан Х. Карасаевдин авторлугунда, С. Төлөгөнова менен Ж. Медералиеванын редакторлугунда басылып чыкты. Мурда кирбей калган сөздөр, сөз формалары, адабий тилибиздин лексикасын байытууга өбөлгө түзө алат деген диалектилик сөздөр менен диалектизмдер, жалпы элдик тилдин негизинде адабий тилдин лексикасына кабыл алынган туруктуу сөз айкаштары — фразеологизмдер (эркин сөз айкаштарынан башкасы), азыркы учурда илим-билим, техника, экономика, искусство, маданият тармактары боюнча кеңири тараган жана түрдүү кесипчиликте колдонулган терминдер камтылды. Негизги «алфавит, графика, орфография» деген түшүнүктөргө басым коюлуу менен, негизинен дүйнөлүк орфографияда орун алган 4 принцип (фонетикалык, морфологиялык, салттык, дифференциация) сакталды. Ошондой эле Кыргыз Республикасынын саясий-администрациялык бөлүнүшү, Кыргыз Өкмөтүнүн структурасына кирген мекемелердин аталыштары, дүйнөдөгү мамлекеттердин жана ээликтердин, алардын борбор шаарларынын, акча бирдиктеринин аталыштары менен толукталды.
Глицерилер
Глицерилер (лат. Glyceridae) —  көп түктүү курттардын бир тукуму.
Фарго (телесериал)
«Фарго» (Fargo) — америкалык криминал-драматикалык телесериал .FX каналына Ной Хоули аркылуу, Коэн ага-инилеринин 1996 жылкы тасмасынын негизинде тартылган телесериал. Сериалдын премьерасы 2014-жылдын 15-апрелинде АКШда FX каналында тартууланган.
Сюжети
Өлкөдө көчүп жүргөн (Билли Боб Торнтон), Лорн Малво аттуу профессионалдуу киллер Миннесота штатынын кичинекей шаарчасына келет. Шаардан Лорн камсыздандыруу агенти - ийгиликсиз жана "эреже менен" жүргөн Лестер Найгардга (Мартин Фримен) жолугат. Тагдыр аларды жергиликтүү оорукананын кабыл алуу бөлүмүнөн жолуктурат. Лорн кезектеги тапшырманы аткарып жатып кырсыкка кабылат, а Лестер болсо аны кемсинткен мурдакы классташы Сем Хесс менен сүйлөшүп жатып бетин талкалап алат. Лорн алдындагынын ким экенин дароо түшүнүп, Лестердин жашоосун бирөтөлө өзгөртүүнү чечет. Бирок жолоочунун ыкмалары күтүүсүз, а адамдарды башкаруу мүмкүнчүлүгү коркунучтуу чеберчиликте.
Пикирлер
«Фарго» сынчылардын жакшы пикирлерин чогулта алды.Metacritic сайтында сериал 100дүн 89 упайын чогултту, жана ошондой эле жакшы деген 19 пикирди. . Пикирлердин агрегатор сайты Rotten Tomatoes 100 пайыз жакшы пикирлерди чогултту, сериалдын өзүнүн 8.6/10 рейтинги менен 16 пикирдин негизинде. .
Бирдик (Аламүдүн району)
Калкы
Калкы - 1 296 киши.
Котур-Суу
Котур-Суу — Кыргызстандын Нарын облусунун Жумгал районундагы айыл. Кабак айыл аймагына кирет.
Калкы
Калкы - 174 киши.