cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gorsav Lanndreth
Nebes trenow gwara a bes dhe dhevnydhya an garth dhe dyller an gorsav yn jydh hedhyw hag yth yw tre dhe dro-voos Lanndreth keffrys.
Gweller ynwedh
Klass:Kernow Lanndreth
410
Hwarvedhyansow
Klass:410
Brandon Lewis
Brandon Kenneth Lewis CBE (genys 20 mis Metheven 1971) yw politeger bretennek.
Klass:Dinethyansow 1871 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Bert Biscoe
Bert Biscoe, yw kaderyor Omguntellyans Selreth rag Kernow, an kaskyrgh rag Senedh Kernow, ha konseler anserghogek yn Konsel Kernow a-barth Truru. Konseler Ranndir Karrek ha Sita Truru yw Biscoe ynwedh. Biscoe a woer kewsel Kernewek, hag unn a'n awtours a Verdh Arnowydh Kernewek (1995) ova gans Pol Hodge hag Alan Kent.
Kevrenn yn-mes
Klass:Politegoryon a Gernow Klass:Skriforyon yn Kernowek
V
V yw an nessa lytherenn war'n ugens a'n lytherennek romanek dre vras hag a re lytherennansow Kernewek (mes an kynsa war'n ugens yn Kernewek Kemmyn, hag yn Kernewek Unys mar ny niverir I). Hi yw an seytegves kessonenn keffrys (hwetegves yn Kernewek Kemmyn). War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn V a via leverys  've' . V yw lytherenn boghes venowgh yn Kernewek Kemmyn, herwydh unn studhyans servadow. Yma dhe'n lytherenn ma an keth devedhyans Semitek hag F, U, ha W. Nyns o diberthys yn tiblans an lytherennow U ha V kyns an 16ves kansblydhen.
Madison, Wisconsin
thumb|300 px|Madison thumb|250px| Madison yw pennsita Wisconsin, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 269,840.
An sita a veu fondys yn 1848.
Gwiasva
Klass:Citys yn Wiskonsin Klass:Penncitys y'n Statys Unys Klass:Seow konteth an Statys Unys
Opisthocomidae
An hoatzin, (Opisthocomus hoazin), yw eghen a edhen drovannel kevys yn gwern, koswigow war lannow avon ha mangrovys yn dowrgylghow an Amason hag Orinoco yn Amerika Dhyghow. Meur yw y hanow drefen bos dh'y ydhnigow krabanow war vesies aga eskelli.
Taksonomieth
Hemm yw an unnik esel a'n kinda Opisthocomus (Hen Greka: "gols hir a-dryv", ow kampolla hy hrib bras), an unnik kinda y'n teylu Opisthocomidae. Y feu meur a dhadhlow ow tochya taksonomieth an teylu, ha nyns yw kler hwath.
Bonar Law
Andrew Bonar Law (/ˈbɒnər ˈlɔː/ BONN-ər; 16 mis Gwynngala 1858 – 30 mis Hedra 1923) o politeger bretennek. Klass:Dinethyansow 1858 Klass:Kanadians Klass:Mernansow 1923 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Opisthocomidae
Deskrivans
Myns fesont yw an hoatzin, gans hys a 65 cm (26 meusva), konna hir ha penn byghan. Y enep glas yw heb pluv, ha'y dhewlagas gellrudh gans krib rudhek war y benn. An lost yw hir a gelldhu gans penn loosvelyn. Y geyn yw tewl ha'n torr loosvelyn.
Boos
Losowdebrer yw an hoatzin, ow tybri del ha frooth. I a grambel yn kledhek a-hys skorrennow a'n moy ages 50 eghen a wydh dybrys gansa. Hwithrans yn Veneswela a dhiskudhas bos aga boos 82% del, 10% bleujennow, ha 8% frooth.
Kesparya
Hoatzins a gespar yn sesonek, ow kesparya ha dedhwi dres an seson glaw. Ydhyn kowethyasek yw hoatzines, ow nythi yn trevesigethow byghan, ow tedhwi dew po tri oy yn neyth a welynni.
Klass:Ydhyn
Yr Eglwys Newydd
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
Caroline Graham
Caroline Graham (genys 17 mis Gortheren 1931 yn Nuneaton) yw dramasydh, screenwriter ha romanser sowsnek. Klass:Dinethyansow 1931 Klass:Skriforesow Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowsesow
Dhaka
250px|right|thumb|Din Lalbagh yn Dhaka.
Dhaka (Bengalek: ঢাকা‎ [ɖʱaka]) yw an brassa cita ha penncita Bangladesh. Yma a-dro dhe 12,000,000 a dus ow triga yn Dhaka. thumb|300px|left| Shahid Sriti Stombho - Sohrawardy Uddan.
Konteth Berkeley, Virjynni West
Konteth Berkeley (yn Berkeley County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Berkeley
Yang Hui
Yang Hui (a-dro dhe 1238 - 1298) o awrgrymor chinek.
Klass:Asians Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow 1298 Klass:Skriforyon
Ynysow an Wyrghes a'n Statys Unys
Ynysow Gwyrghes an Statys Unys (yn United States Virgin Islands) yw ynysek yn Mor an Garibys.
Gwyrghes SU Klass:Powyow enysek an SUA
Yethow Ouralek
300px|right|thumb|An yethow Ouralek
430
430 yw blydhen y'n dydhyans gregorek.
Yethow Ouralek
An yethow Ouralek yw teylu yethow kewsys gans 20 milvil a dus yn kledhbarth Europa, kledhbarth Russi ha Hungari.
430
Hwarvedhyansow
Klass:430
Yethow Ouralek
An klasyans a'n yethow Ouralek:
† Yeth na gewsir namoy
Pow Nijer
Pow Nijer (yn Frynkek, Niger) yw gwlas yn Afrika West.
Pistyll
Pistyll yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH34SW53). Yma hi 115.8 mildir (186.3 km) dhiworth Kardydh ha 209.8 m (337.7 km) dhiworth Loundres. 552 o braster an poblans yn 2011, ha 381 (69%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Alister Jack
Alister William Jack DL (genys 7 mis Gortheren 1963) yw politeger bretennek.
Devynnow
Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Alban
Cwmaman
Cwmaman yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN61SE67). Yma hi 38.6 mildir (62.1 km) dhiworth Kardydh ha 163.4 m (262.9 km) dhiworth Loundres. 4338 o braster an poblans yn 2011, ha 2567 (59.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Ystum Taf
Ystum Taf yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17NE07). Yma hi 2.5 mildir (4 km) dhiworth Kardydh ha 133 m (214 km) dhiworth Loundres. 7996 o braster an poblans yn 2011, ha 895 (11.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
Romney, Virjynni West
Romney yw sita vyghan yn Virjynni West, SUA. Yth esa dhedhi poblans a 1,940 a drigoryon yn 2000. 3,933 pella den a drig yn kyrghynn an dre. Romney yw sedh konsel Konteth Hampshire. Romney yw ogas dhe Cumberland, Tir Maria, ha Winchester, Virjynni.
Klass:Citys yn Vyrjyni West
Salix
Salix yw genas a 400 ehen a wydhen ha prysken, yn teylu Salicaceae, ow triga yn tylleryow oer a hanter-kylgh gogledh an Norvys. I a gar doryow gwylgh.
An moyha ehen yw henwys helyk yn Kernowek, mes neb gans del kul yw henwys owsyl. Salix yw gorow po benow ha Kathigenow (kuntellek kathik, unnplek kathigen) yw aga bleujyow. An prenn yw da rag gul glowbrenn, ha gwel salix yw da rag gul helygweyth. Rusk an salix yw da rag difres dolor.
Neb Ehenow
Klass:Salix Klass:Salicaceae Klass:Gwydh
Lewen losow
Lewennow losow yw hwesker byghan a voos war blansow. I a gaws moy a dhamach dhe blansow ages neb hwesker erel vytholl. Yma dres 4,000 eghen a lewen losow. Henwyn kemmyn yn Sowsnek yw greenfly, blackfly po aphid.
Ynysow an Wyrghes Predennek
Ynysow an Wyrghes Predennek (yn British Virgin Islands) yw ynysek yn Mor an Garibys.
Gwyrghes RU
Ian
Ian a ell bos:
Lewen losow
A-dro dhe 250 eghen yw pla sevur rag ammeth ha koswigieth, hag anians dhe lowarthoryon. Varyans aga myns yw ynter 1mm dha 10mm.
Eskerens naturel posek a gomprehend bughigesow Duw (Copeoptera: Coccinnellidae), preves kelyon bargesi, eskelli glas (Neuroptera), kevnis kankres ha fong a dheber hwesker kepar ha Lecanicillium lecanii. Nebes moryon a veyther lewennow losow rag aga golivow hweg, ha'ga gwitha rag preydhyoryon.
Kevys yw lewennow losow yn lies tyller war an nor, mes i yw moyha kemmyn yn hinyow temprek. I a yll neyja pell y'n ayr, rag ensampel, lewen losow an letus a lesas dhyworth Aotearoa dhe Dasmani. Lesys yns i ynwedh pan wrello tus karya stoffow plans klevesys dhe dyller aral. Lewennow losow a dreusborth virusow plansow a dhelen dhe dhelen.
Nyns yw dyghtya lewennow losow es. I a voos war du goles an dhelen, ytho nyns yw gorthbryvyow mar effeythus. War radhva lowarth, sebon ha dowr a yll kavos effeyth.
Klass:Hwesker
Green Bay, Wisconsin
thumb|300 px|Green Bay thumb|250px| Green Bay yw sita ha se konteth Konteth Brown, Wisconsin, Statys Unys. An sita a veu ynkorforys yn 1854. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 107,395.
Gool Fylm Cannes
An Gool Fylm Cannes yw hwarvos bledhynnyek yn Cannes, Pow Frynk. An gool a gynwel fylmys dhyworth oll an bys. Gwestoryon gelwys hepken a yll attendya an gool.
Green Bay, Wisconsin
Gwiasva
Klass:Citys yn Wiskonsin Klass:Seow konteth an Statys Unys
Gool Fylm Cannes
An gwella fylm yn gool a wayn an Palme d'Or. An nessa gwella pewas yw an Grand Prix. Panel a arvreusysi a dhewis an fylmys a wayn. An panel yw ledys gans person rowethek a'n bys fylm. Bos apoyntys dhe'n rol yw aswonnvos a resegva veur y vri.
Gwaynyoryon passys a'n Palme d'Or
skeusennik|Pewas Palme d'Or
1961 - 1980
skeusennik|Travis Bickle a Taxi Driver
1981 - 2000
skeusennik|Quentin Tarantino hag Uma Thurman a Pulp Fiction
2001 - 2020
skeusennik|Actors from Entre les murs in 2008
Pewasow Erel
Klass:Golyow Klass:Pow Frynk Klass:Sinema
Zhu Shijie
Zhu Shijie (1249 - 1314) o awrgrymor chinek.
Fruktos
Fruktos a veu diskudhys yn 1847 gans Augustin-Pierre Dubrunfaut. An hanow Sowsnek fructose a veu gwrys yn 1857 gans William Allen Miller, feryl a Bow Sows.
Klass:Bosow Klass:1847
Nunap Isua
thumb|right|
Poynt mogha soth Greunlond yw Nunap Isua po Uummannarsuaq (Danek: Kap Farvel) yn kemeneth Kujalleq.
Devynnow
Klass:An Enys Las
Sugra
skeusennik|Moghheans a reun sukros, an sugra moyha kemmyn.
Sugra yw an hanow kemmyn rag niver a gesstoffow kymyk, niver anedha gans blas melys. Dre vras, kampollys yw sukros, laktos po fruktos. Komprehendys yw sugra yn nebes sortow a voos, po keworrys yw dhodho rag provia blas melys.
Hanow sugra normal (an huni yw keworrys dhe voos dell yw usys), tennys yn mes a gorsen sugra po betys sugra, yw sukros. Kevys yw fruktos yn frooth. Avel kymygow, sukros yw gwrys a dhew sort a sugra le (ha glukos yw an moyha kemmyn a'n re ma, fruktos ha galaktos yw an erel). An korf denel a dreyl sukros dhe vos glukos. Fruktos ha glukos yw kevys yn mel.
Sort a garbohydrat yw sugra. Hemm yw drefen aga bos gwrys a garbon, hidrojen hag oksyjen. Karbohydratow a yll bos karbohydratow sempel po karbohydratow komplek. Karbohydratow sempel yw gwrys a onan po nebes a'n sortow sugra byghan. Karbohydratow komplek yw gwrys a lies unn a'n sortow sugra byghan.
Starcha yw kymygen kevys yn bosow kepar ha bara, ris hag avalow dor. Karbohydrat komplek yw gwrys a lies molekulen glukos. Pan vo starcha dybrys, an korf a'y dreth dhe sugra le. Ensaym yw keworrys dhe'n boos y'n ganow, mes ny wra oberi bys dhe dhrehedhes an sagh boos. Divlas yw starcha y'n ganow.
Brasil a askorr an moyha a sugra an person, ha konsumyans Eynda a sugra yw an moyha a bub gwlas.
433
433 yw blydhen y'n dydhyans gregorek.
Sugra
Sugra a dheu yn liwyow dyffrans. Rag ensampel, keworrys yw molas dhe sugra rag gul sugra gell. Usys yw yn fenowgh rag kegina. Pub 100g a sugra a gomprehend 387 kalori.
433
Hwarvedhyansow
Klass:433
Lowarthow Klassek Suzhou
Lowarthow Klassek Suzhou (Chinek: 苏州园林; pinyin: Sūzhōu yuánlín) yw Ertachva an Bys UNESCO yn Suzhou, cita yn Rannvro Jiangsu yn China Est. Apoyntys veu gans Kessedhek Ertach an Bys UNESCO yn 1997 gans ystynnans yn 2000. Dres mil vledhen (ynter an 11ves ha’n 19ves kansvledhen), displegys veu an greft a dhesinya lowarthow y’n cita gans gesunya elvennow tirwedh naturel avel karrygi, breow hag avonyow, ha drehevyansow avel pagodas.
An ertachva a gomprehend eth lowarth yn Suzhou hag onan y’n drev ogas, Tongli. Yma 69 lowarth yn Suzhou gwithys avel Leow Ertach Kenedhlek maga ta.
An lowarthow
Klass:China Klass:Ertachva an Bys UNESCO Klass:Lowarthyow
535
535 yw blydhen y'n dydhyans gregorek.
Hwarvedhyansow
Klass:535
Hagia Sophia
skeusennik|300x300px|Hagia Sophia Hagia Sophia o eglos Kristoneth a-varr ha diwettha eglos Ewngryjyk a'n Est. Ev a veu drehevys yn 537 OK le may hwrug kowlleski diw eglos kyns. Wosa dorgrys, Trdat an Pennser a worfennas y dhassevel arta yn 994 OK. Rewloryon Ottoman a'n chanjyas dhe vosk yn 1453. Ev a dheuth ha bos gwithti yn 1935.
Yma Hagia Sophia yn Istanbul, Turki. Yn fenowgh, Hagia Sophia yw gelwys onan a'n moyha ha'n tekka drehevyansow yn istori. Rann yw Hagia Sophia a Ertachva an Bys UNESCO Ranndiryow Istorek Istanbul, apoyntys yn 1985.
Opera
skeusennik|Gwariva Mariinsky yw gwariva opera a vri yn [[Sen Pederburg]] Opera po 'gwari-kan' yw drama settys orth ilow gans pub tra kenys yn le kewsys.
Gorsav Porth
skeusennik|Gorsav Porth ha tren ow trehedhes Kay Tri gans tren arbennek dhyworth Tewynblustri. Gorsav Porth a serv an treveglosyow a Borth, Ty war Dreth ha Lanndreth yn Kernow. Desedhys yw war Benn-hyns-horn Kernow ha dibarthva yw rag Linen Arvordiryow Atlantek dhe Dewynblustri. Oberys yw an gorsav gans Great Western Railway a ober servisyow gans CrossCountry.
Opera
Dell usys, opera yw rennys yn dew, tri, peswar po martesen pymp rann. Aria yw kan yn opera rag kanor solo.
Gorsav Porth
Ygerys veu an gorsav gans Hyns-horn Kernow yn 1859] ha junyes veu gans Hyns-horn Monow Kernow yn [[1879. Yth esa res dhe drethysi chanjya tren dhe Worsav Porth bys 1882 drefen bos an dhew hyns-horn geyjys dyffrans; geyj ledan o an penn-hyns-horn ha geyj savonek o an hyns-horn monow.
Opera
Eghennow a opera
Nyns eus ilow oll an termyn yn pub opera.
Domitian
Domitian (/dəˈmɪʃən, -iən/; Latin: Domitianus; 24 mis Hedra 51 – 18 mis Gwynngala 96) o emperour romanek a 81 dhe 96. Klass:Dinethyansow 51 Klass:Emperours Klass:Faros Klass:Mernansow 96 Klass:Prydydhyon
Opera
Eghennow a opera
Opera meur yw opera gans pub tra settys orth ilow.
Gorsav Porth
Displegyans an tyller
skeusennik|Unses Liesek Disel war an linen dhe Dewynblustri dhe worsav Porth. Yma tri hay dhe worsav Porth. Kay enys yw kayys dew ha tri usi drehedhys gans pons dhyworth Kay Onan.
Opera
Eghennow a opera
Opéra bouffe (Frynkek) po Opera buffa (Italek) yw opera didhanus. Nyns yw an hwedhel sad ha hwarthus yw.
Opéra comique yw lavar frynkek rag opera gans nebes gweryow kewsys. Opera kepar hag Carmen a yll bos trajedi keffrys hag opéra comique awos bos lavarow kewsys ynno.
Singspiel yw lavar Almayn rag eghen a opera gans meur a ilow hudel ha fantasi y'n hwedhel. Yth esa geryow kewsys ynter an kanow. Ensampel yw Magic Flute gans Mozart.
Gorsav Porth
Displegyans an tyller
Yma Kist Sinellow dhe Borth ynwedh. Desedhys yw dhe benn Kay Dew.
Gweller keffrys
Porth Klass:Kernow
Opera
Eghennow a opera
Operetta yw opera berr. Nyns yw sad ha dell usys yma nebes geryow kewsys.
Klass:Gwariva Klass:Ilow
Immanuel Kant
Immanuel Kant (22 Ebrel 1724 – 12 Hwevrer 1804) o filosofer almaynek. Genys veu ev yn Königsberg, Prussi Est (lemmyn Kaliningrad, Russi) hag ena y ferwis ynwedh. Ny wrug Kant viajya moy es 70 mil a'n cita yn y vewnans. Ev a studhyas filosofieth orth an bennskol ena ha, wosa henna, dos ha bos professor a filosofieth ha Kaderyer a Lojyk ha Metafysek.
Kant a vynni dyski an gnas a brevyans denel: fatel yll tus godhvos neppyth ha pyth o selyans an godhvos na. Ev a dhallathas assaya trovya fordh a-der dyskryjyieth ha dogmategieth. Ev a elwis an kevreyth filosofek ma "idealieth treuskynnus".
Skrifa Kant dien a-dro dhe epistemologieth, metafysek, maseth hag esthetek a'n gwrug onan a'n dus gans an moyha delanwes yn istori filosofieth. Y'n 19ves kansvledhen, filosofers almaynek kepar ha Fichte, Schelling, Hegel ha Schopenhauer, ha skriforyon kepar ha Herder, Schiller ha Goethe a dhegemeres meur a dhelanwes a Kant.
Klass:Almanyon Klass:Filosofers Klass:Godhonydhyon Klass:Kenedhlogoryon Klass:Mernansow 1804 Klass:Skriforyon Klass:Dinethyansow 1724
Jemima Rooper
Jemima Rooper (genys 24 mis Hedra 1981) yw gwariores bretennek. Klass:Dinethyansow 1981 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Sowsesow
Konteth Boone, Virjynni West
Konteth Boone (yn Boone County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Boone
Porthmadog
Porthmadog yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH53NE38). Yma hi 108 mildir (173.8 km) dhiworth Kardydh ha 195.9 m (315.3 km) dhiworth Loundres. 4051 o braster an poblans yn 2011, ha 2827 (69.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Ramsay MacDonald
James Ramsay MacDonald FRS (né James McDonald Ramsay; 12 mis Hedra 18669 mis Du 1937) o politeger bretennek. Klass:Dinethyansow 1866 Klass:Albanyon Klass:Mernansow 1937 Klass:Politegoryon a Bow Sows
The Doors
skeusennik|The Doors yn 1966
Klass:Rock amerikanek
Gorsav Logsulyan
skeusennik|Tren ow tiberth Gorsav Logsulyan. Gweladow yw kammas a-dhelergh dhe skovva an kay, ple'th esa Kay Dew ha'n loup-passya yn termyn eus passyes. Gorsav a serv an bluw ha treveglos a Logsulyan yn Kernow Kres yw Gorsav Logsulyan. Desedhys yw war Linen Arvorduryow Atlantek ha dyghtyes yw gans Great Western Railway a ober trenow a hedh omma. Gorsav-govyn yw, ytho yma res dhe drethysi war an tren leverel dhe'n gwithyas-tren y fynnons diyskynna, yma res dhe'n re a vynn yskynna y'n tren sinya dhe'n lewyer.
skeusennik|Gorsav Logsulyan dhyworth an kay. An kensa hyns-horn dhe ygeri yn Logsulyan o an Hyns-Tramm Treffry, mes yn 1874 yth ygeris an Hyns-horn Monow Kernow a wrug dhe hyns-tramm bos dres nivera. Trenow trethysi a dhallathas yn 1876, ow stoppya orth kay henwys Bridges (Ponsow). Eylhenwys veu an gorsav yn 1905 dhe Luxulyan (Logsulyan). Yth esa dew gay ha loup-passya dhe Logsulyan esa ystynnys yn 1910. Y'n keth bledhen, y feu removyes an dhew gay esa eylsettyes gans kay-enys yntra kledhrennow an loup. Yth esa garth-gwara a veu deges yn 1964, an keth bledhen avel stubb an Skorren Colcerrow, enep an eyl kay ha'n loup-passya.
Displegyans an tyller
Y'n jydh hedyw, yma unn kay dhe Logsulyan gans skovva hag esedhow. Yma gwel-kerri byghan a jun gans vownder a-dryv dhe'n tyller.
Gweller keffrys
Klass:Kernow Logsulyan
Repoblek Cabo Verde
Klass:Enesegi Klass:Gwlasow yn Afrika
Nerva
Nerva (/ˈnɜːrvə/; y'n dalleth Marcus Cocceius Nerva; 8 mis Du 30 – 27 mis Genver 98) o emperour romanek a 96 dhe 98. Klass:Dinethyansow 30 Klass:Emperours Klass:Faros Klass:Italians Klass:Mernansow 98
Cydweli
Cydweli yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN40NW23). Yma hi 51.5 mildir (82.9 km) dhiworth Kardydh ha 179.8 m (289.3 km) dhiworth Loundres. 3402 o braster an poblans yn 2011, ha 1510 (44.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Helyk gwynn
Helyk gwynn (unnplek Helygen wynn, Lat. Salix alba) yw ehen a wydhen yn genas Salix, ha yn teylu Salicaceae. Trygys yw yn Europa, hag Asi howlsedhes ha kresel. Helyk gwynn a dyv yn ta yn leow gwylgh.
Helyk gwynn yw gorow po benow ha Kathigenow (kuntellek kathik, unnplek kathigen) yw aga bleujyow. Prenn an helyk gwynn yw krev ha skav mes heb defens er-bynn poder. An prenn yw da rag gul glowbrenn, ha gwel helyk gwynn yw da rag gul helygweyth. Rusk an helyk gwynn yw da rag difres dolor.
Klass:Plansow afinus Klass:Salix
Qin Jiushao
Qin Jiushao (a-dro dhe 1202 - 1261) o awrgrymor chinek.
Konteth Clarion, Pennsylvani
Konteth Clarion (yn Clarion County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Qin Jiushao
Klass:Asians Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow 1261 Klass:Politegoryon Klass:Skriforyon
Kenosha, Wisconsin
thumb|300 px|Kenosha thumb|250px| Kenosha yw sita ha se konteth Konteth Kenosha, Wisconsin, Statys Unys. Yn 2011, poblans an sita o 99,218.
An sita a veu fondys yn 1835.
Gwiasva
Klass:Citys yn Wiskonsin Klass:Seow konteth an Statys Unys
Dons
Istori
Tus re wrug donsya pub prys. Yma dhe pub kowethas dons y honan. Yma skeusen war priwedh ha men Ejyp ha Pow Grek ow tiskwedhes dons dhyworth nans yw lies milvledhen.
Jean
Jean a ell bos:
Cynwyl Elfed
Cynwyl Elfed yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN32NE45). Yma hi 59.5 mildir (95.7 km) dhiworth Kardydh ha 183.7 m (295.6 km) dhiworth Loundres. 1004 o braster an poblans yn 2011, ha 528 (52.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Nero
Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus (/ˈnɪəroʊ/ NEER-oh; genys Lucius Domitius Ahenobarbus; 15 mis Kevardhu 37 – 9 mis Metheven 68), o emperour romanek a 54 dhe 68. Klass:Dinethyansow 37 Klass:Emperours Klass:Faros Klass:Italians Klass:LKDT Klass:Mernansow 68 Klass:Omladhansow Klass:Mernansow 68
W
W yw an tressa lytherenn war'n ugens y'n lytherennek romanek dre vras hag yn re lytherennansow Kernewek (mes an nessa war'n ugens yn Kernewek Kemmyn, hag yn Kernewek Unys mar ny niverir I). Hi yw an etegves kessonenn keffrys (seytegves yn Kernewek Kemmyn). Yn Kernewek Nowyjya, W yw nepprys bogalenn gans an sonenn. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn V a via leverys  'we' . Yma dhe'n lytherenn ma an keth devedhyans Semitek hag F, U, ha Y. Y tallathas W avel kesunyans a uu po vv y'n Oesow Kres (kehaval dhe æ, arwoedh ow kesunya a gans e).
Pwllheli
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Ben Howard
Ben Howard (genys an 24a a vis Ebrel 1987) yw kaner ha skrifer kanow bretennek.
Esel a vagas A Blaze of Feather yw ev maga ta, gans India Bourne, Mickey Smith, Nat Wason, Richie Thomas ha Kyle Keegan.
Bewnans a-varr
Ben Howard veu genys yn Loundres, Pow Sows, hag a removyas dhe Dhewnans pan veu 8 bloodh. Ev a veu megys gans kerens ilowek neb a’y gomendya dh’aga flasennow meurgerys dhyworth skriforyon kanow kepar ha John Martyn, Van Morrison, Joni Mitchell ha Simon&Garfunkel.
Resegva ilow
2008-2011: livresons a-varr
Kyns sina dhe label sonskrif, Ben Howard re dhyllas nebes taklow seulabrys. Yn 2008 ev y honan a dhyllas y blasen gynsa ‘Games in the Dark’ (Gwariow y’n Tewlder). Y gynsa dyllans meur o ‘These Waters’ (An Dowrow Ma), plasen ystynnys gans hwegh kan, y'ga mysk ‘The Wolves’ (An Bleydhes). Yn 2010, Ben Howard a dhyllas PY ‘Old Pine’ (An Saben Goth), hag ena niver a senglow, kepar ha ‘The Fear' (An Own) ha 'Keep Your Head Up' (Syns Dha Benn War-Vann). Erbynn lemmyn Howard a’n jeva kanow lowr dhe dhyllo kuntilow, ‘Every Kingdom’ (Pub Ruvaneth), hag a gomprehend niver a’y senglow kyns. Onan a’n kanow dhyworth an kuntilow ma, ‘Promise’ (Ambos), a veu devnydhys yn rann gynsa ‘An 100’. Yn 2010, ev a dhallathas skoodhya keskanow Angus&Julia Stone yn Europa. Ben Howard a’s omjunyas ynwedh rag performans byw a ‘Yellow Brick Road’ (Fordh A Vryckys Melyn) yn Paris.
Ben Howard a sinas dhe Island Records yn 2011, awos istori a'n label gans kanoryon werinek RU, y'ga mysk Nick Drake ha John Martyn. Ev a sonskrifas y guntilow kynsa ‘Every Kingdom’ (Pub Ruvaneth), a veu dhyllys an 3a mis Hedra 2011.
Ben Howard a oberas gans India Bourne, Marcus Wright ha Chris Bond dhe wul ‘Every Kingdom’.
Yn mis Me 2012, Ben Howard a berformyas ‘The Wolves’ (An Bleydhes) war ‘Later…with Jools Holland’. Ev a warias yn Gool Ilow Pinkpop y’n Iseldiryow an 26ves mis Me ha Radio 1's Big Weekend (Pennseythen Bras Radyo 1) yn Hackney an 24a mis Metheven 2012. Ev a warias ynwedh yn 2012 Bonnaroo Music Festival yn Manchester, Tennessee, yn gool ilow 2012 T in the Park yn Alban, keffrys ha Beach Break Live 2012 yn Kembra Dyghow, Bestival 2012 ha Splendour in the Glass 2012. Ben Howard ynwedh a warias yn Austin City Limits Music Festival yn mis Hedra 2012.
Yn mis Du 2012, Ben Howard a dhyllas PY ‘The Burgh Island’ (An Enys Burgh), askorrys gans Chris Bond, hag a gomprehend peder kan nowydh. An nessa kan dhyworth an PY, ‘Oats in the Water’ (Kergh y’n Dowr), a veu devnydhys yn ‘Internment’, an pympes rann y’n peswora seson a ‘The Walking Dead’, y’n rann gynsa a’n tressa seson a ‘The Following’, hag y'n gwydhyow dyllo rag ‘The Witcher 3: Wild Hunt’. Yn 2014, devnydhys veu an gan ‘Promise’ dhyworth an kuntilow ‘Every Kingdom’ yn ‘Suits’,11ves rann a dressa seson, ‘Buried Secrets’ ha 10ves ran a gynsa seson ‘Sacrifice’. Ben Howard a warias war an Pyramid Stage yn Gool Glastonbury 2013.
2014: I Forget Where We Were
An 5es mis Est 2014, gwariys veu ‘End of the Affair’ (Diwedh a'n Kerensa Gudhys), sengel kynsa Howard dhyworth y nessa kuntilow war dhiskwedhyans Radyo 1 Zane Lowe ha diskwedhyans XFM Danielle Perry. An 18ves mis Est 2014 Ben Howard a dheklaryas titel y nessa kuntilow dhe vos ‘I Forget Where We Were’ (My a Ankev Le Mayth Esen Ni). An 26ves mis Hedra an kuntilow ma eth ha bos niver 26 y’n chart Kuntilowyow Sodhogel RU. An 6ves mis Ebrel 2015, Ben Howard a dhyllas dedhyasow torn y’n SUA, gans Daughter, bagas indie gwerinek bretennek avel skoodhyans.
2018: Noonday Dream
An 4a mis Ebrel 2018 deklarys veu an tressa kuntilow ‘Noonday Dream’ (Hunros Hanterdydh) dhe dhyllo an 1a mis Metheven 2018. ‘A Boat To An Island On The Wall’ (Skath dhe Enys War an Fos), sengel nowydh veu dhyllys ynwedh. Warbarth ha’y vagas Ben Howard a berformyas diw gan dhyworth an kuntilow, ‘Nica Libres At Dusk’ ha ‘Towing The Line’, war dowlen ‘Later…with Jools Holland’ an 15ves mis Me 2018. An 13ves mis Gwynngala 2018 Ben Howard a dhyllas 'Another Friday Night/Heavy Summer (featuring Sylvan Esso)/Sister'.
2021: Collections From The Whiteout
Konteth Braxton, Virjynni West
Konteth Braxton (yn Braxton County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Ben Howard
Bewnans privedh
Ben Howard re beu warbarth ha Agatha Lintott a-dhia 2014. Ev yw skoodhyer a Glub Pel Droos Liverpool.
Plasennow hir
•	Every Kingdom (2011)
Konteth Braxton, Virjynni West
Braxton
Ben Howard
Plasennow hir
•	I Forget Where We Were (2014)
•	Noonday Dream (2018)
•	Collections From The Whiteout (2021)
Pewasow
Brit Awards (Pewasow Bretennek)
Mercury Prize (Pewas Mergher)
Ivor Novello Awards (Pewasow Ivor Novello) Klass:Dinethyansow 1987 Klass:Kanoryon Klass:Sowson
Barbara Hepworth
Jocelyn Barbara Hepworth, (1903–1975) o artydhes arnowedhieth.
alt=Hy men kov glas|skeusennik|Hy men kov glas
536
536 yw blydhen y'n dydhyans gregorek.
Robert Gascoyne-Cecil, 3a Marquess a Salisbury
Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil, 3a Ardalydh Salisbury KG GCVO PC FRS DL (/ˈɡæskɔɪn ˈsɪsəl/; 3 mis Hwevrer 183022 mis Est 1903) o statydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1830 Klass:Mernansow 1903 Klass:Politegoryon a Bow Sows
536
Hwarvedhyansow
Klass:536
Barbara Hepworth
Kynsa rann hy bewnans
Kynth o kales kavos le yn kerghynnedh art gwarthevys hwath gans an wer, Hepworth a waynyas gront skoloryeth rag studhya y’n Kolji Art Riel dhe Loundres, tyller may studhyas hi ynter 1921 ha 1924.
Dalleth hy resegva
Barbara Hepworth, Pierced Form, 1932 (alabaster gwynnrudh, distruys c. 1944)
Abercarn
Abercarn yw tre yn Caerffili, Kembra; (ST29SW39). Yma hi 11.6 mildir (18.7 km) dhiworth Kardydh ha 129.4 m (208.3 km) dhiworth Loundres. o braster an poblans yn 2011, ha 600 (11.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Barbara Hepworth
Dalleth hy resegva
Yn 1924 ha 1925 Hepworth a viajyas a-derdro Itali gans gravyer John Skeaping. Aga demedhyans a veu restrys dhe Florens dhe’n 13ves a vis Me 1925. Hag i yn Itali, Hepworth a dhyskas gravyans marbel gans dyskador-gravyer Giovanni Ardini. Yn 1931, wosa Hepworth dhe vos ha bos owth aswon gans lymner anpythek Ben Nicholson y trehevis kerensa yntredha; byttegyns demedhys ens i hwath. Hepworth ha Skeaping a omdhidhemedhis y’n vledhen na.
Abercarn
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerffili
Barbara Hepworth
Dalleth hy resegva
Hepworth a dhinythis tri gevel Rachel, Sarah, ha Simon yn 1934, Nicholson aga thas. Y sewenas pesya orth oberi yn-dann vaga hy fleghes. Herwydh Hepworth "Ny wra lettya artydhes na kegina na dinythi, na gwitha fleghes usi brygh rudh warnedha (na hogen mars yw tri anedha); dhe’n kontrari an bewnans rych ma a’s mag." Demedhyans Hepworth ha Nicholson a veu restrys yn mis Du 1938 dhe Hampstead wosa ev dh’omdhimedhi a’y gynsa gwreg. Rachel ha Simon a dheuth ha bos artydhyon ynwedh.
Talsarnau
Talsarnau yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH63NW21). Yma hi 105.3 mildir (169.4 km) dhiworth Kardydh ha 192.5 m (309.8 km) dhiworth Loundres. 537 o braster an poblans yn 2011, ha 332 (61.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Barbara Hepworth
Nessa hanter hy bewnans
Trigys o Hepworth yn Kernow dres an nessa hanter hy bewnans.
Por’ Ia
Hepworth, Nicholson ha’n fleghes a omremovas dhe Gernow ha’n Nessa Bresel an Bys ow talleth yn 1939.
A-dhia 1949 bys hi dhe verwel yn 1975 trigva Hepworth o Studhleow Trewyn dhe Bor’Ia. “Namna neppyth hudel o kavos Studhla Trewyn.” yn medh hi, “Otta ’th esa studhla, garth, lowarth may hyllys oberi a-ves ha gans spas.” Por’Ia re dhothya ha bos argel dhe lies artydh dres an vresel. Yn mis Hwevrer 1949, Hepworth ha Nicholson a gesfondyas Kowethas an Artys Pennwydh y’n diwotti Tavern an Kastel war-barth ha 17 artydh moy, Peter Lanyon ha Bernard Leach y’ga mysk.
Tresyades skentel o Hepworth ynwedh. Wosa hy myrgh Sarah dhe vos gorrys dhe glavji yn 1944, Hepworth a dheuth ha omgowethhe gans leuvvedhek, Norman Capener y hanow, neb a ros dhedhi chons dhe vires orth dyghtyansow leuvvedhegel. Namna 80 delinyans a leuvvedhegvaow a wrug hi, ow tevnydhya krey, ynk ha pluven blomm. Dynys o Hepworth gans hevelepter a weli ynter maner oberi medhegow hag artydhyon.
Orth Biennale Venys  1950 rann a’y oberow a veu diskwedhys y’n babel an RU war-barth hag oberow Matthew Smith ha John Constable. Dew ober moy, Contrapunctal Forms ha Turning Forms, a veu diskwedhys orth Gool Breten Veur  dhe Loundres yn 1951. Y’n keth bledhen Hepworth ha Nicholson a omdhidhemedhis. Bys y’n eur na Hepworth re ravsa kyns oll men ha prenn, mes lemmyn y tallathas oberi gans brons ha pri keffrys. Yn fenowgh y hyllys gweles hy oberow bras gwrys a vrons yn hy lowarth.
Mernans hy mab Paul
Hy flogh an kottha, Paul, a verwis dhe’n 13ves a vis Hwevrer 1953 yn Pow Tai hag ev ow soodha y’n ayrlu an RU. Yma gravyans dh’y gov, Madonna ha Flogh y hanow, y’n eglos pluw Ia.
Drefen hi dhe vos gorskwith wosa mernans hy mab Hepworth a viajyas dhe Bow Grek gans hy howethes Margaret Gardiner yn mis Est 1954.An vyaj a dhelenwis an ober a dhallathas pan dhewelis dhe Bor’Ia ha gravya prenn kales dhyworth Nigeria a’n eghen guarea.
Bri geswlasek
Kales o kowethyans Hepworth gans maynoryon y’n SU, mes wortiwedh Arthur ha Madeleine Lejwa a restras yn Evrek Nowydh an diskwedhyans a’y ober yn unnik esa hwans bras dhedhi anodho. Wosa henna y feu hi dewisys rag gwruthyl ober dhe gov Dag Hammarskjöld, nessa Skrifennyas-Ollgemmyn an Kenedhlow Unys.
Diwettha rann hy resegva
A –dhia 1960, wosa Hepworth dhe brena cinema-donsva dheges Palais de Danse esa a-dal a’n studhla Trewyn, yth esa spas dhedhi rag oberow bras aga myns. Ha diweth hy resegva ow nesa hi a wrug arbrovow gans mendresennegeth ynwedh.
Barbara Hepworth a verwis awos tan yn hy studhleow dhe’n 20ves a vis Me 1975 ha hi 72 bloodh.
Mirvaow ha leow erell mayth yw diskwedhys hy ober ynna
Yma dew withti henwys rag Hepworth ha gans kuntellow posek a’y ober. An kynsa yw Gwithti Barbara Hepworth  yn Por’Ia,  hag a via hy thre, dyghtys a-dhia 1980 gans Mirva Tate. An nessa yw an gwithti Hepworth Wakefield yn Pow Evrek, ranndir may feu genys, ygerys yn 2011.
Y hyllir mires orth oberow erell gwrys gensi y’n leow a sew:
Mirva
Klass:Artydhesow Klass:Dinethyansow 1903 Klass:Mernansow 1975 Klass:Sowsesow
577
Hwarvedhyansow
Klass:577
Etholans Konsel Kernow, 2021
Yth esa etholans war an 6ves a vis Me 2021 rag etholi 87 esel Konsel Kernow. An etholans o strivys gans pastellow bro nowydh ha'n nomber a eseli y'n Konsel iselhes a 123 dhe 87. An Parti Gwithadorek a gwaynyas rann vrassa an esedhow, gans 47 esel.
Noten
Kernow Klass:Gwlasegeth Kernow
Juan
Juan a ell bos:
Rewliv
Rewliv yw korf termyn hir a rew hag a way prest drefen y boos y honan. skeusennik|400px|left|An barth kreuni skeusennik|right|400px|Tirfurvow rewlivel Rewliv a furv le mayth yw kreunans an ergh moy ages ablasyans dres lies bledhen, yn fenowgh kansvledhynnyow. Yn lent rewlivow a dhifurv ha frosa drefen aga fosow. Hemm a furv krevassow, seracs, ha rewlammow. I a skravinas karrek hag atal dhyworth yn-dann an rewliv ha gwwruthyl tirfurvow kepar ha kommow, marianow po fyordow. Rewlivow a furv war an tir hepken, ytho dyffrans yns i dhe vorrew.
War an Nor, 99% a rew rewlivel yw komprehendys a-ji lienyow rew (aswonnys ynwedh avel "rewlivow brastiryel") yn ranndirow penneghlek, mes rewlivow yw kevys yn kadonnow menydhyow war bub brastir a-der Ostrali.
Rew rewlivek yw an kreun moyha a dhowr fresk (69% a dhowr fresk an bys yw yn lienyow rew). Drefen bos mas rewlivel effeythys gans chanjys hir y'n hin, r.e. kodhans, tempredh kresek ha gorher komol, chanjys yn mas rewlivow yw an finna menegoryon a janj hinek, ha kaws meur a varyansow yn nivel an mor.
skeusennik|400px|Sortow a rewliv
Sortow a rewliv
Klassys yw rewlivow herwydh aga shap, myns, gnasow tesel hag omdhegyans.
Rewlivow Godomm hag Yeyn
Y hyllir klassa rewlivow herwydh studh aga selyow. Mar kyll dowr teudh drehedhes goles an rewliv dre gowfordhow ha krevassys, yma moy a loub yn-dann an rew hag an rewliv a yll gwaya yn essa. Hemm yw gwir yn arbennik gans rewlivow Alpek. Nebes lienyow rew yw stag drefen aga bos rewys dhe'n garrek weli.
Kataloni
Kataloni (Catalunya yn Katalanek, Cataluña yn Spaynek, Catalunha yn Aranek) yw kemmynieth omrewlys Spayn gans studh avel kemmynieth istorek. Yma hi yn Borlewen an Konna-Tir Iberi desedhys. A-dro dhedhi yma kemmyniethow omrewlys Pow Valensianek hag Aragon, Roussillon yn Pow Frynk, Andorra, ha'n Mor. Y triga 6.5 milvil dhen omma yn 2003. Barcelona yw an bennsita ha'n brassa tre.
Konteth Clearfield, Pennsylvani
Konteth Clearfield (yn Clearfield County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Kataloni
Tavosow
Yma teyr yeth soedhogel dhe Gataloni, ha diw anedha devnydhys yn menystrans an pow. An eyl yw Katalanek, yeth teythyek an pow, ha'y ben yw Spaynek, yeth a wlaskor Spayn. Mes yn Bro Aran y kevir rannyeth Oksitanek aswonnys avel Aranek (aranés): honn yw taves Gaskoynek, hag y'n vro na yeth soedhogel yw hi.
Asrannow
Kataloni a gomprehend peder konteth: Barcelona, Girona, Lleida, ha Tarragona. An kontethow ma yw diberthys yn 41 comarca
Governans
An Generalitat de Catalunya yw hanow an vaner wovernans a Gataloni. Yn fenowgh y helwir Senedh an pow yndella ynwedh. A-dhia 1977, pan dhehwelis Josep Tarradellas dhiworth Pow Frynk (le may triga ev ha'n Generalitat yn termyn Francisco Franco), an Generalitat a'n jeves omrewl.
Ottomma rol a lywydhyon an Generalitat a-dhia dermyn an vyghternedh Katalanek a Aragon:
<ol> <li>Berenguer de Cruïlles 1359-1362 <li>Romeu Sescomes 1363-1364 <li>Ramon Gener 1364-1365
Sal Brinton
Sarah Virginia 'Sal' Brinton, Baroness Brinton (genys 1 Ebrel 1955 yn Loundres, Pow Sows) yw politegores bretennek, an Lewydh a'n Parti Livrel Werinel a-dhia 2015 ha 2019 hag esel Chi an Arlydhi a-dhia 2011.
Kataloni
Governans
<li>Bernat Vallès 1365
Sal Brinton
Devynnow
Klass:Dinethyansow 1955 Klass:Eseli Chi an Arlydhi a'n RU Klass:Parti Livrel Werinel Klass:Politegoryon a Loundres Klass:Sowsesow
Kataloni
Governans
Bernat Vallès 1365-1367
Romeu Sescomes 1375-1376 Joan I d'Empúries 1376 <li>Guillem de Guimerà 1376-1377 <li>Galceran de Besora 1377-1378
Ramon Gener 1379-1380 <li>Felip d'Anglesola 1380 <li>Pere de Santamans 1381-1383 <li>Arnau Descolomer 1384-1389 <li>Miquel de Santjoan 1389-1396 <li>Alfons de Tous 1396-1413 <li>Marc de Vilalba 1413-1416 <li>Andreu Bertran 1416-1419 <li>Joan Desgarrigues 1419-1422 <li>Dalmau de Cartellà 1422-1425 <li>Felip de Malla 1425-1428 <li>Domènec Ram 1428-1431
Marc de Vilalba 1431-1434 <li>Pere de Palou 1434-1437 <li>Pere de Darnius 1437-1440 <li>Antoni d'Avinyó i de Moles 1440-1443 <li>Jaume de Cardona i de Gandia 1443-1446 <li>Pero Ximénez de Urrea 1446-1449 <li>Bertran Samasó 1449-1452 <li>Bernat Guillem Samasó 1452-1455 <li>Nicolau Pujades 1455-1458 <li>Antoni Pere Ferrer 1458-1461 <li>Manuel de Montsuar 1461-1464 <li>Francesc Colom 1464-1467 <li>Ponç Andreu de Vilar1467-1470 <li>Miquel Samsó 1470-1473 <li>Joan Maurici de Ribes 1473-1476 <li>Miquel Delgado 1476-1478 <li>Pere Joan Llobera 1478-1479 <li>Berenguer de Sos 1479-1482 <li>Pere de Cardona 1482-1485
Ponç Andreu de Vilar 1485-1488 <li>Juan Payo Coello 1488-1491 <li>Joan de Peralta 1491-1494 <li>Francí Vicenç 1494-1497 <li>Pedro de Mendoza 1497-1500 <li>Alfons d'Aragó 1500-1503 <li>Ferrer Nicolau de Gualbes i Desvalls 1503-1504 <li>Gonzalo Fernández de Heredia 1504-1506 <li>Lluís Desplà i d'Oms 1506-1509 <li>Jordi Sanç 1509-1512 <li>Joan d'Aragó 1512-1514 <li>Jaume Fiella 1514-1515 <li>Esteve de Garret 1515-1518 <li>Bernat de Corbera 1518-1521 <li>Joan Margarit i de Requesens 1521-1524 <li>Lluís de Cardona i Enríquez 1524-1527 <li>Francesc de Solsona 1527-1530 <li>Francesc Oliver de Boteller 1530-1533 <li>Dionís de Carcassona 1533-1536 <li>Joan Pasqual 1536-1539 <li>Jeroni de Requesens i Roís de Liori 1539-1542 <li>Miquel Puig 1542-1545 <li>Jaume Caçador 1545-1548 <li>Miquel d'Oms i de Sentmenat 1548-1551 <li>Onofre de Copons i de Vilafranca 1551-1552 <li>Miquel de Ferrer i de Marimon 1552 <li>Joan de Tormo 1552-1553 <li>Miquel de Tormo 1553-1554 <li>Francesc Jeroni Benet Franc 1554-1557 <li>Pere Àngel Ferrer i Despuig 1557-1559 <li>Ferran de Lloances i Peres 1559-1560
Miquel d'Oms i de Sentmenat 1560-1563 <li>Onofre Gomis 1563-1566 <li>Francesc Giginta 1566-1569 <li>Benet de Tocco 1569-1572 <li>Jaume Cerveró 1572-1575 <li>Pere Oliver de Boteller i de Riquer 1575-1578
Benet de Tocco 1578-1581 <li>Rafael d'Oms 1581-1584 <li>Jaume Beuló 1584
Pere Oliver de Boteller i de Riquer 1584-1587 <li>Martí Joan de Calders 1587 <li>Francesc Oliver de Boteller 1587-1588 <li>Jaume Caçador i Claret 1590-1593 <li>Miquel d'Agullana 1593-1596
Francesc Oliver de Boteller 1596-1598 <li>Francesc Oliveres 1598-1599 <li>Jaume Cordelles i Oms 1599-1602 <li>Bernat de Cardona i de Queralt 1602-1605 <li>Pere Pau Caçador i d'Aguilar-Dusai 1605-1608 <li>Onofre d'Alentorn i de Botella 1608-1611 <li>Francesc de Sentjust i de Castre 1611-1614 <li>Ramon d'Olmera i d'Alemany 1614-1616 <li>Miquel d'Aimeric 1616-1617 <li>Lluís de Tena 1617-1620 <li>Benet Fontanella 1620-1623 <li>Pere de Magarola i Fontanet 1623-1626 <li>Francesc Morillo 1626-1629 <li>Pere Antoni Serra 1629-1632 <li>Esteve Salacruz 1632 <li>García Gil de Manrique y Maldonado 1632-1635 <li>Miquel d'Alentorn i de Salbà 1635-1638 <li>Pau Claris i Casademunt 1638-1641 <li>Josep Soler 1641 <li>Bernat de Cardona i de Raset 1641-1644 <li>Gispert d'Amat i Desbosc de Sant Vicenç 1644-1647 <li>Andreu Pont 1647-1650 <li>Pau del Rosso 1650-1654 <li>Francesc Pijoan 1654-1656 <li>Joan Jeroni Besora 1656-1659 <li>Pau d'Àger 1659-1662 <li>Jaume de Copons i de Tamarit 1662-1665 <li>Josep de Magarola i de Grau 1665-1668 <li>Joan Pagès i Vallgornera 1668-1671 <li>Josep de Camporrells i de Sabater 1671-1674 <li>Esteve Mercadal i Dou 1674-1677 <li>Alfonso de Sotomayor 1677-1680 <li>Josep Sastre i Prats 1680-1683 <li>Baltasar de Muntaner i de Sacosta 1683-1686 <li>Antoni de Saiol i de Quarteroni 1686-1689 <li>Benet Ignasi de Salazar 1689-1692 <li>Antoni de Planella i de Cruïlles 1692-1695 <li>Rafael de Pinyana i Galvany 1695-1698 <li>Climent de Solanell i de Foix 1698-1701 <li>Josep Antoni Valls i Pandutxo 1701
Antoni de Planella i de Cruïlles 1701-1704 <li>Francesc de Valls i Freixa 1704-1705 <li>Josep Grau 1706-1707 <li>Manuel de Copons i d'Esquerrer 1707-1710 <li>Francesc Antoni de Solanell i de Montellà 1710-1713 <li>Josep de Vilamala 1713-1714 Francesc Macià i Llussà (ERC) 1932-1933
<li>Lluís Companys i Jover (ERC) 1933-1940 Josep Irla i Bosch (ERC) 1940-1954 <li>Josep Tarradellas i Joan (ERC) 1954-1980 Jordi Pujol i Soley (CiU) 1980-2003 <li>Pasqual Maragall i Mira (PSC) 2003-2006 <li>José Montilla Aguilera (PSC) 2006-2010 <li>Artur Mas i Gavarró (CiU) 2016 <li>Carles Puigdemont (CiU (2016-2017) <li>Quim Torra i Pla (2018- </li> </ol>
Shing-Tung Yau
Klass:Amerikanyon Klass:Dinethyansow 1949 Klass:Godhonydhyon
Jantar Mantar
Jantar Mantar yw Ertachva an Bys UNESCO yn Jaipur, Eynda. Kuntel yw a 19 daffar steroniethel drehevys gans an myghtern Rajput, Sawai Jai Singh II, fondyer cita Jaipur. Kowlrwys veu yn 1734. Y’n tyller ma yma euryor howl moyha an bys. Wosa damach y’n 19ves kansvledhen, daswrys veu an tyller yn 1902 gans an Raj bretennek.
An hanow Jantar Mantar a dheu dhyworth an Sanskrytek, ow styrya jynn amontya. Porpas an daffar o dhe vusura termyn, dargana difygyow, sewya tylleryow ster posek y’n ebron, amontya deklynyansow an planetow ha musura ughelderow nevek ha’ga efemerysys.
An daffar
An 19 daffar yw:
Klass:Ertachva an Bys UNESCO Klass:Eynda
Gorsav Karnrosveur
skeusennik|Gorsav Karnrosveur yn 1964. Gorsav Karnrosveur a serv an treveglos dhe Garnrosveur yn Kernow. Gorsav yw war an Linen Arvordiryow Atlantek usi dyghtyes gans Great Western Railway.
Istori
skeusennik|Gorsav Karnrosveur y'n jydh hedyw. An Hyns-Tramm Treffry a veu ygerys yn 1847 a oberas y'n arenebedh kyn an Hyns-horn Monow Kernow dhe dhos yn 1874. Trenow trethysi a dhallathas yn 1976 yntra Tewyblustri ha Fowydh. Dhe'n pols na yth esa unn kay dhe Garnrosveur. Doblys veu an linen dhe Dhibarthva Goonwrug yn 1930 hag y feu an kay treylyes dhe gay-enys. An linen dhe Woongrug a dhegeas rag trethysi yn 1964, ytho treylyes delergh dhe worsav unn gay o. An linen dhe Garrbons veu deges yn 1989 a styr nag eus saw unn lergh dre'n treveglos y'n jydh hedhyw.
Servisyow
Gorsav-govyn yw, ytho yma res dhe drethysi war an tren leverel dhe'n gwithyas-tren y fynnons diyskynna, yma res dhe'n re a vynn yskynna y'n tren sinya dhe'n lewyer.
Gweller keffrys
Klass:Kernow Karnrosveur
An Teyr Gwragh a Senar
Chif kemeryansow
Klass:Hwedhlow berr
Racine, Wisconsin
thumb|300 px|Racine thumb|250px| Racine yw sita yn Konteth Racine, Wisconsin, Statys Unys. Yn 2020, poblans an sita o 77,816.
An sita a veu fondys yn 1699.
Gwiasva
Klass:Citys yn Wiskonsin
Gweres
skeusennik|300px|right|Gweres displegys dhyworth [[Amalrewlivans#Gwynslows|gwynslows usys rag ammeth yn Almayn]] Gweres yw an ughella nivel a’n dor, yn fenowgh le ages meter a dewder. Kemyskans yw a stoffow organek, monyow, gassys, dowr hag organedhow a skoodh bewnans war-barth. Gweres a’n jeves peswar gweythres posek: Yma diw ran dhe wodhonieth gweres: gweresonieth (pedology yn Sowsnek) yw an studhyans a furvyans, deskrifans ha klassans gweresow, hag edafonieth (Sows. edaphology) yw studhyans delanwes gweres war daklow byw.
Essensek yw gweres dhe vewnans war an Norvys. Ynno y tevir boos ha’y peurir enevales. Gwrys yw gweresow dres termyn hir, sewyans a dhew argerdh: tewedha karrygi a-barth awoles ha’n keworrans a stoffow organek drefen pedri a-barth a-ugh. Gelwys yw an karrygi tewedhys avel ‘regolith’. Kyn hwrello kemeres milyow a vledhynnyow dhe dhisplegya gweresow, pur es yw aga distrui der esknians gweres, po aga gorusya. skeusennik|250px|right|Profil gweres ow tiskwedhes an nivelinnow
Profil gweres
Gweres yw displegys yn leun a omdhiskwedh sewyans (gelwys profil gweres) a nivelyow (gelwys nivellinyow). Dell yw usys, yma peswar nivellin:
Komposyans ha gwiasedh
skeusennik|right|250px|Gwiasedh gweres A-dro dhe hanter komposyans (dalghedh) gweres yw stoff monyek gans 10% po le stoff organek. An remenans yw dowr po ayr. Y hyllir deskrifa an komposyans pella orth deskrifa kemyskans myns an kreunennow. Hemm yw gwiasedh an gweres.
Kesweyth gweres
Kesweyth gweres yw deskrifans a’n fordh dell yw kreunennow glenys war-barth. Deskrifansow kemmyn yw stokkyel (blocky), kolovennek, nivelyek, kreunigek ha kowrek.
Argerdhow gweres
skeusennik|300px|left|Chif argerdhow gweres Kregi war an hin a wra an posekka argerdhow a furv gweresow. Glaw a brovi dowr hag a liv der an gweres, owth omdeudhi monyow dhyworth nivellin an ughweres (eslivans), aga gwaya dhe’n isweres, mayth hwrons i kodha (ynlivans). Treweythyow yma nivellin liwys y’n tyller may hwer henna. Mars yw monyow horn removys ha kodhys, furvyes yw an gweres podsol, argerdh henwys podsolheans. Yn tylleryow segh, gwayans dowr y’n gweres yw war-vann, ytho gesys yw an kodhans ogas dhe’n enep. Yn kemmyn, y hwelir kreunansow a galgh ena (kalghheans). Yn ensamplow pella, gesys yw nivel a holan war an enep (holanheans). Ynwedh an hin a nas py par plansow a dyv,ytho dihevelep yw gweresow le mayth usi gwels po gwydh ow tevi. skeusennik|right|250px|Kadon weres war leder Gweresow a yll chanjya a-dreus leder. War ledrow gweresow a wra varya a rann tewder, myns res gweres ha glybor. Sewyans hemma yw kadon po catena a weresow.
Klassa gweresow
Usys yw an patron a nivellinyow dhe glassa gweresow. Yma lies system a glassa usys a-derdro’n bys, ha pur gomplek yw aga thermonieth. Displegys veu onan a’n kynsa systemow gan an godhonydh russek Vasily Dokuchaev a-dro dhe 1880. Selys veu war an sort a garrek ha’n elvennow omgemeryansek rag aga furvyans. A-dhia an 1960ow usys veu morfologieth gweresow rag klassa. skeusennik|350px|right|Mappa ow tiskwedhes klassans an [[Statys Unys a weresow]] Ottomma nebes ensamplow a weresow.
Titus
Titus Caesar Vespasianus (/ˈtaɪtəs/ TY-təs; 30 mis Kevardhu 39 – 13 mis Gwynngala 81 BK) o emperour romanek a 79 dhe 81. Klass:Dinethyansow 39 Klass:Emperours Klass:Faros Klass:Mernansow 81 Klass:Prydydhyon
Argoed
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerffili
Repoblek Dhominikanek
An Repoblek Dhominikanek (yn República Dominicana) yw repoblek yn Mor Karib. Hi a wra kevrenna an ynys 'Spaynek (Hispaniola)' gans Hayti.
Dominikanek
Shiing-Shen Chern
Shiing-Shen Chern (1911 - 2004) o chinek-amerikanek prydydh
Askel groghen
Bronnviles gans gallos neyja yw eskelli groghen (Chiroptera). Yma ger arall yn Kernewek, ughsommys gans an keth styr ha askel groghen. An brassa rann a eskelli groghen a dheber pryv; nebes anedha a dheber frooth, nektar po pysk. Dell usys, enyvales nos yw eskelli groghen. Yma an askel groghen vampir a Dhe Amerika owth eva goes. Yma moy es 900 o eghennow askel groghen y'n bys, hag yma 16 eghen kevys yn Breten Veur. Klass:Bronnviles
Philip Knight
Kana
Yn kres an 1960ow, ev a wari tabours yn bagas rokk a Bennsans, 'Ricky and the Layabouts', warbarth ha'y vreder, Kit ha Tim. I a wari a-dreus Kernow, ow kwari avel eyl vagas war an rol dhe 'Tom Jones & the Squires', 'The Bachelors', 'Screaming Lord Sutch', 'Johnny Kidd & the Pirates', 'Manfred Mann', 'The Pretty Things' ha 'The Who'. Wosa henna, Phil a omjunnyas bagas, 'Velvet Touch' aga hanow. Dewisys vons avel 'Devon Pop Poll Champions', dalleth an 1970ow.
Ev a waynyas an chif kesstrif y'n Gool Pan-Geltek yn 1991 yn Gaillimh (Galway), Iwerdhon, gans y gan Deus yn rag Dolli, kan a-dro dhe Dolly Pentreath. Hemm o an eyldro dhe Gernow gwaynya an kesstrif.
Yn 1993 yth eth dhe Santiago de Compostela, Galisi, avel kannas Kernow yn kesstrif kana. Ev a ganas Apostol an Mor. Komposys ha performys veu gans Phil Knight, ha restrys rag orkestra gans Goff Richards.
A-dhia 1995 dhe 2006 ev a wari gans an 'Golowan Band', ow kevranna dhe albom gansa yn 2005. Y kevrannas dhe niver a albomow erel yn Kernewek, kepar hag Yn gwynn ha du 1997 gans Graham Sandercock, ha Planet Kernow yn 2006. Ev re warias treweythyow avel esel Skwardya. Yn 2012 dyllys veu albom ganso gelwys Omdowl morek yn furvow cidi hag iskarg bysysel.
Skrifa
Ev a dhyskas Kernewek y'n 1980ow ha dewisys veu avel esel a Orsedh Kernow yn 1984, gans an hanow bardhek. Dyllys veu y lyver Lyver Lavarow Kernewek: My, Ny Vynnav Kewsel Sowsnek yn 1985 gans Kowethas an Yeth Kernewek ha dastyllo yn 1994 ha 2011. Yn 1990 Kowethas an Yeth Kernewek a dhyllas y hwedhel berr, 'Krakk Taran'. Dastyllys veu yn 1997. Skoodhyer gwresek o a Gernewek Kemmyn.