cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kemper (tirfurv)
Kemper yw an tyller may hwra junya diw ragavon. An keth ger yw usys yn Bretonek (ha cymer yn Kembrek). Usys yw 'kemper' yn henwyn tylleryow, avel
Etymologyl
Etymologydhyon a assay keffrys dasdhrehevel aswonvos yn kever yethow hag yu re goth rak nep aswonvos dhe vos aswonys. Dre gomparya geryow yn yethow tyluek, y hyllir dysky yn kever aga yeth kerens sharyes. Y'n forth ma, gwrethyl geryow re bu kefys a yl bos sewys dhe dhallethvos an tylu yeth yndo-europek.
Kanel an mellkeyn
skeusennik|300px|left|Delinyans ow tiskwedhes kanel an mellkeyn
Mohawk (yeth)
Status a-lemmyn
Klass:Yethow Teythyek an Amerikaow
Dolli Barbie
alt=Barbie Doll and Fashion Clothes|skeusennik|Dolli Barbie ha Dillas Vis Dolli gis yw Barbie gwrys gans kowethyans gwariellow Amerika "Mattel, Inc." ha lonchys yn 1959.
Sili
Sili yw tre yn Bro Morgannwg, Kembra; (ST16NE06). Yma hi 5.5 mildir (8.8 km) dhiworth Kardydh ha 133.3 m (214.5 km) dhiworth Loundres. 4445 o braster an poblans yn 2011, ha 385 (8.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Kadmiom
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Region Syddanmark
Region Syddanmark yw rannvro yn Danmark.
Hyns-horn Ertach Ugheldir Kembra
Lokomotyvyow Tredanek
Klass:Hensi-horn yn Kembra
Erbysieth
alt=The trading floor of the New York Stock Exchange yn 1963.|skeusennik|An leur kenwertha a Geschanj Stockys [[Evrek Nowydh yn 1963.]] Erbysieth yw an skiens sosyel a studh askorra, lesranna ha konsumya gwara ha gonisyow. Y hwra fogella war an fara hag ynterweythresow a vaynoryon erbysek ha fatel ober erbysyow.
Bleydh
Klass:Kigdevoryer
Juan Antonio Tomé Paule
Bywskrif
Ev a receva pewasow divers yn dalghow bardhonieth. Y vardhoniek Un Mundo Cambiáu a wanyas an pewas y'n kesstrif 'Ruta De La Plata' y'n klass rannyeth an bobel.
Jersi Nowydh
Jersi Nowydh (yn New Jersey) yw stat yn Statys Unys Amerika ryb an Keynvor Iwerydh.
Mel
Klass:Bosow
Camila Pitanga
Camila Manhães Sampaio (genys 14 Metheven 1977) yw gwariores vrasilek geryes da.
Llanaelhaearn
Llanaelhaearn yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH34SE79). Yma hi 115.6 mildir (186.1 km) dhiworth Kardydh ha 207.3 m (333.6 km) dhiworth Loundres. 1069 o braster an poblans yn 2011, ha 816 (76.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Fowy (tre)
Fowy yw tre yn Kernow soth, orth heyl an dowr Fowy. Hi re beu porth dres kansblydhynyow, y'n kynsa le avel tre an lu ervys, ha wosa henna avel kresenn esperthyans pri gwynn. Hedhyw bysi yw an porth gans skathow draylya ha goelya. Poblans an dre yw den.
Y Rhws
Y Rhws yw tre yn Bro Morgannwg, Kembra; (ST06NE12). Yma hi 10 mildir (16.1 km) dhiworth Kardydh ha 139.1 m (223.9 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 601 (10.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Penn tir
500px|Baya Eglos Kostentin 500px|Penn tir ha baya
Klass:Mor
Negys
Yn sens komparek, ny wra hanow negys divagli entitas an negys a'n perghennek. Hemm a styr bos perghennek an negys omgemeryansek ha gorthebus rag dettys omgemerys gans an negys. Mar kyv an negys dettys, an gresysoryon a yll helghi kerth personel an perghennek. Ny wra kesweyth negys alowa kevradhow korforethel. An perghennek yw tollys yn personel war wober oll a'n negys.
Llanbedr
Llanbedr yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH52NE73). Yma hi 100.5 mildir (161.7 km) dhiworth Kardydh ha 191.2 m (307.7 km) dhiworth Loundres. 615 o braster an poblans yn 2011, ha 338 (55%) a wodhya kewsel Kembrek.
Llanfihangel Troddi
Llanfihangel Troddi yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (SO41SE80). Yma hi 28.4 mildir (45.7 km) dhiworth Kardydh ha 113.5 m (182.7 km) dhiworth Loundres. 1221 o braster an poblans yn 2011, ha 108 (8.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Fife North-Est
Fife North-Est a yll bos po referya dhe:
Konteth Queen Anne's, Tir Maria
Konteth Queen Anne's (yn Queen Anne's County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Lysardh
Yma tredanva-wyns ha gorsav loerell a British Telecom war Woen Hyli (Goonhilly) kevogas.
Clarice Cliff
Bewnans a-varr
Cliff eth dhe skol dyffrans dhe'n fleghes erel. Wosa skol, Cliff a wrussa godriga modrep o lymner priweyth. Benenes o mayni shoppys ober lymna an brassa rann a weythvaow Konteth Stafford, kynth yw lymna priweyth gans diwla pur danow a-lemmyn yn kenwerthel. Arvethys ens gans kynsernethow 7 bledhen.
Resegva a-varr
left|skeusennik|Patron safron Crocus Wostalleth, yth esa dhe Clarice unn lymner yowynka a wre gweres askorra Crocus, Ethel Barrow. Mes gans arghadowyow nowydh yn 1930 selys veu ‘shoppa’ lymna diblans yn-dann leur an drehevyans may feu askorrys priweyth 'Bizarre', hag ober Ethel o dyski lymnoryon yowynk fatell wul an patron. Ugans a venenes yowynk a askorras tra vyth marnas Crocus 5½ dydh an seythen, rag brassa rann an 1930ow. Crocus o anusadow drefen y vos askorrys ha war briweyth mos, te ha koffi, ha priweyth sians, taklow gwrys rag bos royow. Yth esa lies varyans liw y’n patron, ow komprehendya Purple Crocus (1932) Blue Crocus (1935), Sungleam Crocus (1935) ha Spring Crocus. Askorrys veu hogen wosa an vresel, an darnow diwettha gans merkys Clarice Cliff veu gwrys yn 1963, kyn feu Priweythva Midwinter, a brenas an weythva, a dhurya lymna rag erghi bys dhe 1968.
Erbynn 1929, an bagas a lymnoryon Cliff a devas dhe 70 lymner yowynk, benenes dhe vras (henwys hy “mowysi Bizarre”) mes peswar mab keffrys. Lies oberer a veu kevys arta y’n 1980ow ha 1990ow, ha’ga henwyn veu rekordys y’n lyver penn kansbloodh keffrys ha’ga ober.
An 1930ow
Dres kudynnow an Iselweyth Meur, priweyth Cliff a dhurya gwertha yn ta rag prisyow ughel. Priweyth Cliff Bizarre ha Fantasque o gwerthys dre bub ran a Amerika North, Ostrali, Mordir Nowydh hag Afrika Soth, mes nyns o gwerthys yn tir meur Europa. Yn Breten Veur y hwerthys hy friweyth yn lies gwerthji a vri yn Loundres, ow komprehendya Harrods, Bon Marche, John Lewis, Peter Robinson, Selfridges, John Barker & Co., Warring & Gillow ha Gorringe's (byttegyns ny werthys priweyth Bizarre yn Woolworth’s, dell leveris gans re yn kamm).
Ynter 1932 ha 1934 Cliff o kevarwodher art dhe ragdres meur a gomprehendyas ogas dhe 30 artydh an jydh (a dhallathas gans Pennsevik Kembra) rag skoodhya desin da war briweyth mos. Ensamplow a briweyth 'Artists in Industry' veu askorrys yn-dann hy kevarwodhyans, gans artydhyon kepar ha  Duncan Grant, Paul Nash, Barbara Hepworth, Vanessa Bell, ha Dama Laura Knight. An ragdres 'Modern Art for the Table' veu lonchys yn Harrods, Loundres yn mis Hedra 1934. Ev a gemeras gorthyp kemysk dhyworth an poblek ha’n wask, kyn fe patronyow ha shapys Cliff ow kwertha yn ta a-der dro’n bys.
skeusennik|Patron Clarice Cliff 'Honolulu' war shap lester bleujyow 'Athens' a-dro dhe 1932 Patronyow Cliff yw fest gisegys yn liwyow splann, kepar ha’n patron Honolulu dhyworth 1933. Emaylys yw an gwydh yn rudh (korel), rudhvelyn ha melyn. Cliff a janjyas liwyow an gwydh dhe las ha rudhwyn dhe wul varyans aral, henwys Rudyard wosa tennvos Konteth Stafford.
Dasserghyans bern yn hy ober
Yn 1985 askorrys veu kevres a dharnow yn-dann an title The Bizarre Collection, gans merk rag "Royal Staffordshire Pottery by Clarice Cliff", ha marghasys gans Priweythva Midwinter. Lymnys veu pub darn frankleuv, yn dyffrans dhe askorransow diwettha Wedgwood. I a usyas an desinyow ha methodys gwreydhel (a-der an kroder sugra pigornek Crocus). Askorrys vons y’n keth drehevyans avel askorrans gwreydhel Priweythva Newport.
An tri chyf desin askorrys o Honolulu war flester bleujyow 12-meusva Mei Ping, Summerhouse war blat fos 13-meusva ha versyon splann a Umbrellas and Rain war volla pigornek. Merkys esons gans niver "85" byghan stampys rag an vledhen a wrians. Yth esa dewis a hwegh kroder sugra pigornek ynwedh, arta lymnys gans leuv, a-der Crocus a veu lithograffys. Kyn kwrello purydhyon skornya an darnow 30 bledhen awosa, ymons I daswriansow pur ewn a’n re gwreydhel. Ymons I ow tos ha bos meur-gerys lemmyn ha kuntelloryon a werthveurha darnow a nas da ha pris resnadow.
Tony Blair
Klass:Dinethyansow 1953 Klass:Parti Lavur Klass:Politegoryon a Bow Sows
Thomas Aquinas
Erbynn 1240, ev a erviras bos broder du gans an Ordyr Dominican nowydh. Awos bos res dhe vreder dhu dilea rychys a'n bys ma, y deylu a'n kachyas rag gul dhodho sewya lergh y ewnter ha dos ha bos abas Benedictine. I a'n gorras yn-dann naw alhwedh yn kastel dhe janjya y vrys. Byttegyns, pan wrussons i y dhyllo wosa dew vledhen, ev a junyas an breder Dominican hware.
Klass:Dinethyansow 1225 Klass:Filosofers Klass:Italians Klass:Mernansow 1274 Klass:Sens Klass:Skriforyon
Emily Dickinson
Emily Elizabeth Dickinson (1830 - 1886) o prydydhes amerikanek.
Tony Benn
Wosa bos Lavur fethys yn etholans 1970, Benn a gaskyrghis warbynn governans eseleth Kemeneth Erbysek Europa (a dho diwettha Unyans Europa).
Bewnans diwettha ha'y mernans
Ha'y wreg a godhas klav, ev a omdennas dhyworth Chi a'n Gemmynagoryon yn 2001. Ev a sodhas avel Lewydh Keskowethyans Hedhi an Vresel, ow kaskyrghes erbynn goryskynnans Afghanistan 2001 hag Irak 2003. Ev a vetyas gans Saddam Hussain nebes seythunyow kyns an goryskynnans. Ev a dheuth ha bos aswonnys a'y resegva areth.
Myhal Servetus
Klass:Kristoneth Klass:Mernansow 1553 Klass:Skriforyon Klass:Spaynyoryon‎ Klass:Dinethyansow 1511
Cornish Today
Cornish Today yw lyver le may tispleg Nicholas Williams y amendyans a Gernewek Unys, dyllys gans Kernewek dre Lyther yn 1995.
Llanddeiniolen
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Burkina Faso
Burkina Faso yw gwlas yn Afrika West.
Sedher
Ehennow
Linyeth woles Linyeth gonna du Linyeth benn du
Kalciom
Kalciom yw an pympves elven moyha pals war an Norvys (4%). Kemmyn yw yn kerrygi godhosek kepar ha men kalgh ha krey.
Saven
Saven yw fols yn als ryb an mor mayth yw eskniys karrek vedhel po yn le mayth yw gwander y’n garrek kepar ha torva. Saven yw onan a’n geryow Kernewek dell a worr versyon dhe’n yeth sowsnek avel zawn. Yma meur a ensamplow da yn Kernow.
Fife North-Est (pastell vro Senedh Alban)
Devynnow
Klass:Pastellow vro a'n Senedh Alban
Kaliforniom
alt=Pennskol Kaliforni|skeusennik|Bagas fysegydhyon Pennskol Kaliforni
Mita
Mitys yw ethgarrogyon byghan (melldrosogyon gans eth garr), restrys yn diw urdh veur, an Acariformes ha'n Parasitiformes, gorrys war-barth yn istorek y'n is-glass Acari, mes ny wra dielvennans genynnek diskwedhes dustuni a geskolm ogas.
Plautus
Titus Maccius Plautus (/ˈplɔːtəs/; c. 254 – 184 KOK), aswonys yn kemmyn avel Plautus, o dramasydh Romanek a Oes Latin Goth. Klass:Dinethyansow 254 KOK Klass:Italians Klass:Skriforyon Klass:Mernansow 184 KOK
Hesse
Hessen yw stat (Almaynek: Land) yn Almayn. Poblans an stat yn niverans 2007 o 6,070,428 a dus. Wiesbaden yw an bennsita.
Cathays
Cathays yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17NE66). Yma hi 1 mildir (1.6 km) dhiworth Kardydh ha 131.2 m (211.2 km) dhiworth Loundres. 17817 o braster an poblans yn 2011, ha 1882 (10.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Magid Magid
Magid Magid (genys 26 Metheven 1989 yn Burao, Somali) yw politeger somalek-bretennek, esel Senedh Europa a-dhia 2019 bys yn 2020 hag Arlodh-Mer Sheffield a-dhia 2018 bys yn 2019. Ev o an yowynka person y'n offis na. Esel a'n Parti Gwyrdh yw Magid.
K
K yw unnegves lytherenn a'n lytherennans romanek dre vras hag a'n lytherennek Kernewek (mes an degves mar ny niverir I yn Kernewek Unys). Hi yw an ethves kessonenn keffrys. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn K a via leverys  'ka' . Yn lytherennansow Kernewek Unys (Amendys) ha Kernewek Nowyjya, yma C ow kemmeres le K kyns kessonennow dre vras ha kyns an bogalennow A, O, hag U.
George Hay Morgan
George Hay Morgan (1866 – 24 mis Genver 1931) o politeger bretennek. Klass:Dinethyansow 1866 Klass:Mernansow 1931 Klass:Politegoryon a Gembra Klass:Politegoryon a Gernow
Dungeons & Dragons
Y hwariir an gwari gans disyow (d4, d6, d8, d10, d12 ha d20), folennow gnasow ha lyvrow. Lies person a us figurys byghan ha prileghennow dorvagh.
Kowethas
Kowethas a styr ynwedh bagas komparek a dus neb a gesober, maga ta kowethas ledanna mayth yns i eseli anodho. Tus a wra kowethasow dhe waynya lesow moyha avel bagas dell yw galladow dibarow. Lies eneval a wra hemma ynwedh, kepar ha bleydhes po gwenen. Socyologieth yw an hanow rag studhya kowethas.
Polynesi Frynkek
Klass:Frynk tramor Klass:Ostralasi
Jean Racine
Klass:Frynkyon Klass:Mernansow 1699 Klass:Prydydhyon Klass:Dinethyansow 1639
Joseph Stalin
Klass:Didhuwydhyon Klass:Dinethyansow 1878 Klass:Domhweloryon Klass:Mernansow 1953 Klass:Moldroryon Klass:Politegoryon gemynegorek Klass:Prydydhyon Klass:Russians
An Guntelles Geltek
Istori
Yn 1935, an tyller o Kardydh, hag an BBC a dharlesas alenna. An Guntelles yn 1938 esa yn Enys Manow yn niver a helyow, ytho y feu dewis a arethow ha dadhlow. Avrewlys o kuntellesow kyns Nessa Bresel an Bys kyn hwrug Parti Kenedhlek Alban assaya kemeres rann y’n 1920ow, hag y’n 1930ow Taoiseach Iwerdhon, Éamon de Valera, a assentyas bos tasek dhe’n kowethyans.
Llanegryn
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Indiom
Askorrys yw indiom avel isaskor teudhi zynk, a-dro dhe 700 tonnas an vledhen, an moyha rann dhyworth Kanada. Nyns yw lies devnydh dhe indiom marnas kesalkenyow gans poynt teudhi isel usys yn kevreythow skyllyoryon dowr awtomatek dhe lettya tan, nebes kesstoffow hanter-kendegi usys yn daffar elektronek, hag avel gwedrow mires. Yn 2009 diskudhys liw nowydh a gomprehend indiom, h.y. glas YInMn yn Pennskol Oregon.
Poos atomek indiom yw 114.81, y boynt teudhi yw 156°C ha'y boynt bryjyon yw 2080°C. Y dhosedh yw 7.3kg an liter. Alkan medhel arghansek yw. Pan yw plegys darn a alkan indiom, ev a wighal.
Burgenland
Burgenland yw stat yn Estrych.
Nadia Comăneci
skeusennik|250px|Comăneci ha'y medalennow yn 1976 skeusennik|250px|Comăneci y'n Gwariow Olympek yn 1976 Nadia Elena Comăneci (genys 12ves a vis Du, 1961) yw lappyores romaniek kyns.
Y krysir Comăneci dhe weres rendra lappyans meurgerys a-dreus an bys.
Gravyans
Gravyans yw ryw art trymynsek (a styr res yw dhe'n art kavos ughelder, lester ha downder, kepar a kub). Yma lies ryw a wravyans dhyworth rannyow dyffrans a'n bys po dhyworth osow dyffrans, kepar ha'n asgenesigeth hag y'n jydh hedhyw. An skeusennow yn-dann yw gravyans.
Grangetown
Grangetown yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17SE69). Yma hi 1.2 mildir (1.9 km) dhiworth Kardydh ha 131.4 m (211.4 km) dhiworth Loundres. 18362 o braster an poblans yn 2011, ha 1867 (10.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Karbon
Elven gymyk yw karbon, niver 6 y'n Vosen Beriodek. Y furvell yw C. An hanow a dheu dhyworth an ger Latin carbo, ow styrya glowbren. Henwys veu an elven yn 1787 gans kymygydhyon Frynkek.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Nevenoe
Henwys veu avel Duk Breten Vyghan gans Lewys Sansel, myghtern an Frynkyon. Nevenoe a besyas bos lel dhe Lewys bys pan verwis Lewys yn 841. Er Lewys o Charlys Vool, mes nyns o kowethyans yntredho ha Nevenoe mar dha. Y skonyas Nevenoe lia ti a lelder dhe’n myghtern nowydh, ow kwarnya anserghogeth Breten Vyghan. Charlys a omsettyas war Vreten Vyghan, mes fethys veu yn Batel Ballon, hag yn 846 res o dhodho aswon anserghogeth Breten Vyghan.
Korsen Eynda
Korsen Eynda po Bambou yw an hanow rag moy ages 1,400 eghen a blansow kowrek yn 115 kinda dyffrans. Pub korsen Eynda a's teves garr havel dhe brenn. I a dyv dell yw usys yn Afrika, Amerika hag Asi, mes i a yll tevi yn es yn Europa ynwedh.
Avicenna
Ev a skrifas a-dro dhe 450 oberen ow tochya lies testen dyffrans. A-dro dhe 240 re dreusvewas, y'ga mysk 150 a filosofieth ha 40 a vedhegneth. Y oberennow an moyha a vri yw The Book of Healing, godhoniador filosofek ha skiensek, ha The Canon of Medicine, godhoniador medhegel. Yn-mes a filosofieth ha medhegneth, Avicenna a skrifas ow tochya steronieth, alchemy, doronieth ha dororieth, brysonieth, theologieth Islamek, lojyk, awgrym, fysegieth ha bardhonieth.
Korsen Eynda
Kors Eynda a dyv yn bonniow, mes eksistya a wra versyonow gans stolonow ynwedh. An stolonow a yll bos mar hir avel 40 meter ynter unn plans ha'n nessa. I a dyv fest uskis. David Farrelly, yn y lyver The Book of Bamboo, a lever dell yll bambou tevi kemmys ha 1.21 meter yn unn jydh. Byttegyns, an brassa rann a gors Eynda usys hedhyw y'n lowarth a yll tevi 3-5 cm an jydh.
William Bickford-Smith
William Bickford-Smith (1827 – 24 mis Hwevrer 1899) o negysydh ha politeger sowsnek.
Thomas Carlyle
Thomas Carlyle (4 mis Kevardhu 1795 - 5 mis Hwevrer 1881) o skrifer, istorek ha filosofer albanek.
El Salvador
An Repoblek El Salvador (yn República de El Salvador) yw gwlas yn Amerika Gres.
Llanengan
Llanengan yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH22NE84). Yma hi 108.6 mildir (174.7 km) dhiworth Kardydh ha 207.3 m (333.6 km) dhiworth Loundres. 1937 o braster an poblans yn 2011, ha 1074 (55.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Andesit
Drefen bos lava andesit mar lujek, pur hedardh yw an loskvenydhyow hag yw stratoloskvenydhyow herwydh usadow. skeusennik|400px|left|Golinyans QAPF (Kanndir, Gwrysven potassion, Gwrysven [[kalciom, Feldspathoyd) ow tiskewdhes tyller andesit]]
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Cincinnati
Dhrehevyansow an uhella
Klass:Ohio Klass:Rolyow a dhrehevyansow
Konna gwynn
Omdhegyans
Kevys yw yn bargeynyow tir, gwelsiryow ha gwydhegi yn ranndiryow kledhbarth Europa, Asi ha kledhbarth Amerika. Hys y vewnans a yll bos a-dro dhe bymp bledhen po 6-8 bledhen avel namm, mes dell yw usys an brassa rann anedha a varow ynter 1 ha 2 bloodh.
Komendyans
Komendys veu dhe Vordir Nowydh y'n 19ves kansvledhen rag kontrolya konines. Pur dhistruiys yns i dhe boblans ydhyn teythyek Mordir Nowydh.
Harold Hayman
Klass:Dinethyansow 1894 Klass:Mernansow 1966 Klass:Parti Lavur Klass:Politegoryon a Gernow
Porthkragen
Kragen Gres ha Kragen Wartha yw trevesigethow ogas dhe'n porth. Desedhys yns i war an vre soth-est a'n porth.
Doronieth
Gwrys a vili yw treth Porthkragen, mes y hyllir gweles tewes pan vo mordrik. Yma privedhyow ena ha sawyoryon bewnans y'n hav.
Istori
Porthkragen o nasys yn trog gans liv Kastel Boterel yn 2004. An bons a-dreus an avon, niver a dreven ha'n tavern a veu distruis gans an fros o dhowr.
Roazhon
Roazhon (Frynkek: Rennes, Gallo: Resnn) yw sita yn Breten Vyghan Uhel, orth poynt metyans an avonydh Gwilun (Vilaine) hag Il (Ille). Yma hi ow servya avel pennsita Rannvro Breten Vyghan, hag esedh Consel Ranndiryel Breten Vian ew. Yma diw bennskol y'n sita: Pennskol Roazhon I ha Pennskol Roazhon II. Poblans a ranndir an sita (aire urbain) yw person.
Judy Garland
Fylmow
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Demokratyon Klass:Dinethyansow 1922 Klass:Donsyoresow Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Gwaynyoryon a Bewas Akademi der Enor Klass:Kanoresow Klass:Mernansow 1969 Klass:Ynkleudhyansow yn Kaliforni
Alan Turing
Yn 2021 an Arghantti Pow Sows a wrug notenn hanter-kans peuns nowydh er y gov.
Dawn Butler
Hi a veu etholys a Ji an Gemmynyon yn 2005 rag Brent Soth hag yn 2015 rag Brent Kresel. A-dhia 2017 dhe 2020, Butler o Skeus Skrifenyades a Stat rag Benenes ha Parderyow. Yn 2020, hi o ombrofyores a'n offis a Isleyder a'n Parti Lavur. Hi a veu fethas gans Angela Rayner ha Rosena Allin-Khan. A-dhia an etholans a Keir Starmer maga leyder a'n Parti Lavur, Butler a wrug dehweles a'n formys war-dhelergh.
Sedher an Hebask
Mirva
Klass:Sedher
Dugeth Vreten Vyghan
Herwydh an oes, y helwys pennsevigyon a Vreten Vyghan "dugys", a-wosa "myghternedh Breten Vyghan", "yurlys", hag ynwedh wor'tiwedh dugys Breten Vyghan ha gwahalyethow Frynk.
Kardydh
An hembronkyas romanek Aulus Didius a fondyas an sita, hag yma'n gastell romanek hwath orth kres an dre. Kardydh a waynyas leun a les y'n 19ves kansblydhen, pan esa hi kres poesek a garyans glo. Port Kardydh, aswonnys avel Tiger Bay, a veu unnweyth onan a'n moyha bysi porth y'n norvys ha'n poesekka port glo y'n bys dreus neb prys. Yn 1905, Kardydh a dheuth ha bos 'sita' soedhogel.
Naoned
Yn mysk an dus eryes da a-dhiworth Naoned, attendyn:
Nikaragwa
Yn 2007, Daniel Ortega a dheuth ha bos lywydh an repoblek wosa dewisyans yn 2006. Hembrenkyas an FSLN (Sandinistas) yw ev.
Hyns-horn Listowel ha Ballybunion
Istori
An trenow a garyas gwara, yn arbennik bughes ha tewes treth ha poblans Kerry ha Limerick a dhevnydhyas an hyns-horn rag viajya dhe'n treth ha'n gwelyow golf yn Ballybunion. Fleghes Ballybunion a viajyas dhe'n Skol Nessa yn Listowel warnodho.
John Nott
Devynnow
Klass:Dinethyansow 1932
Untollek
An hanow monotremata a dheu dhyworth an Grek μονός (monós 'sengel') ha τρῆμα (trêma 'toll'), ow kampolla an 'cloaca'. An dyffrans alhwedhel ynter untollogyon ha bronnviles erel yw bos dhedha unn toll (an cloaca) rag an kevreythyow pisa, kawghya ha dinythi. Porsogyon a's teves kanel dyffrans rag dinythi ha'n brassa rann a vronnviles a's teves tell dyffrans rag dinythi (an gons), pisa (pibell an troth) ha kawghya (an gwenn).
Skol rag Boekkas Gwynn
Chif kemeryansow
Klass:Hwedhlow berr
Porth Sgiwed
Porth Sgiwed yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (ST58NW06). Yma hi 21.2 mildir (34 km) dhiworth Kardydh ha 111.4 m (179.2 km) dhiworth Loundres. 2083 o braster an poblans yn 2011, ha 220 (10.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Stephanie St. Clair
Genys veu hi yn West-Eyndaow gans hengerens frynkek hag afrikan. Hi a wodhya Frynkek, Sowsnek, redya ha skrifa. Hi a verwis yn kosel yn 1969, hwath golusek.
Llangelynnin
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Iodin
Iodin a eksist avel gwrysow du splann. Ev a wra segh-ethenna orth dommhe dhe furvya gass purpur. Y boos atomek yw 126.90, y boynt teudhi yw 114°C ha'y boynt bryjyon 184°C. Y dhosedh yw 4.9kg an liter.
Ashoka
Meur a'n kedhlow a-dro dhe Ashoka a dheu a'y ordnansow skrifys yn yeth Brahmi ha'n henhwedhlow Bouddiek skrifys kansvledhynnyow wosa y vernans. An ordnansow ma yw yn mysk an a-varra skrifow hir a hen Eynda. Tokyn Repoblek Eynda arnowydh yw desedhans a neppyth gwrys gans Ashoka.
The Duchesse of Cornwall's Progresse
Tekst
h) Theram Ry do why an Bele ma
do gware gen bonogath da;
Konstantin Chernenko
Konstantin Ustinovich Chernenko[1] (24 mis Gwydngala 1911 – 10 mis Meurth 1985) o politeger Sovyetek neb o hembronkyas Unyans Sovyetek tredhek mis, a 1984 dhe 1985.
Vanessa Beeman
Klass:Skriforyon yn Kernowek
Iridiom
Askorrys yw an vrassa rann a iridiom dhyworth purhe platinom, a-dro dhe 3 tonnas an vledhen. Usys yw y'n diwysyans elektronek, kerri (rag pennow kantolyow (spark plugs)), ha dhe wul katalydhyon.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Kingsley Amis
Klass:Mernansow 1995 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson Klass:Dinethyansow 1922
David Balhatchet
Kernowegor o Dr. David John Balhatchet (23 Ebrel 1926 - 22 Ebrel 2001), pur weythresek yn degvledhen an 1990ow. Genys veu yn Southall, Middlesex, yn 1926 dhe John Balhatchet ha Maria (née Mallet), an eyl a dhew flogh. Konstabel y'n Kreslu Metropolitan o y das. An teylu a removas dhe Gernow le mayth o y das gwithyas chi ostyans yn Porthkehodhon, ogas dhe Lannwedhenek. Ev eth dhe skol gynsa privedh ha skol eylradh an wlas yn Kernow. Ev a gavas skolorieth dhe Bennskol Rysoghen (Kolji Wadham) le may hwrug furvya Kowethas Kernewek warbarth hag erel, kepar ha Richard Jenkin. Yn 1951 omjunya a wra ev Kolji St Mary, Twickenham, rann a Bennskol Loundres, ow tyski Frynkek. Apoyntys veu avel penn an asran Frynkek yn 1975. Ev a gaves peder gradh gans Pennskol Rysoghen, bachelorieth (BA) yn 1949, BLitt yn 1952, MLitt yn 1980 hag ow kwaynya DPhil dhyworth an keth pennskol yn 1988.
Mikhail Gorbachev
Klass:Didhuwydhyon Klass:Mernansow 2022 Klass:Pewas Nobel Klass:Politegoryon gemynegorek Klass:Russians
Rhaglan
Rhaglan yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (SO40NW25). Yma hi 24.1 mildir (38.7 km) dhiworth Kardydh ha 118.1 m (190 km) dhiworth Loundres. 1876 o braster an poblans yn 2011, ha 209 (11.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Bardhonieth
Folennow kelmys
Klass:Bardhonieth
Jeremy Corbyn
Ev a veu etholys dhe Ji an Gemmynyon yn 1983 rag Islington North. Yn 2015, Corbyn a veu etholys leyder an Parti Lavur, ow fetha Yvette Cooper, Andy Burham ha Liz Kendall. Ev a wrug kelli an etholansow RU 2017 ha 2019 hag ev a gwytyas yn 2020. Ev a veu spedys gans Keir Starmer.
Omdowl Kernewek
Komendyans dhe rewlys kesstrifa
Amkan omdowl yw dhe dewlel an erbynner ow kawsya ev dhe dirya war hys y geyn. Pub omdowler a’n jeves jerkyn a wrians ha devnydh kales, ow kallosegi i dhe dhalghenna an erbynner. Difennys yw settya dalghen war an konaow bregh po besies, keffrys ha synsi war yn-dann an kres. Res yw kemeres pub gavel war an jerkyn, kyn fo gesys gul devnydh a balv an leuv dhe herdhya po treylya a-denewen an erbynner.
Istori
Thomas Hoby a skrifas yn 1551 dell wrug myghtern Pow Frynk yn Chastenbriant diskwedhes dhe Arlodh Gororydh Northampton "great pleasure and disport...sometime with his great boisterlie Bretons wrastling with my lordes yemen of Cornwall, who had much to do to gete the upper hande of them."
Yn 1927 William Tregoning Hooper (Bras y Golon) a akordyas gans an Breton Dr. Cottonec a Gemperle y tegodh synsi kampyoriethow may halla omdowloryon a Gernow ha Breten Vygan kesstrifa ynna. Yn 1932 Duk Kernow a weresas arghasa omdowloryon Kernow.
Korfow rewlya yn mes a Gernow
A-dreus an bys, niver a gorfow rewlya ranndiryel re dhyghtyas fyttow omdowl leel. Ensamplow a gomprehend:
Korfow relwya a-ji dhe Gernow
Yn 1946, kemerys veu an ECWF a-ji dhe’n CWA, hag alenna rag, an CWA re restras ogas dhe bub kesstrif. Unn ensampel kontrari dhe henna yw kesstrif Lannhernen pub bledhen.
Diwrosa
skeusennik|Diwrosa y'n Giro d'Italia
Gambi
Gambi (yn The Gambia) yw gwlas yn Afrika West.
Giordano Bruno
Y dhamkaniethow kosmologek a ystynnas patron Copernicus hag o nowydh y'n dedhyow na. Bruno a dybis nag o an Howl marnas onan a niver heb finweth a gorfow nevek ow kwaya yn anserghek. An kynsa den o ev dhe brederi bos an ster a welyn dhe nos kehaval orth an Howl. Ev a dybis bos possybyl bos bewnans war blanetys erel y'n ollvys.
Konteth Beaver, Pennsylvani
Konteth Beaver (yn Beaver County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Park Kenedhlek Keynansdiryow
Kalgh, krag ha kyllas yw karrygi an park. Yn-mysk an nasyow, yma gwarak naturel, Gwarak Mesa.
Katalanek
Rannyethow
Katalanek savonel yw fondys war rannyeth Barcelona, honn yw sort a Gatalanek Est. Y promovir nepprys Valensinek avel yeth diberth, mes y preder yethonydhyon erell hy bos unnweyth rannyeth a Gatalanek West.
Sampel
Ottomma ensompel a dekst katalanek, h.y. an Pader:
Salamanca
Klass:Citys ha trevow yn Europa Klass:Ertachva an Bys UNESCO Klass:Spayn
Robert Recorde
skeusennik|left|250px|Recorde ow komendya an kehavalnos "="
Statys Unys
Yma 50 stat (pow) y'n Statys Unys, unn ranndir a-barth an bennsita, ha niver a bowyow enesek tramor.
Martin Luther King, Jr.
Mernans
Gool Martin Luther King, Jr. a veu selys avel dy'gol SU y'n 1986.
Q
Q yw seytegves lytherenn a'n lytherennek romanek dre vras hag a re lytherennansow Kernewek (mes an hwetegves mar ny niverir I yn Kernewek Unys). Hi yw an trydhegves kessonenn keffrys y'n lytherennegi ma. Yn Kernewek Kemmyn, nyns yw devnydhys an lytherenn ma mann – an yn le an lytherennow qu yth usir kw y'n rannyeth na. Yn Latin ha lies yeth arall, nyns usir Q saw U a'y wosa – yth arwoedhya an lytherenn dhewblek ma.
Rosie Duffield
Rosemary Clare Duffield (genys 1 mis Gortheren 1971) yw politeger bretennek. Klass:Dinethyansow 1971 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Parti Lavur Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Sowsesow
Miyamoto Yuriko
Miyamoto Yuriko (宮本 百合子, 13 mis Hwevrer 1899 – 21 mis Genver 1951) o romansores, skrifores a hwedhlow berr, gweythresores socyal hag avreusyades lyenn nihonek. Klass:Dinethyansow 1899 Klass:Asianesow Klass:Kemynegoryon Klass:Mernansow 1951 Klass:Skriforesow Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon LKDT
Ammeth
alt=Bughes yw eneval kemmyn yn magereth bestes, rann bosek a ammeth.|skeusennik|Bughes yw eneval kemmyn yn magereth bestes, rann bosek a ammeth. Ammeth yw an gweyth a gonis plansow ha bestes. Ammeth yw an displegyans meur yn tevyans a hwarheans denel sedhek may hwrug ammeth a eghennow dovhes gwruthyl gorlanwes boos a alowas tus dhe driga yn sitys. Istori ammeth a dhallathas nans yw milyow a vledhennow. Wosa kuntelles greun gwyls nans yw 105,000 bledhen dhe'n lyha, tiogyon usi ow sordya a dhallathas aga flansa nans yw a-dro dhe 11,500 bledhen. Hoghes, deves ha gwarthek a veu dovhes nans yw moy es 10,000 bledhen. Plansow a veu gonisys yn anserghek yn, dhe'n lyha, 11 ranndir a'n bys. Ammeth diwysyansek selys war ungultur bras y'n ugensves kansvledhen a dheuth ha rewlya eskorrans amethek, kyn hwra a-dro dhe dhew bilvil a dus a besyas trestya dhe ammeth omvaga.
Trefynwy
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Fynwy
Ursula le Guin
Pewasow
Skrifow Le Guin o delanwes fest posek yn fugieth skiens ha fantasi. Hi a gavas lies pewas, ow komprehendya eth Hugo, hwegh Nebula, ha dew warn ugens Locus, hag yn 2003 hi a dheuth ha bos an eyl benen enorys avel 'Grand Master of the Science Fiction and Fantasy Writers of America'. Henwys veu gan Lyverva Kuntelles an Statys Unys avel 'Living Legend' yn 2000,
Algernon Moreing
Algernon Henry Moreing (30 mis Gwynngala 1889 – 22 mis Hedra 1974) o politeger bretennek.
Sterling Heights, Michigan
thumb|300 px|Sterling Heights thumb|300px| Sterling Heights yw sita yn Konteth Macomb, Michigan, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 134,346.
Leif Jones
Leifchild Stratten Leif-Jones, 1a Baron Rhayader, PC (16 mis Genver 1862 – 26 mis Gwynngala 1939) o politeger bretennek. Klass:Dinethyansow 1862 Klass:Mernansow 1939 Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Politegoryon a Gernow
J. R. R. Tolkien
skeusennik|Tolkien, blydhennow 1940
Martin Luther
thumb|Martin Luther (1529) Martin Luther (10 mis Du 1483 – 18 mis Hwevrer 1546) o pronter Almaynek, professor duwonieth ha den a vri y'n movyans Kristyon hwetegves kansvledhen, o aswonnys avel Dasfurvyans Protestant.
Yn krev y tisakordya y hyllir prena rydhses a gessydhyans Duw rag peghosow a vona. Y Bympthek Thesis ha Peswar Ugens herwydh usadow a dhallathas an Dasfurvyans.
Fernando Pessoa
Ev a skrifa kyns oll yn Portyngalek mes treweythyow yn Sowsnek maga ta.
Francis a Assisi
Ev a dhallathas holya bewnans fest kryjyek hag ev yn Assissi wosa bresel ynter Assisi ha Perugia yn 1202. Ev a dhallathas pregoth kres ha purder. Ev a fondyas an Vreder Loos yn 1209. Francis yw onan an dus an moya gordhys yn Kristonedh. Dhe jydh y wool, an 4a mis Hedra, yma lies eglosyow gans solempnitys rag enevales.
Chytrak
Chytrak (Acinonyx jubatus) yw kath myns kres a drig yn Afrika. Ev yw an eneval tir skaffa, a yll ponya bys dhe 112 km/our rag termyn kott. An brassa niver a jytrakes yw trigys yn savannas Afrika, gans nebes anedha yn Asi. Gweythresek yns i dydhweyth, ow helghya boreweyth po gorthugherweyth.
Gnasow
Skav ha moon yw an chytrak kehevelys dhe gathes meur erel. Perfydh yw y arrow hir moon ha lost hir breghys rag ponya uskis. Y furv tanow yw pur dhyffrans dhe vyns korf nerthek an kathes meur erel. Hys y benn ha korf a wra varya ynter 112-150 cm hag ughder y dhiwskodh 70-90 cm.
Jowann Richards
Ev eth ha bos ynjinor kymyk ha bewkymyk, Esel Fondyans Ynjinoryon Kymyk hag Ynjinor Chartrys. Bys yn y omdennans yn 1991 ev a oberas a-barth lies kowethyans kymyk ha gordhiwedh avel Ynjinor Kusulyek. A-hys bledhynnyow ev o esel Kessedhek Bewteknek an Governans.
Elaine Morgan
Elaine Morgan OBE, FRSL (7 Du 1920 – 12 Gortheren 2013), o skrifores kembrek rag an pellwolok hag awtour niver a lyvrow a-dro dhe anthropolegieth esplegyansel, yn arbennik tybyans an apa dowrek. Avonsys an tybyans gensi avel ken dewis dhe dybyansow a ros skwirglassansow reydh ha drefen hemma, na gemeras attendyans lowr dhe rann benenes yn esplegyans denel. 'The Descent of Woman', dyllys yn 1972, a werthas yn ta a-derdro'n bys, treylyes dhe dheg yeth. Yn 2016, henwys veu avel onan a'n "gwella 50 den po benen kembrek bythkweth".
Dasfurvyans Protestant
Gorth-Dasfurvyans
An Eglos Katholik Romanek a worthybis gans Gorth-Dasfurvyans, y tallathas yn Konsel Trent. Dre vras, Europa Kledhbarth (a-der an brassa rann Iwerdhon) a veu awedhyas gans Protestantieth, ha Europa Soth a witha Katholigieth Romanek.
Riverside
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
Trevesigoleth
Klass:Gwlasegeth
Tyndyrn
Tyndyrn yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (SO50SW60). Yma hi 26 mildir (41.8 km) dhiworth Kardydh ha 110.3 m (177.6 km) dhiworth Loundres. 821 o braster an poblans yn 2011, ha 73 (8.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Boudica
Klass:Keltesow Klass:Myghternedh yn Europa Klass:Omladhansow
Jowanet Ark
Jowanet a veu genys dhe deylu a werinoryon yn Domrémy y'n Vosges yn Pow Frynk north-est. Yn 1428, hi a viajyas dhe Vaucouleurs ha pysi dhe vos kemerys dhe weles an myghtern, Charles VII a Bow Frynk. Hi a leveris y hwrug hi degemeres gwelesigethow a arghel Mighal, Sen Margaret ha Sen Catherine ow terivas y kodh dhedhi skoodhya Charles ha daskavos Frynk a rewl sowsnek.
Llanycil
Llanycil yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH93SW29). Yma hi 99.9 mildir (160.7 km) dhiworth Kardydh ha 176.2 m (283.6 km) dhiworth Loundres. 404 o braster an poblans yn 2011, ha 325 (80.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Turantieth
Klass:Gwlasegeth
Gwenenen
Gwenen yw hwesker neyja a'n Hymenoptera, a gomprehend ynwedh an muryon, goghi ha livbreves. Yma a-dro dhe 20,000 eghen a wenen. Kevys yns i war bub brastir a-der Antarktika.
Gwenen kowethasek
Yma tri sort a wenen yn trevesigeth gwenen mel. Myghternes yw an wenenen bosekka y'n drevesigeth drefen hi dhe dhedhwi an oyow. An vyghternes a us hy bros marnas dhe vrosa myghternesow erel. Dell yw usys, an vyghternes yw mamm an oberyoryon. Hi a dheber kowlesen arbennik gelwys kowlesen riel hys hy bewnans. Oberoryon yw benow ynwedh, hag i yw an gwenen a guntel ponn dhyworth bleujyow hag omladha rag difresa an drevesigeth. Oberoryon a wra dons gwevya rag leverel orth an ken re le may feu nektar diskudhys gansa. An godhonydh a dhiskudhyas hemma o Karl von Frisch. Gwenen sudron yw re gorow a wra parya gans an vyghternes may hallo dedhwi oyow. Parya yw aga unnik gweythres. Ny wrons ober y'n kowel vytholl.
Dustunyoryon Yehovah
Istori
An istori arnowydh a Dhustunyoryon Yehovah a dhallathas y'n 19ves kansblydhen yn Philadelphia, Statys Unys. Charles Taze Russel gans kowetha a wrug studhya an Bibel drefenn ny allas krysi yn “ifarn”.
Sedher bras
Mirva
Klass:Sedher
Kemynegoreth
A-dhia 1992, yma pymp kenedhel gesys ow pos governys yn soedhogel gans tybiethow kemmynegorek. Peder anedha a wra siwya ken furvow a Marksydhieth-Lenynydhieth: Vietnam, China, Cuba, ha Laos. An pympes, Korea Gledh, a siw yn soedhogel Kemmynegoreth Juche y'n eur ma, mes y hwre ynwedh omhenwel Marksydhek-Lenynydhek kyns es 1991. Lies kenedhel arall a wrug hepkor Marksydhieth y'n termyn na, drefenn an brassa rann a dus dhe grysi y hwrug fyllel. Lies gweyth hy skila o legryas delvrysyow, hag awtoritauster, boghosogneth veur, ha kas freudhek a wrug omsiwya.
Tredelerch
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
Mengleudh Delyow Boll
Istori
Herwydh hwedhlow, meyn Delyow Boll re beu mengleudhyes war an tyller ha devnydhyes rag byldya dres neb 800 bledhen, ytho a-dhia reyn Myghtern Stefan y'n 12ves kansvledhen. Dres reyn Myghternes Elisabeth an kensa, yth esa pymp mengleudh war an tyller o pur bosek rag delivra legh dhe Vreten Vyghan ha'n Iseldiryow. skeusennik|An garth-legh dhe Dhelyow Boll. Yn 1841, y junyas an pymp mengleudh dhe wul unn unses, an Kompani Legh Delyow Boll Koth (Old Delabole Slate Company) eth ha bos an kompani kendon finwethys a-lemmyn yn 1898. Yn kres an 1800ow, yth esa a-dro dhe 1,000 gweythyor a oberi y'n mengleudh, owth estenna kresek a 120 tonnas a legh pub dydh, mes an niver ma a sedhas dhe 500 yn 1910. Kyns an hyns-horn dhe dhos yn 1893, treghys veu an legh ha tennys vons dhe Borthkaveran le may fons kergys yn gorhelyow.
Y'n jydh hedhyw
Yma presentyansow yn-kever an mengleudh ha tornys kerdhes a-dro dhodho yw ygor dhe'n poblek. Godrigoryon a yll gweles an stevel-dhiskwedhes, an pytt a ober, ha'n hwelyow arenebel. Onan a'n lokomotyvyow petrol a-dhyworth an hyns-horn pervedhek koth a yll bos gwelys hwath dhe'n mengleudh ynwedh.
Kevrennow
Klass:Kernow Klass:Mengleudhyow
Elem Klimov
Klass:Dinethyansow 1933 Klass:Kemynegoryon Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Mernansow 2003 Klass:Russians Klass:Skriforyon
Aval
Aval (unnplek Avalen, Lat. Malus domestica), po avalwydh, yw ehen a wydhen vyhan yn teylu Rosaceae (genas Malus). Aval henwys yw an frooth aval ynwedh.
Elgin, Illinois
Gwiasva
Klass:Citys yn Illinois
Romans
Romansow yw, herwydh usadow, 60,000 ger hir, dhe'n lyha. Nebes yw brassa, a-dro dhe 150,000 ger po moy.
Amerika
right|thumb|Mappa a Amerika herwydh an CIA. Amerika yw brastir (po bagas a vrastiryow) ynter an Keynvor Atlantek (y'n howldrehevel) ha'n Keynvor Hebask (y'n howlsedhes). Yma an Mor Karib ow tiberth Amerika Dheghow hag Amerika Gledh. Rakhenna, yma kuldir owth aga kevrenna yn Pow Panama.
Yma 34 pow anserghek ha lies tiredh arall yn Amerika. Amerika Latin yw an re le'ma tus ow kewsel Spaynek po Portyngalek avel yeth soedhogel. Kledh-barth Amerika yw an re yn le'ma dhe Sowsnek po Frynkek an studh ma. Mes yma styryansow divers dhe'n termow ma; rag ensampel, an ynysek Karib a via martesen y'n eyl po an arall.
Amerika Gres
right|thumb|Tikal, Pow Gwatemala.
Karl Marx
thumb|Karl Marx (1875) Karl Heinrich Marx (leveryans Almaynek: [ˈkaɐ̯l ˈhaɪnʀɪç ˈmaɐ̯ks]; 5 mis Me 1818 – 14 mis Meurth 1883) o filosofer, ekonomydh, socyologydh, istorior, jornalyas ha socyalydh domhwelus Almaynek. Oberow Marx yn erbysieth a ros an grond konvedhes lavur ha fatel yw junys orth chatel, hag yth awedh y ober tybyans erbysiek iskevresek.
Lake Helen, Florida
Devynnow
Klass:Citys yn Florida Klass:Konteth Volusia, Florida
Šiprage
200px|right|
Birmingham
Devynnow
Klass:Trevow yn Pow Sows
Carlos Ruiz Zafón
Klass:Mernansow 2020 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Spaynyoryon Klass:Ynkleudhyansow yn Kaliforni Klass:Dinethyansow 1964
Bualgarow
Dinythi ha seson kesparyan
An bualgerwys benow a worr leugh y'n hav y'n gwastastiryow. Wosa dinythi, an seson kesparya a dhalleth. An re gorow gwarthevyek a verk tiredh gans kawgh hag eth.
Bualgerwys yw rann bosek a'n ekosystem. Aga hawgh a wodeyl an tir, ha da yw aga stankya rag tevyans nowydh. Boos yns i rag preydhoryon, kepar ha lewes hag usviles.
Greunlond
Chif trevesigethow Greunlond
Nuuk Sisimiut Qaqortoq Ilulissat
Mawddwy
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
William Shakespeare
Oberow
Shakespere a skrifa a-dro 38 gwari, 154 sonnettys ha dew vardhonek hirra hwedhlek. Yn meur a yethow a veu y gwariow treylys, ha gwarys yns moy ages a re na skriforyon erel. An brassa rann y oberow a veu skrifys yntra 1589 ha 1613. Y wariow a-varra dre-vras o komedis ha istorek, ha diwettha trajediow; Hamlet, King Lear, Othello ha Macbeth, aswonnys a vri y'n yeth.
Gwi bysefan
Klass:Kesrosweyth
Pryv gweli
Klass:Hwesker
Pennseythen Gernewek
An Bennseythen Gernewek yw kuntelles bledhynnyek a Gernewegoryon, ordenys gans Kowethas an Yeth Kernewek. Synsys yw pub gwenton hag y hwer dres tri dydh. Rag kernewegoryon a bub nivel yw.
Gwenno Saunders
Wosa the Pipettes (2010–lemmyn)
Yn mis Metheven 2012, hi a dhellos EP yn Kembrek, Ymbelydredd, gans pymp kan, kavadow war snodgistow dornlymnys dre Peski Records.
Delanwes Gonisogethel
Hi a dheuth a bos bardh Gorsedh Kernow yn 2019 rag "gonisyow dhe'n yeth Kernewek der ilow ha'n media". Hy hanow bardhek yw.
Unyans Gwerinel Breten Vian
Unyans Gwerinel Breten Vian (Bretonek: Unvaniezh Demokratel Breizh; Frynkek: Union démocratique bretonne) yw parti politek ranndiryel yn Breten Vian. Yma dhedha 3 esel a Senedh Ranndiryel Breten Vian.
Gwiasva
Klass:Partiow
Tiberius Gracchus
Tiberius Sempronius Gracchus (c. 163 – 133 KOK) o politeger romanek.
Gwayana
Gwayana (yn Sowsnek ha Spaynek, Guyana) yw gwlas yn Amerika Dhehow. Yma'n brassa rann a'n poblans ow triga ryb an Keynvor Iwerydh, ytho yma kevrennow krev yntra Gwayana ha tiryow an Mor Karib. Bys yn 1966 yth o hi trevesigeth predennek, henwys British Guiana. Yn termyn an drevesigeth, y teuth kethow dhyworth Afrika ha gwesyon dhyworth Eynda rag ober yn bargenyow-tir sugra. Henedh an dhiw genedhel ma a wra hwath an moyha bagasow a boblans an repoblek. Y'n eur ma, Gwayana a wra rann a Caricom (Kemmynieth ha Marhas Gemmyn an Mor Karib); Georgetown yw penncita an kuntelles na.
Nefyn
Nefyn yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH34SW11). Yma hi 115.5 mildir (185.9 km) dhiworth Kardydh ha 210.4 m (338.6 km) dhiworth Loundres. 2512 o braster an poblans yn 2011, ha 1863 (74.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Keynvor Arktek
An Keynvor Arktek yw korf a dhowr a gyrghyn Pennaghel an North. Yma dhe'n powyow Norgagh, Russi, Statys Unys (Alaska), Kanada, Glasenys ha Rewenys arvor y'n Keynvor Artek.
Imogen Poots
Imogen Gay Poots (genys 3 mis Metheven 1989) yw gwariores ha manykyn sowsnek.
Gaius Gracchus
Klass:Politegoryon a Europa
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
Genys veu Hegel yn Stuttgart, penncita Duketh Württemberg yn Almayn soth-west. Ev a verwis yn Berlin dres epidemek terthen skit (kolera) yn 1831, kyn hwrug ev merwel, dres lycklod a gleves gastryk aral.
Yma meur a dhelanwes dhodho war lies skrifer ha filosofer, y'ga mysk tus o unnver ganso (Bradley, Sartre, Küng, Bauer, Stirner, Marx) ha tus nag o unnver ganso (Kierkegaard, Schopenhauer, Nietzsche, Heidegger, Schelling). Ev a skrifa a istori, politegieth, kryjyans, art ha lojyk.
Bronwydd
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Jesse Eisenberg
Klass:Dinethyansow 1983 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Skriforyon amerikanek
Chile
thumb|left|Atacama thumb|left An Repoblek Chile (yn República de Chile) yw gwlas yn Amerika Dheghow. An wlas a ystynn ynter an mynydhyow Andes ha'n Keynvor Hebask, ha bys yn Patagoni ha Tierra del Fuego. Synsys ynni yma niver a ynysow Hebask, rag ensampel Ynys Pask (Rapa Nui). Hwath pella, Chile a jallench perghennogeth a diredh meur yn Antarktik, ow komprehendya an Konna-tir Antarktik.
Lars von Trier
Lars von Trier (né Trier; 30 mis Ebrel 1956) yw kevarwodher fylm ha screenwriter, - a'n dalleth gwarier ha lyricist - danek.
Liu Hui
Liu Hui (fl. 3a kansblydhen OK) o awrgrymor chinek.
Y Mynydd Bychan
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
Mekka
Klass:Arabi Klass:Citys ha trevow yn Asi‎ Klass:Islam
Tooting
Devynnow
Klass:Loundres
Jean-François Le Gonidec
skeusennik Yethor a Vreten Vian a veu Jean François Marie Le Gonidec de Kerdaniel (po Yann-Frañsez ar Gonideg yn Bretonek, 4 mis Gwynngala 1775 – 12 mis Hedra 1838). Ev a savonekhes an yeth bretonek.
Bert
Bert a ell bos:
Eris
Eris (arwodh: ) yw planet korr ha tra a-dreus Nevyon y'gan system howlek. Diskudhys veu Eris gans an steroniether Mike Brown yn vis Hwevrer 2005. Ev a res a-dro dhe'n howl pub 558.04 blydhen dor. Yma dhe Eris loer henwys Dysnomia.
Claudius
Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus (/ˈklɔːdiəs/; 1 mis Est 10 KOK – 13 mis Hedra 54 OK) o peswora emperour romanek a 41 dhe 54 OK. Klass:Dinethyansow 10 KOK Klass:Emperours Klass:Faros Klass:Mernansow 54
Y Sblot
Y Sblot yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17NE93). Yma hi 1 mildir (1.6 km) dhiworth Kardydh ha 130.1 m (209.4 km) dhiworth Loundres. 12525 o braster an poblans yn 2011, ha 1077 (8.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
Yr Eglwys Newydd
Yr Eglwys Newydd yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17NE19). Yma hi 2.8 mildir (4.5 km) dhiworth Kardydh ha 132.9 m (213.8 km) dhiworth Loundres. 13798 o braster an poblans yn 2011, ha 2109 (15.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Konteth Chester, Pennsylvani
Konteth Chester (yn Chester County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Zhu Shijie
Klass:Asians Klass:Dinethyansow an 13ves kansvledhen Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow 1314 Klass:Skriforyon
Fruktos
Fruktos po sugra frooth yw sugra sempel kevys yn lies plansow. Fruktos yw lieskweyth kevrenys a glukos, ow formya sukros. Kevys yw yn mel, frooth, bleujyow, mor ha'n brassa rann a losow-kegin gwreydh.
Sugra
Kesstoffow kymyk erel nag yw sugra a yll bos usys rag ri blas melys. Onan anedha, stevia, a dheu dhyworth plans a'n keth hanow. Erel, kepar hag aspartame, yw synthetek yn tien. Tus a's usya rag avoydya kudynnow yeghes kawsys gans sugra. An posekka a'n re ma yw kleves melys.
Klass:Bosow
Hagia Sophia
Klass:Eglosyow Klass:Ertachva an Bys UNESCO Klass:Gwithtiow Klass:Moskow Klass:Turki
Roger Scruton
Syr Roger Vernon Scruton FBA FRSL (/ˈskruːtən/; 27 mis Hwevrer 194412 mis Genver 2020) o filosofer ha skrifer sowsnek. Klass:Dinethyansow 1944 Klass:Filosofers Klass:Mernansow 2020 Klass:Sowson
The Doors
Bagas rock a Statys Unys veu The Doors, dallethys yn Los Angeles yn 1965. Eseli an bagas o Jim Morrison, Ray Manzarek, Robby Krieger, ha John Densmore.
Repoblek Cabo Verde
Repoblek Cabo Verde, po Pennrynn Gwyrdh (yn Portyngalek, Cabo Verde) yw gwlas yn Afrika West.
Dons
Dons yw eghen a art performyans. Tus a'n deskrif yn lies maner. Pan vov tus dhe resyas ilowek, dons yw. I a yll y wul aga honan po yn bagas. skeusennik|300x300px|Mowysi hen Egyptyon ow tonsya hag ilewydhyon
Pwllheli
Pwllheli yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH33NE50). Yma hi 110.6 mildir (178 km) dhiworth Kardydh ha 205.1 m (330 km) dhiworth Loundres. 3927 o braster an poblans yn 2011, ha 3092 (78.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Ben Howard
Bewnans a-varr
Howard a dhallathas skrifa kanow pan veu 11 bloodh. Ev a wari nebes daffar ilow hag ev flogh, yn aga mysk an gitar, tabours ha kontrafaborden, mes wosa termyn ev a erviras fogella war an gitar. Wosa attendya Kolji Kemenethek King Edward VI ha Skol Ramer Mebyon Torquay ev a dhallathas studhya jornalyeth yn Pennskol Aberfala, Kernow. Hwegh mis kyns gorfenna y gors, Ben Howard a erviras fogella war ilow leun-dermyn, ha gwruthyl ilow werin gans geryow tewlla. Y vri a devis a-dro dhe Gernow ha Dewnans, hag yn skon lesa dhe ranndiryow erel a’n RU. Wosa mis a geskanow leun dres Europa ha’n RU govynnys veu Howard wortiwedh dhe sina dhe Island Records.
Awos y gevren gans an dre, dewisys veu Ben Howard yn 2014 dhe apperya war noten £10 leel Totnes.
Resegva ilow
2011-2013: Every Kingdom
Yn 2012, Howard a lonchyas y ilow yn Amerika orth dyllo ‘Every Kingdom’ an 3a mis Ebrel 2012, ha kana y’n gool ilow South by Southwest (SXSW) yn Teksas ha fastyans torn an SU. Y gan ‘Promise’ (Ambos) a veu devnydhys orth penn seson 8, rann 12 a'n dowlen bellwolok ‘House’.
An 26ves mis Genver 2021, Ben Howard a dheklaryas y beswora kuntilow, ‘Collections from the Whiteout’ (Kuntellesow dhyworth an tewedh ergh) dhe dhyllo an 26ves mis Meurth 2021. An keth jydh, Ben Howard a dhyllas an sengel ‘What A Day’. An kuntilow veu askorrys gans Aaron Dessner, an esel a The National ha Big Red Machine, ha rekordys dres 18 mis.
Barbara Hepworth
Kynsa rann hy bewnans
Genys yw Jocelyn Barbara Hepworth dhe’n 10ves a vis Genver 1903 yn Wakefield, Pow Evrek. Kynsa flogh Gertrude ha Herbert Hepworth o hi. Wosa an skol nessa hy a waynyas gront skoloryeth rag studhya y’n Skol Art Leeds a-dhia 1920. Ena y teuth ha bos aswonnys gans Henry Moore, neb o genys yn Pow Evrek ynwedh. Yth esa gorvynn ha kowethegeth yntredha dres lies bledhen.
Dalleth hy resegva
Dynyans Hepworth war-tu anpythekter ha movyansow art an tir meur yw dhe weles y’n ober hy hynsa termyn. Yn 1931 y tallathas gravya an kynsa furvow gwanys yw rann mar deythyek hy ober hi y’n kynsa le ha devnydhys wosa henna gans Moore ynwedh. Yn 1933, Hepworth a viajyas gans Nicholson dhe Bow Frynk ha godriga y’n studhleow Jean Arp, Pablo Picasso, ha Constantin Brâncuși.Y kemeras Hepworth ran y’n movyans Abstraction-Création (Anpythekter-Gwrians) yn Paris. Y’n keth bledhen hi a gesfondyas movyans art Unit One war-barth ha Nicholson, Paul Nash, Herbert Read, ha Wells Coates. Styr an movyans na o dhe gesunya Gorwirvosegeth hag anpythekter yn art an RU.
Diwettha rann hy resegva
Yn mis Est 2001 Tite Kubo a dhismygas an manga Bleach delenwys gans ober Hepworth.
577
577 yw blydhen y'n dydhyans gregorek.
Shing-Tung Yau
Shing-Tung Yau (genys 1949) yw awrgrymor chinek-amerikanek.
An Teyr Gwragh a Senar
Kuntel a hwegh hwedhel berr yw An Teyr Gwragh a Senar, skrifys gans Jowann Richards, ha dyllys yn 1997 gans Kowethas an Yeth Kernewek. Gwraghes yw teyr hwor, mes ha diw wragh skentel, an tressa, nyns o hi skentel mann. An dhiw a assay dyski dhedhi fatel bos drog hag anhweg, mes fyllel.