cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
George Frideric Handel
Revovya dhe Bow Sows
skeusennik|Handel yn 1727 Yn 1710 Handel a dheuth ha bos Kapellmeister (lewydh ilow) rag Jori, Elector Hanover, neb a vedha yn skon Myghtern Jori I Breten Veur. An Elector a unnverheas dhe asa Handel mos dhe Loundres rag bledhen yn 1711. Handel a dhyskas Sowsnek ha mos dhe Pow Sows arta yn 1712. Tus kevothek a ros dhodho meur a arghans hag yth esa gober bledhynnyek dhodho £200 a-dhyworth Myghternes Anne. Yn kettermyn Bach a dhendilas a-dro dhe £80 pub bledhen). Gans an sewen ma, ev a erviras dhe driga yn Pow Sows yn le dewheles dhe'n Lys Hanover.
Gwynnyer
Tre vyghan yn Kernow yw Gwynnyer, yn Pluw Wynnyer ha Godhyan, neb dew mildir dhe'n est a Heyl hag ow mires dres nans An Garrek.
Pori
thumb|350 px|Pori – Björneborg thumb|220 px| Pori (Swedek: Björneborg) yw sita yn Pow Finn. Yn 2010, poblans an sita o 82,868.
An sita a veu fondys yn 1558.
Arth gweusek
An arth gweusek (Melursus ursinus) yw arth pryvdebrorek nosvew genesik yn Eynda hag enys Shri Lanka.
Dowrgleudh
Y hyllir devnydhya dowrgleudhyow rag junya korfow a dhowr kepar ha loghow, moryow po avonyow. Unn ensampel a hemma yw an Dowrgleudh Panama a jun an Keynvor Hebask ha'n Keynvor Atlantek.
Finding Dory
Finding Dory yw fylm bywhes amerikanek gwres yn 2016.
Lahti
An sita a veu fondys yn 1905.
Andrew Johnson
Andrew Johnson (29 mis Kevardhu 1808 – 31 mis Gortheren 1875) o Lewydh Statys Unys. Ev a dheuth ha bos lewydh wosa denladhyans Abraham Lincoln.
Alan Stivell
Alan Stivell (genys Alan Cochevelou 6 mis Genver 1944) yw ilowydh, caner, artydh recordya ha mester a'n delyn geltek, neb a wrug a-dhia an bledhynnyow 1970 dasserhy les ollvysel y'n delyn geltek hag ilow geltek.
Bewnans a-vres
Kensa recordyans Alan a dheudh yn 1960 ("Musique gaelique", Ilow godhalek), hens a veu sewyes gans an LP Telenn Geltiek (Telyn Geltek) in 1964. Yth esa recordyes ganso canoryon telyn rag an gilva yn 1959 gans Breiz ma bro ("Breten Vian ow pow") hag EP Mouez Breiz ("Lev Breten Vian") gans an ganores Andrea Ar Gouilh. "Stivell" yw y hanow gwary, ow styrya "fenten" yn Bretonek. Yma an hanow-ma ow tuchya war an dasserhyans bretonek keffres ha'y hanow teylu "Cochevelou" (chanj dhyworth kozh stivelloù, "coth fentynyow").
Devynnow
Klass:Dinethyansow 1944 Klass:Bretonyon Klass:Kanoryon Klass:Rock
Mary Lou McDonald
Mary Louise McDonald (genys 1 mis Me 1969 yn Dulyn, Repoblek Wordhen) yw politegores a Wordhen, Teachta Dála rag Dulyn Kresel a-dhia 2011 hag an ledyores a Sinn Féin a-dhia 2018.
Y Mot
Y Mot yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN02NE20). Yma hi 75.9 mildir (122.1 km) dhiworth Kardydh ha 202.5 m (325.9 km) dhiworth Loundres. 424 o braster an poblans yn 2011, ha 142 (33.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Ben and Me
Ben and Me yw fylm fantasi bywhes amerikanek gans Walt Disney gwres yn 1953.
Bernard Cornwell
Klass:Dinethyansow 1944 Klass:Skriforyon fugieth
An hwerydh Wachowski
An nessa seson Sense8 yn 2018 o omgemeryans awenus kynsa Lana heb Lilly. Wosa hemma, an hwerydh Wachowski re beu owth oberi yn tiblans. Yma Lilly ow skrifa ha bos askorrer gwythresek rag Work in Progress (2019) gans furvyoryon Abby McEnany ha Tim Mason, ha Lana ow fylmya fylm Matrix peswora tewlys rag 2021, skrifys gensi, David Mitchell hag Aleksandar Hemon.
Mor Kres
An Mor Kres yw mor ynter Europa, Asi hag Afrika. Enep an mor yw a-dro dhe 2,500,000 km².
Kėdainiai
Gwiasva
Klass:Citys ha trevow yn Europa Klass:Lithouani
Capel Curig
Capel Curig yw tre yn Conwy, Kembra; (SH75NW46). Yma hi 116.5 mildir (187.4 km) dhiworth Kardydh ha 194.2 m (312.6 km) dhiworth Loundres. 198 o braster an poblans yn 2011, ha 113 (57.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Saint Andrew, Grenayd
Saint Andrew yw plyw yn Grenayd.
Zhengzhou
Zhengzhou (鄭州 Zhèngzhōu) yw cita yn China.
Dowrgleudh Konteth Vonnow hag Aberhondhu
Gwithans
An rann Aberhondhu - Pons-an-Pol o onan a seyth tregh a dhowrgleudh dhe vos henwys avel 'dowrfordhow remenant'. Yn 1968, 82 mildir (132 km) an hyns veu ughradhys dhe Savon Dowrfordh Morviajyans. An Neyj Keyn a 14 yet-dhowr re beu aswonnys rag y styr keswlasek hag yw gwithys war rol Cadw a Venyow Kov Koth Kovskrifys.
Telšiai
Telšiai (Samogitianek: Telšē) yw sita yn Lithouani. Yn 2001, poblans an sita o 31,460.
Yr Hafanau
Yr Hafanau yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SM81SE27). Yma hi 85.2 mildir (137.1 km) dhiworth Kardydh ha 214.1 m (344.5 km) dhiworth Loundres. 1139 o braster an poblans yn 2011, ha 147 (12.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Aberchwiler
Aberchwiler yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ06NE98). Yma hi 119.9 mildir (193 km) dhiworth Kardydh ha 180 m (289.7 km) dhiworth Loundres. 293 o braster an poblans yn 2011, ha 81 (27.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Studhyansow Keltek
Klass:Studhyansow keltek
Dastinythians
An Dastinythians yw oos in istori europek a verk an chanj a'n Osow Kres dhe'n oos arnowydh dres an 15ves ha 16ves kansvledhynnyow. Y hwyris wosa an Goredhom a'n Osow Kres diwedhes ha kelmys dhe janj sosyel meur. Yth esa assay y'n oos ma dhe dhastinythi ha gwellhe tybyansow hag avonsyansow a gotheneb klassek.
John de Lancie
thumb|de Lancie, [[2019]] John Sherwood de Lancie, Jr. (20 Meurth, 1948) o gwarier amerikan geryes da.
Volans (ranneves)
Desedhys yn Volans yw diw steren dhewblek a vern dhe steronydhyon, Gamma Volantis (splannvraster 3.8 ha 5.6) hag Epsilon Volantis (4.4 ha 7.3), keffrys ha dew alaksi kales aga hweles yn kler, NGC 2442 ha NGC 2434. An Kylgh Lindsay-Shapley yw galaksi yn shap kylgh 300 milvil vledhen wolow dhyworth an Norvys gwrys wosa droklamm yntra galaksiow nans yw lies bledhen.
Bre'n Krowsow
Istori
Dres an bledhennyow 1944–1990, pan sesyes veu Lithuani gans an Unyans Sovyetek usys o an vre gan Lithuanians dhe dhiskwedhes aga honanieth, ertach ha kryjyans gwir. Yth oberi an awtoritas Sovyetek dhe herdhya an krowsow a-ves (kepar hag assays yn 1963 ha 1973).
Nintendo
An bledhynnyow 1980
1989, Game Boy a dheuth. Hemma a’n jeves prow Game & Watch, awos ev dhe vos hedhon, saw possybyl yw inwedh keworra gwariow dhodho ha’ga remuvya dhyworto, kepar ha NES. Nintendo a gafas an gwir dhe wertha an gwary Tetris gans aga Game Boy, ha’ga dew a veu meurgerys warbarth.
Moskito
Gorthbreves organek
Drefen an gymygen DEET dhe gavos effeythow dregynnus war dus, yma movyans dhe usya gorthbreves organek lemmyn.
Archaea
Archaea yw organedhow byghan, sempel. Diskudhys vons yn kynsa yn kerghynedhow pella (pellgares po extremophiles), mes lemmyn y tybir aga bos kemmyn yn studhyow kresek ynwedh. Lies unn a yll treusvewa yn tempredhow pur ughel (dres 80°C) po isel, po yn dowr pur holanek, trenk po lisliwek. Kevys yw re anedha yn geysers, tell tanvorel hidrothermel, ha fentynnyow oyl. Hwithrans a-dhiwedhes re dhiskudhas archaea dhe dhybri ammonya yn gweres ha dowr mor.
Archaea yw, kepar ha bakteria, prokaryotes: organedhow ungell na's teves sprusennow nag organellow kell a'n eghen eukaryote.
Ynys Nadelik
Klass:Gwlasow yn Asi Klass:Ostralasi Klass:Ostrali
Penwyth (ranndir)
Penwyth o ranndir, fest yn howlsedhes Pow Kernow. Yth esa konna-tir Penn an Wlas ow kul an dhorn brassa a dhoronieth Penwyth. Dhe'n est yth esa ranndir Keryer. An ranndir o dileys yn 2009 pan wrug awtorita unnik Kernow dalleth. Penwyth o an gevrang dhiwettha yn le may kewsys Kernewek yn hengovek.
John Tyler
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Islewydhyon an Statys Unys Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1862 Klass:Perghennow kethyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Vyrjyni
Omsidhlans
Omsidhlans yw an argerdh keweroniethel pan a dowr y’n gweres yn lent wosa kodhans (glaw po ergh). Tooth omsidhlans a greg war luwder an glaw, myns an gorher plansow hag war an niver a dell munys y’n gweres.
Klass:Dowr
Downsidhlans
Klass:Dowr
Vietnam
250px|thumb|left|Kammas Ha Long Vietnam (yn Vietnamek, Việt Nam) yw gwlas yn Asi Soth-Est.
Park Kenedhlek Namib-Naukluft
Doronieth
Tirwedh tipek an park yw enysmynydhyow (inselbergs) diberthys ha kopjes, an term Afrikaans rag karnow, gwrys a veyn growan rudh. An Menydhyow Naukluft yw yn est an park.
An tewynnow ma yw an re ughella y'n Bys, treweythyow moy ages 300 meter (ogas dhe 1000 tros-hys) a-ugh leur an difeythtir. Ryb an mor, morlynnyn, glybtiryow ha pollow holan a denn kansow a vilyow a ydhyn.
Mirva
Klass:Parkow kenedhlek
Toscana
Toscana yw rannvro yn Itali.
Fibonacci
dyhow|skeusennik|Delow Fibonacci gans Giovanni Paganucci y'n Camposanto di Pisa, 1863 Fibonacci (henwys ynwedh Leonardo Bonacci, Leonardo Fibonacci ha Leonardo a Bisa) a vewas c. 1170–1250. Ev o mathematgydh Italian hag "an roasekka mathemategydh a'n west y'n Osow Kres".
Nivel dowr dor
Klass:Dowr
Betty Stogs
Devynnow
Klass:Lien gwerin Klass:Diwosow Klass:Mythologieth keltek
1924
Mernansow
Klass:1924
Storting
An Storting yw ledys gans lewydh hag, a-dhia 2009, pymp is-lewydh. War-barth, an eseli ma a form an Presidium. A-dhia 2018, Tone Wilhelmsen Trøen yw lewydh an Storting.
Germogh
Tre yn Kernow yw Germogh, y'n bluw a'n keth hanow, neb pymp mildir dhe'n west a Hellys ha seyth mildir dhe'n est a Bennsans. Henwys yw an dre war-lergh Germocus, onan a gowetha Brek.
Boskrug
Tre yn Kernow yw Boskrug, yn Pluw Ermogh, ogas dhe Ermogh hag yntra Hellys ha Pennsans.
Igor Stravinsky
Klass:Amerikanyon Klass:Komposydhyon Klass:Mernansow 1971 Klass:Russians
Hervé Villechaize
Klass:Frynkyon Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon fylm Klass:Omladhansow Klass:Mernansow 1993 Klass:Ynkleudhyansow yn mor Klass:Dinethyansow 1943
Galliom
Diskudhys veu galliom yn 1875 gans Paul-Émile Lecoq de Boisbaudran yn Paris. Pan y firas ev orth spektrum zynk dhyworth y voon, zincblende, ev a verkyas linennow na'ga gwelas kyns. Wosa purhe an sampel, ev a henwis an elven nowydh galliom. Re a lever Boisbaudran dhe henwel an elven war y lergh y honen. Y hanow kres o Lecoq, hevel dhe le coq, frynkek rag kulyek, gallus yn latin.
Cepelinai
Sandys hevelep yw pyzy yn Poloni, kroppkaka yn Sweden, poutine râpée yn Akadia yn Kanada, raspeball yn Norgagh, Kartoffelklöße yn Almayn ha canederli dhyworth Itali.
Germaniom
Elven gymyk yw germaniom, niver 32 y'n Vosen Beriodek. Y furvell yw Ge. An hanow a dheu dhyworth Germania, an hanow Latin rag Almayn. Nyns eus devnydh dhe germaniom y'n korf denel. Yn despit dhe hemma, re a leveris bos germaniom lesel dhe yeghes, wosa lyver dyllys yn Nihon yn 1980. Kazuhiko Asai a lavasas bos kesstoffow germaniom dhe les an kevreyth immun. Yn 1989 Governans an RU a warnyas yn erbynn aga devnydh.
Konteth Franklin
Konteth Franklin a ell bos:
Ukrayn
Styryans An Hanow
An hanow Ukrayn a dheu dhyworth an yethow Polonek po Ruthenek. Usys veu y'n 16ves kansvledhen dhe styrya an ranndir a-dro dhe Kyiv.
Skots
Klass:Yethow Germanek
Donald Trump
Etholans Lewydh SU 2016
Wortalleth, nyns o hwansek hembronkysi Repoblicanek kepar ha Kowser an Chi Paul Ryan dh'y skoodhya. Yth esa dout dhedha y vos sewen, keffrys ev dhe bystiga imach Parti Repoblicanek. Movyans 'ken-deghow' a guntellas a-dro dh'y ombrofyans, awos y enebieth orth liesgonisogeth hag omynvroans. Akusys veu Trump a banderya orth kenethlogoryon wydn. Nammys veu nebes y hwarvosow kaskyrgh a freudh. Kowethansow fethcheckya re isdheklaryas Trump a wul niver a leveryansow fals kehevelys orth ombroforyon erel.
Lywydh
Dhe 18 a vis Kevardhu 2019, Trump a veu ympechys gans Chi an Ganasedhoryon, yndella ow tos ha bos an tressa lywydh dhe vos ympechys (wosa Andrew Johnson yn 1868 ha Bill Clinton yn 1998).
Joseph Haydn
Haydn o iluwydh an lys rag brassa rann y resegva gans telyu rych henwys Esterházy orth Kastel Eszterháza. Hemma a wrug y enyshe a gomposydhyon erel ha'ga thuedhow, ytho y ilow a dheuth ha bos pur wreydhyel. Byttegyns, y ilow a veu lesys yn ledan ha rag brassa rann a'y resegva, ev o komposydh an moyha a vri yn Europa.
1922
1922 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul.
Andrew Jackson
Klass:Demokratyon Klass:Dinethyansow an 18ves kansvledhen Klass:Eseli Chi Kanasedhoryon an Statys Unys Klass:Eseli Senedh an Statys Unys Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1845 Klass:Perghennow kethyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Tennessi
Llanfairfechan
Llanfairfechan yw tre yn Conwy, Kembra; (SH67NE60). Yma hi 127.3 mildir (204.9 km) dhiworth Kardydh ha 202.3 m (325.5 km) dhiworth Loundres. 3523 o braster an poblans yn 2011, ha 1646 (46.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Kanpur
thumb|right|250px| Kanpur (Hindik: कानपुर; Urdu: کان پور) yw cita yn Eynda. Yma a-dro dhe 6,368,043 a dus ow triga yn Kanpur.
Boos
Gwrys yw boos rag pobel der ammeth po lowartha. Hemm a gomprehend pennfentynnyow a enevales ha losow kegin. Nebes pobel a nagh boos dhyworth enevales, kepar ha kig, oyow hag askorransow gans leth ynna. Losowegorieth yw dybri boos heb kig ha losoweger yw den a wra hemma. Veganieth yw nagha dybri askorransow eneval vyth oll.
Ceará
Ceará yw stat yn Borlewen Brasil.
Corwen
Corwen yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ04SE56). Yma hi 103.9 mildir (167.3 km) dhiworth Kardydh ha 171 m (275.1 km) dhiworth Loundres. 2265 o braster an poblans yn 2011, ha 1084 (47.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Bal Levant
Istori
Y'n 19ves kansvledhen yth esa Kernow an askorrer posekka a gober y'n bys oll ha dhe'n pols ma yth esa Levant onan an balyow a hembronkas an erel yn-mysk an balyow Kernewek. A-dhia 1820, kober veu balyes dhe Levant ha sten a dheuth diwettha. Dhe dopp y askorrons yth esa 500 a dus owth oberi rag an bal. Yn 1857 jynn-den veu ynstallyes esa oberys gans ethen rag kotthe viaj an dus-bal yn hag a-dhyworth an bal down. Yth esa pymp jynn-ethen owth oberi war an tyller yn 1873 rag pompya ayr yn ha dowr a-dhyworth an bal ha rag oberi an jynn war arenep an dor. skeusennik|Bal Levant war an arvordiryow Kernow. An bal a dhrehedhas downder a 1,968.5 tros-hys (600 meter) hag ev eth a-dro dhe 1.5 mildir (2.5 kilometer) yn-dann gweli an mor. Ev veu gwannhenwys "an bal yn-dann an mor". Wosa an bal dhe dhegea yn 1930, ev a leunhas gans dowr.
Kevrennow
Levant Mine and Beam Engine- Balweyth Kernewek: Ertach an Bys (yn Sowsnek)
Levant Mine - Cornwall Calling (yn Sowsnek)
Rostorrmoel
Trevow yn Rostorrmoel:
Bal Levant
Kevrennow
Klass:Balyow
1917
1914 - 1915 - 1916 - 1917 - 1918 - 1919 - 1920
1917 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.
Politegieth
Istori
Bernard Crick a skrifas rol a'n vertus politek, bos a-dro dhe'n gwella gwriansow a bolitegieth hy honan.
Can an Pescador Kernûak
Geryow
Adro'n Lethosow ma an mor ow crîa, Rag corfow tîs Carrek an Bleidh a wol; Gwren môs en rag, dre weres Mab Marîa, Dhô beryl mor ha carrek heb own ol.
Bal Crofty Soth
Kevrennow a-ves
Tirwedh Balweyth Kernow ha Dewnens West (yn Sowsnek)
Klass:Balyow
Bre Gammbronn
Geryow Kernowek
Hy lodrow, hy lodrow o gwynn (pur wynn)
Tirwedh Balweyth Kernow ha Dewnens West
Arenebedhow
skeusennik|Hwel Kitty dhe'n Ranndir Balweyth Breanek. Ertachva an Bys a gomprehend arenebedhow yn Kernow ha Dewnens West usi junyes gans thema. Ottomma rol a'n arenebedhow (gans an kodys-arenebedh an tylleryow):
Elven (karrek)
Rag usyansow erel, y hweller Elven (klerheans)
Bre Gammbronn
Geryow Kernowek
Yth aswonyn hy thas hi, den koth (den koth)
Yth aswonyn hy thas,
Geryow Sowsnek
I 'ad 'er, I did:
Skol Lulyn
Art
Eseli a Skol Lulynn o bagas a lymnoryon a driga yn Lulynn, po ogas dhedhi, a-dro dhe dhiwedh an 19ves kansblydhen. I a dhewisas Lulynn awos an golow bryntin ha'n bywnans a bris isel. Lymnansow dhiworth an 'Skol Lulynn' a dhiskwa bywnans kemmyn an dus a driga yn Lulynn y'n dydhyow na. 'Skol Lymnans' a veu fondys gans Stanhope Forbes ha'y wreg Elizabeth y'n vlydhen 1899.
Dowr Melyn
Tyller pennfenten an avon yw desedhys yn menydhyow Bayankera yn rannvro Qinghai, 4500 meter a-ugh nivel an mor. Hy a fros tro'ha'n est dre seyth rannvro ha dew rannvro honanrewlys: Qinghai, Sichuan, Gansu, Ningxia, Mongoli Nessa, Shaanxi, Shanxi, Henan ha Shandong. Yma hy aber yn Dongying, Shandong, le mayth usi ow frosa dhe'n Mor Melyn (Mor Bohai). Chif citys war lannow an avon yw Lanzhou, Wuhai, Baotou, Kaifeng, Luoyang, Zhengzhou ha Jinan.
Dowrdresen tewydh
Patron an dowrdresen
Patron dowrdresen a greg war niver a elvennow:
Lu
Yma lies soodh yn lu. Nebes a ober dhe vatalya ha nebes dhe skoodhya an lu. Yn nebes ober an lu yma usya arvow, lewya kerri, hag ewnhe arvow. Treweythyow nebes tus y'n lu a dhysk lewya ayrennow po gorholyon, po ewnhe jynnow. Y hwisk tus y'n lu dillas arbennek henwys unnwisk. Yn nebes tylleryow, yn arbennek pan vo omladh, yma unnwisk gans patron omgudhans, neb yw desinys dhe weres ow kudha tus may fons i kalessa dhe weles yn koos po difeythtir.
Hyns-horn Ffestiniog
An Hyns-horn Ffestiniog (Kembrek: Rheilffordd Ffestiniog, Sowsnek: Ffestiniog Railway po Festiniog Railway) yw hyns-horn kledhrennow kul yn Gwynedd, Kembra. A-dro dhe 13½ mildir (21.7 km) yw an hyns-horn a jun an porth dhe Borthmadok dhe'n dre valweyth legh a Vlaenau Ffestiniog. Tennvos havysi gerys-da yw an hyns-horn y'n jydh hedhyw. An hyns-horn geyj 1' 11½" (597 mm) veu bylydyes y'n gansvledhen 19ves dhe garya legh a-dhyworth an mengleudhyow ha balyow yn Blaenau Ffestiniog dhe'n gorholyon yn Porthmadok dhe vos esperthys.
Oberans margh ha gravedh
Fondyes veu an kompani hyns-horn war 23ves Mis Me 1832 gans Reyth a Senedh ha kompani hyns-horn kottha an bys eus owth oberi hwath hedhyw yw an Hyns-Horn Ffestiniog (nyns yw an hyns-horn kottha eus owth oberi, an Hyns-horn Middleton yw henna). Byldyes veu an hyns-horn yntra 1833 ha 1836 rag oberans margh ha gravedh; mergh a dennsa'n kertigow gwag dhe benn an hyns-horn ha'n kertigow leun a rolsa delergh yn-nans gans nell a ravedh. Trenow yn-nans a gemersa a-dro dhe unn our ha 30 mynysen ha trenow yn-bann a gemersa a-dro dhe hwegh our.
Deklinyans a legh
Forsakyes o an hyns-horn awos nyns esa mona dhe'n kompani dhe amendya an Akt a Senedh dhe removya an lergh hag erel. An hyns-horn eth ha veu overdevys hag andhevnydhyadow.
Boiling Lake
Dororieth
Yma an lynn war woles nans yn kres loskvenydh, yn hwir mogdoll livys yw (toll yn krestennan an Norvys hag a stif gassys hag ethen yn mes yw mogdoll). Yn ogas, y'n 'Valley of Desolation' (Nans Difeythtir) yma lies mogdoll aral. Tus a yll mires orth an lynn a-dhywar legh a garrek 30m a-ugh an lann. Dew wover byghan a liv dhe'n lynn, orth y dhaslenwel. An dowr a syger der an garrek dhe'n magma a-woles, ha bryjyon.
Federico Fellini
Fellini o demedhys dhe wariores Giulietta Masina (1921-1994) a-dhia 1943 bys dh’y vernans. Yn 1945, i a gavas mab a dreusvywas diw seythen hepken. Ev o aga unnik flogh. Masina a warias yn lies fylm gwrys ganso. Gwarioryon erel a oberi gans Fellini yn fenowgh a gomprehend Marcello Mastroianni, Alberto Sordi, hag Anita Ekberg.
Satyricon
Klass:Latin Klass:LKDT Klass:Romansow
Devedhyans an Matern
Geryow
Tewlder a wressa kîdha fas an bes, Trom warnen ny drog-allosow an Nos. En splander sans Ev a ve denethes; Golow yu'n bes, ha'n Matern ny ow tos.
Klass:Henry Jenner Klass:Kanow yn Kernowek
Mengleudh Dinorwik
Mengleudh Dinorwik (Dinorwic Quarry, Kembrek: Chwarel Dinorwig) o onan a'n dhew vengleudh brassa yn Kembra gans Mengleudh an Penrhyn. Yn kettermyn an dhew vengleudh-ma o brassa mengleudhyow an bys. Yma'n mengleudh war ledrow Elidir Fawr, ogas dhe Lynn Padarn ha'n wig Lannberis yn Kembra.
Degeans
An mengleudh a veu degys Mis Gortheren 1969 wosa deklinyans an diwysyans ha removans kales an legh. Y'n 1950ow ha 1960ow, ystynnans a wrug mos ha bos kales awos lower a skollvaow a slynkyas y'n oberansow meur. Yth esa slynkyans meur yn 1966 a weresis degea an mengleudh.
Y'n jydh hedhyw
Rann an mengleudh re beu devnydhyes rag an Tredanva Dhinorwik, Rester Dowrdredan. An Mengleudh Vivan, mengleudh byghan y'n Mengleudh Dinorwik yw devnydhyes rag sedhi ha karrekgrambla. Remnant an mengleudh yw an Park Gwlasek Padarn ha pobel a yll kerdhes dre rannow an mengleudh koth.
George Bush
George Bush a ell bos:
Ilow
Menestouthi yw ilow senys gans daffar ilow.
The SpongeBob SquarePants Movie
The SpongeBob SquarePants Movie yw fylm bywhes amerikanek gwres yn 2004.
Saint Andrew, Dominika
Klass:Pluwow Dominika
Penarth
Penarth yw tre yn Bro Glamour, Kembra Soth. Yma a-dhyhowbarth Baya Kardydh. Braster Penarth yw nessa yn Bro Glamour, a-dryv kres menystransek, Barri. Aswonnys o Penarth yn oos Victoria, avel le a vri dy golyow. Ha kayys Kardydh ow tos ha bos moy bysi, kayys Penarth a vrashas avel le may tylli glow dhyworth balyow Kembra Soth dhyworto.
Mato Grosso
Mato Grosso yw stat pur veur yn howlsedhes Brasil.
Gabe Newell
Gabe Logan Newell (genys 3 mis Du 1962), ynwedh aswonys avel Gaben, yw negysydh amerikanek (Valve).
Julie Andrews
Dama Julie Andrews (genys 1935) yw gwariores, kanores hag awtoures sowsnek.
Táchira
Táchira yw stat yn Veneswela.
Yethow Teythyek an Amerikaow
Yethow kewsys gans tus deythyek a-dhyworth Alaska ha Greunland bys dhe boynt mogha soth Amerika Soth yw Yethow Teythyek an Amerikaow. An yethow ma a gonsyst a lies teylu yeth, kepar ha yethow enyshes ha yethow heb aga klassa.
Amerika Soth ha'n Karibi
Y kowsir hwath a-dro dhe 350 yeth yn Amerika Soth hag yth yw tybys y kowsis 1,500 yeth kyns kensa kestav Europek.
Brahmagupta
Brahmagupta a veu genys yn 598 OK herwydh y lavar y dekst y honan. Trigys o ev yn Bhillamāla yn Gurjaradesa (lemmyn Bhinmal yn Rajasthan, Eynda) yn oos rewlyer ternieth Chavda henwys Vyagrahamukha. Hindou o ev.
Pow Swati
Pow Swati (yn Eswatini) yw rywvaneth yn Afrika Soth.
Karrek lorek
Karrek loerek a dheskrif karrek a formyas war an loer. An hanow yw res yn lows dhe stoff loerek arall kuntellys dres hwithrans an loer.
Y'n dydhyow ma yma war an norvys teyr fenten a garregi leurek: 1) an re kuntellys gans towlennow Apollo an Statys Unys; 2) samplow a veu dres tre gans towlenn Luna an URSS; ha 3) karregi a veu tewlys yn naturel dhiworth enep an loer gans hwarvosow a wrug gordell ha koedha a-wosa avel meteoritys loerek dhe'n norvys.  Dres an hwegh vyaj Apollo war enep an loer, 2,145 sampel, 382 kg (842 lb) aga foester, a veu kuntellys, an brassa rann anedha gans Apollo 15, Apollo 16 hag Apollo 17.  An tri sterlester Luna a dhehwelis gans 326 g (0.66 lb) a samplow moy. Moy ages 90 meteorit loerek re beu kevys war an norvys bys yn diwedh 2006, synsys ynna moy ages 30 g a stoff.
Hyns-horn an Woodhva
Klass:Hensi-horn yn Kembra
Park Kenedhlek Kuršių Nerija
Istori
Desedhys y’n ranndir ma o Kaup, kresen bosek pagan war an fordh amber (hyns kenwerth). Wosa digoswiga y’n Kresosow, tewynnow a worheri niver a wigow. Dasgoswiga a sewyas wosa 1825. An gwik Nidden (henwys Nida lemmyn) eth ha bos gerys-da gans limnoryon wosa 1890. Limnoryon a bris neb a wodriga ena a gomprehend Louis Corinth, Ernst Kirchner, Max Pechstein ha menegesydhyon erel. Yn Rybachy fondys veu mirji ydhyn, an kynsa y’n bys. Wosa diwedh an Kesunyans Sovietek, tornasyeth eth ha bos pur bosek dhe’n ranndir.
Gwyddelwern
Gwyddelwern yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ04NE53). Yma hi 105.9 mildir (170.5 km) dhiworth Kardydh ha 172.2 m (277.1 km) dhiworth Loundres. 485 o braster an poblans yn 2011, ha 295 (60.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Amerikiom
Ny hwer amerikiom yn naturel war an nor. Alkan arghansek radyoweythresek yw. Pur boos yw, 13.7 kg an liter, moy ages plomm. Y boynt teudhi yw 994°C.
Henllan
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Dowrhyns
Rag dowrhyns dhe vos viajadow, yma res dhodho metya lies kriterium:
Bal Bre Garn Soth
Y'n jydh hedhyw
skeusennik|Remenans an leuryow-gwiska y'n Nans Seythyn yn 1979. Nyns yw an wel homm pur dhyffrans y'n jydh hedhyw. Yma meur a remenans a Val Bre Garn Soth a bes dhe vos gweladow hedhyw. Yma ensamplys a jymblys, atalvaow, jynnjiow ha drehevyansow balweyth erel a-dro dhe'n arenebedh. Meyn-kobbel ha fondacyons a dhur war a leuryow-gwiska y'n Nans Seythyn dhe Wonnamena yn-mysk remenans balyow erel an ranndir.
Pub remenant an bal re beu gwithys yn y blit diswrys gans skoodhyans bagasow leel.
2005
2002 - 2003 - 2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008
Mernansow
Klass:2005
Frothen
Yn losoniethek, rann ‘kig’ an frothen yw gelwys an mesokarp, hemm yw an rann ynter an groghen po rusken ha’n has. Rann wynn aval, rag ensampel, yw an mesokarp, ha dell yw usys hemm yw an darn dybrys.
Frooth losoniethek
An term losoniethek a gomprehend lies plans nag yw frooth yn styr kemmyn an term, kepar ha’n losow kegin pompyons, kukomberyow, avalow kerensa, pys, fav, plansow oy ha pubrennow, ha nebes spisys, kepar hag ollspis ha chillis.
Frooth di-losoniethek
Rag bos kewar yn tien, nyns yw an re ma frooth losoniethek: thumb|Mor hag yw frooth sempel gans mesokarp. Dhyworth an topp war an dhyghow: koll garan, mor lingon, mor glas, mor rudh (huckleberries)
Frooth yn gwerthjiow
An re ma yw frooth dell yllir prena yn gwerthjiow, hag yw frooth losoniethek ynwedh:
Bresel Vredereth Spayn
skeusennik|Derowen Guernica
The Lion King II: Simba's Pride
The Lion King II: Simba's Pride (Kernowek: Myghtern Lew II: Gooth Simba) yw fylm bywhes amerikanek gwres yn 1998.
Argerdhow avon
Argerdhow naturel yw argerdhow avon. I a gomprehend esknians ha godhesans avon dredha may hyll avon kemeres daffar dhyworth unn savle ha’ga movya dhe savle aral.
Difeyth
alt=view of high desert through a mountain crevasse|skeusennik|Valle de la Luna ("Nans an Loor") y'n Difeyth Atacama a [[Chile, a syggha difeyth tomm y'n bys.]] alt=see caption|dyhow|skeusennik|Tewynnow tewes y'n Rub' al Khali ("Kwarter Gwag") a [[Arabi Saoudek|Saudi Arabia]] Difeyth yw biome pur sygh. I a gemmer le ages 250 mm a lawder pub bledhen. I a yll kemmeres le glaw ages dell wrons ri arta der ethennans.
Kevys yw brassa rann an difeythyow yn Americas, howlsedhes Asi, yn kres Ostrali, ha Soth ha North Afrika. Lies, rag ensampel an Sahara (an brassa), yw pur domm der an jydh ha pur yeyn der an nos, mes yma difeythyow yeyn ynwedh, rag ensampel an Atacama yn Amerika Dhyghow neb yw rewys dydh ha nos.
1903
1903 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Yow.
Llandegla
Llandegla yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ15SE94). Yma hi 109.3 mildir (175.8 km) dhiworth Kardydh ha 168.5 m (271.1 km) dhiworth Loundres. 549 o braster an poblans yn 2011, ha 149 (27.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
E
E yw pympes lyther an lytherennek Kernewek hag a'n lytherennans romanek dre vras. Hi yw an nessa bogalenn keffrys. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn E a via leverys  'e' . An lytherenn ma a via an nessa lytherenn moyha menowgh yn Kernewek Kemmyn herwydh unn studhyans servadow.
Aluminiom
Elven gymyk niver 13 y'n Vosen Beriodek yw aluminiom. Y furvell gymyk yw Al. An hanow a dheu dhyworth alym, dyworth an ger Latinek alumen, ow styrya holan hwerow. Henwys veu gans an kernow, Humphrey Davy. An chif voon a aluminiom yw bauxyt.
Chanakya
Ev a skrifas hen dhamkanep politek eyndek, Arthashastra, dedhys a-dro dhe'n 4a po 3a kansvledhen KOK. Gwelys yw ev avel ragresydh yn skiens politek hag erbysieth yn Eynda. Y ober yw konsidrys avel ober ragresek rag erbysieth klassek.
Boreles
Klass:Plansow afinus
Llandyrnog
Llandyrnog yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ16NW10). Yma hi 117.3 mildir (188.7 km) dhiworth Kardydh ha 177.8 m (286.1 km) dhiworth Loundres. 1063 o braster an poblans yn 2011, ha 352 (33.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Ed Balls
Klass:Dinethyansow 1967 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Konnar dowrgleudhyow
Kilva
Despit dhe gost ughel an drehevans, an pris a low yn Manchester a dhiyskynnas 50% yn kott wosa'n dowrgleudh dhe ygeri, ha sewena arghansek o tennvosek dhe gevargheworyon.
1902
1899 - 1900 - 1901 - 1902 - 1903 - 1904 - 1905
Julia Goldsworthy
Julia Anne Goldsworthy (genys 10 mis Gwynngala 1978 yn Cambron, Kernow) yw politegores a Gernow ha hi o esel senedh Aberfala ha Kammbronn a-dhia 2005 bys yn 2010. Hi yw esel an Parti Livrel Werinel.
Llanferres
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Steronieth
Y'n 20es ha 21a kansblydhenyow, displegyans posek yw an igeryans tonhesow yn-mes golow neb a yll bos gwelys gans lagas mab-den dhe studh gans steronieth. Rag ensomple tonhesow radyo, is-rudh, ughviolet, X-golowenn, gamma-golowenn. Dhe les yw dhe usya loerellow rakhenna, drefenn bos lies an tonhesow lettys gans ayrgylgh an dor.
Laozi
Chinogyon Klass:China
Greka
Hedhyw, yeth sodhogel yw Greka yn Pow Grek, Kypros, ha'n Unyans Europek.
2012
2009 - 2010 - 2011 - 2012 - 2013 - 2014 - 2015
Gordon Brown
James Gordon Brown (genys 20 mis Hwevrer 1951) yw politiger Parti Lavur Predennek, hag o Pennmenynster Ruwvaneth Unys a 2007 dhe 2010.
Skwardya
Skwardya a veu gwelys a-hys Breten Veur der BBC Breakfast wosa i dhe sonskrifa nebes kanow Beatles yn Kernewek. An hwedhel a lesas a hys an bys keffrys. Byttegyns, nyns esa kummyas dhedha a usya kanow an Beatles, ytho ny vydh dyllans soedhek der sidi.
Yma Skwardya ow pareusi sidi flamm nowydh hag a vydh dyllys kyns pell.
Direwlieth
Henwyn nebes direwlysi a vri yw Mikhail Bakunin, Emma Goldman ha Pyotr Kropotkin a Russi, Nestor Makhno a Ukrayn ha Murray Bookchin a'n Statys Unys. Y hwelir tybyansow direwlieth yn'n lyvrow Ursula Le Guin yn-mysk awtours erel.
Berdh Kernow kyns 1928
1899, Kembra, Kardydh
1904, Kembra, Rhyl
Plouton
Plouton (arwodhyow: ha  ) yw planet korr ha tra a-dreus Nevyon y'gan system howlek. Diskudhys veu Plouton gans an steroniether Clyde W. Tombaugh dhe'n 18 a vis Hwevrer 1930. Ev a res a-dro dhe'n howl pub 248.58 blydhen dor. Yma dhe Blouton loer vras henwys Charon; martesen y tiskleryir bos Charon planet korr 'gevellys' dhe Blouton. Diw loer arall a veu diskudhys yn 2005; Nix ha Hydra yw aga hanow.
Wikikratieth
Gwiasva
Klass:Gwiasvaow Klass:Wikipedya
Star Wars
Star Wars yw bagas a fylmow fugieth skiensel fantasi gwrys gans George Lucas ha franchis a lyvrow, wariow, towlennow pellwolok, ha re erell ynwedh. Yth yw meurgerys rag y ilow gans John Williams.
Kewer
Kewer yw chanjyow dedhyek po euryek y'n ayrgylgh. Kewer a gomprehend: gwyns, lughes, tewedh, annawel, gwyns a-dro, glaw, keser, ergh, ha lies moy. Nerth an Howl a janj an gewer. Hin a dheskrif py par kewer a hwer, dell yw usys, yn unn tyller yn sesons dyffrans. Chanjyow y'n gewer a yll chanjya agan cher ha'gan bewnans. Yn kewer dhyffrans, ni a wisk dillas dyffrans ha ni a wra pythow dyffrans. Ni a dhewis bosow dyffrans yn sesonyow dyffrans. Rag ensampel, dehen rew y'n hav, know ha mor yn kynnyav po choklet tomm y'n gwav. Patron an gewer dres an vledhen yw gelwys an hin.
Tirfurv arvorel
Esknians
500px|Tirfurvow penn tir 500px|Dryft an glannow
Repoblek Turkek Kobros Kledh
Repoblek Turkek Kobros Kledh (yn Turkek, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) yw repoblek yn parth gledh enys Kobros yn dehow-barth Europa (po howlsedhes Asi war-lergh nebes doronydhyon). Nyns yw hi aswonnys gans gwlaskor vydh saw Turki. Turkek yw klappyes ena, ha Muslimyon yw an vrassa rann a'n dus.
Harrow
Klass:Loundres
Arthog
Arthog yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH61SW89). Yma hi 92.1 mildir (148.2 km) dhiworth Kardydh ha 184.5 m (296.9 km) dhiworth Loundres. 1008 o braster an poblans yn 2011, ha 285 (28.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Mona Kemmyn
dyhow|skeusennik|Jiaozi a-dhyworth an oos tely riel Song, an kynsa mona paper
Krena
I eth dhe Wordhon ha gwaynya an PanKeltek 2005 gans an gan 'Fordh dhe Dalvann'.
Lien gwerin
Wosa aswon pythow lien gwerin, an studhyer a lien gwerin a assay konvedhes an usadow, kryjyansow po pythow rag an bagas, awos na via an taklow gonisogethel ystynnys marnas yth esa dhedha perthynekter a bes y'n bagas. Styr a pyth lien gwerin a yll chanjya, rag ensampel: nyns yw solempnyans Nos Kalan Gwav a'n 21a kansvledhen an keth ha Nos Kalan Gwav an Osow Kres. Hengov yw fara kofhes; wosa ev dhe gelli y borpos hewul, nyns eus acheson rag y dhanvon pella marnas y vos res styr dres kynsa us an gwrians.
Konteth Požega-Slavoni
Požega-Slavoni
Llantysilio
Llantysilio yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ14SE87). Yma hi 104.1 mildir (167.5 km) dhiworth Kardydh ha 165.4 m (266.2 km) dhiworth Loundres. 413 o braster an poblans yn 2011, ha 102 (24.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Dorchester
Dorchester po Kardhorn yw tre varhas yn Dorset, Breten Veur. Desedhys yw hi ryb an Dowr Frome, ugans mildir west a Poole hag eth mildir north a Weymouth. Poblans y dre yn 2001 o 16,171 a dus. An dre a veu gyllys penncita an konteth yn 1305.
Ronald Hutton
Ronald Edmund Hutton (genys 19 Kevardhu 1953) yw istorek sowsnek. Klass:Dinethyansow 1953 Klass:Istorioryon Klass:Sowson
Kevambos Versailles
Termow
Bosni, Sloveni, Kroati (rannow Ostri-Hungari), Makedoni a-gledh (rann Bulgari), Serbi ha Montenegro veu gorrys war-barth dhe wul unn bow nowydh henwys Yougoslavi (ow styrya Slavek a-dhyghow). Mammvro rag tus Slav a-dhyghow o gans lies yeth, kryjyon ha dyffrans kenedhlek.
Saint Peter
Saint Peter a ell bos:
Bal Sten Mena Wellington
Istori
Yn 1967 tardrans arbrevek a dhalathas dhe Val Mena Wellington wosa kompani a Ganada a brenas an tyller yn 1963. Yn 1969 ober dhe sedhi shafta nowyth, Shafta Wellington Niver 1, veu dallethys. An Bal Mena Wellington a dhalathas y askorrans yn 1974 avel an tressa bal sten nowyth yn Kernow yn teyr bledhen. Ev veu rewlyes gans an Korforeth Gernewek Balweyth ha Sten (Cornwall Tin and Mining Corporation).
Yn mis Metheven 1980 askorrans dhe Hwel Jenna a eyl-dhalathas, wosa an bal dhe vos prenys gans Carnon Consolidated yn 1979, ha nebes moon a dheuth a-dhyworth Mena Wellington. An kompani Thyssens a wobrenas an tyller dhe Wellington a-dhyworth Billiton Minerals Ltd, an kompani a brenas nebes byldyansow ha tiryow an tyller yn 1979 ynwedh.
Gweller ynwedh
Bal Sten Gever
Angkor Wat
Apoyntys veu avel Ertachva an Bys UNESCO yn 1992. Kresen pergherinses yw.
Calvert Watkins
Klass:Amerikanyon Klass:Dinethyansow 1933 Klass:Mernansow 2013 Klass:Studhyansow keltek
Treusporth
thumb|Lies sort a dhegadoryon ow komprehendya kochys, tramyow, trenow, kerri, diwrosow, pelyow ayr, jynnow ebron, gorholyon ayrlestri ha lestri gwari. Treusporth yw movya tus po taklow dhyworth unn tyller dhe dyller aral. Y hyllir y ranna dhe isframweyth, degadoryon hag oberyansow.
Degadoryon (vehicles) po lestri a viaj war an isframweyth. Degadoryon a gomprehend kerri, kertow, trenow ha jynnow ebron. Dell yw usys, desinys yns i gans ynjynoryon jynnweythek. Lestri a gomprehend skathow, kowbalow ha skathow hir a viaj war dhowgleudhyow hag usya kayow gwara ha morporthow. Y’n keth fordh trenow dhe usya hensyow horn, jynnow ebron a us hensyow neyjya.
Sortow a dreusporth
Treusporth a hwer war an tir, an dowr po y’n ayr:
Divellkeynek
References
Klass:Enyvales
Simon James (hendheskonydh)
Klass:Godhonydhyon
Eylen
skeusennik|left|Golow ow lughesi unnweyth an eylen.
Prestatyn
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Tredan
right|thumb|200px|Tour tredan a-ugh linenn [[hyns horn.]]
Konteth Monroe
Konteth Monroe a ell bos:
John Major
Resegva politek
Major a sevis avel ombrofyer rag Konsel Burjestra Lambeth Loundres 21 y oos yn 1964, etholys yn 1968, mes a gollas y esedh yn 1970.
Tir Nowydh ha Labrador
Klass:Powyow ha tiredhow Kanada
Cendl
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Blaenau Gwent
Trefnant
Trefnant yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ07SE01). Yma hi 120.9 mildir (194.6 km) dhiworth Kardydh ha 182.7 m (294 km) dhiworth Loundres. 1530 o braster an poblans yn 2011, ha 428 (28%) a wodhya kewsel Kembrek.
Henrik Ibsen
Henrik Johan Ibsen (20 Mis Meurth 1828 - 23 Mis Me 1906) o dramatydh norgaghek. Yn fenowgh, ev yw henwys "tas an drama arnowydh."
Aberplymm
Warbarth gans Bristol, Aberplymm yw onan a bennsitys an Rannvro Soth West.
Svalbard
Erbysieth
An tri chif diwysyans yw balweyth glow, tornyaseth ha hwithrans.
Berkeliom
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Ganister
Yma tre yn Pennsylvania henwys Ganister. Mengleudhys o ganister ena y'n termyn eus passyes.
Bogan Yar
thumb|right|Bogan Yar yn [[Evrek Nowydh]]
Belarussi
Belarussi yw stat yn Howldrehevel Europa, tir a-dro dhedhi orth pub tu. An powyow kentrevik dhedhi yw Russi, Lithywani, Poloni, Ukrayn, ha Letoni. Yma kevrenn arbennik ha krev yntra Belarussi ha Russi; an dhiw wlas ma a furvy Unyans Russi ha Belarussi. Belarussi yw onan a'n pymthek stat anserghek a gomprehendya an Unyans Sovyetek (URSS) seulabrys. Yma hanow an wlas ow styrya 'Rutheni Wynn'.
Heliom
Heliom yw onan a'n elvennow veu gwrys y'n Bomm Bras, warbarth gans hidrojen ha lithiom. Hi yw an elven nessa moyha pals y'n Ollvys (23%), wosa hidrojen (76%). Ster a askorr heliom dre gesteudhans nuklesennow hidrojen. Nyns eus rann dhe heliom y'n korf denel. Usys yw heliom linyek gans tempredh a -269°C dhe yeynhe tennveyn, res dhe askorra skeusennow MRI.
Chi Lathrop
skeusennik|Chi Lathrop yn Ker Redwood Chi Lathrop yn Ker Redwood, Statys Unys yw ensampel a bennserneth Gothek Ser Prenn po Gorhel Tan. Yma dhodho seyth punyon gans mondouryow, veranda, porth kocha, hag afinans pederdelennow a-hys amal an to hag a-ugh an porth a-rag. Drehevys veu yn 1863.
Brian Paddick
Paddick o ombrofyer LivWer rag an etholans Mer a Loundres 2012 maga ta. Ev a finsas peswora, war-lergh Boris Johnson, Ken Livingstone hag Jenny Jones, an ombrofyer gwyrdh. Yn 2013, Paddick a veu gwrys yn Chi an Arlydhi avel arlodh Livrel Werinel.
Brynbuga
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Fynwy
Konteth Wicomico, Tir Maria
Konteth Wicomico (yn Wicomico County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Mor Bretannek
Henwyn yn Yethow Erell
Klass:Doronieth Kernewek Klass:Pow Frynk Klass:Moryow an Keynvor Atlantek
Bethesda
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Blaise Pascal
Pascal a verwis yn Paris, 39 y vloodh. An unses Pascal o henwys herwydh y hanow.
Karedin
thumb|(Naswedhek dhyworth ughella-dheghow: Bre Calton, Kollji Koth, Pennskol Karedin, Hen Dre dhyworth Princes Street, Kastel Karedin, Princes Steet dhyworth Bre Calton. Karedin (Sowsnek ha Lallansek: Edinburgh; Albanek: Dùn Èideann) yw an penncita Alban.
Chi Kemmynyon an Ruwvaneth Unys
Chi an Gemmynyon yw an isella chi reythyansva Ruwvaneth Unys, ha'n chi gallosekka. Yma 650 esel y'n eur ma, pub huni anedha ow kanasedhi pastel vro. An eseli (neb yw henwys, 'Member of Parliament' yn Sowsnek po 'Esel Senedh' yn Kernewek), a vydh etholys yn etholans, bys yn pymp bledhen namoy; dre'n system 'kynsa a dremen an peul'. Hembronkyer an brassa parti aga niver a vydh formya governans. Dre vras, an system a dhaskorr unn parti a'n jeves rann vrassa. A-dhia 2010, yma kesgovernans Gwithadorek ha Livrel-Demokratek, hembrenkys gans Gwithador David Cameron, ha'y isbennmenyster, Livrel-Demokratek Nick Clegg.
Oda Nobunaga
Klass:Asians Klass:Didhuwydhyon Klass:Mernansow 1582 Klass:Omladhansow
Ynysow Cook
Ynysow Cook (FSS: Enesow Cook; Sowsnek: Cook Islands) yw gwlas ynysek y'n Keynvor Hebask.
Konteth Washington, Tir Maria
Konteth Washington (yn Washington County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Marcel Proust
Proust o kethreydhel. Ev a verwis a niwmonia.
Hector Berlioz
skeusennik|Berlioz, gans Alphonse Legros Hector Berlioz (genys La Côte-St-André, Isère, 11 mis Kevardhu 1803; merwys Paris, 8 mis Meurth 1869) o komposydh Frynkek. Onan a'n gwella komposydhyon an 19ves Kansbledhen o. Nebes a'y oberennow an moyha a-vir o Symphonie Fantastique, an gwari-kan Les Troyens, an requiem Grande messe des morts ha'n kevres a ganow Les nuits d'été (Nosow Hav). Nyns o y ilow kerys yn ta dres y vewnans bys dhe wosa y vernans. kledh|skeusennik|Berlioz yn 1863
Hugh Jackman
thumbnail|right|250px|Hugh Jackman, 2015 Hugh Michael Jackman (genys 12 Hedra 1968, Sydney, Deghow Kembra Nowydh, Ostrali) o gwarier ostralek geryes da.
Shia LaBeouf
Shia Saide LaBeouf (/ˈʃaɪ.ə ləˈbʌf/; genys 11 mis Metheven 1986) yw gwarier, performance artist ha gwrier fylm amerikanek. Klass:Dinethyansow 1986 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek
Konteth Šibenik-Knin
Konteth Šibenik-Knin (yn Kroatek, Šibensko-kninska županija) yw konteth yn Kroati.
Justė Arlauskaitė
Gwriansow pellwolok
A-dhia 2015 hi yw unn a vreusysi an dowlen X Faktorius (X Factor) (kevres 3 - 6). Yn 2017 y'n towlennow dewis kenedhlek Eurovision, hi o unn a eseli desedhek yn diw dowlen a ves dhe dhek.
Shora kolon
Sevurder an shora a greg war dhesedhans kewar an mol; mar po lettys goos dhe rann vyghan a'n keher, an shora a alsa bos unn byghan, heb dhe'n perthyans wodhvos a-dro dhodho hogen. Mes mar po lettys goos dhe rann veur a'n keher, hemm a yll ledya yn skon dhe shora kolon ha mernans.
The Old Mill
Klass:Fylmow fantasi amerikanek Klass:Fylmow bywhes amerikanek
Toyotomi Hideyoshi
Klass:Asians Klass:Mernansow 1598
Konteth Somerset, Tir Maria
Konteth Somerset (yn Somerset County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Bogan Sarf
thumb|right|Bogan Sarf yn Fabelwesen gans Friedrich Bertuch
Kernewek Unyes
Yn 1997, N.J.A. Williams a wruk chanjys dhe Gernewek Unys. Hanow an lytherenyeth ow-sewya yu Kernewek Unys Amendys (KUA). Mes ny-dhegemeras leverysy Kernewek Unys oll an chanjys ma.
Flogh
Dhe vewioneth, flogh (liesek fleghes) yw den yntra prys dinythyans ha kedhorieth. Styryans an lagha a gews a vlogh yn-dann oos.
Hyns-Horn Ethen Lannstefan
Towlow
Towl termyn hir yw rag an hyns-horn dhe ystyn gan diw vildir dhe'n wig Egloskeri, owth ynkorfora hyns-dewrosa nowydh.
Fun and Fancy Free
Fun and Fancy Free yw fylm fantasi bywhes amerikanek gans Walt Disney gwres yn 1947.
Brithdir a Llanfachreth
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Mor Baltek
Klass:Europa Klass:Moryow an Keynvor Atlantek
Matterhorn
Komposys yw an Matterhorn a labolveyn dre vras. Shap an menydh a-lemmyn yw awos esknians rewlivel. left|bawd|300px||A'n tren war an fordh dhe Gornergrat. skeusennik|center|300px|Howlsedhas ha'n Matterhorn
Bismuth
Usys yw bismuth yn kevreythow skyllyoryon dowr awtomatek dhe lettya tan, hag avel katalydhyon.
Kowethas Athletek Iwerdhonek
Movyans gwariow bodhesik iwerdhonek yw an Kowethas Athletek Iwerdhonek, (Iwerdhonek Cumann Lúthchleas Gael, Gaelic Athletic Association) a skoodh dre vras an gwariow iwerdhonek hengovek, hemm yw hurlya, camogie, peldroos iwerdhonek, dornbel ha rownders.
Valerie Leon
Valerie Therese Leon (born 12 mis Du 1943) yw gwariores ha manykyn sowsnek.
Hogen Ster-Lagatta
Receytyow
Rag presentyans, unn profyans yw bos an hern restrys gans aga lostow war-tu kres an skala ha aga fenn ow pockya dres an gresten a-dro dhe'n amal. Drefen hy dhe gomprehendya aval dor ha past, an hogen a yll bos servys hy honan, po gans bara krestenyek, treweythyow gans losowyow kegin. Keveylyans profys erel yw keus Kernewek Yarg, chatni trenkles, oyow pochys, po tregh a lymmaval.
Diego Velázquez
Artydh an gis Baroque yth o ev, yn arbennik lymnansow portrayans. Ev a lymna lies a vri gonisogeth ha istorek, ha meur a bortrayansow a'n teylu ryal Spaynek, tus a vri Europek ha tus gemmyn ynwedh. Y lymnans aswonnys gwella yw Las Meninas ('an Vaghtetyon Enor'; 1656). Klass:Dinethyansow 1599
Kolji Lannstefan
Dyskoryon kyns a vri
skeusennik|Roger Moore
Mortid
Dew vortid an jydh
Herwydh usadow, yma dew vortid pub dydh. Pub mortid a'n jeves poynt ughel (morlanow, po penn lanow) ha poynt isel (Mordrig po trig). An mortid a wra morlenwel war y fordh dhe penn lanow, hag omdenna war y fordh dhe vordrig.
Lavarow koth
Klass:Mor
Llan-gan
Llan-gan yw tre yn Bro Morgannwg, Kembra; (SS97NE15). Yma hi 14 mildir (22.6 km) dhiworth Kardydh ha 145.1 m (233.5 km) dhiworth Loundres. 688 o braster an poblans yn 2011, ha 93 (13.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Bro Morgannwg
Porth Ia (pastell vro Senedh an RU)
Devynnow
Klass:Gwlasegeth Kernow Klass:Pastellow vro y'n Ruwvaneth Unys
Carwyn Jones
Carwyn Howell Jones (genys 21 mis Meurth 1967) yw politeger kembrek.
Klass:Dinethyansow 1967 Klass:Politegoryon a Gembra Klass:Socyalydhyon
Elisabeth II
Klass:Dinethyansow 1926 Klass:Mernansow 2022 Klass:Rielder Bretennik Klass:Sowsesow
Ranndir an Kesunyans Brasilek
Ranndir an Kesunyans Brasilek (yn Portyngalek, Distrito Federal) yw ranndir an kesunyans yn Brasil.
Yeth
Yethow Fynnek-Ugrek
Fynnek - Estonek - Hungarek - Hantiek - Mansiek
Yethow Turkek
Turkek - Azeri - Uzbek - Kazakh - Chuvash
Yethow Unnik
Nihonek - Baskek - Koreek
Linasen
Urtica dioica, po linasen yn Kernewek, (henwys danadl poethion yn Kembrek ha stinging nettles yn Sowsnek) yw plans bleujennek losowek pubvledhynnyek y'n teylu Urticaceae. Yn terowel, kevys veu linas yn Europa, lower a Asi temprek hag Afrika north-west, mes hy gwandrans yw lemmyn a-derdro'n bys. Rennys yw an plans ma dhe hwegh iseghen, pymp anedha a's teves lies blewen kow byghan hag a skit histamin ha kymygow erel owth askorra omglewans kepar ha gwana.
Lavar gwerin
Klass:Plansow
Andy Morrell
250px|right|thumb|Andy Morrell yn 2009 Gwaryer peldroes yw Andrew Morrell. Bos Klub Peldroes Wreksam yw ev ynweth.
Ynysow Cocos (Keeling)
Klass:Enesegi Klass:Gwlasow yn Asi Klass:Ostralasi Klass:Ostrali
Bys (klerheans)
Bys a yll styrya ynwedh:
Charles Darwin
skeusennik|Charles Darwin, 1868
Oula
Kevrennow a-ves
Klass:Ydhyn
John X. W. P. Corcoran
John X. W. P. Corcoran yw hendheskonydh.
Andy Warhol
thumb|Andy Warhol Jack Mitchell (1973) Andy Warhol (/ˈwɔrhɒl/; 6 mis Est 1928 – 22 mis Hwevrer 1987) o artydh Amerikanek a vri yn movyans art-gweles, aswonnys avel pop art. Orth an mell yntra diskwedhyans, gonisogeth tus a vri, ha argemmynans y hwither y oberyansow. Wosa resegva sewen lymnans, Warhol a dheuth ha bos artydh a vri ha gorthargyadow ynwedh.
James Joyce
Ulysses (1922)
An lyver Joyce aswonnys gwella, Ulysses a dheskryf dydh (16ves a vis Metheven, 1904, solemnys gans aficionadoryon Joyce avel 'Bloomsday') yn bewnans a Leopold Bloom yn Dulynn. A lyver a worr rannow Odyssey a Homer keslinekhes yn gisyow varyes, yn arbennik gis 'fros prederyans'. Klass:Dinethyansow 1882 Klass:Godhyli Klass:Mernansow 1941 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth Klass:Socyalydhyon
Doesedh (fisegieth)
Yn fisegieth, dosedh yw musur a ronnedh yn musurel dalhedh. Dosedh yw musuryes yn kg/m³.
Abraham
Abraham (henwys ynwedh Abram) yw gour y'n lyver Jenesis hag an Koran. Ena, ev a veu gelwys tas oll an Yedhewon, drefen bos ev aga hendas. Abraham yw posek y'n kryjyansow Yedhowek, Kristyon hag Islamek. Abraham yw prederys tas an tri kryjyans an peth yw gelwys kryjyans Abrahamek.
Abraham yw tas Isaac gans y wreg Sarah. Ev yw tas ynwedh a Ishmael gans Hagar, maghteth Sarah. Yma fleghes erel dhodho ynwedh gans Keturah, may temedhis ev wosa mernans Sarah.
Mi'kmaq (yeth)
Aray geryow
Y tevnydh Mikmakek aray geryow rydh grondyes war boslev yn le aray hengovek stag a sujetys, ojetys ha verbow. Rag ensampel, an lavar "Y hwelis karow bras ow sevel ena yn kewar war an vre" a alsa bos leverys "sapmi'k ala nemaqt'k na tett ti'am kaqamit" (y'n gwelis/ena/war an vre/yn kewar/karow bras/yth esa va ow sevel) po "sapmi'k ala ti'am nemaqt'k na tett kaqamit" (y'n gwelis/ena/karow bras/war an vre/yn kewar/yth esa va ow sevel); an eyl lavar a boslev an karow bras dre worra ti'am (karow bras) a-varra y'n lavar. Komplekhes yw maters yn fella awos bos dhe Vikmakek, avel yeth lies morfem, verbow a gomprehend sujeta hag ojeta an lavar dell yw usys: rag ensampel, y treyl sapmi'k y'n ensampel a-varra dhe "y'n gwelis".
Lurkyer
Usyow
Megys veu lurkyoryon dhe weres ladron kelgik ow helghya konines ha skovarnogyon. Y hyllir aga synsi rag bos enevales dov dhe deylu, po rag kesstrifa yn sportow kepar ha resek ha chasya skovarnogyon po dynyans.
Pendeulwyn
Pendeulwyn yw tre yn Bro Morgannwg, Kembra; (ST07NE13). Yma hi 7.7 mildir (12.4 km) dhiworth Kardydh ha 138.8 m (223.4 km) dhiworth Loundres. 444 o braster an poblans yn 2011, ha 50 (11.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Bys (korfonieth)
Tus a's teves pymp bys. An kynsa yw gelwys an meus po bys bras. An erel yw an bys rag, bys kres, bys bysow ha bys byghan. An meus a'n jeves dew askorn, ha'n bysies erel tri askorn. Pub bys a'n jeves ewin, gwrys a geratin. War du aral dhe'n ewin yma patron a'n kneus a as ol bys. Ol bys pub den yw dyffrans, gweres meur dhe helerghysi.
Angela Rayner
Klass:Dinethyansow 1980 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Parti Lavur Klass:Socyalydhyon Klass:Sowsesow
Region Sjælland
Region Sjælland yw rannvro yn Danmark.
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Cita Ebron Nowyth
An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Cita Ebron Nowyth a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Cita Ebron Nowyth, Ebron Nowyth der uhelder. Drehevyans an uhella yn Cita Ebron Nowyth yw Drehevyans Stat Emproreth a 102 leur, hag a omsav 1250 ts (381 m) ha 1472 ts (449 m) der uhelder y bynykal, yn Kres an Dre Manhattan hag a veu kowlwrys yn 1931.
Italek
Italek yw yeth Romanek kewsys yn Itali, Swistir, Sen Marin ha'n Sita an Vatikan.