cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Treusporth
Treusporth ha keskomunyans
Y hyllir usya treusporth ha keskomunyans yn le an eyl y gila (nebonan a alsa pellgowsel yn le vysytya). Yma edhom dhe dreusporth keskomunyans ynwedh. Rag ensampel routya daromres ayr a as moy a jynnow ebron dhe neyjya.
Treusporth, nerth ha’n kerghynnedh
Treusporth a us meur a nerth. An brassa rann a dreusporth a wra devnydh a hidrokarbonow kepar hag oyl ha gass a yll kawsya defolyans. Laghys kerghynedhel ha keunys isel aga defolyans a weres lehe defolyans, mes pan vo usys moy a dhegadoryon, gwrys yw moy a dhefolyans.
Sortow a dreusporth
900px|Sortow a dreusporth
Nantglyn
Nantglyn yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ06SW14). Yma hi 116 mildir (186.6 km) dhiworth Kardydh ha 181.6 m (292.2 km) dhiworth Loundres. 312 o braster an poblans yn 2011, ha 130 (41.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Divellkeynek
right|thumb|An gelyonen frooth kemmyn, Drosophila melanogaster, devnydhys yw rag hwithrans skiensek Divellkeynoges yw enevales heb displegyans a vellkeyn. Oll enevales yns heb an isfylum mellkeynek. Neb ensamplys a dhivellkeynoges yw hwesker, kankres, legesti ha'ga neskar, bulornes, kellik, kelylli lesa ha'ga neskar, pympbyses, sortes mor ha'ga neskar, ha preves.
An rann vrassa a eghennow eneval yw divellkeynoges. 97% yw unn dismygriv. Yma moy eghennow yn lies takson divellkeynek ages y'n isfylum mellkeynek oll.
Yma neb divellkeynoges, kepar ha Chaetognatha, Hemichordata, Tunicata ha Cephalochordata, unwos moy ogas dhe vellkeynoges ages divellkeynoges erel. Ytho an ger "divellkeynek" yw ogas dhe dhistyr rag porposys taksonomek.
Niver a eghennow bew
Hwesker yw an niver brassa a eghennow divellkeynek deskrifys.
Simon James (hendheskonydh)
Simon James yw hendheskonydh hag awtour.
Hindoustanek
Hindoustanek yw yeth Eyndo-Europek kewsys yn Asi Soth. Yma diw rannyeth soedhogel a'n yeth: Hindi (gans gerva sanskrytekhes) hag Ourdou (gans gerva persekhes). Hwath pella, lies rannyeth leel usi kewsys yn powyow divers a Eynda Gledh.
Gwarak
skeusennik|Skeusen Pons Albert Riel, Ynter Kernow ha Pow Dewnens Gwarak yw kesweyth serth ha kromm. Gwaregow a drehedh a-dreus spassow ughelhys. Nebes gwaregow a skoodh an poos a-ugha, rag ensampel ponsyow hyns horn. Gans dorgel, y hyllir gul devnydh gwarak didorr rag formya to. Gwaregow a yll bos kevys mar a-varr avel 2000KOK yn penserneth bryck Mesopotamek.
Abertyleri
Abertyleri yw tre yn Blaenau Gwent, Kembra; (SO20SW38). Yma hi 17.3 mildir (27.8 km) dhiworth Kardydh ha 129.8 m (209 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 801 (7.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Gwarak
Klass:Pennserneth Klass:Ynjinorieth
Abertyleri
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Blaenau Gwent
Eylen
Musurans berr a dermyn yw eylen. Yma 60 eylen yn mynysen, 60 mynysen yn our ha 24 our yn dydh, hengov ow dedhya dhe dermyn an Babylones. Yn godhonieth, eylen yw an termyn kemerys gans atom cesiom ow krena 9,192,631,770 gweyth (a-dro dhe 9 bilvil).
Unses selvenel an Kevreyth Keswlasek a Unsesow yw (arwodh: s). Dell yw usys, mesurys yw gans klock po euryor, hag a-dhia diwedh an 20ves kansvledhen, gans klockys atomek. Yn unn eylen, golow a viaj (yn gwakter) 299,792,458 meter, h.y. 300,000 km (~186,282 mildir).
Hindoustanek
Unn rannyeth Hindoustanek a's kewsir gans an poblans eyndek a Fiji.
Ponyans Park
skeusennik|Ponyans Park Ponyans Park (Parkrun) yw ponyans dhe bymp kilometer yn park po tyller haval. Y hwer pub Dy'Sadorn dhe naw eur. Heb kost yw rag omrolya.
Ponyans Park in Kernow
Klass:Sport
Hindoustanek
Fonologieth
240px|left|thumb|Bogalennow Hindoustanek
<div class="noprint" style="clear: right; border: solid #aaa 1px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 250px; padding: 4px; spacing: 0px; text-align: left; float: right;"> 75px|none|Wikipedi Dyllans Hindi a Wikipedi
<div class="noprint" style="clear: right; border: solid #aaa 1px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 250px; padding: 4px; spacing: 0px; text-align: left; float: right;"> 75px|none|Wikipedi Dyllans Ourdou a Wikipedi
Konteth Kent, Tir Maria
Konteth Kent (yn Kent County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Rio Grande do Sul
Rio Grande do Sul yw stat yn Brasil deghow. A-dro dhodho yma Arghantina, Urugway, an Keynvor Iwerydh, ha stat Santa Catarina.
Barnstaple
Barnstaple yw tre yn Dewnans North, Pow Sows war Dhowr Taw.
Devynnow
Klass:Dewnans Klass:Trevow yn Pow Sows
Daguerreskrifa
skeusennik|Kensa skeusen awsonys a eneval bew. An daguerreskrifans ma a veu gwrys gans skeusenner Frynkek [[Joseph-Philibert Girault de Prangey orth godriga orth Rom ynter Ebrel ha Gortheren yn 1842.]] Daguerreskrifa o an kensa process skeusennek, esa devnydhyes yn ledan y'n 1840ow ha'n 1850ow.
Devisyes veu gans Louis-Jacques-Mandé Daguerre hag y feu komendyes dres an bys oll yn 1839. Daguerreskrifa a veu gorbassyes erbyn 1860 gans processys nowyth, le kostek a wrug imajys snella gweladow. Yth esa dasserghans yn daguerreskrifa y'n 20ves kansvledhen diwedhes gans niver isel a skeusennoryon a vynnas gul devnydh artistek a brocessys skeusennek a-varr.
Gwelewgh ynwedh
Klass:Skeusenieth
Marghkell
thumb|right|Marghkell a [[Iran]]
Marghkell (Greka Πήγασος/Pegasos, Latin Pegasus) yw enyval mythologiek, haval dhe vargh mes gans eskelli. Fentynyow a wrussa omdhiskwedhes yn y olow karn. Ev a wrussa kyrghes lughesennow rag Zeus. Y dama o Medusa an Gorgon hag y sira o Poseidon an mor duw.
Klass:Henhwedhlow
Mikiso Hane
Mikiso “Miki” Hane (16 mis Genver 1922 – 8 mis Kevardhu 2003) o nihonek-amerikanek professor istori.
Klass:Dinethyansow 1922 Klass:Istorioryon Klass:Mernansow 2003 Klass:Skriforyon amerikanek
Prestatyn
Prestatyn yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ08SE26). Yma hi 128.7 mildir (207.1 km) dhiworth Kardydh ha 187.3 m (301.4 km) dhiworth Loundres. 18216 o braster an poblans yn 2011, ha 2751 (15.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Tredan
right|thumb|250px|Lughes.
Tredan yw teythi nebes manylyon materyel le es atomow a gaws yntredha nerthow ow tenna ha herdhya. Y kryjir bos nerth tredanek-tennvenek onan a'n nerthow selvenek yn Natur (an re erell yw gravedh, nerth nuklerek krev ha nerth nuklerek gwann). Diw sort kargow tredanel a usi: an garg boesedhek (gans protonow ha positronow) ha negedhek (gans elektronow). Manylyon gans an keth sort karg a herdh an eyl an arall dhe-ves; manylyon. Myns an herdhyans po tennva na yw dargenys der lagha Couloumb.
Y hyllir kavoes tredan yn furv lughes, tennveyn, hag erell. Y'n dydhyow ma, wosa dismygyansow Benjamin Franklin, Alessandro Volta, Thomas Edison, Nikola Tesla, h.e., tredan yw kemmyn yn jynnow divers, y'ga mysk jynnow-amontya, bollennow, pellwologow, ha yeynellow.
Ynys Logh
Ynys Logh (FSS: Enys Logh) yw ynys vyghan y'n Chanel ogas dhe Logh.
Tredan
Tus a dhineyth tredan dre durbinys treylys gans ethenn, dowr, gwyns po linyow erell. Dell vydh moyha usys, y leskir oyl, gas-dor, po glow rag gul an ethenn na. Yn fenowgh, dowr ow passya der dommennow a dreyl an turbinys; hag yn tredanvaow nuklerek, an wres gwrys dre fara nuklerek a wra an ethenn a's treyl. Melinyow-gwyns, batriow howlek, ha starnyow an mordid na wra marnas myns byghan a'n dredan devnydhys y'n Norvys.
Ynys Logh
Klass:Enesow Klass:Doronieth Kernewek
Zulia
Zulia yw stat yn Veneswela.
Klass:Statys a Veneswela
Tredan
Tredan a gaws menowgh tanyow ha jagys.
Klass:Fysegieth Klass:Tredan
Dianne Feinstein
Dianne Goldman Berman Feinstein (genys 22 mis Metheven 1933) yw politegores a'n Statys Unys. Esel Parti an Dhemokratyon yw hi.
Bryn-mawr
Bryn-mawr yw tre yn Blaenau Gwent, Kembra; (SO11SE83). Yma hi 22 mildir (35.4 km) dhiworth Kardydh ha 132.1 m (212.6 km) dhiworth Loundres. 5321 o braster an poblans yn 2011, ha 425 (8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Blaenau Gwent
Dianne Feinstein
Feinstein yw esel Senedh an Statys Unys rag Kaliforni a-dhia 1992. Hi re sodhas ryb tenewen Alan Cranston (bys yn 1993), Barbara Boxer (a-dhia 1993 bys yn 2017), Kamala Harris (a-dhia 2017 bys yn 2021) hag Alex Padilla (a-dhia 2021). A-dhia 1978 bys yn 1988, Feinstein o Mer San Francisco. Feinstein o ombrofyer Demokrat etholans 1990 rag governour Kaliforni ynwedh.
John Major
Sir John Major, KG, CH (genys 29 mis Meurth 1943) yw politiger neb o hembrenkyas Parti Gwithadorek hag a sodha avel pennmenyster Ruwvaneth Unys hag Wordhon Gledh a 1990 dhe 1997. Ev a dheuth ha bos pennmenyster wosa omdenna Margaret Thatcher dhyworth an etholans hembronkyas mis Du 1990. Ev a wayn etholans kemmyn 1992, ha pesya avel pennmenyster bys yn etholans kemmyn 1997, may feu Tony Blair ha Lavur sewen.
Dianne Feinstein
Devynnow
Klass:Amerikanesow Klass:Demokratyon Klass:Eseli Senedh an Statys Unys Klass:Meryon Klass:Kaliforni Klass:Dinethyansow 1933
John Major
Bewnans a-varr
Genys veu Major yn Sutton, Surrey. Y das, Tom Major-Ball o gwarier Music Hall hag o 64 y oos ha bos John genys. Ev a worfennas skol 16 y oos. Ev a junyas Gwithadoryon Yowynk nebes wosa.
Beddgelert
Beddgelert yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH54NE86). Yma hi 112.8 mildir (181.6 km) dhiworth Kardydh ha 197.6 m (317.9 km) dhiworth Loundres. 444 o braster an poblans yn 2011, ha 231 (52%) a wodhya kewsel Kembrek.
John Major
Esel Parliament
Ev a sevis y'n bastel vro St Pancras Kledh y'n dew etholans 1974 heb sewena. Mis Du 1976 y feu dewys rag bos ombrofyer Gwithadorek yn esedh salow Huntingdonshire, hag a waynyas y'n etholans 1979. Y synsas an bastel vro Huntingdon (wosa chanjyansow or) bys yn y omdennans y'n etholans 2001.
Beddgelert
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Klock
skeusennik|left|Tour klock Hel an Drev, [[Trefaldwyn, Kembra.]] Devis a vusur ha gwitha termyn yw klock.
John Collis
John Collis (genys 1944 yn Winchester) yw kynsistorier bretennek.
Klock
Devisys veu an daffar kynsa dhe witha termyn nans yw 5,000 bledhen. Devisys veu an klockys jynnweythek kynsa y'n 13ves kansvledhen, Erbynn an 16ves kansvledhen yth esa klockys owth usya springys. Hedhyw, kevys yw klockys kanndir a yll musura termyn yn ewn yn tien.
John Collis
Klass:Godhonydhyon
John Major
Cabinet
Ev a veu gwrys Skrifennyas Privedh Parliament yn 1981, ha hwip darbarek yn 1983. Y gynsa soodh governans o Menyster Stat yn asran Dhiogeledh Socyalek yn 1986. Wosa etholans 1987 y feu avonsys dhe Skrifenyas Chyf dhe'n Dresorva. Yn dasrestrans tromm Cabinet, y feu gwrys Skrifennyas Stat Negysyow Estreynek ha Commonwealth. Tri mis unnik y sodhas kyns bos gwrys Chansler a'n Exchequer, wosa omdennans Nigel Lawson mis Hedra 1989.
Pennmenyster
Yn mis Du 1990, Michael Heseltine a jalenjyas Margaret Thatcher rag hembronkyans a'n parti.
Thatcher a waynyas 204 raglev erbynn 152 a Heseltine, mes nyns o henna lowr dhe waynya heb nessa etholans, ha wosa neb keskewsel gans hy Cabinet, hi a omdennas a'n kesstriv. Major a veu etholys dienebys pan omdennas Heseltine ha Douglas Hurd, neb a entras an kestriv wosa omdennans Thatcher.
Etholans kemmyn 1992
An parti Tori a waynyas
Etholans kemmyn 1997
Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Skriforyon Klass:Dinethyansow 1943
Rondônia
Rondônia yw stat yn Brasil.
Rhuddlan
Rhuddlan yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ07NW46). Yma hi 125.8 mildir (202.5 km) dhiworth Kardydh ha 187.1 m (301.1 km) dhiworth Loundres. 3597 o braster an poblans yn 2011, ha 712 (19.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Sugen
skeusennik|left|Barr sugennow yn ayrborth Heathrow, Loundres Sugen yw lin a dheu dhyworth plansow, enevales po frooth. Usys yw sugen dhyworth frooth dhe wul diwes yn fenowgh. Nebes frooth yw usys dhe wul diwesow yw avalow, owravalow, avalow kerensa, pinavalow, avalow paradhis, guavas, mangos, greunavalligow, melonyow dowr, koll aran, grappys, lymmavalow ha limavalow.
Y'n Ruvaneth Unys, y hyllir usya hanow frooth sewys gans juice saw dhe dheskrifa neppyth yw 100% sugen frooth. Hemm yw drefen an 'Rewlys Sugennow ha Nektars Frooth (Pow Sows) ha Rewlys Sugennow ha Nektars Frooth (Alban) 2003.
Y hyllir prena sugen dhyworth gwerthji, yn botellow seulabrys. Kowethyansow a werth sugen frooth kepar ha diwes aral. Gwrys yw sugennow gans gwaska sugen yn-mes a'n frooth.
Mars hwra neppyth komprehendya meur a sugen, leverys yw dhe vos 'sugnek'. Nyns eus res dhe sugen bos diwes. Hi a yll bos lin komprehendys yn neppyth.
William Huskisson
William Huskisson PC (11 mis Meurth 1770 yn Malvern, Worcestershire – 15 mis Gwynngala 1830 yn Eccles, Lancashire) o statydh hag arghanser bretennek. Klass:Dinethyansow 1770 Klass:Mernansow 1830 Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Politegoryon a Gernow
Sugen
Konsidrys yw nebes sugennow dhe vos yaghus. Sugen owraval a gomprehend vitamyn C, trenken folik ha potassiom a yll gweres lettya nebes disesys.
Hiroshige
Utagawa Hiroshige (/ˌhɪəroʊˈʃiːɡeɪ/, ynwedh SU: /ˌhɪərəˈ-/; Nihonek: 歌川 広重  [ɯtaɡawa çiɾoꜜɕiɡe]), genys Andō Tokutarō (安藤 徳太郎; 1797 – 12 mis Hedra 1858) o artydh ukiyo-e.
Klass:Asians Klass:Lymnoryon Klass:Mernansow 1858
Sugen
Klass:Diwosow
John Parker
skeusennik|300px|John Parker
John Henry David Parker, aswonys ynwedh avel Yowann Parker, (10 Gortheren 1929 - 18 Meurth 2020) o dyskador ha awtour Kernewek. Genys veu yn Ilford, Essex yn 1929. Wosa gradhya yn erbysieth yn LSE, ev a spenas lies bledhen ow tyski awgrym ha Latin, ha wosa henna dos ha bos hwithrer skolyow. Hag oberi yn Kenya ev a dhyskas Swahili. Ev a skrifas a-dro dhe'y dermyn ena yn Kenya Interlude, dyllys yn 2015.
Ev a vetyas y wreg, Shirley (née Tinker) hag ev owth oberi yn Exmouth. Eseli ens i a Kowethas Operatek Karesk. Hi a leveris bos ganso an lev kana hwekka. I a dhemedhis yn 1977. Wosa remova dhe Gernow yn 1994, John Parker a dhallathas dyski Kernewek dre Kernewek Dre Lyther. Y dhyskadoryon o Ray Edwards ha Jori Ansell.
Wosa dos ha bos bardh yn 1998 gans an hanow bardhek, ev a dheuth ha bos dyskador Kernewek dre KDL. Yn 2002 ev a dhallathas klass yn Lannystli, ow tyski lies dysker a dheuth ha bos berdh a-wosa. An klass a dheuth has bos Klass an Hay.
Ev a skrifas lies lyver yn Sowsnek ha Kernewek. Ev o skrifer lies hwedhel berr yn Kernewek, usys yn klass dhe weres dyski. Kentrennys o dyskoryon dhe wari, ow talleth hengov a wariow mus, skrifys gans studhyoryon po studhyoryon kyns, kepar hag "Erghwynn ha’n Seyth Korr". Drefen bos an performyansow dres an Nadelik, dallethys veu keur dhe gana karolow, An keur na, Keur heb Hanow, a wra kana hwath. Ev a weresas Projekt an Bibel Kernewek gans treylya lyvrow Ruth hag Ecclesiastes.
Rol a lyvrow dewisys skrifys gans John Parker
Klass:Mernansow 2020
Briansen
An vriansen yw rann a'n korf. Piben yw an vriansen ynter an ganow ha'n sagh boos. Boos a enter an vriansen wosa bos dybrys ha kniys gans an dens. Diwosow linyel kepar ha dowr a dre'n vriansen dhe'n sagh boos rag tretha. Ayr a dren vriansen dhe'n skevens. An vriansen a gomprehend an larynks po kerdyn levyel.
skeusennik|300px|Delinyans a gorfonieth an vriansen skeusennik|300px|Skeusen dewyn-X ow tiskwedhes an vriansen, gwleys avel bond tewl a-dherag an askorn keyn
Klass:Korfonieth
Ludwig Erhard
Ludwig Wilhelm Erhard (1897 - 1977) o politeger almaynek.
Klass:Almanyon Klass:Mernansow 1977 Klass:Politegoryon a Europa Klass:Dinethyansow 1897
Tir Nowydh ha Labrador
Tir Nowydh ha Labrador (yn Newfoundland and Labrador; yn Frynkek, Terre-Neuve-et-Labrador; yn Wordhonek, Talamh an Éisc agus Labradóir) yw pow yn Kanada.
Konteth Montgomery, Tir Maria
Konteth Montgomery (yn Montgomery County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Cendl
Cendl yw tre yn Blaenau Gwent, Kembra; (SO11SE43). Yma hi 21.9 mildir (35.2 km) dhiworth Kardydh ha 133.3 m (214.6 km) dhiworth Loundres. 3730 o braster an poblans yn 2011, ha 301 (8.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Rapa Nui
Rapa Nui a yll styrya:
Trefnant
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Legh
skeusennik|right|Legh loos-gwyrdh (6 cm X 4 cm)
Legh yw karrek dreusfurvek gans gwrysow munys, ha gwiasedh folsys. Devedhys yw dhyworth karrek wodhosek avel kyllas komposys a bri po lusow loskvenydhyek dre dreusfurvyans gradh isel, hemm yw, gwaskedh ha tommder temprys. Nyns eus res dhe'n folsans sewya patron an gweliow godhosek gwreydhek drefen an treusfurvyans dhe ri patronyow nowydh dhe'n garrek. Shist yw eghen a garrek dreusfurvek gans folsans ynwedh.
Possybyl yw dhe usya an folsans dhe askorra platys tanow a garrek, usys a-dhia termyn hir rag tohow po leuryow.
Legh a hwer yn varyans a liwyow: loos yw pur gemmyn, mes purpur, glas ha glaswyrdh a hwer yn Kembra north, gwyrdh yn Pow an Lynnyn ha glas/loos yw legh Delyow Boll yn Kernow.
Usyes
Usys yw legh ti yn lies pow, kynth yw prileghennow moy meurgerys yn nebes ranndiryow. Y hyllir usya legh possa rag leuryow (yn mes hag a-ji dhe'n chi). Usys yns i ynwedh rag arvwisk po kroghen drehevyans, hag yn Kembra yma drehevyansow kowal a legh. Legh tew yw usys rag mosow snooker ha mosow arbrovjiow, le mayth yw y dhefens dhe janjys tempredh ha kymygennow dhe les. Y'n termyn eus passyes usys o yn skolyow rag bordhow du ha legh skrifa.
Tylleryow
An brassa rann a legh hedhyw a dheu dhyworth Spayn, mes Kembra, Kernow (Delyow Boll), Pow an Lynnyn, hag Alban west o posek y'n termyn usi passyes. Brasil, China ha'n Statys Unys (lies mengleudhyer a dhivroas a Gembra dhe Vermont], [[Virjynni ha Mayn y'n 19ves kansvledhen) yw posek ynwedh hedhyw.
Apoyntys veu ranndir legh Kembra north avel Ertachva an Bys UNESCO yn mis Gortheren 2021.
Edgar Allan Poe
skeusennik|[[Daguerreskrifa|Daguerreskrifans "Annie" a Poe, a-dro dhe 1849.]] Skrifer, golegor ha barner lien Amerikanek o Edgar Allan Poe (/poʊ/; dinythys Edgar Poe; mis Genver 19, 1809 – mis Hedra 7, 1849). Poe yw gwella aswonys rag y vardhonieth ha'y dhrollow kott, yn arbennek y hwedhlow kevrinek ha tewal. Y firir orto avel figur kresel a Romansogeth y'n Statys Unys ha lien Amerikanek yn ollgemmyn, hag ev o onan a'n skriforyon drollow kott mogha a-varr y'n wlas na.Yth yw gwelys avel gwrier fugieth helghyas hag yma ganso kresys a gevri dhe'n genre nowyth a fugieth wodhonieth. Ev o an kensa skrifer Amerikanek aswonys yn ta a wrug dendyl arghans dre skrifa yn unnik, sewyans hemma o bewnans ha resek kales awos arghasans.
Saint Paul
Saint Paul a ell bos:
Rol a dhowrgleudhyow yn Kembra
Gwelewgh ynwedh
Klass:Dowrgleudhyow yn Kembra Klass:Rolyow
Edgar Allan Poe
Dewis a'y oberow
Rol leun a oberow gans Edgar Allan Poe.
Y rer titlys Kernowek yn krommvaghow mars eus treylyans.
Henrik Ibsen
Ibsen yw prederys an brassa awtour norgaghek ha unn a'n dramatydhyon an moya posek yn y oos. Ev a veu solempnys avel arwodh genedhlek gans bobel norgaghek. Y oberennow gwella yw "A Doll's House" (Chi an Dolliow) ha "Enemy of the People" (Envi an Bobel).
Edgar Allan Poe
Gwelewgh yn-wedh
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1809 Klass:Mernansow 1849 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth amerikanek Klass:Skriforyon fugieth wothek Klass:Ynkleudhyansow yn Tir Maria
Henrik Ibsen
Klass:Dinethyansow 1828 Klass:Dramatydhyon Klass:Europeanyon Klass:Mernansow 1906 Klass:Norgagh Klass:Skriforyon
Aldo Moro
Aldo Romeo Luigi Moro (23 mis Gwynngala 1916 - 9 mis Me 1978) o statydh italek.
Klass:Italians Klass:Mernansow 1978 Klass:Politegoryon a Europa Klass:Dinethyansow 1916
Tania Mathias
Tania Wyn Mathias (genys 21 Metheven 1964 yn Kensington, Loundres) yw medhoges lagasow (ophthalmologist) ha politegores a Vreten. Hi a servas a esel Senedh gwithadorek rag Twickenham a-dhia 2015 bys yn 2017.
Mathias a fethas Vince Cable yn etholans 2015, ow kwaynya 25,580 vota erbynn an 23,563 gans Cable. Hi a veu fethys gans Cable yn etholans 2017.
Devynnow
Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Loundres Klass:Sowsesow Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017
Klass:Dinethyansow 1964
Kaliforni
Kaliforni (yn Sowsnek ha Spaynek, California) yw stat yn Statys Unys Amerika. Y'n gelwys wostalleth Alta California rag markya hy dihevelepter dhe Galiforni Isel. An Amerikanas a dryghas Kaliforni der an Bresel Meksikan-Amerikan yn 1845.
Citys yn Kaliforni
Klass:Statys an SUA
Steve Gilbert
Stephen David John Gilbert (genys 6 Du 1976 yn Truru, Kernow) yw politeger bretennek hag an esel Senedh rag Austol ha Tewyn Plustry a-dhia 2010 bys yn 2015. Ev yw esel an Parti Livrel Werinel.
Gilbert a veu etholys yn etholans 2010 gans rann vrassa a 1,312 vota. Ev a veu fethys yn etholans 2015 gans an ombrofyer gwithadorek Steve Double.
Dyskador yw Gilbert lemmyn. Kethreydhel yw ev.
Devynnow
Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Parti Livrel Werinel Klass:Politegoryon a Gernow Klass:Politegoryon LKDT
Avon Logh
250px|right|thumb|Avon Logh yn Logh.
Avon Logh yw avon yn Kernow sothest, ha drehedhes an Chanel orth Logh.
Gwarak (klerheans)
Gwarak a yll styrya niver a daklow:
Rosojyon
Rosojyon (Rosudgeon) yw gwig yn pluw Beranarwodhel yn Kernow settys war an fordh A394, hag yw an fordh dhyworth Pennsans dhe Hellys.
References
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Beranarwodhel
Gweder
skeusennik|Gweder Gweder yw daffar kales ha gweder a yll gwrys yn lies furv. Boll yw gweder, dell yw usys, mes ev a vo gwrys yn lies liwyow. Gwrys gans silika yw gweder dre vras; gweder gwrys oll a silika yw henwys gweder silika.
Gweder rag fenestri ha botellow yw a'n par henwys gweder soda-lim, ha ev yw gwrys ogas dhe pympdhek ha tri ugens kansran silikon dioksid (SiO2), sodiom oksid (Na2O) dhyworth sodiom karbonat (Na2CO3), kalciom oksid, henwys lim (CaO) ynwedh, ha lies keworrans le.
Mar via an kemusuryow chanjys ha devnydhyow dyffrans addys, lies par a weder yw possybyl. Gweder a liwyow dyffrans yw gwrys gans mynsow byghan a alkan oksidys. Rag ensampel, liw glas yw gwrys gans mynsow byghan a gobalt oksid.
Tykki Duw
Hweskeren gans eskelli liwus ow longya dhe'n urdh Lepidoptera yw tykki Duw (dhyworth tegen Dhuw). Wosa gori a'n oy, tykki Duw yw pryv del a dheber meur a dhel, ha a janj dhe hwiler (chrysalis) kyns dos yn mes a'n hwiler wosa nebes seythennow gans eskelli.
Nick Griffin
Nick Griffin (genys 1 mis Meurth, 1959) o lywydh an Party Kenedhlak Bretenak (BNP) a-dhia 1999. Y vywder yn gwlasegath an dehow pell a wrug dalleth pan th'esa 15 bloudh.
Tykki Duw
250px|skeusennik|Gwennolek (Papilio machaon): A- Askell a-rag B- Tavell C- lagas komplek D- Sugnor E- Thoraks F- Garr G- Torr H- Askell war dhelergh I- Lost
Utamaro
Kitagawa Utamaro (Nihonek: 喜多川 歌麿; c. 1753 – 31 mis Hedra 1806) o artydh nihonek.
Nick Griffin
Klass:Dinethyansow 1959 Klass:Drogoberoryon Klass:Faskoryon Klass:Politegoryon a Bow Sows
Utamaro
Klass:Asians Klass:Dinethyansow an 18ves kansvledhen Klass:Lymnoryon Klass:Mernansow 1806
Tykki Duw
Yn fenowgh, yma dhedha eskelli liwus, meur. Y'n bagas ma kevys yw tykkiow Duw (ughdeylu an Papilionoidea), an pennogyon (ughdeylu Hesperioidea) ha'n godhanes - tykkiow Duw (ughdeylu Hedyloidea). Skant yw an niver a venhesennow, drefen bos aga eskelli mar danow ha hedor, mes prederys yw an urdh dhe esplegya nans yw 40-50 milvil bledhen.
Nebes tykkiow Duw a dhivro, h.y. ow vyajya milyow a vildiryow dres an hav; rag ensampel, an myghtern (egh. Danaus). Drefen aga gallos dhe janjya dhyworth unn studh dhe studh aral, ha drefen tekter aga liwyow ha'ga neyj, imach gerys da yns i yn lien hag artys erel. Konsidrys yw nebes anedha avel pla drefen i dhe dhybri losow kegin. Tro aral, aga freves del a dheber eghennow erel konsidrys avel pla aga honan.
Hwithrans re dhiskwedhas leheans yn niveryow a 71% a eghennow tykkiow Duw yn Breten Veur a-dhia 1983 dhe 2003.
Eghennow yn Kernow
skeusennik|250px|right|Gwydhyow gans 'Cyfoeth Naturiol Cymru' a Vrith an Gors Eghennow a dykkiow Duw a welir yn Kernow a gomprehend an re a sew:
Mirva skeusennow
Klass:Hwesker
Aberplymm
right|thumb|The Hoe ha'n Royal Citadel gwelys diworth Mount Batten. thumb|Dowr Tamer
Aberplymm (yn Kernewek Kemmyn) po Plymouth (yn Sowsnek ha nepprys yn Kernewek) yw sita boesek yn soth west Breten Veur. An sita yw rann hengovek a Dhewnans, mes awtorita unnik yw hi a-dhia 1998.
Yma Aberplymm a-dreus an Tamer a Essa ha Penntorr yn Pow Kernow. Poblans an awtorita unnik o 240 467 a drigoryon yn 2002; henn yw ogas ha hanter a boblans Kernow oll.
Krev yw hengovyow morek an dre ma, port sows poesek orth an Chanel. Gras dhe Bons Tamer, Aberplymm yw onan a'n chyf fordhow rag entra Kernow.
Universita Aberplymm yw an vrassa yn Soth West Breten Veur; moy es 30 000 skollik a wra studhya ena.
left|
Klass:Dewnans
Svalbard
Kuntel a enesow Arktek yw Svalbard, rann a Ruvaneth Norgagh. Gelwys yns i avel Spitsbergen yn fenowgh drefen bos hemm yw hanow chif enys an kuntel. An enesow yw an rann moyha a’n gledhbarth a Norgagh. Trigys yw tus dres an vledhen saw war deyr enys, Spitsbergen, Bjørnøya ha Hopen. An poblans yn 2016 o 2,667. Longyearbyen yw a dre voyha ha "penncita" an enesow. An enesow moyha yw Spitsbergen (39.000 km²), Nordaustlandet (14.600 km²) hag Edgeøya (5.000 km²). Yn-mysk an enesow erel yma Barentsøya, Lågøya, Hopen, Danskøya, Kvitøya ha Wilhelmøya. An ughella menydh yw Newtontoppen (1,717 meter). Rew a worher 60% a Svalbard ha pur apert yw effeyth rewlivans ena. skeusennik|280px|left|Skeusen ayr a Spitsbergen skeusennik|left|280px|Tyller Svalbard skeusennik|left|280px|Enesow Svalbard skeusennik|280px|left|Mappa dororiethel a Svalbard
Dowrgleudh Trevaldwyn
skeusennik|An dowrgleudh dhe yetys-dowr Karrekhova. Dowrgleudh yn Powys, yn Kembra est, hag y'n north-west a Bow Amothik yn Pow Sows west yw an Dowrgleudh Trevaldwyn (Kembrek: Camlas Trefaldwyn, Montgomery Canal). Y pon an dowrgleudh dres 33 mildir (53 km) a-dhyworth an Dowrgleudh Lanngollen (dhe Dhibarthva Frankton) dhe'n Drenowyth, dres Lannanvenegh ha'n Trallonk.
Lanneves
Lanneves (yn Sowsnak, Lanivet) yw gwyg ha plew yn randyr Kernow Gledh ha yn kens keverang Pydra. An wyg jyf yw desedhys peswar kilometer dheworth Vosvenehy tu wàr an soth-west. Yn eglos an plew yma meyn cofheans rag an teylu Courtenay a Tremere. Yma soras udn veneghva goth – huny St Benet, a'n urdh Benedyctyn – pòr ogas dh'an eglos. Udn hen sans, Congar, a wre byw y'n plew ma yn radn a-vàr an 6ves cansbledhen.
Tremeirchion
Tremeirchion yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ07SE65). Yma hi 122.2 mildir (196.6 km) dhiworth Kardydh ha 182.2 m (293.2 km) dhiworth Loundres. 690 o braster an poblans yn 2011, ha 221 (32%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Dowrgleudh Trevaldwyn
Yn terowel y feu an dowrgleudh a-dhyworth Lannanvenegh ha'n Drenowyth henwys an Dowrgleudh Pow Trevaldwyn, henwys rag an gonteth may ponya dresti, hag eev skwardyes yntra skorrow west hag est. Dhe yetys-dowr Karrekhova ogas dhe Lannanvenegh an Dowrgleudh Pow Trevaldwyn a junya dhe Skorr Lannanvenegh a'n Dowrgleudh Ellesmere. Elvennow an Dowrgleudh Trevaldwyn ma a-lemmyn a veu unyes dre vones rann a rosweyth an Dowrgleudh Kesunyas Pow Amothik; Dowrgleduh Ellesmere yn 1846, Skorr an Est yn 1847, ha Skorr an West yn 1850. skeusennik|Pompji dhe'n Drenowyth, Powys. Dowr a-dhyworth an Havren (a-dherag) a veu pompyes omma dhe brovia dowr rag an dowrgleudh a bonyas a-dryv dhe'n byldyans. Y hedhas devnydh an dowrgleudh ow holya aswa yn 1936, hag y feu forsakyes yn sodhogel yn 1944. Gans dasserghyans devnydh a dhowrgleudhyow y'n 20ves kannsvledhen dhiwedhes, an dhew dhowrgleudh a veu henwys an Dowrgleudh Trevaldwyn, kyn na wra, ha byth na wrug, an dowrhyns mones dhe drev Trevaldwyn.
Bermo
Bermo yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH61NW22). Yma hi 93.7 mildir (150.8 km) dhiworth Kardydh ha 186.7 m (300.4 km) dhiworth Loundres. 2422 o braster an poblans yn 2011, ha 1005 (41.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Dowrgleudh Trevaldwyn
Y'n jydh hedhyw nyns eus saw 7 mildir (11 km) a'n dowrgleudh hefordh a-dhyworth Dibarthva Frankton dhe Borthva Gronwyn, an rann ma yw junyes gans remenans rosweyth an Trest Dowrgleudhyow hag Avonow kenedhlek; yn tibarow, yma rann gott dhe Lannanvenegh ha rann gresel a'n dowrgleudh a-dro dhe'n Trallonk yw hefordh keffrys, kynth yns 'enyshes' a-dhyworth an rosweyth dowrgleudhyow kenedhlek. Ober daskor a wrer hwath rag lesa'n rannow hefordh.
Gwelewgh ynwedh
Klass:Dowrgleudhyow yn Kembra
Bermo
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Svalbard
Hanow
An hanow Svalbard a gomprehend an geryow Norsek Koth svalr ('yeyn') ha barð ('amal', 'mujoven', 'kesow', 'barv'). Ytho an hanow a gampoll an fowt a wydh, Hanow Spitsbergen a dhallathas gans hwithrer tiryow ha golyer iseldiryek Willem Barentsz, a dhiskrifyas an "menydhyow bleynys" po, yn Iseldiryek, spitse bergen a welas war arvor west an chif enys, Spitsbergen.
Istori
Usys veu an enesow yn kynsa avel selva gans morviloryon e ena y’n 17ves hag 18ves kansvledhynnyow. Wosa henna gesys ens i. Helghyoryon a Russi a dheuth ena wosa 1680 rag esperthi pelour lewern Arktek, orses gwynn ha kerwys ergh. Balweyth glow a dhallathas a-dro dhe 1900, mes wosa niver a dhroklammow, degeys veu an brassa niver a valyow erbynn 2000 marnas Barentsburg. Kevambos Svalbard 1920 a aswon sovraneth Norgagh, ha wosa 1925 an Akt Svalbard a wrug Svalbard rann leun a Ruvaneth Norgagh.
Doronieth
Gwrys yw an enesow a gemyskans a garrygi Ordowek, Silurek, Dewnek ha Palaeogen dre vras. An gweliow glow yw dhyworth an Palaeogen. Effeythys veu Svalbard yn feur gans gwriansow rew y’n Oos Rew, ow gasa fyordow ha menydhyow rewlivys. Yn hwir, kappys rew a worher meur a Spitsbergen ha’n brassa rann a Nordaustlandet. Degeys yw an mor a-derdro Svalbard pub gwav drefen morrew. Drefen bos Svalbard dhe’n gledh a’n Kylgh Arktek, ev a brev howl hanternos y’n hav ha nos penneghlek (24 our a dewlder pub dydh) y’n gwav.
Pur yeyn yw Svalbard, mes tommheans ollvysel re janjyas hin ranndiryow Arktek moya ages neb rann aral a’n bys. An tempredh kresek re allas moy ages 4 gradh y’n 30 bledhen diwettha.
Godhvewnans
Meur yw hanow Svalbard rag y boblans a vorviles, morderewi hag orses gwynn. Enevales kemmyn erelyw lewern an Arktek, kerwys ergh hag ydhyn kepar ha murres byghan, brases an ergh ha morwodhow.
Poblans
Poblans Svalbard yw 2,667 (423 anedha a Russi hag Ukrayn). Longyearbyen yw an unnik tre. Ny-Ålesund yw trevesigeth wodhoniethek ha hwithrans gans poblans a 180 y’n hav ha 35 y’n gwav. Barentsburg, treveisgeth balweyth glow, a’n jeves poblans a 455.
Konteth Worcester, Tir Maria
Konteth Worcester (yn Worcester County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Svalbard
Erbysieth
Klass:Enesegi Klass:Gwlasow yn Europa
Bal Feniks Unys
skeusennik|Jynnji shafta Pennsevik Kembra ha nebes byldyansow erel dhe Val Feniks Unys. Bal sten ha kober deges dhyworth an 19ves kansvledhen yw Bal Feniks Unys (Phoenix United Mine). Trigys yw an bal 0.6 mildir (965 meter) dhe'n north-est a Venyon yn Kernow Est.
Isotri
Balweyth a dhalathas war an tyller yn 1824 yn-dann an hanow Bal Komm Klini (Clinicombe Mine). Ev a wrug mos ha bos rann an Balyow Unys Kernow (Cornwall United Mine) yn 1836, mes an aventur hemm a fyllas. Prenys veu an bal yn 1842 gans Balgapten Jago Seccombe a'n eyl-henwis avel Bal Feniks. skeusennik|Gwel aral jynnji Pennsevik Kembra. An bal a oberas deposyts kober an Bal Bre Log koth ha'n moon o kavadow dhe wertha dhe dhiwedh an dhegvledhen. Askorrans a besyas erna drovyas an dus-bal begh kober rych yn 1852. Dres an nessa degvledhen, an bal a askorras meur a gober a jalenjyas eskorrans an Bal Bre Garn Soth yn ogas.
Erbynn 1865 an kreunyow kober re dhalathsa difygya ha Wella West, ynjynor balweyth hag entreprenour, a brenas les-kontrollya y'n kompani. Samplow a dhiskwedhas yth esa kreunyow krev a sten yn-dann an kober. Ytho Hwel Feniks veu treylyes dhe dhaskavos sten.
Yn le es vledhen an obernerth a efanas a 130 yn 1851 dhe 460. Hwel Feniks a dhuryas dhe efani ha'n obernerth a devas yn fast dhe dhres 600 erbynn an 1870ow a-varr. Yn 1875 Feniks West veu komprehendyes y'n sett ha'n moon wiskys veu dannvenys yn-nans an Hyns-horn Lyskerrys ha Karn nowyth, gans glow rag a jynnow-pren ow tos yn y vann. skeusennik|Karten bost liwys a dhiskwedh jynnji Pennsevik Kembra gans lergh-gwitha an hyns-horn y'n ragva (rann a'n fordh dhe [[Koosyar|Goosyar ha Sharptor yw an lergh-gwitha ma y'n jydh hedhyw).]] Askorrans a sten a dhrehedhas y ughelboynt yn 1877 gans eskorrans a 34,000 tonnas, mes erbynn 1897 ev re godhsa dhe 22,000 tonnas. An bal a oberas bys 1898.
Shafta Pennsevik Kembra
Jynnji nowyth veu byldyes dre benn an shafta Pennsevik Kembra yn 1907, a via sedhys dhe dhownder a 1200 tros-hys (365 meter). An jynnji o chi dhe jynn-prenn pompya 80" - an onan finek dhe vos byldyes gans an Vreder Holman a vri a Gammbron.
Ev o assay dhe eyl-oberi an begh rych koth, mes ev a fyllas. Dres y seyth bledhen a ober, an bal a wrug daskavos 95 tonnas a sten du yn-unnik. An bal a dhegas wortiwedh yn mis Gwynngala 1914.
Remenans
skeusennik|Gwel aral a jynnji Pennsevik Kembra y'n jydh hedhyw usi haval dhe'n onan war an garten bost a-ugh. Byldyansow an shafta Pennsevik Kembra a dhur avel remenant mogha aswonnadow an oberans Bagas Balyow Feniks Unys. Yma meur a vagoryow war an tyller bras. Dhe'n north a shafta Pennsevik Kembra, yma remenans Hwel Feniks, jynnji-pompya Seccombe, jynnji-hwym, gevel-stamp ha leuryow-gwiska Hwel Feniks ha Hwel Feniks, byldyansow erel an bal avel an chi-nivera, chi an ynjynor, jynn-krushya ha remenans a wovji koth.
Bewnans-gwyls hag ekologieth
Gwarthevyes yw gweres an tyller gans an lok a vetols-poos dhyworth an aktivita balweyth. Hemm re asas kewni ha lichenyow dhe adhvesi. Posek yw Bal Feniks Unyw rag y lesyow lichenek tanow. Eskelli kroghen a dhevnydh hen adytow an bal dhe neythya y'n gwav ha boosa dhe'n tyller.
Gweller ynwedh
Klass:Balyow
Berkeliom
Elven gymyk yw berkeliom, niver 97 y'n Vosen Beriodek. An hanow a dheu dhyworth tre Berkeley yn Kaliforni, an Statys Unys, le may feu gwrys rag an kynsa prys. Y furvell gymyk yw Bk.
Ny gevys yw berkeliom war an Norvys marnas yn arbrovjiow hwithrans nuklerek. Pur beryllus yw drefen y radyoweythresek glew. Askorrys veu rag an kynsa tro war an 19ves mis Kevardhu, 1949, yn Pennskol Kaliforni yn Berkeley gans Stanley Thompson, Albert Ghiorso ha Glenn Seaborg. Nyns eus devnydh vyth oll dhodho. Hanter bewnans an isotop moyha kemmyn yw 320 dydh. Y boos atomek yw 247.1 ha'y boynt teudhi yw 1047°C. Ny wodhvedhys pana yw y boynt bryjyon.
Alkan arghansek radyoweythresek yw.
Wosa y dhiskudhyans (hag elvennow erel y'n unn bagas), an lyver termyn The New Yorker a brofyas y talvia dhe Bennskol Kaliforni henwel an elvennow nowydh 'universitiom', 'ofiom', 'kaliforniom' ha 'berkeliom' (Sowsnek:  'universitium', 'ofium', 'californium' ha 'berkelium'). An gorthyp gans Seaborg o aga bos prederi a-dro dhe hemma, mes ny vynsons ri an chons dhe Evrok Nowydh henwel an dhew elven nessa 'newium' ha 'yorkium'. The New Yorker a worthyp bos an henwyn dhedha, ha aga bos owth oberi war an elvennow nowydh.
Ganister
Ganister yw eghen a gragen gales gans gwrysow kanndir munys, usys dhe wrythul bryckys silika. An bryckys silika yw usys avel 'ispann' dhe fogow dur. Silika ynwedh yw lim an gwrysow. i a derr yn skommennow.
Tus bal a Gernow a usas an ger ma yn kynsa. Dell yw usys, i a hwer avel nivelyow yn-dann gweliow glow a'n Oos Glowek. Onan a'n nebes geryow Kernewek dhe vos usys y'n yeth Sowsnek ynwedh yw ganister. Drefen bos ganister kevys yn-dann gweli glow, gweli ganister a gomprehend lerghow a wreydh (gelwys ganisterow pluven).
Dororydhyon re dhyskas bos ganister an ughella nivel y'n gweres a dhisplegyas yn godhesow tewesek. Monyow avel gwrysven dell yw tewedhys yn es yw distruis, ow kasa kanndir yn aga le. Furvyans ganister re beu gwelys yn gweresow arnowydh, kepar hag yn Delta Okavango yn Botswana.
Kedreyloryon Bessemer
Us posek diwysyansek a ven ganister o avel 'ispann' a vryckys a-ji Kedreyler Bessemer, argerdh gwrythul dur displegys yn 1856 yn Sheffield, Pow Sows.
Bogan Yar
Bogan Yar yw enyval mythologiek, haval dhe pryv, sarf bras po dragon, mes gans eskelli ha dewdroes haval dhe Marghsylli ha penn an kulyek.
An Bogan Yar yw haval dhe Bogan Sarf. An Bogan Yar yw oy Kulyek a goras yndan kroenek, mes an Bogan Sarf yw oy kroenek po oy sarf a goras yndan Kulyek.
Yma hi yn henhwedhlow hag yn kotow arvow.
Klass:Henhwedhlow
Mamoth
Mamothow o eghennow a olifans blewek a'n kinda Mammuthus. Pub eghen a's teva dens hir kromm hag (yn eghennow an gogledh) blew hir. Trigys ens yn Europa, Amerika Gledh hag Afrika bys dhe nans yw 4,500 bledhen. Ladhys ens gans helghya ha chanj an hin.
I a driga y'n osow Pliocen ha Pleistocen. Y'n Pleistocen, Europa north veu gorherys gans rew ha tundra. Yth esa kevres a osow rew, a asas an mamothow dhe lesa a-dreus an tir.
Mamothow o helghyes gans tus a-varr, a usya guwow ha'ga treghi gans bolyow leuv. Hwithroryon re dhielvennas aga hneus rag holyans DNA. skeusennik|500px|left|Esplegyans an mamoth
Klass:Bronnviles
Cwm
Cwm yw tre yn Blaenau Gwent, Kembra; (SO10NE70). Yma hi 17.9 mildir (28.8 km) dhiworth Kardydh ha 131.9 m (212.3 km) dhiworth Loundres. 4136 o braster an poblans yn 2011, ha 342 (8.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Blaenau Gwent
Wien
Wien (Almaynek: Wien ; Slovenek: Dunaj; Kroatek ha Serbek: Beč; Romanek: Viena; Hungarek: Bécs; Chekek: Vídeň; Slovakek: Viedeň; Russek: Вена) yw pennsita Estrych.
Klass:Citys ha trevow yn Europa Klass:Statys a Ostri
Roraima
Roraima yw stat yn Brasil kledh, yntra Veneswela ha stat Amazonas.
Klass:Statys a Vrasil
Jerome
Jerome (/dʒəˈroʊm/; Latin: Eusebius Sophronius Hieronymus; Grek: Εὐσέβιος Σωφρόνιος Ἱερώνυμος; c. 342 – c. 347 – 30 mis Gwynngala 420), aswonys avel Sans Jerome, ynwedh aswonys avel Jerome a Stridon, o pronter Kristyon, konfessor, duwonydh hag istorier.
Dakota Dheghow
Dakota Dheghow (yn South Dakota) yw stat yn Statys Unys Amerika.
Jerome
Klass:Mernansow 420 Klass:Sens Klass:Skriforyon
Dakota Dheghow
Gwiasva
Klass:Statys an SUA
Heliom
Elven gymyk yw heliom, niver 2 y'n Vosen Beriodek. Y furvell yw He. An hanow a dheu dhyworth an ger Greka helios, ow styrya howl. Diskudhys veu heliom y'n howl kyns veu kevys war an norvys.
Pan hwer difyk howl, lettys yw an rann vrassa dhe wolow an Howl. Hemm a wra gasa dielvennans spektrum an korona, dell dybi Pierre J.C.Jansen (1824-1907). Ev eth dhe Eynda rag studhya difyk howl leun yn 1868. Digomol veu an ebron war an 18ves mis Est, hag ev a allas musura an spektrum. Pan welas ev linen y'n spektrum gans tonnhyw a 587.49nm, ev a wodhva bos elven ankoth ena. War an 20ves mis Hedra y'n keth bledhen, Norman Lockyer (1836-1920) hag Edward Frankland (1825-1899) a welas an keth linen dre ebron Loundres leun a vog. Lockyer a wrug batha'n hanow heliom.
Kevys yw heliom dhyworth gass naturel (ow komprehendya bys dhe 7% anodho). Yma an kreunyow moyha yn Katar hag Iran. Askorrys yw dres 100 milvil meter kubek an vledhen (90% anedha y'n Statys Unys). Usys yw rag pelyow ayr, gans sedhoryon dhownvor (dhe lettya re nitrojen y'n goos), ha rag daffar tempredh-isel, kepar ha tennveyn ughkendegi. skeusennik|Heliom Poos atomek heliom yw 4.003. Y boynt teudhi yw -272°C ha'y boynt bryjyon yw -269°C. Y dhosedh yw 0.18g an liter. Gass diliw anvlasus yw. Ny wra dasoberi yn kymyk. Yn-dann tempredh a -271°C (2°K) heliom a wra mos ha bos lin heb glusekter.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Syllaben
An ger 'syllaben a dheu dhyworth an ger Hen Rek “συλλαβή”. Syllaben yw restrans a sonyow kows. Dell yw usys y hwrer syllaben a nuklesen yw bogalen herwydh usadow gans lytherennow erel.
Composydh
Composyth yu person a scryf ylow. Styr an ger "composyth" yn Sawsnek yu composer.
An rol us awoles a rol erthyglow yn kever Composydhyon y'n Wikipedia Kernewek.
Saint Mark
Saint Mark a ell bos:
Benazir Bhutto
Benazir Bhutto (1953 - 2007) o politegores ha statydhes pakistanek. Klass:Dinethyansow 1953 Klass:Asianesow Klass:Drogoberoryon Klass:Mernansow 2007 Klass:Pakistan Klass:Politegoryon Klass:Skriforesow
Y Rhyl
Y Rhyl yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ08SW12). Yma hi 127.7 mildir (205.6 km) dhiworth Kardydh ha 189 m (304.1 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 3435 (14.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Llanhiledd
Llanhiledd yw tre yn Blaenau Gwent, Kembra; (SO20SW30). Yma hi 15.1 mildir (24.3 km) dhiworth Kardydh ha 129.5 m (208.4 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans yn 2011, ha 325 (7.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Blaenau Gwent
Chi Lathrop
Klass:Chiow Klass:Kaliforni Klass:Kovskrif Kenedhlek a Leow Istorek
Brian Paddick
Brian Leonard Paddick, Baron Paddick (genys 24 Ebrel 1958 yn Loundres, Pow Sows) yw politeger bretennek ha gwithyas kres omdennys. Ev a esedh yn Chi an Arlydhi a-dhia 2013 hag ev yw esel a'n Parti Livrel Werinel.
Paddick o gwithyas kres a-dhia 1976 dhe 2007 hag ev o an gwithyas kres kethreydhel moyha henavek. Maga ta yn 2007, Paddick a veu dewys bos an ombrofyer LivWer rag etholans Mer Loundres yn 2008. Ev a finsas tressa, war-lergh Boris Johnson (Parti Gwithadorek) ha Ken Livingstone (Parti Lavur), gans 9.8% a votys kynsa dewis.
Brynbuga
Brynbuga yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (SO30SE51). Yma hi 19.3 mildir (31.1 km) dhiworth Kardydh ha 119.8 m (192.8 km) dhiworth Loundres. 2766 o braster an poblans yn 2011, ha 271 (9.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Brian Paddick
Klass:Politegoryon a Loundres Klass:Politegoryon LKDT Klass:Parti Livrel Werinel Klass:Eseli Chi an Arlydhi a'n RU
An keus ha'n pryvow
An keus ha'n pryvow (yn Italek: Il formaggio e i vermi) yw ober gans istorior italek Carlo Ginzburg. Dyllys yn 1976 ha treylys dhe voy es ugens a yethow, pur posek yw dhe'n studhyans korrstori. An awtour a dheskrif an bewnans an meliner Menocchio, neb a veu breusys gans an Ynquysysyon awos bos y dybyansow eretik.
Menocchio a grysis nyns yw Duw an Gwrier a'n bys, mes genys veu pub tra oll dres an kaos a'n dallethfos, yn unn vaner heb ynnyadow, kepar ha pryvow y'n keus. Yn terowel ev a leverys bos y tybyansow delenwys gans an Jowl, mes diwettha y hwrug degemeres i dhe vos y honan. Herwydh Ginzburg, nyns yw an tybyansow Menochio koynt, nag an sewyans a y redyansow. Res yw mires orta avel sampel a'n gonisogeth an werin ena, gwreydhys y'n paganieth kyns an Osow Kres.
Rol a lyvrow redys gans Menocchio. Rann vrassa a'n re ma o kemmyn yn an oos na:
Klass:Istori Klass:Itali Klass:Lyvrow
Gweyth askor
skeusennik|275x275px|left|Gweyth askor karr yn gweythva Tesla.
Gweyth askor yw askorra gwara dhyworth daffar kriv. Skorren yw a dhiwysyans. Ev a gomprehend gul taklow meur komplek dell yw res dhedha kavos lies kamm dh'aga korfenna, ha taklow byghan sempel. Yn fenowgh, omviskys yw jynnow rag gul an gweyth askor.
Y'n termyn eus passyes, askorrasow o gwrys gans oberoryon kreftweyth owth usya toulys ha hwel gans leuv. Y'n termynnyow arnowydh, an brassa niver a oberoryon gweyth askorre beu asleys gans jynnow awtometek, ow kul an askorrasow lower skaffa (hag yn y dro - le kostek ages hwel gans tus).
Dell yw usys, lower a weyth askor a hwer yn gweythvaow. An argerdh arnowydh a weyth askor a dhallathas dres an Hweldro Dhiwysyansek. wosa devedhyans rannans hwel ha'n system gweythvaow. Gweyth askow re dhisplegyas yn feur y'n dhiw gansvledhen wosa henna, yn arbennik routhaskor ha'n linen askorra.
Dowrgleudh Kesweli ha Lannelli
skeusennik|Pons Stanley dres an Dowrgleudh Kesweli ha Lannelli dhe Benn-bre. Yma rann a hyns an dowrgleudh devnydhyes avel hyns-diwrosa yntra Porth Tewyn hag arenebedh Pinged. skeusennik|Kay Kymer dhe Gesweli. Kevreyth dowrgleudh ha hensi-tramm yn Pow Kerverdhin, Kembra o'n Dowrgleudh Kesweli ha Lannelli (Kembrek: Camlas Cydweli a Llanelli, Kidwelly and Llanelli Canal). Y feu byldyes rag karya glow karrek dhe'n arvoryow rag treusperthi yn-rag gans gorholyon arvoryow. Y tallathas avel Dowrgleudh Kymer yn 1766, py a junyas pollow glow dhe Boll an Logos (Pwll y Llygod) dhe gay ogas dhe Gesweli. Hedhas dhe'n kay a galeshas yn hwradhel hag an heyl ow leunhe gans fennleys, hag ystynnans dhe Lannelli a veu gesys yn 1812. Lent o'n avonsyans, hag an dowrgleudh nowydh a junyas gans porth dhe Benn-bre a vyldyas gans Thomas Gaunt y'n 1820ow, erna ve gorfennys porth an kompani dhe Borth Tewyn yn 1832. Hensi-tramm a servyas niver a lowvaow dhe'n est a Borth Tewyn.
Yn 1832 ynjynor James Green a gussulyas yn-kever ystyn an kevreyth, ow profya linen gans tri fleyn-goleder rag drehedhes Komm-Meur (Cwmmawr), pella yn-bann an Komm Gwynndreth Meur. Kyn fe provyans dhe Green gans pleyns-goleder war dhowrgleudhyow erel, y tann-estemyas an kost ha ny yllas gorfenna'n ober. Y kordhyllas yn 1836, byttegyns kompani an dowegleudh a worfennas an hyns nowydh y'n vledhen a holyas. Yth esa'n dowrgleudh sewena glor, hag y kemeras kevranoryon budhrannow a-dhyworth 1858. Yn 1865 y chanjyas an kompani y hanow dhe Hyns-horn Kesweli ha Porth Tewyn (Kidwelly and Burry Port Railway), y kesunyas gans an kompani a bonyas Porth Tewyn y'n nessa bledhen, hag an dowrgleudh eth y'n Hyns-horn Porth Tewyn ha Komm Gwynndreth yn 1869.
Devnydh a gay Kymer dhe Gesweli a dhuryas rag esperthi glow gans gorholyon arvoryow rag 50 bledhen bella. Y feu devnydhyes avel skollva y'n 1950ow, mes y feu hemma, keffrys ha rann gott a'n dowrgleudh, daskorrys y'n 1980ow. Y hyllir tresya nebes strethurow a'n dowrgleudh hwath y'n dirwedh, hag y hyllir holya lergh an hyns-horn usi deges lemmyn rag brassa rann a'y hys.
Gwelewgh ynwedh
Klass:Dowrgleudhyow yn Kembra
Brunswick Nowydh
skeusennik|kledh|Brunswick Nowydh Brunswick Nowydh (yn New Brunswick; yn Frynkek, Nouveau-Brunswick; yn Almaynek, Neubraunschweig) yw pow yn Kanada.
Mor Bretannek
right|thumbnail|Mappa an Mor Bretannek (yn Frynkek). right|thumbnail|Alsyow gwynn Dover. An Mor Bretannek yw rann a'n Keynvor Iwerydh ow kevrenna an Mor Keltek ha'n Mor Kledh. War an arvor gogledh yma Pow Sows ha Kernow; war an arvor deghow yma Pow Frynk ow synsi ynno Vreten Vyghan ha Pow Normanek. Yma kowfordh karrhyns ha hyns-horn owth ystynna a Folkestone yn Kint dhe Boulogne yn Pas-de-Calais. War boynt kulha an mor, nyns yw moy na 34 km; mes war y boynt efanha 240 km usi. Yma an Mor Bretannek ow tiberth Ynys Breten Veur a dir meur Europa.
Bethesda
Bethesda yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH66NW43). Yma hi 123.2 mildir (198.2 km) dhiworth Kardydh ha 202.2 m (325.4 km) dhiworth Loundres. 4519 o braster an poblans yn 2011, ha 3501 (77.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Dieter Rams
skeusennik|Dieter Rams. Dieter Rams (genys y'n 20 mis Me 1932, Wiesbaden, Hessen) yw desiner dywysyansek almaynek. Aswonnys yw dre vras awos y ober rag an negys Braun. Fest posek yw y askorrasow drefen aga sempleth, fogellys yn gwythresogeth, neb a dhelenwas desin bys y'n jydh hedhyw. skeusennik|Ober Dieter Rams war-bynn ober Jon Ive.
Ev a studhyas pennserneth. A-dhia 1955 Rams a veu arvethys gans an negys Braun. Yn 1961 ev eth ha dos penndesiner ena bys an vledhen 1995. Yn kettermyn ev a ober a-dhia 1959 y’n negys mebel gans Niels Vitsœ hag Otto Zapf.
Pennrewlys desin da
An berrheans a’y filosofieth rag desin yw an lavar “Le mes gwell”. Yn y herwydh, pennrewlys an desin da yw:
Dieter Rams a dhegemeras aswonvos dhyworth penndhesiner Apple Jonathan Ive. Rams war y tro ynmedh, Apple yw negys yn-mysk saw nebes ow kul desin war-lergh an pennrewlys desin da. Yma fylm adro-dhe Dieter Rams gans Gary Hustwit, henwys "Rams".
Mirva ober
Klass:Almanyon Klass:Dinethyansow 1932
Blaise Pascal
Blaise Pascal (19 Metheven 1623 – 19 Est 1662) o kalkor, fysegydh, deviser, filosofer, theologydh ha skrifer Frynkek. Genys veu ev yn Clermont-Ferrand, Pow Frynk. Adhyskys o ev yn tien gans y das Étienne hag o toller. Y vamm a verwis pan o ev tri bloodh.