cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Argoed
Argoed yw tre yn Caerffili, Kembra; (SO10SE50). Yma hi 14.7 mildir (23.7 km) dhiworth Kardydh ha 132.1 m (212.6 km) dhiworth Loundres. 2652 o braster an poblans yn 2011, ha 290 (10.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Shiing-Shen Chern
Klass:Amerikanyon Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow 2004 Klass:Prydydhyon Klass:Dinethyansow 1911
Philip Knight
Philip Andrew Knight, aswonnys avel Philip Knight po Phil Knight dell yw usys, yw skrifer ha kaner Kernewek.
Helyk bryw
Helyk bryw (unnplek Helygen bryw, Lat. Salix fragilis) yw ehen a wydhen yn genas Salix, ha yn teylu Salicaceae. Trygys yw yn Europa, hag Asi howlsedhes. Helyk bryw a dyv yn ta yn leow gwylgh.
Chen Jingrun
Chen Jingrun (1933 - 1996) o awrgrymor chinek.
Klass:Asians Klass:Dinethyansow 1933 Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow 1996
Owsyl
Owsyl (unnplek Owsylen, Lat. Salix viminalis) yw ehen a wydhen yn genas Salix, ha yn teylu Salicaceae. Trygys yw yn Europa, hag Asi howlsedhes. Owsyl a dyv yn ta yn leow gwylgh.
Gorsav Tregarrek
skeusennik|An skovva dhe Worsav Tregarrek y'n jydh hedhyw. Y serv Gorsav Tregarrek an treveglos a Dregarrek yn Kernow.
Krowskasow
An Krowskasow o lies kas yntra Kristonyon ha Moslemyon yn Est Kres. Y tallethas dre vras awos omladh rag ranndiryow tybys bos Pow Sans. Yth esa eth Krowskas bras dres 1096 bys dhe 1291. An Pow Sans yw le pur bosek rag tri kryjyans undhuwieth brassa: Islam, Yedhoweth ha Kristoneth. Yma meur a dyleryow kryjyk posek y'n Pow Sans. Henwys yw an bro ma Ysrael lemmyn.
Ambros
Herwydh hengov, Ambros a avonsyas "keurgan antifonek / gorthybgan", gis keurgana hag unn tu an keur a worthyp orth an tu arall, ha komposyas Veni redemptor gentium, hymna Asvens.
Krowskasow
Klass:Breselyow
Podsol
Nivellinow
An nivellin E a'n jeves tewder a 4 dhe 8 centimeter (1.6 dhe 3.1 meusva). Isel yw yn oksidow Fe hag Al hag humus. Yth yw kannys gwyn po loos. Furvyes yw yn-dann studhyow gleb, goyeyn ha trenk, yn arbennik le mayth yw an garrek-weli, kepar ha men growan, po kragen rych yn kanndir. Kevys yw yn-dann nivel a stoffow organek usi ow pedri, 5 dhe 10 centimeter (2.0 dhe 3.9 meusva) a dewder. Yma an nivellin kannys ow sevel a-ugh nivellin rudh po rudh-gell gelwys an nivellin B. An liw yw kreffa y'n rann ughella anedha, ow kwanhe isella y'n nivellin. Henwys yw an nivellinow herwydh an lytherennow:
Venus Williams
Venus Ebony Starr Williams (genys 17ves Gortheren, 1980) yw gwarier tennis galwesik Amerikan. Hi o renkys an kynsa y'n bys yn termyn eus passys yn gwariow unnik ha dewblek. Williams re waynyas peswar medalen owr Olympek: onan yn gwari unnik ha tri yn gwariow dewblek benenes gans hy hwor. Ynwedh hi re waynyas medalen arghans yn gwari dewblek kemyskys. Hemm yw an moyha medalennow Olympek gwaynys gans gwarier po gwariores (kesskorys gans Kathleen McKane Godfree) yn istori.
Hi a waynyas titel Wimbledon yn gwariow unnik pymp gweyth ha gwaynya 7 titlys Grand Slam.
Gors-las
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Trilobita
Rennys o aga horfow dhe deyr rann: an penn (po cephalon), an thoraks (brest), gwrys a bys dhe 30 tregh, ha'n lost (pygidium). Yn-danna, ha skant yns i gwelys, yw tri hopel a arrow rag an penn. Yma kopel a arrow pub kleudhik plewrek war an thoraks ynwedh.
Parthenon
Klass:Hengrek Klass:Athina Klass:Ertachva an Bys UNESCO
Tudweiliog
Tudweiliog yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH23NW73). Yma hi 115.6 mildir (186 km) dhiworth Kardydh ha 213.1 m (343 km) dhiworth Loundres. 928 o braster an poblans yn 2011, ha 686 (73.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Caerffili
Caerffili yw tre yn Caerffili, Kembra; (ST18NE13). Yma hi 6.7 mildir (10.8 km) dhiworth Kardydh ha 132.8 m (213.8 km) dhiworth Loundres. 14629 o braster an poblans yn 2011, ha 2007 (13.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Helyk loos
Klass:Salix
Jack Straw
John Whitaker Straw (genys 3 mis Est 1946) yw politeger bretennek.
Gorsav Fordh Sen Kolom
skeusennik|[[Tren Tooth Bras First Great Western ow passya Gorsav Fordh Sen Kolom.]] Yth yw Gorsav Fordh Sen Kolom gorsav war an Linen Arvordiryow Atlantek a serv Fordh Sen Kolom yn Kernow. Oberys ha dyghtyes yw gans Great Western Railway. Ny hedh Trenow Yntra-Cita orth an gorsav ma drefen y vos re bian. Yth ygeris an gorsav ma yn 1874 ha trenow trethysi a dhallathas yn 1876. Yn hwreydhek, yth o an gorsav henwys Halloon (Hel an Woon), mes y feu res an hanow St Columb Road (Fordh Sen Kolom) yn 1878. Yth esa garth gwara ha loup-passya omma yntra 1933 ha 1965.
The Hitchhiker's Guide to the Galaxy
The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy (Gidlyver Gwandrer an Galaksi) yw bagas a romansow, towlennow radyo ha pellwolok, ha gwariow fugieth skiensel komedi skrifys gans Douglas Adams.
An romansow a veu skrifys gans Adams ha dyllys y’n blydhennow ma:
So Long, and Thanks for All the Fish (1984)
Versyon fylm sinema a veu gwrys yn 2005.
Deskrifans an Hwedhel
Ford Prefect, koweth Arthur, a dhispleg orto “nyns ov vy diworth Guildford, yn hwir. Yth ov vy diworth planet byghan neb tyller yn kerghynn Betelgeuse.” Ford yw hwithrer rag an Gidlyver (lyver elektronek gans skiens bras yn kever planetys ha tus an galaksi, hag an geryow Don’t Panic skrifys war y worher). Ford a dhispleg y fydh oll an Norvys distruys, hedhyw, rag drehevel fordh ynterster nowydh.
Gley
Furvyans
Pan vo ayr y'n gweres, oksidans a yll hwarvos, owth oksidisa ionow horn dhe oksid hornek, gans y liw rudh po rudhvelyn tipek. Organedhow anerobek a leha oksid hornek dhe oksid hornus yn rannow an gweres heb ayr, owth askorra kestoffow liw loos po glas.
An Pons
Yethow
Saga ha Martin, keffrys ha'n dus erell ynno, dre vras a gews y'ga yethow honan, awos keskonvedhes (bys yn poynt) yntra Danek ha Swedek. An dihevelepterow yntredha ha'n kaletterow dhyworta yw yn fenowgh usys yn hwedhlans.
Pieter De Poortere
Pieter De Poortere yw awtour bondys delinys (bandes dessinées) belgek, genys an 17ves a vis Gwynngala, 1976 yn Ghent, Pow Belg. Ev a dhegemeras kanmola yn 2001 rag y lyver Boerke (Dickie yn frynkek ha sowsnek). Nyns eus geryow yn komigow Boerke hag a gesun gis sempel gans hwarthuster fell. Oberow De Poortere re beu yn Kresen Lyvrow Komik Belg (CBBD) yn Brussel nans yw mis Hedra 2014.
Konteth Clay, Virjynni West
Clay
Terosa Chernobyl
Y feu myns bras a nerth rydhhes a-dhistowgh, owth ethenhe dowr-yeynhe gordommhes ha terri kolonnen an dasoberor yn tardh ethen bras y dhistruyans. Hemma o holyes yn tistowgh gans tan ayr-ygerys yn kolonnen an dasoberor a rydhhes defolyans radyoweythresek mynsek y'n ayr rag neb naw dydh a godhas war rannow an URSS hag Europa west, kyns bos yssynsys wor'tiwedh war an 4a a vis Me 1986. Yn hradhel y rydhhas an tan a-dro dhe'n keth myns a dhefolyans ha'n tardh derowel. Sewyans an nivelyow dewynnyans kerghynnel esa ow sevel dhe-ves a'n tyller o parth ekskludyans 10 kilometer (6.2 mildir) esa gwrys 36 our wosa'n droglamm. A-dro dhe 49,000 person a veu removyes a'n arenebedh, dre vras a Bripyat. Yn tiwettha y feu an parth ekskludyans brashes dhe 30 kilometer (19 mildir) pan veu 68,000 person moy removyes a'n arenebedh ledanna. skeusennik|Atomva Chernobyl yn 2013. Tardh an dasoberor a ladhas dew oberor an dasoberor. Y'n gorthyp goredhom a holyas, 134 a oberoryan an atomva ha tus tan a veu danvenys dhe'n klavji gans syndrom dewynnyans lymm wosa dena dognow ughel a dhewynnyans ionhe. A'n 134 person ma, 28 a verwis y'n dydhyow ha misyow a-wosa hag ogas dhe 14 mernans a ganker herwydh dewynnyans a holyas a-berth y'n nessa deg bledhen. Y'n poblans ledanna, neb 15 mernans kanker thyroyd flogholeth a via skrifys erbynn 2011. Kessedhek Skiensek an Kenedhlow Unys war Effeythyow Dewynnyans Atomek (UNSCEAR) re dhashwithras, lieskweyth, pub hwithrans dyllys a-dro dhe'n hwarvos ha re drovyas bos le es 100 mernans kovskrifys kelmys dres lycklod dhe dhiskudhans kressys dhe dhewynnyans y'n eur ma. Determya diwettha somm an mernans herwydh diskudhans yw ancertan grondyes war an patron didreudhow linyek, patron statystek strivyes, re beu devnydhyes orth estemya nivel radon isel ha diskudhans defolyans ayr. Darganow patron gans an brassa talvosogeth gyfyans a doll mernans finek y'n degvledhynnyow yn-rag a rydhheansow Chernobyl a janj, a 4,000 mernans orth previ tri stat mogha defolyes an statys Sovyet kyns, bys dhe 9,000 dhe 16,000 mernans orth previ brastir Europa oll.
Dowrvargh
Yn termyn eus passyes, pan esa an hin glyppa, yth esa dowrvergh y'n kanol an tir usi lemmyn y'n difeythtir Sahara: yma delinyansow kynsistorek ahanan war fosow gogow yn y Tassili n'Ajjer
Waunfawr
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Delta Dowr Danaw
Poblans
A-dro dhe 20,000 a bobel yw trigys y’n delta, 4,600 anedha yn porth Sulina. An delta yw onan a’n tylleryow leha poblek yn Europa. Pur gonnyk yw an drigoryon avel marnoryon. Yn hwir, unn drevesigeth, Mila 23 (poblans 1,200), a brovia sportysi neb a waynyas lies pewas y’n Gwariow Olympek (8 owr, 9 arghans ha 2 brons), Kampyoriethow an Bys (32 owr, 26 arghans ha 31 brons) ha Kampyoriethow Europek (20 owr, 12 arghans ha 10 brons), pub pewas rag kanouya.
Chad
Klass:Gwlasow yn Afrika
Jon Stryker
Jon Lloyd Stryker (genys c. 1958) yw pennser amerikanek.
Kastell Montsoreau
Kevrennow
Klass:Ertachva an Bys UNESCO Klass:Gwithtiow Klass:Kastylli Klass:Pow Frynk
Ben Wallace (politeger)
Robert Ben Lobban Wallace (genys 15 mis Me 1970) yw politeger ha souder kyns bretennek.
Owsyl purpur
Owsyl purpur yw gorow po benow ha Kathigenow (kuntellek kathik, unnplek kathigen) yw aga bleujyow. Gwel owsyl purpur yw da rag gul helygweyth.
Tremarctinae
Kampollow
Klass:Orses
Crosskeys
Crosskeys yw tre yn Caerffili, Kembra; (ST29SW43). Yma hi 9.9 mildir (15.9 km) dhiworth Kardydh ha 129 m (207.6 km) dhiworth Loundres. 3156 o braster an poblans yn 2011, ha 285 (9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Llan-non
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Ojibwe (yeth)
Lesrannans Doroniethel
Herwydh data a-lemmyn an nivryans y kowsir pub varyans a Ojibwe gans a-dro dhe 56,531 person. An niver na a dhastewyn data a Niveryans 2000 an Statys Unys ha Niveryans Kanada 2006. Y terivir bos Anishinaabemowin kowsys gans sommen a 8,791 person y'n Statys Unys ha 7,355 anedha yw Amerikanoryon Enesik ha bys dhe 47,740 yn Kanada, hag ytho yth yw onan a'n yethow algek brassa herwydh niver an gowsoryon.
Yuri Gagarin
Mernans
Klass:Dinethyansow 1934 Klass:Mernansow 1968 Klass:Russians
Kebek
Yma'n brassa niver a dus ow triga war hys Dowr Sen Lorens, fest yn soth an pow. Ottomma an bastell-vro le may ma Kebek, Montreal, Trois-Rivières, h.e. An mynydhyow Appalachi a ystynn a howlsedhes Nans Sen Lorens bys y'n Konnna-Tir Gaspé. Mes tireth Kebek a ystynn ynwedh pur bell dhe'n north: a-dreus an mynydhyow Lorens ha koesow ledan an Gogledh bys y'n tiredhow Arktik a Nunavik.
left|250px|thumb|Sita Kebek y'n gwav
Piktek
Piktek yw an yeth varow kowsys gans an Biktyon, pobel yn Alban est ha north dhyworth an Oos Horn dhe'n Kresosow A-varr. Tanow yw an dustuni skrifys rag an yeth marnas nebes henwyn tylleryow ha personel war veyn kov ha rekordow kevos. An dustuni a lever dell yw yeth Geltek hevelep orth an yeth Vrythonek kowsys yn remenans Breten Veur kyns an goryskynnans anglo-saksonek.
A-dhia reyn Domnall mac Causantín (Dòmhnall mac Chòiseim yn Albanek arnowydh) ynter 889 ha 900 KK, y feu argerdh a Albanekkhe dres an 200 bledhen nessa. Gelwys veu an ranndir avel myghterneth Alba yn le myghterneth an Biktyon. Gwirhaval yw bos an yeth marow erbynn 1100KK. Y tybir dell wrug Piktek delenwel Albanek, dre jevisya geryow ha syntaks, drefen bos Albanek moy hevelep orth an yethow Brythonek ages Iwerdhonek. skeusennik|500px|right|Gwedhen deylu yethow keltek skeusennik|right|Tylleryow an myghternethow piktek (lytherennow bras) ha myghternethow Brythonek erel (lytherennow byghan)
Dustuni yethoniethel
An yethor, Guto Rhys, a lever bos a-dro dhe nebes kansow a dharnow kedhlow ow tochya Piktek. An brassa rann anedha yw henwyn tylleryow yn ranndryow piktek ha henwyn personel a Biktyon yn tekstow anglo-saksonek, iwerdhonek hag albanek. Dustuni aral yw geryow chevisya (dre vras yn Albanek) ha skrivedhow Ogham.
Delanwes war Albanek
Hwithrans ow tochya an yeth Albanek, gans Alexander Macbain yn 1896 yn arbennik, re dhiskwedhas niver a eryow chevisys dhyworth Piktek y'n yeth.
Go, Dog. Go!
'Go, Dog. Go!' yw kevres pellwolok bywhes amerikanek gwrys gans Adam Peltzman rag Netflix. Selwys yw an kevres pellwolok war lyver a'n keth hanow gans P. D. Eastman.
Llanboidy
Llanboidy yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN22SW36). Yma hi 66.7 mildir (107.3 km) dhiworth Kardydh ha 192.9 m (310.4 km) dhiworth Loundres. 1039 o braster an poblans yn 2011, ha 450 (43.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Dominic Raab
Dominic Rennie Raab (/rɑːb/; genys 25 mis Hwevrer 1974) yw politeger bretennek.
Nader
An tevesik a dyv dhe hys a 60 dhe 90 cm (24 dhe 35 meusva) ha poster a 50 dhe 180 g (1.8 dhe 6.3 ouns). Hy liw a var, dhyworth ensamplow gwannliwek dhe nebes gell tewl. Yma dhe'n brassa rann anedha patron ygam ogam. Yma merk V po X war an penn dell yw usys.
Konteth Grant, Virjynni West
Grant
Spencer Compton, 1a Yurl Wilmington
Spencer Compton, 1a Yurl Wilmington, KG, PC (c.  16742 mis Gortheren 1743) o statydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1674 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Menydhyow an Cuiltheann
Istori
Drefen bos an Cuiltheann mar garnek, nyns yns i dhe les rag ammeth. Yn despit dhe hemma, yma meur a dhustuni a drevesigeth istorek y’n nansow yn y gerghyn, gans kylghow krowyow kynsistorek yn Glenbrittle, ha kylgh meyni yn Glen Sligachan.
Tus Loghlyn a rewlya an Hebrides a’n 9ves kansvledhen bys dhe 1266 ha Kevambos Perth. Wosa an spis Norsek, an teyluyow moyha posek war Enys Skye o Teylu Macleod, a Trotternish, ha Teylu MacDonald a Sleat. Kesstriforyon ens i, hag i a omladhas diw vatel, unn yn Harta Corrie ha’n aral yn Coire Na Creiche.
Krambloryon a dhallathas dos dhe’n Cuiltheann diwedhes y’n 19ves kansvledhen. Henwys yw nebes menydhyow dh’aga enora, kepar ha John MacKenzie (Sgùrr MhicChoinnich), Alexander Nicolson (Sgùrr Alasdair), ha Norman Collie (Sgùrr Thormaid).
Krambla ha kerdhes
Chalenj dhe krambloryon eksperansys yw tremenans dres an grib oll, 7 mildir a bellder mes 15-20 our a grambla kales ynter Glenbrittle dhe Ostel Sligachan. An dus gynsa dhe’y wul yn-dann 24 our o L. Shadbolt hag A. McLaren yn 1911. An rekord, settys gans Finlay Wild yn mis Hedra 2013, yw 2 our, 59 mynysen ha 22 eylen.
Rol a vleynyow
An rol a woles a dhiskwedh oll a venydhyow y’n rolyow Munro, Corbett ha Graham.
Dowlais
Dowlais yw tre yn Merthyr Tudful, Kembra; (SO00NE35). Yma hi 20.8 mildir (33.5 km) dhiworth Kardydh ha 139.5 m (224.5 km) dhiworth Loundres. 4082 o braster an poblans yn 2011, ha 318 (7.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Leiden
Leiden yw sita yn Iseldiryow.
Hillary Clinton
Etholans Lewydh Statys Unys 2016
Clinton a dheklaryas hy ombrofyans 12ves a vis Ebrel, 2016. Hi a dheuth ha bos hanwesigethes Dhemokratek yn Kuntelles Kenedhlek Parti an Dhemokratyon yn mis Gortheren 2016. Clinton a veu fethys gans ombrofyer Repoblekanek, Donald Trump, yn etholans kemmyn 8 mis Du 2016.
Paul Ireland
Paul Ireland yw gwarier a Alban.
Korf eskern
An korf eskern a ober war-barth ha'n keher, may hyll korf den po eneval gwaya. An kevreyth a gomprehend an eskern (avel framweyth), migorn (a wra junya an eskern) ha skennys (po giow). An korf denel a gomprehend 206 askorn, framweyth krev rag synsi an organow. Rag gwaya an korf eskern, re yw kavos kopel a geher dhe oberi warbarth. An korf eskern a'n jeves mygorn rag gwedhynder. Skethennow krev a wias yw migorn, ow kwitha an eskern warbarth, ha skennys a with an keher stag war an askorn.
Thomas Mann
Paul Thomas Mann (6 mis Metheven 1875 – 12 mis Est 1955) o romanser ha skrifer almaynek.
Ursinae
Ursinae yw isteylu a Ursidae (arthes) henwys gans Swainson (1835). P. R. Bjork a ros Ursinae dhe'n teylu Ursidae yn 1970, gans Hunt (1998) and Jin et al. (2007). Unn a tri isteylu aswonys yn Ursidae yw.
Ceres (planet còr)
Ceres (henwys ‘1 Ceres’ ynwedh; arwodh: ) yw planet còr yn system howlak ny. Hy yw an byhatna planet còr y'n system howlak ha'n huny udnyk y'n chyf bagas a asteroydys yntra Muerth ha Yow. Hy hanow hy a vue gemerys dhyworth huny an dewes Romanak Ceres, neb a wra governya plansow, an drevas, ha'n sesons.
Konteth Elk, Pennsylvani
Konteth Elk (yn Elk County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Rol wlasow
A
Afghanistan - Afrika Dhyhow - Albani - Aljeri - Almayn - Andorra - Angola - Antiga ha Barbuda - Arabi Saoudek - Arghantina - Armeni - Azerbayjan (Aserbayjan)
Llandeilo
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Syri
A-barth an bennsita Dhimashq, an sitys poesek a Syri yw Haleb, Latakya, Homs ha Hama. Brassa niver an dus a drig yn Howlsedhes an wlas ryb an arvor, poken ryb Dhowr Ewfratys y'n Borlewen.
Kolji Hweghves Klass Welbeck Defens
Klass:Pow Sows Klass:Universitys ha koljiow
Park Kenedhlek Canaimo
Godhvewnans
Klass:Ertachva an Bys UNESCO Klass:Parkow kenedhlek
Menydh Erebus
An loskvenydh
Klassys yw Menydh Erebus avel stratoloskvenydh liesfurvyek (polygenetic stratovolcano). Hanter a-woles an loskvenydh yw loskvenydh skoos ha'n hanter a-wartha yw stratopigorn.
Diskudhans ha hanow
Klass:Antarktika Klass:Loskvenydhyow
John Maynard Keynes
Yn 1942, Keynes a veu stallys yn Chi an Arlydhi avel Yurl Keynes a Tilton yn konteth Sussex. Esel an Parti Livrel. Keynes a verwis a shora kolon yn y ji nessa yn Tilton, Sussex Est.
Valladolid
thumb|Eglos San Pablo Valladolid yw penn-sita Kastil ha Leon yn Spayn. Poblans an sita yn 2006 o 319 943 a drigoryon.
Niver atomek
Klass:Fysegieth Klass:Kymygieth Klass:Niverow
Llandybïe
Llandybïe yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN61NW30). Yma hi 42.7 mildir (68.7 km) dhiworth Kardydh ha 167.6 m (269.7 km) dhiworth Loundres. 10630 o braster an poblans yn 2011, ha 6104 (57.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Lyskanasedh
Lyskanasedh a henwir an devnydh dothter owth assaya gwaynya les stratejek, po kavos digolm meur gemeradow dhe jalenj kemmyn. Y hyllir gul hemma dre worra lavarow yn geryow anworthenebus, po kortes. Rann bosek a lyskanasedh yw gul unverheansow, kepar ha kevambosow, yntra kenedhlow. Lyskanasedh yw an keskows yntra kanasow, kepar ha hembrenkysi an statys. Yth yw an keskowsow ma, treweythyow, yn-kever kenwerth ha negys, ha treweythyow yn-kever kres ha bresel. Y hwer lyskanasedh yn fenowgh yntra diw genedhel owth omladh.
Lyskanasow yw tus danvenys gans aga henedhel aga honan, dhe omvetya ha kewsel gans lyskanasow ha hembrenkysi kenedhlow erel. Eghen bosek a lyskannas yw kannas. Kannas a wra bewa yn kenedhel aral hag oberi yn kanatti mayth hallo bos kavadow rag kuntellesow gans governans an genedhel na.
Konteth Harrison, Virjynni West
Harrison
Fentynnyow Loskven Pooth
Klass:Kolorado Klass:Seow konteth an Statys Unys Klass:Trevow y'n Statys Unys
Garry Shandling
thumb|Shandling, [[2011]] Garry Emmanuel Shandling (29 Du, 1949 – 24 Meurth, 2016) o gwarier amerikan geryes da.
Llanfair-ar-y-bryn
Llanfair-ar-y-bryn yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN84SW10). Yma hi 45.9 mildir (73.9 km) dhiworth Kardydh ha 158.7 m (255.4 km) dhiworth Loundres. 611 o braster an poblans yn 2011, ha 200 (32.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Ed O'Neill
Klass:Dinethyansow 1946 Klass:Gesyoryon Klass:Gwarioryon bel droos amerikanek Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek
1815
Klass:1815
Konteth Jackson, Virjynni West
Jackson
Arachnida
Ogas dhe bub ethgarrek a vyw war an tir. Byttegyns, nebes anedha a drig yn dowr fresk po dowr mor bas. Yma moy ages 100,000 esel a ethgarrogyon, 47,000 anedha yth yw kevnis.
Llanfihangel Aberbythych
Llanfihangel Aberbythych yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN51NE55). Yma hi 45.5 mildir (73.2 km) dhiworth Kardydh ha 170.2 m (273.8 km) dhiworth Loundres. 1312 o braster an poblans yn 2011, ha 676 (51.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Hyns-horn Hellys
Gwithans
skeusennik|Karr-Kledhrennow Unses Liesek Disel usi devnydhyes war an linen Hellys. Yth esa tybyans dhe eyl-ygeri an linen yn 1994, mes arhwithrys veu an hyns gans sodhogyon Kledhrennow Bretennek (BR) a dhewisis nag o possybyl an eyl-ygerans awos pygemmys ober o res dh'y wul. Yn 2002, bagas a vodhogyon a wrug Kowethas Gwitha an Hyns-horn Hellys (Helston Railway Preservation Society) a dhallathas klerya an lasneth ha losowedh yn 2005.
Yn 2016, y feu res kummyas-tewlel rag ystynn an kledhrennow ha drehevel kay nowydh ha lerghow-gwitha dhe Brospidnick, ha dhe eyl-vyldya an gorta dhe Druthall.
Brysonieth
Kyn fe godhvos brysoniethel gweythys war an assayans ha dyghtyans a gudynnow yeghes brysel, usys yw ynwedh rag konvedhes hag assoylya kudynnow yn nebes rannow a wrians denel. Brysonieth a assay ri prow dhe gowethas. Lies brysoniethor yw yn neb eghen a rol therapewtek yn leow medhegvael, kussulya po skol. Brysoniethoryon erel a wra hwithrans godhoniethek ow tochya efander ledan a destennow kevrennys orth fara hag argerdhow brysel. Dre vras, an diwettha bagas a vrysoniethoryon a ober yn leow akademek (r.e., pennskolyow, skolyow medhogyon, klavjiow). Bagas aral a vrysoniethoryon yw arvethys yn leow diwysyansek hag a restrans. Re erel a wra ober ow tochya displegyans denel, kothheans, sportys, yeghes, forensyk, ha'n media.
Verb
Verb yw eghen a er (rann a gows) a dheriv a-dro dhe wrians po studh. An brassa rann a lavar yw: pub lavar a gontayn dhe’n lyha unn verb. Yn Kernewek, verbow a janj rag sinya an amser hag an person.
Kastell Penndinas
Y'n Bresel an Pymp Kenedhel, yth esa esedhva a bymp mis pan dhefendya John Arundell an kastell a-barth an Ryalydhyon. Wosa henna, an Senedh a withya an kastell gans 500 soudor. Yth esa krevheans pella dhe Benndinas yn termyn an Breseli Napoleonek ha Nessa Bresel an Bys.
An Wedhwes
Hwedhel berr skrifys gans Graham Sandercock yw An Wedhwes. Dyllys veu yn 1994 gans Kowethas an Yeth Kernewek ha skrifys veu yn Kernewek Kemmyn.
William Scawen
Teylu
Klass:Kenedhlogoryon gernowek Klass:Mernansow 1689 Klass:Politegoryon a Gernow Klass:Skriforyon yn Kernowek
Konteth Kanawha, Virjynni West
Konteth Kanawha (yn Kanawha County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Hirwarrow
Preves
An brassa rann a vewnans hirwarrow yw spenys avel pryv (po larva), gelwys pryv dor. I a dheber gwreydh, yn arbennik gwreydh gwels yn glesinyow, ha losow erel. Nebes preves dor a vyw yn dowr. Preves dor a yll kawsya damach dhe blansow, ha drefen hemma, hirwarrowyow yw konsidrys avel ball glesinyow yn nebes ranndiryow. Rennys yw preves dor dhe dreghow. I a's teves penn apert, ha treghow an torr a's teves ystynnansow hir keherek kepar ha tentaklys.
Roy Jenkins
Roy Harris Jenkins, Baron Jenkins a Hillhead, OM, PC (11 mis Du 1920 – 5 mis Genver 2003) o politeger bretennek. Klass:Dinethyansow 1920 Klass:Mernansow 2003 Klass:Politegoryon a Alban Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Politegoryon a Gembra Klass:Politegoryon LKDT Klass:Skriforyon LKDT
Gorta Dibarthva Komm
Deskrifans
Yma res dhe drenow trethysi gorthtreylya dhe Gomm, mes nyns a miver meur anedha dhe'n kay. Yth a an linen a bes dhe'n north dhe Dhowr an Woon yn-dann Ponsfordh Dowr an Woon, mes nyns yw devndhyes homma saw gans trenow gwara treweythus.
Lovan vellkeyn
An gorden askorn keyn, ynwedh lovan vellkeyn yw fardell a nervennow a dhe ha dhyworth an ympynnyon. Enkleudhys yw yn kanel an mellkeyn ha difresys gans koloven an mellow keyn askornek. Chif gweythres lovan an mellkeyn yw treusgorrans ynworransow newral ynter an kevreyth newral amalek ha'n ympynnyon.
Pen-coed
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Pen-y-Bont ar Ogwr
Ynys Skaw
Yma Ynys Skaw (FSS: Enys Skaw; Tresco) yn Ynysek Syllan – an nessa brassa ynys yw hi. Yma warnedhi tirwelyow pur dhivers, y'ga mysk goenyow ha karnegi growan y'n gogledh, ha trethow howlyek y'n deghow hag est. Yn Lowarthow an Abatti (Abbey Gardens) yma plansow is-trovannel ow teva. Yma gwerthji, lytherva, ha bargenyow-tir yn kres an ynys, warbarth gans diw ostel ha dew gastell koth. Dugeth Kernow yw perghennek an ynys oll, ha stat Dorrien-Smith a's gobren diworthi. Nebes 180 a dus a drig war an ynys.
Dowrgleudh Suez
Dowrgleudh Suez (Arabek: قناة السويس, Qanā al-Suways, Frynkek: Le Canal de Suez) yw dowrgleudh yn Ejyp. Ev a sev dhe'n west a Gonna Tir Sinai. Y hys yw 163 km (101 mildir) ha'y les yw, le mayth yw kulla, 200 m (656 tr). Ev a ystyn yntra Port Said (Būr Sa'īd) war an Kresvor, ha Suez (al-Suways) war an Mor Rudh. Drehevys veu gans kowethyans frynkek. Drehevel a dhallathas yn 1859 ha gorfenna yn 1869.
Missoula, Montana
Gwiasva
Klass:Citys yn Montana Klass:Istori Amerikanyon Enesik Klass:Seow konteth an Statys Unys
John Curtice
Syr John Kevin Curtice (genys 10 mis Kevardhu 1953) yw godhonydh-politek bretennek.
Dowrgleudh Suez
Istori
An dowrgleudh o onan a'n chif gwelyow batel y'n Vresel Hwegh Dydh yn 1967. Lu synsi kres an Kenedhlow Unys re beu desedhys yn Konna Tir Sinai a-dhia 1974, rag avoydya bresel aral. An dowrgleudh a dhasygoras yn 1975.
A-dro dhe 15,000 a worholyon a dre'n dowrgleudh pub bledhen (14% a wara an bys). Pub gorhel a gemmer bys dhe 16 our dhe dremena an dowrgleudh. Yn 2015 rann gres an dowrgleudh a veu efanys dhe asa moy a worholyon mos dredho ha mos skaffa.
Iisalmi
thumb|350 px|Iisalmi thumb|220 px| Iisalmi (Swedek: Idensalmi) yw sita yn Pow Finn. Yn 2023, poblans an sita o 20,798.
Ankrydoryon Vor
Marners konnyk war aga skathow hir, an ankrydoryon vor a fondyas gwlasvaow norsk ha governansow yn Enesow Keltek, Enesow Faroe, Rewenys, Greunland, Normandi hag arvor Baltek, keffrys ha a-hys fordhow-kenwertha Dnieper ha Volga a-dreus Russi, Belarussi hag Ukrayn a-lemmyn. An dus norman, norsk-godhyli, tus rus', faroek ha rewenysek a dhallathas a'n wlasvaow norsk ma. An ankrydoryon vor a viajyas dhe Iran hag Arabi, ha bagas a ankrydoryon vor a Rus' a viajyas pell lowr dhe'n soth dell wrussons i omsettya orth Sita Konstentin. An kynsa tus Europek yns dhe dhrehedhes Amerika Gledh ha trevesiga, yn berr, Tir Nowydh. Hag i ow lesa gonisogeth norsk dhe diryow estren, i a dhros kethyon, gordherghow ha delanwesow gonisogethel estren dhe Loghlyn ha hemm a veu delanwes meur war dhisplegyans genynnek hag istorek. Dres Oos an Ankrydoryon Vor, mamvroyow norsk a veu kreshes yn gradhyel a ruvanethow byghanna yn tri ruvaneth meurː Danmark, Norwgagh ha Swedherwyk.
Stanley Kubrick
skeusennik|Skeusen a Stanley Kubrick, ow flymya Barry Lyndon, 1973-74
Mellkeyn
Strethur
thumb|left|Diw vellen Pub mellen yw askorn direwl. Braster an mellen a greg war hy le y'n mellkeyn.
1889
Klass:1889
Martin Landau
Klass:Dinethyansow 1928 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwaynyoryon Pewas Akademi Gwella Gwarier-Skoodhya Klass:Mernansow 2017 Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh
Konteth Logan, Virjynni West
Logan
Allt-yr-ynn
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Casnewydd
Columbus, Ohio
An sita a veu fondys yn 1812.
Lyverva Kuntelles
An Lyverva Kuntelles yw an lyverva hwithrans a'n Kuntelles Statys Unys hag yw an lyverva kenedhlek de facto a'n Statys Unys. Desedhys yw drehevyans an Lyverva y'n Capitol Statys Unys yn Washington, D.C. An Lyverva yw onan a'n brassa lyvervaow y'n bys, gans moy es 170 milvilyow tra y'ga kuntel. An Offis Gwir-Pryntya Statys Unys yw annedhys y'n Lyverva ynwedh.
Llangennech
Llangennech yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN50SE23). Yma hi 41.7 mildir (67.1 km) dhiworth Kardydh ha 170.2 m (273.9 km) dhiworth Loundres. 4786 o braster an poblans yn 2011, ha 1912 (39.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Kas an Pymp Kenedhel
Kernow
Yth esa kolmow pur grev yntra an teylu riel ha kesweythow yn Kernow kepar ha Duketh Kernow ha Senedh Stenegow Kernow. I a ri dhe Gernow ha'y thus klewes a anserghogeth, esa yn-dann godros drefen gwriansow Senedh Pow Sows. Ynwedh, kyn nag o an brassa rann a dus yn Kernow katholik erbynn an termyn ma, hwath yth o pur dha dhe Gernowyon golyow pluw kelmys dhe'n kryjyans koth, hag i a witha war fentynyow sans ha krowsow. Kernowyon a wodhya nag o an re ma da dhe'n Senedhoryon Sows, hag ynwedh i a wodhya ynwedh bos honanieth Sows krev dhe'n Senedhoryon, a vedha gwelys avel godros dhe wonisogeth ha honanieth dibarow Kernow. Yn elvennek y hyllir leverel brassa rann an Gernowyon dhe skoodhya an Myghtern drefen bos hwans dhedha gwitha aga gonisogeth ha'ga honanieth rag diswrians gans Senedhoryon Pow Sows.
Panda bras
Trigva
Trigys yw an panda bras yn neb kadonyow yn China kresel, dre vras y'n rannvro a Sichuan, mes y'n rannvroyow Shaanxi ha Gansu ynwedh. Nyns yw an panda trigys y'n iseldiryow namoy drefen tus a wrug y chasya dhe-ves gans ammeth, digoswigans, ha displegyansow erel.
Cider
skeusennik|Teyr gwedren a cider. Yma'n wedren a-dhyghow cider niwlek hag yw servyes heb bos yeynellys, an dhiw wedren a-gledh yw servyes yeyn. Diwes alkoholek a wrer gans sugen avalow gweythys yw cider (treweythyow sider ynwedh), kyn hyllir y wul gans sugen per keffrys. Y hyllir devnydhya pub eghen a aval, mes y tevir nebes sortow yn arbennek rag askorra cider. Yn diwes a yll komprehendya yntra 3% hag 8.5% a alkohol.
Gorsav Lyskerrys
skeusennik|Penn-byldyans dhe Worsav Lyskerrys. Gorsav hyns-horn yn Kernow Est yw Gorsav Lyskerrys (Liskeard railway station) a serv an dre a Lyskerrys. Yma'n gorsav 17.75 mildir (29 km) dhe-west a Aberplymm war Benn-Hyns-Horn Kernow, yth yw dibarthva an Linen Nans Logh.
Lew
Yma'n lew (Panthera leo) onan a'n peswar eghen a kathes meur y'n genus Panthera, hag yma ev esel teylu Felidae (kathes). Gans re gorreydhow moy ages 250 kg (550 lb) aga poos, yma'n lew an nessa kath moyha usi yn few hedhyw, wosa an tiger.
Burundi
Burundi yw gwlas yn Afrika Est.
Priweyth
Priweyth yw an stoff soled gwrys a bri. Eghennow posek yw priweyth dor (earthenware), priweyth men (stoneware) ha priweyth China (porcelain). An tyller mayth yw gwrys priweyth yw priweythva. Priweyth a styr art po kreft an priweyther po gwrians priweyth.
Konteth Lawrence, Pennsylvani
Konteth Lawrence (yn Lawrence County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Bronn (klerheans)
Bronn ynwedh a styr:
Akord Paris
Devynnow
Klass:Kerghynnedh Klass:Kenedhlow Unys Klass:Paris Klass:2015
Tanya Roberts
Tanya Roberts (genys Victoria Leigh Blum; 15 mis Hedra 1949 – 4 mis Genver 2021) o gwariores amerikanek.
Katar
Klass:Arabi Klass:Gwlasow yn Asi
Y Pîl
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Pen-y-Bont ar Ogwr
John Saxon
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans italek Klass:Dinethyansow 1936 Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon fylm bughwesyon Klass:Mernansow 2020 Klass:Ynkleudhyansow yn Washington
Betws
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Casnewydd
Dororieth
Gweres
Gweres yw an stoff war an tir gwrys a demmigow karrygi terrys war-barth ha del podrys. Tewedha a wra livra monyow yw dhe les tevyans plansow.
Dororieth Kernow
Pur bosek veu dororieth rag diwysyans yn Kernow. Balweyth re beu kowlwrys yn Kernow rag hy monow a'n Oos Brons, a-dhia nans yw a-dro dhe 4000 bledhen bys y’n jydh hedhyw, yn arbennek rag sten, kober, arsenik, arghans ha zynk. Martesen y fydh balweyth rag lithiom y'n termyn a dheu yn ranndir Kammbronn. Fondys veu Skol Balyow Kammbronn yn 1888, ha meur yw y hanow yn kesgwlasek rag studhyans balweyth.
Cincinnati, Ohio
Gwiasva
Klass:Citys yn Ohio
Ynysawdre
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Pen-y-Bont ar Ogwr
Ganga
Hyns
Pennfenten an avon yw dhyworth Rewliv Gangotri, yn ranndir Garhwal y'n Himalayas. An Ganges a res der Eynda Gogledh yn unn drehedhes Baya Bengal yn Eynda Est. Hy hys yw 2,704 km, ytho onan a'n avonow hirra y'n bys yw. An chif avonow a res dhe'n Ganga, hemm yw y ragavonow yw an Brahmaputra, Gomti, Kosi, Gandak, Ghaghra, Yamuna ha Son. thumb|250px|Hyns ughella an Ganga An Ganges a res dre saw 200 km a'n Himalayas. An avon a dhrehedh tir gwastas ogas dhe Haridwar yn Uttarakhand. Wosa henna hy a res dre citys Kanpur, Soron, Kannauj, Allahabad, Varanasi, Patna, Ghazipur, Bhagalpur, Mirzapur, Ballia, Buxar, Saidpur, ha Chunar. Yn Allahabad, an avon a wra junya Dowr Yamuna. Yn Pakur, an avon a omrann dhe dhew leskanel, h.y.- an Bhāgirathi-Hooghly ha'n chyf gover. Yn hy hyns diwetha an Bhāgirathi-Hooghly a furv Dowr Hooghly. Chyf gover an Ganga a enter Bangladesh. Ogas dhe or Bangladesh Arge Farakka a wra routya liv an Ganga dre dhidreylya rann an dowr yn dowrgledh a jun Dowr Hooghly rag y witha heb godhes. Y'n delta an avon a fols dhe lies skorren.
Yn Hindoueth
Hindouyon a vir orth an Ganga nyns avel avon hepken, mes avel mamm, duwies, hengov, gonisogeth, ha lower moy. Yn Hindoueth konsidrys yw sana dhe gemeres pergherinses dhe'n Ganga ha badhya. Lies Hindou a gryj del yll badhya y'n Ganga purhe enev a beghes dhyworth an termyn eus passyes, ha nebes a gryj hy dhe allos yaghhe klevesow. Ytho lies teylu Hindou a wra gwitha dowr Ganga yn aga treven drefen y vos mar bur. Citys sans kepar ha Haridwar, Prayagraj, Kanpur, ha Varanasi yn arbennik a denn lies mil a bergherinyow rag badhya y'n Ganga. Yn Hindoueth lusow tus yw sakrys der aga gorra y'n Ganga drefen hy bos sans. 300px|thumb|Krerva vyghan yn Gomukh, Rewliv Gangotri
Hwedhel Bhagirath
Herwydh an Puranas (lien hengovek Hindou), myghtern henwys Bhagirath a ombrederas lies bledhen rag dri an Ganga dhe'n nor dhyworth an nevow. Bhagiratha a vynnas frynkkhe y hendasow dhyworth molleth. Dowrow sans an Ganga a weresas Bhagirath dhe wul hemma. Ytho an Ganga a dhiyskynn dhe'n Nor rag gul an nor sansel ha frothek ow kolghi beghow tus.
Lewpard
An lewpard (Panthera pardus) yw onan an pymp eghen yn few y'n genus Panthera, esel a teylu Felidae.
Gorsav Dowr an Woon
Istori
skeusennik|Tyller gorsav Dowr an Woon y'n jydh hedhyw. An Hyns-horn Lyskerrys ha Karn veu ygerys yn mis Du 1844 dhyworth an mengleudhyow ha balyow war amalow Bre Garn ha Goon Brenn a-gledhbarth Lyskerrys dhe Dhowr an Woon le may feu gwara treuslestrys dhe'n Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh. Dhe Logh y feu treuslestrys an gwara arta dhe worhelyow morek rag karya dhe dylleryow pella dhe-ves.
Don Keefer
Donald H. "Don" Keefer (18 Est 1916 - 2014) yw gwarier amerikan geryes da.
1543
bledhen gemmyn
Bronn (tirfurv rewlivel)
Rag usyansow erel, y hweller Bronn (klerheans)
Planetik
Planetigow yw an karrygi ha stoffow erel yw gesys wosa furvyans an Kevreyth Howlek. An karrygi ma o re vyghan dhe guntel war-barth rag gul planet. Re anedha yw gwrys a karbon po alkan. Klassys ynsi ow krog war pypynag yw war an enep, hemm yw aga spektra, ow komprehendya Sort M (alkan), S (karrek) ha C (karbon).
An brassa niver a'n planetigow yn agan Kevreyth Howlek yw desedhys y'n Grugys Planetik yntra Meurth ha Yow, mes yma lies unn nag yw y'n Grugys Planetigow ynwedh, kepar ha an planetigow Trojan yn resegva Yow. An re na a dheu ogas dhe'n Nor yw gelwys Planetigow Ogas-Norvys. Lies godhonydh a breder planetigow ow plowghya an Norvys dhe ladha an arghpedrevanes ha hwarvansow difeudha erel.
Morhogh
Teylu a bronnviles mor yw morhoghes (Phocoenidae). Neshevin yw dhe vorviles ha pyffyers. Klass:Bronnviles
Bara
Liw ha blas an bara a greg war an sort a vleus usys ha gis an pobas. Bara gwrys dhyworth an greun kowal a wra bara tewlla. Bleus gwrys dhyworth greun gwaneth polsys a wra bara pur wynn. Bleus sugal ha barlys a re eghennow tewlla a vara. An sort a vleus a janj an termyn may hallo gwitha an bara kyns ev dhe bedri. Nebes eghennow a waneth a worthsav fong, mes martesen na askorro bara mar vlasus hag eghen wanna.
Eghennow a vara
Bara a wari rann bosek a vewnans yn lies pow drefen y vos dybrys gans keniver a dus. Yn lies gonisogeth, bara yw mar bosek dell yw rann a dhevosow kryjyk. Gwrys yw tesennow yn fordh haval dhe vara, mes sugra, blonek ha leth (hag yn fenowgh moy a dhevnydhyow) yw keworrys dhe'n toos.
Weirton, Virjynni West
Klass:Citys yn Vyrjyni West
Kurun
Lyenn
An Anwan ha'n Gurun yw istori berr yn kever Mighal an Gov ha Rebellyans Kernewek 1497.
Olldhebrer
Chonsydhek ha ollgemmynydhek debroryon yw olldhebroryon yn fenowgh. Heb arbenigansow Kigdebrer po Gwelsdebrer rag kavos, dybri po tretha yns i byttegyns i a dheber kig ha glasneth.
Kig
Klass:Bosow Klass:Enyvales
An Goloven Dhororiethel
Koloven Dhororiethel an Loor ha Murth
Gwrys veu kolovennow dororiethel dhe gorfow erel an Kevreyth Howlek keffrys ha'n Nor. Selys yw koloven an Loor war dermynyow furvyans niver a gowdell meur. Koloven Meurth a us henwyn ranndiryow Meurth.
Magnesiom
An monow moyha posek ow komprehendya magnesiom yw dolomit (kalciom magnesiom karbonat CaMg(CO3)2), ha magnesit (MgCO3). Askorrys yw dres 10 milvil tonnas an vledhen. Tommhes yw magnesit dhe wul magnesia (MgO). Keworrys yw magnesia dhe voos bughes, godeylyow, plastogow ha dhe wul bryckys a sev orth tomder. Askorrys yw 1.1 milvil tonnas dhe alkan magnesiom pub bledhen, dres 900,000 tonnas anedha yn China. Usys yw avel kesalkan gans 10% aluminiom dhe wellhe krevder ha'y allos dhe sevel orth kesknias (corrosion), dhe usya y'n diwysyans horn ha dur dhe gartha sulfur dhyworth an kemysk, hag ena y'n diwysyans kerri drefen y skavder.
Konteth Mercer, Virjynni West
Mercer
Greunvos
Eghennow a reunvos
Klass:Bosow
Akron, Ohio
An sita a veu fondys yn 1825.
Aberedw
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Michael Portillo
Michael Denzil Xavier Portillo (/pɔːrˈtɪloʊ/; genys 26 mis Me 1953) yw jornalyas, darlesor ha kyns politeger bretennek. Klass:Dinethyansow 1953 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Lien Bretonek
Lien goth
-An Buhez Sant Gwenôlé Abat - Ar Kentaf eus a Lantevennec
-Le Mirouer de la Mort/Melezour ar Marv
Lien arnowydh
Yann-Frañsez ar Gonideg (1775-1838) a wrug kempen orgraf an yeth Bretonek, ha treylya an Testament Nowydh yn Bretonek.
Tangi Malmanche a wrug skrifa lies gwari: Gurvan ar marc'heg estrañjour, Buhez Salaün lesanvet ar Foll, Ar Baganiz, Marvailh an ene naonek...
-Pirc'hirin Kala-Goañv, gans Abeozen (hwedhlow berr)
-Mari-Vorgan, gans Roparz Hemon (romans)
Aphex Twin
Wosa sewena
Wosa dos gerys-da, ev a removas dhe Loundres drefen bos kemmys a ilewydhyon erel ena. Mes ev a dhehwelas dhe Gernow wosa niver a vledhynnyow wosa metya y wreg. Ev a wra ilow owth usya lies fughanow. Y guntilow "Drukqs" yn 2001 a usyas henwyn y'n yeth Kernewek rag niver a ganow, kapar ha "Jynnweythek", "Gwely mernans" ha "Hi a skollyas liv a dhagrow" (hanow kan dasusys gans Gwenno war hy huntilow "Le Kov" yn 2018)
Plasennskrif owth usya fughenwyn
Caustic Window
Kenya
Kenya yw gwlas yn Afrika Est.
Aphex Twin
Plasennskrif owth usya fughenwyn
Gak
Snaefell
Gwelyow
Lavar koth yn Enys Manow yw y hyllir gweles hwegh myghterneth a Snaefell: Enys Manow, Pow Sows, Iwerdhon, Alban, Kembra ha’n nev. Nebes versyons a geworr seythves myghterneth, Manannán po’n mor. Yn apert, an gwel a greg war weladowder ha’n gewer. Leghen war an bleyn a dhiskwedh tu ha pellder pymp poynt a Snaefell:
1791
bledhen gemmyn
Snaefell
Yskynna Snaefell
Fordh an A18 a dremen lethrow Snaefell, ha hemm yw an ughella rann a hyns resow TT Enys Manow. Kerdhoryon a wra devnydh a’n trolergh garow a’n park kerri war an fordh ma ogas dhe orsav hyns-horn Bengalji. An trolergh a dremen grow, legh, gwels ha karrek war y fordh dhe'n topp. Nyns yw res krambla ha’n kerdh a gemmer ogas dhe 45 munysen.
Gorsav Tewesva
Erel
Klass:Kernow Tewesva
Avalon, Kaliforni
Avalon yw cita yn Konteth a'n Eledh (Condado de Los Ángeles), Kaliforni. An cita a veu ynkorforys yn 1913. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 3,460.
Frederick John Robinson, 1sa Isyurl Goderich
Frederick John Robinson, 1sa Isyurl Goderich (1 mis Du 1782 – 28 mis Genver 1859) o statydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1782 Klass:Mernansow 1859 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Mendeleviom
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Lytheren
skeusennik|Folen pryntys a dhiskwedh abecedaris, fontys ha brasteryow dyffrans. An huni ma yw a 1728
Morvil
Morviles yw teyluyow bronnviles yn urdh Cetacea, a wra bywa y'n mor. An urdh Cetacea a syns pyffyers ha morhoghes ynno ynwedh.
Rīga
Rīga yw penncita Latvi.
Lytheren
Ensamplow
Abecedari syriek: (dyghow dhe gledh) ܐ, ܒ, ܓ, ܕ, ܗ, ܘ, ܙ, ܚ, ܛ, ܝ, ܟܟ, ܠ, ܡܡ, ܢܢ, ܣ, ܥ, ܦ, ܨ, ܩ, ܪ, ܫ, ܬ.
Abecedari ebbrow: (dyghow dhe gledh) א, ב, ג, ד, ה, ו, ז, ח, ט, י, כ, ל, מ, נ, ס, ע, פ, צ, ק, ר, ש, ת.
Baku
Devynnow
Klass:Azerbayjan Klass:Citys ha trevow yn Asi Klass:Citys ha trevow yn Europa
Kigdevoryer
Kigdevoryoryon po Carnivora (dhyworth Latin carō (ben carn-) "kig", + vorāre "devorya") yw urdh divers gans moy ages 280 ehen a vronnviles bryghennel. Dihaval orth Carnivore (kigdebroryon) yw an hanow skiensek Carnivora. Carnivore a yll descrifa neb organedh an pyth a dheber kig. Gans myns an moyha divers a urdhyow bronnvilek yw kigdevoryoryon. An konna gwynn (Mustela nivalis), an kigdevoryer lyha, a yll bos 25 g (0.88 ouns) yn poos ha 11 cm (4.3 meusva) yn hys, an arth gwynn (Ursus maritimus) a yll bos 1,000 kg (2,200 peuns) yn poos, mes an kigdevoryer brassa yw an Olifans-mor dyghow (Mirounga leonina) an pyth a yll bos 5,000 kg (11,000 peuns) yn poos ha 6.9 m (23 tros-hys) yn hys.
Fentynnyow Pagosa
Fentynnyow Pagosa (Pagosa Springs) yw tre ha se konteth Konteth Archuleta, Kolorado. An dre a veu ynkorforys yn 1891. Poblans an dre yn niveryans 2020 o 1,571.
Klass:Kolorado Klass:Seow konteth an Statys Unys Klass:Trevow y'n Statys Unys
Bronn
Kesweyth
skeusennik|Benen ow pronna hy flogh - [[lymnans gwrys gans Mary Cassatt, 1890]] Kres an vronn yw an dethen. An kylghennik yw kylgh byghan a-dro dhedhi. An vronn a gomprehend gwagrennow tethek. Yma dhe bub bronn 15 dhe 20 a bibennow leth. An pibennow a dreusperth an leth askorrys gans an gwagrennow dhe'n tethennow. Wosa benen dhe dhinythu, hy bronnow a dhalleth askorra leth.
Aurora, Teksas
Klass:Citys yn Teksas
Olifans
Olifanses yw an bronnviles tir moyha, gans ughelder a-dro dhe 4m ha'ga foos bos kemmys ha 7000 kg.
Kevreyth endokrin
Effeythyow an kevreyth endokrin a dhalleth yn lent ha pesya yn hir. An kevreyth nervus a dhanvon kedhlow yn uskis, ha ny wra an gorthebow pesya yn hir. Kymygennow komplek yw hormonow livrys dhyworth gwias endokrin dhe'n goos le may hwrello viajya dhe'n organ mayth yw edhom anedha.
Gnasonieth
Gnasonieth, po fysiologi (dhyworth Grew φύσις physis "gnas, dalleth" + -λογία -logia "studhyans a") yw skorren a vewonieth ha studhyans a nasweyth yn bewennow.
Deborah Meaden
Deborah Sonia Meaden (genys 11 mis Hwevrer 1959) yw negysydhes bretennek. Klass:Dinethyansow 1959 Klass:Didhuwydhyon Klass:Sowsesow
Liwles
アイ (植物)
1879
Klass:1879
Andorra la Vella
Andorra la Vella yw pennsita Andorra.
George Hamilton Gordon, 4es Yurl Aberdeen
George Hamilton Gordon, 4es Yurl Aberdeen (28 mis Genver 1784 - 14 mis Kevardhu 1860) o statydh bretennek.
Margven
Marg re beu usys avel ewner gweres ha mayner owth oberi erbynn trenkedh yn gweresow, hag yn gwrians lim ynwedh.
William Hague
Klass:Dinethyansow 1961 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Istorioryon Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Politegoryon a Gembra
1866
Klass:1866
Movyans Skolyow Meythrin
Skol dy'Sadorn Kernewek
A-dhia 2009, Skol dy'Sadorn Kernewek re brovias skol veythrin dy’Sadorn keffrys ha dyskansow Kernewek dhe gerens kettermyn.
Rhythm ha blous
Usys veu an term "Rhythm and Blues" yn kynsa yn 1949 gans Jerry Wexler yn lyver termyn "Billboard". Avel an term a gampoll, rhythm ha blous a dheuth dhyworth an blous, mes hi a's teves pols krev (an brassa rann a ganow R&B a's teves peswar pols y'n barr gans an poslev war an nessa ha peswora pols).
Soul
Styr soul yw "enev". Leveris yw kaner ha pianydh Ray Charles dhe dhevisya soul. Ev a dhallathas rekordya yn 1951.
Motown
Yn 1959 fondys veu kowethyans Motown gans Berry Gordy yn Detroit. Kanoryon moyha gerysda Motown yw Diana Ross, Smokey Robinson, Stevie Wonder ha Michael Jackson.
Robert Kilroy-Silk
Robert Michael Kilroy-Silk (genys Robert Michael Silk; 19 mis Me 1942) yw kyns politeger ha darlesor sowsnek. Klass:Dinethyansow 1942 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Dons an Gewri
Drehevyans
Drehevys veu an tirnos kynsa, kleudh ha banken, a-dro dhe 3,100 KOK. Ynkleudhys veu dres 60 a dus a-ji dhe'n kleudh, ha possybyl yw bos kylgh a veyn glas drehevys a-ji'n kylgh ynwedh le mayth yw 56 a dell henwys an tell Aubrey hedhyw. Wosa henna drehevys veu kylgh a brenn ynter 2,900 ha 2,600 KOK.
Merkuri
Ensampel drok a dhefolya kerghynnedh gan merkuri veu an terosa Baya Minimata yn Nihon y'n 1950ow. Kowethyans kymyk leel a wrug diskarga 100 tunnas a verkuri an vledhen dres 30 bledhen. Yth esa gans puskes an baya nivel ughel a verkuri. Evredhek o dres 10,000 a dus a gavas 'Dises Minimata'.
Saguache
Saguache yw tre ha se konteth Konteth Saguache, Kolorado. An dre a veu ynkorforys yn 1891. Poblans an dre yn niveryans 2020 o 539.
Pencarreg
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Doronieth Kernow
Rann a Gernow yw Ynysek Syllan yn hengovek, mes ymons i 40 km a-dre Benn an Wlas, hag yma gnas dhiblans dhe'n ynysow. Awtorita unnik yns i a-dhia an blydhynyow 1990. Yma pymp ynys annedhys, ha nebes 140 karrek arall.
Christian Cueva
Christian Alberto Cueva (genys 23 Du 1991) yw gwarier-pelldroes perouanek
John Lithgow
thumb|Lithgow, [[2008]] Jonathan Arthur "John" Lithgow (19 Hedra, 1945) yw gwarier amerikan geryes da.
Hyns-tram Porthtreth
Kyn feu ragresor teknologiethel, yn skon y tallathas ow teklinya, mes y turyas dhe oberi bys yn 1865. Meur a'n hyns a yll bos aswonys y'n jydh hedhyw ha rannow anodho a yll bos rosyes po diwrosys.
Tavas Māori
Yeth polynesek yn Mordir Nowydh yw Māori. Yeth soedhogel yn Mordir Nowydh yw hi, gans Sowsnek ha Yeth Arwoedhow a Vordir Nowydh.
Breizh eo ma bro!
Breizh eo ma bro! (Bretonek rag Breten Vian yw ow bro!) ew cuntel gen Rozenn Talec.
Henry Campbell-Bannerman
Henry Campbell-Bannerman (né Campbell; 7 mis Gwynngala 1836 - 22 mis Ebrel 1908) o statydh bretennek.
Maryville, Tennessi
Devynnow
Klass:Citys yn Tennessi
An tri arth
Y'n versyon gans an vowes, Blewowrek, yma tri arth, bras yw an kynsa, kresek yw an nessa ha byghan yw an tressa, hag i a dheuth tre ha kavos dybrys yw aga yos kergh, terrys yw kador arth byghan hag yma mowes ow koska hwath yn gweli arth byghan.
1838
bledhen gemmyn
Klass:1838
Chi Kanasedhoryon Florida
Devynnow
Klass:Florida Klass:Gwlasegeth an Statys Unys
520
bledhen lamm
Gregory Peck
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Demokratyon Klass:Dinethyansow 1916 Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon fylm bughwesyon Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Gwaynyoryon Pewas Akademi Gwella Gwarier Klass:Mernansow 2003 Klass:Ynkleudhyansow yn Kaliforni
Koperniciom
Elven gymyk synthetek yw koperniciom, niver 112 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Cn. Henwys yw koperniciom dhyworth an steronydh, Nicolaus Kopernikus. Pur radyoweythresek yw, hag askorrys yn arbrovjiow yn unnik yw y seyth isotop. Gwrys veu rag an kynsa prys y'n Arbrovji GSI yn Darmstadt, Almayn yn 1996 gans Sigurd Hofmann. An isotop moyha sad yw koperniciom-285 gans hanter-bewnans a 28 eylen. Pur ethadow yw, yn galladow lin po gass yw war dempredh ha gwaskedh savonek.
Helsinki
thumb|right|200px|Porth Helsinki ha Penneglos Helsinki
Conrad Bain
thumb|Conrad Bain Conrad Stafford Bain (4 Whevrer 1923 – 14 Genver 2013) o gwarier amerikan geryes da.
Kevnisen
Kevnis (klass: Arachnida, urdh: Araneae) yw melldrosogyon owth anella ayr. I a's teves eth garr, ha dens lymm hag a skit venim. Meur anedha a wra owrlin. An ethgarrogyon yw seythves yn niver a eghen a bub urdh enevales. A-dro dhe 48,000 eghen a gevnis, ha 120 teyluyow re beu kovadhys gans taksonomiedhyon. Moy ages ugens klassans re beu profys a-ban 1900. Kevnis a vew war bub brastir a-der an Antarktek, hag yn ogas ha pub bewva a-der ayr ha'n mor.
Lesbenigys an koos
Ekologieth
Bleujen gemmyn a iseldiryow yw lesbenigys an koos. Da yw ganso gwedhegi ledandhel hanternaturel segh, krann, keow hag emlow fordhow war weresow diseghys yn ta. Ev a yll tevi yn lowarthow avel hwenn. Ev a dyv war weresow nebes trenk po kalghek (efander pH 5.5 - 7.7). Ev a wodhev skeusow, mes ny yll kesstrifa gans eghennow erel war welstiryow gwastas.
Kyllasen
Kyllas tipek yw komposys a a-dro dhe 58% monyow pri, 28% kanndir, 6% gwrysven, 5% monyow karbonat, ha 2% oksidow a horn. Kyllas ha leysven a gomprehend a-dro dhe 95% a'n mater organek yn oll an karrygi godhosek. Byttegyns, hemm yw le ages 1% mass an kyllasen dipek. Kyllas yw an bennfenten voyha kemmyn rag hidrokarbonow (gass naturel hag oyl kriv).
Kenn an kerrek
Gerdardhans
An ger Sowsnek, lichen a dheu dhyworth an Latin līchēn (“darwesen”), dhyworth an Hen Rek λειχήν (leikhḗn). Mes Kembrek a'n jeves an ger cen po cen y cerrig. An ger a dheu dhyworth an Proto-Keltek *kenni- (“kroghen”) ha kyns henna an Proto-Eyndo-Europek *sken- (“folsa”).