cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Timur
Konsidrys ywa avel gorour kenedhlek yn Pow Ousbek.
Caryl Churchill
Caryl Lesley Churchill (genys 3 mis Gwynngala 1938) yw dramasydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1938 Klass:Skriforesow Klass:Sowsesow
Phoebe Morton Nance
Hy gour a verwis yn 1963, mes hi a besyas triga yn Kernow, ow merwel yn Pennsans yn 2007. Hi re beu bardh 74 bledhen, rekord dhe Orsedh Kernow. Ynkleudhys yw an dhew yn korflan Eglossenor ogas dhe'y thas.
Leo Tolstoy
Genys dhe deylu ughel a Russi yn 1828, moyha aswonys yw rag an romansow Kas ha Kres (1869) hag Anna Karenina (1877), devynnys yn fenowgh avel pynaklys a fugieth realyst. Ev a hedhas gerda liennek yn kensa yn y vledhynnyow ugens gans y gevres a dri lyver hanter-awtobewskrifek, Flogholeth, Mawneth, ha Yowynkneth (1852–1856), ha Linenansow a Sevastapol (1855), selyes war y brevyansow y'n Vresel yn Krimea. Yma komprehendys yn fugieth Tolstoy dewdhegow a hwedhlow kott ha niver a romansigow kepar ha Mernans Ivan Ilyich (1886), Lowena an Teylu (1859), hag Hadji Murad (1912). Ev a skrifas ynwedh gwariow ha lies assay filosofek.
Donald Fear
Who Wants to Be a Millionaire?
Yn mis Gwynngala 2020 ev eth war’n dowlen bellwolok Who Wants to be a Millionaire?. Ev o an hweghves person dhe waynyas £1,000,000 ha’n kynsa a-dhia 14 bledhen. Y omdhyskwedhyans o arbennik drefen ev dhe dhevnydhya unn lovan sawya yn unnik hedre pub gwaynyer aral a'ga devnydhsa oll. Ev yw broder cy:Davyth Fear neb a waynyas £500,000 an vledhen gyns. Heb parow yw an gwrians ma yn istori an dowlen. Y’n argemynnans kyns darlesa’n dowlen, y leveris Jeremy Clarkson bos Fear ‘an gwella kesstrifer yn istori an dowlen’.
D. H. Lawrence
Klass:Dinethyansow 1885 Klass:Mernansow 1930 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson Klass:Ynkleudhyansow yn Meksiko Nowydh
Glendale, Arisona
Gwiasva
Klass:Citys yn Arisona
Mark McManus
Mark McManus (21 mis Hwevrer 1935 – 6 mis Metheven 1994) o gwarier albanek.
Tempe, Arisona
An sita a veu fondys yn 1894.
Fos Veur China
Fos Veur China yw fos goth yn China. Gwrys yw an fos a lim, meyn, bryckys ha gweres. Gorfennys veu yn 1878 rag gwitha amal Gogledh China dhyworth omsettyansow eskerens. Hy yw an kesweyth hirra gwrys gans tus bythkweth. Hy hirder yw a-dro dhe 21,196 kilometer, hy les 10 meter ha'y ughder 15 meter. Gwrys veu rannow a-varra a'n fos dhyworth gweres ha meyn kesstrothys. Y'n dernieth Ming i a usyas bryckys. Yma 7,000 tour golyas, souderjiow ha golowvaow rag danvon arwodhyow mog warnedhi.
Pop Art
Methodys
Artydhyon pop a vynna klerder pur. An brassa rann a formys a gomprehendas amal linen dhu kepar hag yn lyver bondys delinys.An taklow yw plen kepar ha skrisel heb gwel gemusur. An liwyow yw kler, akromatek ha sempel.
Devynnow
Klass:Art
Nicholas Nickleby
Nicholas Nickleby, po The Life and Adventures of Nicholas Nickleby, yw an tressa romans gans Charles Dickens. Dyllys veu an lyver ma yn 1839 kynsa.
Gwithti Baituna al-Talhami
Klass:Gwithtiow Klass:Stat a Balestin
Fos Veur China
Istori
Apoyntys veu an Fos Veur avel Ertachva an Bys UNESCO yn 1987. Deklarys avel onan a Seyth Marth an Bys yn 2007.
Bryngwran
Bryngwran yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH37NW95). Yma hi 135.3 mildir (217.8 km) dhiworth Kardydh ha 220.2 m (354.4 km) dhiworth Loundres. 857 o braster an poblans yn 2011, ha 597 (69.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
David Cronenberg
Klass:Artydhyon Klass:Didhuwydhyon Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon fylm Klass:Gwarioryon ganadek Klass:Gwarioryon lev Klass:Kevarwodhoryon fylm‎ Klass:Skriforyon
Ternieth Han
Gans duryans a voy es peder kansvledhen, ternieth Han yw gwelys avel oos owr yn istori China. Delanwes re beu war honanieth hwarheans chinek alena rag. Bagas ethnek moyhariv a Jina arnwoydh a wra gelwel aga honan "tus Han". An yeth yw gelwys "yeth Han" ha Chinek skrifys yw "lytherennow Han".
Klass:China
Cwm Cadnant
Cwm Cadnant yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH57SE16). Yma hi 128.4 mildir (206.6 km) dhiworth Kardydh ha 207.9 m (334.5 km) dhiworth Loundres. 2192 o braster an poblans yn 2011, ha 1261 (57.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Lynn ragrewlivel
Yn dororieth, lynn ragrewlivel yw lynn furvyes po drefen pennmarian dhe oberi avel arge pan wrello rewliv kildenna (hemm yw arge rew rewlivel), po drefen bos an tir ogas dhe lien rew iselhes gans poos an rew, ha'n pans a lenow gans dowr. Orth dhiwedh an Oos Rew diwettha nans yw a-dro dhe 10,000 bledhen, lynnyn bras ragrewlivel o gnas tipek yn hanterkylgh an gogledh.
Barnaby Rudge
Barnaby Rudge (Barnaby Rudge: A Tale of the Riots of Eighty) yw romans istorek gans Charles Dickens. Dyllys veu an lyver ma yn 1841 kynsa hag an pympes romans gans Dickens o.
Para Kenedhlek Pel droos Alban
Sewyansow Hanaf an Bys FIFA
Klass:Alban Klass:Pel droos
Rol a Ehennow Quercus
Tregh Cerris
Europa, Asi, Afrika Kledh. Hir yw an styl, an mes a adhves yn etek mis, pur hwerow ons, heb blew po gans nebes blew yw an plisk mes a-bervedh.
Surrealydhieth
skeusennik|right|230px|Ismael Nery: Surrealist Composition, 1929skeusennik|right|230px|Ober arnowydh yn gis surrealydhieth; Taklow war dirwedh kepar ha hunros skeusennik|right|230px|Liwans fos gans Joan Miró skeusennik|Skeusenieth surreal Surrealydhieth o movyans art ha gonisogeth a dhallathas y'n 1920ow.
An movyans a devis dhyworth Dadaydhieth. Hemm o, yn-mysk euthow Kynsa Bresel an Bys, krodhvol orth dhistyr bewnans gwarheys.
Rol a Ehennow Quercus
Isgenas Cyclobalanopsis
An Derow Meskon Kylghek (genas kesstyr Cyclobalanopsis). Asi est ha soth-est. Dihaval orth isgenas Quercus ons i, gans meskon gans kylghyow a skans. Yma bonniow mes tew dhe neb ehen mes nyns eus dhe oll. Yma a-dro dhe 150 ehen.
Notennow
Klass:Quercus Klass:Rolyow
Haruki Murakami
Haruki Murakami (村上 春樹, Murakami Haruki, genys 12 mis Genver 1949) yw skrifer nihonek.
William Holden
William Holden (genys William Franklin Beedle Jr.; 17 mis Ebrel 1918 – 12 mis Du 1981) o gwarier amerikanek. Klass:Dinethyansow 1918 Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon fylm bughwesyon Klass:Mernansow 1981 Klass:Ynkleudhyansow yn mor
John Heard (gwarier)
John Heard Jr. (7 mis Meurth 1946 – 21 mis Gortheren 2017) o gwarier amerikanek.
Nantmel
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Ketchikan, Alaska
An sita a veu fondys yn 1799.
Memphis, Tennessi
Memphis yw an vrassa sita yn Tennessi, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 633,104.
F. Scott Fitzgerald
Francis Scott Key Fitzgerald (24 mis Gwynngala 1896 - 21 mis Kevardhu 1940) o romanser, essayist ha skrifer a hwehdlow berr amerikanek.
Edhen an kwyllennow
Pur aswonadow yw edhen an kwyllennow avel edhen veur gans korf kepar hag er war dhiwar kepar ha garan. Ughelder an edhen yw kemmys ha 1.3 m. An gorreydh ha benenreydh yw hevelep yn aga semlant. Yma dhe'n tevesik enep dibluven rudh/rudhvelyn ha pluv loos, gans krib dowl ha diwvordhos du.
Parya a hwer neb termyn an vledhen, mes holergh y'n seson segh dell yw usys. Drehevys yw neyth war benn gwedhen dhreynek, akasya yn fenowgh, ha dedhwys yw ynter onan ha tri oy. Gorys yw an oyow wosa 45 dydh. Mars eus boos lowr, an tri a yll treusvewa, hag i a wra gasa an neyth wosa 3 mis. Edhen an kwyllennow a helgh ha kachya preydh war an tir, yn fenowgh orth stankya war fethesigow rag aga ladha. Hwesker ha mellkeynogyon byghan yw hy boos dell yw usys. Yn dhespit dhe'n hwedhlow, serf yw debrys marnas treweythyow, kyn hwrello aga preydh komprehendya kobraow ha nadres.
Ezra Pound
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1885 Klass:Faskoryon Klass:Filosofers Klass:Istorioryon Klass:Komposydhyon Klass:Mernansow 1972 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon amerikanek
Llanddyfnan
Llanddyfnan yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH57NW07). Yma hi 132.5 mildir (213.3 km) dhiworth Kardydh ha 212.6 m (342.2 km) dhiworth Loundres. 1032 o braster an poblans yn 2011, ha 724 (70.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
John Logie Baird
John Logie Baird (13 mis Est 188814 mis Metheven 1946) o devisor hag ynjynor tredanel albanek.
Morval
Chanj yn nivel an mor a gawsas beudhans an nans a yll bos ewstatek (le may hwra nivelyow mor ollvsel a dhrehev), po isostatek (le may hwra tir leel kodha). An sewyans yw heyl meur yn aber avon vyghan.
Front Line Defenders
Istori
An kowethyans a veu fundyes gans Mary Lawlor, kyns kevarwodhyer an rann iwerdhonek a Amnesty International gans argevro a US$3 milvil a dhen negys ha dengarer Denis O'Brien. Yma dhe Front Line Defenders Studh Kussulek Arbennik gans Konsel Erbysek ha Sosyel an Kenedhlow Unys ha Studh Mirer gans Desedhek Afrika war Wiryow Denel hag a Dus.
Nashville, Tennessi
An sita a veu fondys yn 1779.
Tirfurv
Tirfurvow amalrewlivel
(rag moy a vanylyon, y hweller an folen amalrewlivans)
Gwylar
= Dorles = Y hyllir klassa tirfurvow herwydh aga tyller war enep an nor. Yn tylleryow Alpek ha penneghlek (Arktik hag Antarktik), tirfurvow rewlivel hag amalrewlivel yw kemmyn. Gwarthevys yw dorlesow temprek gans tirfurvow avon. Gwelys yw tirfurvow eolek yn difeythtiryow an is-trovannow. Tewedha krev y'n trovannow a askor gweresow down ha tirfurvow men growan.
Karn Bre
thumb|Karn Bre, gwelys dhyworth Resrudh
Tirfurv rewlivel
Tirfurvow frosrewlivel
Avonow ha frosow ow resek dhyworth an rewliv a wra digemyska an rewtinyow, ytho godhesys yw gweliow a dewes, pri ha grow, hag a greg war nerth an fros. Hemm yw an leskargva. Mar leun a wodhes yw an avonow i dhe omranna a-dro dhe enesow a dewes ha grow, furv henwys avon blethys.
Yusra (hendhyskonydhes)
Bre Karmel ha diskudhans Tabun 1
Yusra a wre oberi gans Garrod yn Bre Karmel yntra 1929 ha 1935, owth oberi yn tyleryow bosek avel Tabun, El Wad, Es Skhul, Shuqba ha Kebara. Hi a wrug dos ha bos an venyn voyha skiansek owth oberi gans Garrod.
Martin Chuzzlewit
Klass:Romansow Charles Dickens
Jean-Paul Sartre
Klass:Didhuwydhyon Klass:Filosofers Klass:Frynkyon Klass:Kemynegoryon Klass:Mernansow 1980 Klass:Pewas Nobel Klass:Skriforyon fugieth Klass:Socyalydhyon Klass:Dinethyansow 1905 Klass:Mernansow 1980
Thomas Wyatt
Syr Thomas Wyatt (150311 mis Hedra 1542) o politeger, kannas ha prydydh sowsnek. Klass:Dinethyansow 1503 Klass:Mernansow 1542 Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Prydydhyon
Y Trallwng
Y Trallwng yw tre yn Powys, Kembra; (SJ20NW55). Yma hi 81.5 mildir (131.1 km) dhiworth Kardydh ha 150.9 m (242.8 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 785 (12.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Wilmington, Delaware
An sita a veu fondys yn 1638.
BBC
An BBC a ober yn-dann chartour riel. An Chartour an BBC kynsa a veu grontys yn mis Genver 1927 ha pub Chartour a wra pesya degvledhen. An Chartour moyha a-dhiwedhes a wrug dalleth yn 2017.
Towl Marshall
Klass:20ves kansvledhen Klass:Erbysieth Klass:Europa Klass:Istori a'n Statys Unys Klass:Lagha
Yr Ystog
Yr Ystog yw tre yn Powys, Kembra; (SO29SE58). Yma hi 73.3 mildir (117.9 km) dhiworth Kardydh ha 143.9 m (231.6 km) dhiworth Loundres. 1641 o braster an poblans yn 2011, ha 70 (4.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Chuy García
Jesús G. "Chuy" García (lieskweyth berrhys a Chuy; genys 12 mis Ebrel 1956) yw politeger ha gweythresydh Statys Unys. Ev yw Ganasedhores an SU rag an 4ves ranndir kuntellesel yn Illinois a-dhia 2019. Ev yw esel Parti an Dhemokratyon.
Garcia veu etholys dhe'n Kuntelles yn 2018, ow fethas Mark Wayne Lorch, ombrofyer an Parti Repoblikanek y'n etholans ollgemmyn. Ev a veu dasetholys yn 2020.
Ysgir
Ysgir yw tre yn Powys, Kembra; (SO03SW00). Yma hi 35.3 mildir (56.7 km) dhiworth Kardydh ha 145.6 m (234.3 km) dhiworth Loundres. 419 o braster an poblans yn 2011, ha 75 (17.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Termynyow Kales
Klass:Romansow Charles Dickens
Omsav an Lyver Pysadow
28 mis Gortheren: Batel Fenny Bridges
Kensa batal Omsav an Lyver Pysadow a gemeras le yn Fenny Bridges war an fordh yntra Karesk ha Honiton. Lu Kernow ha'y geffrysysi a vetyas orth soudoryon a wovernans Pow Sows hembrenkys gans an Arlodh Russell. Ledhys veu lies kans a dus a Gernow y'n vatel.
Llanfihangel Ysgeifiog
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Kolpes
Tressa klass
Klass:Toulys
Ystradfellte
Ystradfellte yw tre yn Powys, Kembra; (SN91SW66). Yma hi 27.8 mildir (44.8 km) dhiworth Kardydh ha 148.2 m (238.5 km) dhiworth Loundres. 550 o braster an poblans yn 2011, ha 116 (21.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Kalgh
Karrek wodhosek yw kalgh po limven, gwrys dre vras a'n moon kalcit, furv a galciom karbonat, CaCO3.
Bauhaus
Hy hanow formel o an "Staatliches Bauhaus" a-dhia 1919 dhe 1932 drefen hy bos arghasys gans an wlas y’n termyn na. A-dhia 1919 dhe 1925, hy thyller o yn Weimar, yn rannvro Thuringia, hag ynter 1926 ha 1932 esa yn Dessau, yn rannvro Sachsen-Anhalt. Hy a oberas avel skol arghasys yn privedh yn Berlin a-dhia diwedh 1932 bys dhe mis Ebrel 1933.
Novalis
Georg Philipp Friedrich Freiherr von Hardenberg (2 mis Me 1772 – 25 mis Meurth 1801), moy aswonys avel y hanow pluven Novalis o prydydh ha filosofer almaynek.
Klass:Almanyon Klass:Filosofers Klass:Mernansow 1801 Klass:Prydydhyon Klass:Dinethyansow 1772
Hermann von Helmholtz
Hermann Ludwig Ferdinand von Helmholtz[lower-alpha 1] (31 mis Est 1821 – 8 mis Gwynngala 1894) o fysygydh ha medhek almaynek.
Hen Ejyp
Klass:Istori Klass:Ejyp
Karanna
Karanna (Ancaster) yw tre yn Konteth Lincoln, desedhys war dyller trevesigeth romanek. Hy foblans yn niveryans 2011 o 1,647. Drehevys o an dre romanek orth fordh dhiberth ynter Ermine Street ha King Street, war dyller trevesigeth an looth Corieltauvi, henwys Causennis martesen. Hendhyskonydhyon re dhiskudhas ynkladhva ow komprehendya dres 200 a gorfow romanek ena. Usys yw an hanow Ancaster rag an kynsa termyn yn 1196. An hanow a styr kastel Anna. Kowans gans an dowlen pellwolok 'Time Team' yn 2002 a dhiskudhas ynkleudhyans gans kovskrif dhe'n duw Keltek, Viridios.
Klass:Trevow yn Pow Sows
Mahābhārata
Y'n gan ma, kevys yw istori an omladha rag gwarthevyans tron gwlaskor Hastinapura yntra diw skorren a'n teylu Kuru. Hembronkyer an skorren Kaurava yw Duryodhana, ha Yudhisthira yw hembronkyer skorren an Pandava, an dhew a berghennek an tron. Diwedh an omladha yw batel meur Kurukshetra, le mayth yw an Pandava fethek.
Dowr Ryn
Dowr Ryn (Almaynek - Rhein, Frynkek - Rhin, Iseldiryek - Rijn) yw an avon nessa hirra yn Europa gans hirder a 1230 km (760 mildir). Y hanow a dheu dhyworth an ger Gallek "renos", a styr 'fros nerthek'.
skeusennik|right|Mappa a'n Dowr Ryn
Doronieth
An avon a res saw dre unn lynn war hy fordh, Bodensee, usi war or Swistir, Almayn hag Ostri.
Hexapoda
Klass:Arthropoda
Haile Selassie
Klass:Afrikans Klass:Dinethyansow 1892 Klass:Emperours Klass:Mernansow 1975
Boise, Idaho
Gwiasva
Klass:Citys yn Idaho Klass:Penncitys y'n Statys Unys Klass:Seow konteth an Statys Unys
Radiom
Elven gymyk yw radiom, niver 88 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Ra. An hanow a dheu dhyworth an ger Latin radius, ow styrya dewyn. Nyns eus dhe radiom rann fewoniethel, ha ny gevys yw yn-mes arbrovjiow hwithrans po nuklerek. Pur beryllus yw drefen y radyoweythresans glew. Usys o dres lies bledhen yn dyghtyans kanker, mes y dhevnydh a wre perylla bewnans an oberoryon, ytho ny usys yw lemmyn. Godhonodhyon a dherivas ow tochya peryllon an elven yn 1900, diw vledhen wosa diskudhyans radiom. Antoine Becquerel a dhug ampoule a radiom yn y bocket hwegh our, ha derivas bos goliow byw war y groghen.
Kilfos
skeusennik|300px|Cirque de Gavarnie yn Menydhyow Pyrenees, [[Pow Frynk]] skeusennik|300px|Komm Red Tarn, [[Helvellyn]] skeusennik|300px|Kilfos Glaslyn war [[An Wodhva|an Wodhva]] skeusennik|300px|right|Tyller an kilfos
Francis Cargeeg
Bewnans a-varr
Genys veu Francis Cargeeg yn Karndu, ogas dhe Heyl. Ev o an seythves a eth flogh genys dhe William hag Emma Cargeeg ynter 1878 ha 1897.
Resegva
skeusennik|left|Seth gans gorher An 30 bledhen nessa, ev a oberas yn y hwelji owth askorra skudellow, platys, framyow mirours ha lestri bleujyow, owth usya toulys leuv ha daffar sempel. Pub delinyans a sewyas imajys selys war askorrasow an Geltyon Goth - yn arbennik Gonisogeth La Tène.
Donald Rawe
Y’n keth bledhen ev a fondyas Lodenek Press, war-barth ha Dyllansow Truran, onan a’n chif kowethyansow dyllo rag skriforyon Kernewek yn bledhynnyow diwettha an 20ves kansvledhen. Dyllys veu moy ages 50 a ditlow erbynn 2010, niver anedha ganso y honan. Ev a skrifas treylyans a’n gwari marth Gwryans an Bys yn 1980. Dyllys veu niver a lyvrow bardhonieth, kepar ha An Skyla dhe Vos, Pysadow rak Kernow yn Vledhen 2000 ha Geryow Kernewek (treylyes gans Tim Saunders ha komprehendys y’n kuntellyver Poems from the Edge of Extinction yn 2021).
Sampson a Dhol
Tylleryow kelmys dhe Samson
Klass:Bretonyon Klass:Dinethyansow an 5es kansvledhen Klass:Kembrion Klass:Mernansow an 6ves kansvledhen Klass:Sens kernowek
Susanne Blakeslee
Susanne Ann Blakeslee (1956) o gwarier amerikan geryes da.
Great Expectations
Great Expectations (Kernowek:Gwaytyansow Meur) yw an trydhegves romans gans Charles Dickens. Dyllys veu an lyver ma yn 1861 kynsa.
Aberpennar
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Trogenter
skeusennik|left|220px|Kuntel a drogentrow skeusennik|left|350px|Sortow dyffrans a benn trogenter. skeusennik|220px|left|Fatel usya trogentrell
Trogentra ha trogentrow
Y kodh dhywgh sevel orth settya trogentrow yn linen drefen hemma dhe wannhe an prenn. Y kodh dhywgh hwi ynwedh surhe bos trogentrell a'n myns ewn usys herwydh myns penn an trogenter. Trogentrell yth yw re danow a yll kisya an trogh, re ledan a yll kisya an stoffow. Neus trogentrow yn po prenn po alkan a yll dos ha bos stryppys, tra a wra spedya fowt a nerth treylya. Kales yw aga remova mar hwarvo hemma.
Ralph Northam
Ralph Shearer Northam (genys 13 mis Gwynngala 1959) yw politeger Statys Unys. Ev yw governour Virjynni a-dhia 2018. Esel Parti an Dhemokratyon yw.
Devynnow
Klass:Demokratyon Klass:Dinethyansow 1959 Klass:Politegoryon amerikanek Klass:Virjynni
Colosseum
Klass:Ertachva an Bys UNESCO Klass:Gwithtiow Klass:Rom
Eric Hobsbawm
Klass:Dinethyansow 1917 Klass:Istorioryon Klass:Kemynegoryon Klass:Mernansow 2012
Jackson, Mississippi
An sita a veu fondys yn 1822.
Gwiasva
Klass:Citys yn Mississippi Klass:Penncitys y'n Statys Unys
Arader
Istori
A-varr y'n domhwelans amethel, usys veu gwelenni sempel rag palas synsys yn leuv, po kravellow yn tylleryow gans gweres da, kepar ha'n parth ryb an Dowr Nil yn Ejyp. Liv bledhynnyek an Nil a wellha an gweres gans y yowynkhe, dhe wul tylleryow le may hallses plansa hasennow. Rag gweres tevyans trevasow yn ranndiryow may feu livyow pur danow, res o dhedha yowynkhe an gweres yn fordh dhyffrans. Hemm yw pan veu usys aras rag an kynsa tro.
Entognatha
Klass a enevales y'n isfylum Hexapoda (hweghgarrogyon) yw an Entognatha. I a gomprehend teyr urdh:
Anjela Duval
Pub den a dal holya y denkys: Honn yw lagha y'n bys-ma. Skwattys yw ow holon sertan, Mes ny gara ev an pyth a garav.
Cathartidae
Vultures an Bys Nowydh yw an bagas a vultures kevys yn brastir Amerika. I a furv an teylu Cathartidae. Yma seyth eghen, restrys yn pymp kinda. Peswar a’n kindas a gomprehend saw unn eghen ytho monotipek yns i.
Trearddur
Trearddur yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH27NE17). Yma hi 138.3 mildir (222.5 km) dhiworth Kardydh ha 225.2 m (362.5 km) dhiworth Loundres. 1662 o braster an poblans yn 2011, ha 587 (35.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Kardeva
Klass:Trevow yn Pow Sows
Llwyn-y-pia
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Llanilltud Faerdref
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Socrates
Socrates (Greka: Σωκράτης; c.  470–399 KOK) o filosofer grek a Athenas neb yw gwelys avel onan a'n fondyoryon a filosofieth an West. Ny wren ni godhvos meur yn y gever drefen na wrug Socrates skrifa tekstow. Aswonnys yw ev der akontys gans skriforyon erel, yn arbennik y studhyoryon Plato ha Xenophon. Skrifys yw an akontys ma avel keskowsow may hwra Socrates hag erel hwithra testen yn furv govyn ha gorthyp.
Akontys dyffrans a Socrates a wra konvedhes y filosofieth yn perfeyth ogas hag anpossybyl, studh henwys an kudyn Socratek. Socrates o den disputys y'n kowethas a Athenas. Yn 399 KOK, ev a veu kablys rag fowt revrons ha legri an yonkers. Wosa trial unn jydh y hirder, ev a veu res sentens a vernans der eva kegis (gwenon losowek).
Winston Churchill
Syr Winston Leonard Spencer-Churchill, KG, OM, PC, FRS (30 mis Du 1874 – 24 mis Genver 1965) o pennvenyster Ruvaneth Unys a 1940 dhe 1945, hag arta a 1951 dhe 1955. Churchill o pennmenyster Ruwvaneth Unys dres an brassa rann a Nessa Bresel an Bys.
Klass:Dinethyansow 1874 Klass:Mernansow 1965 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Pan-Geltieth
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Map_of_Celtic_Nations.svg/175px-Map_of_Celtic_Nations.svg.png|right|skeusennik|337x337px| An hwegh gwlas geltek skeusennik|250px|Glenysen karr gans baner Pan-geltieth, Kardydh 2022 Movyans ha fordh a brederi a-barth kentrynna keschanj gonisogethel ha politek ynter an hwegh gwlas keltek yw Pan-Geltieth. A-dhia diwedh an 18ves kansvledhen, pan-geltieth a dhisplegyas kettermyn ha romansieth ha’n Dasserghyans Keltek.
Karrys
Klass:Essex
Rodiom
Poos atomek rodiom yw 102.91, y boynt teudhi yw 1966°C ha'y boynt bryjyon yw 3725°C. Y dhosedh yw 12.4kg an liter. Alkan tanow lenter arghansek kales yw.
Hartford, Connecticut
Hartford yw pennsita Connecticut, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 121,054.
Mai al-Kaila
Resegva
Yn 1994, Mai Al-Kailah a veu ordenys dhe'n kanasedh palestinek rag kemeres rann y'n Keskussulyans an Bys a-dro dhe Venenes yn 1995 yn Beijing, China.
Bridgeport, Connecticut
Gwiasva
Klass:Citys yn Konnectikut
Pen-y-waun
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Cyril Smith
Syr Cyril Richard Smith MBE MStJ DL (28 mis Metheven 1928 – 3 mis Gwynngala 2010) o politeger bretennek. Klass:Dinethyansow 1928 Klass:Mernansow 2010 Klass:Meryon Klass:Politegoryon a Bow Sows
Stuart Hall (presentyas)
James Stuart Hall Jr. (genys 25 mis Kevardhu 1929) yw kyns presentyas sowsnek.
Benenes yn Palestin
Yn spit a hemma, y terivir bos benenes yn Palestin lemmyn ow kemeres kaletter drefen an sesyans Israelyek, stryf politek ha'n "nagha a dhifresyans ha gwiryow leun gans kowethas palestinek" yn ollgemmyn.
Oscar Wilde
Genys veu yn 21 Westland Row, Dulyn, Iwerdhon, ow studhya yn Kolji an Drynsys, Dulyn ha Kolji Magdalen, Rysoghen. Ev a verwis yn Paris, Pow Frynk hag ynkleudhys yw yn korflan Pere-Lachaise ena. skeusennik|left|250px|Gravyans yn Pedrek Merrion, Dulyn
Rol a lyvrow
Erel Treylyes veu The Canterville Ghost dhe Gernewek gans Eddie Climo yn 2012.
Benenes yn Palestin
Gwiryow Benenes yn Palestin
Herwydh an statystygyon, 37% a venenes pries palestinek a dhemedhas kyns es bos 18 bloodh, yn mysk an re ma 5% a dhemedhas kyns 15 bloodh. 63% a venenes yowynk pries a dhegemmer freudh gwrys gans aga gwer ha ny wrussa 95% kussulya aga myrghes dhe dhemedhi a-varr. Y tybir y hwra demedhyansow fleghes kevri dhe'n kevradh ughel a didhemedhyansow yn ranndiryow palestinek le mayth o 67% a venenes a wrug didhemedhi yn 2018 ynter an osow a 18 dhe 29.
Pontypridd
Pontypridd yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST09SE40). Yma hi 11 mildir (17.7 km) dhiworth Kardydh ha 138.2 m (222.4 km) dhiworth Loundres. 31538 o braster an poblans yn 2011, ha 3978 (12.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Rutheniom
Yn 1807 Jędrzej Śniadecki (1768-1838), kymygydh polonek a Bennskol Vilnius, a wrug hwithrans ow tochya monow platinom. Erbynn mis Me 1808 ev a leveris dell dhiskudhas ev elven nowydh, henwys vestiom (diskudhys veu an asteroyd Vesta an vledhen gyns). Pan wrug kymygydhyon frynkek assaya gul an keth hwithrans, ny alsons kavos an elven nowydh. Ytho Sniadecki a gildennas y dherivas. Yn 1840 Karl Karlovich Klaus (1796-1864) a dhiskudhas elven nowydh yn Pennskol Kazan, henwys rutheniom ganso.
Veronica Taylor
Klass:Amerikanesow Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon wari gwydhyow amerikanek
Gossypium
Disesys ha ballow
Effeythys yw Gossypium gans lies ball ha dises.
Fort Smith, Arkansas
Gwiasva
Klass:Citys yn Arkansas
H. Rider Haggard
Yn 1919, urdhys veu Haggard avel marghak rag servisyow dhe Emperoureth Breten Veur. Honan-vewskrif Haggard, The Days of My Life, oa veu dyllys yn 1926 wosa y vernans. Bewskrif Haggard gans Morton Cohen a veu dyllys yn 1960.
Hugh Lofting
Kernewek
Treylyes veu an lyver kynsa dhe Gernewek gans Eddie Climo avel Drolla Dr. Dolittle yn 2016. Klass:Dinethyansow 1886 Klass:Artydhyon Klass:Mernansow 1947 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon lien fleghes Klass:Sowson Klass:Ynkleudhyansow yn Konnectikut
Mississippi (avon)
An Mississippi yn lyvrow, fylmow ha kanow
Lies kan a gampoll an avon. Mississippi gans Pussycat veu Niver 1 y'n rolyow yn lies gwlas. When the levee breaks gans Led Zeppelin a dheskriv liv euthyk, Proud Mary gans Creedence Clearwater Revival a dheskriv viaj war worhel tan, ha Louisiana Woman, Mississippi Man gans Loretta Lynn ha Conway Twitty yw hwedhel a-dro dhe gopel a drig war lannow a-dal y gila.
Treherbert
Treherbert yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (SS99NW86). Yma hi 20.2 mildir (32.5 km) dhiworth Kardydh ha 146.5 m (235.8 km) dhiworth Loundres. 5503 o braster an poblans yn 2011, ha 857 (15.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Y Gilfach-goch
Y Gilfach-goch yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (SS98NE68). Yma hi 14.9 mildir (24 km) dhiworth Kardydh ha 143.8 m (231.4 km) dhiworth Loundres. 3315 o braster an poblans yn 2011, ha 286 (8.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Mellyonen rudh
Usys yw an plans, yn hengovek, rag niver a glevesow drefen hy dhe gomprehendya an re a sew: kalciom, kromiom, magnesiom, niacin, fosforos, potassiom, thiamin ha Vitamyn C. Ottomma an plans a gomprehend an moyha a isoflavinow a bub plans y'n bys (kymygen a omdeudh yn dowr hag a ober avel estrojen).
Gnasow medhygiethel
Leverys yw an del seghys dhe wul te yaghus a wra dader rag drog-goans. Usys yw ynwedh dhe wellhe payn amseryow hag osteoporosis. Da yw ynwedh rag drehevel pur pan vo an klav ow kodhevel a bas drog, hag ynwedh dhe wellhe skansgroghen (psoriasis) ha klavor gleb (eczema).
Liwans
Yma dyffrans elvennek yntra delinya ha lymna. Yn delinya, unn nivel yw an imaj dien, mes yn lymna, unn nivel yw lymnys dres unn aral dhe dhrehedh an imaj diwettha. Avel sewyans, an brassa rann a'n termyn, ny vydh an imaj diwettha kler bys dhe'n kamm diwettha.
Yma peswar kamm elvennek yn lymna: pareusi, ranna, nivela ha gorfenna.
Emily Maitlis
Klass:Dinethyansow 1970 Klass:Kanadianesow
Gwithti Hendhyskonieth Gaza
Gwithti Hendhyskonieth Gaza (Arabek المتحف, Al Mat'haf, "An Gwithti") aswonys ynwedh avel Chi Gwari ha Gonisogeth Al Math'af a ygoras dhe'n werin yn kynnyav 2008 yn Gaza. An Gwithti yw kresen geskussulyans gans bosti, ostel ha gwithti, oll pywvedhys yn privedh. An gwithti a gomprehend kothenebow diskudhys y'n Skethen Gaza dhyworth divers osow.
Gwithti
Herwydh kevarwodher an gwithti, Jawdat N. Khoudary, "An tybyans yw dhe dhiskwedhes agan gwreydhyow dhyworth lies gonisogeth yn Gaza. … Posek yw tus dhe gonvedhes bos genen hwarheans da y'n termyn eus passyes. Yma dhe Ysrael laghuster dhyworth y istori. Yma dhyn ni ynwedh."
Towlys o dhe'n gwithti kavos skoodhyans dhyworth UNESCO, hag arghans dhyworth kesva a fydhyadoryon palestinek. Ev a gyv skoodhyans skiansek ha teknogel dhyworth gwithtiow cita Geneva.
Censorys yw nebes diskwedhyansow an gwithti gans governans Gaza (ledys gans Hamas). Taklow na yllir aga diskwedhes a gomprehend imachys a Aphrodite ha duwyow koth erel ha lugern gans skeusennow menorah.
Steren
Niverow, pellderow
An brassa niver a ster yw pur goth (prederys ynsi dhe vos ynter 1 bilvil ha 10 bilvil bloodh). An ster kothha yw 13.7 bilvil bloodh, tamm le ages oos an Ollvys mes nebes yowynk yw le ages 10 milvil vloodh. Ster yowynk yw splanna ages ster koth, dell yw usys.
Istori mires orth an ster
Ster re beu posek dhe bobel a-dreus an bys dres istori oll. I re beu rann a gryjyansow, ha nans yw termyn hir, tus a gryi na ylli ster merwel.
Liwyow
Aswonnys yw dhe steronydhyon a-dhia kansvledhynnyow bos dhe ster dyffrans liwyow dyffrans ynwedh. Steronydhyon a yll studhya spektrum elektotennvenek steren, skiens henwys spektroskopieth. Ster a re yn mes dewynnyans yn niver a vondow an spektrum, dre vras, golow gweladow, isrudh hag ughviolet. Daffar arnowydh a yll musura poran pyth yw liw steren, ha drefen hemma, pyth yw hy thempredh. Tempredhow ughella a's teves tonnhysow kotta. An ster poothha yw glas po glasrudh, ena gwynn, melyn, ha'n ster yeynna yw rudh.
Tirfurv karst
skeusennik|600px|left|Tirfurvow karst Karst yw an term yth yw res dhe dirfurvow gwrys drefen teudhans karrygi teudhadow kepar ha kalgh, dolomit ha gypsum. Tipek yw kevreythow karthgleudhyans yn-dann dhor gans sedhdell ha gogowyow. Drefen bos karthgleudhyans yn-dann dhor, nyns eus lower a avonow po lynnyn war enep an nor.
Governans Kembra
Governans Kembra (Kembrek: Llywodraeth Cymru) yw an governans rag Kembra a gomprehend Pennmynyster ha’y Gabinet. Bys dhe mis Me 2011, an hanow o “'Governans Kuntelles Kembra” (Llywodraeth Cynulliad Cymru). Chanjys veu an hanow rag avoydya kemyskans yntra’n governans y honan, yw korf gweythresek, kepar ha pob governans, ha Senedh Kembra, yw korf reythyansel. Fondys veu yn-dann Akt Governans Kembra 2006: Senedh Kembra ha Governans Kembra yw dew gorf diblans. An korf demokratek, etholys, a omgemmer lesow Kembra ha’y bobel, ha’n gwrythul laghys Kembra ha synsi Governans Kembra dhe akont yw Senedh Kembra.
Y Maerdy
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Gorsedh Kembra
Ober dismygyans Iolo Morganwg yw an Orsedh. Arwodhik an Orsedh yw an Nod Cyfrin (Awen) yw kevys war oll regalia an Orsedh. Ynmysk an re yw gwiskys gans an Archdderwydd yw kurun, diwvronnek ha ternwelen. Ow longya dhe’n Orsedh ynwedh yma Baner an Orsedh, Kledha an Orsed ha’n Hanterkledha. Kledha an Orsedh yw usys rag ygeri ha dega an Orsedh dres solempnitys an esedhvos. Kledha kres yw hi hag otta prag na vydh ev nevra tennys yn kowal dhyworth an woon.
Gorsedh Kembra a wrug gweres fondya Gorsedh Breten Vyghan yn 1900 ha Gorsedh Kernow yn 1928.
Bedh Cyrus
Daskorrys veu an bedh diwweyth, yn 1972 hag ynter 2002-9.
Rapid City, Dakota Dheghow
An sita a veu fondys yn 1876.
Gallek
Gallek (treweythyow Galianek) o yeth an Geltyon yn ranndir west a Europa Kres, dre vras y'n ranndir aswonnys avel Gal (Latin: Gallia). Yeth Keltek o Gallek yn skorren an teylu henwys Keltek Brastiryel. Y prederir hy bos pur ogas dhe Vrythonek ha Galatek. An yeth a verwis nans yw a-dro dhe 1500 a vledhynnyow. Res yw dhyn kregi war dhustuni henwyn ha geryow yn oberyow awtours romanek, skrifedhow ha henwyn tylleryow rag agan skians adro dhedhi.
Parkeisenbahn Auensee
Ygerys veu an hyns-horn yn mis Est 1951 hag ev o Hyns-horn an Ragresoryon (Pioniereisenbahn) y'n Republik Demokratek Almayn bys dhe'n dasunyans Almaynek yn 1990. Oberys yw ev dre vras gans fleghes ha yonkyoryon. Oberador kompani an Hyns-horn Park Leipzig yw der Verein Parkeisenbahn Auensee (Kowethas an Hyns-horn Park Auensee).
Istori
skeusennik|An jynn 03 002 yn krow an hyns-horn. Hyns-horn an Ragresoryon Leipzig veu ygerys war an 5ves mis Est 1951 avel an nessa hyns-horn 15 meusva (381 mm) geyj y'n RDA. Yth esa peswar kocha hag unn lokomotyv-ethenn dhe'n hyns-horn dhe'n pols na. Byldyes veu an re ma gans an Ausstellerfirma Brangsch (diwettha an Firma VEB Baugerätehof Leipzig)
Y Rhigos
Y Rhigos yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (SN90NW42). Yma hi 24.5 mildir (39.4 km) dhiworth Kardydh ha 148.1 m (238.4 km) dhiworth Loundres. 869 o braster an poblans yn 2011, ha 135 (15.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pibow sagh kernewek
Dustuni dogvennek a-varr
Yma lies kampollans a-dro dhe bibydhyon yn gwariow yeth Kernewek a-dhia an 15ves kansvledhen dhe'n 17ves kansvledhen a-varr. An re ma yw:
Skeusennow kresosel diwedhes
Pibow sagh gans diw ilowbib a omdhiskwa yn skeusennow kresosel diwedhes yn Alternonn, Logdewi ha Brodhek yn Kernow, hag yn Marwood ha Tavistock yn Dewnens. Saghow pib gans ilowbib sengel ha daffar erel yw diskwedhys war fos est eglos Synta Marya Lannstefan (c. 1520-1540).
Ingmar Bergman
Bergman a veu genys yn Uppsala, Sweden dhe bronter Lutherek Danek, Erik Bergman (diwettha pronter dhe'n Myghtern Sweden), ha y wreg, Karin (née Åkerblom). Avel flogh, yth esa imajys ha dadhlow kryjyk oll a-dro dhodho.
Ska Keller
A-dhia mis Kevardhu 2016 dhe mis Gwynngala 2022, Keller yw keslewydh a'n bagas Gwyrdhyon/Keffrysyans Rydh Europa y'n Eurosenedh. Keller o sewys gans Terry Reintke.
Quercus hondurensis
Quercus hondurensis, an Glastan Hondouras, yw ehen a wydhen vythlas, yn genas Quercus, ow triga yn Hondouras.
Kathik yw aga bleujyow ha Mes yw aga froeth.
Quercus oleoides
Kathik yw aga bleujyow ha Mes yw aga froeth.
Kalender
Grond an Kalender Gregorek yw an Kalender Julius fondys yn reyn Julius Caesar.
Jodie Whittaker
Jodie Whittaker (genys 17 mis Metheven 1982) yw gwariores sowsnek. Klass:Dinethyansow 1982 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Gwarioryon wari gwydhyow Klass:Sowsesow
Silikon
Yn 1800 Syr Humphrey Davy a leveris silika dhe vos kesstoff, nyns elven avel leveris Lavoisier. Mes ny yllis digelmi an elven gans elektrolysans. Diskudhys veu silikon gans Jöns Jacob Berzelius (1779-1848) yn Stockholm yn 1824. Kevys yw silikon yn lies furv dres an Norvys. Pals yw tewes avel pennfenten silika. Balweyth re beu kowlwrys rag monow silikon avel talk (yn Ostri, Itali hag Eynda), ha mika (yn Kanada, an Statys Unys ha Brasil). Yth yw furvow erel silika mar danow i bos pur gostek, rag ensampel opal hag amethyst.
Koton
Koton yw onan a'n fibrow kottha tevys hwath war vargenyow tir. Hendhyskonydhyon re dhiskudhas dustuni a goton tevys nans yw 7,000 bledhen. Ynwedh koton yw onan a'n fibrow naturel moyha usys hedhyw, gans konsumyoryon ow kwiska ha gul devnydh a goton yn pub tyller. Milvilyow a erewi yw usys rag tevi koton a-dreus an bys.
Pierre-Simon Laplace
Y hwel a bymp lyver Traité de mécanique céleste a dhevnydhyas awgrym klassek ha kalkulus rag assoylya problemys mekanek ha displegya movyans an planetys.
An Treusfurvyans Laplace yw gwerek rag assoylya problemys yn kalkulus:
Seleniom
Elven gymyk yw seleniom, niver 34 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Se. An hanow a dheu dhyworth an ger selene, hanow Greka dhe'n Loor.
Lamm Meur A-Rag
Divotter
Prederys yw dell verwis yntra 16.5 milvil ha 40 milvil a dus dre dhivotter.
Ncuti Gatwa
Mizero Ncuti Gatwa (/ˈʃuːti ˈɡætwɑː/ SHOO-tee GAT-wah; genys 15 mis Hedra 1992) yw gwarier rwandek-albanek. Klass:Dinethyansow 1992 Klass:Afrikans Klass:Albanyon Klass:Gwarioryon bellwolok
Whethlow wosa Tewlder
Kuntel a hwdhlow berr gans Myghal Palmer yw Whethlow wosa Tewlder. Dyllys veu yn 2010 gans Spyrys a Gernow.
Amanda Gorman
Yn 2021, hi a lennas hy bardhonek "The Hill We Climb" (KW: An Vre a Yskynnyn) dhe stallasyon Lewydh SU Joe Biden. Hy bardhonek stallasyon a dheuth ha bos meur y vri ha hware dew a'y lyvrow a dheuth ha bos gwerther-gwella.
Sergei Eisenstein
Sergei Mikhailovich Eisenstein (Russek: Сергей Михайлович Эйзенштейн, tr. Sergey Mikhaylovich Eizenshteyn,  IPA: <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[sʲɪrˈɡʲej mʲɪˈxajləvʲɪtɕ ɪjzʲɪnˈʂtʲejn] ; 22 mis Genver [O.S. 10 January] 189811 mis Hwevrer 1948) o lewydh fylm Soviet ha tybiether fylm, ragresor y'n tybieth ha praktis a montage. Aswonnys yw ev yn arbennik rag y fylmow taw Strike (1925), Battleship Potemkin (1925) hag October (1928), keffrys ha'n epykow istorek Alexander Nevsky (1938) ha Ivan the Terrible (1944, 1958). Yn 2012, an lyvertermyn Sight & Sound a henwis Battleship Potemkin an 11ves meurra fylm bythkweyth.
Quercus virginiana
Klass:Plansow afinus Klass:Quercus
Peter Pool
Hwithrans ha sodhow
Yn y hwithrans y honan, ev a skrifas a-dro dhe bennfentynnyow henwyn tylleryow, patronyow mesyow, Alexander Daniell, an gwikor a Bennsans y’n 16ves kansvledhen, istori burjestrevow Pennsans ha Marghasyow, ha’n desten veu moyha kerys dhodho, bewnans hag ober Dr. William Borlase.
Oberyow ha dyllansow
Ev a a dhyllas lies lyver y honan (ha pub onan anedha a waynyas arghans ragdho), Yth esa niver a lyvrow dyllys gans erel ynwedh. Ottomma rol a nebes anedha:
Flogh mar Hager
Hwedhel berr yw Flogh mar Hager (istitlys - hwedhel dh'th hebaske), skrifys gans Jowann Richards ha dyllys yn 1998 gans Kowethas an Yeth Kernewek. Skrifys yw yn Kernewek Kemmyn.
Demedhyans
Demedhyans a yll bos aswonnys gans an stat, kowethyans, awtorita kryjyek, bagas tribal, kemeneth leel, po parow. Gwelys yw yn fenowgh avel kevambos. Demedhyans kryjyek yw gwrys gans fondyans kryjyek rag aswon ha gwruthyl an gwiryow hag ambosow essensek dhe dhemedhyans y'n kryjyans na.
Mosk el-Jazzar
Pennserneth
An mosk, hag a warthev linen ebron Acre, o henwys yn terowel Masjid al-Anwar ("Mosk Meur an Golowys") hag ev yw aswonnys avel an Mosk Gwynn wosa y gromdo arghanswynn a derlentra yn pelder meur. An kromdo yw payntyes gwyrdh hedhyw yn jydh. Yma grysfordh-troyllya dhe'n tourik, 124 grysyow dhedhi.
Ian McEwan
Ian Russell McEwan, CBE, FRSA, FRSL (genys 21 mis Metheven 1948) yw romanser ha screenwriter sowsnek. Klass:Dinethyansow 1948 Klass:Didhuwydhyon Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson
Godzilla
Godzilla (ゴジラ, Gojira) yw fylm fugieth skiensel nihonek dyllys yn 1954. Kevarwodhys veu gans Ishirō Honda. An kynsa a lies fylm kaiju o. An fylm yw a-dro dhe Godzilla, euthvil kowrek treylys, usi ow proweghi Nihon.
Klass:Fugieth skiensel Klass:Fylmow Klass:Japan
Sodiom
Elven gymyk yw sodiom, niver 11 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Na. An hanow a dheu dhyworth an ger Sowsnek soda, hanow an furvell a dheu dhyworth an ger Latin natrium, ow styrya soda ynwedh. Essensek yw sodiom dhe enevales, mes le essensek yw dhe blansow. Sodiom a wra rewlya gwaskedh goos ha gwaskedh osmotik. Res yw dhe'n korf kemeres provians reyth drefen sodiom dhe vos kellys a'n korf dre'n lonethi.
Kampollys veu sodiom karbonat (soda - Na2CO3) y'n Bibel. Usys yw dhe weres golghi ha gul gweder y'n termyn eus passyes. Kevrin veu komposyans holan ha soda, ha Lavoisier y honan a dybis bos nitrojen ynna. Syr Humphrey Davy, an kymygydh a Gernow, a dhiskudhas alkan sodiom yn 1807 pan wrug devnydhya elektrolysans dhe lehe soda tanek, sodiom hidroksid NaOH (caustic soda) dhe alkan sodiom.
Poos atomek sodiom yw 22.99, y boynt teudhi yw 98°C ha'y boynt bryjyon yw 883°C. Y dhosedh yw 0.97kg an liter. Alkan medhel gwynn-arghansek yw hag a dhasober yn ayr ha dowr. Synsys yw yn dann parafyn.
Strontiom
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Pyramid
right|thumb|320px|[[Ynkleudhva Giza]] Pyramid yw kesweyth, dell yw usys gwrys a ven, drehevys yn shap pyramid. A-dhia istori koth dhe'n termyn arnowydh, tus yn lies rann a'n bys re dhrehevis kesweythyow hevelep.
Andrew Marr
Andrew William Stevenson Marr (genys 31 mis Gortheren 1959) yw jornalyas ha darlesor bretennek. Klass:Dinethyansow 1959 Klass:Albanyon Klass:Kemynegoryon Klass:Skriforyon
Teknetiom
Yn 1952 gwelys veu linyow teknetiom yn spektrum an golow hag a wrug splanna dhyworth kowr-steren rudh. Drefen bos hanter-bewnans teknetiom 4 milvil vledhen dhe'n moyha, res o dhe'n golow ma furvya y'n steren hy honan. Prov veu hemma bos ster an tyller le mayth yw gwrys elvennow kymyk a bub sort.
Fylm
Yn hengovek, y rekordir fylmys war fylm selluloyd der argerdh golowgymyk hag ena y'n diskwedhir dre jynn-towlyans war skrin vras. Y'n jydh hedhyw, yn fenowgh yth yw fylmow besyel yn tien dres an argerdh dien a askorra, lesranna ha diskwedhes. Yn hengovek, fylmys rekordys yn furv golowgymyk a yssynsas sonlergh optek (sonskrifans an geryow kewsys, ilow ha sonyow erel hag a gans an awenyow).
Fylmys yw taklow gonisogethel gwrys gans gonisogethow hag a wra dastewynya an gonisogethow ma ha'ga nasya. Furv art posek yw fylm, keffrys ha pennfenten dhidhan meurgerys ha fordh nerthek dhe adhyski tus. An sel gwelesek a fylm a re dhodho nerth ollvysel a geskomunyans. Nebes fylmys a dheuth ha bos meurgerys dres an bys der usya istitlow po treusleva dhe dreylya an keskows dhe yethow erel.
Ottomma nebes ensamplow a'n pyth yw fylm: fylm po 'movie' diskwedhys yn sinema, gwydhyow adhyskansek diskwedhys yn klass yn skol, gwydhyow tre a'n teylu, vlog war YouTube, argemmyn war an bellwolok, towlen An Mis, fylm berr diskwedhys yn Gool Fylm Cannes, gwydhyow artek ombrofys rag an Orsedh, hag erel.
Gool Pan-Geltek
Herwydh kenedhel geltek
skeusennik|300px|right|Mappa ow tiskwedha niver a waynyow Gool Pan-Geltek gans pub kenedhel geltek
Liz Truss
Mary Elizabeth Truss (genys 26 mis Gortheren 1975) yw politeger a Vreten neb yw Pennmenyster an Ruvaneth Unys ha Ledyer a'n Parti Gwithadorek a-dhia mis Gwynngala 2022. Truss re beu esel Senedh rag Norfolk Soth West a-dhia 2010 ha menyster yn kabinettys David Cameron, Theresa May ha Boris Johnson.
Preder
Y hyll bos po na vos settys war-tu hag amkan hag assoylya kudynnow komparek. Nyns yw an unsel fordh may hwra an brys oberi. Fara a yll bos sewyans a anyen hag an brys diswar a yll assoylya kudynnow heb an den dhe vos war anodho.
Karlow
Karlow, ynwedh Kerlew, po Carlywi, yw cita yn Pow Sows west. Hy hanow a dheu dhyworth Bretonek koth, *kag-râ - ker (caer yn Kembrek lemmyn) ha gloeu - glow po splann (loyw yn Kembrek). Kevys yw an eyl rann yn hanow Latin an cita, Glevum, ha'n hanow Sowsnek, Gloucester.
Penicillin
Synthesis kowal
An kymygydh John C. Sheehan yn Fondyans Teknegieth Massachusetts (MIT) a askorras an synthesis kymygiethel kynsa a benicillin yn 1957.
Bonnie Langford
Bonita Melody Lysette "Bonnie" Langford (genys 22 mis Gortheren 1964) yw gwariores, donsyores ha kanores sowsnek. Klass:Dinethyansow 1964 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Sowsesow
Tycho Brahe
Hanow Tycho yw res dhe gowdoll war an Loor, kowdoll war an planet Meurth ha'n ughnova diskudhys ganso.
OPEC
Kowethyans Kenedhlow a Esperth Menoyl, OPEC, po Organization of the Petroleum Exporting Countries yw kowethyans kesgwlasek. A-dhia 1965 yma pennplas OPEC yn Wien, Ostri. Fondys veu OPEC yn Baldak, Irak yn mis Gwynngala 1960.
Amkanow
Byttegyns, ny yll OPEC kollenwel an amkanow pub tro.
Eduardo Riedel
Cyfeiriadau
Klass:Brasil
Tristan hag Isolt
A.S.D. Smith a skrifas versyon Kernewek a'n hwedhel, mes y'n gwettha prys kowlwul saw tri hwarter anodho kyns y vernans yn 1950. Y ober a veu kowlwrys gans D.H. Watkins ha dyllys yn 1973 gans An Lef Kernewek.
Yukito Kishiro
Klass:Artydhyon Klass:Asians
Georges Méliès
Klass:Frynkyon Klass:Gwarioryon fylm Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Mernansow 1938 Klass:Dinethyansow 1861
Terbiom
Poos atomek terbiom yw 158.93, y boynt teudhi yw 1356°C ha'y boynt bryjyon yw 3120°C. Y dhosedh yw 8.23kg an liter. Alkan arghansek yw, medhel lowr dhe dreghi gans kollell.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Kemal Atatürk
Atatürk a veu genys gans an hanow Mustafa yn 1881. Tyller y enesigeth o Salonika, Makedoni (lemmyn Thessaloniki, Pow Grek). Ev a gemeras an hanow Kemal avel mab skol hag Atatürk (hag a styr Tas an Durkys) pan dheuth ev lewydh. Y das o Ali Rıza Efendi hag y vamm o Zübeyde Hanım. Ev a verwis a freudh avi (kyrrosys) an 10ves a vis Du 1938, 57 y vloodh, yn Palys Dolmabahçe.
An Skrij
Yn mis Me 2012, gwerthys veu onan a'n liwansow rag £74 milvil yn strifwerth, an sommen voyha bythkweth bys dhe'n termyn na rag darn a art.
Guillermo del Toro
Klass:Askorroryon re waynyas Pewas Akademi Klass:Didhuwydhyon Klass:Dinethyansow 1964 Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon fylm Klass:Kevarwodhoryon re waynyas Pewas Akademi Klass:Meksikans Klass:Skriforyon fugieth
Tongsten
Nebes gwenonek yw tongsten, ha polter an elven a serr kroghen ha lagasow. Mes yth edhom dhe nebes bakteria a dungsten ogas dhe fenestri hidro-tesel y'n downvor.
Muryonor
Omdhegyans
Klass:Bronnviles
Lymmaval
left|skeusennik An lymmaval yw gwedhen vyghan (Citrus limon) hag yw gwyrdh y'n gwav hogen. Hi a dheuth a Asi. Lymmaval yw hanow frooth an wedhen ynwedh. Usys yw an frooth rag kegina ha taklow erel, dell yw usys rag hy sugen.
Vanadiom
Diskudhys veu vanadiom diwweyth. An kynsa prys yn 1801, Andrés Manuel del Río, Professor Monydhieth yn Cita Meksiko, a wrug hwithrans war voon plomo pardo de Zimapan, aswonnys lemmyn avel vanadit. Y hanow rag an elven veu panchromium ('ollgromiom'), ow styrya 'pub liw'. Ev a'n leveris orth Alexander von Humboldt, an hwithrer tiryow a vri. Danvenys veu lyther ow tisplegya an diskudhyans, mes ny dhrehedhas an lyther awos bos gwreckys an gorhel hag a wrug y dhon. Ytho yn 1831 Nils Gabriel Sefström a enyshas an alkan dhyworth moon horn a Sweden. Ev a henwis an elven vanadiom.
Douglas Alexander
Klass:Dinethyansow 1967 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Parti Lavur Klass:Politegoryon a Alban
Margaret Steuart Pollard
Gor-gor-nyth dhe Bennmenyster William Gladstone, awtour, benelegor, bardh Kernewek ha skoler Sanskrytek o Margaret Steuart Pollard née Gladstone (1 Meurth 1903 - 13 Du 1996), aswonnys ynwedh avel Peggy Pollard. Hi ynwedh o fondyer an kowethas kevrin 'Bagas Ferguson', dell wre drehevel arghans dhe'n Trest Kenedhlek.
Stefania Turkewich
Балети – Ballet
13. Страхопуд – Scarecrow – 1976
Хорові твори – Dre lev
19. Psalm to Sheptytsky (Псалом Шептицькому)
20. До Бою
21. Триптих
Margaret Steuart Pollard
Awtour Kernewek
Onan a ganow Pollard a wra solempnya sawya Als Mayon, 38 erow yn Pedn an Wlas, orth "bryckys ha pals a gestevyn". Hi o skoodhyer fenowgh dhe'n Trest Kenedhlek yn Kernow, hag avel rann a vagas a venenes dihanow (hanow an bagas o "Ferguson's Gang"), hi a weresas drehevel mona rag sawya arvor Kernow. Lyver Clough Williams Ellis, England and the Octopus (1928) a veu delanwes war an bagas. Yn-dann gel, eseli a'n bagas a wrussa drehedhes pennplas an Trest Kenedhlek yn Loundres, gasa fughanow rag aswon aga honan avel esel a'n bagas (hanow Pollard o Bill Stickers), droppya an sagh a arghans ha mos mes a wel.
Mernans
Hi a verwis yn Truru, Kernow, 13 Du 1996. Y skrifas Ann Trevenen Jenkin kofheans glew yn paper nowodhow an Independent 7 Kevardhu 1996.
Stefania Turkewich
Камерно – Інструментальні твори; Maynek
25. Тріо для скрипки, альта і віолончела 1960 – 1970 – Trio for Violin, Viola and Cello 26. Квінтет для двох скрипок, альта, віолончела фортепіано 1960 – 1970 – Piano Quintet
Ralph St Vincent Allin-Collins
Herwydh Tim Saunders yn The Wheel, devynlyver prydydhieth Kernewek, Halwyn a serras Robert Morton Nance ha tus erel a vri y'n Dasserghyans. I a leveris orth golegydhyon bos y Gernewek heb awtorita.
Klass:Mernansow 1948 Klass:Skriforyon yn Kernowek Klass:Dinethyansow 1878
Barnett Newman
Klass:Amerikanyon Klass:Lymnoryon Klass:Mernansow 1970 Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh
Karnki (Pluw Wendron)
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Wendron
Vernon Bogdanor
Syr Vernon Bernard Bogdanor CBE FBA FRSA (/ˈbɒɡdənɔːr/; genys 16 mis Gortheren 1943 ) yw godhonydh politek, istorek ha professor hwithrans bretennek.
Paliwelsen an pras
Klass:Gwels
Myghal Palmer
Palmer ynwedh o gwarier naturel ha gallosek, a dhyskas y eryow yn ferfydh. Ev o kuv ha gweresek dhe dhyskoryon erel. Ev o esel a’n bagas 'Agan Tavas'.
San Antonio de Cabezas
Istori
Fondys veu an dreveglos yn 1822 a-dro dhe eglos San Antonio.
Myghal Palmer
Rol a nebes gwriansow gans Myghal Palmer
Skrifys yn Kernewek Unys marnas Dyvroans (Unys Amendys) po leverys dhe'n kontrari.
Klass:Mernansow 2005 Klass:Skriforyon yn Kernowek
Tal (rann a'n korf)
skeusennik|300px|Tal den Tal yw rann a gorf eneval. An dal yw topp an enep. Peldrosyer a'n us dhe bennya an bel. Yma diw rann dhe'n dal, hemm yw an klopen ha'n groghen.
Chif nas an dal yw pilenn an gols, an or ynter an enep ha'n gols. Goles an dal yw an dhiwabrans, po'n grib supraorbital. Hanow an askorn yn-dann an dal yw squama frontalis.
Robert Graves
Kapten Robert von Ranke Graves (24 mis Gortheren 1895 – 7 mis Kevardhu 1985) o prydydh, romanser istorek hag arvreusyas sowsnek. Klass:Dinethyansow 1895 Klass:Didhuwydhyon Klass:Mernansow 1985 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon LKDT Klass:Sowson
Pras an Bibel
Tre yn Kernow yw Pras an Bibel, yn Pluw Grewen, neb dew ha hanter mildir dhe'n soth a Gammbronn. An brassa tre y'n bluw yw. Hanow an dre, a veu rekordyes yn kynsa yn 1697, a'n jeves an elven pibel, a yllir gweles hwath y'n pith usi a-dal entrans an gresen vedhegel.
Egloskrewen
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Grewen