cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hensi-horn Kledhrennow Kul an Harz
An rosweyth
Glas: Harzquerbahn, Gwyrdh: Brockenbahn, Rudh: Selketalbahn ]] Yma'n rosweyth hensi-horn gwrys a deyr linen an Harzquerbahn (Hyns-horn dre'n Harz), an Brockenbahn (Hyns-horn an Brocken), ha'n Selketalbahn (Hyns-horn Nans Selke). An hensi-horn a bon der an statys keffrysek a Niedersachsen ha Sachsen-Anhalt ha'n awtoritas leel a berghen an kompani.
Hatshepsut
Hy thas o Thutmose I. Hy ragresydh o Thutmose II (hy gour). Hy er o Thutmose III, hy noy, mab Thutmose II dre wreg lyha. Thutmose III o kes-lesruw gans hy lesvam hag o penn an lu, mes Hatshepsut o an rewlyas yn effeyth ha henwys Faro. Hi rewl a dhuryas 21 bledhen ha naw mis, herwydh istorier an tressa kansvledhen KOK Manetho. Hi a verwis yn 1458 KOK, hemma a styr y teuth ha bos Faro a-dro dhe 1479 KOK.
Kernowek
Istori an yeth
An Pla Meur a hedhas Breten Veur yn 1349. Yth esa kemmys ankow na dhaskavas niver a Gernowegoryon nevra hwath. Y'n degbledhenyow ow tos, y skrifas hwelow chyf a lien Kernewek Kres – an Ordinalia ha Beunans Meriasek – yn Kollji Glasneth (sodhva a epskobeth katholik Karesk). Mes yth esa an yeth hwath ow kelli hy hys. Kaws a Rebellyans an Lyver Pysadow yn 1549 o enebi an lyvrow pysadow protestant nowyth, skrifys yn Sowsnek yn unnik.
Hensi-horn Kledhrennow Kul an Harz
Stock-rolya
skeusennik|99 5902 war Hyns-horn an Brocken. An rosweyth yw nosedhek drefen ev dhe dhevnydhya lies jynn-ethen. Hemm yw awos fowt a gevarghow dres berghenogeth an Deutsche Reichsbahn yntra 1945 ha 1993. Y tevnydh an hensi-horn kemmysk a jynnow dhyworth an 1950ow ha jynnow gwreydhek. Yma keffrys lies jynn ha kerri-tren disel dhe'n kompani usi devnydhyes dhe skoodhya'n poblans leel pan nyns yw gwiw devnydh a jynnow-ethen.
Hatshepsut
Hatshepsut a dhasfondyas rosweythyow kenwerth a veu goderrys yn sesyans Hyksos a Ejyp dres Oos Kres Nessa (Second Intermediate Period).
Kernowek
Istori an yeth
Kernewek Diwedhes a dhisplegyas yn 17ves kansblydhen yn kevrangow Pennwydh ha Kerrier. Sempelheansow gramasek hag omgerdh fonologiek o gnasow arbennek an oos ma. Yth esa an skoler brythonek Edward Lhuyd yn Kernow ow studhya an yeth y'n furv dhiwedhes ma yn 1700. Unn a'n diwettha Kernowegoryon aga mammyeth o Dolly Pentreath a Borthynys; hi a veu marow yn 1777.
Hatshepsut
Lies ejyptologydh a leveris bos hy folisi tramor hebas y'n brassa rann, mes yma dustuni y hwrug Hatshepsut ledya kaskyrghow an lu yn sewen yn Nubia, an Levant ha Syri a-varr yn hy rewl.
Hensi-horn Kledhrennow Kul an Harz
Kevrennow
Klass:Hensi-horn yn Almayn
Hatshepsut
Hatshepsut o onan a'n drehevyer an moyha askorrus yn hen Ejyp. Hi a wrug gorhemmyn drehevyans a lies ragdres dres Ejyp a-Wartha hag Ejyp a-Woles. Hi a arvethas Ineni, pennser meur y vri. Dres hy rewl, kemmys a dhelowieth a veu askorrys dell eus delowieth Hatshepsut dhe ogas dhe bub gwithti bras y'n bys.
Kernowek
Istori an yeth
A-dhia 1904, nebes aktivedhyon a omgemmeras kaskyrgh rag dyski, devnydhya ha dasvywa an yeth y'n Dasserhyans Kernowek. Yn 1986, an omsav Kernewek a wodhevis fols yn tri bagas; mes ny lehas an niver a studhyoryon an yeth. Wosa kansblydhen a vywder tavosel, an yeth a gavas hy haswon gans Senedh an Rywvaneth Unys avel taves ranndiryel Gernow yn 2002 yn-dann an Chartour Europek rag Yethow Ranndiryel po Bian.
Hatshepsut
Rann a Ertachva an Bys UNESCO Ynkleudhva Thebes yw Tempel Hatshepshut.
Kernowek
Studhyans
Y'n 17ves kansblydhen, William Scawen (1601–1689) o onan a'n kynsa tus a vynna kuntelles lavarow ha remenans an yeth kernewek. Nebes termyn wosa henna, y tisplegyas skol antikwaris Pennwydh a-dro dhe John Keigwin, an teylu Boson, William Borlase, h.e. An skoler kembrek Edward Lhuyd (onan a'n fondyers a studhyow Keltek) a oberas warbarth gans eseli an bagas ma. Kansblydhen wosa henna ogatti, William Pryce (1725(?)–1790) a berhennogas hwithransow Kernewek Lhuyd ha'ga dyllo avel Archaeologia Cornu-Britannica (1790). Rowedh meur esa dhe'n lyver ma y'n bledhenyow a-varr a studhyansow Kernewek, kyns skoloryon dhe wodhvos bos Lhuyd an awtour chyf.
Hatshepsut
Klass:Mernansow 1458 KOK Klass:Afrikanesow Klass:Faros Klass:Dinethyansow 1507 KOK
Kernowek
Studhyans
Attendya an taves Kernewek a wrug moy ha moy a akademedhyon y'n 19ves kansblydhen.
Edwin Norris (1795–1872) a dhyllas an Ordinale yn 1859 (The Ancient Cornish Drama), warbarth gans treylyans Sowsnek ha gramasek Kernewek. Whitley Stokes (1830–1909), den laha a Iwerdhon, o den a boos yn studhyansow Keltek; dyllansow Gwreans an Bys ha Beunans Meriasek ev a wrug warbarth gans gerva a 2000 ger. An skoler bretonek Joseph Loth (1847–1934) a studhya Bretonek ha Kembrek warbarth gans Kernewek. Ev a dhylla lies erthygel a-dro dhe'n yeth Kernewek yn Revue Celtique. Henry Jenner, kynsa hembrenkyas an dasserhyans, a avowys Loth ha Stokes avel ragresegedhyon a res dhodho. Llawlyfr Cernyweg Canol o gramasek Kernewek Kres gans Henry Lewis hag esa dhe les dhe A.S.D. Smith ha Kembregoryon erel. Revd Robert Williams a skrifas Lexicon Cornu-Britannicum (gerva) yn 1865, ha Dr Frederick W.P. Jago unn gerlyver Sowsnek-Kernewek yn 1885.
Gramasek ha gerva Kernewek o materow alhwedhel sertan rag gedyoryon an Dasserhyans: Jenner, Hal Wyn, Mordon, Caradar, h.e. Yma Ray Edwards, Oliver Padell, Nicholas Williams, Richard Gendall ha Ken George ow pesya aga hwithransow bys an dedhyow ma. A-der an Dasserhyans, kevrohow notadow dhe studhyansow an yeth kernewek a wrug Paula Neuss, Brian Murdoch, Lauren Toorians, hag erel.
Fonologieth
War-lergh Ken George, fonologieth Kernewek a-dro dhe dermyn Bywnans Meryasek a via moy po lyha yndella:
Notyewgh George dhe brederi bos bagasow kesonennow:.
Edward VI a Bow Sows
Edward VIves o Myghtern Pow Sows (hag yn titel huni Wordhon ha Pow Frynk ynwedh) a-dhia 1547 bys termyn hy mernans yn 1553. Ev o mab Henry VIII ha'y drysa myghternes, Jane Seymour. Pan esa y oes 9 bloedh, Henry a veu marow hag Edward eth ha bos myghtern a'y wosa. Edward Seymour, Dug Gwlas an Hav (ewnter an myghtern), a wovernya an wlaskor yn le Edward a 1547–1549. Wosa henna, John Dudley, Dug Northumberland a gemmeris an galloes na. Reyn Dudley (1549–1553) a grevhas gnas Protestant a Eglos Pow Sows – kyns henna, an eglos na o "eglos katholik heb an Pab".
Kernowek
Fonologieth
Ny grys Nicholas Williams bos dyffrans ynter hag  yn Kernewek Kres, naneyl ynter  hag. Hwath pella, Mordon ha skodhyoryon Kernewek Unys a-lemmyn na grysa bos dyffrans ynter hag  yn Kernewek Kres.
Edward VI a Bow Sows
Maw skiensek o Edward, mes klav yn fenowgh. Y halla ev kewsel Sowsnek, Latin, Frynkek ha Greka. Y fu ev marow hag ev 15 bloedh. Wosa henna, yth esa an gurun dh'y hwoer gatholik Maria.
Kernowek
Fonologieth
Yma Iwan Wmffre ow terivas bos fonologieth Kernewek Diwedhes yndellma:
Edward VI a Bow Sows
Klass:Mernansow 1553 Klass:Rielder Bretennik
Kernowek
Fonologieth
Notyewgh Wmffre dhe brederi bos /kʷ, gʷ/ bagasow a gesonennow: /k+w, g+w/, mes /ʍ/ kesonen hy honan. Nyns yw ev sertan yw po nag yw /z/ dihaval yn fonologek dhe /s/, /ʒ/ dhe /dʒ/, po /ħ/ dhe /h/.
John Beag Ó Flatharta
John Beag Ó Flatharta yw ilewydh Iwerdhonek kana gwlas ha darleser a Leitir Mealláin (Lettermullen) yn Konamara, Iwerdhon west. Y tallathas kana y’n 1970ow diwettha. A-dhia 1980 gans y vagas, Na hAncairí (An Ankoryow) ev a dhisplegyas kemyskans a gana gwlas ha sean-nós, hemm yw kana gwerin hengovek heb daffar.
Yvynnen vian
Yvyn bian, Ammodytes tobianus, yw eghen a bysk yn teylu yvyn Ammodytidae. 20cm yw aga brassa hys.
John Beag Ó Flatharta
Y ganow a sew themys a dhivroans, estrenegyans ha kerensa, ha kanow a-dro dhe’n mor maga ta, elvennek dhe bub kemeneth yn Konamara. John Chóil Bhreathnaigh a senas akordyon war an blasenn gynsa ‘Faoi Lán tSeoil’, mes John Beag a ganas gans kemyskans a warioryon erel war an plasennow erel.
Portland, Oregon
thumb|250px| Portland yw sita yn Oregon, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 652,503.
An sita a veu fondys yn 1845.
Gwiasva
Klass:Citys yn Oregon
John Beag Ó Flatharta
Wosa demedhi Ann Hargraves, i a wayas dhe driga y’n Statys Unys, mes yowynk o y wrek pan verwis, yn unn asa ev gans mab yowynk, Liam. I a dhehwelas dhe Iwerdhon yn 2007. Plasennow erel a sewyas, hag ev veu owth oberi dhe RTÉ Raidió na Gaeltachta.
Konteth Tucker, Virjynni West
Konteth Tucker (yn Tucker County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
John Beag Ó Flatharta
Y ganow moyha gerys yw ‘Amhran Chuigeil’ (Kan kygel, a-dro dhe resek skathow Galway hookers dhyworth Faoi lán tSeoil), ‘The Nazarene Song’ skrifys gans Eddie O Conghaile a-dro dhe hager-awel war an mor, ha ‘Amhrán Mhaínis’ (Kan Mweenish, kynvan hengovek).
Konteth Tucker, Virjynni West
Tucker
John Beag Ó Flatharta
Plasenskrif
Klass:Godhyli
Kernowek
Gramasek
Kernewek a'n jeves lies poynt gramasek haval dhe yethow brythonek ha keltek erel – rewlyans selvenek a lavarow VSO, treylyansow, kesyewa rag-geryow, h.e.
Korea Gledh
Korea Gledh (yn Koreek, 조선민주주의인민공화국 Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk) yw gwlas yn Asi Est.
Kernowek
An Dasserhyans
Erthygel leun a vanylyon: Dasserhyans Kernowek
Dedhyow alhwedh a dhasserhyans an yeth:
Eleanor Tomlinson
Klass:Dinethyansow 1992 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon wari gwydhyow Klass:Manykyns Klass:Sowsesow
Coed-ffranc
Coed-ffranc yw tre yn Castell-nedd Port Talbot, Kembra; (SS79SW29). Yma hi 31.5 mildir (50.7 km) dhiworth Kardydh ha 160.6 m (258.5 km) dhiworth Loundres. 8755 o braster an poblans yn 2011, ha 1006 (11.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Castell-nedd Port Talbot
An Garrek
thumbnail|right|250px|An Garrek An Garrek (Angarrack) yw tre yn Kernow, Ruwvaneth Unys.
Klass:Trevow yn Kernow
Wolfgang Amadeus Mozart
right|thumb|Lymnans a Mozart gwrys yn 1777 gans lymner anwodhvos. Joannes Chrysostomus Wolfgang Theopilus Mozart ([[1756–1791) o komposydh a vri pur vras. Y triga va y'n Sans Emperoureth Romanek, po Estrych arnowydh (Salzburg ha Wien). Kyn ferwis ev ha pur yowynk, y skrifa 23 gwari-kan, moy es 41 sinfonia, 17 concerto rag piano, h.e.
Operau
Klass:Almanyon Mozart Mozart Klass:Ostrians Klass:Dinethyansow 1756
Castell Gwalchmai
Castell Gwalchmai yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SM81SE42). Yma hi 84.1 mildir (135.3 km) dhiworth Kardydh ha 213.2 m (343.1 km) dhiworth Loundres. 355 o braster an poblans yn 2011, ha 54 (15.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Kembrek
skeusennik|500px|center|Gwedhen deylu yethow keltek Kembrek (po Cymraeg y'n yeth hy honan) yw yeth keltek Kembra. Pur haval yw kembrek dhe'n yeth kelesonek hag o kewsys yn Alban deghow. Gans Bretonek ha Kernewek, yma Kembrek ow kul an bagas brythonek a'n kordh keltek.
Yma Kembrek ow kevrenna 70% a'y erva selvenek gans Bretonek, ha 75% gans Kernewek.
Herwydh niveryans 2004, yth esa 21,7% a boblans Pow Kembra ow kewsel Kembrek: hemm yw kressyans a 3% moy ages yn niveryans 1991.
Avel mammyeth, kreffa yw Kembrek yn Howlsedhes an pow: yn Gwynedh, Meryonydh, Ynys Mon, Konteth Kervyrdhin, kledhbarth Konteth Bennvro, ha Keredigyon.
Yma Senedh Kembra ow tevnydhya kembrek avel yeth soedhogel, ha diwyethek (yn kembrek ha sowsnek) yw menystrans an pow mar rewl.
Niver a Gembroyon a drevesigas rann a Batagoni yn Deghow Arghantina y'n 19ves kansblydhen. Yma aga threvesigeth, Y Wladfa war Avon Kammwy, ow kortos diwyethek yn kembrek ha spaynek.
skeusennik|right|Arwoedh-fordh Kembrek ha Sowsnek
1664
bledhen lamm
Casuariidae
skeusennik|250px|right|Penn emu Teylu ydhyn yw an Casuariidae gans peswar esel ow treusvewa: an teyr eghen a gaswars ha'n emu.
Pub esel byw a'n teylu yw ydhyn pur vras na yll neyja teythyek dhe Ostrali ha Gyni Nowydh.
Eghennow
Klass:Ydhyn
1921
1918 - 1919 - 1920 - 1921 - 1922 - 1923 - 1924
1921 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sadorn.
Mernansow
Klass:1921
Cilgerran
Cilgerran yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN14SE95). Yma hi 73.8 mildir (118.8 km) dhiworth Kardydh ha 196.2 m (315.7 km) dhiworth Loundres. 1461 o braster an poblans yn 2011, ha 775 (53%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Leo Minor (ranneves)
Leo Minor yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Yvynnen vras
Yvyn bras, Hyperoplus lanceolatus, yw eghen a bysk yn teylu yvyn Ammodytidae. 35 cm yw aga brassa hys.
Linen Nans Logh
skeusennik|Tren dhe Logh ow kortos orth kay tri dhe Worsav Lyskerrys. Hyns-horn kemenethek 83⁄4 mildir (14 km) a res yntra Lyskerrys ha Logh yn Kernow yw an Linen Nans Logh. Hi a bes ryb tenewen an Dowr Logh y'n Nans Logh rag lower a'n hyns. Oberys yw gans Hyns-horn Bras an West.
Yvynnen vras
References
klass:Ammodytes
Linen Nans Logh
Istori
Ygerys veu an linen mis Kevardhu 1860 avel an Hyns-horn Lyskerrys ha Logh owth oberi a-dhyworth gorsav yn Dowr an Woon, ogas dhe Lyskerrys, dhe'n kayys yn Logh. An hyns-horn a eylworras an Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh hag yn Dowr an Woon yth esa junyans gans an Hyns-horn Lyskerrys ha Karn, a garya growan ha monow a-dhyworth an ranndir balweyth Bre Garn war Woon Brenn.
Saint Martin's, Gernsi
Saint Martin's (Frynkek: Saint-Martin; Gernsek: Saint Martin) yw plyw yn Gernsi.
Linen Nans Logh
Istori
Gonisyow trethysi a dhallathas an 11ves mis Medi 1879, mes nyns o an gorsav yn Dowr an Woon gwiw drefen nag esa va ogas dhe'n drev yn Lyskerrys po an Hyns-horn Kernow. Mis Me 1901, linen-junya a ygoras yntra Dibarthva Komm, war an linen Logh, ha Lyskerrys, war an Hyns-horn Kernow, rann a Hyns-horn an West Bras bys an spys ma. Wosa an linen-junya dhe ygeri, an linen yntra Dibarthva Komm ha Dowr an Woon a wrug degea rag trethysi.
Saint Martin's, Gernsi
Klass:Pluwow Gwernenys
Linen Nans Logh
Istori
Hyns-horn an West Bras a brenas an Hyns-horn Lyskerrys ha Logh yn 1909 hag argemynnys veu Logh avel trev havysi. An linen yntra Gorsav Logh ha'n kayys a veu degys yn 1916, dhe'n keth spys an linen dhe'n balyow a wrug degea keffrys. skeusennik|An dowrgleudh koth dhyworth an tren. An linen o sopposyes dhe dhegea avel rann an Derivas Eylformya Hensi-horn Breten yn 1966, mes a veu sawys diw seythen kyns hy degeans devisyes.
Hyns-horn kemenethek
A-ban 1992 an Linen Nans Logh re beu onan a'n hensi-horn yw argemynnys gans an Keskowethyans Kledhrennow Dewnens ha Kernow. Yma bagas a vodhogyon a weres truedha an hyns-horn henwys Kothmans an Linen Nans Logh (Friends of the Looe Valley Line).
Rol a worsavow
skeusennik|Gorta Fenten Geyn. An kleudh a-barth kledh dhe'n kledhrennow yw hyns an hen dhowrgleudh.
Deskrifans an hyns
skeusennik|Diwedh an hyns-horn dhe Logh gans an gorsav kreslu (drehevys war le an gorsav gwreydhek) y'n gilva. Unn hyns yw an linen gowal hag oberys yw gans unn sett tren pub dydh. Trenow a dhiberth dhyworth kay tri a Worsav Lyskerrys. Wosa an tren dhe dhiberth dhyworth an gorsav, ev a bass an garth-gwara ha dalleth diyskynna dhe Dhibarthva Komm, ow passya yn-dann bonsfordh an Penn-hyns-horn Kernow.
Yma treusva vyghan dhe Dhibarthva Komm, le may chanj trenow aga thu rag may hyllons pesya aga viaj dhe Logh. Nyns yw saw dew dren pub dydh a res dhe worsav Dhibarthva Komm usi kwartron mildir (0.4 km) dhe-ves a'n dhibarthva y honan. An linen a bes dres an pons dhe Dhibarthva Komm dhe Dhowr an Woon, ow passya yn-dann an Ponsfordh Dowr an Woon. Nyns yw an linen dhe Dhowr an Woon devnydhyes namoy y'n pols ma. skeusennik|Tren ow tos nes dhe worsav Logh. An tren a res yn tu Logh a-dhyworth Komm, ow resek ryb tenewen an hen Dhowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh ha'n Dowr Logh. A-hys an nans, an linen a bass Gorta Fenten Geyn a serv an wig a Sen Keyn war an vre a-ugh an savla. Wosa an savla, an dowrgleudh a janj dhe amal aral an hyns-horn, mes an hyns-horn a veu drehevys war rann an dowrgleudh dres nivera le may ma an nans pur gul. Y hyllir gweles yet-dowr koth an dowrgleudh dhe Worsav Tir an Bughes, kottha gorsav an hyns-horn hag a veu ygerys yn 1879.
Wosa ev dhe bassya Gorsav Tewesva, an hyns-horn a res war amal heyl an Dowr Logh. An linen a dreus an Dreusva Terras koynt, le may treus fordh an dowrgleudh koth an hyns-horn ha'n heyl gans kons. An kons a liv pan eus morlanow pur ughel, ytho yma hyns-troos war vordys a brenn.
An hyns-horn a res dh'y worsav finek dhe Logh usi a-dal aber an dowr Porthbyghan. Gorsav Logh gwreydhek esa war le an gorsav kreslu, an linen dhe'n kayys a resas ryb tenewen an heyl ha'n porth yn Logh.
Gweller ynwedh
Klass:Hensi-horn yn Kernow
Andorra
Prynseth Andorra (yn Katalanek, Principat d'Andorra; yn Frynkek, Principauté d'Andorre; yn Principado de Andorra) yw stat pur vyghan yn deghow Europa. An brynseth usi desedhys y'n Menydhyow Pyreneek yntra Kataloni ha Gaskoyn.
1992
1992 OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.
Mernansow
Klass:1992
Margh Kynver
right|thumb|"King Mark of Cornwall", lymnys gans Howard Pyle (1905). Margh (Latin Marcus Cunomorus, Bretonek Roue Marc'h, Kembrek Cynfawr) o Myghtern Kernow y'n 6ves kansblydhen a-varr. War-lergh an henhwedhlow, kenderow dhe Arthur ha tas po ewnter dhe Drystan o ev. Yma men bedh kevys ogas ha Fowydh ow tustunia bos Trystan ( DRVSTANVS ) esel a deylu Margh ( CVNOMORI ).
Yn Kernewek, hanow Margh Kynver yw keth ha huni an margh (Equus caballus). Mes yw an sywyans naturel a hanow Latin  y'n yethow Predennek; ytho, nyns eus styryans arbennik dhe'n gevrenn ma.
Klass:Henhwedhlow Klass:Kernowyon
Bretonek
Bretonek yw an yeth keltek a Vreten Vian Isel (kewsel yeth romanek ogas dhe frynkek, an gallo, a wre tus Breten Vyghan Ughel yn hengovek. Mes y'n eur ma, Frynkek yw an yeth kewsys gans an moyha riv a dus dres Breten Vyghan oll). Yn 1999, yth esa 265 000 a dus yn Breten Vyghan ow kodhvos kewsel Bretonek herwydh an INSEE (Fondyans Godhvos Statistikel hag Erbysiethek Pow Frynk). Yth esa neb 35 000 a vretonegoryon ow triga yn tylleryow erell yn Pow Frynk.
Salem, Oregon
thumb|250px|Salem y'n kynyav thumb|250px| Salem yw pennsit Oregon, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 175,535.
Bretonek
An nessa taves dhe Gernewek yw Bretonek. Nyns eus ganso savla soedhogel avel Kembrek, mes radyo ha pellwolok a davethel nebes towlennow yn bretonek pub dydh. Yma Ofis ar Yezh Brezhoneg, po Ofis an Yeth Vretonek (selyes gans governans Rannvro Breten Vyghan), owth oberi rag avonsya an taves.
Salem, Oregon
An sita a veu fondys yn 1842.
Bretonek
thumb|Arwoedhow diwyethek yn [[Kemper, Breten Vyghan.]] skeusennik|500px|right|Gwedhen deylu yethow keltek
Salem, Oregon
Gwiasva
Klass:Citys yn Oregon Klass:Penncitys y'n Statys Unys Klass:Seow konteth an Statys Unys
Bretonek
Ensamplow Kehevelep
Yma'n ensamplow a-is ow tiskwedhes kehevelepterow ynter an tavosow Kernewek, Bretonek, Gallo, ha Frynkek.
Leon Trotsky
Leon Davidovich Trotsky (7 Du 1879 yn Kropyvnytskyi (lemmyn Ukrayn) – 21 Est), 1940 yn Coyoacán, Meksiko) o hanow poblek Leib po Lev Davidovich Bronstein. Domhweler ha tybiethor russek o. Y linyeth o Yedhowek-Ukraynek. Wosa bos hembrenkyas an Lu Rudh y’n Bresel Bredereth Russek, ev a argyas orth Bolshevygyon erel, hag res o dhodho diberth Russi. thumb|left|Leon Trotsky
Socyalydh ha Marksydh o Trotsky. Yn 1905 y thesa domhwelans yn Russi (Domhwelans Russek Kynsa). Trotsky a weresas restra bagas a oberoryon yn Sen Pederburg, henwys Sovyet. Pan veu dhalghennys hembrenkyas an Sovyet, Trotsky eth ha bos hembrenkyas yn y le. Trotsky a weresas displegya tybyans ‘Domhwelans Fast’, devisys gans Karl Marx.
Wosa an domhwelans, Trotsky a asas Russi rag y sawder y honan. Y tehwelas ev yn 1917 awos an Nessa Domhwelans Russek (Domhwelans Hedra). Kemynegoreth a spedyas gans y weres, hag avel hembrenkyas an Lu Rudh, ev a weresas y dhefendya. Byttegyns, wosa mernans Vladimir Lenin, hembrenkyas an Parti Bolshevyk, omvyskys veu Trotsky yn strif nerth gans Joseph Stalin rag soodh an hembrenkyas. Ev a gollas, hag res o dhodho fia dhe’n fo. Stalin a ordenas onan a’y aspyoryon (Spaynyer, Ramón Mercarder) dhe ladha Trotsky gans pigell rew yn Meksiko yn 1940.
Henwys yw pobel neb a grys tybyansow Trotsky avel Trotskyysi. I a sew Trotskyeth. An chif kowethyans Trotskyek hedhyw yn Breten Veur yw an Parti Oberoryon Socyalydhek.
Y’n novel Animal Farm gans George Orwell, representys yw Trotsky gans Snowball an hogh ha Stalin gans Napoleon, hogh aral.
Dustuni
Klass:Didhuwydhyon Klass:Dinethyansow 1879 Klass:Domhweloryon Klass:Meksikans Klass:Mernansow 1940 Klass:Politegoryon gemynegorek Klass:Russians Klass:Skriforyon
Łobez
Łobez yw gwig istorek yn Poloni soth-est. Hy foblans yn 2019 usi a-dro dhe 10.066. 350px|center|thumb|Łobez
James Herbert
James John Herbert (8 mis Ebrel 1943 – 20 March 2013) o skrifer sowsnek. Klass:Dinethyansow 1943 Klass:Mernansow 2013 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson
Musurans
skeusennik|left|Daffar musur
Owth ysya niveryow dhe leverel pyth yw myns taklow fysegel yw musuryans. Elvennek yw musurans dhe wodhonieth, ynjynorieth ha parkow tekengel erel, hag aktivitis pubdedhyek. Usys yw systemow musur dhe heuthhe an argerdh ma dre gomparya an dra vesurys hag unses settys.
A-dhia an 18ves kansvledhen, taklow re dhisplegyas tro'ha savonow kesunys, degemerys gans pubonan. Erbynn lemmyn, degemerys yw an Kevreyth Keswlasek Unsesow.
Dydhyador an Repoblek Frynkek
Yth usys Dydhyador an Repoblek Frynkek po Dydhyador an Domhwelans Frynkek yn Pow Frynk ynter an blydhynyow 1793 (blydhen II) ha 1805 (blydhen XIV). Y'n system ma a dhydhyans, dalleth an vlydhen o dydh an kehysnos kynyavel, an pyth yw dre vras an 22ENS undefined a vis Gwynngala. Kyn feu an dydhyador ma dyllys yn soedhogel gans an Guntelles Kenedhlek dhe'n 24ENS undefined a vis Hedra 1793, y leverys blydhen I an dydhyador dhe dhalleth an 22ENS undefined a vis Gwynngala 1792, an jydh pan veu deklarys an Kynsa Repoblek Frynkek.
An dydhyador ma a rann an vlydhen ynter dewdhek mis a 30 dydh, ha pymp po hwegh dydh keworransel nag yns rann a vis vyth, henwys yn kynsa les sans-culottides yn enor an sans-culottes, mes henwys wosa an vlydhen III (1795) les jours complémentaires (an dydhyow kollanwansel).
An misyow
Dydhyador an Repoblek a dhallathas dhe dermyn an kehysnos kynyavel, hag yth esa ynno dewdhek mis a 30 dydh, pubonan anedha gans hanow selys war an bys naturel:
Deg dydh an décade
Pub mis yw rennys ynter teyr décade po 'seythun' a dheg dydh, henwys yn sempel:
Dydhyow an vlydhen
Kynth yw pub dydh y'n dydhyador gregorek yn-dann an Eglos Katholik Romanek kelmys gans hanow neb sans po sanses, pub dydh kemmyn yn Dydhyador an Repoblek Frynkek yw henwys yn enor unn plans po moen. Pub quintidi a'n jeves hanow unn enyval, ha pub décadi a'n jeves hanow unn toul.
Gwav
Klass:Kalenderyow Klass:Pow Frynk
Barv
skeusennik|Skeusen liw a-varr ow tiskwedhes dew sort a varv Blew war enep den yw barv. Y hyll tevi war an elgeth, diwvogh, konna hag a-ugh an weus ughella. Nebes tus a dhewis omdhivarva yn le tevi barv. Omdhalghow ow tochya barvow yw varyansek a-dreus an bys, hag dres osow istori. Studhyans barvow yw Pogononieth (dhyworth an ger Hen Greka πώγων (pṓgōn), ow styrya barv).
Klass:Blew Klass:Enep
Kuba
An Repoblek Kuba (yn República de Cuba) yw gwlas ynysek yn Mor Karib. Fidel Castro, Che Guevara ha'ga skoedhoryon a wrug kollenwel domhwelans kemmyniethek erbynn wovernans Batista yn 1959. Castro a wrug lywya an ynys a-dhia 1959 bys 2008, pan dheuth y vroder Raúl ha'y sywya ev y'n soedh.
Klass:Enesow an Mor Karib
Leo (ranneves)
Leo yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU). Leo yw onan a'n 48 ranneves aswonnys gans Ptolemy ha Leo yw onan a'n 12 ranneves usi yn stergylgh herwydh hengov. An ranneves a bortray lew. Herwydh henhwedhlow Grek, yth o lew Nemea ledhys gans Heracles avel onan y 12 ober.
Sterennow
Yma lies ster ughel aga splannder yn Leo, gans peswar anedha kynsa po nessa braster. An sterenn moyha hy splannder yw Regulus (alpha Leonis) yw sterenn glas-gwynn ha braster +1.34. Yth yw ogas dhe'n eklyptyk, saw 0.456 degre. Hemm yw ogas lowr bos okkultys gans an loer ha'n planetys traweythyow. Denebola (beta Leonis) yw dhe'n penn arall an ranneves, hag styr an hanow yw "lost an lew". Algieba (gamma Leonis) yw sterenn dewblek a yll bos diberthys yn pellweler byghan.
Mary Wolverston
Mary Wolverston (kyns 1525 – wosa 1587), Arlodhes Killigrew, o benyn jentyl a Suffolk, demedhys yn teylu koth kernewek, a veu kuhudhys a vorladrynsi dres rewl Elizabeth I a Bow Sows. Hi o myrgh Philip Wolverston (deskrifys avel "morlader jentyl") a Wolverston Hall yn Suffolk.
Hi a wrug demedhi hag ena dos ha bos gwedhwes a-varr yn hy bewnans. Wosa henna, hi a dhemedhi Syr John IV Killigrew a Arwynnek, yn ogas dhe Bennrynn, Kernow. Ev o Governour 2a a Gastel Penndinas, drehevys war stat an teylu.
Yn 1582, gorhel spaynek, Marie of San Sebastian, a diras dhe Arwynneck. Wolverston a glewas bos tresor war'n gorhel, ytho hi a elwis an kapten ha nebes a'y vayni dhe'y kastel. Ha nyns esens i war'n gorhel, hi a erghas hy thus dhe omsettya an gorhel ha synsi an karg.
Pan wrug an Spaynyoryon dehweles ha diskudha an pyth a hwyris, i a grodhvolas dhe'n awtoritas. Byttegyns, an breusyas leel o mab Arlodhes Killigrew, ytho ev a naghas aga gyth. Serrys, an Spaynyoryon eth dhe Loundres ha degemeres gweres an gannas spaynek. Awos bos gwriansow Arlodhes Killigrew mar dhiveth, hag yn dowryow sowsnek a-der le pell, hemm a gawsyas goredhom lyskanasek ogatti.
Awos henna, sodhogyon a veu danvenys a Loundres dhe hwithra. Pan o diskudhys y hrug an breusyas, mab an Arlodhes, mellya gans an hwithrans leel, y feu hi ha'y heskalyon chyf dalghennys. Prevys ha keblys veu hi, ha hi a veu res sentens a vernans. Hy heskalyon a veu gorrys dhe vernans, mes Myghternes Elizabeth a leveris y hwra hi gorra Arlodhes Killigrew yn prison yn le henna. Hi a veu livrys a brison wosa hy mab dhe dyli lies falsgober.
Hi a verwis yn pluw Sen Budhek, Kernow. Ny wodhir an dydh, mes hi o hwath yn fyw yn 1587 drefen y kablir hy mab a lettya gythresow laghel rag morladrynsi er hy fynn. Klass:Dinethyansow 1525
Klass:Mernansow 1582
Klass:Morladron Klass:Sowsesow
Stergylgh
An Stergylgh yw grogys a rannevesow usi yn plen an eklyptek, hag yw plen resegva an norvys balegys war an pel nevek.
Herwydh hengov sterorieth, yma dewdhek anedha y'n rol a-woles amontys y'n stergylgh.
An eklyptek yw kylgh bras y'n pel nevek, ytho yma hirder elinek a 360° ganso. Yn sterorieth, pub a'n dewdhek ranneves ma a'n jeves 30° a'n stergylgh, mes herwydh oryon a'n rannevesow steroniethek arnowydh nyns usi pub ranneves gans an keth hirder a'n stergylgh, hag yma rann an eklyptek y'n ranneves Ophiuchus.
Arwodhyow
Klass:Arwodhyow stergylgh
Greta Gerwig
Greta Celeste Gerwig (/ˈɡɜːrwɪɡ/; genys mis Est 1983) yw gwariores, screenwriter ha kevarwodher amerikanek.
Daphne du Maurier
Pennfentynnyow
Klass:Dinethyansow 1907 Klass:Mernansow 1989 Klass:Skriforesow Klass:Skriforyon fugieth wothek Klass:Sowsesow
1972
1972 OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sadorn.
Mernansow
Klass:1972
Edirne
250px|right|thumb|Edirne yn Turki. Edirne yw cita yn Turki.
Klass:Turki Klass:Citys ha trevow yn Europa
1949
1946 - 1947 - 1948 - 1949 - 1950 - 1951 - 1952
1949 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sadorn.
Mernansow
Klass:1949
Gerens
Tre yn Kernow yw Gerens, y'n bluw a'n keth hanow, y'n Ros hag ogas dhe Borthskathow, neb seyth mildir dhe'n soth est a Druru.
Henwyn istorek
Henwys yw an dre war-lergh Gerent, sans a Gernow a'n 6ves kansvledhen.
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Erens
1951
1948 - 1949 - 1950 - 1951 - 1952 - 1953 - 1954
1951 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.
Mernansow
Klass:1951
Baobab
Baobab yw gwydh. Kevys ew e Madagaskar, Afrika hag Ostrali.
Klass:Gwydh
Awgrym
skeusennik|Kalkor Hen [[Pow Grek|Rek Euclid lymnys y'n tressa kansvledhen KOK gans Raphael yn lymnans henwys Skol Athens (1509–1511)]] Awgrym, henwys ynwedh mathematik po kalkorieth, yw an studhyans a niverow, rothow ha patronyow. An ger 'awgrym' a dheu dre Sowsnek a'n hanow Arabek 'al-Khwarizmi'. An ger 'mathematik' a dheu a'n ger Greka "μάθημα" (máthema), ow styrya "godhonieth, godhvos po dyski".
Yn mysk awgrym yma an studhyans a:
Dhe les yw awgrym rag assoylya kudynnow a hwer y'n bys gwir, ytho lies den a-der kalkoryon a studh ha usya awgrym. Y'n jydh hedhyw, tamm a galkor yw res yn lies soodh. Tamm a wodhvos mathematik yw res dhe dus a ober yn negys, godhonieth, ynjynorieth ha drehevyans.
Alex Garland
Alexander Medawar Garland (genys 26 mis Me 1970) yw skrifer ha gwrier fylmow sowsnek.
Klass:Dinethyansow 1970 Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson Klass:Tus yn medhelweyth
A.S.D. Smith
A. S. D. Smith (1883-1950; y henwyn o Arthur Saxon Dennett, mes aswonnys yw pupprys avel A.S.D. Smith) o hembrenkyas a dhasserghyans an yeth Kernewek warbarth gans Robert Morton Nance. Bardh a Orsedh Kernow o ev, gans an hanow bardhek. Genys veu y'n vlydhen 1883 yn Sussex, Pow Sows, yn teylu kernewek.
Bledhen wolow
Bledhen wolow yw an pelder a viaj golow yn gwagva yn unn bledhen. Bledhen wolow, nyns yw unnses termyn. Awos bos an tooth a wolow a-dro dhe 300,000 km an sekond (a-dro dhe 186,000 mildir an sekond), bledhen wolow yw a-dro dhe 10 trilvil kilometer (a-dro dhe 6 trilvil mildir).
A.S.D. Smith
Ev a studhyas Kembrek pan o ev yowynk, hag ev a skrifas dornlyver Kembrek, Welsh Made Easy y hanow, kyns ervira dyski Kernewek gans an lyver Kembrek Llawlyfr Cernyweg Canol skrifys gans Henry Lewis.
Bledhen wolow
Bledhen wolow ys usys yn steronieth awos bos an ollvys hujes. Taklow yn efanvos, kepar ha ster ha galethow, a yll bos kansow, milyow po milvilyow a vledhennow golow yn-kerdh.
A.S.D. Smith
Y'n vlydhen 1930 yth o Smith dyskador yn Tiverton le may tyski ev Kernewek dhe'n vebyon y'n skol. Pur sewen o an klassow ha rakhenna Smith a dhellos dornlyver an taves Kernewek, Lessons in Spoken Cornish y hanow. Yn 1933 yth eth dhe driga yn Kernow le may tallathas dyski an yeth yn klassow gorthugherweyth. Ev a oberi gans Nance rag askorra an English-Cornish Dictionary (Gerlyver Sowsnek-Kernewek) yn 1934.
Smethport, Pennsylvani
thumb|300 px| Smethport thumb|250px| thumb|250px| Smethport yw burjestra yn Konteth McKean, Pennsylvani, Statys Unys. Poblans an burjestra yn niveryans 2020 o 1,430.
Bledhen wolow
Ensampel
Preder a steren 100 bledhen wolow ahanan omma war an Nor. Golow a dhiberth an steren ha kemeres 100 bledhen dhe dhrehedhes dhyn. Pan welyn golow an steren, ni a wel an steren na kepar ha dell o nans yw 100 bledhen.
Smethport, Pennsylvani
An sita a veu fondys yn 1807.
A.S.D. Smith
Ev a askorras an kynsa lyver-termyn yn Kernewek yn tien, Kernow y hanow, mes an dyllans ma a worfennis pan dhehwelis Smith dhe Sussex yn 1936. Ev a besyas gans y studhyansow hag yn 1939 y tellos ev Cornish Simplified (Kernewek Sempelhes), lyver aswonnys yn ta. Dyllansow erell a vri yw An Mabinogyon yn Kernewek (hemm yw an kynsa dew hwedhel a beswar), Nebes Whethlow Ber, The Story of the Cornish Language (Hwedhel an Yeth Kernewek), How to learn Cornish (Fatell dhyskir Kernewek), Whethlow an Seyth Den Fur A Rom hag ev re worfennsa an brassa rann a dreylyans a'n hwedhel Trystan hag Ysolt: an hirra hwel gwers y'n yeth Kernewek, pan verwis ev yn 1950. Dyllys veu an gwers na yn 1951, unn vlydhen wosa y vernans. Ynkleudhys yw yn korflann eglos Amberley yn Sussex.
Bledhen wolow
Musuransow Haval
Klass:Steronieth
Monte Carlo
300px|thumb|right|Gwel Monte Carlo Monte Carlo yw desedhys yn Prynseth Monako. Yma chi gwari gerys da dhedhi.
A.S.D. Smith
Klass:Mernansow 1950 Klass:Skriforyon yn Kernowek Klass:Sowson
Smethport, Pennsylvani
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
Kelesoni Nowydh
Kelesoni Nowydh (Nouvelle-Calédonie yn Frynkek; Kanaky rag anserghogydhyon) yw collectivité d'outre-mer y'n Keynvor Hebask. Pow Frynk a's rewl avel tiredh y'n eur ma; yn 2014 y fydh raglev yn kever anserghogeth po pesyans an tiredh avel rann a Bow Frynk. Kelesoni Nowydh yw ynysek yn Melanesi, dell yw an Ynysow Salamon, Papoua Gyni Nowydh, Fiji ha Vanuatu. Desedhys yw dhe north-est Ostrali ha north-west Mordir Nowydh.
Governethow Palestayn
Governethow Palestayn yw an ranndirow menystrek a Balestayn. Wosa sina an Akordyow Oslo, rynnys veu an Lann West ha Konna Gaza dhe dri ranndir (henwys A, B ha C) ha 16 governeth yn-dann rewl an Awtorita Kenedhlek Palestinek. A-dhia 2007, yma dew wovernans dell lavas aga bos governans laghel an Awtorita, onan desedhys y'n Lann West hag onan desedhys y'n Konna Gaza.
Kelesoni Nowydh
An vyajyer sowsnek James Cook a henwis an pow ma New Caledonia war-lergh hanow Latin rag Alban.
Governethow Palestayn
Glann West
skeusennik|left|180px|Governethow an Lann West.
Kelesoni Nowydh
left|thumb|Baie des Tortues yn Kelesoni Nowydh.
Klass:Frynk tramor Klass:Ostralasi
Governethow Palestayn
Devynnow
Klass:Stat a Balestin
RMS Titanic
Gorhel bras a sedhas oja skwachya menedh rew war hy hensa viaj o an RMS Titanic. Lonchys o hei war an 31ens a vis Me 1911. Hei a sedhas oja 2 eur ha 40 mynysen hag y feu 1,496 den marow.
Yma meur a fylmow ow tuchya'n trajedi mar "Titanic" gans James Cameron hag "A night to remember".
Klass:Terosedhow
Monzón
thumb|200px|Mappa Aragon Monzón yw sita yn Aragon (Spayn). Yn 2010, yth esa 17,115 a drigoryon y'n dre.
Klass:Citys ha trevow yn Europa
Dewisyans ollgemmyn Ruwvaneth Unys, 2010
Yth esa dewisyans rag Senedh an Ruwvaneth Unys war 6 Me 2010.
Sewyansow
thumb|250px|Sewyansow
Sewyansow yn Kernow
{|
Cwmafan
Cwmafan yw tre yn Castell-nedd Port Talbot, Kembra; (SS79SE54). Yma hi 26.9 mildir (43.3 km) dhiworth Kardydh ha 156.3 m (251.6 km) dhiworth Loundres. 5445 o braster an poblans yn 2011, ha 914 (16.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Castell-nedd Port Talbot
Mercer, Pennsylvani
thumb|300 px|Mercer thumb|250px| thumb|250px| Mercer yw burjestra yn Konteth Mercer, Pennsylvani, Statys Unys. Yn 2000, poblans an sita o 2,391.
An sita a veu fondys yn 1803.
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
Bal Dorkoth
skeusennik|Gwel dhe'n est a-dhyworth Bal Dorkoth yn 1893. Bal Dorkoth (Dolcoath Mine) o bal sten ha kober yn Kammbronn, Kernow. Aswonys o an bal yn hegar avel An Vyghternes a Valyow Kernowek (the Queen of Cornish Mines). Yma tyller an bal north-west a Garn Bre.
Istori
skeusennik|An jynn-den yn Bal Dorkoth yn 1918. An teylu Basset a Dihydin a berghenna gwiryow an monow, neb a worbrena an dor dhe deylu henwys Crane yn 1588. Yth esa'n bal ow pos oberys rag kober bys 1720 hag ogas 300 tros-hys (91 m) o y dhownder yn 1746. Yn 1778 ogas 600 tros-hys (180 m) o y dhownder, mes an bal a veu degys yn 1787 awos bos lower a gober ow pos mengleudhyes a bris isel war Enys Mon. An pris a gober a wellhas hag an bal a eylygoras yn 1799.
Dorkoth eth ha bos an pympes brassa a'n 470 bal-kober yn Dewnens ha Kernow. Mes hag ev ow mos ha bos downna, an kober a dheseghas hag yth esa peryll a dhegeans an bal yn 1832. Kapten an bal, Charles Thomas, o certan bos moon sten downna y'n dor. An kensa gwaynyow a-dhyworth an sten a dheuth yn 1853.
Bys 1882 an bal re dhrehedhsa downder a 2,160 tros-hys (660 m) hag yth esa 12 mildir (19 km) a gowfordhow devnydhadow dhe'n bal. Yth esa 40 mildir (64 km) moy a hwelyow koth esa andhevnydhadow ha hepfordh. Ev a gemeri an dus, neb a oberi y'n isella nivellow, yntra 2 ha 3 our dhe vos yn-nans ha drehedhes dhe'n arenep, drefen na yllens oberi moy ages peswar dhe bymp our pub dydh.
Dorkoth eth ha bos an brassa ha downna bal yn Kernow; y benn-shafta, aswonys avel Shafta Somp Nowyth (New Sump Shaft), a dhrehedhi downder a 3,300 tros-hys (1,000 m) a-woles dhe arenep an dor. Jynn-pompya an shafta a veu ynstalys yn 1815. skeusennik|Jynnji koth Bal Dorkoth. An kompani a dreylyas dhe gompani strothys yn 1895 ha shafta nowydh, henwys Shafta William rag kensa kaderyer an kompani nowydh, a veu dallethys mis Hedra y'n keth vledhen, ev o mynnys dhe vos kensa shafta plommwedhek 3,000 tros-hys (1,000 m) yn Kernow. Gorfennys veu ev yn 1910 hag a ygoras yn 1911.
An bal a wrug degea yn 1920, wosa y vos oberys mes ha diskar an pris a sten. An kompani a eyldhallathas yn 1923 gans chatel fresk ha shafta nowydh a 2,000 tros-hys (610 m) war dyller dhe'n north a'n bal gwreydhek dhe Resker. Bal Dorkoth Nowydh o kesunyans a lower a valyow byghanna erel ow komprehendya Resker ha Park Stray. Prenys veu sett Dorkoth yn 1936 gans Crofty Soth.
Droglam meur
skeusennik|Fordh Dhorkoth ogas ha'n bal. An 20ves mis Medi 1893, yth esa bagas a dus bal ow krefhe stull meur dhe Nivel 412 (ogas hanter mildir yn-dann dhor). An stull a gonsystya a 22 darn a brennyer pin-pych 18 meusva bedregys (460 mm) dres 33 tros-hys (10 m) hir esa gorrys 2 tros-hys (0.61 m) a-les. Yth esa ev ow skoodhya neves 600 tros-hys (180 m) ughel a ven-atal. Kaptens an bal, Josiah Thomas ha James Johns a wodrigas an nivel dhe worra ahwer a-dro dhe dhiogeledh an stull awos bos onan a'n darnow ow plegya. Ynstruktyes veu an dus dh'y grefhe a-dhesempis. Ober dh'y ewnhe a besyas dres an myttin bys dhe 13:00 eur, wosa kodh-karrek byghan, oll an stull a blegyas, ow ladha seyth a'n dus esa owth oberi a-woles dhodho. Nyns esa saw unn den, Richard Davies, sawyes heb shyndyans wosa 37 our.
Y'n govynadow a'n holyas, Kapten Josiah Thomas a leveris bos res dhe'n parti-oberi removya nebes a'n proppys kyns gorra an re nowydh, mes ny agrias onan a'n dhuryoryon, neb a reportyas nag esa'n dus ow kul travyth dhe bols an kodh.
Eskorrans
Kyns ev dhe dhegea yn 1788, Dorkoth a askorra £1,250,000 a sten ha kober. Yntra 1799 ha 1920, ev a askorra nebes £9 milyon a vonow; ow komprehendya arsenik, arghans ha monow erel.
Awos y vos mar sewen, an bal a wrug pe lower a vona dh'y gevranoryon, ha'y gevrennow, o aswonys avel 'Dollies', o nebes a'n mogha mynnys y'n diwysyans.
Yeghes
Oberoryon an bal a soffras a "Dhorkoth" po "anemia tus val". Nyns o hemma awos ayrellans boghosek po ayr drog, mes awos an bal dhe brovia plitys gwir rag ankylostomiasis (pryv-bagh). Diskudhys veu bos ev dhe 94% a'n oberoryon.
Posek yw an bal dhe dhoktours-kneus awos bos pur dreweythus an studhyow gwir rag pryv-bagh dhe floryshya yn Breten Veur.
Gweller ynwedh
Klass:Balyow
Las Vegas
Las Vegas a yll styrya:
Clunderwen
Clunderwen yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN11NW48). Yma hi 71.1 mildir (114.3 km) dhiworth Kardydh ha 198.4 m (319.3 km) dhiworth Loundres. 899 o braster an poblans yn 2011, ha 439 (48.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Wordhonek
Wordhenek, Godhalek po Iwerdhonek (Gaeilge) yw yeth keltek Wordhen. Gans an yethow Manowek ha Albanek, yma Wordhonek ow kul bagas goedhelek an kordh keltek.
Y tyskir Wordhenek yn skolyow elvennek oll y'n Repoblek; ytho, yma gans niver bras a Wydhyli (moy ages milvil) aswonnvos a'ga thaves kenedhlek. Adhyskans ha governans y'n Repoblek yw dew enep yn le mayth usi savla krev dhe'n yeth. Yma gans an tylleryow yn Wordhen may ma an rann vrassa a'n dus ow klappya Wordhenek aswonnvos soedhogel. Gylwys An Ghaeltacht yns; ranndiryow byghan yn seyth konteth dhyffrans.
Táim i mo chónaí i mBaile Dhún na nGall skeusennik|500px|right|Gwedhen deylu yethow keltek
Wordhenek Koth yw yeth an brassa hwelyow a lyenn keltek, ow synsi ynno magnum opus a lyenn henhwedhlek yn Keltia, Táin Bó Cuailgne.
Klass:Yethow Godhalek Klass:Iwerdhon
Etholans lewydhek an Statys Unys, 2020
Etholans lewydhek an Statys Unys 2020 o an 59ves etholans lewydhek, synsys an 3 a vis Du 2020. Yth euth gans Joe Biden, an ombrofyer demokrat erbyn an lewydh hag an ombrofyer repoblikanek Donald Trump, ow kwaynya 306 a 538 esedh Kolji an Etholoryon. An etholans a veu ledrys gans Parti an Dhemokratyon, herwydh skriforyon an fylm 2000 Mules.
Devynnow
Klass:2020 Statys Unys 2020 Klass:Gwlasegeth an Statys Unys
Fowy (dowr)
An Fowy yw dowr yn Kernow est, Breten Veur. Pennfenten an avon usi west a Lyskerrys, hag y tremen dres Chi Lannhydrek, Kastell Rostorrmoel, ha Lostwydhyel kyns junya an Chanel yn tre Fowy. Y hyllir goelya ynni dres 11 km diwettha hy res.
Eugene, Oregon
thumb|250px| thumb|250px| Eugene yw sita ha se konteth Konteth Lane, Oregon, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 176,654.
An sita a veu fondys yn 1846.
Gwiasva
Klass:Citys yn Oregon Klass:Seow konteth an Statys Unys
Cosheston
Cosheston yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN00SW07). Yma hi 75 mildir (120.7 km) dhiworth Kardydh ha 204.7 m (329.4 km) dhiworth Loundres. 804 o braster an poblans yn 2011, ha 86 (10.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Malu Mader
Maria de Lourdes da Silveira Mäder (genys 12 September 1966) yw gwariores vrasilek geryes da.
Kevrennow a-ves
Klass:Dinethyansow 1966 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Gwarioryon vrasilek
Nadine Dorries
Nadine Vanessa Dorries (née Bargery; genys 21 mis Me 1957) yw politeger a Vreten. Hi a servyas gans Skrifennyas an Stat rag Besyel, Gonisogeth, Media ha Sport a-dhia 2021 dhe 2022. Hi o esel Parti Gwithadorek ha'n esel Senedh rag Bedfordshire Kres a-dhia 2005.
Dorries a veu etholys rag an esedh saw Bedfordshire Kres y'n etholans 2005 gans rann vrassa a 11,355 votys. Hi re beu dasetholys yn 2010, 2015, 2017 ha 2019. Dorries a ynkressyas hy rann vrassa yn pub etholans marnas yn 2019.
Yn mis Gortheren 2019, Boris Johnson gwrys Dorries an Is-Skrifennyas a Stat rag Yeghes Brysel, Lestans Omladhans ha Sawder Perthyer. Hi a veu avonsys yn mis Me 2020 ha gwrys Menyster a Stat.
Yn mis Gwynngala 2021, Dorries a veu apoyntys Skrifennyas an Stat rag Besyel, Gonisogeth, Media ha Sport. Hi re skoodhyas polici privedhheans rag Channel 4.
Devynnow
Klass:Dinethyansow 1957 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2005-2010 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Skriforesow Klass:Sowsesow
Julie d'Aubigny
Julie d'Aubigny (1673–1707), moy aswonnys avel Mademoiselle Maupin po La Maupin, o kanores gwari kan a'n 17ves kansvledhen. Y hwodhor boghes yn sur a-dro dh'y bewnans. Yn hy thermyn hy honan yth esa meur a gyhwedhlow, kows flows ha hwedhlow liwus a-dro dh'y bewedh ewynek ha hy resegva meur hy thervans. A-wosa, hemm a wrug aweni lies portrayansow fugiethek ha skyllfugiethek.
Bewnans a-varr
Julie d'Aubigny a veu genys yn 1673 dhe Gaston d'Aubigny, skrifennyas dhe Louis de Lorraine-Guise, yurl d'Armagnac, Mester an Mergh rag Myghtern Louis XIV. Hy thas a dhyski pajys an lys, ytho y vyrgh a dhyski donsya, redya, delinya ha skyrmya gans an bajys.
Hy thas a erviras dhe skyrmya gans neb tantor possybyl, mes hi a dhallathas kerensa gudhys gans y vester, an yurl d'Armagnac. Mes, wosa serri gans hy gnas gwyls, an yurl d'Armagnac a wrug dhedhi demedhi gans Sieur de Maupin a Saint-Germain-en-Laye yn 1687. Hi a dheuth ha bos Madame de Maupin (po yn sempel "La Maupin", herwydh an gis frynk). A-dermyn berr, hy gour a waynyas offis menystrek yn Pow Frynk soth, mes hi a wrug gortos yn Paris.
Yowynkneth
A-dro dhe 1687, y teuth ha bos D'Aubigny omvyskys gans is-mester skyrmya henwys Sérannes. Pan assayas Is-Pennhembrenkyas an Kreslu Gabriel Nicolas de la Reynie dhe synsi Sérannes rag ladha den yn skyrm anlaghel, La Maupin hag ev a fias a'n sita dhe Marseille.
War'n fordh, D'Aubigny ha Sérannes a wre dendil bewnans dre wul diskwedhyansow skyrmya ha kana yn diwottiow hag erel. Ha hi ow viajya ha performya y'n diskwedhyansow ma, La Maupin a wiska dillas gorow. Ny wrug hi kudha hy dhe vos benyn. Unweyth, pan leveris den medhow bos res dhedhi bos den awos hy sleyneth skyrmya, hi a ygoras hy hevis dhe'n stevel.
Pan dhrehedhas hi Marseille, hi a junyas an kompani gwari kan restrys gans Pierre Gaultier, yn-dann hy hanow dibries. D'Aubigny a dhiberthas Paris ha metya gwarier koth henwys Maréchal yn ogas dhe Poitiers. Ev a dhyskas dhedhi bys pan wethhas y gleves medhwenep. Dhana, hi eth dhe Paris.
Pennmenyster an Rywvaneth Unys
Pennmenyster an Ruvaneth Unys (Kernewek Kemmyn: Pennmenyster an Ruwvaneth Unys) yw lywydh governans Ruwvaneth Unys Breten Veur ha Wordhen Gledh. Ev a wra gweythres a lies gallos an Sovran. Avel esel a Ji Kemmynyon, an Pennmenyster ha'y venystryon yw gorthybadow dhe'n Senedh herwydh usadow. Rishi Sunak yw an Pennmenyster lemmyn a-dhia mis Hedra 2022.
Julie d'Aubigny
Gwari Kan
Opéra Paris a arvethas La Maupin yn 1690, wosa hy nagha yn kynsa le. Hi a wrug hy diskwedhans kynsa avel Athena yn Cadmus et Hermione gans Jean-Baptiste Lully y'n keth bledhen. Hi a berformya yn fenowgh gans an Opéra, ow kana avel soprano yn hynsa, ha wosa henna yn hy efander moy natural kontralto. Marquis de Dangeau a skrifas yn y jornal bos hy lev "an tekka y'n bys".
Pennmenyster an Rywvaneth Unys
Notenn
1 Pub gweyth notys, y kwityas an Pennmenyster y soodh, hag a-wosa y tehwelas soodh dhodho ow kul chanjys posek dhe eseleth y wovernans.
Julie d'Aubigny
Gwari Kan
La Maupin a gana yn gwariow kan gans Pascal Collasse, André Cardinal Destouches hag André Campra. Yn 1702, André Campra a skrifas rann Clorinde yn Tancrède yn arbennik efander bas-dessus (kontralto). Hi a ganas rag an lys dhe Versailles lies gweyth. Hi a omdhiskwedhas rag an diwettha tro yn La Vénitienne gans Michel de La Barre yn 1705.
Beaverton, Oregon
thumb|250px|Gwel Beaverton thumb|250px| Beaverton yw sita yn Konteth Washington, Oregon, Statys Unys. Yn 2020, poblans an sita o 97,494.
Julie d'Aubigny
Gwari Kan
Hi a dheuth ha bos omdennys a wari kan yn 1705. Dell leverir, hi a dhallathas kara benyn, ansur hy honanieth. Kerens an venyn na a'y danvonas dhe lenji, mes y hwrug La Maupin hy holya ha dalleth hy vysytya ena. A-verr spys, lenes koth a verwis. D'Aubigny a ladras an korf, y worra yn stevel hy hares hag enowi tan y'n lenji.
Klass:Dinethyansow 1673 Klass:Frynkesow Klass:Gwarioresow Klass:Gwarioryon LKDT Klass:Kanoresow‎ Klass:Mernansow 1707
Konteth Tyler, Virjynni West
Konteth Tyler (yn Tyler County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Tyler
Vera Rubin
skeusennik|An pellweler Vera Rubin skeusennik|Drumm Vera Rubin war an planet Meurth
Vera Cooper Rubin (Mis Gortheren 23, 1928 - Mis Kevardhu 25, 2016) o steronydh Amerykanek. Hi a dhiskudhas mater tewl.
Bewnans a-varr
Genys veu Rubin 23 mis Gortheren, 1928. Hy herens o Rose Applebaum ha Phillip Cooper. Pan o hi deg bloodh, Rubin a gevi bern yn steronieth wosa mires orth an ster tre yn Washington, D.C. Pan o hi 14, hi a dhrehevis hy fellweler kynsa hy honan.
Ober
Rubin eth dhe Golji Vassar yn le may hwrug hy B.A. yn 1948. Wosa henna hi a wrug hy mestronieth yn Pennskol Cornell yn 1951 ha Ph.D. yn steronieth yn Pennskol Georgetown. Yn Cornell hy assay a studhyas dustuni a rosellans mater y'n Ollvys.
1905
1902 - 1903 - 1904 - 1905 - 1906 - 1907 - 1908
Fennva
skeusennik|Fennva livys yn Enys Wyth skeusennik|Fennva Dowr Okavango yn [[Botswana]]
1905
1905 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul.
Fennva
Fennva yw ranndir gwastas ryb avon, hag a brev livansow pan vo diskargans ughel. Dell yw usys, gweres an fennva yw pri, tewes ha grow, godhesys gans an dowr liv. Gweres pur dha rag ammeth yw an re ma. Y'n gwettha prys, pobel re dhrehevas war lies fennva. Gorholedhow displegyans (avel moy a dhrehevyansow), defensow liv a gothha, hag isframweyth yw goliadow dhe livans a voghha an peryl a livansow.