cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Craig Weatherhill
Notennow
Klass:Mernansow 2020 Klass:Skriforyon yn Kernowek
Einsteiniom
Elven gymyk synthetek yw einsteiniom, niver 99 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Es. Henwys veu dhe enora an fysegydh Albert Einstein (1879-1955), neb a waynyas an Pewas Nobel rag fysegieth yn 1921.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Hawaii
Hawaii (yn Sowsnek Hawayii ha Hawayii, Hawaiʻi) yw stat yn Statys Unys Amerika. Ynysek y'n Keynvor Hebask yw, hag ynni eth ynys veur: Yma niver bras a ynysigow erell, yn arbennik dres Niʻihau dhe'n North-West. An ynysow a omfurvyas dre vywder loskvenydhyek.
Klass:Enesegi Klass:Statys an SUA
Park Kenedhlek Serengeti
An hanow Serengeti a dheu dhyworth an ger Maasai siringet, ow styrya gwastasow didhiwedh. Ekosystem an Serengeti yw onan a'n huni kottha ha gwithys an gwella y'n bys. Moy ages 80% a'n Gwastasow yw rann a ranndiryow gwithys - Park Kenedhelek Serengeti ha Gwithva Ngorongoro yn Tanzania, Gwithva Masai Mara hag erel yn Kenya. Desedhys yw unn loskvenydh gweythresek war an Gwastas (Ol Doinyo Lengai). Hin an Serengeti yw segh ha tomm, dell ys usys. An seson glaw a dhur a-dhi mis Meurth dhe vis Me, gans nebes glaw yn misyow Hedra ha Du.
Ben Whishaw
Ben Whishaw yw gwarier sowsnek.
William Lemon
Devynnow
Klass:Dinethyansow an 18ves kansvledhen Klass:Mernansow 1824 Klass:Politegoryon a Gernow
Kelly Fraser
Bywskrif
Genys yn Igloolik, Fraser a vovyas gans hy theylu pan o hi yowynk dhe Sanikiluaq, Nunavut. Dyskys veu yn Nunavut Sivuniksavut (kolji yonkoryon Inuit) yn Ottawa kyns kowlwul steus studhyansow genesik yn Nicola Valley Institute of Technology yn Kolumbi Bredennek.
Kanow
Diamonds
Ystalyfera
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Castell-nedd Port Talbot
Yow (duw)
Klass:Duwow romanek
Peran
skeusennik|kledh thumb|[[Baner Peran yw kroes wynn war enep du.]] Peran yw an sans tasek a stenoryon. Herwydh an henhwedhel, Peran a dhiskudhas sten pan enowas ev tan – an sten a resegas dhiworth an moen esa y’n kyrghynn. An baner kernewek, aswonnys avel baner Peran ynwedh, yw selys war an henhwedhel ma – an grows wynn yw an sten, ha’n du yw an moen leskys.
Yma tre Porthpyran owth hostya goel Lowender Peran pub blydhen gelwys der enor dhe sans tasek an dre.
Klass:Sens kernowek Klass:Istori Kernow
Turku
An sita a veu fondys yn 1229.
Niall Ferguson
Niall Ferguson yw istorek albanek.
Aristotle
Bewnans
Pan esa hwetek bloodh, Aristotle eth dhe Athens dos ha bos studhyer a Plato dhe'n akedemi Plato. Aristotle a wrug remanya dhe'n akademi bys pan esa seyth bloodh warn ugens. Ev a wrug gasa wosa mernans Plato yn 347 BC.
Klass:Dinethyansow 384 KOK Klass:Mernansow 322 KOK Klass:Filosofers Klass:Godhonydhyon Klass:Grekys Klass:Skriforyon
1886
bledhen gemmyn
Reythyansva Statys Unys
Reythyansva Statys Unys yw skoren reythyansel an governans Statys Unys. An reythyansva yw dewjambourek. An Senedh yw an ughella chi ha'n Chi Kanasedhyron yw an isella. An dhew a omguntel yn drehevyans Capitol, yn Washington DC.
Park Kenedhlek Lynnyn Norfolk
Klass:Parkow kenedhlek‎
Sisimiut
Treusporth
Desedhys yw ayrborth Sisimiut 2.5 mildir dhe'n north a'n dre. An porth a dhegemmer kowbalyow linen Artic Umiaq diwweyth an seythen ha dres 50 a worholyon morviaj an vledhen.Yn 2020 y tallathas towlen dhe dhrehevel an fordh gynsa dhe gelmi diw dre yn Greunlond - 110 mildir yntra porth Sisimiut hag ayrborth Kangerlussuaq. Y kwaytir y fydh an fordh dhe les tornyaseth ha diwysyans y'n termyn a dheu.
Broweghereth
Yth yw unn furv a vroweghereth gul devnydh a freudh orth anvreselogyon er gwaynya aswonnvos rag bagas, amkan, po unnigynn.
Marksydhieth
Y teuth an tybyansow na diworth an ober Karl Marx ha Friedrich Engels. Re awedhsons i lies kenedhel. Yth awedhyas Marksydhieth lies tybyans politek arall, kepar ha gwerinieth sosyel, ha sosyalieth dhasfurvek. Y krys an dhew bos drehedhadow an tybyansow Marx hag Engels der an pyth a henwis Marx "gwerinieth vurjesek".
1946
1943 - 1944 - 1945 - 1946 - 1947 - 1948 - 1949
Kevili
Kerghynedhow godhosek
Kevili yw godhosys yn niver a gerghynedhow godhosek.
Max Weber
Karl Emil Maximilian "Max" Weber (21 Mis Ebrel 1864 - 14 Mis Metheven 1920) o socyologydh, filisofer, erbysiethydh politek, Alman hag y dybyans a awedhyas yn meur tybieth socyal. Yn fenowgh, Weber yw deskrifys hag, gans Émile Durkheim ha Karl Marx, onan an tri tasow fondya a Socyologieth.
Everything Everywhere All at Once
An fylm re waynyas lies pewas, ow komprehendya seyth orth Pewasow Akademi: Fylm Gwella, Kevarwodher Gwella, Gwariores Gwella (rag Yeoh), Gwarier Skodhus Gwella (rag Quan), Gwariores Skodhus Gwella (rag Curtis), Gwari Skrin Derowel Gwella, ha Penskrifa Fylm Gwella.
Tunkhannock, Pennsylvani
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
Garry Marshall
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans italek Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1934 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Mernansow 2016 Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Kaliforni
Pegasus (ranneves)
Krennvonni yw M15, desedhys yn Pegasus, 34,000 bledhen-wolow dhe ves a'n Norvys. Galaksi troyllyek yw NGC 7331 gans pellder a 38 milvil bledhen-wolow, Kwasar 8 bilvil bledhen-wolow dhe ves yw Krows Einstein moghhes dre lens a alaksi a-ragdho 400 milvil bledhen-wolow dhe ves. Bonni a bymp galaksi yw Kwintet Stephan, pur a vri drefen i dhe gesskwattya.
Bre Garn
Y'n ranndir goth a "Garadon" war Woon Brenn yn Kernow yw Bre Garn. 371 meter (1,217 tros-hys) a-ugh leven an mor yw hy thop. An gorsav treuskorrel Bre Garn a yll bos gwelys war benn Bre Garn dhe'n tyller grid: SX 272 707
Jyväskylä
thumb|300 px|Jyväskylä thumb|250 px| Jyväskylä yw sita yn Pow Finn. Yn 2010, poblans an sita o 129,777.
Edhen dhineyj
Rol a ydhyn dineyj
Lies edhen dhineyj yw difeudhys, an rol ma a dhiskwedh eghennow yw byw hwath, po dos ha bos difeudhys y'n Holocen (le ages nans yw 11,000 bledhen). Eghennow difeudhyw yw merkys gans dagyer (†).
Goon Garnon
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Fyek
Perseus (ranneves)
Perseus yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU). Onan yw a'n 48 ranneves restrys gans Ptolemy y'n eyl gansvledhen OK. Lies steren yn Perseus yw rann a vonni ygor henwys Bonni Alpha Perseus. Hy steren voyha aswonys yw Beta Persei, Algol, steren varyansek. An Bonni Dewblek o aswonys dhe dus China y'n dedhyow koth. Perseus a re y hanow dhe'n Bonni Perseus, bonni hujes a alaksiow 250 milvil bledhen-wolow dhe ves.
Jay Inslee
Klass:Demokratyon Klass:Dinethyansow 1951 Klass:Eseli Chi Kanasedhoryon an Statys Unys Klass:Kerghynedhoryon Klass:Stat Washington
Park Kenedhlek Bannyow Brycheiniog
An park a gavas status Gwithva Ebron Dewl Kesgwlasek yn 2013.
Klass:Kembra Klass:Parkow kenedhlek‎
York, Pennsylvani
thumb|250px| York yw sita yn Pennsylvani, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 44,800.
Yow
An ger Yow a yll styrya:
Parti Rudh (Norgagh)
An Parti Rudh (Norgaghek Bokmål: Rødt, Norgaghek Nynorsk: Raudt) yw parti politek kemynegorek yn Norgagh. An parti a veu formys yn 2007 gans kesunyans Parti Kemynegorek an Oberoryon ha'n Keffrysyans Etholerek Rudh.
Hexham
thumb|Hexham Abbey Hexham yw tre yn Northumberland, Pow Sows. Yma'n dre ogas hag ugens mildir dhiworth Newcastle upon Tyne, ha dew ugens mildir dhiworth Carlisle.
Anthraks
Tardhow
Klass:Klevesow
Croquet
Sport yw croquet. Gwarioryon a assay gweskel pelyow liwys gans morben dre yettys byghan (henwys 'hoops' yn Sowsnek Breten Veur ha 'wycketys' yn Sowsnek an Statys Unys) war lesin gwels. An korf governa yw Keffrysyans Croquet an Bys.
Varyansow
Y hwarier niver a varyansow a croquet, gans dyffransow yn aga systemow skorya, aray an tennow hag aray an yettys. Yma dew furv gans rewlys degemerys yn kesgwlasek, hemm yw 'croquet kowethas' (association croquet) ha 'croquet golf' (golf croquet). Gwari hevelep yw gateball a dheuth dhyworth Nihon.
Croquet Kowethas
Croquet kowethas a us an keth peswar pel avel croquet golf. Yn y dorn, an gwarier a yll devnydhya poken y dhew bel. Mars usi an gwarier a wysk y bel dre'n yet (resek an yet) po gweskel pel an erbynner (roquet), y dorn a yll durya. Wosa roquet, an gwarier a gemmer y bel ha'y settya erbynn an bel gweskys. An tenn nessa yw gwariys gans an dhiw bel ow tochya. Hanow an tenn ma yw an tenn croquet. Gans y denn nessa (tenn durya, continuation stroke) an gwarier a assay resek yet aral po gul tenn roquet aral. An gwaynyer yw an para a gowlwra an sett a 12 yet ha gweskel an welen gres diwweyth, h.y. 26 poynt.
Lien
Gwari meurgerys yw croquet yn novel Leo Tolstoy, 'Anna Karenina'. Yma versyon koynt a'n gwari yn lyver Lewis Carroll, 'Alys yn Pow an Anethow', gwariys gans flameges, sortes ha kartennow. Croquet a dhiskwedh yn niver a lymnansow, rag ensampel gans Edouard Manet, Winslow Homer ha Norman Rockwell, hag yn niver a novelys ynwedh, r.e. 'The Grapes of Wrath' gans John Steinbeck, 'The Shining' gans Stephen King hag H.G.Wells, 'The Croquet Player'.
George W. Bush
Lewydh
Wosa eth mis bos lewydh, omsettyans an 11ves a vis Gwynngala a hwarva. Yn sewyans Bush a lonchyas Bresel orth Browagh. An kaskergh keswlasek a dhallathas gans goryskynnans Afghanistan a godhas governans an Taliban, ha bresel yn Irak a dhomhwelis Saddam Hussein.
Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Lymnoryon Klass:Parti Repoblikanek Klass:Skriforyon amerikanek
Blake's 7
kevren=Special:FilePath/B7-Logo1.jpg|skeusennik|Blake's 7
Parti an Dhemokratyon
Klass:Parti an Dhemokratyon
Chy
Chy ew drehevyans a ell bos trigys etto gen tus.
Omar Khayyám
Klass:Dinethyansow 1048 Klass:Asians Klass:Filosofers Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow 1131 Klass:Prydydhyon
Vest-Agder
Klass:Kontethow Norgagh
Pedrek Trafalgar
Pedrek Trafalgar yw pedrek poblek yn Loundres, Ruwvaneth Unys. Drehevys yw a-dro dhe'n ranndir a Charing Cross. Yma Koloven Nelson y'n kres hag an Virva Genedhlek yn unn amal.
David Garrick
David Garrick o gwarier sowsnek.
Christ's Hospital
Christ's Hospital yw skol ogas dhe Horsham yn Sussex, Pow Sows. Edward VI a Bow Sows o fondyer an skol.
Ebensburg, Pennsylvani
An sita a veu fondys yn 1825.
Hyns Sen Jamys
An Hyns Sen Jamys a’n jeves threuslinen a-dro dhe 170,000 po 200,000 vledhen wolow y belder, ha galaksi troyllyek gans barr kresel yw. An tybyans a’n Hyns Sen Jamys ow pos gwrys a steren yw ober a’n hen filosofer grek, Democritus.
Bill Clinton
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Demokratyon Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Skriforyon fugieth amerikanek
Elizabeth Barrett Browning
Klass:Mernansow 1861 Klass:Prydydhesow Klass:Sowsesow Klass:Dinethyansow 1806
Shayna Baszler
Baszler o dhyskas yn kreftow bresel kemyskys (mixed martial arts, MMA) gans kyns kasor UFC Josh Barnett hag yn omdowl-kachya gans Billy Robinson. Yth esa hy hynsa fytt galwesik MMA yn 2006. Yma rekord MMA a 15 gwayn ha 11 koll, gans 13 gwayn der omrians.
Gwin
Gwin yw an anow un diwes gwrys gans grappa. Gwin yw gwrys yn Frynk hag yn Itali, hag yn broyow aral y'n byd.
Louis XIV a Bow Frynk
Klass:Dinethyansow 1638 Klass:Frynkyon Klass:Mernansow 1715 Klass:Myghternedh yn Europa
Ayrborth Keswlasek Long Thanh
Klass:Vietnam Long Thanh
Llanarth
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Johnstown, Pennsylvani
Gwiasva
Klass:Citys yn Pennsylvani
Para Diwrosa Sen Peran
Para Diwrosa Sen Peran (yn Saint Piran Pro Cycling Team) yw para diwrosa galwesik bretennek UCI Brastiryel dhyworth Kernow. Fondys veu yn 2018 gans an dowl a dhisplegya roas diwrosa Kernewek ha degemeres galow dhe'n Tour de France a-ji pymp bledhen avel para diwrosa galwesik UCI Brastiryel. Wosa teyr bledhen avel Para Kenedhlek Flour, an para a wayas dhe nivel UCI Brastiryel 2021.
Essa
Essa (Sowsnek: Saltash) yw tre yn Kernow, Breten Veur, a-dreus Dowr Tamer a Aberplymm (yn Dewnans). Yma chi Koesheyl yn kyrghynn an dre. Yn ranndir Karadon yw an dre. Yma dhedhi boblans a nebes a drigoryon (14,124 yn niveryans 2001).
Gwin rudh
Gwin rudh yw an eghen gwin gwrys gans grappa du. Gwinow rudh yw le shogrys eges gwinow gwynn.
Komol noswolow
Kampollys veu kommol noswolow gans den vyth kyns 1885, pan dhallathas skiensydhyon Almaynek aga studhya. Ethen dowr ha perthyglow polter yw res dh’aga furvya. Y krysir bos an polter a dheu a gorrveyn kowas po loskvenedhyow. Yma hwithrans a-dhiwedhes ow leverel i dhe vos moy kemmyn  awos tommheans ollvysel ha moy a ethen dowr y’n ayrgylgh.
Konteth Blekinge
Konteth Blekinge (yn Swedek, Blekinge län) yw konteth yn Swedherwyk.
Piscis Austrinus (ranneves)
Piscis Austrinus yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Bellefonte, Pennsylvani
An sita a veu fondys yn 1795.
Jim Thorpe, Pennsylvani
thumb|250px| thumb|200px| Jim Thorpe yw burjestra ha se konteth Konteth Carbon, Pennsylvani, Statys Unys. Poblans an burjestra yn niveryans 2020 o 4,507.
Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī
Aswonnys o Al-Khwārizmī rag skrifa lyvrow a-dro dhe aljebra may hwrug ev dyski ynno bys an West a-dro dhe niverow Hindou ha fatel yns usys. Kevrohow Al-Khwārizmī dhe awgrym, doronieth, steronieth ha skiens mappa a fondyas an sel rag nowedhyansow yn aljebra ha trigonometry. Al-Khwārizmī a skrifas mosennow steroniethek desinys dhe rekna leow an planetys ha difygow.
Llanbadarn Fawr
Llanbadarn Fawr yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN68SW01). Yma hi 74.3 mildir (119.5 km) dhiworth Kardydh ha 178.5 m (287.3 km) dhiworth Loundres. 3311 o braster an poblans yn 2011, ha 963 (29.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Omsettyansow 11 mis Gwynngala
An omsettyansow a veu towlenhes gans al-Qaeda ha'y hembronkyer, Osama Bin Laden. Wosa an omsettyansow, lywydh Statys Unys, George Bush a dhallathas an Bresel orth Browagh; goryskynnans Afganistan yn 2001 ha Irak yn 2003. Bin Laden a veu ledhys yn oberyans yn 2011 yn Pakistan.
Hungari
Hungari (yn Hungarek, Magyar Köztársaság) yw repoblek yn Kres Europa.
Strasbourg
Klass:Unyans Europek Klass:Sitys Pow Frynk
Jimmy Carter
James Earl "Jimmy" Carter Jr. (genys 1 mis Hedra, 1924) o Lewydh an Statys Unys.
Nina Simone
Y'n bledhynnyow 1960, Simone o diagnosys gans disordyr bipolar. Yn 1964, Simone a dhallathas oberi gans kompani sonskrifa Philips. Hi a dhallathas sonskrifa kanow a-dro dhe'y gwreydh Afrika-Amerika ha dibarder aghel. Hi a wre performya ha kewsel orth lies kuntelles gwiryow kemmyn.
Peranarwodhel
skeusennik|An eglos yn Peranarwodhel Tre yn Kernow yw Peranarwodhel, y'n bluw a'n keth hanow, peswar mildir dhe'n north-west a Aberfala ha pymp mildir dhe'n soth-west a Druru. Rekordyes veu hanow maner y'n le avel Arewethel yn 1180.
Ragresoryon a-vorow
Ragresoryon a-vorow yw kevres pellwolok bywhes palestinek.
Klass:Towlennow pellwolok
Gottfried Leibniz
Yn filosofieth, y perthir kov anodho rag optimistieth. Ev a dybis bos agan ollvys an gwella possybyl a ylli bos gwrys gans Duw. Ev o onan a'n resonegydhyon veur a'n 17ves kansvledhen gans René Descartes ha Baruch Spinoza.
Kelly Loeffler
Devynnow
Klass:Dinethyansow 1970 Klass:Amerikanesow Klass:Eseli Senedh an Statys Unys Klass:Jeorji Klass:Parti Repoblikanek
Montroulez
Gwiasva Tre Vontroulez
Ba Ria
Ba Ria yw brassa cita Ba Ria-Vung Tau, Vietnam. Enep an cita yw 91,5 km², yn 2011, hag yma dosedh a 122.424 a drigoryon. An sita a veu fondys yn 1930.
Nancy Pelosi
Hi a veu etholys dhe Ji Kanasedhow an Statys Unys yn 1987 rag ranndir yn Kaliforni.
Klass:Dinethyansow 1940 Klass:Amerikanesow Klass:Amerikanyon a dhevedhyans italek Klass:Demokratyon Klass:Eseli Chi Kanasedhoryon an Statys Unys Klass:Kaliforni Klass:Tir Maria
Hey, Vern, It's Ernest!
Hey, Vern, It's Ernest! yw kevres pellwolok bywhes amerikanek.
Falcón
Falcón yw stat yn Veneswela.
Russek
Russek yw yeth slavek kewsys yn Russi ha lies gwlas kentrevek. An yeth a waynyas rowedh meur a-dreus Europa Howldrehevel yn termyn an Unyans Repoblegow Sosialistek Sovietel. Yma hi ow pesya bos brassa esel an teylu slavek a bell.
Richard Trevithick
Trevithick a oberi tramor ynwedh; kusulyas balweyth yn Perou o hag ev a eksplorya rannow a Gosta Rika. Yth esa lower a boyntyow ughel hag is dhe oberen Richard Travithick, dhe unn poynt ev a enebas diswirans arghansek. Ev a soffras rivalyans krev a lower a ynjynoryon valweyth hag ethen a'y oos. Dhe benn y oberen, figur aswonys ha gordhyes o, mes ogas dhe benn y vewnans ev a gildennas a'n lagas poblek. Y'n jydh hedhyw aswonys yw dhe'n klyghyow balweyth, ynjynorieth ha hyns-horn.
Hyns-horn Lyskerrys ha Logh
Pan veu trovyes kober ha sten war Vre Garn, y fons i driys yn-nans dhe borth Logh gans an dowrgleudh; re veur o dalhedh an traffik rag an dowrgleudh ha byldyes veu an hyns-horn. Berr a vona o an kompani hag ev a oberas gans unn lokomotyv hirbrenys wor'talleth. An hyns-horn a garyas monyow dhyworth ranndir balweyth Karn dhe'n mor dhe Logh, keffrys glow ha jynnweythow, ha nebs daffar ammethek yn-bann an glynn. Traffik trethyas a dhallathas yn 1879 ha dhe'n unn termyn yth esa estennans moon ow teklinya seulabrys. An kompani a wrug drehevel hyns-horn junyans yntra Moorswater ha gorsav Lyskerrys dhe gennertha traffik trethyas ha gwara ollgemmyn; hemma veu ygerys yn 1901. Yma ledrow serth ha gwarrow glew dhe'n skorren yntra Lyskerrys ha'n dhibarthva dhe Gomm.
Clarion, Pennsylvani
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
Hyns-horn Lyskerrys ha Logh
Klass:Hensi-horn yn Kernow
Dances with Wolves
Dances with Wolves yw fylm gans Kevin Costner gwres yn 1990.
Chloe Smith
Klass:Didhuwydhyon Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Sowsesow Klass:Dinethyansow 1982
Senedh an Ruwvaneth Unys
Klass:Gwlasegeth an Ruwvaneth Unys
Philip Seymour Hoffman
thumb|Hoffman, 2011 Philip Seymour Hoffman (1967 – 2014) o gwarier amerikan geryes da.
Artemisia Gentileschi
Hy lymnans an moyha aswonnys yw Judith ow ladha Holofernes hag yma meur a venenes a-dhyworth mythologieth ha'n Bibel yn lymnansow Artemisia. Artemisia o aswonnys rag gallos lymna an furv benow fest yn naturel ha rag hy sleyneth usya liwyow rag diskwedhes drama ha myns.
Clearfield, Pennsylvani
thumb|250px| thumb|200px| Clearfield yw burjestra yn Konteth Clearfield, Pennsylvani, Statys Unys. Poblans an burjestra yn niveryans 2020 o 5,962.
Kwasi Kwarteng
Klass:Politegoryon a Loundres Klass:Skriforyon Klass:Parti Gwithadorek
Kevreyth skrifa
460px|skeusennik |
Thanh Hoa
thumb|270 px|right|Thanh Hoa
Reticulum (ranneves)
Reticulum yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU). Reticulum yw ranneves vyghan gwann yn ebron an dhyghow. Hy hanow yw Latin rag roos vyghan po reticle, roos a 'vlew-krows' kevys yn tyller fogella pellweller usys dhe vusura tyaspia war an ranneves yw yntra mis Hedra ha Kevardhu. Henwys veu gans Nicolas Louis de Lacaille y'n 18ves kansvledhen. Saw diw steren splanna ages splannvraster 5 yw y'n ranneves.
An Spektrum Elektrotennvenek
Fatel helerghir dewynnow elektrotennvenek
Klass:Fysegieth
Siligo
Siligo yw trevow vras yn Itali ha pennsita Sardayn.
Konteth Jönköping
Konteth Jönköping (yn Swedek, Jönköpings län) yw konteth yn Swedherwyk.
Bouddhisteth
Klass:Kryjyans
1940
1940 OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.
Elisha Cuthbert
Elisha Cuthbert (November 30 1982) o gwarier kanadian geryes da.
Fylmow
Klass:Dinethyansow 1982 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Kanadianesow Klass:Manykyns Klass:Skriforesow
Kowethas an Yeth Kernewek
An Bennseythun Gernewek yw hwarvos may ma Kernewegoryon a bub nivell ow kodriga warbarth ha kewsel an yeth. Herwydh usadow, synsys Paskweyth yw. Yn-mysk an hwarvos erell yma kerdhow kevarwoedhys, kuntellesow Yeth an Werin (chons rag kesklappya yn Kernewek, synsys yn diwotti yw herwydh usadow) ha Dydhyow Lowender. An Kowethas a re gwasonieth derivadow digost war studhow a istori, studhyansow, henwyn tus ha tylleryow yn Kernewek, treylyans ha devnydh a Gernewek yn negysyow hag argemmynnieth.
Kastel Keynek
Klass:Doronieth Kernewek Klass:Kastylli Klass:Tylleryow istorek Klass:Bosvena
Deutsche Reichsbahn (1945–1993)
Wosa Bell Nessa an Bys yth esa va gwrug a dharnow an Deutsche Reichsbahn y'n kwarton-sesyans Sovietek. An Deutsche Reichsbahn a dreusvewas an Eylunyans Almayn bys an 31ves a Vis Kevardhu 1993, war an kensa a Vis Genver 1994 an Deutsche Reichsbahn a junyas gans an Deutsche Bundesbahn dhe wul an Deutsche Bahn AG. Yth esa'n Deutsche Reichsbahn an arvethor brassa y'n RDA.
Lanlivery
Lannlyvri (Sowsnek: Lanlivery) yw trev yn Kernow, Breten Veur.
Kotka
An sita a veu fondys yn 1879.
Basshunter
Kevrennow a-ves
Klass:Dinethyansow 1984 Klass:Kanoryon Klass:Swedys
Myghternedh Kernow
Gwelewgh ynwedh
Klass:Myghternedh Klass:Rielder Bretennik Klass:Istori Kernow
Yethonieth Gowethasek
Wortalleth, an eghennow kowethasek a yeth o studhyas y'n sens arnowydh gans yethoryon Eyndek ha Japanek y'n 1930ow, ha gans Louis gauchat yn Pow Swis a-varr y'n 1900ow, mes nyns o lower a attendyans y'n West dhodho bys wosa henna. Devnydh kensa an term "sociolinguistics" (yethonieth gowethasek) yn Sowsnek o gans Thomas Callan Hodson yn titel y erthygel "Sociolinguistics in India" (Yethonieth Gowethasek yn Eynda) yn 1939, neb o dyllys yn Man in India (Dyn yn Eynda). Y teuth Yethonieth Gowethasek dhe'n West y'n 1960ow hag ragresys o gans yethoryon avel William Labov y'n SUA ha gans Basil Bernstein y'n RU. Y'n 1960ow, William Stewart ha Heinz Kloss a gommendyas an tybyansow elvennek rag tybieth an yethonieth gowethasek a yethow pluricentrek, neb a dhispleg fatell eghennow yethow savonek yw dihaval yntra kenedhlow (r.e. Sowsnek an Statys Unys/Breten Veur/Kanada; Almaynek an Almayn/Estrych/Pow Swis; h.e).
Michoacán
Michoacán yw stat yn Meksiko.
Pakistan
Islam yw kryjyans an pur vrassa niver a dus; yn effeyth, Pakistan veu fondys avel stat-kenedhel rag an Vuslimyon a Eynda. Bangladesh a furvya rann a'n stat na bys 1973, pan vreselyas Bangladeshis hag Eyndogyon rag anserghogeth an stat na.
Konin
Eghen gomendys
Klass:Bronnviles
Dasserghyans Kernewek
Istori
Wosa Jenner, Robert Morton Nance a wre hembrenkya an movyans a-barth Kernowek.
John F. Kennedy
John Fitzgerald Kennedy (29 mis Me, 1917 – 22 mis Du, 1963) o Lewydh an Statys Unys. Ev a veu denledhys gans Lee Harvey Oswald yn Dallas, Texas yn 22 a vis Du, 1963.
Frida Kahlo
Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón  (6 mis Gortheren 1907 – 13 mis Gortheren 1954) aswonnys del yw usyes avel Frida Kahlo, o lymner a Vexico. Hi o aswonnys rag hy obereth surreal ha pur bersonek. Demedhys o hi dhe Diego Rivera, lymner ynwedh meur y hanow.
Llangwyryfon
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Usvil
Usvil brith
Yn-dann 10,000 a usviles brith a drig hwath yn Afrika Gledh hag Asia West. I a gudh yn kovva dydhweyth, ha dos yn-mes dhe voosa nosweyth. I a dheber karyn, mes ynwedh, frooth ha hwesker pan vo chons.
Dwight D. Eisenhower
Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1969 Klass:Parti Repoblikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Kansas
Morelos
Morelos yw stat byghan yn kres Meksiko. Lies Sowsneger a vyaj bys ena rag studhya Spaynek yn Cuernavaca.
Vinh Long
Gwiasva
Klass:Citys ha trevow yn Asi Klass:Vietnam
Meadville, Pennsylvani
thumb|300 px|Meadville thumb|250px| thumb|200px| Meadville yw sita yn Konteth Crawford, Pennsylvani, Statys Unys. Yn 2020, poblans an sita o 13,050.
Vincent van Gogh
Y ferwis ev yn y weli yn Auvers-sur-Oise, Pow Frynk. 37 bloodh o ev.
Islandek
Klass:Rewenys Klass:Yethow Germanek
Brith Kernewek
Istorior kernewek L.C.R. Duncombe-Jewell a assayas previ bos lostennow plen usys yn Kernow. Ev a dhiskudhas kervyansow a venestrals a wiska lostennow ha gwari pibow sagh war bennow formys yn eglos Alternonn, dedhys 1510. An dustini kynsa istorek rag an losten vrith gernewek yw dhyworth 1903, pan omdhiskwedhas Duncombe-Jewell gwiskys yn losten las avel an kannas kernewek dhe'n Kuntelles Keltek yn Caernarfon. John T. Koch yn y lyver Celtic Culture: A Historical Encyclopedia a gampoll losten dhu gwiskys gans Soudoryon Skav Duk Kernow yn batel, byttegyns nyns eus dustuni istorek dhe skoodhya hemma.
Kevrennow a-ves
Klass:Gonisogeth keltek Klass:Istori Kernow
Parti Lavur
An Parti Lavur (Labour Party) yw parti politek kres-kledh y'n Rywvaneth Unys. Keir Starmer yw lewydh an parti a-dhia 2020. Kesunyansow lavur a furvyas an parti yn 1900.
Chinuk Wawa
KW: My a wra mos dhe'n gwerthji.
Islam Shia
Klass:Islam
The Railway Series
Dalethow
An drollow a dhalathas yn 1942, pan Christopher Awdry dew vloodh re gachyas brygh rudh ha res o dhodho gortos yn stevel tewlhys. Y das a venja leverel drollow ha rimyow orto dh'y jerya. Onan a'n rimyow esa da gans Christopher o:
Treylyans Kernowek:
Nayarit
Nayarit yw stat byghan yn howlsedhes Meksiko.
Windsor ha Maidenhead
Devynnow
Klass:Pow Sows
The Railway Series
Dalethow
Klass:Lyvrow
Sagittarius (ranneves)
Sagittarius a gomprehend diw gomolen ster meur. An Gomolen Ster Meur yw ranndir splanna an Hyns Sen Jamys. An Gomolen Ster Byghan po Messier 24 a's teves splannvraster a 2.5. Yn Sagittarius yma lies niwlen ster, kepar ha Messier 8 (Niwlen Ster Morlynn), Messier 17 (Niwlen Ster Omega) ha Messier 20 (Niwlen Ster Trifid).
Oos Kemmyn
O.K. yw an hanow-lyther rag Oos Kemmyn, K.O.K yw an hanow-lyther rag Kyns Oos Kemmyn.
1937
1934 - 1935 - 1936 - 1937 - 1938 - 1939 - 1940
Brighton Kemptown (pastell vro Senedh an RU)
Brighton Kemptown yw pastell vro yn Brighton, Sussex, Pow Sows. Representys re beu gans Lloyd Russell-Moyle (Parti Lavur) a-dhia 2017.
Kastell Boterel
Yma dhe Gastell Boterel onan a’n nessa ostel yownynketh dhe Gastell Dintagell, yn arbennik ow kerdhes a-hys neb pymp mildir a’n Troe’lergh Arvorek Kernewek, yw rann an hirra Troe’lergh an Sothwest. Nyns eus saw magor hedhyw an kastell a ros y hanow dhe’n dre.
Aljeri
Aljeri yw stat yn Kledhbarth Afrika.
Klass:Gwlasow yn Afrika Klass:Arabi
Konteth Östergötland
Konteth Östergötland (yn Swedek, Östergötlands län) yw konteth yn Swedherwyk.
Faroyek
Fonologieth
300px|Isoglosses faroyek
Pewasow Akademi
An Pewasow Akademi, moy aswonys avel an Oscars, yw an solempnita Holywood ha'n pewasow gwaynys ena. An Pewasow yw enora merit artek ha teknogel y'n diwysyans fylm ha yw gwelys avel an pewasow moyha posek ha rowethek y'n Statys Unys ha'n bys.
Leonardo da Vinci
Aswonnys yn kynsa yw ev avel lymner. Yma dhodho lymnansow geryes pur dha, rag ensompel an Mona Lisa, an Diwettha Soper, an Den Vitruve, ha'n Gwrians Adam. Hedhyw yma martesen 15 a'y oberow art yn bosva.
Karrek dreusfurvek
Komposyans
Karrek dreusfurvek gwrys a wreunennow kanndir yw henwys kanndirit. Sarfven yw eghen arbennek a garrek dreusfurvek furvyes yn keynow kres an keynvor. Marbel yw karrek dreusfurvek a dhisplegyas dhyworth kalgh (kalciom karbonat - CaO3).
Key West, Florida
An sita a veu fondys yn 1828.
Konteth Skåne
Skåne
Truru
Gonisogeth
Para unyans rugbi Kernow, An Vorladron Gernewek, a wra removya dhe'n cita pan vo Sportva Kernow drehevys yn Mentrimildir. Yma para pel droos dhe'n cita ynwedh, ha para krycket a wari yn Park Bosskawen.
Ynjynorieth
Ynjynorieth yw an devnydh a bennrewlys godhoniethek dhe dhesinya ha drehevel jynnys, strethurow ha taklow erel, y'ga mysk ponsyow, kowfordhow, fordhow, degadoryon ha drehevyansow. An dhyskybleth a ynjynorieth a yssyns efander ledan a dhyskyblethow arbennikhes a ynjynorieth, pub onan gans poslev moy komparek yn rannow arbennik a awgrym gweythresek, godhonieth gweythresek hag eghennow a omrians.
Peter Berresford Ellis
Peter Berresford Ellis, (genys 10 mis Meurth 1943) yw arvreusyas, istorek ha romanser a Vreten. Rag y fugieth ev a wra devnydh a'n henwyn lienek Peter Tremayne ha Peter MacAlan. Y oberyow yw treylyes dhe 25 yeth ha moy.
Priti Patel
Patel o Skrifenyades an Stat rag Displegyans Keswlasek a-dhia 2016 bys yn 2017. Hi a veu gordhyllys wosa kuntellesow kudh gans governans Israek ha spedys gans Penny Mordaunt. Yn 2019, hi a veu gwrys Skrifenyades an Pervedh yn kynsa kabinet Johnson.
Peter Berresford Ellis
Ober ha resegva skrifa
Yn 1966 ev a vetyas Dorothy Cheesmur (genys yn 1940) ha'y demedhi. Hi a verwis yn 2016 a ganker.
Gwadeloup
Klass:Enesow Klass:Frynk tramor Klass:Gwlasow yn Amerika Gledh
Wordhen Gledh
Yn 2007, Wordhen Gledh a waynyas omrewl wosa keskolonn istorek an DUP, Sinn Féin, partiow erell, ha governansow an RU ha'n Repoblek. Ian Paisley ha Martin McGuinness yw lemmyn lywydhyon a wovernans nerth-kevranna.
Gwithial
Yma Gwithial po Gwydhyel (Gweal) yn Ynysek Syllan.
Plaid Cymru
An parti a skoedh anserghogeth Kembra a-ji dhe'n Unyans Europek ha sosialiseth werinel.
Konteth Stockholm
Stockholm
Ibn Battuta
An viaj kynsa
Yn 1325, Ibn Battuta a asas cita Tangier war bergherinses dhe Vekka. Ev a sewyas arvow Afrika north dhe Cairo, ha viajya yn-bann an Nil kyns tremena an Mor Rudh. Ny alsa drehedhes Mekka awos rebellyans, ow tehweles dhe Cairo. Alena ev a viajyas dhe cita Damask, hag ena dhe Medina ha Mekka. Wosa an pergherinses ev a besyas viajya.
Konteth Södermanland
Södermanland
Tro Dowroniethel
thumb|Kodhans – glaw yn [[Alban]] thumb|Treusanellans dhyworth delyow
Klass:Dowr
Tren
Yma nell ow provia gans jynn-kledhrenn diblans po motoryow yn unnytys-liesek omrakherdhya. Yn istorek nell-ethenn a warthevyas gans lokomotyvyow-ethenn, mes hedhyw yma jynnow-disel ha tredan moy a gemmyn. An power rag jynnow-tredan yw proviys gans gwiver a-ugh penn po dre gledhrennow keworansel.
Appolyn
Yn lyenn Kernewek a'n Oesow Kres, Appolyn yw devnydhys hwath avel hanow unn jowl gordhyes gans Tewdar ha paganyon erell.
Clupeidae
References
Klass:Clupeidae
Orlando, Florida
thumb|250px| Orlando yw sita ha se konteth Konteth Orange, Florida, Statys Unys. Yn 2020, poblans an sita o 307,573.
Wendy Morton
Y'n etholans 2015, Morton a veu etholys gans 52% a'n vota. Yn 2017 hi a wrug ynkressya hy rann a'n vota dhe 65.4% hag yn 2019 dhe 70.8%.
Ridgway, Pennsylvani
An sita a veu fondys yn 1822.
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
Serpens (ranneves)
Serpens yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU). Hy hanow yw Latin rag sarf. Onan a'n 48 ranneves restrys gans Ptolemy y'n 2a kansvledhen, dibarow yw drefen bos rynnys dhe dhiw rann, Serpens Caput (Penn an sarf) ha Serpens Cauda (Lost an sarf) gans ranneves Ophiuchus (Deger an sarf) y'n kres.
Daytona Beach, Florida
An sita a veu fondys yn 1876.
Merlin's Bridge
Merlin's Bridge yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SM91SW98). Yma hi 80.1 mildir (128.9 km) dhiworth Kardydh ha 208.7 m (335.8 km) dhiworth Loundres. 2126 o braster an poblans yn 2011, ha 307 (14.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Llanwnnen
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Dowr
An Tro Dowroniethel
alt=An tro hidrologel|800px|skeusennik|An Tro Dowroniethel An tro dowroniethel, po an tro dowr, yw deskrivans a wayans dowr ynter an ayrgylgh ha war hag yn-dann enep an nor. An re ma yw an chyf argerdhow:
Delyow plansow a yll lettya glaw rag hedhes an enep a-dhistowgh dre kontrawaytyans. Dowr a yll resek dhe’n enep awosa yn-nans garrow plansow, po devera a-dhistowgh dhe’n nor.
Guen Hily
Yma Guen Hily (po Great Ganilly yn Sowsnek) yn Ynysek Syllan.
Treusanellans
Treusanellans yw argerdh bewoniethel, pan wrello dowr treylya dhe furv gass dre blansow. Plansow a gemmer dowr dhyworth an gweres, ha’y livra dhe’n ayrgylgh dre dell munys henwys stomata. Desedhys yw stomata dell yw usys war is-enep an delyow. Treusanellans a alow movyans megyansow dhyworth an gweres dhe eginyow.
alt=treusanellans|skeusennik|Skeusen stoma yn plans aval kerensa, fotografys gans korrwelell elektron alt=Ethennans, gwydhyow|skeusennik|Kommol a-ugh koswik law [[Avon Amazon|Amazonia awos treusanellans]] Klass:Dowr
1933
1933 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul.
Mynachlog-ddu
Mynachlog-ddu yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN13SW80). Yma hi 72.8 mildir (117.2 km) dhiworth Kardydh ha 198.2 m (318.9 km) dhiworth Loundres. 484 o braster an poblans yn 2011, ha 204 (42.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Hellys
Hellys (Helston) yw tre vyghan yn Kernow orth penn kledh konna-tir an Lysardh. Onan a beder tre stenegow yw hag a vri awos an Dons Feri selys y’n 17ves kansblydhen. Yth yw genesigva Bob Fitzsimmons, an kynsa kampyer boksusi y’n norvys dhe waynya an titel teyrgweyth. Yma'n chi may trigas ev ynno hwath ena yn Hellys, hag yma arwoedh kov a-ugh an daras.
Yma dhe Hellys poblans a ; poblans an plyw o 10,233. Wosa degeans balyow sten, tornyaseth yw diwysyans poesik; leun a ostelyow gweli hag hansel yw an dre.
Walt Whitman
Oberow
Klass:Dinethyansow 1819 Klass:Amerikanyon LKDT Klass:Kenedhlogoryon Klass:Mernansow 1892 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth amerikanek Klass:Skriforyon LKDT Klass:Ynkleudhyansow yn Jersi Nowydh
Taoieth
Chif testen lienek Taoieth yw an Tao Te Ching. Ottomma lyver kott hag amstyryus a gomprehend dyskansow askrifys dhe Laozi (Chinek: 老子; Pinyin: Lǎozi; Wade–Giles: Lao Tzu). Keffrys ha skrifow Zhuangzi, an tekstow ma a dherev kevreyth filosofiethel Taoeth. Hanow an eghen ma a Daoeth yw Taoieth filosofiethel, drefen y vos unigyniethel a rann y nas ha nyns eus fondyansow. Eghennow fondyansek a dhisplegyas dres termyn y'n furv a skolyow prederow dyffrans, dell yw usys owth unya kryjyansow hag usadowyow a dheuth wosa dyllans an chif testennow. Unn ensampel yw tybyansow Skol an Naturegoryon, hag a gessun tybyans yin-yang ha'n Pymp Elven. Skol tybyansow Taoieth herwydh usadow a wra revrons dhe Laozi, an Anvarwolynnow (po Duwow) ha liester a dharganow ha devosow dihusa (Sowsnek - exorcism) hag usadowyow rag drehedhes transyek, anvarwoleth po bewnans hir.
Rowena Cade
Hi a dhrehevis an wariva hy honan gan gweres hy lowarther Billy Rawlings yn 1931–32. An wariva a gemeras hwegh mis dhe dhrehevel. An kynsa performyans o The Tempest gans Shakespeare yn hav 1932. Heb golowyans ewn, res o an performyans usya batriow ha pennlugern karr rag enowi an wariva.
C. S. Lewis
Lewis a veu besydhys gans an Eglos Iwerdhon, ha kelli y gryjyans pan o lank, ha gul y gavoes arta pan esa dhe bennskol awos kowethegeth Tolkien. Klass:Dinethyansow 1898 Klass:Filosofers Klass:Mernansow 1963 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon lien fleghes
Nanhyfer
Nanhyfer yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN03NE69). Yma hi 78.8 mildir (126.8 km) dhiworth Kardydh ha 202.7 m (326.2 km) dhiworth Loundres. 839 o braster an poblans yn 2011, ha 417 (49.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Melindwr
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Ilow pop ha rokk yn Greunlond
Rokk
Y tallathas ilow rokk ha pop Greunlond yn 1973 pan veu dyllys an kuntilow ‘Sumut’ gans an bagas Sumé war label Demos. A-dro dhe ugens kansran a boblans Greunlond a brenas an blasenn, kenys y’n yeth Greunlondek ha synsi donsyow tabour hengovek y’n ilow. Y hwrug an kaner, Rasmus Lyberth, kemeres rann y’n dewis rag kavos kan Danek y’n Kesstrif Kan Eurovision yn 1979. Kan yn Greunlondek o homma. Furvys niver a vagasow rokk ha pop y’n 1980ow ha 1990ow. Ensamplow da a vagasow rokk veu G-60 hag Ole Kristiansen, ha bagasow ynspirys gans reggae Jamayka ha funk Afrikan-Amerikanek veu Aalut ha Zikaza. Kuntilow kynsa Zikaza a werthas 10,000 a blasennow (adro dhe 50,000 yw poblans Greunlond). I a dhegemeras plasen groghen reun avel pewas yn le plasen owr po platinom.
Synsys yw an gool rokk Nipiaa pub bledhen yn Aasiaat, ha kanoryon gerys da yw Chilly Friday, briansen-ganer Sylvia Watt-Cloutier ha Karina Moller. Bagasow rokk a vri erel yw Kalaat, Siissisoq, Angu Motzfeldt, Pukuut, X-it, Fiassuit, Nanook, Small Time Giants hag UltimaCorsa. Yma ilow metol ow tos ha bos moy apert yn Greunlond, kepar hag Arctic Spirits. I a gan y’n yeth Greunlondek yn unnik.
Finnek
Fonologieth
Yma kessenyans bogalennow yn Finnek: 240px
Dowrgleudh Sen Kolom
Hedhyw
Klass:Dowrgleudhyow yn Kernow
Uniontown, Pennsylvani
An sita a veu fondys yn 1776.
Lannstefan
Yma Lannstefan arall in Tasmani.
William Howard Taft
William Howard Taft (15 mis Gwynngala 1857 – 8 Meurth 1930) o Lewydh an Statys Unys.
Karate
Yma teyr rann dhe drenyans Karate:
1932
1929 - 1930 - 1931 - 1932 - 1933 - 1934 - 1935
Ching Shih
Genys veu yn 1775 yn rannvro Guangdong. Hi a verwis yn Macaw yn 1844 yn hy gwely, 69 hy bloodh.
Klass:Asianesow Klass:Dinethyansow 1775 Klass:Mernansow 1844 Klass:Morladron
Vung Tau
Vung Tau yw brassa cita Ba Ria-Vung Tau, Vietnam. Enep an cita yw 140 km², yn 2009, hag yma dosedh a 278.988 a drigoryon. An sita a veu fondys yn 1930.
Yethow Irokoiek
Yethoniek Irokoiek ha dasvewheans an yethow
Yn 2012 yth esa kors yn yethonieth Irokoiek dhe Bennskol Syracuse, an Certificate in Iroquois Linguistics for Language Learners, yth yw delinyes rag studhyoryon ha dyskadoryon yeth a ober yn dasbewheans yeth.
1857
bledhen gemmyn
Aberfala
Henwyn
Weatherhill a brofyas ynwedh an hanow ‘Arwennak’, mès yma'n hanow-ma ow styrya lebmyn parth bian a'n dre.
Telescopium (ranneves)
Telescopium yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU). Hy o onan a dhewdhek henwys y'n 18ves kansvledhen gans steronydh frynkek Nicolas-Louis de Lacaille hag onan a niver ow tiskwedhes daffar godhoniethel. Hy hanow yw furv Latinekheys a'n ger Greka rag pellweller.
Dowrgleudh Lanngollen
An dowrgleudh a der Ellesmere ha Whitchurch war y fordh a Langollen dhe Dhibarthva Hurleston, le may jun orth an Dowrgleudh Kesunyans Pow Amothik. Y feu byldyes y'n 19ves kansvledhen gans Thomas Telford hag yth yw 44 mildir (70.8 km) a-hys gans 21 lok. Dibarthva Trefrank Kembrek yw junyans gans an Dowrgleudh Trevaldwyn re beu dasygerys yn rann. Yma tri skorr le: kwarton mildir (0.4 km) dhe Ellesmere (ygor); tri mildir ha hanter (5.6 km) dhe Prees (mildir ha hanter ygor); ha mildir (1.6 km) dhe Egloswynn (kwarton mildir re beu dasygerys). skeusennik|Dowrbons Ponskesellte. Porpas an dowrgleudh o karya glow, bryckys, kalgh ha horn a-dhyworth arenebedh diwysyansek Trerew Mabon dhe'n glannow ha citas yn Pow Sows. An dowrgleudh a gar dowr yntra Bolgh Dowrlamm an Nans Yeyn ha Dowrgleudh Kesunyans Pow Amothik, ow karya 50 milvil liter dhe Bow Ker keniver jorna.
Bernie Sanders
Bernard Sanders (genys 8 mis Gwynngala 1941) yw gweythresydh ha politeger a'n Statys Unys. Anserghek yw ev.
Konteth Västra Götaland
Västra Götaland
Bernie Sanders
Sanders o ombrofyer rag Lywydh Parti an Dhemokratyon yn 2016 hag yn 2020.
Pidgin Dhelaware
skeusennik|Ranndir Pidgin Dhalaware Pidgin Dhelaware yw an yeth bidgin yth veu kewsys yn Jersi Nowydh, Delaware ha Evrek Nowydh York y'n Statis Unis.
Romek
Romek yw kewsys gans 45-60% a dus Roma. An brassa poblansow a Romegoryon yn Europa a drig y'n powyow ma:
Chambersburg, Pennsylvani
An sita a veu fondys yn 1734.
Ethanol
Keunys ethanol
An brassa niver a gerri y'n Statys Unys a res war geunys a gomprehend bys dhe 10% ethanol ynna. Kowethyansow kepar ha Ford, DaimlerChrysler, ha General Motors Corporation a wra kerri desinys dhe resek war gemyskans ughella a ethanol (bys dhe 85%).
William McKinley
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1901 Klass:Parti Repoblikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Ohio
Pedrek
Pedrek yw par a hirbedregow gans emlow a'n hirder ekwal. Kettep enep a gub yw unn pedrek.
Klass:Awgrym
Galen
Klass:Dinethyansow 130 Klass:Filosofers Klass:Godhonydhyon Klass:Grekys Klass:Italians Klass:Skriforyon Klass:Mernansow 200
Benyn
Benyn yw tevesiges venow. An ger "benyn" (liesplek: benenes) yw usys rag kewsel a-dro dhe reydh. Treweythyow, an term "benyn" yw usys yn despit dhe vloodh, rag ensampel yn lavarennow kepar ha "gwiryow benyn", rag batalyas orth daldraow kowethasek.
Kyn hwaynyas benenes lies gwir ha frankedh yn meur a'n bys displegys, yn arbennik bys yn dalleth an 20ves kansbledhen, benenes a brevi disfaverans hag arvedhyans dres oll an bys. Yn kansbledhynnyow kyns, yn meur a'n bys nyns esa gwiryow dhe venenes, an gwir ragleva komprehendys. Ynwedh, benenes a veu dyghtys gans anvri.
Huntingdon, Pennsylvani
thumb|250px| thumb|250px| Huntingdon yw burjestra ha se konteth Konteth Huntingdon, Pennsylvani, Statys Unys. Poblans an burjestra yn niveryans 2020 o 6,827.
Sacramento, Kaliforni
Gwiasva
Klass:Citys yn Kaliforni Klass:Penncitys y'n Statys Unys Klass:Seow konteth an Statys Unys
Hyns-horn Lynn Padarn
Istori avel Hyns-horn Padarn
An hyns-horn a hol rann an Hyns-horn Padarn koth, hyns-horn 4' 0" o byldyes yn 1842 dhe garya legh dhyworth an Mengleudh Dinorwik dhe'n Velinhyli. An Hyns-horn Padarn veu degeys an 3sa Mis Du 1961. Lyftyes veu an hyns-horn yntra Mis Me 1962 ha Mis Hwevror 1963.
Dowrgleudh Glamour
skeusennik|Yet-dhowr 31 dhe Bons-an-Pridh. Dowrgleudh yn Kembra Dyghow o an Dowrgleudh Glamour (Kembrek: Camlas Morgannwg, Sowsnek: Glamorgan Canal) a bonyas a Verther Tydvil dhe Gerdydh ow holya'n Nans Tav. An dowrgleudh a gevas y reyth an senedh yn 1770 hag ev veu ygerys yn 1774 avel an kensa dowrgleudh yn Kembra.
Y'n jydh hedhyw
Yma nebes a bonsyow ha yetys-dowr na veu distruys hag yma treghow kott gans dowr dhe Nightingales Bush ha dhe Yetys-dowr 31 ha 32 yn Pons-an-Pridh, yma towlow dhe witha an dowrgleudh omma. Trosbons der an dowrgleudh ogas dhe Gastell Kerdydh yw devnydhyes avel kowfordh rag kerdhoryon.
Eddy Merckx
Wosa omdenna
Leshanow Merckx o 'An debrer tus' (the Cannibal).
Gabbro
Kemmyn yw yn Menydhyow an Cuiltheann yn Alban. skeusennik|300px|left|Tirwedh gabbro, [[Menydhyow an Cuiltheann yn Alban]] skeusennik|left|300px|Mengleudh gabbro Penn an Din, Lysardh skeusennik|300px|Re a'n furvow plutonek le mayth yw gabbro furvyes skeusennik|300px|center|An golinyans a dhiskwedh bos basalt ha gabbro gwrys a'n keth stoff skeusennik|300px|center|Karrek Zuma yn [[Nijeri, ensampel a omherdhyans gabbro]]
1929
Mernansow
Klass:1929
Saint Peter, Barbados
Saint Peter yw plyw yn Barbados.
Graham Greene
Klass:Mernansow 1991 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson Klass:Dinethyansow 1904
Guárico
Guárico yw stat yn Veneswela.
Saundersfoot
Saundersfoot yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN10SW79). Yma hi 67.4 mildir (108.4 km) dhiworth Kardydh ha 196.7 m (316.5 km) dhiworth Loundres. 2568 o braster an poblans yn 2011, ha 269 (10.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pewas Dysker an Vledhen
Otomma rol a waynyoryon Pewas Dysker an Vledhen: Kesstrif yw hemma synsys yn Esedhvos Kenedhlek Kembra pub bledhen a-dhia 1983
Konteth Frederick, Tir Maria
Konteth Frederick (yn Frederick County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Taksonomieth
Skorrenieth (Cladism)
Fordh bosek arnowydh a dhyghtya taksonomieth yw skorrennow po clades. An fordh ma yw selys war hyns esplegyans hevelep dhe wedhen. Y'n keth maner ha klassans hengovek dallethys gans Linneaeus, ev a us gnasennow rag ervira war skorrennow an klassans. Res yw dhe bub eghen y'n skorren diyskynna dhyworth an keth hendas. An effeyth yw nag yw ydhyn klass vyth moy mes, isvagas a arghedrevanes. Ev a styr y fydh an kevreyth klassans deskrifys a-gh ddileys.
Kath
Klass:Kathek
Chester A. Arthur
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow an 19ves kansvledhen Klass:Islewydhyon an Statys Unys Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1886 Klass:Parti Repoblikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh
Lara
Lara yw stat yn Veneswela.
Hyns-horn Padarn
Wagonow Karyans
Nas goynt an hyns-horn o'y wagonow karyans. An kerri-ma o wagonow plat 4' 0" (1,219 mm) geyj gans dew lergh kettuel 1' 10 ¾" (578 mm) warnedhans i. Kargyes war an wagonow karyans o wagonow legh kargys a'n geyj 1' 10 ¾" (578 mm) o devnydhyes war hyns-horn pervedhek an mengleudh. Y hwylli pub wagon karyans karya peswar wagon legh dhe Borth Dinorwik y'n Velinhyli, le mayth yth esens i diskargyes dre blen-golder 2 dros-hys (610 mm) a ledyas dhe'n porth.
Y Ferwig
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Koran
Testen sans kres Islam yw an Koran. An hanow yw Arabek: القرآن al-qur'ān, ger rag ger "an derivans"; skrifys yn lies furv, r.e. Qur'an po Al-Qur'an. Moslemyon a grys bos an Koran an lyver a re ledyorieth sans dhe dus. Konsidrys yw gansa an desten (y'n Arabek derowel) dhe dhiskwedhes diskudhans sans diwettha Duw (Allah). Herwydh Islam, diskudhys veu an Koran dhe'n Profet Mahomm gans an el Gabriel a dermyn dhe'y gila dres 23 bledhen.
Federico García Lorca
Federico del Sagrado Corazón de Jesús García Lorca (1898 - 1936) o prydydh ha dramasydh spaynek.
San Diego, Kaliforni
thumb|300 px|San Diego thumb|250px| San Diego yw sita yn Konteth San Diego, Kaliforni, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 1,386,932.
Gwithti Mordir Nowydh Te Papa Tongarewa
Klass:Mordir Nowydh Klass:Istori Klass:Gwithtiow
Horn
Horn yw elven gymyk gans an arwodh Fe (dhyworth Latin: ferrum) ha'n niver atomek 26. Alkan loos, krev, tennvenek yw. Pur gemmyn yw ev yn kolonnen ha kreven an Norvys. Devnydhys yw rag gul dur. Horn yw an elven boosa gwrys yn kres steren gemmyn. Pur gemmyn yw horn yn meyn kowas. Essensek yw dhe bub eghen vyw, mes kesstoffow horn a yll bos gwenonek. Gelwys yw fowt horn anemia. An hwarheans kynsa dhe deudhi horn dhyworth y vonow o an Hittites yn Turki, a-dro dhe 1,500 K.O.K.. Rann essensek a'n Hweldro Dhiwysyansel o gul horn, ow kul devnydh a gok yn le glowbren. Pur bosek o horn dhe wul arvow.
Alan Kent
Alan Mark Kent (1967 – 2022) o prydydh, dramasydh, novelydh, golegydh, akademydh ha dyskader. Ev o awtour niver a lyvrow ow tochya lien Kernewek ha Sows-Kernewek.
Emperoureth Ottoman
Yn Kynsa Bresel an Bys, an Emperoureth a erviras dhe vos keffrysys gans Almayn. Fethans an Emperoureth ha sesyans rann hy thir gans an Geffrysysi wosa diwedh an Vresel a gawsyas hy rannans ha koll hy thiryow y'n Est Kres hag a veu rynnys ynter an Ruvaneth Unys ha Pow Frynk. An Vresel Durkek rag Anserghogeth a sewenas, ledys gans Mustafa Kemal Atatürk wosa an Geffrysysi ena, ha ledya dhe dhalleth Repoblek Turki ha diwedh myghternses Ottoman.
Kampani
Kampani (yn Italek ha Napulitanek, Campania) yw rannvro yn Itali.
Jonathan Swift
Jonathan Swift (30 mis Du 1667 - 19 mis Hedra 1745) o skrifer sowsnek-iwerdhonek. Klass:Dinethyansow 1667
Mary Anderson (deviser)
An disegher skewwyns
Hy devis o kolpes a-bervedh an karr a wra maystri lown glus gwedhyn war-ves an skewwyns. An kolpes a yll bos oberys dhe vovya bregh gergys gans springa a-dreus an skewwyns war-lergh hag yn-rag. Gorthpos o usys dhe surhe kestav ynter an disegher ha'n fenester. Devisyow haval dhe hemma re beu gwrys kyns, mes an huni Anderson o an kynsa dhe vos effeythadow.
Goongoner
Tre yn Kernow yw Goongoner, yn Pluw Wynnyer ha Godhyan, neb dew mildir dhe'n est a Heyl ha dew mildir dhe'n soth-est a Sen Godhyan.
Henwyn istorek
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Wynnyer ha Godhyan
Fred Rogers
thumb|Rogers, [[2002]] Frederick McFeely "Fred" Rogers (20 Meurth, 1928 - 2003) o gwarier amerikan geryes da.
Lazio
Lazio (yn Latin, Latium) yw rannvro yn Itali.
Bogh
Kesweyth
Kigek yw boghow yn tus, an kneus ow kregi dhyworth an askorn bogh. Tu a-bervedh an bogh yw gorherys gans kennen burek. Pan vo person ow knias, an dhiwvogh ha taves a weres synsi an boos ynter an dens.
Kneus
skeusennik|200x200px|Gwel nes a gneus war leuv den. Kneus yw kudhlen tu a-ves a enevales. An kneus a eghennow diblans a viles yw pur dhyffrans. Yma blew po milgen war gneus a lies eghen a vil. Yma pluv war gneus ydhyn. Yma skans war gneus an brassa rann a buskes ha kramviles, kepar ha serf ha pedrevanes.
Basalt
Karrek gemmyn loos po du yw basalt. Herdhys yw yn-mes a loskvenydhyow. An lava yw rych yn magnesiom ha horn. Ynno yma monyow olivin ha pyroksen, ha drefen henna tewl yw y liw. Basalt a'n jeves gwrysow munys drefen bos an lava yeynhes yn skon war enep an Norvys. Basaltow liv (flood basalts) yw kemmyn, furvyes gans lava ow frosa yn-mes ha kaleshe.
David Hume
David Hume (7 mis Me 1711 - 25 mis Est 1776) o filosofer albanek.
Kesunyans Keltek
Istori
Y tallethas an Kesunyans Keltek yn Esedhvos Kenedhlek Kembra, synsys yn Rhosllannerchrugog ogas dhe Wreksam yn Kembra north-est. Dew a'n fondyoryon o Gwynfor Evans ha J. E. Jones, lewydh ha skrifennyas-ollgemmyn an parti politek Plaid Cymru y'n termyn na. Menegys veu bern gans partiow albanek ha kenedhlogyoryon bretonek.
Skorrennow
skeusennik|200px|Alan Heusaff, skrifennyas ollgemmyn an Kesunyans skeusennik|200px|right|Davyth Fear, tressa skrifennyas ollgemyn an Kesunyans
Templeton
Templeton yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN11SW22). Yma hi 69.9 mildir (112.4 km) dhiworth Kardydh ha 198.4 m (319.3 km) dhiworth Loundres. 920 o braster an poblans yn 2011, ha 136 (14.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Ulysses S. Grant
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1822 Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1885 Klass:Parti Repoblikanek Klass:Perghennow kethyon amerikanek Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh
George Orwell
skeusennik|George Orwell, 1943
Marillion
Plasennskrif
Klass:Rock Klass:Sowson