cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hirwaun
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Arader
skeusennik|250px|Dew eneval (yakow) ow tenna arader gans an tiek a-dryv dhedha yn Tibet Arader yw jynn usys rag niver a oberyow, ow komprehendya amethi ha remova ergh. Herdhys po tennys yw a-dreus an tir. Nerth den po eneval o usys yn kansvledhynnyow usi passyes; y'n 20ves kansvledhen, dell yw usys, ereder yw tennys gans jynnys tenna. An arader a dhrehev gweres ow kasa diw linen a weres a-dryv dhodho. An gweres drehevys yw moy rydh ages agynsow. Tir erys yw yller da rag plansa trevasow.
Istori
Klass:Ammeth Klass:Toulys
Ilulissat
Ilulissat (poblans 4,000) yw an tressa cita yn Greunlond herwydh poblans. Desedhys yw an drev hanter fordh a-bann arvor west an wlas, war lin dorles 69° north, 200 kilometer north a’n Kylgh Arktik. Aswonnys yw Ilulissat ynwedh gans y hanow Danek Jakobshavn (po Porth Jakob). Styr Ilulissat yn Greunlondek yw ‘An Menydhyow Rew. Ilulissat yw an drev bosekka yn Greunlond rag tornyasieth, drefen y vos ogas dhe Fyord Rew Ilulissat. Tyller genesigeth an hwithrer tiryow a vri Knud Rasmussen yw Ilulissat. Tre y yowynkneth yw gwithti a-dro dhodho ha’y vewnans lemmyn.
Istori
Gwikow Inuit re ekistyas yn ranndir an fyord rew a-dhia teyr mil bledhen po moy. Un termyn, trevesigeth esys Sermermiut dew gilometer dhe’n soth a Ilulissat o ynmysk an trevesigethow moyha yn Greunlond, gans 250 den. An drev arnowydh a veu fondys yn 1741 gans kannas eglos ha gwikor pelour.
Colin Wilson
Colin Henry Wilson (26 mis Metheven 1931 – 5 mis Kevardhu 2013) o skrifer, filosofer ha romanser sowsnek.
Entognatha
Nyns eus eskelli dhe'n Entognatha. Aga ganowow yw entognathous, hemm yw omdennys a-ji dhe'n penn, dyffrans dhe hwesker, an eseli erel y'n Hexapoda.
Colin Wilson
Klass:Dinethyansow 1931 Klass:Filosofers Klass:Mernansow 2013 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson
Entognatha
Collembola - Lostow spryng
Lostow spryng yw olldhebroryon dell yw gwell gansa studhyow leyth. Ny wrons pedri mater organek aga honan, mes keworra dhe'n pedrans yn andhidro der omvrewi temigow a dhel hag erel, ha rewlya kemenethow bakteria gweres. Dell yw usys, aga hys yw le ages 6mm, i a's teves hwegh po le tregh y'n torr, gans piben gelwys collophore, kelmys dhe gemeres linyow, kespos, kawghya ha keveryans. Ynwedh i a's teves lost gelwys furcula. An furcula a ober kepar ha spryng rag diank dhyworth preydhoryon. Niveryow lostow spryng yw meur dres eghen. Estemys yw bos 100,000 anedha yn pub meter pedrek a dir, pylepynak war an nor, niveryow eyl saw dhe nemotodow, mitys ha krestenogyon. I a esplegyas y'n Amser Silurek Diwedhes nans yw 428 milvil bledhen.
Ilulissat
Fyord rew Ilulissat
Y res an fyord rew Ilulissat 40 kilometer a gappa rew Greunland dhe Vaya Disko, ogas dhe’n drev. An rewliv Jakobshavn Isbrae, an moyha askorrus yn Hanterkylgh an Ogledh, a fros 20-35 meter pub dydh dhe’n fyord. Sewyans hemma yw 20 bilvil tonnell a venydhyow rew ow terri dhe ves ha gasa an fyord pub bledhen. I a viaj dhe’n soth wosa henna, owth entra an Keynvor Iwerydh. Y leverir an menydh rew a skwattyas gorhel an Titanic dhe dhos dhyworth Fyord Rew Ilulissat.
Entognatha
Diplura - Lostow reun
An hanow Diplura a dheu dhyworth an geryow Grek rag dew lost. Yma a-dro dhe 1,000 eghen anedha yn ollvysel, gans 12 yn Breten Veur. Aga hys yw yntra 2-50mm (7-10mm dell yw usys). Nyns eus lagasow dhedha. Diliw yns i. I a's teves tavellow hir war aga fennow. Kemmyn yns i yn del pedrys ha gweres. I a esplegyas y'n Amser Kalghek Diwedhes, nans yw 300 milvil bledhen.
Ilulissat
Fyord rew Ilulissat
Gwrys veu Fyord Rew Ilulissat Ertachva an Bys UNESCO yn 2004.
Entognatha
Protura - pennow pigorn
Enevales byghan yw pennow pigorn (hys a 0.6-1.5mm), kevys yn gweres. Mar dhistyr yns i na vons diskudhys bys dhe'n 20ves kansvledhen. Nyns eus dhedha lagasow, eskelli po tavellow. Dell yw usys diliw yns i. Yma dhedha tri hopel a arrow, ha'n sett kynsa a ober kepar ha tavellow. I a gerdh war an dhew sett aral. Pigornek yw an penn. Kevys yns i yn gweres, kewni ha del pedrys yn koswigow temprek nag yw re drenk.
Klass:Arthropoda
Llanharan
Llanharan yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST08SW06). Yma hi 12 mildir (19.3 km) dhiworth Kardydh ha 142.3 m (229 km) dhiworth Loundres. 6969 o braster an poblans yn 2011, ha 909 (13%) a wodhya kewsel Kembrek.
Ilulissat
Treusporth
Air Greenland a’n jeves servisyow ayr dhe Ilulissat.
Llanharan
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Ted Chiang
Ted Chiang (genys 1967) yw skrifer skiens fugiethek.
Ilulissat
Treusporth
Klass:An Enys Las
Ted Chiang
Klass:Didhuwydhyon Klass:Skriforyon fugieth amerikanek
Anjela Duval
Bardh Bretonek o Anjela Duval (3 Ebrel 1905 - 7 Du 1981). Hy bardhonieth a dhiskwa kerensa kler tro'ha natur, sorr erbynn difygyans an yeth Vretonek, ha sens a dhidhan.
Anjela Duval a veu genys an 3a mis Ebrel 1905 war vargen-tir byghan dhe C'houerc'had, Bro-Dreger. Hy mamm o Fransoazig Olier ha'y thas Erwan Duval; koth lowr ens, hy mamm 38 bloodh hy oes ha'y thas 43. Aga hynsa flogh, Charlez, re verwis deg dydh wosa bos genys, ha'ga nessa flogh, Maia, re verwis yn 1903 a gleves, deg bloodh hy oes, ytho Anjela o dhe voy drudh dhedha avel flogh unnik. Avel benyn yowynk, ha'y herens ow tos ha bos kotha ha gwanna, Anjela a ervirys gortos dhe'n bargen-tir yn le hwilas gour ha bewnans demedhys. Dell leveris hy hy honan, "Al loened hag ar plant a oa he mignoned." (An enevales ha'n plansow o hy hothmans.) Res o dhedhi gwitha an bargen-tir wosa mernans hy herens (hy thas 1941, hy mamm 1951). Hi o war hy honan degvledhynnyow, ha gortos sengel drefen ''“an hini a garen. Ne gare ket pezh a garan”'' (An huni a garav. Ny gar ev an keth pyth a garav vy) - hy gour ambosys, morer esa orth hy thanta 1924-1926, re wovynsa hi dhe asa Breten Vyghan. skeusennik|200px|Arwodh fordh Anjela Duval yn Landrévarzec Tioges voghosek ha sempel o hi, ow skrifa hy bardhonieth wosa dydh kales a ober y'n parkow yn lyver notennowskol yn hy dyji yn treveglos Traoñ an Dour. Hi re dhys'sa hy hatekism Bretonek a-dhia ban ve pur yowynk, mes ny dhallathas skrifa bys dhe'n 1960ow. Hi eth dhe skol a 8 dhe 12 bloodh yn-dann gwith lenesow mes, wosa hi dhe wodhevel a gleves eskern y treylyas dhe gorsow kesskrifa rag benenes yowynk a ranndiryow powek. Ytho hi a's teves maystri da a 'n yeth Frynkek. Hi a dheuth yn-dann delanwes lyvrow termyn Bretonek kepar ha Ar Bed Keltiek, ha golegydh an lyver termyn Roparz Hemon, onan a'n chif prydydhyon Bretonek. Y leveris dell ros an Tas Marsel Klerg, kevarwodher an lyver termyn katholik Barr-heol, kentryn dhedhi dyllo hy hanow. Y skrifas Gilles Servat, kaner Bretonek a vri a dhyskas Bretonek gensi, kan a-dro dhedhi 'Traoñ an Dour' hy hanow. Pan leveris ev dhe gonvedhes Bretonek, mes heb y gewsel, y hworthebis Anjela Duval: "avel ow hi ...". Y teuth hi a vri y'n bys frynkek dre dowlen pellwolok André Voisin Les Conteurs yn 1971. Dyllys veu hy oberyow kowal, 'Oberenn glok' yn 2000 (hi a verwis yn 1981). Gwerthys veu dres 1000 a dhasskrifow, hag dasdhyllys veu yn 2005 war dreveth kansvledhen wosa hy genesigeth. Yn 2011, y kuntelas kowethas Anjela-Duval arghans lowr rag drehevel gravyans men growan anedhi yn Place du Vieux-Marché. skeusennik|200px|right|Men bedh Anjela Duval Kyns hy mernans yn 1981, hy a gavas ger-da avel prydydhyes nerthek ha wiryon. Fest diwysyk o hi a-barth Breten Vyghan ha'n yeth Vretonek. Ottomma kan skrifys gans Anjela Duval yn 1963:
Karantez Vro E korn va c'halon 'zo ur gleizhenn 'Baoe va yaouankiz he dougan Rak, siwazh, an huni a garen Ne gare ket pezh a garan.
Eñ na gare nemet ar c'hêriou, Ar morioù don, ar broioù pell, Ha ne garen 'met ar maezioù, Maezioù ken kaer va Breizh-Izel.
Pennskol Palestin
Pennskol Palestin (Arabek: جامعة فلسطين‎) yw fondyans adhyskans ughella privedh palestinek yn Al-Zahra' (dhe'n soth a Sita Gaza). Fondys veu yn 2005.
Yma kessedhek gorwolyas a arethoryon dhe bub arbennikheans. Yma unses teknegieth kedhlow a rester keskomunyans ynter arethoryon ha studhyoryon dre dowlen deknegel displegys gans an parys pennskol ma.
Anjela Duval
Ret' voe didab 'tre div garantez: Karantez vro, karantez den. D'am bro am eus gouestlet va buhez Ha lezet da vont 'n hini 'garen.
Pennskol Palestin
Pennskol Palestin a wra profya kreunva hedhas ygor rag eskorrans akademek gans kresennow hwithra, mayni pennskol ha studhyoryon.
Anjela Duval
Biskoazh aboe n'am eus an gwelet, Biskoazh klevet keloù outañ. Ar gleizhenn em c'halon zo chomet Pa ne gare ket pezh a garan.
Pennskol Palestin
Klass:Stat a Balestin Klass:Universitys ha koljiow
Anjela Duval
Pep den a dle heuilh e donkadur: Honnezh eo lezenn ar bed-mañ. Gwasket 'voe va c'halon a-dra-sur, Met 'gare ket pezh a garan.
Dezhañ pinvidigezh, enorioù, Din-me paourentez ha dispriz. Met 'drokfen ket evit teñzorioù Va Bro, va Yezh ha va Frankiz.
Kerensa Bro Yn korn ow holon yma kreythen A wrug vy perthi a-ban en vy yowynk Rag, soweth, an huni a garen Ny gara an pyth a garav.
Ny gara ev marnas an citys, An morow down, an broyow pell, Ha ny garen vy marnas an mesyow, Mesyow ker ow Breten Isel.
Konstrynys dewis yntra diw gerensa: Kerensa bro, kerensa den. Dhe'm bro y ros vy ow bewnans Ha gasa dhe vos an huni a garen.
Bythkweth namoy ny wrug y weles, Bythkweth ny glywys kedhlow anodho. An greythen y'm kolon a wra gortos Pan ny gara ev an pyth a garav.
Dhodho ev rychedh, enors, Dhymmo vy boghosogneth ha disenor. Mes ny wrav keschanjya rag tresoryow Ow Bro, ow Yeth, hag ow Frankedh.
Kevren dhe versyon Veronique Autret ha Gwalarn Versyon Nolwenn Leroy
Oberyow yn Bretonek
Gwithys yw hy lyvrow notennow dornskrif (1920-1968) yn Lyverva Pennskol Roazhon. Treylyes veu niver a'y hanow moyha aga hanow dhe ilow gans artydhyon Bretonek kevos avel:
An alc'hwez aour gans Gwennyn yn y guntilow En tu all Karantez vro (Kerensa bro) treylyes dhe ilow gans Véronique Autret, hag ena gwrershyon gans Nolwenn Leroy yn hy huntilow diwyethek 'Bretonne'
Klass:Bretonesow Klass:Mernansow 1981 Klass:Prydydhesow Klass:Dinethyansow 1905
Karvled
Treveglos vyghan yw Karvled ogas dhe Evercreech yn Gwlas an Hav (Chesterblade yn Sowsnek). An hanow veu rekordys yn kynsa avel Cesterbled yn 1065. 'Cester' yw an hen Sowsnek rag kastel romanek. Bled yw dhyworth an hen Sowsnek 'bledu' ow styrya bolla. Tyller Karvled yw nans dhown yntra breow.
Pentraeth
Pentraeth yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH57NW47). Yma hi 132.1 mildir (212.6 km) dhiworth Kardydh ha 211.6 m (340.5 km) dhiworth Loundres. 1131 o braster an poblans yn 2011, ha 633 (56%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Reniom
Elven gymyk yw reniom, niver 75 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Re. An hanow a dheu dhyworth an ger Latin Rhenus rag Dowr Ryn (Rhein yn Almaynek). Nyns eus rann vewoniethel dhe reniom. Diskudhys veu reniom yn 1925 gans Walter Noddack hag Ida Tacke yn Berlin. I a wrug keskreuni an alkan dhyworth an moon, gadolinit.
Ny hwer reniom avel an alkan pur, ha nyns eus moon kavadow marnas renit, ha hemm yw pur danow. Monow kepar ha gadolinit a gomprehend myns byghan anedha. Askorrans ollvysel lemmyn yw 5 tonnas an vledhen, hag usys yw dhe wul kesalkenyow ha katalydhyow. Askorrys yw reniom avel polter loos. Keworrys yw dhe dungsten ha molybdenom dhe wul kesalkenyow hag yw usys yn fornow ha lugern. Traweythyow, usys yw dhe wul gemmweyth.
John Prescott
John Leslie Prescott, Baron Prescott (genys 31 mis Me 1938) yw politeger bretennek. Klass:Dinethyansow 1938 Klass:Kembrion Klass:Parti Lavur Klass:Politegoryon a Bow Sows
Reniom
Poos atomek reniom yw 186.21, y boynt teudhi yw 3180°C ha'y boynt bryjyon yw 5625°C. Y dhosedh yw 21.9 kg an liter. Alkan arghansek yw reniom. Y boynt bryjyon yw an tressa ughella wosa karbon ha tungsten.
Roentgeniom
Elven gymyk synthetek yw roentgeniom, niver 111 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Rg. An hanow a enor an fysegydh a Almayn, Wilhelm Röntgen, neb a dhiskudhas dewynnow-X yn 1895. Ny gevys yw yn naturel. Pur radyoweythresek yw, an isotop gans an hanter-bewnans hirra yw roentgeniom-282 (100 eylen). Gwrys veu rag an kynsa prys yn 1994 yn Arbovji GSI yn Darmstadt, Almayn.
Reniom
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Roentgeniom
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Pennskol Al-Aqsa
Pennskol Al-Aqsa (Arabek: جامعة الأقصى‎) yw pennskol palestinek fondys yn 1955 yn Konna Gaza, Palestin. An kynsa fondyans adhyskans ughella, yma dhe Bennskol Al-Aqsa a-dro dhe 26000 studhyer ha 1400 arvethesik, 300 anedha yw arethoryon ha dyskadoryon.
Asrannow
An eth asrann a brof bacheloriethow gans studhyansow wosa-gradhya yn kesdowlen, fondys yn 1994 yntra Pennskol Al-Aqsa ha Pennskol Ain Shams, Ejyp. Nyns usi an dowlen yn fyw lemmyn, mes yma towlennow mestronieth yn lies asrann y'n bennskol.
Klass:Stat a Balestin Klass:Universitys ha koljiow
Cathartidae
Ydhyn preydhus meur yns i a dheber kig enevales marow. An hanow "Cathartidae" a dheu dhyworth an hanow Grek katharsis ow styrya kartha po glanhe.
Yn dhihaval dhe ydhyn preydhus erel, i a’s teves sens da a vlasa. Yma toll yn ygerans aga diwfrik a unn tu dhe’n aral. Nebes vultures a lamm rag gwaya war an tir, mes vultures an Bys Nowydh a gerdh.
An dhiw eghen moyha yw gelwys kondores.
Klass:Ydhyn
Menkov Donyerth Ruw
right|skeusennik|250x250px| An Hanter Karreg Aral (cledh) ha Men Donyerth Ruw (dyghow) yn 2007 Men Donyerth Ruw (King Doniert's Stone) yw dew ddarn a grows afinys a'n 9ves kansvledhen, desedhys ogas dhe Ryskarasek, Goon Brenn, Kernow. Y krysir an kovskrif dhe enora Donyerth, Myghtern Kernow a verwis a-dro dhe 875OK.
Istori
Y'n 5ves kansvledhen, Kristonedh a veu komendys dhe Gernow yn kynsa gans menegh dhyworth Kembra hag Iwerdhon. Y krysir dell wrussa an gannasow eglos a-varr drehevel krowsow prenn dhe dhiskwedhes le may feu movys tus may hwrella treylya dhe Grist. Wosa termyn drehevys veu krowsow karrek dhe enora an tyller.
An tyller
An tyller a gomprehend remenans dew ddarn a goloven krows men growan a'n 9ves-11ves kansvledhen, tremen yn-dann dor ha stevel shap krows yn-dann an krowsow. Y krysir bos an stevel ha tremen remenans bal sten po oratry. Ughelder an grows dhe'n north, henwys "Men Donyerth" yw 1.37m (4 tr. 6 m.) gans panellow a afinans plethys war dri tu ha kovskrif doniert rogavit pro anima kervys yn dornskrif uncyal po enesek. Treylyans an kovskrif yw "Doniert re bysis [dhe hemma vos gwrys] abarth y enev". Y krysir bos an kovskrif ow henwel myghtern leel "Dumgarth" (po "Dwingarth"), Donyerth yn Kernewek hedhyw, kampollys y'n kronikyl a-varr a Gembra henwys Annales Cambriae, a veudhis a-dro dhe 875 OK.
Ughelder an grows dhyghow, henwys "Hanter Men Aral", yw 2.1 m (6 tr. 11 m.) gans panel a afinans plethys war an enep est, toll tenon terrys war an topp ha plinth war woles.
Kowansow
Yn 1849 Kowethas Pennsernethel Epskobethek Karesk a wrug kowansow a-dro dhe'n meyn, ow tiskudha dorgell yn-danna. Mr Charles Spence a dhyllas derivas henwys 'Iter Cornubiense' yn lyver termyn an Kowethas. Yma an manylyon ma ynno: 'Wosa drehevel men Donyerth, darn a wrowan dew dunnas ha hanter po moy, an oberoryon a veu gorhemynnys dhe balas war-woles ryb an men aral. Wosa drehedhes downder a eth po naw tros-hys, diskudhys veu toll. Omma i a gavas dorgell furv krows gans hirder a etek tros-hys dhyworth an est dhe'n west ha hwetek dhyworth an north dhe'n soth. Les an dorgell o a-dro dhe beswar tros-hys. An tuow o serth ha'n to rond, pubonan levenys gans toul mar gwastas avel gesys gans gnas an garrek.' An oberoryon arvethys a dheuth dhyworth Bal Kober Karadon Soth (South Caradon Mine). Derivys an dus bal dhe leverel y vos 'nampyth marnas hwelyow koth', yn geryow erel bal koth.
An stevel yn-dann dor a dhalleth avel tremena 8m dhe'n est a'n krowsow, dos ha bos kowfordh ha gorfenna avel stevel furv krows yn-dann an krowsow.
Dyghtys yw an tyller gans Trest Ertach Kernow a-barth English Heritage. Kerri-tan a yll parkya yn rypsav ogas dhe'n tyller. Hedhas yw heb kost dres ourys golow dydh.
Klass:Istori Kernow
Llanhari
Llanhari yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST08SW10). Yma hi 11.3 mildir (18.1 km) dhiworth Kardydh ha 142.1 m (228.6 km) dhiworth Loundres. 3460 o braster an poblans yn 2011, ha 482 (13.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Gulfport, Mississippi
thumb|300 px| thumb|300px| Gulfport yw sita yn Konteth Harrison, Mississippi, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 72,926.
An sita a veu fondys yn 1898.
Gwiasva
Klass:Citys yn Mississippi
James Dreyfus
James Dreyfus (genys 9 mis Hedra 1968) yw gwarier sowsnek. Klass:Dinethyansow 1968 Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon fylm Klass:Gwarioryon lev Klass:Gwarioryon LKDT Klass:Gwarioryon sowsnek Klass:Gwarioryon wariva
Charlie Hebdo
Charlie Hebdo (Kernowek: Charlie Seythennyek) yw paper nowodhow seythennyek gesel frynkek. Ev a gomprehend komigow, derivasow, predhegow ha gesyow. Kledhek, gorthkryjyk, anvriek ha dissentyek yw. An paper yw henwys rag an paper Charlie Mensuel (Charlie Misek) ha henwys veu rag Charlie Brown a'n bond delinys Peanuts mes ges a-dro Charles de Gaulle ynwedh.
Yth esa omsettyans broweghereth yn sodhva an paper 7ves mis Genver 2015 gans 12 den marow hag 11 den hodys.
Klass:Didhuwieth Klass:Paperyow nowodhow frynkek
Porthaethwy
Porthaethwy yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH57SE04). Yma hi 127.8 mildir (205.6 km) dhiworth Kardydh ha 207.8 m (334.4 km) dhiworth Loundres. 3263 o braster an poblans yn 2011, ha 1790 (54.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Alastair Campbell
Alastair John Campbell (genys 25 mis Me 1957) yw jornalyas, awtour, strategist, darlesor ha gweythreser bretennek. Klass:Dinethyansow 1957 Klass:Didhuwydhyon Klass:Parti Lavur Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson
Diwros
alt=|skeusennik|Diwros-fleghes du ha gwynnrudh yn park skeusennik|250x250px|Diwrosow a-varr skeusennik|Diwros menydh arnowydh Diwros (po margh horn) yw jynn byghan nerthys gans tus gans esedh, diw ros, dew drosla, ha chayn kevrynns dhe'n troslaow ha ros a-dryv. skeusennik|250x250px|Draisine a brenn (c.1820), an kynsa diwros Yn 1817, dyskader Almaynek, Baron Karl von Drais, a wrug drehevel an kynsa diwros gans diw ros. Gwrys a brenn o. Mes nyns esa troslaow ha res o movya gans dewdroos war an dor. skeusennik|Diwros rag cita skeusennik|Tandem
Klass:Diwrosa
Linen a'n Mor
skeusennik|Tren ow tiberth an Gowfordh Sparnick war Linen a'n Mor. Hyns-horn yn Kernow yw Linen an Mor. Ev a bon yn nans an Dowr Fala a-dhyworth Truru, penncita Kernow, dhe Aberfala war an arvoryow soth. Rann an Keskowethyans Kledhrennow Dewnens ha Kernow yw an linen.
Istori
Byldyes veu Linen an Mor gans Hyns-horn Kernow, hyns-horn geyj ledan 7 tros-hys (2,134 mm) a-dhyworth Aberplymm dhe Aberfala. Porpos an plott ma o dhe junya Loundres gans Aberfala, ple hwolas gorholyon fardellik dhe borthow yn Ewrop, Afrika hag Amerika.
An rann ynter Aberplymm ha Truru a ygeris war 4 mis Me 1859 ha'n linen gowal dhe Aberfala a ygeris war 24 mis Est 1863, mes bys dhana an gorholyon fardellik a via didreylyes dhe leow erel.
A-dhia 1867 oberys avel skorenn veu an linen yntra Truru hag Aberfala wosa dhe Hyns-horn Kernow West vos treylyes dhe eyj ledan, gans an trenow a-dhyworth Loundres Paddington owth oberi dhe Bennsans yn le Aberfala.
Junichi Masuda
Junichi Masuda (増田 順一, Masuda Jun'ichi, genys 12 mis Genver 1968) yw komposydh, kevarwedhor, desinerhag askorrer nihonek (Pokémon).
Linen a'n Mor
Hyns-horn an West Bras ha Hensi-horn Breten
Kesunyes veu an Hyns-horn Kernow yn Hyns-horn an West Bras war 1 mis Gwynngala 1889. Wosa an kesunyans, eyleyjyes dhe geyj savonek veu an hyns-horn dres pennseythen an 21ves mis Me 1892. Hyns-horn an West Bras veu kenedhlegys yn Hensi-horn Breten war galan mis Genver 1948.
Junichi Masuda
Klass:Asians Klass:Dinethyansow 1968 Klass:Komposydhyon Klass:Tus yn medhelweyth
Linen a'n Mor
Privedhyans
Privedhyes veu hensi-horn Breten y'n 1990ow. Oberys veu an linen gans Trenow Wessex bys 2006. A-dhia galan mis Ebrel 2006, an hyns-horn re beu oberys gans First Great Western - lemmyn Hyns-horn Bras an West. skeusennik|Dew dren orth Worsav Penrynn wosa an loup nowyth dhe vos eylygerys.
Gwellheansow yn 2009
Y'n dalleth yth esa loup-passya dhe Benrynn esa removyes y'n 1960ow avel rann treghow an Derivas Beeching ow kasa unn lergh ha kay yn le an dew wreydhek. Yn 2004 yth esa profyans dhe eylvyldya an loup dhe wasa oberans a voy a wonisow war an hyns-horn.
Yth eylygeris an loup yn-rag an plott ha war vojet. Ygerans sodhogel dhe Worsav Penrynn a hwarva war 18ves mis Me 2009.
Kemenethow servyes
Truru - Pluwberan ar Wodhel - Penrynn - Aberfala.
Kevrennow a-ves
Great Scenic Railways in Devon and Cornwall.
Klass:Hensi-horn yn Kernow
Rhoscolyn
Rhoscolyn yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH27NE31). Yma hi 136.2 mildir (219.2 km) dhiworth Kardydh ha 223.6 m (359.9 km) dhiworth Loundres. 531 o braster an poblans yn 2011, ha 248 (46.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Rhosybol
Rhosybol yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH48NW57). Yma hi 139.9 mildir (225.2 km) dhiworth Kardydh ha 220.1 m (354.1 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 642 (61.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Jynn
skeusennik|Jynn pryntya a-varr
Jynn yw tra gwrys gans tus dhe wul ober essa. Toul po devis yw hag a liesha effeyth assay denel. An jynn a askor prow jynnweythek.
Yma dhe nebes jynnow lies kesrann hag a way. Ensamplow yw diwrosow ha klockys. Mes nebes jynnow erel yw heb kesrannow hag a way. Ensamplow a'n re ma yw jynnow amontya ha klappkodhow.
Tus re usyas jynnow a-dhia kyns istori.
Benjamin Christensen
Benjamin Christensen (28 mis Gwynngala 1879 – 2 mis Ebrel 1959) o kevarwodher fylm, screenwriter ha gwarier danek.
Jynn
Yn fenowgh, jynn a wra chanjya unn furv a nerth dhe furv aral. Jynnow sempel a wra ynkressya po chanjya tu nerth.
Kas Arabek-Israelyek
An Kas Arabek-Israelyek (Arabek - الصراع العربي الإسرائيلي, Ebrow - הסכסוך הישראלי-ערבי) yw term usys dhe dheskrifa an kudynnow politek ha breselyow yger yntra gwlasow arabek an Est Kres hag Afrika north, ha Stat Israel. An kas re eksistyas a-dhia 1948.
Rhosybol
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Kas Arabek-Israelyek
An Kas Arabek-Israelyek a dhallathas dhyworth tynderow kyns yntra kemenethow arabek hag yedhowek yn Palestayn bretennek, ow kawsya displegyans movyansow kenedhlegek, kenedhlegieth arabek yn-mysk Arabyon ha Syonieth yn-mysk Yedhewon. An kas ethnek yn Palestayn o sewyans ynwedh a dhiskar an Emperoureth Ottoman ow kwrythul tynder a-dro dhe rannans ha perghenogeth an tir. An bobel yedhowek a welas an tir avel mammvro Tir Israel. An bobel balestaynek ha movyans Pan-Arabek a welas an tir avel Palestayn ow longya dhe Arabyon, hag y'n gettesten Ban-Islamek, tiredh konsidrys dhe vos Moslem.
Jynn
Jynn sempel
Yma hwegh sort a "jynn sempel". I yw:
Kas Arabek-Israelyek
An kas arnowydh a dhallathas gans an Vresel Arabek-Israelyek, yn keslinek ha gwrians stat Israel gans Yedhowon. Wosa henna, gwrys veu governans Oll-Balestaynek yn Knna Tir Gaza gans an Kesunyans Arabek avel stat arabek palestaynek. Israel a waynyas an vresel 1948, ha'n governans Oll-Balestaynek a fias dhe'n fo dhe Ejyp, ha ny veu gesys dhe dhehweles dhe Gaza. Tamm ha tamm i a gollas poos, bys may feu dileys yn 1959 gans lewydh governans Ejyp, Gamal Abdel Nasser.
Jynn
Jynn sempel
Jynnow komplek yw gwrys a dew po moy jynn sempel.
Kas Arabek-Israelyek
Yn 1964, dallethys veu fondyans palestaynek politek aral gans Yasser Arafat, henwys Fondyans Rydhses Palestaynek (PLO), ha hemm a deuth ha bos an movyans palestaynek posekka. Yn 1967, gwlasow arabek hag Israel a omladhas an Vresel Hwegh Dydh, gans an sewyans a sesyans Konna Tir Gaza ha Gorenys Sinai dhyworth Ejyp, an Lann West dhyworth Jordan ha'n Bleynyow Golan dhyworth Syri. Jordan, Ejyp ha'n PLO a dhallathas bresel attrycyon nivel-isel, a dhuryas a-dhia 1967 dhe 1970 dhe les an eyl tu nag y gila. Yn 1973, bresel veur aral, Bresel Yom Kippur, a veu dallethys gans Ejyp ha Syri rag daskemeres an tiredhow kellys y'n Vresel Hwegh Dydh. Ejyp a waynyas rann a'n Sinai war dhelergh, ha Syri a veu herdhys war dhelergh dhe Dhamask. Hag Ejyp hag Israel a leveris aga bos fethek, ha bys dhe'n eur ma, istorydhyon a dhadhel piw o a fether.
Jared Fogle
thumb|Fogle, [[2014]] Jared Scott Fogle (23 Est, 1977) o gwarier amerikan geryes da.
Biloxi, Mississippi
thumb|300 px| thumb|200px| Biloxi yw sita yn Konteth Harrison, Mississippi, Statys Unys. Yn 2010, poblans an sita o 45,670.
Jared Fogle
Klass:Drogoberoryon Klass:Gwarioryon fylm amerikanek
Kas Arabek-Israelyek
Dres an bledhynyow, an kas re janjyas dhyworth an Kas Arabek-Israelyek war radhva veur dhe gas israelyek-palestaynek moy leel, kyn fo an bys arabek hag Israel a dhisakord hwath a dro dhe diredhow dyffrans.
Kardeva
Kardeva yw cita benneglos gans fosow romanek, desedhys war Dhowr Dyfrdwy (Dee yn Sowsnek). Hy hanow Kembrek yw "Caer", "Chester" yn Sowsnek. Desedhys yw ryb an or kembrek. Hy foblans yn niveryans 2011 o 329,608. Yn Kardeva yma pennplas Awtorita 'Cheshire West and Chester'. Ynwedh hy yw trev konteth istorek Cheshire.
Mesker
Mesker yw trev varghas meur yn Konteth Derby, Pow Sows. Desedhys yw 24 mildir dhe'n gogledh a Derby hag 11 mildir dhe'n dyghow a Sheffield ogas dhe gemper avonow Rother ha Hipper. Yn 2011 hy foblans o 88,483. Mesker a dhallathas avel kastel romanek y'n kynsa kansvledhen OK. Hy hanow Sowsnek, 'Chesterfield' a dheu dhyworth an hen Sowsnek ceaster (kastel romanek) ha feld (peurva). Desedhys yw an drev war benn gwel glow skwattys, mes nyns eus dustuni gweladow anodho lemmyn. Hy thirnos moyha a vri yw peul Eglos Sanses Marya ha'n Ollsansow.
Llantrisant
Llantrisant yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST08SW96). Yma hi 9.3 mildir (15 km) dhiworth Kardydh ha 139.4 m (224.4 km) dhiworth Loundres. 14731 o braster an poblans yn 2011, ha 2068 (14%) a wodhya kewsel Kembrek.
Kardeva
Fondys veu Kardeva avel "castrum" po kastel romanek gans an hanow Deva Victrix yn reyn Emperour Vespasian yn 79 OK. Onan a gresennow brassa an lu yn Breten romanek o, awosa Kardeva dheuth trevesigeth sivil meur. Yn 689, fondys veu Eglos Minster Mercia west gans Myghtern Æthelred. Hemm a dheuth kynsa penneglos Kardeva. An Angelas a efanas ha krefhe an fosow rag gwitha dhe'n cita erbynn an Danow. Kardeva o onan a'n citys diwettha dhe godha dhe'n Normanas. Wella Konkerrour a worhemmynas drehevyans kastel. Kardeva a dheuth dhe vos cita yn 1541.
Trearddur
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Kardeva
Fosow Kardeva yw yn-mysk an gwella-gwithys yn Breten. Yma niver a dhrehevyansow dhyworth an osow kres y'n cita, mes lower a'n drehevyansow du-ha-gwynn yn kres an cita yw astiveryansow Victorian. Hensyow horn, dowrgleudhyow ha fordhow nowydh a dheuth dhe'n cita y'n Domhwelans Diwysyansek. Y feu efanyans meur yn hy foblans. Tornyaseth, menystrans ha servisyow arghansek yw posek dhe'n erbysieth arnowdyh.
Llantrisant
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Kardeva
An hanow 'Deva' a dheu dhyworth hanow an avon, 'Dyfrdwy' po Dowr Deva. Y'n yeth Vrythonek, dēvā o hanow duwes, hag avonow erel gans an keth hanow yw Dwyfor ha Dwyfach yn Gwynedd.
Tre yw Kardeva dhe bara pel-droos 'Cita Kardeva' ha resegva vergh posek.
Llwyn-y-pia
Llwyn-y-pia yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (SS99SE87). Yma hi 15.9 mildir (25.6 km) dhiworth Kardydh ha 143.1 m (230.3 km) dhiworth Loundres. 2178 o braster an poblans yn 2011, ha 198 (9.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Tim Farron
Timothy James Farron (genys 27 mis Me 1970) yw politeger bretennek.
Ros
skeusennik|225px|left|Rosow koth gwrys a brenn gans asennow skeusennik|Gwyns yw devnydh meur aswonys a'n ros hag aghel skeusennik|left|Delinyans a hanaf eva, dedhyes dhe 3500-3350 K.O.K.. skeusennik|left|Ros karr tan arnowydh skeusennik|right|Patron a charett keltek yn gwithti Salzburg Ros yw plasen po devis jynnweythek gans shap kylgh. Y jif porpos yw dhe asa taklow dhe rolya; yn geryow erel, an ros a dreyl ha taklow desedhys war an rosow a way yn essa a-hys an tir. Jynn sempel yw. Pennrewl ros yw prow jynnweythek.
Benjamin Christensen
Klass:Europeanyon Klass:Gwarioryon fylm Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Mernansow 1959
Tim Farron
Klass:Dinethyansow 1970 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Llanilltud Faerdref
Llanilltud Faerdref yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST08SE59). Yma hi 8.4 mildir (13.6 km) dhiworth Kardydh ha 137.7 m (221.7 km) dhiworth Loundres. 14587 o braster an poblans yn 2011, ha 2501 (17.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Ros
An brassa rann a gerri tir a wra rolya war rosow. Usys yns i yn fenowgh yn koplow, junys gans gwelen a brenn po alkan gelwys aghel. An ros hag aghel a dreyl warbarth. Rann an ros junys dhe'n aghel yw gelwys both.
Ros hag aghel yw grond lies jynn, keffrys ha kerri. Ros an priweyther, an torn ha'n wyns yw ensamplow. Lies jynn a'n jeves rosow gans dens, hnwys maglennow.
Istori
Prederys yw bos an dra diskwedhys war an gledh neb sort a garven, yn-dann po ogas dhe bons. Hemma ytho a via an kynsa delinyans a ros. Aswonys yw an hanaf avel an bolla Bronocice hedhyw. Arbenigoryon a grys Hen Vesopotami dhe dhevisya an ros a-dro dhe 4000 KOK. Rosow priweythoryon, a dreyl yn frank gans jynnweyth ros-hag-aghel, a veu displegys yn Mesopotami, Irak erbynn 4200 - 4000 KOK. An ensampel kottha re dreusvewas, kevys yn Ur yn Irak hedhyw, yw dedhyes dhe 3100 KOK.
Tus yn Asi a dhiskudhas war aga honan a-dro dhe 3500 KOK. An hwarheansow Inka ha Maya a'n jevo rosow war degennow fleghes a-dro dhe 1500 KOK, mes ny veu rosow usys gansa rag ober. Ny's tevo Afrika dhe'n soth a'n difeythtir Sahara hag Ostrali rosow bys pan wrug tus ena metya tus dhyworth Europa. Rosow a-varr o plasennow soled, drefen ny veu ros gans asennow devisys bys dhe 2000 KOK. Yn skon wosa henna, displegys veu kerri bresel. An Geltyon a dhsiplegyas an tybyans a ri horn war gammek ros.
Usyow
Hedhyw, usys yw rosow yn kerri tan, kertys, jynnow ebron, kadoryow ros, dewrosow, trenow ha rostellow, ha lies devis aral maga ta.
Klass:Toulys
Biloxi, Mississippi
An sita a veu fondys yn 1699.
Dowrheans
350px|skeusennik|Dowrheans [[koton y'n Statys Unys.]]
Dowrheans yw keworra dowr dhe'n tir, dell ys usys rag tevi trevasow. Usys yw le ma nag eus glaw lowr rag tevi an trevasow na, po dres termynyow seghder.
Hattiesburg, Mississippi
thumb|300 px|Gwariva Saenger yn Hattiesburg thumb|300px| Hattiesburg yw sita yn Mississippi, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 48,730.
Biloxi, Mississippi
Gwiasva
Klass:Citys yn Mississippi
Movyans Krows Rudh ha Krommen Rudh Keswlasek
An Movyans Krows Rudh ha Krommen Rudh Keswlasek yw movyans dhe sawya bewnansow ha yeghes mab-den. Yma y bennplas yn Geneva, Swistir.
Hattiesburg, Mississippi
An sita a veu fondys yn 1882.
Stephen Milligan
Stephen David Wyatt Milligan (12 mis Me 1948 – 7 mis Hwevrer 1994) o politeger ha jornalyas bretennek. Klass:Dinethyansow 1948 Klass:Mernansow 1994 Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Skriforyon
Hattiesburg, Mississippi
Gwiasva
Klass:Citys yn Mississippi
Dowrheans
Kevys yw kovadhow hendhyskoniethel a dhowrheans pur a-varr, gans dustuni aga bos usys yn Mesopotami hag Hen Ejyp y'n 6ves milvledhen K.O.K. rag tevi barlys. Yn nans Zana y'n Andes yn Perou, diskudhys veu magyoryon dowrgleudhyow dowrhe dhyworth an 4a milvledhen KOK, hag system dowrhe pur gomplek o usys yn termyn Hwarheans Nans Eyndus, gans kreun dowr yn Girnar dedhyes dhe 3000 KOK. Usys veu system komplek yn Sri Lanka a-dhia 300 KOK yn-rag.
Yn termynnyow a-dhiwedhes, displegys veu jynnow a alsa pompya dowr a'n dor a-der kregi war avon po greun dowr. Yn 2000 2,788 km² (689 milvil erow) a dir amethel a wre devnydh a dhaffar dowrhe, 68% anodho yn Asi, 17% yn Amerika, 9% yn Europa ha 5% yn Afrika. Yma an parthow efanna yn Eynda north ryb Dowr Ganga hag Dowr Eyndus, yn China yn kerghyn avonow Hai He, Dowr Melyn] ha [[Dowr Yangtze, a-hys an Nîl yn Ejyp ha Soudan hag yn rannow a'n Statys Unys.
Dowrheans a yll kavos effeyth kisys war an kerghynnydh mar tennir re dhowr dhyworth an tir. Unn ensampel yw an Mor Aral, yth yw ogas dhe vos mes a wel drefen henna.
Movyans Krows Rudh ha Krommen Rudh Keswlasek
Kyn fo kowethas keswlasek bras, fenten brivedh a'n jeves. Nyns eus governans vyth ow tyghtya an Grows Rudh.
Yma soodh arbennek dhe'n Grows Rudh, res gans lagha keswlasek. Yth yw hi an bagas privedh unsel a's teves ober restrys gans lagha keswlasek.
Yma teyr farth y'n movyans: skeusennik|88x88px|Arwodh Kessedhek Keswlasek an Grows Rudh (yn Sowsnek, International Committee of the Red Cross, ytho ICRC)
An Grows Rudh, an Grommen Rudh, ha'n Gwrys Rudh yw tri arwodh keswlasek an Grows Rudh
Amkanow
Herwydh an Akordyansow Geneva, yma pymp amkan rag movyansow keswlasek Krows Rudh ha Krommen Rudh:
Klass:Geneva Klass:Krows Rudh Klass:Kowethasow keswlasek
Socrates
Klass:Dinethyansow 470 KOK Klass:Filosofers Klass:Grekys Klass:Skriforyon Klass:Mernansow 399 KOK
Southaven, Mississippi
thumb|300 px|Fordh Nail ha Fordh Getwell yn Southaven thumb|300px| Southaven yw sita yn Konteth DeSoto, Mississippi, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 54,648.
An sita a veu fondys yn 1882.
Gwiasva
Klass:Citys yn Mississippi
Karrys
Karrys yw treveglos ha pluw yn Essex. Desedhys yw war lannow an Dowr Kamm po Granta, 13 mildir dhe'n gogledh a Bishop's Stortford ha 10 mildir dhe'n dyghow a Gargront, war an or ynter Essex ha Konteth Kargront. Hy foblans yn niveryans 2011 o 1,494. Gwelys veu an hanow rag an kynsa tro yn 1004 avel "Ceasterford", ceaster yw hen Sowsnek rag kastel romanek.
Y'n kynsa kansvledhen OK, fondys veu trevesigeth sivil romano-bretennek ryb an avon. An tyller o war an pennfordh yntra Loundres, Kargront ha Newmarket. Drehevys veu lies drehevyans ena, ow komprehendya sodhva tollow ha tempel ogas dhe ynkladhva Belgik (an looth teythyek brythonek leel). Y'n 4a kansvledhen, drehevys veu fos gans an Romanas.
Trigys yw skrifer hag akademek Germaine Greer yn Karrys.
Pan-Geltieth
Kyn na fe unn “genedhel” an Geltyon y’n dedhyow koth, erbynn hedhyw Iwerdhon, Alban, Kembra, Kernow, Breten Vyghan ha Manow a gonsider aga honan diskynysi dhe’n Geltyon.
Ensamplow a-lemmyn
Kevys yw lies ensampel a-lemmyn a omdhalgh pan-geltieth yn gonisogeth ha yeth.
Klass:Gonisogeth keltek
Llwytgoed
Llwytgoed yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (SN90SE89). Yma hi 21.2 mildir (34.1 km) dhiworth Kardydh ha 143.7 m (231.3 km) dhiworth Loundres. 1271 o braster an poblans yn 2011, ha 183 (14.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Rutherfordiom
Elven gymyk synthetek yw rutherfordiom, niver 104 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Rf. An hanow a enor an fysegydh a Vordir Nowydh, Ernest Rutherford (1871-1937), tas fysegieth modern, neb a dhiskudhas tybyans hanter-bewnans radyoweythresek ha'n elven radon, ha henwel dewynnyans α ha β. Ev a gavas an Pewas Nobel rag fysegieth yn 1908.
Gwrys veu rutherfordiom rag an kynsa prys yn 1964 yn Fondyans Hwithrans Nuklerek yn Dubna, Russi. I a brofyas an hanow kurchatoviom, owth enora Igor Kurchatov (1903-1960), penn hwithrans nuklerek Russi. Godhonydhyon a'n Statys Unys a naghas dhe'n hanow ma, ow leverel i bos diskudhoryon an elven yn 1969, yn Pennskol Kaliforni, Berkeley. I a brofyas an hanow rutherfordiom. An Kesunyans Keswlasek rag Kymygieth Pur ha Gweythresek (IUPAC) a erviras dhe rutherfordiom yn 1997. Pur radyoweythresek yw pub isotop, hanter-bewnans rutherfordiom-267 yw an hirra, a-dro dhe 80 mynysen.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Sidney Low
Syr Sidney James Mark Low (22 mis Genver 1857 – 14 mis Genver 1932) o jornalyas, istorek ha essayist bretennek.
Klass:Mernansow 1932 Klass:Politegoryon a Loundres Klass:Skriforyon
Rodiom
Elven gymyk yw rodiom, niver 45 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Rh. An hanow a dheu dhyworth an ger Greka rhodos, ow styrya liw rosen. Nyns eus rann vewoniethel dhe rodiom, ha pur danow yw an elven ma. Diskudhys veu rodiom gan William Hyde Wollaston (1766-1828). Kymygydh o Wollaston dhyworth Norfolk neb a driga yn Loundres. Ev a oberi war-barth Smithson Tennant (1761-1815) yn 1800. I a wrug hwithrans war blatinom, orth y deudhi yn aqua regia, kemyskans a drenken hidroklorik ha trenken nitrik. Tennant a dhiskudhas osmiom hag iridiom dhyworth remenant y'n teudhans. Wollaston a studhyas an teudhans y honan. Dhyworth henna ev a gavas paladiom ha rodiom. Wosa kodha yn godhas an paladiom, gesys veu ev gans gwrysow liw rosen teg a rodiom klorid.
Y hwer rodiom avel monow tanow, avel rodoplumsit (rodiom-plobm sulfid - Rh3Pb2S2) ha rodokrosit. Askorrys yw rodiom ynwedh avel isaskorr purhe monow kober ha nikel. An askorrans ollvysel pub bledhen yw 16 tonnas. Usys yw dhe wul konvertydhyon katalytek (85% a askorrans bledhenek). Eylgylghys yw a-dro dhe 2 donnas an vledhen dhyworth konvertydhyon katalytek. Usys yw nebes anedha, a-dro dhe 6%, y'n diwysyans gweder.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Hartford, Connecticut
An sita a veu fondys yn 1635.
Gwiasva
Klass:Citys yn Konnectikut Klass:Penncitys y'n Statys Unys
Mai al-Kaila
Mai Al-Kaila (Arabek: مي الكيلة‎; genys 8 Ebrel 1955) yw medhek, lyskannas ha politeger palestinek ha'n kynsa benyn dhe synsi an soodh a Venyster Yeghes a Balestin. Yma dhedhi doktourieth yn Yeghes Poblek ha Menystrans Yeghes. Hi o kaderyer Konsel Medhegel a Balestin avel Menyster Yeghes.
Kilva
Mai Salem Hanna al-Kaila a veu genys yn Jerusalem an 8ves a vis Ebrel 1955. Hy adhyskans selvennek o y'n skolyow Birzeit ha hy adhyskans nessa y'n Kolji Privedh yn Ramallah. Hi a studhyas bos klavjier yn Klavji Augusta Victoria yn Jerusalem. Hi a studhyas medhegneth yn Pennskol Granada yn Spayn ha kavos hy bachelorieth anedhi. Ena, hi a arbennikhas yn medhegneth golovas ha bengorfonieth yn Pennskol Kaliforni, San Francisco ha kavos hy mestronieth. Hi a gavas hy doktourieth yn Yeghes Poblek ha epidemegieth a Bennskol Chile.
Resegva
Al-Kailah a oberas avel medhek annedhys yn Klavji Palestine Red Crescent yn Jerusalem yn kors Medhegneth Golovas ha Bengorfonieth. Mai Al-Kailah a oberas avel arether yn Pennskol Al-Quds yn Asrann Yeghes Poblek hag yn UNRWA avel penn an kors Mamoleth ha Flogholeth.
Alkaila a veu ordenys avel Kannas Stat Palestin dhe Jile an 31a mis Du 2005. Hi a besyas y'n rol na bys yn hy ordenans avel Kannas Stat Palestin dhe Itali an 1a mis Du 2013. An 4a mis Kevardhu 2016, hi a waynyas an etholansow Konsel Domhwelus Palestin synsys dres an seythves konsel a Fatah, parti politek sosyel-gwerinel ha kenedlegiethek a Balestin, ha dos ha bos esel ynno.
An 13ves mis Ebrel 2019, al-Kaila a dos a-rag Lewydh Palestin Mahmoud Abbas avel Menyster Yeghes yn governans Mohammad Shtayyeh.
Enorys
Klass:Dinethyansow 1955 Klass:Palestinyadesow
Y Fali
Y Fali yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH27NE89). Yma hi 137.8 mildir (221.7 km) dhiworth Kardydh ha 223.8 m (360.1 km) dhiworth Loundres. 2292 o braster an poblans yn 2011, ha 1253 (54.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Koswik
skeusennik|500px|left|Mappa ow tiskwedhes efander koswigow yn ollvysel skeusennik|right|200px|Chase Wood, Newbury, [[Pow Sows]]
Ranndir gans dosedh ughel a wydh yw koswik, (po forest ha gwylvos). Yma dhe goswik niver a styryansow selwys war nebes meyn prof, kepar ha dosedh an gwydh, myns an arenebedh, po devnydh tir. Gerlyver Pennskol Kembra a lever dell yw an styr "Darn meur a dir gans lies gwedhen ha prysken ow tevi yn naturel warnodho, a vri kyns avel skovva dhe enevales gwyls a lies eghen, may feu usys rag helghya". An Fondyans Boos hag Ammeth a lever koswigow dhe worheri a-dro dhe 4 bilvil hektar (15 milvil mildir pedrek) yn ollvysel.
Y hyllir leverel bos koswigow an chif ekosystem war an Norvys, ha kevys yns i a-derdro an bys. Ottomma 75% a askorrans elvennek bewgylgh an Nor, ha 80% biomas an Nor. 9.9% a arenebedh Kernow yw gorherys gans koswigow.
Tempredh ha glawas yw an dhiw dra bosekka rag koswigow. Lies tyller yw re yeyn po re segh ragdha. Koswigow a yll eksistya a'n kehysedh dhe ogas dhe'n ranndiryow pennaghlek, mes hinow dyffrans a's teves koswigow dyffrans. Yn hinow yeyn, sab a warthev, mes yn ranndiryow temprek po trovannel plansow bleujennek yw gwarthevus. Nyns eus koswigow yn difeythiryow, a-der nebes gwydh yn tylleryow may hyll aga gwreydh drehedhes dowr yn-dann dhor.
Koswigieth yn Kernow
Perghenegys ha dyghtys yw gwydh ha koswigow Kernow gans nebes fondyansow. I a gomprehend Desedhek an Koswigow (Forestry Commission), Trest Kenedhlek, Trest Godhvewnans Kernow, An Trest Gwedhegi ha Duketh Kernow. Konsel Kernow a'n jeves towl dhe blansa 2% aral a arenebedh Kernow gans gwydh avel rann a'ga towlen dhe worthsevel chanj an hin. Hanow an towl yw Koswik rag Kernow.
Bridgeport, Connecticut
Bridgeport yw an vrassa sita yn Connecticut, Statys Unys. Yth esa dhedhi poblans a 144,229 a drigoryon yn 2010.
Fiona Bruce
Fiona Elizabeth Bruce (genys 25 mis Ebrel 1964) yw jornalyades, lenores an nowodhow ha presentyades bellgowser bretennek. Klass:Dinethyansow 1964 Klass:Sowsesow
Pen-y-waun
Pen-y-waun yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (SN90SE49). Yma hi 22 mildir (35.3 km) dhiworth Kardydh ha 144.9 m (233.2 km) dhiworth Loundres. 2913 o braster an poblans yn 2011, ha 305 (10.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Kargnogh
Kargnogh (Chester-le-Street) yw trev varghas ha pluw dhe'n gogledh a Dhowr Wear, yn Pow Sows north. Yma yn konteth Durham. Istori an drev a dhalleth gans kastel romanek gelwys Concangis. Martesen styr an hanow yw "Tyller pobel an vergh" y'n yeth Vrythonek kyns an Romanas. Kynsa ensampel a hanow an drev yw Cunceceastre c.1050 OK, hemm yw, an hanow Brythonek ha Sowsnek koth ceaster - kastel romanek.
An hanow Sowsnek a gampoll "Chester" (dhyworth an Latin castra) ha "Street" drefen bos an drev desedhys war fordh romanek a resegas north-soth dre'n drev. Eglos Sanses Marya ha Sen Cuthbert yw an tyller may hworwedhas korf Sen Cuthbert 112 bledhen kyns ev dhe vos treusperthys dhe Benneglos Durham. An eglos yw an tyller le may feu treulyes an aweylyow dhe Sowsnek yn kynsa (y skrifas Aldred styryansow hen Sowsnek yntra linellow an aweylyow Lindisfarne ena.
An Sportva Riverside, aswonys drefen skoodhtans avel an 'Emirates Riverside', yw tre Klub Krycket Konteth Durham.
Pentre
Pentre yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (SS99NE32). Yma hi 18.1 mildir (29.2 km) dhiworth Kardydh ha 144.8 m (233 km) dhiworth Loundres. 5035 o braster an poblans yn 2011, ha 610 (12.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
ABBA
skeusennik|ABBA yn 1974 Bagas pop a Swedherwyk veu ABBA, dallethys yn Stockholm yn 1972. Eseli an bagas o Agnetha Fältskog, Björn Ulvaeus, Anni-Frid Lyngstad, ha Benny Andersson.
Klass:Swedys
Pendyrys
Pendyrys yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST09NW21). Yma hi 16 mildir (25.8 km) dhiworth Kardydh ha 142.1 m (228.7 km) dhiworth Loundres. 4368 o braster an poblans yn 2011, ha 443 (10.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Rubidiom
Elven gymyk yw rubidiom, niver 37 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Rb. An hanow a dheu dhyworth an ger Latin rubidius, ow styrya rudh tewl.
Stuart Hall (presentyas)
Klass:Dinethyansow 1929 Klass:Drogoberoryon Klass:Sowson
Rubidiom
Nyns eus rann vewoniethel dhe rubidiom, ha ny brederir holanow rubidiom dhe vos gwenonek. Pur hevelep orth potassiom yw rubidiom, mes nebes radyoweythresek yw. Usys yw yn hwithrans medhegnethel. Kenennow kellyow kanker a denn rubidiom, ytho leuvvedhogyon a wra devnydh a rubidiom dhe helerghi hwedhow.
Pendyrys
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Rubidiom
Diskudhys veu rubidiom yn 1861 gans Robert Wilhelm Bunsen (1811-1899) ha Gustav Robert Kirchoff (1824-1887) yn Pennskol Heidelberg, Almayn, yn ensampel a lepidolit. Moon koynt yw lepidolit. Pan yw towlys lepidolit war dan, ev a wra ewoni, hag ena dos ha mos avel gweder. Wosa hwithrans ha tenna mes lithiom ha potassiom, Bunsen ha Kirchoff a dhiskudhas remenans gans linyow pur rudh yn prov flamm. Nyns yw meur a rubidiom askorrys gans diwysyans, awos bos re gostek, yntra dew ha peswar tonnas an vledhen hepken. Keworrys yw dhe danweyth rag aga liwa purpur, dhe yeynhe laserow, yn klockow atomek hag yn arhwilellow PET yn klavjiow. Y hyllir dedhya meyn gans keheveli komparriv rubidiom ha strontiom (an isotop radyoweythresek rubidiom-87 a dreyl dhe strontiom-87 dres termyn).
Poos atomek rubidiom yw 85-47, y boynt teudhi yw 39°C ha'y boynt bryjyon yw 688°C. Y dhosedh yw 1.5kg an liter. Alkan medhel gwynn yw, hag a dhasober gans ayr ha dowr, ytho synsys yw yn-dann oyl.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Jimmy Savile
Syr James Wilson Vincent Savile OBE KCSG (/ˈsævɪl/; 31 mis Hedra 1926 – 29 mis Hedra 2011) o den meur y hanow sowsnek. Klass:Dinethyansow 1926 Klass:Drogoberoryon Klass:Mernansow 2011 Klass:Sowson
Charles Fleischer
thumb|Fleischer, [[2011]] Charles Fleischer (27 Est, 1950) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Dinethyansow 1950 Klass:Gesyoryon Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Gwarioryon wari gwydhyow amerikanek
J. M. Barrie
Syr '''James Matthew "J.M." Barrie (9 Me 1860 – 19 Metheven 1937), aswonys avel J. M. Barrie''' dell yw usys, o awtour ha skrifer gwariow albanek. Meur yw y hanow drefen y gemeryans Peder Pan, an maw a naghas tevi dhe vos tevesik. Ev a selyas an kemeryans war vab y goweth Llewelyn Davies. Konsidrys yw ev dhe wul an hanow Wendy gerys-da, hanow pur anusadow kynsfeu usys rag gourores Peder Pan. Barrie a veu genys yn Kirriemuir, Alban yn 1860. Ev a verwis a niwmonia yn Loundres yn 1937.
Treylyes veu 'Peder Pan' dhe Gernewek gans Eddie Climo yn 2016. Dyllys veu gans Gwask an Orlewen yn Kernewek Unys. An lyver a veu treylyes dhe fylm bywhes amerikanek, Peter Pan, gans Walt Disney yn 1953.
Klass:Albanyon Klass:Mernansow 1937 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon lien fleghes Klass:Dinethyansow 1860
New Haven, Connecticut
thumb|300 px|New Haven, Connecticut thumb|300px| New Haven yw sita yn Konteth New Haven, Connecticut, Statys Unys. Yn 2010, poblans an sita o 129,779.
An sita a veu fondys yn 1638.
Gwiasva
Klass:Citys yn Konnectikut
Bill Irwin
skeusennik William Mills "Bill" Irwin (11 Ebrel, 1950) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Gesyoryon Klass:Gwarioryon fylm amerikanek
Bob Hoskins
thumb|Hoskins, [[2007]] Robert William "Bob" Hoskins, Jr. (26 Hedra, 1942 – 29 Ebrel, 2014) o gwarier geryes da.
Klass:Dinethyansow 1942 Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon fylm Klass:Gwarioryon lev Klass:Gwarioryon sowsnek Klass:Mernansow 2014
Benenes yn Palestin
dyhow|skeusennik|250x250px|Benyn Ramallah yn dillas gans brosweyth, neb prys yntra 1929 ha 1946 Yth esa benenes palestinek yn moyansow gorthsav yn Palestin keffrys hag yn Jordan, Syri ha Lebnon. I a fondyas lies kowethyans benel kenedlegiethek, an Keffrysyans Palestinek a Gessedhogyon Gwrians Benenes (SW: Palestinian Federation of Women's Action Committees) y'n Lann West ha Konna Gaza.