cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Charles Darwin
Darwin a verwis yn y ji yn Loundres yn 1882. Ev a veu ynkleudhys yn Westminster Abbey. Klass:Dinethyansow 1809 Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow 1882 Klass:Skriforyon Klass:Sowson
Llancarfan
Llancarfan yw tre yn Bro Morgannwg, Kembra; (ST07SE00). Yma hi 9.1 mildir (14.7 km) dhiworth Kardydh ha 139.5 m (224.4 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 100 (13.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Bro Morgannwg
Saskatchewan
Saskatchewan yw pow yn Kanada.
Region Midtjylland
Region Midtjylland yw rannvro yn Danmark.
Oula
Oula po kowan yw edhen y'n urdh Strigiformes. Yma a-dro dhe 229 ehen y'n bagas. Yma penn ha lagasow bras, fas ledan, lost berr ha pluv medhel dhedha. An rann vrassa anedha a wra helghya dres an nos rag bronnviles byhan, hwesker hag enevales erel.
Konteth Vukovar-Srijem
Konteth Vukovar-Srijem (yn Kroatek, Vukovarsko-srijemska županija) yw konteth yn Kroati.
Boron
Elven gymyk yw boron, niver 5 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw B. An hanow a dheu dhyworth an ger Arabek buraq, ow styrya boraks. Syr Humphrey Davy a dhevisyas an hanow, ow kesunya an geryow Sowsnek borax ha carbon.
Elven essensek dhe blansow yw boron. Plansow gans palster a voron yw frooth, yn arbennek avalow, ha losow kegin (broklo ha kowl). Re a voron a wra kawsya klavder (dres 5g), ha 20g yw dogen marwel. Yn despit dhe hemma, usys yw boron avel medhegneth leel y'n kesstoffow boraks (Na2B4O5(OH)4.8H2O) ha trenken borik (H3BO3).
Y'n jydh hedhyw godhonydhyon a wra hwithrans dhe usya kesstoffow boron avel dyghtyans rag hwedhow ympynnyans.
An unnik pennfenten a voraks y'n dedhyow koth o Tibet. Chaucer a gampollas boron avel boracic y'n 'Canterbury Tales'. Usys o y'n termyn na avel medhegneth kroghen. Yn 1808 y'n kettermyn, Louis-Joseph Gay-Lussac ha Louis-Jacques Thenard yn Paris, ha Syr Humphrey Davy yn Loundres a gavas boron dhyworth borat orth y dommhe gans alkan potassiom.
Yma'n pennfenten moyha a gesstoffow boron yn Death Valley yn Kaliforni. An askorrans ollvysel pub bledhen yw 2 vilvil tunnas. Posek yw boron yn diwysyans dhe wul boridow alkan. Usys yns dhe wul lownyow turbyn ha jynnow fusenow. Keworrys dhe weder yw borik oksid dhe askorra pyrex a fybrow gweder. Usys yw trenken borik avel ladher treghviles. Yn dasoberoryon nuklerek usys yw boron dhe lettya dasoberyans chayn. Keworrys yw borat dhe wul godeyl.
Poos atomek boron yw 10.81, ha'y boynt teudhi yw 2300°C, ha'n poynt bryjyon 3658°C. Elven anfetelek yw boron. Y hwer yn lies furv, an moyha kemmyn yw polter tewl.
Devnydh marthys yw boron nitrid, hevelep yn krevder ha splander dhe adamant. Usys avel devnydh eskravus yn diwysyans. Keworrys yw ynwedh dhe dremmliwyow kepar ha polter bejeth. Y'n keth fordh yma dhe boron karbid kaletter hevelep dhe adamant.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Llandochau
Llandochau yw tre yn Bro Morgannwg, Kembra; (ST17SE45). Yma hi 2.3 mildir (3.7 km) dhiworth Kardydh ha 132 m (212.3 km) dhiworth Loundres. 1923 o braster an poblans yn 2011, ha 161 (8.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Bro Morgannwg
David Woodard
thumb|Woodard, 2020 David Woodard (IPA: /ˈdeɪvɪd ˈwʊdərd/; genys 6 mis Ebrel 1964, Santa Barbara, Kaliforni) yw composydh ha skrifer a Statys Unys.
Kevrennow a-ves
Klass:Komposydhyon Klass:Skriforyon amerikanek
Jawaharlal Nehru
Jawaharlal Nehru (henwys ynwedh Pandit Nehru) (14 Mis Du 1889 - 27 Mis Me 1964) o ledyer (pennvenyster) a Eynda dre 17 bledhen a-dhesempis wosa 1947, pan wrug mos ha bos Eynda anserghek. Ev a veu genys yn Allahabad, Uttar Pradesh, Eynda. Ev a verwis gans shora kolon yn Delhi Nowydh.
Yn-dann rewl Prydannek, Nehru a veu gorrys yn prison lies prys. Dres an presyow ma, ev a wre skrifa lytherow hir dh'y vyrgh, Indira, a-dro dhe istori eyndek ha'n bys. An lytherow ma yw skrifys marthys yn ta. I a dheuth ha bos lyverow pur sewen pan vons dyllys diwettha avel Glimpses of World History (Gowologow a Istori an Bys) ha The Discovery of India (An Diskudhans a Eynda).
Y das Motilal Nehru o figur posek yn gwynnel rydhses eyndek ynwedh. Y vyrgh Indira Gandhi ha y vab wynn Rajiv Gandhi a dheuth ha bos pennvenystroryon a Eynda.
Klass:Dinethyansow 1889 Klass:Eyndogyon Klass:Filosofers Klass:Kenedhlogoryon Klass:Mernansow 1964 Klass:Politegoryon Klass:Skriforyon Klass:Socyalydhyon
Andy Warhol
Klass:Amerikanyon LKDT Klass:Dinethyansow 1928 Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Lymnoryon Klass:Mernansow 1987 Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Skriforyon LKDT Klass:Ynkleudhyansow yn Pennsylvani
David Trimble
William David Trimble, Baron Trimble, PC (15 mis Hedra 1944 – 25 mis Gortheren 2022) o politeger bretennek.
Klass:Dinethyansow 1944 Klass:Godhyli Klass:Mernansow 2022 Klass:Pewas Nobel Klass:Skriforyon
Dolgellau
Dolgellau yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH71NW55). Yma hi 92.3 mildir (148.5 km) dhiworth Kardydh ha 180.8 m (290.9 km) dhiworth Loundres. 2616 o braster an poblans yn 2011, ha 1694 (64.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Eas a' Chùil Àlainn
Eas a' Chùil Àlainn, (kevarwodhans rastel NC281278) yn pluw Asaint (Assynt yn Sowsnek), yn Ugheldiryow an Alban, yw an ughella dowrlam y'n Ruvaneth Unys. Ev a godh 200 m (660 tros-hys), teyrgweyth ughelder Dowrlam Niagara. Y hyllir drehedhes an dowlam a'n fordh soth a'n Caolas Cumhang (Kylesku yn Sowsnek) yn Cataibh (Sutherland). Viaj 6 mildir (10km) yw a-dreus tir gwernek. Yn kewer deg, skath a viaj dhyworth an slynkva ryb Ostel Kylesku dhe Loch Beag le mayth yw an dowrlam gweladow. An hanow a styr "dowrlamm an plethennow teg" yn Albanek.
Brittany Murphy
Brittany Murphy (1977–2009) o gwariores ha kanores a'n Statys Unys.
Ayrborth Pleiku
240px|thumb|right|Ayrborth Pleiku Ayrborth Pleiku (yn Vietnamek, Sân bay Pleiku) yw ayrborth ogas dhe Pleiku yn Vietnam.
Eas a' Chùil Àlainn
Kevrennow a-ves
Klass:Alban Klass:Dowrlammow
Brittany Murphy
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans italek Klass:Dinethyansow 1977 Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon wari gwydhyow amerikanek Klass:Kanoresow Klass:Mernansow 2009 Klass:Ynkleudhyansow yn Kaliforni
James Joyce
thumb|Portrayans gans Patrick Tuohy, Paris (1924) James Augustine Aloysius Joyce (2 mis Hwevrer 1882 - 13 mis Genver 1941) o bardh ha novelyer Iwerdhonek. Ev o skrifa yn avant-garde modernysek a'n gansvledhen ugensves. Aswonnys gwella yw Ulysses (1922), Oberyow erel yw Dubliners (1914), A Portrait of the Artist as a Young Man (1916) ha Finnegans Wake (1939). Y skrifav gwari, tri lyver bardhonieth ha lytherennow ynwedh.
Llan-ffwyst Fawr
Llan-ffwyst Fawr yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (SO21SE76). Yma hi 23.8 mildir (38.3 km) dhiworth Kardydh ha 126.3 m (203.2 km) dhiworth Loundres. 3217 o braster an poblans yn 2011, ha 328 (10.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Fynwy
An Bibel yn Kernewek
Nans yw kansblydhynyow, an Bibel y'n tavosow Kembrek ha Bretonek a veu dyllys. An bibel Kembrek a veu skrifys gans William Morgan yn 1588 ha'n Testamenth Nowydh Bretonek gans Yann-Frañsez ar Gonideg yn 1827.
Temmigow a'n Bibel a veu treylys yn Kernewek y'n 18ves kansblydhen, avel lyver Jenesis ha Mathew gans John Keigwin, John Boson ha Wella Rowe.
A-dhia 1996, kesoberoryon Epskop Truru re beu bysi ow treylya an Bibel oll yn Kernewek.
Nicholas Williams a wrug treylyans diblans a'n Testament Nowydh ynwedh yn 2002.
Treylyans yn Kernewek Kemmyn a'n Testament Nowydh a veu lonchys yn Eglos Sen Petrok mis-Est 2004.
Treylyans leun a'n bibel, skrifys gans Nicholas Williams, a veu dyllys yn 2011, y'n skrifa-komposter Kernowek Standard.
Belarussek
Belarussek (беларуская мова, yn yeth hy honan) yw yeth Slavek ogas dhe Russek ha Ukraynek kewsys yn Belarussi ha north-est Poloni. Taves soedhogel a Velarussi yw hi, mes yeth brassa yn skol ha pellwolok yw Russek.
Lytherennow
Yma diw lytherennek devnydhys rag skrifa Belarussek: onan gyrillek, ogas dre vras dhe lytherennek Russek, yw moyha kemmyn yn tevri; hag onan romanek yn furv nes dhe Bolonek:
Klass:Yethow Slavek Klass:Belarussi
Pennfenten (tirfurv avon)
Pennfenten yw an tyller may talleth avon. Hemm yw an le pella dhyworth aber an avon may trehedh an mor. Yn fenowgh, ranndir a geunygi yw an pennfenten, mes treweythyow, an avon a liv dhyworth an garrek avel gover. An term rag avon vyghan a wra junya an chif avon yw ragavon. An tyller may hwra omjunya diw ragavon yw kemper.
Klass:Avonyow
Oksitanek
Oksitanek (occitan po lenga d'òc yn Oksitanek) yw yeth Romanek kewsys yn deghowbarth Pow Frynk, yn Spayn, yn Itali hag yn Monako.
Rannyethow
300px|Mappa a rannyethow Oksitanek
G
G yw seythves lyther an lytherennek Kernewek hag a'n lytherennans romanek dre vras. Hi yw an pympes kessonenn keffrys. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn G a via leverys  'ge' . Warbarth gans Y ha Z, G yw onan a'n lytherennow Romanek na's teves devedhyans Etruskek a-dhevis. Y'n 3sa kansblydhen kyns OK, unn Spurius Carvilius Ruga a dhismygis an lytherenn ma, dell dybir, ow chanjya nebes an C Etruskek (gamma Greka) hag a arwoedhya an sonennow [k] ha [g] bys ena.
Gwreck Gorhel
skeusennik|Penn a-rag an [[RMS Titanic. Onan a'n gwreckys gorhol gwella aswonys y'n bys a sedhas y'n Keynvor Atlantek yn 1912.]] Remenans gorhel re beu gwreckyes yw gwreck gorhel. Dell yw usys, ymons trovyes po trethyes war an tir po sedhys war woles korf dowr. Gwreckya gorholyon a yll bos a-borpos po dre happ. Yn 1999, Angela Croome a estemyas bos nebes teyr milvil gwreck gorhol dres an bys.
Klass:Terosedhow
Doesedh (fisegieth)
Klass:Fysegieth
Donald Dewar
Donald Campbell Dewar (21 mis Est 1937 – 11 mis Hedra 2000) o politeger albanek hag esel Parti Lavur.
Klass:Mernansow 2000 Klass:Parti Lavur Klass:Politegoryon a Alban
Hidrojen
Elven gymyk yw hidrojen, niver onan y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw H. An hanow a dheu dhyworth an geryow Greka hydro ha genes, ow styrya furvya dowr. Hidrojen veu an elven gynsa furvyes y'n Bomm Bras, an elven voyha pals y'n Ollvys yw, an elven gynsa y'n vosen beriodek, an elven hag a voos an Howl ha'n ster, ha'n gass moyha skav. Meur a rann hidrojen war an nor yw awos dowr ha trenkennow.
Hidrojen yw 88% a atomow an Ollvys. Yn kres steren kepar ha'n Howl, an tempredh ughel (a-dro dhe 13 milvil gradh) ha dosedh ughel (200kg an liter) a wra kawsya dhe hidrojen 'leski', h.y. protons a omdedh dhe furvya nuklesennow heliom, ow livra myns efan a nerthedh ha dewynnyans. An Howl a chanj 600 milvil tunnas a hidrojen pub eylen dhe heliom. Ytho hidrojen yw keunys ster.
Ayrborth Cam Ranh
240px|thumb|right|Ayrborth Cam Ranh Ayrborth Cam Ranh (yn Vietnamek, Sân bay Cam Ranh) yw ayrborth ogas dhe Nha Trang yn Vietnam.
Hidrojen
Dowr a syns 65% a boos an korf denel. Elven essensek dhe vewnans yw hidrojen awos y vos rann a DNA. Yma edhomm dhe'n korf denel a-dro dhe 2.5 liter a dhowr pub dydh oll. Hanter hemma yw yn furv diwes ha'n hanter aral avel boos. skeusennik|244x244px|Prov spektrum hidrojen Diskudhys veu hidrojen gans Henry Cavendish (1731-1810), onan a'n dus voyha golusek yn Pow Sows. Ev a gemyskas livyow horn ha trenken sulfurik. An gass hag a dheuth o purloskadow. Yn 1781 ev veu an kynsa dhe dhiskwedhes dowr bos furvys pan leskys veu hidrojen yn ayr. Awos hemma, henwys veu hidrojen gan an kymegydh Frynkek a vri, Antoine Lavoisier.
Region Nordjylland
Region Nordjylland yw rannvro yn Danmark.
Söl'ring
skeusennik|Mappa a rannyethow Northfrisek yn [[Frisdir an North.]] Söl'ring, Sölring po Syltring (koth) yw onan a dheg penn-rannyeth an Northfrisek a gowsir war an enys Sylt yn Almayn hag yw varien enesek an yeth, gans Fering, Öömrang ha Frisek-Hallig. Dyffrans yw an yeth dhe rannyethow an dor bras awos delanwes an yeth Danek. Peryllys yw an yeth awos ev re beu disworrys gans an Almaynek a gowsir gans havysi dhe'n enys. Kowsys yw an yeth gans le es 500 person ha ny drig meur a'n pobel a'n kows war Sylt. Kyn tyskir an yeth yn lower a skolyow kensa, nyns eus chons da a dreusvewa dhodho.
Tekst Sampel
skeusennik|Men kov rag Jap Peter Hansen, tas lien Northfrisek, yn Söl'ring hag Almaynek yn Westerland war an enys Sylt. Ottomma devynn a'n gan Üüs Söl'ring Lön' (Agan Gwlas a Sylt).
Hidrojen
Yma dhe hidrojen dhew isotop aral, deuteriom gans unn nywtron y'n nuklesen ha tritiom gans dew nywtron y'n nuklesen. Y hyllir usya tritiom dhe wul tanbellen 'hidrojen'. Usys o hidrojen dhe wul gorholyon ayr. Wosa droklamm an Hindenburg yn 1937, ny veu usys gorholyon ayr namoy. Askorrys yw moy es 30 milvil tunnas an vledhen dhyworth gass naturel. Usys yw dhe wul ammonya hag ena godeylyow. Y'n dedhyow ma, re kyttrinyow ha kerri a yll devnydhya hidrojen, hag y leverir y vos keunys rag an termyn a dheu. Y'n keth fordh, hidrojen a alsa bos an fordh dhe askorra tredan y'n termyn a dheu dre gesteudhans hidrojen. Nyns yw an deknologieth avonsys lowr hwath, mes martesen y fydh an ragdres ITER yn Pow Frynk kamm yn-rag.
Llan-gwm
Llan-gwm yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (SO40SW50). Yma hi 21 mildir (33.8 km) dhiworth Kardydh ha 116.7 m (187.8 km) dhiworth Loundres. 432 o braster an poblans yn 2011, ha 23 (5.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Hidrojen
Gass diliw, anvlasus yw. Tardhadow yw kemyskans a hidrojen hag ayr.
Ayrborth Cam Ranh
Klass:Vietnam Cam Ranh
Paper nowodhow
Paper nowodhow yw dyllans periodek gans kedhlow skrifys a-dro dhe negysyow a-lemmyn. Paperyow yw dre vras pryntyes yn ynk du war paper gwynn, mes moyha paperyow yw kavadow warlinen ynwedh. I a yll kontaynya kedhlow a-dro dhe politegieth, negys, sport hag art, hag y'ga mysk yma taklennow aral kepar ha kolovennow brys, darganow gewer, gormoledhow an varow, krowseryow po komigow.
Abraham
Ev yw tas gwynn Jacob hag Esau. Abraham yw krysys bos ugheldas fondyek a'n Israelites, Ishmaelites hag Edomites. Abraham o tressa mab a Terah hag o mab gwynn a Nahor. Breder an kottha Abraham o henwys Nahor ha Haran.
Ohio
Ohio yw stat yn Statys Unys Amerika.
Llan-gwm
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Fynwy
Abraham
Klass:Tus yn relyjyon
Ohio
Gwiasva
Klass:Statys an SUA
Paper nowodhow
Nebes paperyow gans anserghogeth pennskrifek krev, journalyans a nas uhel, hag redyereth vras yw 'paperyow a govadh'. An paperyow a govadh y'n Ruwvaneth Unys yw The Daily Telegraph, The Times, ha The Guardian.
Söl'ring
Kevrennow a-ves
Fondyans an Northfrisek (yn Almaynek)
Klass:Yethow Germanek
Hidrojen
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Llandŵ
Llandŵ yw tre yn Bro Morgannwg, Kembra; (SS97SW86). Yma hi 15 mildir (24.2 km) dhiworth Kardydh ha 146.1 m (235 km) dhiworth Loundres. 706 o braster an poblans yn 2011, ha 105 (14.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Bro Morgannwg
Jim Wallace, Baron Wallace a Tankerness
James Robert Wallace, Baron Wallace a Tankerness, PC, KC, FRSE (genys 25 mis Est 1954) yw politeger albanek.
Klass:Dinethyansow 1954 Klass:Politegoryon a Alban
Ayrborth Rach Gia
Ayrborth Pleiku (yn Vietnamek, Sân bay Rach Gia) yw ayrborth ogas dhe Rach Gia yn Vietnam.
Klass:Vietnam Rach Gia
Mohammad Abdul Hamid
Mohammad Abdul Hamid (genys 1944) yw politeger bangladeshek.
Klass:Asians Klass:Bangladesh Klass:Dinethyansow 1944 Klass:Lewydhyon
Yukon
Yukon yw tiredh yn Kanada.
Klass:Powyow ha tiredhow Kanada
Sarah Kane
Sarah Marie Kane (3 mis Hwevrer 1971 – 20 mis Hwevrer 1999) o dramasydhes, screenwriter ha lewydhes gwariva sowsnek. Klass:Dinethyansow 1971 Klass:Mernansow 1999 Klass:Omladhansow Klass:Skriforesow Klass:Skriforyon LKDT Klass:Sowsesow
Zagreb
Zagreb yw penncita Kroati.
thumb|left 800px| Zagreb
Himiko
Himiko (卑弥呼, c. 170–248 OK), ynwedh aswonys avel Shingi Waō (親魏倭王, "Rewlyades a Wa, a Wei") o shamaness-myghternes a Yamatai-koku yn Wakoku (倭国).
Klass:Asianesow Klass:Dinethyansow an 2sa kansvledhen Klass:Mernansow 248
Bruce Lee
Bruce Lee (Chinek: 李小龍; genys Lee Jun-fan, 李振藩; 27 mis Du 1940 – 20 mis Gortheren 1973) o martial artist, ynstruktor martial arts, gwarier, gwrier fylm ha filosoger hong kongek-amerikanek.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Didhuwydhyon Klass:Dinethyansow 1940 Klass:Filosofers Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Mernansow 1973 Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Washington
Stargate SG-1
alt=Richard Dean Anderson|skeusennik|Richard Dean Anderson, a wari General Jack O'Neill y’n kevres
Towlen bellwolok fugieth skiansek yw 'Stargate SG-1'. Gwrys veu gans Jonathan Glassner ha Brad Wright, yn unn sterenna Richard Dean Anderson, Michael Shanks, Amanda Tapping, Christopher Judge, Don S. Davis, Corin Nemec, Ben Browder, Beau Bridges ha Claudia Black. Gwrys veu yn Kanada ha'n Statys Unys. Yma 214 a dowlennow y'n kevres ha 2 fylm rag pellwolok. Aga hirder yw 42 mynysen (63 mynysen traweythyow).
Ev a hwer wosa an fylm Stargate. An dowlen a dhallathas war an 27ves a Vis Gortheren, 1997 war ganel pellwolok Showtime, ynter 1997-2002, hag ena war an ganel bellwolok Sci Fi, ynter 2002-2007. Hirder an kynsa towlen, "Children of the Gods" o diw eur. An dowlen dhiwettha o "Unending" war an 13ves a Vis Meurth, 2007.
An dowlen a lever a-dro dhe oberyans kevrinek kasorek henwys an ‘Stargate Program’ (Towlen Sterborth). Pennplas an dowlen yw yn-dann Menydh Cheyenne, yn Kolorado, Statys Unys, henwys Stargate Command (po’n SGC). An dowlen a sew unn bagas, henwys SG-1. Eseli an bagas yw Colonel Jack O'Neill (Richard Dean Anderson), Dr. Daniel Jackson (Michael Shanks), Major Samantha Carter (Amanda Tapping), ha Teal'c (Christopher Judge).
Klass:Fugieth skiensel Klass:Kolorado Klass:Towlennow pellwolok
Ragavon
Gover byghan yw ragavon a liv dhyworth y bennfenten. Diw ragavon a wra junya yn kemper dhe furvya avon voy, ytho ny drehedh ragavon an mor. An ragavon hirra y'n bys yw Dowr Irtysh, ragavon Dowr Ob yn Russi, gans hirder a 4,248 km (2,640 mildyr).
400px|Mappa kreungylgh
Klass:Avonyow
Mi'kmaq (yeth)
skeusennik|Arwodh yn Mikmakek yn Kanada. Yeth est-algonkek kewsys gans ogas hag 11,000 den yn Kanada ha'n Statys Unys yw Mi'kmaq, keffrys Mikmakek (Mikmakek: Lnuismk, Míkmawísimk, po Míkmwei (yn nebes rannyethow). Liesplek yw an ger Mi'kmaq a styr 'ow howetha' (unplek Míkm ); Míkmaw yw an furv hanow gwann.
Kessonennow
Kessonennow Mikmakek a yll bos rennys yntra dew vagas: an lettglowyow (obstruents) /p, t, k, kʷ, t͡ʃ, s, x, xʷ/, ha'n heglowyow (sonorants) /m, n, w, l, j/. Bogalennow Mikmakek yw niverys avel heglowyow.
Yma dhe'n lettglowyow lies leveryans. Pan dhons orth dalleth an ger po ryb lettglow aral, dilev yns. Byttegyns, pan dhons yntra heglowyow, levys yns, hag yth apperons avel [b, d, g, ɡʷ, d͡ʒ, z, ɣ, ɣʷ]. Pan dheu stoppyow hag arutsonyow orth penn an ger, i a alsa bos hwethys, ha diskwedhes avel [pʰ, tʰ, kʰ, kʷʰ, tʃʰ]. Yma ensamplys a-is. skeusennik|Treylyans an Bibel dhe Vikvakek. Y tissern Mikmakek yntra bogalennow ha kessonennow hir ha kott, diskwedhys yn Listuguj dre dhewblekhe an kessonen. Dres hirhe, y keworr kessonennow hir schwa pan dhons kyns kessonennow erel. Rag ensampel, kehevelewgh /en.mitk/, skrifys yn Listuguj avel enmitg ("frosa dhe-ves) gans /en.nə.mit/, skrifys yn Listuguj avel ennmit ("plansa yn"); po, /tox.tʃu.pi.la.wek/, skrifys yn Listuguj avel toqju'pilaweg ("halya"), gans /ke.si.kaw.wek/, skrifys yn Listuguj avel gesigawweg ("ughel/heglow").
Treweythyow orgraf Listujug a dhalleth geryow gans bonniow a gessonennow, rag ensampel gans gta'n ("keynvor") po mgumi ("yey"). Byttegyns, yma bonniow a'n par ma leverys dres sylabennow dibarow, gans schwa ow tones kyns an bonni: rag ensampel, yma gta'n leverys /ək.taːn/ kyn leverir mgumi /əm.ku.mi/. Y'n fordh aral, bonniow orth penn geryow, avel yn asigetg ("hwithra") yw leverys dres sylaben unnik: kehevelewgh leveryans asigetg, /a.si.ketk/, gans mest'g ("blas"), /mes.tək/.
Aray geryow
Kyn fo kales klassa Mikmakek yn-dann glassys aray geryow hengovek avel VSO po SVO, elven stakka y'n yeth a dheu yn morfologieth hy verbow. Yma dhe rannow certan a vorfologieth bervedhek a verbow Mikmakek gorrans rewlys: r.e. pan usi aspekt an verb komprehendyes, yth apper avel an kensa ragstagans, kynth apper an merkyer negedhek yn syth wosa gwreydh an verb pub prys. Ensampel a'n dhew ma a yll bos gweles y'n verb Mikmakek kisipawnatqa'ti'w (kisi-paw-natq-a'ti-w), treylyes avel "ny yllons gwayvya": an ragstagans kisi a verk an verb avel aspekt kollenwellus, mes yth apper an markyer negedhek, w, yn syth wosa gwreydh an veb a'ti ("an dhew a vov"). Byttgeyns, yma elvennow gorrys yn soled a'n verb yw paryes gans merkyoryon a yll apperya dres an ger, ow kregi war boslev. Kyn hallo nebes elvennow komparek yn Mikmakek bos dargenys, aray hy geryow yw rydh dre vras hag y kreg war gettesten. skeusennik|"Agan Tas yn Nev" y'n Skrif Hieroglyffek Mikmakek, lytherennans Latin, ha Sowsnek.
System skrifa
Y skrifir Mikmakek dre dhevnydhya niver a lytherenegi Latin usi grondyes war systemow a dhisplegyas gans kasanethyon y'n 19ves kansvledhen. Kyns y feu an yeth skrifys yn Skrif Hieroglyffek Mikmakek, skrif a dhalleth genesik.
Pennfentynnyow
Klass:Yethow Teythyek an Amerikaow
Pow Poll Pri
Pow Poll Pri yw hanow kemmyn an ranndir a-dro dhe Sen Ostel, Kernow.
Pluwow civil
An bluwow civil y'n ranndir o:
Klass:Istori Kernow
Logh
Logh yw an kynsa tre-vorrep yn Kernow sothest, ha synsys ynni Logh ha Porthbyhan. Junys yns gans pons viktorianek ha dhodho seyth gwarak a-dreus an Avon Logh. Yma den trigys ena.
Drehevys yw Logh a-dro dhe’n Eglos Sen Nikolas a’n 14ves kansblydhen a’s teves kleghtour kampanile.
Yma dhe Borthbyhan burjesti koth ha’n Eglos Sen Maria a’n 13ves kansblydhen.
War Ynys Logh ogas ha hanter mildir dhiworth an arvor, yma magor managhti a’n oesow kres.
Aswonnys ynwedh yw Logh awos Meneghi Simes yn ogas, hag awos pennsoedhva bredennek pyskessa morvleydh.
H
H yw ethves lyther an lytherennek Kernewek hag a'n lytherennans romanek dre vras. Hi yw an hweghes kessonenn keffrys. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn H a via leverys  'ha' . H a via onan a'n kessonnennow moyha menowgh yn Kernewek Kemmyn herwydh unn studhyans servadow.
Michael Heseltine
Michael Ray Dibdin Heseltine, Baron Heseltine (genys 21 mis Meurth 1933 yn Abertawa, Kembra) yw politeger ha negysydh a Vreten. Ev o Esel Senedh gwithadorek a-dhia 1966 bys yn 2001.
Resegva
Heseltine a veu etholys kynsa yn 1966 rag Tavistock. Ev a synsys an esedh bys 1974, p'eur ev a waynas an esedh saw a Henley. Yn 1979, Heseltine a veu apoyntys Skrifenysi a Stat rag an Kerghynnedh gans Margaret Thatcher. Ev a vovyas bos an Skrifennyas a Stat rag Defens a-dhia 1983 bys ev a wrug kwytya yn 1986.
Heseltine o ombrofyer y'n 1990 etholans ledyer gwithadorek, ow kelli dhe John Major mes ev a wrug dehweles bos Skrifennyas Kerghynnedh a-dhia 1990 dhe 1992. Ev o Lewydh a'n Gesva a Kenwerth a-dhia 1992 dhe 1995 hag yn 1995 ev a veu gwrys Ispennmenyster ha Skrifennyas a Stat Kynsa.
Heseltine a vovyas a'n formys war-dhelergh yn 1997 hag ev a asas Senedh yn 2001. Ev a dhur bos gweythresek yn politegieth.
Klass:Dinethyansow 1933 Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Gembra Klass:Eseli Chi an Arlydhi a'n RU
Dyffryn Ardudwy
Dyffryn Ardudwy yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH52SE76). Yma hi 98.3 mildir (158.3 km) dhiworth Kardydh ha 190 m (305.8 km) dhiworth Loundres. 1484 o braster an poblans yn 2011, ha 704 (47.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Jeremy Hunt
Jeremy Richard Streynsham Hunt (genys 1966) yw politeger bretennek.
Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Dinethyansow 1966
Sciens yeth
Yethonieth, po scyens yeth, yw an studhyans a yethow denel – aga gramasegow (morfologieth, syntax) ha sonyow (fonologieth), aga displegyans istorek (phylologyl), devedhyans geryow (etymologyl), aga klasyans genynnek.
Gwelewgh ynwedh
Lytherenyeth -- Yethegow Corpus (Corpus Linguistics)-- Yethegow Dysscryfek (Descriptive Linguistics)-- Yethegow Deucronek (Diachronic Linguistics)-- Yethegow Omryes (Applied Linguistics)--
*
Llanilltud Fawr
Llanilltud Fawr yw tre yn Bro Morgannwg, Kembra; (SS96NE38). Yma hi 14.2 mildir (22.9 km) dhiworth Kardydh ha 144.7 m (232.9 km) dhiworth Loundres. 9157 o braster an poblans yn 2011, ha 882 (9.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Llanbadog Fawr
Llanbadog Fawr yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (ST39NE59). Yma hi 18.9 mildir (30.3 km) dhiworth Kardydh ha 119.8 m (192.8 km) dhiworth Loundres. 796 o braster an poblans yn 2011, ha 81 (10.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Fynwy
Llanilltud Fawr
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Bro Morgannwg
Porto
Porto yw cita vyghan yn Portyngal.
Lytherennek
thumb|left|200px Lytherennek yw bagas rewlys a lytherennow – arwoedhyow skrifys selvenek – ow styrya sonennow unn taves kewsys, dell yw lemmyn po dell o martesen yn termyn eus passys. Yma ken vanerow skrifa may styry arwoedhyow geryow leun (r.e. Chinek) po syllabennow (r.e. y'n yeth Cree).
Lytherennek Romanek
An lytherennek moyha devnydhys y'n bys ma yw huni romanek, displegys rag skrifa Latin mes usys y'n dydhyow ma rag skrifa moyha yethow Europa (saw yethow Howldrevel Europa, y'ga mysk Russek ha Greka), Turkek, Vietnamek, ha'n vrassa niver a yethow kewsys yn Amerika hag Afrika a-is an Sahara. Y'n lytherennek ma y skrifir Kernewek sertan.
Drefenn an dihevelepterow yethoniethek yn-mysk oll an tavosow ma, y chanjir tamm an lytherennek Romanek war-lergh maner pub yeth. Yma dhe nebes tavosow lytherennow keworrys: rag ensampel Æ, Ø hag Å yn Danek ha Norgaghek; Þ hag Ð yn Islensek; Ŋ yn Inuktitut; Ą, Ć, Ę, Ł, Ń, Ś, Ź, Ż yn Polonek; ha lies chanj arall a'n par ma.
Lytherennegi erell
Byttegyns, yma lytherennegi pals usys y'n norvys. Yn mysk an re moyha notadow yma lytherennegi Arabek (usys rag skrifa Persek, Ourdou, ha lies yeth arall ynwedh), Ebrow, Amharek, Kyrrilek (hag usir yn Russek, Bulgarek, Serbek, Ukraynek h.e.), Grew, ha'n teylu kowal a lytherennegi Brahmek a Eynda hag Asi Soth-Est – lytherennegi Devanagari, Thai, Tamil, Bengali, Burmek, hag erell.
An Geltyon goth a skrifa yn lytherennek arbennik gelwys Ogam. Y kavsons i an tybyans dhe skrifa yndellma, dell grys skoloryon, a-dhia niverennow Romanek; mes nebes unnik yw an furv ha patron a Ogam.
Lytherennek
Lurkyer
An lurkyer (usys yw an ger 'lurcher' ynwedh) yw ki krowsmegys, sewyans a barya hond gweles gans ki a eghen aral, dell yw usys ki bugelya po dorgi. Yn istorek ki pocher po lader helgik o, mes yn termynyow arnowydh synsys yns i rag enevales dov, keun helghya po resek.
Istori
Ki krowsmegys yw an lurkyer, herwydh usadow yntra milgi ha ki deves. An ger lurkyer (lurcher) a dheu dhyworth an ger Frynkek kresosel lerce, gans an styr 'skolkya'. Usys veu an ger y'n kynsa prys rag ki yn 1668. Re a lever bos an ger dhyworth an ger Romani lur, ow styrya lader.
Yth esa dyffrans laghel ha bewoniethel yntra milgi ha lurkyer. Difennys veu devnydh milgeun saw gans an klass ughella a's teva gober po tir lowr. Wosa 1389, nyns o gesys den vyth gans gober le rag helghya gans ki, ow komprehendya lurkyoryon.
Deskrivans
Dre vras, amkan an krowsmaga yw dhe gavos hond gweles moy skentel, eneval konnek ha gwiw rag helghya konines, skovarnogyon hag ydhyn helgik. Dres termyn, ladron helgik ha helghoryon a dhiskudhas bos krowsya certan eghennow gans keun gweles a askorsa ki gwell ran an porpos ma, drefen bos an lurkyer mar uskis ha skentel.
Usyow
Avel keun krowsmegys nyns usi klubbow keun posek kepar 'The Kennel Club' orth aga aswon avel eghen.
Lugo
thumb|Lugo Lugo yw sita Galisi yn Spayn. Poblans an sita yn 2010 o 98 000 a drigoryon. left|thumb|Mappa Galisi
Albert Einstein
Albert Einstein (/ˈælbərt ˈaɪnstaɪn/;  Almaynek:  [ˈalbɐt ˈaɪnʃtaɪn]; 14 mis Meurth 1879 – 18 mis Ebryl 1955) o fisegydh tybiethel genys yn Almayn. Y tisplegyas tybieth gemmyn perthynekter, an pyth yw gans ken, jynnweyth quantum, onan an dew goloven fysegieth arnowydh. Aswonnys gwella yw ev yn gonisogeth werinek awos an furvel a vri, E = mc2 a lever bos gronnedh-nerth kehaval. Ev a dhegemeras Pewas Nobel Fysegieth yn 1922.
Perthinekter arbennek ha kemmyn
A-varr yn y resegva, y brederi Einstein nag o jynnweyth Newtonek galosek lowr dhe wul bos unverhes mechanek klassek ha'n laghys park tennvenek. An kudyn a'n gwre displegya y tybieth perthynekter arbennik, may kevi dredho bos possybyl dhe weytha an pennrewl berthynekter orth gravedh, hag yn 1916, y tyllos tybieth gemmyn perthynekter.
Devynnow
Klass:Almanyon Klass:Godhonydhyon Klass:Kresydhyon Klass:Mernansow 1955 Klass:Pewas Nobel Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Socyalydhyon Klass:Dinethyansow 1879
Hin
Skeusennik|right|370px| Klassans Hinyow Ollvysel 500px|right|Mappa a Glassans Hin Köppen-Geiger Hin a styr studh usadow an tempredh, leythder, gwaskedh ayrgylghek, gwyns, glawans hag elvennow keweroniethel yn ranndir arenep an Bys rag termyn hir. Yn termow sempel, hin yw studh kresek rag a-dro dhe dheg bledhen warn ugens. Dyffrans yn tien yw hin ha kewer. An gewer yw an studh an ayrgylgh a dhydh dhe dhydh. An sortow a hin yw trovannel, difeythtir, temprek, penneghlek ha kresvorek.
Elvennow a yll chanjya hin tyller yw dorles, ughder ha pellder dhyworth korfow meur a dhowr. Klassys yw hinyow dell yw usys herwydh tempredh ha kodhans. An klassans moyha kemmyn yw an klassans Köppen gwrys yn kynsa gans Wladimir Köppen. An klassans Thornthwaite usys a-dhia 1948, a wra devnydh a tempredh, kodhans hag ethen-dreusanellans. Hemm yw dhe les rag studhya pygemmys eghen a enevales usi ena. An klassans Bergeron a fogell moy war an tylleryow may teu an massow ayr dhyworta.
Hinyow a yll chanjya wosa termyn hir drefen chanjyow yn resegva an bys po shap an brastiryow. A-lemmyn yma tus ow kul an bys tomma dre tommheans ollvysel. Hemm a hwer drefen defolyans gans karbon dioksid ha methan wosa leski keunys menhesen kepar ha glow hag oyl.
Y tiskwedhir statystygyon hin rag pub mis, avel an kedhlow a sew rag Kemper, Breten Vyghan.
Klass:Doronieth Klass:Kerghynnedh
Pen-llin
Pen-llin yw tre yn Bro Morgannwg, Kembra; (SS97NE42). Yma hi 13.1 mildir (21.1 km) dhiworth Kardydh ha 144.2 m (232.1 km) dhiworth Loundres. 1469 o braster an poblans yn 2011, ha 166 (11.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Bro Morgannwg
Zhu Xi
Zhu Xi ([ʈʂú ɕí]; Chinek: 朱熹; 18ves a vis Hedra, 1130 – 23a a vis Ebrel, 1200) o kaligrafydh, istorior, filosofer, prydydh ha politeger chinek yn ternieth Song. Awedhyansus o Zhu yn displegyans Neo-Confucianieth. Ev a wrug meur a gevrohow dhe filosofieth jinek ha chanjya yn selyek gwelva an bys chinek. Y oberow a syns ynna golegi ha kampolla war an Peswar Lyver (a dheuth ha bos kors-dyski apposyans servis dinasek yn China Emperourethek a 1313 dhe 1905), y skrifow war argerdh "hwithra taklow" (Chinek: 格物; pinyin: géwù), hag y displegyans a ombreder avel fordh omwonis.
Klass:Dinethyansow 1130 Klass:Asians Klass:China Klass:Filosofers Klass:Istorioryon Klass:Mernansow 1200 Klass:Politegoryon Klass:Prydydhyon
Menydhyow Karnek
250px|right|thumb|Park kenedhlek Banff, Alberta, Kanada 250px|right|thumb|Desedhans an menydhyow An Menydhyow Karnek yw kadon a venydhyow y'n Statys Unys ha Kanada. Desedhys yw an Menydhyow Karnek yn statys Kolorado, Wyoming, Meksiko Nowydh, Utah, Idaho ha Montana, hag yn rannvroyow Alberta ha Kolombi Bredennek.
Klass:Doronieth a'n Statys Unys Klass:Kanada Klass:Menedhyow
Serbek
Serbek yw yeth slavek kewsys yn Serbi, Bosni–Hertsegovina, Montenegro, ha Kroati
Henry McLeish
Henry Baird McLeish (genys 15 mis Metheven 1948) yw politeger, awtour hag akademek albanek.
Pendeulwyn
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Bro Morgannwg
Henry McLeish
Klass:Dinethyansow 1948 Klass:Parti Lavur Klass:Peldrosyoryon Klass:Politegoryon a Alban
Wuzhou
Wuzhou yw cita vras in China a'n soth.
Klass:Citys ha trevow yn China
Harlow (pastell vro Senedh an RU)
Harlow yw pastell vro yn Essex, Pow Sows, Ruwvaneth Unys. Representys re beu gans Robert Halfon (Parti Gwithadorek) a-dhia 2010.
Devynnow
Klass:Essex Klass:Pastellow vro y'n Ruwvaneth Unys
Teksas
Teksas (yn Sowsnek ha yn Spaynek, Texas) yw stat yn Statys Unys Amerika. Austin yw an pennsita.
Citys yn Teksas
Klass:Statys an SUA
Bys (korfonieth)
skeusennik|right|200px|Besies benen skeusennik|Delinyans eskern an leuv Bys yw rann a'n korf stag dhe'n leuv. Besies den yw hevelep orth primatys erel. Usys yns i rag handla hag omglewes taklow.
Lavar gwerin
Klass:Korfonieth
Ffestiniog
Ffestiniog yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH74SW03). Yma hi 107.1 mildir (172.3 km) dhiworth Kardydh ha 189.6 m (305.2 km) dhiworth Loundres. 4696 o braster an poblans yn 2011, ha 3689 (78.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Angela Rayner
Angela Rayner (genys Bowen, 28 mis Meurth 1980 yn Manchester) yw politegores a Vreten, Isleyder an Parti Lavur a-dhia 2020 hag an Esel Senedh rag Ashton-under-Lyne a-dhia 2015. Hi o Skrifenysi Skeus a Stat rag Adhyskans a-dhia 2016 bys yn 2020.
Lostwydhyel
Lostwydhyel yw tre vyghan yn Kernow, orth penn heyl an Avon Fowydh. Yma den trigys ena.
Desedhys yw an dre war an fordh dhiworth Aberplymm bys Kernow Deghow, hag yma dhedhi gorsav war an linenn hyns-horn dhiworth Aberplymm dhe Bennsans. An drehevyansow yn Lostwydhyel an moyha dhe les yw an Eglos Sen Bartholomew ha Kastell Rostorrmoel.
Johannes Brahms
dyhow|skeusennik|Johannes Brahms Johannes Brahms (7 mis Me 1833 - 3 mis Ebrel 1897) o komposydh almaynek. Ev a dhallathas y resegva avel pianydh. Ev a skrifas peswar symphony, peswar concerto ha niver a oberennow rag keur y'ga mysk requiem. Y gan an moyha kerys yw Wiegenlied henwys yn fenowgh "Lullaby Brahms" kevys yn fenowgh yn kistow ilow.
Klass:Almanyon Klass:Komposydhyon Klass:Mernansow 1897 Klass:Dinethyansow 1833
Peter Thiel
Peter Andreas Thiel (/tiːl/; genys 11 mis Hedra 1967) yw almaynek-amerikanek empreger bilvilwas, venture capitalist ha gweythresor politek.
Klass:Almanyon Klass:Amerikanyon LKDT Klass:Dinethyansow 1967 Klass:Parti Repoblikanek
Iris Murdoch
Dama Jean Iris Murdoch DBE (15 mis Gortheren 1919 – 8 mis Hwevrer 1999) o romansores ha filosofores iwerdhonek-bretennek.
Klass:Didhuwydhyon Klass:Dinethyansow 1919 Klass:Filosoforesow Klass:Godhalesow Klass:Kemynegoryon Klass:Mernansow 1999 Klass:Prydydhesow Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon LKDT Klass:Sowsesow
Gautama Buddha
Gautama Buddha, (aswonnys ynwedh avel Siddhārtha Gautama, Shakyamuni, po hepken an Buddha; c.563 KOK – c.483 KOK) o dyskador, a veu fondys orth y dhyski an kryjyans Bouddieth. Y krysir y feu genys yn Repoblek Shakya, kledhbarth Eynda, hag y triga ha dyski dre vras a-dro dhe'n pympes kansvledhen KOK.
Styryans ger Buddha yw 'an huni golowys'. Gautama a dhiski an Hyns Kres, yntra omvodhyans sensys hag ascetikieth movyans Sramana hag o kemmyn an dydhyow na.
Gautama yw person gerys-da Bouddieth, hag y dhyskansow a veu perthys kov gans y holyoryon, hag a veu wortalleth skrifys 1864 blydhen a-wosa.
Devynnow
Klass:Eyndogyon Klass:Tus yn relyjyon
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Cita Ebron Nowyth
Drehevyansow an uhella der uhelder an pynakyl
thumb|right|250px|[[Drehevyans Stat Emproreth]] An rol ma a radheg touryow ebren yn Cita Evrek Nowyth selys war uhelder a’ga fynakyl, hag a syns y’ga mysk gwernow radyo hag ayrlorhow. Awos y vos possybyl prederi a dremynnow pennsernethek ha peulyow avel sojetus, yth yw gwell gans nebes diwysogyon tourow ebren an vaner ma a vusurans. Musurans uhelder pennsernethek savonek, hag a eske ayrlorhow yn uhelder drehevyans, yw synsys rag ententys komparek.
Drehevyans an uhella dre vurjestra
thumb|right|upright|[[Williamsburgh Savings Bank Tower|One Hanson Place]]
Gwelewgh ynwedh
Klass:Rolyow a dhrehevyansow Klass:Stat Evrek Nowydh
John Bercow
John Simon Bercow (genys 19 mis Genver 1963) yw politeger a Vreten, Kowser Chi Kemmynyon an Ruwvaneth Unys a-dhia 2009 bys yn 2019 hag an Esel Senedh rag Buckingham a-dhia 1997 bys yn 2019. Dherag y derm yn offis avel Kowser, Bercow o esel a'n Parti Gwithadorek.
Resegva
Ev o konseler war Gonsel Lambeth a-dhia 1986 bys yn 1990. Ev a veu etholys dhe Ji an Gemynnyon yn 1997 rag Buckingham ha desetholys yn 2001, 2005 mar ombrofyer gwithadorek hag an etholansow yn 2010, 2015 ha 2017 mar Kowser.
Bercow a veu etholys avel Kowser yn 2009 ha spedys Michael Martin. Ev a wrug kwytya yn 2019.
Klass:Dinethyansow 1963 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Bow Sows
K2
K2 yw an menydh nessa ughella y'n bys. Rann yw a venydhyow an Karakoram yn west an Himalayas. Y hanow a dheu dhyworth y vos an eyl venydh henwys war vappa a'n Karakoram. Kampollys an hanow Menydh Godwen Austen yn dedhyow an Raj Bretennek, mes skonyes an hanow gans an Kowethas Doroniethel Riel. Y sev war an or yntra Pakistan ha China. Estemys yw K2 avel an kalessa menydh dhe'y yskynna y'n bys, drefen y vos lower kalessa ages Menydh Everest saw tamm byghan isella dhodho. 31 Gortheren 1954, dew grambler a Itali a sewennas drehedhes an penn, Lino Lacedelli hag Achille Compagnoni. Ny veu an menydh yskynnys arta bys dhe 9 Est 1977, 23 bledhen yn tiwettha, pan waynyas para a Nihon y yskynna. Erbynn mis Est 2004, 246 a bobel re yskynnsa K2 kyn yskynnsa 2,238 Everest kettermyn. Y ferwis 67 a grambloryon dhe'n lyha orth assaya, ow komprehendya 13 dres 1986 hag 11 yn Est 2008. Erbynn an vledhen na, estemys y ferwis 27% a'n bobel a sevis war benn K2 war an fordh yn-nans. skeusennik|300px|left|K2 dhyworth an Ogledh skeusennik|center|300px|Gwydhyow a-derdro K2 Klass:Menedhyow
Llandeilo Bertholau
Llandeilo Bertholau yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (SO31NW20). Yma hi 25.5 mildir (41.1 km) dhiworth Kardydh ha 125 m (201.2 km) dhiworth Loundres. 3762 o braster an poblans yn 2011, ha 382 (10.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Fynwy
Italek
Devynnow
Klass:Yethow romanek Klass:Itali
Hildur Guðnadóttir
Hildur Ingveldardóttir Guðnadóttir (genys an 4a mis Gwynngala 1982) yw ilewydhes ha komposydhes rewenysyades.
Genys veu yn mysk teylu ilewydhyon. Y tallathas dhe seni an chello pan o pymp bloodh ha veu trenys avel chellores klassek. Hi a sen an halldorophone ynwedh, daffar ilow ankemmyn y tevnydh hi yn fenowgh yn hy ober. Y studhyas yn Reykjavik Music Academy, ha diwettha yn Iceland Academy of the Arts ha Berlin University of the Arts.
Hi re waynyas meur a pewasow, yn y mysk pewas rag an sonlergh dhe dowlen Chernobyl, po arta awos an sonlergh rag an fylm Joker. Yma oberow erel dhedhi, rag ensampel an sonlergh rag an gwari gwydhyow Battlefield 2042 ha plasennow hy honan.
Hi re rekordyas gans bagasow kepar ha Throbbing Gristle, ha re wrug torn gans Sunn O))) po Animal Collective.
Oberow hy honan
Klass:Dinethyansow 1982 Klass:Komposydhyon re waynyas Pewas Akademi Klass:Rewenysyadesow Klass:Tus yn medhelweyth
Luca Guadagnino
Luca Guadagnino (Italek: [ˈluːka ɡwadaɲˈɲiːno]; genys 10 mis Est 1971) yw kevarwodher, askorrer fylm ha screenwriter italek. Klass:Dinethyansow 1971 Klass:Italians Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Skriforyon LKDT
Ganllwyd
Ganllwyd yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH72SW59). Yma hi 96.3 mildir (155 km) dhiworth Kardydh ha 182.8 m (294.2 km) dhiworth Loundres. 172 o braster an poblans yn 2011, ha 107 (62.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Livonek
Livonek yw yeth Ouralek kewsys yn Latvi.
Tiredhow an North-West
Tiredhow an Gledh-West yw tiredh yn Kanada.
Andrés Manuel López Obrador
Andrés Manuel López Obrador ( Spanyek: [anˈdɾes maˈnwel ˈlopes oβɾaˈðoɾ]; genys 13 mis Du 1953) yw politeger meksikan.
Klass:Dinethyansow 1953 Klass:Kenedhlogoryon Klass:Lewydhyon Klass:Meksikans Klass:Socyalydhyon
Kemper (tirfurv)
Rag an cita yn Breten Vyghan, y hweller Kemper''
Klass:Avonyow
Galijek
Galijek yw yeth romanek kewsys yn Galisi.
Bromin
Elven gymyk yw bromin, niver 35 y'n Vosen Beriodek. Y furvell yw Br. An hanow a dheu dhyworth an ger Greka bromos, ow styrya fler.
Peryllus ha dasoberus yw bromin. Pur gesknius yw, hag y ethen owth omsettya war'n lagasow ha war'n skevens. Fest gwenonek yw, le ages 100mg yw dogen merwel. Nyns eus gans bromin rann bewoniethel. Y'n 19ves kansvledhen, medhogyon a worhemynna holanow bromid rag kudynnow nervus (hevelep orth kalmydhyon ens dhe bobel Oos Viktoria). Ny worhemynnys yns lemmyn drefen aga bos nebes gwenonek.
Antoine-Jerôme Balard (1802-1876) a dhiskudhas bromin yn 1826 yn Montpellier, Pow Frynk. Ev a vynnas an hanow muride, mes an Akademi Frynkek a erviras war an hanow bromin.
Tennys yw bromin yn mes a dhowr an mor yn diwysyansek. Y'n termyn eus passyes askorrys o bromin yn Kembra, yn Enys Môn. Ysrael a askorr meur anedha drefen halonekter an Mor Marow. Usys yw dhe wul kesstoffow organobromo, y'n diwysyansow ladher treghviles, yn difudhellow tan ha medhegieth. An devnydh a organobromin rag difudhellow tan ha methyl bromid rag plaladhoryon a leha drefen prederow a-dro dhe'n nivel ozon.
Poos atomek bromin yw 79.90, an poynt teudhi yw -7°C ha'n poynt bryjyon yw 59°C. Y dhosedh yw 3.1kg an liter. Lin rudh fler yw bromin. Yth esa atomow bromin yn rann a'n liw usys dhe wul Tyrian purple. Kevys o an liw purpur dhyworth kregyn Murex, hag usys o gan emperours rag aga thogaow.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Etymologyl
Etymologyl yu an studhyans a dhevedhyans geryow. Nebes geryow re bu tennys dyworth yethow erel, martesen yn shappa chanjyes (an geryow kenegen yu henwys etymons). Dre destennow coth ha comparyans gans yethow erel, etymologydhyon a assay dasdhrehevel an ystory a eryow. Pan entrons dhe un yeth, dyworth pypar kenegen, ha fatel janjyas aga shap ha styr.
Stargate Atlantis
alt=Jason Momoa|skeusennik|[[Jason Momoa, a wari Ronan Dex yn Stargate Atlantis]]
Etymologyl
An ger etymologyl y honen a dhe dyworth an Grekek etymos, ow styrya "styr ger" ha logos, ow styrya "scyens" po "ger".
Klass:Yethonieth
Stargate Atlantis
Towlen bellwolok yw 'Stargate Atlantis'. Hol-askor yw dhe gevres Stargate SG-1. An kevres a dhalleth pan dhallattho seson eth a Stargate SG-1. Kussulyer skiensek o Mika McKinnon rag an dowlen ha Stargate Universe. Gwrys veu an dowlen gans Brad Wright ha Robert C. Cooper, hag yn unn sterenna Joe Flanigan, Torri Higginson, Rachel Luttrell, Rainbow Sun Francks, David Hewlett, Jason Momoa, Paul McGillion, Amanda Tapping, Jewel Staite ha Robert Picardo. Pymp seson o gans 100 a dowlennow. Komposydh ilow an thema o Joel Goldsmith. Penn-askorrer o Brad Wright. Gwrys o Stargate Atlantis ynter 2004 dhe 2009 ha dyllys o war Ganel Sci-Fi.
Hwedhel
Testen seson seyth Stargate SG-1 o desedha cita an Henavogyon. Wostiwedh seson seyth, SG-1 a dhiskudhas bos an cita war an Norvys, yn-dann rew Antarktika. Mes porth yn unnik yw henna. Dr Daniel Jackson a dhiskudhas kesordenogyon an cita wir. Hy hanow yw Atlantis (an hen cita a henhwedhlow). Desedhys yw y’n galaksi Pegasus. Kales o diskudha’n kesordenogyon, res o nebonen usya eth kyber dh’y diskudha war an sterborth. Usys o an seythves dhe dhiskwedhes an galaksi.
Klass:Fugieth skiensel Klass:Towlennow pellwolok
Emperoureth Mongol
dyhow|skeusennik|300x300px|Efanyans a'n Empir Mongol
John Wyndham
John Wyndham Parkes Lucas Beynon Harris (/ˈwɪndəm/; 10 mis Gortheren 1903 – 11 Meurth 1969) o skrifer skiens fugiethek sowsnek. Klass:Dinethyansow 1903 Klass:Mernansow 1969 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson
Emperoureth Mongol
An Emperoureth Mongol, arenebedh rewlys gans an Khans Mongol y'n 13ves ha 14ves kansvledhen, o onan a'n brassa emperourethow tir yn istori.
An vammvro wreydhek Mongol o kyrghynnys gans an Menydhyow Khingan dhe'n est, an menydhyow Altai ha Tian dhe'n west, an Avon Shilka hag an Menydhyow erbynn Lynn Baikal dhe'n north, hag an Fos Veur Chinek dhe'n soth.
Hi a veu fondys gans Genghis Khan yn 1206 OK pan dhros ev war-barth kordhow Mongol ha Turkic. Pan verwis ev yn 1227 OK, ev a fethas Asi Kres, China North ha rannow a Persi Est. Diwettha, y vab wynn Kublai Khan a wrussa pesya efanyans an emperoureth ha fondya an Ternieth Yuan hag a rewlya oll China. An Emperoureth Vongol a ystynna a Europ Est dhe Asi West, gans Asi Kres ha'n Est Kres. Byttegyns, ny duryas hir y nell. Y'n 1360ves, an emperoureth a dorras dhe lies emperoureth, may tistruis oll diwettha.
Klass:Emperoureth Vongol Klass:Istori Mongoli Klass:Mongoli
Kanel an mellkeyn
Kanel an mellkeyn yw an kanel a gomprehend an lovan vellkeyn. Furvyes yw gans tell yn pubonan a'n eskern henwys mellennow yth yw rann a'n mellkeyn. Deskrifys veu rag an kynsa tro gans Jean Fernel.
Phylologyl
Phylologyl yu studhyans testennow ha yethow coth. An hanow a styryas y'n dallethvos kerensa (Grekek philo-) a skentoleth, lyen ha geryow (Grekek -logia). Phylologyl o onen a'n kensa assay scyensek y'n 19ves cansvledhen dhe studhya yeth denus, mes ev a omros dhe'n scyens arnoweth yethydhyeth y'n 20ves cansvledhen avar yndan an scodhyans a Ferdinand de Saussure neb a argyas fatel goth an yeth kewsys cafos an kensa plas.
Un scoren a phylologyl yu yethydhyeth ystorek. Hevelepterow ynter Sanskrit ha'n yethow europek a vue notyes yn kensa y'n 18ves cansvledhen avar, hag a ledyas dhe'n dyskevrans a proto-yndo-europek. Bern phylologyl yn hen yethow a hembronkyas dhe'n studhyans a byu y'n 19ves cansvledhen o yethow estranjek rag an golow a allsons y tewlel y'n understondyans ha dyskevrans y'n cotha testennow.
Y'n SUA, an Jornal Amerycanek rak Phylologyl a vue fundyes yn 1880 gans Basil Lanneau Gildersleeve professor yn unyversyta Johns Hopkins.
Klass:Yethonieth
Richard Powers
Richard Powers (genys 18 mis Metheven 1957) yw romanser amerikanek.
Klass:Kerghynedhoryon Klass:Skriforyon fugieth amerikanek
Mohawk (yeth)
skeusennik|Arwodh stop Mohawkek. An yeth Mohawk po Mohawkek (Mohawkek: Kanienʼkéha, "[yeth] a'n flyntva") yw yeth Irokoiek yw kewsys gans nebes 3,500 den y'n genedhel Mohawk, usi desedhys yn Kanada (Ontario Soth ha Kebek), Irokoi, ha dhe hys le y'n Statys Unys (Stat Evrek Nowyth north ha west).
Istori
An Vohawkyon o an brassa ha'n gallosekka a'n Pymp Kenedhel dherowel, ow rewlya arenebedh efan a'n tir orth or est an Irokoi. Pow an North ha ranndir Adirondack yn Stat Ughel Evrek Nowydh o an brassa rann a'n arenebedh may kowsis Mowhawkek bys dhe dhiwedh an etegves kansvledhen.
Alexander Graham Bell
Yth esa les bras y'n lev denek dhe wodhonydh Albanek-Amerikanek Alexander Graham Bell, onan a dhevisoryon an pellgowser. Pan dheuth dhe Withva an Hwegh Kenedhel dres an avon dhe Onondaga, y tyskas Mohawkek hag y treylyas an erva anskrifys dhe arwodhyow kows gweladow rag an kensa tro. Rag an ober ma, an titel a Jif Enorys a veu res dhe Bell hag yth esa kevrennek a solempnita may kwiskas pennwisk Mohawk ha donsya donsyow hengovek.
Status a-lemmyn
Klasshes yw an Mohawkek avel peryllys a-lemmyn, ha'n niver a gowsoryon enesik re lehas yn tidorr dres an bledhynnyow diwedhes.
Yma dhe'n Mohawkek brassa rann a gowsoryon yn-mysk yethow Irokoiek an North, ha hedhyw yth yw an unsel anedha gans dres mil gowser hwath. Dhe Akwesasne, trigoryon re dhallathas skol yeth troghya (kyns-skol dhe 11 bloodh) yn Kanienʼkéhato rag dasserghi'n yeth. Ha'ga fleghes orth y dhyski, yma kerensow hag eseli erel y'n teyluyow owth attendya dyskansow yeth ynwedh.