cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zirkoniom
Elven gymyk yw zirkoniom, niver 40 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Zr. An hanow a dheu dhyworth hanow an moon zirkon (dhyworth an ger Persek zar-gun, ow styrya 'avel owr'). Kevys yw zirkoniom yn spektrum ster klass-S, meyn kawos ha kerrygi dhyworth an Loor. Nyns eus rann vewoniethel dhe zirkoniom, mes nyns yw y holanow gwenonek.
Yma zirkoniom yn gemmow zirkon, feth hag veu diskudhys yn 1789 gans Martin Heinrich Klaproth (1743-1817). Syr Humphrey Davy a assayas enyshe zirkoniom der elektrolysans, mes ev a wrug fyllell. Enyshes veu zirkoniom rag an kynsa prys yn 1824 gans Jöns Jacob Berzelius (1779-1848). Kales ha brottel yw alkan zirkoniom mar nag yw pur, mes es y dhyghtya yw an alkan pur.
Mentrimildir
skeusennik|Glas Mentremildir Tre yn Kernow yw Mentrimilder, yn Pluw Geynwynn. Yma Truru neb tri mildir dhe'n est.
Atom
Atomow a wra gwaya uskissa yn furv gas (awos aga bos rydh dhe waya) ages yn furv lin po soled.
Trelidys
Tre yn Kernow yw Trelidys, yn Pluw Grewen, neb pymp ha hanter mildir dhe'n north-west a Hellys ha tri mildir dhe'n soth-est a Heyl. Yma an dre hanter fordh ynter an arvoryow kledh ha dyghow. An dre a's teva hy hanow dhyworth Duk Leeds, a dhemedhas myrgh a'n teylu St Aubyn. Yma skol kynsa, tavarn ha karrji y'n dre.
Nigel Kneale
Thomas Nigel Kneale (28 Ebrel 1922 – 29 mis Hedra 2006 ) o screenwriter manowek.
Pythagoras
Pythagoras a Samos o Grek skoler-awgrym ha filosofer ( c. 570 – c. 495 BC). Gerys-da yw ev rag y dybieth Pythagorean oll a-dro trihern a elinnyow pedrik. Ev a dhallathas bagas a skoloryon-awgrym - aga hanow o An Pythagoreans - ha i a wrug gordhya niverow ha i a wrug triga an keth ha menegh.
Pythagoras o genys yn Samos, enys byghan yn ogas arvor a Asi Le. Nyns eus meur kedhlow a-dro y vewnans, mes yth esa diw po tri broder dhodho, ha pur dhyskys o ev. Ny akordyas ev gans an governans po aga dyskasow, ytho ev a wrug movya dhe Crotone le may hwrug ev gwruthyl gon (kowethas byghan) ena. Nyns eus dhe y holyoryon kerthow personel hag oll losoweger ens i. Pythagoras a wrug dyski oll y holyoryon, ha res o dhedha obaya rewlys kales.
Esplegyans
skeusennik|Lymnans an esplegyans a dus yn [[lyver Sowsnek ow tisplegya korfow eskern.]] Esplegyans yw argerdh bewoniethel. Yth yw fatel wra chanjya taklow bew dres termyn ha fatel wra eghennow nowydh displegya. An tybieth a esplegyans yw tybyans posek yn bewonieth a styr fatel ober esplegyans hag, ynwedh, fatel wrug taklow bew ha difudhys dos ha bos kepar ha dell yns i.
Trowyns trovannel
Klassans - An Skeul Saffir-Simpson
Trowynsow yw klassys herwydh an Skeul Saffir-Simpson.
Diwaskedh trovannel yw bagas restrys a gomol ha tewedhow taran gans gwynsow a le ages 17 m/s (33 not, 38 mildir/our, po 62 km/our). Nyns eus lagas na shap troyllyek.
Augustus
Caesar Augustus (23 Gwynngala 63 KOK – 19 Est 14 OK), aswonnys ynwedh yn-dann y hanow genesigeth Octavian, o an kynsa emperour a Rom. Ev a rewlyas a 27 KOK bys yn y vernans yn 14 OK. Y studh avel fondyer an Prinsipat Roman, kynsa agwedh an Emperoureth Roman, a fasthas kemynro avel onan a'n moyha effeythus ledyoryon yn istori denel.
Trowyns trovannel
Klass 5
Damach kowal a hwer
Pascon agan Arluth
Dielvennans
Yma an Pascon a-dro dhe dhedhyow diwettha Yesus Krist, ow talleth gans an temptyans y'n gwylvos. Kynth yw hwedhlek yn furv, yma ynno ynwedh kampollow war an hwedhel rag y styrya. Pennfenten chif an bardhonek yw an Awelyow, mes ynwedh y hwra devnydh a dhaffar henhwedhlek diwettha kepar dell yllir kavos yn Historia scholastica gans Petrus Comestor ha'n Henhwedhel Owrek gans Jacobus de Voragine. Yma dhodho 259 gwers, pub a beswar koplet rimya, ha seyth syllaben dhe bub linen, poslevys war an kynsa, tryja, pympes ha seythves syllaben.
Philip Hinchcliffe
Philip Michael Hinchcliffe (genys mis Hedra 1944) yw askorrer pellwolok, screenwriter ha script editor omdennys a Bow Sows. Klass:Dinethyansow 1944 Klass:Skriforyon Klass:Sowson
Dalal Achcar
Klass:Artydhesow
Paul Tyler
Klass:Dinethyansow 1941 Klass:Eseli Chi an Arlydhi a'n RU Klass:Eseli Senedh a'n RU 2001-2005 Klass:Parti Livrel Werinel Klass:Politegoryon a Gernow
Tredhespan
Tre yn Kernow yw Tredhespan, yn Pluw Erm, pur ogas dhe Egloserm ha dhe'n north a Druru.
An Hel
Tre yn Kernow yw An Hel, yn Pluw Alan, neb pymp mildir dhe'n north a Druru. An brassa tre y'n bluw yw. An fordh A30 e der an dre kyns fordh dremen dhe vos ygerys yn 1992.
Brian Stowell
Thomas Brian Stowell, Brian Mac Stoyll po Brian y Stoyll (6 Gwynngala 1936 – 18 Genver 2019) o darlesor radyo, yethydh, fysegydh hag awtour Manowek. Ev o Yn Lhaihder (Redyer) an Tynwald, Senedh Enys Vanaw ynter 2001 ha 2012. Konsidrys yw y vos onan a'n dus moyha a vri y'n kaskyrgh a-barth dasserghyans an yeth Vanowek.
Igor Zelensky
Klass:Russians
Losowen avi
Dinythyans
Losow avi a wra devnydh a'n keth system ha kewni rag dinythi. I a's teves sporofytow ha gametofytow hag a geschanj TDN. An sporofytow yw gwelynnow hag a dyv sporangia, saghow byghan gans sporow ynna. An sporow yw pur vyghan, kepar ha ponn, hag a neyj dhe ves war an gwyns. Plansow sempel yns i.
Rosie Kay
Rosie Kay (genys 27 Meurth 1976) yw donslynyores bretennek. (5 Soldiers, MKULTRA). Klass:Dinethyansow 1976 Klass:Albanesow Klass:Sowsesow
Bruce Springsteen
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans italek Klass:Demokratyon Klass:Dinethyansow 1949 Klass:Gwaynyoryon a Bewas Akademi Klass:Kanoryon amerikanek Klass:Rock amerikanek Klass:Skriforyon amerikanek
Virginia Zucchi
Virginia Zucchi (10 mis Hwevrer 1849 – 12 mis Hedra 1933) o donsyores italek. Klass:Dinethyansow 1849 Klass:Italianesow Klass:Mernansow 1933 Klass:Donsyoresow
Kewni
Res yw dhe dhowr omsugna a-ji dhe gewni kepar ha spong. Klout a gewni yw gwrys a lies plans munys a gewni kuntellys warbarth may hayllens synsi dowr hirra gallons. Nyns eus dhedha gwreydh. Drefen na yllyns kavos dowr dre wreydh, i a vyw yn diw fordh: i a yll bewa yn tylleryow gleb kepar ogas dhe bennfenten, avon po tyller mayth yw kevys niwl po glaw yn fenowgh; i a yll lettya aga argerdhow naturel pan wrellons segha. Kewni a yll durya misyow y'n studh lettys ma. Byttegyns, y'n diwedh res yw dhedha kavos dowr rag bewa.Hemm yw an skila prag na yllyns bewa yn difeythdiryow.
Klass:Plansow
Hwedhlow a-dhiworth An Orsedh
Testennow
An re ma yw an testennow a veu settys pub bledhen:
Channel 4
Devynnow
Klass:Pellwolok Klass:Ruwvaneth Unys
John Dryden
John Dryden (/ˈdraɪdən/; 19 mis Est [K. G. = kyns gis 9 mis Est] 1631 – 12 mis Me  [K.G. 1 mis Me] 1700) o prydydh, arvreusyas liennek, treylyer ha dramasydh sowsnek (Poet Laureate a-dhia 1668). Klass:Dinethyansow 1631 Klass:Mernansow 1700 Klass:Prydydhyon Klass:Sowson
Hafez
Yma y vedh yn Shiraz le may feu ev genys.
Y vardhonogow yw kuntellys yn lyver henwys Divan e Hafez. Gwelys yns i gans meur a dus a Iran avel pennaghel lien persek. Kevys yw y skrifow yn fenowgh yn chiow a dus yn bys Persegoryon. Yn fenowgh, i a dhysk y vardhonogow dre golon ha'ga usya avel lavarow y'n yeth pubdedhyek.
Lilian Daw
Lilian Pearl Daw, aswonys avel Lilian James dell yw usys, yw skrifores Kernewek a Ostrali.
Anethow Ostralek
Hwedhlow yns i a-dro dhe niver a fleghes, Joe ha'y hwor Mandy, Wade ha Pete. I a syns ladron, godheva droklammow war dir ha mor, mos dre dan gwyls, ha Joe yw argipys gans drogoberyon.
John Opie
skeusennik|Moldrans Rizzio, 1787
Greunlondek
Yethador
Pur synthetek yw an yeth Greunlondek, hemm yw, ev a wra geryow dre geworra lies lostelven rag chanjya styr. An yeth a us 318 lostelven rag displetya verbow po kesyewa henwyn, hag a-dro dhe 400 a lostelvennow erel.
Greunlondek a’n jeves peswar person (1a, 2a, 3a ha 3a dastewynys): dew niver (unnplek ha liesplek): eth modh hag eth kas.
Phoenicopteridae
Phoenicopteridae yw teylu a ydhyn hirgam, an flameges. Yma hwegh eghen y'n teylu, peder anedha yn Amerika, ha diw yn Europa, Afrika hag Asi.
Sumé
Istori
skeusennik|300px|Greuv plasen gynsa Sumé, Sumut a gomprehendyas an imach ma An dhew fondyer a vetyas yn 1970 yn Sorø Akademi. Wostalleth i a oberas avel dew, Malik & Per. Malik Høegh a oberas avel kaner, komposydh ha skrifer kanow, Per Berthelsen avel kaner, gitarydh ha komposydh. Yn 1971 keworrys veu Hjalmar Dahl avel tabourer ha Seth Berthelsen avel gitarydh faborden. Yn 1973 dyllys veu aga hynsa plasen Sumut (“dhe ble?” yn Greunlondek) gans an label socyalydhek ha gorth-emperouregek Demos yn Denmark. 20% a boblans Greunlond a’s prenas. An imach war an greuv o gravyans prenn gans Aron von Kangeq, a dhiskwedh den Inuit gans Loghlynydh ledhys.
Menegesydhieth
Art
Wosa Nessa Bresel an Bys, y tisplegyas Abstract Expressionism (Menegesydhieth Tybel) y'n Statys Unys gans artydhyon kepar ha Jackson Pollock ha Mark Rothko.
Cinema
skeusennik|120px|Poster rag an fylm Das Cabinet des Dr. Caligari Dres an 1920ow, y feu Cinema Venegesydhel y'n Almayn. Arta ober gwreydhek ha annaturel a berspektyv, liwyow, goskes ha golow o tipek, a-der portrayansow gwirvos.
Lien, drama hag ilow
Niver a oberyow Menegesydhel a veu skrifys gans dramatydhyon amerikanek rag termyn kott y'n 1920ow, rag ensampel, dramas gan Eugene O'Neill (The Hairy Ape, The Emperor Jones a The Great God Brown), Sophie Treadwell (Machinal) hag Elmer Rice (The Adding Machine).