cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh
Bybliografi
•Squires, Roger (2008). Britain's restored canals. Landmark Publishing. ISBN 978-1-84306-331-5.
Klass:Dowrgleudhyow yn Kernow
Ken Sugimori
Ken Sugimori (nihonek: 杉森 建, Hepburn: Sugimori Ken, genys 27 mis Genver 1966 yn Tokyo, Nihon) yw desiner gwariow gwydhyow, lymner, artydh manga ha kevarwodher nihonek (Pokémon).
Evrek
thumb|300px|Evrek thumb|Evrek yn Pow Sows
Ken Sugimori
Klass:Artydhyon Klass:Asians Klass:Dinethyansow 1966 Klass:Tus yn medhelweyth
Evrek
Evrek (York) yw sita yn Conteth Evrek, Pow Sows. Yn 2008, poblans an sita o 195,400. An sita a veu fondys yn 71 OK gans an Romanekow.
1475
bledhen gemmyn
Dwyrain Trewiliam
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
1475
Klass:1475
Kromiom
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Kelt
An Geltyon o pobel trigys yn Europa gres, gogledh, ha west yn oesow koth. Yethow Keltek i a gewsa: Gallek, Brythonek, Goedhelek, Keltiberek h.e.
Keltia arnowydh
Y'n eur ma, yma leun a vagasow gonisogethek ha gwlasek kres-Keltek: Goel Fylm Kres-keltek y'n Oryans, Breten Vyghan; an Kesunyans Keltek; an Kuntelles Keltek, h.e. Yma dhe'n dasserghyans a ilow geltek gnas kres-Keltek krev ynwedh. Esedhvosow, troyllow (po festou noz), h.e. re waynyas roweth yn bywnans gonisogethek an powyow Keltek oll, y'n eyl shap po an arall (r.e. Yn Chruinnaght yn Manow, an Mòd yn Alban, ha'n Eisteddfod yn Kembra). Yma skorennow a Orsedh Berdh Ynys Pryden y'n powyow Brythonek oll. Urdhyans Kolomm yw kesobereth governansow Alban, Repoblek Wordhon ha Kledhbarth Wordhon rag promovya an gonisogethow Goedhelek.
Klass:Istori Klass:Keltyon
Konteth Webster, Virjynni West
Konteth Webster (yn Webster County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Webster
Ranndir an Bleynyow
Ranndir a ugheldir yn Pow Sows yw ‘’’Ranndir an Bleynyow’’’ yn penn a dhyghow a venydhyow an Pennines. Ev a gomprehend rannow a gontethow Cheshire, Manchester, Staffordshire, hag Evrek West ha Soth. Apoyntys veu Ranndir an Bleynyow avel park kenedhlek kynsa Breten Veur yn 1951, Park Kenedhlek Ranndir an Bleynyow. Yn kledhbarth an Park desedhys yw an Bleyn Tewl, ranndir a wonyow ha growven, hag yn dyghowbarth an Park yma an Bleyn Gwynn, ranndir a galgh gans nansow ha kownansow. Yma an Park ogas dhe citys meur kepar ha Manchester, Stoke-on-Trent, Derby ha Sheffield, ytho milvilyow a wodrigoryon a wra vysytya pub bledhen. Tennvosow gerys-da yw trevow spa yn Buxton ha Matlock Bath, fowys yn Castleton, kerdhes, krambla, ha diwrosa.
Beckley, Virjynni West
Klass:Citys yn Vyrjyni West Klass:Seow konteth an Statys Unys
David Cameron
Klass:Dinethyansow 1966 Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017
Lyskerrys
Drehevyansow
Meur a dhrehevyans a vri yw y'n dre, nebes anedha desinys gans Henry Rice, pennser a vri ha soedhek yeghes poblek y'n kres 19ves kannsblydhen.
Jennifer Hale
Genys veu yn Labrador, Kanada. Hi a adhvesi yn Amerika Soth, y'n brassa rann yn Montgomery ha Birmingham, Alabama. Hy thas yw esel kenedhel deythyek NunatuKavut yn Kanada.
Pan en hi degowek, hi a oberi yn stacyon radyo leel avel levwarier gorlev. Hy hynsa rann wir o yn fylm gwrys-rag-pellwolok A Father's Homecoming yn 1988. Hy hynsa rann veur yn bywheans o avel Ivy yn Where on Earth is Carmen Sandiego? ha hi a wrug levwari y'n gwari gwydhyow kelmys ynwedh.
Wosa henna, hy hynsa rann wari gwydhyow meur o gans BioWare yn Baldur's Gate avel Dynaheir ha levow erel. Hi a warias rann Mazzy Fentan y'n sewyans. Hi a wrug lies rann wosa henna gans BioWare: Bastila Shan yn Star Wars: Knights of the Old Republic, Fall-From-Grace ha Deionarra yn Planescape: Torment ha Krem yn Dragon Age: Inquisition.
Ynwedh hi o Naomi Hunter ha Emma Emmerich y'n kevres Metal Gear ha Kapten/Ms. Marvel (Carol Danvers) yn Avengers: Earth's Mightiest Heroes.
Yn 2013, hi a veu aswonnys gans Guinness World Records avel levwariores gwari gwydhyow an moyha askorrus y'n bys.
Springfield, Missouri
An sita a veu fondys yn 1838.
Gwiasva
Klass:Citys yn Missouri
Ayrborth Dong Hoi
240px|thumb|right|Ayrborth Dong Hoi Ayrborth Dong Hoi (yn Vietnamek, Sân bay Đồng Hới) yw ayrborth ogas dhe Dong Hoi yn Vietnam.
1974
1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 1977
1974 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Meurth.
Mernansow
Klass:1974
Bruney
Klass:Gwlasow yn Asi
Ayrborth Keswlasek Tan Son Nhat
240px|thumb|right|Ayrborth Tan Son Nhat Ayrborth Keswlasek Tan Son Nhat yw ayrborth ogas dhe Cita Ho Chi Minh yn Vietnam.
Eglwyswrw
Eglwyswrw yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN13NW87). Yma hi 75.2 mildir (121.1 km) dhiworth Kardydh ha 199 m (320.2 km) dhiworth Loundres. 705 o braster an poblans yn 2011, ha 446 (63.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
1990
1987 - 1988 - 1989 - 1990 - 1991 - 1992 - 1993
Mernansow
Klass:1990
Nebraska
Nebraska yw stat yn Statys Unys Amerika. Platt lowr yw rann veur a'n tiredh. Ammeth a las omma; yn arbennik chatel hag ys yw askorrasow a vri. Niver veur a drigoryon an stat yw henedh a Almanyon ha Skandinavogyon hag eth dhe Amerika ow hwilas tir dhe ammetha nans yw kansblydhen.
Gwiasva
Klass:Statys an SUA
Hyns-horn Bosvenegh ha Wenford
Hyns-horn ertach yn Bosvenegh, Kernow yw an Hyns-horn Bosvenegh ha Reswynn (Bodmin and Wenford Railway). An hyns-horn a gonsyst a dhew skorren tamm moy ages 3 mildir (4.8 km) hir a bon dhyworth penn-worsav an linen Bosvena Ollgemmyn; onan dhe Dhibarthva Boskarn hag onan dhe Worsav Fordh Bosvena. An hyns-horn a gevrenn gans an Penn-hyns-horn Kernow dhe Worsav Fordh Bosvena.
Istori
Hyns-horn an West Bras a ygeris y skorren dhyworth Fordh Bosvena dhe Vosvena Ollgemmyn (Bodmin General) war 27ves mis Me 1887, ha hyns-horn dibarthva dhe junya gans an Hyns-horn Bosvenegh ha Ponsrys veu ygerys war 3a mis Gwynngala 1888. An hyns-horn veu deges war 3a mis Hedra 1983 wosa an fresdraffik dhyworth Reswynn dhe dhiwedha.
An Kowethas Gwitha Hyns-horn Bosvena (Bodmin Railway Preservation Society) veu formyes yn 1984 ha'ga kensa dydh yger dhe Vosvena Ollgemmyn o dew vledhen wosa henna. Yn 1987 an Kowethas Lokomotyv Ethen Kernowek (Cornish steam Locomotive Society) a wayas aga daffar dhyworth Karnrosveur dhe Vosvena.
Gorhemmyn Hyns-horn Skav veu grontyes yn 1989 ha trennow trethysi a dhalathas yntra Bosvena Ollgemmyn ha Fordh Bosvena y'n nessa bledhen. An skorren koth a ygeris arta yn 1996 gans gorsav nowyth dhe Dhibarthva Boskarn.
Hyns
An hyns yntra Bosvena Ollgemmyn ha Fordh Bosvena yw 3.5 mildir (5.6 km) hag yntra Bosvena Ollgemmyn ha Dibarthva Boskarn yw 3 mildir (4.8 km).
An hyns a dreus an Dowr Fowydh war bonsfordh dhe Fordh Bosvena kyn ev dhe yskynna war-tu Bosvena Ollgemmyn. Yma unn savla yntra Fordh Bosvena ha Bosvena Ollgemmyn dhe Worta Kastellogos. Ev veu byldyas yn 1993 rag Park Bargen Tir eus deges lemmyn; y'n jydh hedhyw Gorta Kastellogos a wra offra le dalleth rag kerdhes an rosweyth a gerdhvaow dhe Goos Kardhinan. An viaj a gemer 25 mynysen yntra'n dhew worsavow.
Wosa an viaj dhe Barkfordh Bosvenegh an tren a dhehwel dhe Vosvena Ollgemmyn kyn ev dhe dhalleth an viaj yn-nans an nessa skorren dhe Dhibarthva Boskarn. Ogas dhe'n Hyns-diwrosa Kammel yw gorsav Dibarthva Boskarn. Yma aspiryansow dhe'n hyns-horn dhe ystyn ryb tenewen an hyns-diwrosa dhe Bonsrys y'n termyn a dheu.
Kevrennow a-ves
Gwiasva Sodhogel (Sowsnek)
Parti Gwer Pow Sows ha Kembra
Parti Gwer Pow Sows ha Kembra, po yn sempel Parti Gwer, yw parti politek y'n Rywvaneth Unys. Yma gansa unn esel yn Senedh an Ruwvaneth Unys a-dhia etholans 2019 (Caroline Lucas rag Brighton Pavilion). An ledyoryon yw Jonathan Bartley ha Siân Berry.
Klass:Gwlasegeth an Ruwvaneth Unys
Glyn-nedd
Glyn-nedd yw tre yn Castell-nedd Port Talbot, Kembra; (SN80NE63). Yma hi 26.5 mildir (42.7 km) dhiworth Kardydh ha 150.8 m (242.6 km) dhiworth Loundres. 4138 o braster an poblans yn 2011, ha 814 (19.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Castell-nedd Port Talbot
Konteth Hiiu
Konteth Hiiu (yn Estonek, Hiiu maakond po Hiiumaa) yw konteth yn Estoni.
Reykjavík
Reykjavík yw penncita Island.
Konteth Hiiu
Hiiu Klass:Enesow
Kessedhek Gweythresek Benenes Arabek
Kessedhek Gweythresek Benenes Arabek (Arab Women's Executive Committee (AWE) yn Sowsnek) o kowethyans a venenes palestinek, fondys yn 1929. Ev o an kowethyans kynsa rag benenes yn Palestayn, ha dallethva an movyans benenes palestinek.
Fondys veu yn Jerusalem yn 1929. Y borpas o dhe dhalleth movyans benenes yn Palestayn. An eseli fondya o Wahida al-Khalidi (lewydh), Matiel Mogannam and Katrin Deeb (skrifenysi), Shahinda Duzdar (tresoryer), Naʿimiti al-Husayni, Tarab Abd al-Hadi, Mary Shihada, Anisa al-Khadra, Khadija al-Husayni, Diya alNashashibi, Melia Sakakini, Zlikha al-Shihabi, Kamil Budayri, Fatima al-Husayni, Zahiya alNashashibi, and Saʿdiyya al-Alami.
Konteth Wetzel, Virjynni West
Wetzel
Asturyek
Asturyek (asturianu) yw yeth romanek a-dhiworth Spayn wostalleth, ha kewsys y'n eur ma gans 100.000 a dus yn Asturya, León ha Portyngal. An taves ma a wra sort a gevrenn yntra Galijek/Portyngalek ha Kastilek.
Kessedhek Gweythresek Benenes Arabek
Ev a restras hag ostya an 'Kuntelles Kynsa Benenes Arabek Palestinek' yn Jerusalem yn 1929, hag o an keskussulyans kesgwlasek kynsa rag benenes y'n bys arabek ha ragresydh dhe'n 'Kuntelles Kynsa Benenes an Est'.
Dustuni
Klass:Palestinyadesow
Marokk
Marokk (yn Arabek, al Maghribīyah) yw gwlas yn Afrika.
Klass:Gwlasow yn Afrika Klass:Arabi
Konteth Wirt, Virjynni West
Wirt
Mengleudh an Penrhyn
Mengleudh leghen yw an Mengleudh Penrhyn (Penrhyn Quarry, Kembrek: Chwarel y Penrhyn), trigys yw an mengleudh ogas dhe Bethesda y'n gledhbarth Gembra. Mengleudh leghen brassa an bys o Mengleudh an Penrhyn dhe dhiwedh an 19ves kansvledhen; ogasti 1 mildir (1.6 km) hir ha 1,200 tros-hys (370 meter) o an pennboll gans ogasti 3,000 mengleudhyor. Yn dydhyow-ma, ev re beu gorbassyes gans mengleudhyow yn an Statys Unys, Spayn ha China. Mengleudh an Penrhyn a dhur avel mengleudh leghen brassa Breten, mes yma 200 mengleudhyor dhodho yn-unnik.
Ayrborth Da Nang
Klass:Vietnam Da Nang
Mengleudh an Penrhyn
Klass:Mengleudhyow
Istori Denses
Istori denses, po istori kovadhys, yw hwedhel an termyn usi passyes a vab den. Konvedhys yw dre hendhyskonieth, anthropologieth, skiens genynnek ha yethonieth, hag a-dhia dallethvos skrifa dre bennfentennow kynsa ha nessa. skeusennik|Mappa an Kylghyans Frothus yn Est Ogas Kyns istori skrifys denses o y gynsistori hag a dhallathas gans an Oos Paleolithek (po "Oos Men Koth"), sewyes gans an Oos Neolithek ("Oos Men Nowydh"). Y tallathas an Hweldro Amethek y'n Neolithek, yntra 10,000 ha 5,000 KOK, y'n Kylghans Frothus a'n Est Ogas. Der an oos ma, tus a dhallathas amethyans systemasek a blansow hag enevales. Dell wrug ammeth avonsya, an brassa rann a dus a janjya a vewedh-gwandrya dhe vewedh trigys avel tiogyon yn trevethow fast. An diogeledh hag askorruster res der ammeth hag avonsyansow treusporth a asa kemenethow dhe omlesa dhe unsesow brassa ha brassa.
Res porres o bos ogas dhe fentennow lel a dhowr evadow yn kynsistori hag yn istori. Trevethow a veu displegys mar a-varr avel 4,000 KOK yn Iran, yn Mesopotami, yn Nans Dowr Indus, ryb glannow an Nil yn Ejyp ha ryb glannow avonyow China. Dell dhisplegyas ammeth, ammeth reun a dheuth ha bos moy kompleth ha kawsya rannans lavur dhe witha boos dre sesonyow-tevi. Rannans a lavur a ledyas dhe wrians a renkasow ughella ha'n displegyans a sitys, sel a hwarheans. An gomplegeth a gemenethow denel a res kevreyth akontya ha skrifa. skeusennik|Art a'n Hweldro Wodhoniethek. Gans floryshya hwarheansow, hen istori (synsys ynno an Oos Klassek, bys dhe a-dro dhe 500 OK) a welas an sevel ha kodha a emperourethow. Istori wosa-klassek (an Osow Kres, c. 500-1500 OK) a synsas ynno an sevel a Gristoneth, an Oos Owr Islamek (c. 750-1258 OK), hag an Dastinythyansow Italek ha Timurid (a a-dro dhe 1300 OK). An komendyans a jynnskrif gwayadow dhe Europ a hweldreylyas keskomunyans hag esya keskar kedhlow, uskishe diwedh an Osow Kres ha dri an Hwedlro Wodhoniethek. An Oos Arnowydh A-Varr, a c. 1500 dhe 1800 OK, a synsas ynno an Oos an Golowyans hag an Oos Hwithra. Erbynn an etegves kansvledhen, an kreunans godhvos ha teknegieth a dhrehedhas myns lowr dhe dhalleth an Hweldro Dhiwysyansek ha dalleth an Oos Arnowydh Diwedhes a-dro dhe 1800 bys y'n eur ma.
Klass:Istori
Konteth Ida-Viru
Konteth Ida-Viru (yn Estonek, Ida-Viru maakond po Ida-Virumaa) yw konteth yn Estoni.
Ida-Viru
Ayrborth Ca Mau
240px|thumb|right|Ayrborth Ca Mau Ayrborth Ca Mau (yn Vietnamek, Sân bay Cà Mau) yw ayrborth ogas dhe Ca Mau yn Vietnam.
Trelawny
An hymna kenedhlek ansoedhogel arall a Gernow yw Bro Goth Agan Tasow.
Stat Evrek Nowydh
Evrek Nowydh (yn New York) yw stat yn Statys Unys Amerika. Avel drevesigeth iseldiryek y feu fondyes y'n 17ves kansblydhen.
Trelawny
Sowsnek
A good sword and a trusty hand! A merry heart and true! King James's men shall understand What Cornish lads can do! And have they fixed the where and when? And shall Trelawny die? Here's twenty thousand Cornish men Will know the reason why!
Stat Evrek Nowydh
Citys yn Evrek Nowydh
Klass:Statys an SUA
Trelawny
Sowsnek
Out spake their Captain brave and bold: A merry wight was he: 'If London Tower were Michael's hold, We'd set Trelawny free! 'We'll cross the Tamar, land to land: The Severn is no stay: With "one and all," and hand in hand; And who shall bid us nay?
And when we come to London Wall, A pleasant sight to view, Come forth! come forth! ye cowards all: Here's men as good as you. 'Trelawny he's in keep and hold; Trelawny he may die: But twenty thousand Cornish bold Will know the reason why
Ayrborth Phu Bai
240px|thumb|right|Ayrborth Phu Bai Ayrborth Phú Bài (yn Vietnamek, Sân bay Phú Bài) yw ayrborth ogas dhe Huế yn Vietnam.
Penn an Vownder
skeusennik|An skol Sul kyns yn Penn an Vownder Tre yn Kernow yw Penn an Vownder, yn Pluw Geynwynn, dew vildir dhe'n north a Druru. Rekordys veu hanow an dre avel Penfounder yn 1547. Yma tavarn, chi post ha skol y'n dre.
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Geynwynn
Freystrop
Freystrop yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SM91SE12). Yma hi 79 mildir (127.2 km) dhiworth Kardydh ha 207.9 m (334.6 km) dhiworth Loundres. 607 o braster an poblans yn 2011, ha 84 (13.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Tir Maria
Tir Maria (yn Maryland) yw stat yn Statys Unys Amerika. Poblans an stat yn niveryans 2020 o 6,177,224.
Istori
Tir Maria o onan a'n trydhek trevesigeth a sevis orth rewl Breten Veur y'n Domhwelans Amerikan.
George Calvert, 1a Baron Baltimore a hwilas chartour ryal a Charlys I, myghtern Breten Veur, rag an tir a dho ha bos Tir Maria, an pyth o kledhbarth Virjynni y'n eur na. George Calvert a verwis mis Ebryl 1632, mes chartour rag "Trevesigeth Tir Maria" (yn Latin, "Terra Maria") a veu grontys dh'y vab Cæcilius Calvert, 2a Baron Baltimore, dhe'n 20ens a vis Metheven, 1632. Yth henwis an drevesigeth nowydh yn enor Henrietta Maria, Myghternes Charlys I. 300px|center|thumb|Kontethow Tir Maria
Gwiasva
Klass:Statys an SUA
Hindoueth
right|thumb|175px|An lyther sans omkara. Om yw ton unnik gwrians, a-ban veu an bys gwrys pan leveris Brahma an son ma, herwydh an hengov Hindou. Hindoueth (aswonnys ynwedh avel सनातन धर्म Sanātana Dharma, po "an fydh ow turya bynari") yw kryjyans dharmek ow talleth yn Eynda. Yma a-dro dhe 940 milyon a dhyskyblon y'n nor, gelwys Hindouyon, ha 94 kansrann anedha yn Eynda hag Asi Soth. Gnas arbennik a Hindoueth yw dyversita kryjyansow, praktisyow ha skryptors. Byttegyns, yma unnses yn mysk an dyffransow ma, dell dheriv an linenn ma a'n Ryg Veda (Lyver I, Hymna CLXIV, Gwers 46):
An Vedas yw hen skryptors an wonisogeth Eyndo-Aryanek. Yth yns i kuntelles hymnys ha dyskansow gwrys a-dro dhe'n vlydhen 1000 kyns an Oes Kemmyn, hag i holys hwath gans Hindouyon. Mes skryptors pals re devis a-dhia an oes Vedek, y'ga mysk kampoellasow skyansek (r.e. an Upanishads ha Brahmanas) ha dew vardhonek meur mythologiek, Mahabharata ha Ramayana. Rann boesek an Mahabharata yw an Bhagavad Gita, yn le'ma Kryshna ow tisplegya dhe Arjuna lies poynt selvenek a dybyans Hindou.
Kryjyans
War-lergh moyha Hindouyon, Dywses yw onan. Vayshnavydhyon a aswonn Dywses avel Kryshna, Rama, po ken enep a Vishnou. Shayvydhyon ha Shaktydhyon a'n aswonn avel Shiva warbarth gans y gowethes ha “galloes” Shakti. Yma Smartydhyon ow tyski bos Dywses yn puptra ha pubonan. Yma leun a hwedhlow sans a-dro dhe dhywow hag a yw enebow an Dywses. Ganesha, Sarasvati, Skanda, Hanuman, ha Lakshmi yw dywow erell a vri arbennik.
right|thumb|Tempel Hindou yn breow Maysour, Eynda Soth. Herwydh Hindouyon, mernans yw sywys gans dasvywnans dres troweyth a bes, gelwys samsara. Rag diank an droweyth ma hag omgesunya y'n gwynnvys a Dhywses (studh gelwys moksha), res yw dhe dus obaya aga devar spyrysek (dharma) rag drehedhes keweras tamm ha tamm. Yma'n ober gwrys y'n bys ma (karma) ow ri delys y'n nessa bywnans.
A-ban wra puptra rann a spyrys kemmyn an bys oll (atman po Brahma), yma Hindouyon ow talvos ahimsa, po anfreudh. Ahimsa yw omassayys der berthyans, skonya a gig, h.e.
Yma'n Drynses Hindou ow konsystya a'n Gwrier Brahma, an Gwithyas Vishnu, ha'n Distruyer Shiva.
Devos
right|thumb|Den ow kordhya yn dowr Ganga orth Varanasi, sita bergherinses yn Eynda Gledh. right|thumb|Tempel Hindou yn Goa. Y fydh Hindouyon ow kordhya Dywses yn nebes furvyow, mes an moyha niver a wordh Vishnou, yn arbennik y omdhiskwedhyans (avatar) avel an arloedh Kryshna. A-dhia an 6ves kansblydhen, an movyans omriadow (bhakti) re boeslevas kerensa ynter an gordhyer ha'n dyw dewisys (Ishtadeva).
Yn devosow Hindou, yth enor gordhyoryon an dhywow yn chi po orth tempel owth aga hynnik boes, kosta, tan, po bleujennow hag ow kana hymnys. Yma lies hymna a dhevedhyans an Vedas; mes yma par arall a gan sans, bhajan, skrifys dre vras y'n 14ves-17ves kansblydhynyow ha kevrennys dhe'n movyans bhakti. Milyonow a Hindouyon a wra pergherinses dhe leow sans – rag ensampel, Varanasi, Rameshwaram, Ayodhya, Haridwar, Nashik, Ujjayn, Allahabad ha Somnath. Dowr Ganga yw pur sans, war-lergh Hindoueth. Yma Hindouyon owth enora bughes, awos aga bos “mammethow” tus. Ny dhyber Hindouyon pals bewin – hemm yw elvenn boesek a ahimsa (anfreudh). Sans yw simys ynwedh, awos an gweres res gans Hanuman ha'y lu a simys dhe Rama rag fetha an jevan Ravana (ha re ravnas Sita, gwreg Rama, war-lergh an Ramayana).
Yoga yw sort a braktis spyrysek Hindou, ow kesunya manerow omdhoen, keurganow (mantras), preder, omrians, h.e. An geurgan geryes gwella yw an Gayatri Mantra, dhiworth an Ryg-Veda (Lyver III, Hymna LXII, Gwers 10):
Varna ha jati
Y'n eur ma, pub varna yw kevrennys yn lies jati. Yn hengovek, nyns o eseli a jatis dihaval ow tybri warbarth na demmedhi y gila. A-dhia anserghogeth Eynda, an dyffransow ma reth omwannhes, mes yma arwodhvos jati ha varna ow pesya. Lies dasfurvyer Hindou – y'ga mysk Rammohan Roy, Ramakryshna, hag M.K. Gandhi – re hwilas distrui kammhynsethow jati hag andochyadowder.
Istori ha kryjyansow erell
Bouddhisteth ha Jayneth a dhallathas avel vershyons dasfurvys a Hindoueth nebes kansblydhynyow kyns an Oes Kemmyn. Ynsi a naghas dihevelepterow jati ha varna hag awtorita an Vedas, mes a besya ow koela orth samsara (an droweyth a vywnans ha dasvywnans), an Upanishads, hag elvennow erell a'n hengov Hindou. Ytho, Hindoueth vrahmanek y's tevo le rowedh es Bouddhisteth yn Eynda glasek dres nebes kansblydhynyow. An movyans bhakti a nowydhhas bywder an hengov Hindou, ha'n woedh skyansek Vedanta a dhisplegya tybyansow an Vedas yn lies furv. Hindoueth a omlesas a-dreus Asi Soth-Est, le may fes an kryjyans hwath (yn arbennik yn Bali ha howldrevel Java).
Wosa tevyans Islam yn Asi Soth, yth esa lies urdh ha doeth ow kesunya spyrysogeth Hindou ha Muslim – rag ensampel, Kabir ha Gourou Nanak (an fondyer a Sikheth).
Klass:Kryjyans
Marie Curie
Maria Salomea Skłodowska–Curie (Marie Curie) (7ves Du 1867 – 4a Gortheren 1934) o kymygydh ha fysegydh polonek. Hi a wre hwithrans war radyoweythres. Hi o an kynsa professores orth Pennskol Paris. Curie o an kynsa benyn dhe waynya pewas Nobel, an kynsa den dhe waynya dew bewas Nobel ha'n unnik den dhe waynya pewas Nobel yn dew skiensow dyffrans.
Genys veu hi yn Warszaw a, Poloni. Hy thas o dyskador awgrym. Yn 1891 hi eth dhe Baris rag mos dhe bennskol rag gradh ughella. Hi a dheuth erbynn hy gour, Pierre, orth Municipal School of Industrial Physics and Chemistry (Skol Vurjesedhek a Fysegieth Dhiwysyansek ha Kymygieth). Hi a 'n demedhas yn mis Gortheren 1895 wosa bledhen.
Yn mis Metheven 1903, Curie a waynyas hy doktourieth a Bennskol Paris. An mis na, an kopel Curie a veu gelwys dhe'n Fondyans Riel yn Loundres dhe arethya ow tochya radyoweythres. Awos hy bos benyn, Marie Curie a veu lettys a gewsel ha Pierre hepken a gewsis. Yn kettermyn, diwysyans nowydh a dhallathas, selys war radium. Ny wrug an kopel Curie patentya aga diskudhans, ytho ny wrussons i kemeres meur a brow a'n diwysyans lesek ma.
Hi a waynyas pewas Nobel 1903 yn Fysegieth gans hy gour Pierre Curie ha'n fysegydh Henri Becquerel, awos aga ober ragresek displegya an dybieth radyoweythres. An kessedhek a vynni enora saw Pierre Curie ha Henri Becquerel, mes esel an kessedhek, awgrymer swedek Magnus Gösta Mittag-Leffler, a warnyas Pierre yn kever hemma. Wosa krodhvol Pierre, Marie a veu keworrys dhe'n hanwesigeth.
Gans gisyow ober a dhevisyas hi rag enyshe isotopow radyoweythresek, hi a waynyas pewas Nobel 1911 yn Kymygieth rag an diskudhans a dhiw elven: polonium ha radium. Polonium a veu henwys wosa Poloni, hy thre. Hi a wre usya hy studhya yn radyoweythres dhe dhisplegya dhyghtyans nowydh rag kanker. Dres Kynsa Bresel an Bys hi a dhisplegyas unsesow radyografieth gwayadow rag ri gonisyow dewyn X dhe glavjiow tylda.
Y'n bledhynnyow 1920, Curie ha'y howethysi a dhallathas diskwedhes arwodhyow a ganker. Hi a dheuth ha bos dall ogatti. Curie a aswonni yth o possybyl re beu radium ow kawsya an arwodhyow, mes ny vynni hi avowa hemma. Medhogyon a leveris bos anemia parhus dhedhi awos bos ogas dhe dhewynnyans mar hir. Hi a verwis yn 1934, 66 hy bloodh, orth yeghesva Sancellemoz yn Passy (Haute-Savoie), Pow Frynk.
Klass:Didhuwydhyon Klass:Dinethyansow 1867 Klass:Frynkesow Klass:Godhonydhesow Klass:Mernansow 1934 Klass:Polakesow Klass:Pewas Nobel
Independence, Missouri
thumb|300 px|Lys yn Independence, Missouri thumb|300px| Independence yw sita ha se konteth Konteth Jackson, Missouri, Statys Unys. An sita a veu fondys yn 1827. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 123,011.
Herbrandston
Herbrandston yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SM80NE35). Yma hi 83.7 mildir (134.7 km) dhiworth Kardydh ha 213.2 m (343.1 km) dhiworth Loundres. 386 o braster an poblans yn 2011, ha 41 (10.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Independence, Missouri
Gwiasva
Klass:Citys yn Missouri Klass:Seow konteth an Statys Unys
Kryjyans yn Kernow
Nyns yw kryjyans yn Kernow mar boesek avel seulabrys. Yn Niveryans 2001, yth esa Kristonyon ow kul 74% a boblans Kernow. An eglosyow moyha poesek yn hengovek yw Eglos an Vethodysi, Eglos Pow Sows, hag an Eglos Katholik Romanek. Yma epskobeth an Eglos Pow Sows yn Kernow, ha gensi penneglos yn Truru.
Yth esa kryjygyon erell ow kul le ages 1% a boblans an pow. Bouddhistyon o an brassa niver ahanan.
Nyns esa gans 16% a'n poblans kryjyans y'n bys. Ny worthybis 9% a'n poblans an govynn ma.
Dong Hoi
300px|thumb|right|Dong Hoi Dong Hoi yw brassa cita Quang Binh, Vietnam. Enep an cita yw 154,55 km², hag yma dosedh a 103.988 a drigoryon. Ayrborth Dong Hoi is 6 km north of Dong Hoi.
Akrotiri ha Dhekelia
right|275px|Desedhans Akrotiri ha Dhekelia Akrotiri ha Dhekelia (Grew Ακρωτήρι και Δεκέλεια, Turkek Ağrotur ve Dikelya) yw an dew enep sovran predennek yn Kobros. Aga enep yw a-dro dhe 254 km². Neb 14,000 a dus a drig ena, y'ga mysk 3,000 soudor predennek, aga theylu, ha 7,000 a dus Kobros. Yma Akrotiri yn howlsedhes an ynys ogas dhe Lemesos, hag yma Dhekelia y'n howldrevel ynter Larnaka ha Famagusta.
Klass:Gwlasow yn Asi Klass:Gwlasow yn Europa
Salvador Dalí
Salvador Dalí (11 mis Me 1904 - 23 mis Genver 1989) o lymner a Spayn a dheuth ha bos geryes da rag an imajys anusadow usys ganso yn y lymnansow. Ev a veu genys yn Figueres yn Kataloni.
Klass:Dinethyansow 1904 Klass:Faskoryon Klass:Lymnoryon Klass:Mernansow 1989 Klass:Spaynyoryon‎
Cornwall, Ontario
An sita a veu fondys yn 1784 gans Sir John Johnson ha Lelysi o Evrek Nowydh.
Kevrennow yn-mes
Klass:Citys yn Kanada
Blewen
300px|right|skeusennik|Gols 300px|left|skeusennik|1) Blewen 2) Enep an groghen 3) Sebum 4) Saghik 5) Gwagren sebum
Menja Tiz Kernuak buz gasowas
Menja Tiz Kernuak buz gasowas (A menja Kernowyon bes goslowes) ew vers Kernowek skrifys gen an tregher John Tonkin a Lannust a-dro dhe'n vledhen 1695. Skrifys ew en Kernowek an 17ves kansvledhen dhiwedhes. Ma an gan ow tochya war an strif entra an Meternyow Jamys II ha Wella III ha'n Domhwelans Gloryus, hag yth heveli dhe Henry Jenner a wrug hy menegi et y lever, bos Tonkin skoodhyer a'n bagas Whig "en nacyon a Jakobitys, dell o an Kernowyon en certan". Lebmyn ma mabmskrif an gan ma et an Gwithti Bretednek.
Blewen
Blew yw fybrow organek a dyv war gneus bronnviles ow komprehendya tus. Neusennow a gellow marow gwrys a geratin yns i.
Y knyvir blew enevales kepar ha deves, lamas ha gever rag gul dillas dhyworto.
Numididae
Gallinys yw ydhyn a'n teulu Numididae y'n urdh Galliformes. Endemek yns i dhe Afrika ha renkys yns i yn-mysk an kottha a'n Galliformes. I a esplegyas dhyworth remenans an Galliformes wosa an Cracidae (kakalakas, gwanes, ha kurassowes) ha kyns an Odontophoridae (rykennes sowl Vyrjyni). Keskelmys yw menhesen Eocen 'Telecrex' dhe'n gallinys. Telecrex a drigas yn Mongoli, ha martesen o hendas an fesons. Gallinys arnowydh yw endemek dhe Afrika, mes an gallina basnettys re beu komendys a-dreus an bys avel edhen dhov.
Menja Tiz Kernuak buz gasowas
Kevrednow a-ves
Klass:Kernowek Klass:Kanow Klass:Bardhonieth
Naderles
Echium vulgare po naderles yn Kernewek yw plans bleujennek y'n teylu Boraginaceae. Y hanow yn Kembrek yw gwiberlys ha'n Sowsnek yw viper's bugloss. An hanow 'bugloss' a dheu dhyworth Frynkek buglosse, dre Latin buglossa, ha Grek βούγλωσσον (boúglōsson, hemm yw βοῦς (boûs, “oghen”) + γλῶσσα (glôssa, “taves”)), ow tisplegya an hanow Kernewek aral, taves ojyon.
Blewen
Gelwys yw blew war benn tus gols. Liw gols yw varyansek, ow kregi war vyns melanin y'n blew. Gols a yll bos tonnek, krullys po kompes.
Numididae
Omdhegyans
Ydhyn an teylu ma a dheber hwesker ha has. I a neyth war an nor. Aga semlant yw hevelep dhe rugyerigow, mes heb pluvennow war aga fennow. Loos tewl po du yw aga fluv gans nammow gwynn. Myns an ydhyn meur ma yw 40–71 cm (15+1⁄2–28 meusva) yn hys, gans poos a 700–1,600 g. An yer a boos moy ages an kulyogyon, martesen drefen bos an organow dinythi mar veur.
Blewen
Omdhalghow ow tochya furvow dyffrans a vlew, kepar ha gisyow gols, removans blew, ha barvow yw pur varyansek a-dreus gonisogethow hag osow istorek dyffrans. Mes yn fenowgh usys yw gols dhe dhiskwedhes kryjyansow personel tus po aga thyller kowethyasek kepar ha'ga oos, reydh po kryjyans.
Numididae
Omdhegyans
Dell yw usys, gallinys yw unwregydhyon, ow parya rag bewnans. Kowethasek yns i, ow pewa yn bagasow byghan. I a gerdh a-dhelergh enevales gre hag yn-dann bagasow a simes, le may hwrellons hwilas a-ji kawgh hag rag taklennow re godhas dhe'n leur dhyworth an nenlen. Pur bosek yns i orth kontrolya teurek, preves, lokustes, skorpyons ha divellkeynoges erel.
Blewen
Blew a-dro dhe'n organow reydhek yw gelwys kedhor.
Numididae
Omdhegyans
Gallinys a yll neyja yn fen.
Naderles
Deskrifans
Teythyek yw dhe'n brassa rann a Europa hag Asi west ha kres. Ev a hwer avel eghen gomendys yn north-est Amerika Ogledh, soth-west Amerika Dhyghow hag enys soth Aotearoa. Usys veu an gwreydh yn dedhyow koth avel dyghtyans rag brathansow nadres po serf. Mars yw dybrys, an plans yw gwenon dhe vergh ha bughes awos kreunans alkaloydow y'n avi.
Numididae
Omdhegyans
Klass:Ydhyn
Naderles
Deskrifans
Plans diwvledhynnyek po pubvledhynnyek monokarpik yw, ow tevi dhe ughelder a 30 - 80 cm (12 - 31 meusva), gans del garow blewek. An bleujyow a dhalleth rudhwynn ha treylya glas glew, 15-20mm yn kolgh. Glas yw an ponn mes an stamenow yw rudh, gorthwedh dhe'n bleujyow. Ev a vleujowa yntra mis Me ha Gwynngala. Kevys yw yn gwelstir segh kalghek ha rosow, tylleryow mool ha difeyth, a-hys hensi horn ha fordhow, ha war alsyow arvorel, tewynnow ha bili.
Mississippi
Rag an avon, y hweller Mississippi
Mississippi yw stat yn Statys Unys Amerika.
Gwiasva
Klass:Statys an SUA
Pryv
right|thumb|Pryv goos, Glycera sp. preves yw divellkeynoges, ha gansa korfow hir heb garrow na lagasow.
Bro Dreger
right|200px|Mappa Bro Dryger right|200px|Baner an bro Bro-Dreger po Tryger (Bretonek: Bro-Dreger, Trégor yn frynkek) yw epskobeth hengovek yn Breten Vyghan Isel. Synsys yn trevow chyf an bro ma yma Lanndreger, Lannuon ha Gwengamp.
Pryv
Sensys yn bagasow pryv usi niver veur a enyvales pur dhihaval aga gwreydh genenek:
Klass:Enyvales
Ayrborth Con Dao
240px|thumb|right|Ayrborth Con Dao Ayrborth Con Dao (yn Vietnamek, Sân bay Cỏ Ống) yw ayrborth war enesow Con Dao yn Vietnam.
Kowethyans Kenedhlow ha Poblow heb Kanasedhyans
Kowethyans an Kenedhlow ha Poblow heb Kanasedhyans (UNPO), formys 11 mis Hwevrel 1991 en Den Haag, yw kowethyans keswlasek a gowethyansow politek ha governansow eus ow kanasedhi "poblow teythyek ha bian, ha tiredhow anedhys po heb ajon". Neb eseli kens, kepar'a Armeni, Timor Est, Estoni, Latvi ha Jeorji, a wrug gwayna kowl-anserhogeth ha junya orth an Kenedhlow Unys.
Kevrednow a-ves
Klass:Gwlasegeth Klass:Kowethas
Lloyd Russell-Moyle
Lloyd Russell-Moyle (genys 14 Gwynngala 1986 yn Brighton) yw politeger bretennek hag an esel Senedh rag Brighton Kemptown a-dhia etholans 2017. Ev yw esel a'n Parti Lavur.
Konteth Wood, Virjynni West
Konteth Wood (yn Sowsnek, Wood County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Lloyd Russell-Moyle
Yn 2017, Russell-Moyle a waynas an esedh dhyworth an Parti Gwithadorek, ow fetha an kynsa esel gwithadorek Simon Kirby gans 9,868 vota moy. Russell-Moyle a veu cregys Chi an Gemmynyon yn Kevardhu 2018 war-lergh ev a assayas remova an Welen Riel dhe stoppya an Chi dhe esedha yn krodhvol war-bynn an ervirans Theresa May delatya vota Brexit posek.
Kethreydhel yw Russell-Moyle, hag ev a diskudhas yn mis Du 2018, yth yw HIV-positiv.
Devynnow
Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Politegoryon LKDT Klass:Socyalydhyon Klass:Parti Lavur Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Dinethyansow 1986
Granada
Granada yw sita yn Pow Spayn hag yma y'n ranndir Andalusia.
Y'n 2005, yth esa 236,982 den y'n sita ha 472,638 y'n tir trevel brassa. Granada yw an 13ves brassa sita yn Pow Spayn.
Konteth Bland, Virjynni
Konteth Bland (yn Bland County) yw konteth yn Virjynni, Statys Unys Amerika.
Konteth Järva
Konteth Järva (yn Estonek, Järva maakond po Järvamaa) yw konteth yn Estoni.
1973
1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976
1973 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.
Mernansow
Klass:1973
Sam Houston
thumb|Sam Houston Samuel Houston (2 a vis Meurth, 1793 – 26 a vis Gortheren, 1863) o kensa Lywydh Repoblek Texas.
Klass:Demokratyon Klass:Domhweloryon Klass:Eseli Senedh an Statys Unys‎ Klass:Mernansow 1863 Klass:Perghennow kethyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Teksas
Montenegro
An Repoblek Montenegro (yn Montenegrek, Црна Гора / Crna Gora) yw gwlas yn deghow Europa.
Missouri
Missouri yw stat y'n kres a Statys Unys Amerika.
Falhun prierin
An falhun prierin (Falco peregrinus) yw edhen y'n teylu Falconidae. Trigys yw ev yn pub brastir marnas Antarktika. Yma hys a 35–51 cm dhodho. Yma keyn glas-loos, "minvlew" du ha torr wynn gans bondys tewal dhodho. Ev a wra dybri ydhyn erel dre vras.
Kobalt
Elven gymyk yw kobalt, niver 27 y'n Vosen Beriodek. Y furvell yw Co. An hanow a dheu dhyworth an ger Almaynek kobald, ow styrya bocka.
Essensek yw kobalt dhe'n korf denel drefen y vos rann a volekulen vitamyn B12. Fowt vitamyn B12 a wra kawsya anemia.
Yn bedh Faro Tutankhamun (a rewlyas ynter 1361 ha 1352 KOK), diskudys veu 'pluvek' gweder glas, liwys gans kobalt. Usys glas kobalt yn China rag liwa priweyth kyns hemma. Da o gans gwrioryon gweder yn Venice ha Bristol devnydhya kobalt. Diskudhys veu an alkan kobalt gans Georg Brandt yn Stockholm, Sweden, yn 1739. Fest tennvenek yw dur kobalt ha usys o gans Almayn Nazi dhe wul tardhennow tennvenek (magnetic mines).
Anya Taylor-Joy
Anya-Josephine Marie Taylor-Joy (genys 16 mis Ebrel 1996) yw gwariores (The Queen's Gambit).
Kobalt
Posek yw kobalt yn kenwerthel. Askorrys yw a-dro dhe 30,000 tunnas pub bledhen, an moyha rann a Repoblek Werinel Kongo ha Zambi. Usys yw dhe wul kesalkenyow tennvenek, yn priweyth, katalydhyon ha payntys. Usys yw an isotop kobalt-60 yn dyghtyans medhegel ha dhe dhewolowi boos.
Anya Taylor-Joy
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Arghantinesow Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Manykyns Klass:Sowsesow Klass:Dinethyansow 1996
Kobalt
An moyha rann a gobalt an norvys yw yn y golonnen. Yma edhom dhe algi glas-wyrdh a gobalt. Poos atomek kobalt yw 58.93, y boynt treudhi yw 1495°C ha'y boynt bryjyon yw 2870°C. Y dhosedh yw 8.9kg an liter. Alkan glas-arghansek kales tennvenek yw kobalt. Gerys-da o kobalt y'n termyn eus passyes rag gul yn anweladow.
Golan
An teylu a gomprehend ogas dhe 100 eghen restrys dhe 22 kinda. Kevys yns a-derdro'n bys. I a spen meur a dermyn ow neyja. Hwithrans re dhiskudhas an Laridae dhe folsa dhyworth lynyeth a dhisplegyas ha'n gwageles (Stercorariidae) hag erawes (Alcidae) kyns diwedh an Osweyth Kalghek yn oos an arghpedrevanes. An Laridae a dhallathas efani a-varr y'n Osweyth Palaeocen, nan syw 60 milvil bledhen. An menhesennow kynsa a Laridae a-varr yw dhyworth an Eocen diwedhes, nans yw a-dro dhe 35 milvil vledhen.
Kobalt
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Mor Havren
right|Mappa Mor Havren right|thumb|250px|Pons a-dreus Mor Havren orth Kas-gwens, Kembra. Mor Havren yw bras an Keynvor Iwerydh yntra Kembra ha Pow Sows yn Ynys Breten Veur. Yma Dowr Havren owth efanhe y heyl yn Mor Havren ogas ha Bristol – ottomma an acheson rag an hanow Sowsnek war an mor ma, Bristol Channel. Yma Pons Havren owth ystynna yntra Glamour ha Konteth Gloucester Soth.
Klass:Breten Veur Klass:Moryow an Keynvor Atlantek
Golan
Klass:Ydhyn
Konteth Jõgeva
Konteth Jõgeva (yn Estonek, Jõgeva maakond po Jõgevamaa) yw konteth yn Estoni.
Jõgeva
Andalousi
Andalousi yw kemmynieth omrewl yn soth Spayn.
Klass:Kemmyniethow Omrewl Spayn
Konteth Lääne
Konteth Lääne (yn Estonek, Lääne maakond po Läänemaa) yw konteth yn Estoni.
Arthur
Arthur a ell bos:
Meksiko Nowydh
Meksiko Nowydh (yn New Mexico; yn Nuevo México; Navahowek: Yootó Hahoodzol) yw stat yn Statys Unys Amerika. Poblans an stat yn niveryans 2020 o 2,117,522.
Casey Kasem
thumb|Kasem, [[1993]] Kemal Amen "Casey" Kasem (1932 – 2014) o gwarier amerikan geryes da.
Estrych
Estrych (almaynek: Österreich) yw pow yn Cres Ewrop. Stat esel an Unyans Ewropek ha'n Kenedhlow Unys yw hy. Hy hentrevygyon yw Jermany, Pow Chek, Hungary, Sloveny, Ytaly, ha Swystyr. Poblans Estrych o 8 150 835 a dregoryon yn 2001. Estrych yw republyk gans seneth ha penmenester, gelwys an Cansler (po Kanzler – Wolfgang Schüssel bys yn 2006).
Casey Kasem
Klass:Demokratyon Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Mernansow 2014
Meksiko Nowydh
thumb|left|250px| Stret yn Albuquerque thumb|center|250px| An Bosti El Farol, Santa Fe
Kastell Conwy
skeusennik|Kastell Conwy
Kastell Conwy yw kastell koth ow kwarthevya an dre Conwy.
Devynnow
Klass:Ertachva an Bys UNESCO Klass:Gwithtiow Klass:Kastylli Klass:Kembra
Toledo
Lies den a vri a veu genys po trigys yn Toledo, y'ga mysk Al-Zarqali, Garcilaso de la Vega, Eleanor a Toledo, Alfonso X hag El Greco. Toledo o ynwedh le hwarvosow istorek, yn arbennik an Konselyow Visigothek Toledo.
Yn 2009, poblans an sita o 82,291 ha braster tir an sita o 232.1 km2.
1971
1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974
Mernansow
Klass:1971
Nevada
Nevada yw stat y'n howlsedhes a Statys Unys Amerika. Poblans an stat yn niveryans 2020 o 3,104,614.
Gwiasva
Klass:Statys an SUA
North Las Vegas, Nevada
thumb|300 px|North Las Vegas thumb|250px| North Las Vegas yw sita yn Konteth Clark, Nevada, Statys Unys. Yth esa dhedhi poblans a 216,961 a drigoryon yn 2010.
An sita a veu fondys yn 1946.
Gwiasva
Klass:Citys yn Nevada
Losonieth
skeusennik|Skorrow war gwedhen Losonieth yw skiens plans. Rann a vewonieth yw. Henwys yw ynwedh 'losowieth'. Godhonydh a wra studhya losonieth yw henwys losonydh. I a studh fatel wra oberi plansow.
Losonydhyon a Vri
Klass:Ammeth
1970
1967 - 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973
Soudan Soth
Soudan Soth ew gwlas en Africa cres.
Jowann Charlys I a Spayn
An 22ves mis Du 1975, diw jydh a-wosa mernans Francisco Franco, Juan Carlos a veu disklerys myghtern war-lergh laghenn rew kommendys gans Franco.
1970
Mernansow
Klass:1970
Jowann Charlys I a Spayn
Myghtern Jowan Carlos a dhemmedhas Sophia a Bow Grek ha Denmark yn 1962. Yma tri flogh hag eth floghwynn dhe'n dewbries.
Konteth Lääne-Viru
Konteth Lääne-Viru (yn Estonek, Lääne-Viru maakond po Lääne-Virumaa) yw konteth yn Estoni.
Jowann Charlys I a Spayn
Klass:Dinethyansow 1938 Klass:Myghternedh yn Europa Klass:Spaynyoryon‎
Mis
Mis yw unnses prys, hy hireth haval dhe droweyth naturel an loer. Y'n kalans gregorek, yma dewdhek mis, henn yw:
José Luis Rodríguez Zapatero
thumb|José Luis Rodríguez Zapatero José Luis Rodríguez Zapatero (leveryans Spaynek: [xoˈse ˈlwiz roˈðɾiɣeθ θapaˈteɾo]; genys 4 mis Est 1960) yw politeger Spaynek ha esel Partido Socialista Obrero Español (PSOE).
Ev a veu etholys Pennmenyster Pow Spayn yn etholansow 2004 ha 2008. An 2a mis Ebrel 2011 ev a dheklerys na vynn ev ombrofya arta yn etholans 2012.
Klass:Politegoryon a Europa‎ Klass:Socyalydhyon Klass:Spaynyoryon‎ Klass:Dinethyansow 1960
Korn
Dell yw usys enevales kornek a's teves dewgorn, mes nebes trongornviles a's teves onan.
Enevales a us kern rag omladha yn fenowgh.
Asturya
Asturya yw kemmynieth omrewl yn north-west Spayn.
Klass:Kemmyniethow Omrewl Spayn
Henderson, Nevada
thumb|300 px|Henderson thumb|250px| Henderson yw sita yn Konteth Clark, Nevada, Statys Unys. An sita a veu ynkorforys yn 1953. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 317,610.
Parth termyn
skeusennik|400px|Mappa Parthow Termyn Savonek an Bys (herwydh mis Est 2015)
Parth termyn yw an fordh dell yw rynnys an bys dhe 24 parth, pub onan gans termyn dyffrans, ha hanow dyffrans, kehelevys a UTC (Termyn Ollvysel Kesordenys – Co-ordinated Universal Time). Y tallethas UTC avel Termyn Kresek Greenwich (Greenwich Mean Time) yn 1675. Hemm o pan veu drehevys an Aspiansva Riel yn Greenwich rag gweres gorholyon dhe gavos aga dorhys war an mor. GMT o an savon pan synsi pub cita termyn leel dyffrans. Mes pan dhallathas hensi horn treusperthi meur a dus yn uskis yntra citys gans termynyow dyffrans, i a usya parthow termyn rag sempelhe oberyansow. Erbynn 1900, ogas dhe bub termyn oll war an bys o yn furv parthow termyn.
Erbynn lemmyn UTC yw savon termyn dres an bys. Pub rann a’n bys yw rekordys (plus po minus) herwydh aga dorhys, dell yw usys gans owr dien, mes treweythyow gans hanter our po 45 mynysen.
Nebes rannow an bys a us Termyn Difres Golow Dydh (Daylight Saving Time), ha dres an spys ma, keworrys yw unn our dh’aga our howlyek usadow.
Niverys yw an parthow termyn kehelevys a UTC, ytho an barth termyn yn Los Angeles vydh UTC−8, yn Loundres UTC+0, yn Rom UTC+1, hag yn Delhi Nowydh UTC+5:30.
Klass:Doronieth
Kernow
Kernow yw kenedhel ha dugeth y'n soth west a Vreten Veur y'n Ruwvaneth Unys. Yma hy emlow gen an Mor Keltek dhe'n north, an Mor Bretannek dhe'n soth, ha Dewnens konteth Pow Sows dhe'n est. Truru yw hy fenncita.
Konteth Pärnu
Konteth Pärnu (yn Estonek, Pärnu maakond po Pärnumaa) yw konteth yn Estoni.
Kernow
An wlaskor geltek anserhek a Gernow a wrug omdhiskwedhes woja perhenegy Dumnonia gans an Sowson yn 8ves kansblydhen. A-dro dhe'n 11ves kansblydhen, Kernow a veu sugnys yn Kurun Pow Sows, kensa avel yurleth, ena avel dugeth. An 16ves kansblydhen a welas sordyansow warbynn rewl Pow Sows, ha peryl rag an yeth kenedhlek, Kernowek. Warbynn an 18ves kansblydhen, Kernow o gyllys ewngemyskys gen Pow Sows, ha namna verwis an yeth.
Hedhyw, yma Kernow ow pesya mentena hy gonisogeth, ertach ha yeth dyblans, hag yma lies bagas ha meur a Gernowyon ow kul kaskergh rag ajon a Gernow avel kenedhel ha'n Gernowyon avel pobel.
Istori Kernow
thumb|left|[[Men an Toll]] Yth esa pobel ow pewa yn desedhans Kernow arnowydh a-dhia 10,000 vledhen kyns Krist. Leun a bobel o Kernow yn Oos Brons; i a wrug an niver meur a grugow, torrow ha donsow meyn y'n pow.
Kernow o an devedhyans chyf rag sten yn bys an Mor Kresdorel. Ena an yeth keltek o an tavas unnik kewsys yn Breten Veur. Yth esa an looth "Dumnoniorum" ow triga yn Dewnans ha Kernow. Yn 43 a'n Oos Kemmyn, an Romanyon a dryghas Vreten Veur, mes ny varsons i bewnansow an Gernowyon nameur. Yn 410 OK y hasas an lyjyons an enys, ha wosa henna yth o res dhe'n Geltyon defendya aga honan erbynn omsettyansow. Ny gewsir Latin gans an werin namoy, mes yeth Vrythonek an dus a Vreten Veur a worta yn few. Lies Brython a asas an enys rag Breten nowyth a-dreus an Chanel, Breten Vian.
Wosa an Romanyon dhe dhiberth, an Sowson a omsettyas Vreten Veur yn skon. Y'n keth termyn, an Wodhyli a drevesigas yn Alban, Enys Manow, ha Dehowbarth Kembra. Yth esa myghternedh Kernow (po myghternedh an Dhumnonii) ow reynya dres Dewnans ha Kernow. Yn 577 OK, kas orth Deorham, ogas dhe Vristol, a asas an Vrythonyon a-gledhbarth (an Gembroyon) a Vrythonyon a-dheghowbarth (an Gernowyon po West-Kembroyon). Yth esa an Sowson ow pyghanhe tiredh Kernow tamm ha tamm, bys 936 OK, pan dhesedhas an myghtern Sowsnek Æðelstán an amal kernowek orth an Tamer. Yn 1337, Edward III a fondyas Dugeth Kernow rag pe rentow dh'y vap, an Pryns Du.
Yth esa rebellyans yn 1497 gans Mighal an Gov ha Tommas Flamank avel hembrenkysi. Hanter kansbledhen wosa, yth esa Omsav an Lyver Pysadow yn 1549 erbynn an lyvrow pysadow hag o nowyth, protestant hag y'n yeth Sowsnek. An brassa rann a'n Gernowyon a skoodhya an kaws ryal erbynn Senedh Westminster y'n 17ves kansbledhen. Teyr has a veu omledhys yn Kernow yn 1642 ha 1644.
Tamm ha tamm, eglos an Vethodysi a dheuth ha bos eglos an brassa niver a'n werin Gernowek. Y'n 18ves ha 19ves kansbledhenyow, termyn Humphry Davy ha Richard Trevithick, yth esa hwel balyow ow tevi ha diwysyans Kernowek ow tisplegya. Mes an diwysyans sten a veu gwannhes y'n 19ves kansblydhen, ha lies den bal a Gernow a waya dreus an mor dhe'n Statys Unys, Ostrali (yn arbennek Konna-tir Yorke yn Soth Ostrali), Afrika Dehow, Meksiko ha gwlasow erel.
An dasserhyans Kernowek a dhallathas yn 1904. Gorsedh Kernow ha Kuntellesow Kernow Goth a avonsyas gnas geltek a Gernow y'n termyn ma. Hwel sten, pyskessa, ha gonisogeth an tir re nahas a-dhia Nessa Bresel an Bys. Ytho, erbysieth an pow yw pupprys moy serhek war dornyaseth, awos an tirwelyow arvorek bryntin usi omma. An Unyans Europek a aswonnis esow erbysiethek Kernow ow ri dhedhi savla Amkan Onan.
Doronieth
thumb|left|Treth Porthkornow
Kernow yw konna-tir fest yn soth-west Enys Vreten Veur. Dowr Tamer a wra an amal yntra Kernow hag an gonteth Sowsnek a Dhewnans y'n howldrehevel. Ottomma tiredh Kernow orth ledanna, gans 75 km. A-dhehowbarth yma'n Chanel, hag a-gledhbarth hag y'n howlsedhes yma Mor Havren ha'n Mor Keltek. Tir garow yw pervedh an pow, a-ban yw ystynnans a Woon Esk ha Dartmoor Bronn Wennili, 419 m. Dowr Tamer yw an brassa avon; yn mysk an erel yma Avon Kammel, Avon Fowydh, hag Avon Fal. Kernow yw geryes da awos hy threthow ha kewer dom.
Plontyans
Plontyans yw furv a geskommunya dhe dharlesa kedhlow. Yth yw pupprys ragvreusek. Y tesinys an kedhlow na dhe wul dhe dus omglewes po krysi neppyth arbennek. Herwydh usadow, yth yw an kedhlow politek.
Kales yw aspia mars yw gwir po fug an kedhlow. Yth yw an kedhlow sowdhanus hag anewn fest menowgh. Plontyans a wra dhe dhadhlow durya moy, ha kalessa aga digolm. Y hyll omdhiskwedhes avel skrisellow, argemmynnow an bellwolok, ha gwarnyansow an radyo.
Kuriom
Elven gymyk yw kuriom, niver 96 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Cm. Henwys yw dhe enora Pierre ha Marie Curie. I a gavas an Pewas Nobel rag fysegieth yn 1903.
Plontyans
Yth yw plontyans nebes kepar hag argemmyn. Rag ensampel, y hwra devnydh a'n routhvyski dhe lesa y dybyansow. Mes, yth yw argemmynna yn-kever gwertha neppyth, ha plontyans yn-kever tybyansow. Yth yw yn fenowgh politek, ha devnydhys yw gans statys po partiow, a-der kowethyansow privedh.
Kuriom
Peryllus yw kuriom drefen y vos radyoweythresek. Gwrys veu rag an kynsa prys gans bagas yn Pennskol Kaliforni, Berkeley yn hav 1944. An tri o Glenn Seaborg, Ralph James hag Albert Ghiorso. Usys yw dhe wul rewloryon kolon ha morverkow golyans, hag war gannasethow efanvos drefen y vos gasa tomder yn-mes. Alkan arghansek yw kuriom gans 14 isotop. Radyowethyresek yns i oll. Yma an hanter bewnans hirra dhe guriom-247, hemm yw 16 milvil vledhen. Usys yw an keskorrans a guriom dhyworth plutoniom dhe lehe kreun plutoniom an Norvys gans y dreylya dhe neppyth dhe les.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Plontyans
Klass:Brysonieth Klass:Gwlasegeth
Saint Saviour's, Gernsi
Saint Saviour's (Frynkek: Saint-Sauveur; Gernsek: Saint Sauveux) yw plyw yn Gernsi.
Tour Eiffel
skeusennik Yma an Tour Eiffel yn Champs de Mars, Paris, Pow Frynk ha gwrys a horn yw. Henwys yw wosa an ynjinor Gustave Eiffel drefen y negys dhe dhesina ha drehevel an tour. Drehevys re beu ynter 1887 ha 1889.
Klass:Pow Frynk Klass:Touryow
Victoria Aveyard
Victoria Aveyard (genys 27 mis Gortheren 1990) yw skrifores amerikanek.
Klass:Amerikanesow Klass:Skriforesow Klass:Skriforyon fugieth amerikanek Klass:Dinethyansow 1990
Beunans Meriasek
Beunans Meriasek (Latin: Ordinale de Sancti Mereadoci Episcopi et Confessoris) yw gwari gwers Kernowek gorfennys yn 1504. Hanow an prydydh (po onan anedha) yw Mester Rad(ulphus) Ton, po Mester Hadton, herwydh redyans an tekst. Bywnans ha hwelyow Sen Meryasek yw mater an gwari. Kernewek yw yeth an tekst oll, saw niver a lavarow yn Latin, Sowsnek ha Frynkek (yma notennow routyans yn latin ynwedh). Yma'n gwari owth ystynna bys 4 568 a linyow, diberthys yn diw rann ow kasa gwrythyans dres dhew jorna. Y skrifys ev orth Kollji Glasneth, herwydh tybyansow pals.
Kollys o an gwari dreus lies blydhen kyns das-dyskudhans an tekst yn 1869 yn Pennyarth, konteth Meryonydh, yn Kembra, gans W. W. E. Wynne. Whitley Stokes, skoler keltek a Wordhon, a dhyllas treusskrif gans treylyans sowsnek yn 1872, ha'n dyllans ma a furv sel rag das-dyllans gans Ray Edwards ha Keith Syed (1996) gans lies ewnans ha treusskrif Kernewek Kemmyn. Myrna Combellack-Harris a wrug treylyans sowsnek nowydh ynwedh.
K YNSA R ANN
N ESSA R ANN
Klass:Bardhonieth Klass:Kernowek Klass:Istori Kernow
Dua Lipa
Dua Lipa (Albanek: [ˈdua ˈlipa]; genys 22 mis Est 1995) yw kanores ha skrifores ganow sowsnek. Klass:Dinethyansow 1995 Klass:Kanoresow Klass:Skriforesow Klass:Sowsesow
Ynysow Balearek
Ynysow Balearek (FSS: Enesow Balearek) yw kemmynieth omrewl yn Mor Gres.