cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frank Lloyd Wright
Klass:Dinethyansow 1867 Klass:Mernansow 1959 Klass:Pennseri amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Arisona
Linen Arvordiryow Atlantek
Hyns
Yntra Tregarrek ha Fordh Sen Kolom, an linen a dreus Gwithva Natur Woon Gors. Ev re beu lower a dhroglammow gans an opns a dreus an fordh A30. Y fia plottys dhe dhidreylya'n hyns-horn rag may talathsa dhe worsav Sen Ostell ha holya linen gwara yn-unnik an hen Hyns-horn Diberth Tewyn Blustri ha Kernow dhe eyljunya hyns an linen lemmyn dhe Dredhinas. An plott ma re beu droppyes lemmyn meur ras a hyns nowyth an fordh a avod an pons ha gwithva natur.
Pisko hwerow
thumb|right|upright|alt=Photograph of a man| Victor Vaughen Morris, deviser an pisko hwerow thumb|left|upright| Argemynnans rag Morris’ Bar yn 1924
Konteth Albemarle, Virjynni
Konteth Albemarle (yn Albemarle County) yw konteth yn Virjynni, Statys Unys Amerika.
Mosk Fatima Khatun
Mosk Fatima Khatun (Arabek جامع جنين الكبير, aswonys ynwedh avel Mosk Meur Jenin) yw chyf mosk cita balestinek Jenin y'n Lann West. Ogas dhe'n mosk yw Skol Mowysi Fatima Khatun.
Linen Arvordiryow Atlantek
Hyns
Wosa hi dhe bassya Tregarrik, an linen a bass Gorsav Goonkoyntrel kyn ow trehedhes Gorsav Tewynblustri.
Ollvyselheans
alt=Protestyans erbynn ollvyselheans|skeusennik|Protestyans erbynn ollvyselheans
Ollvyselheans yw an omjunyans lies parth an bys, sewyans an pyth yw an omlesans gwriansow gonisogethek, erbysek ha politek yn keswlasek. Yth yw ev an gwayvyans hag an ewngemyskans a wara ha tus ynter lies kenedhel. Yma lesow hag anlesow dhe ollvyselheans, pubonan anedha gans effeythyow erbysek, kowethasek, politek ha gonisogethek. Y telin ollvyselheans, y'n brassa rann, praktisyow kenwerth, an pyth a ystynn ynwedh dhe'n patronys keskomunyans hag an kevreyth gonisogethek usi yn-dann an praktisyow ma.
Styr
Yth yw term a yll bos usys gans styr ledan, dhe dheskrifa omdhoon kepar ha tus a-bell, po yn kulla styr, omdhesedha orth savonow keswlasek a erbysieth, politegieth, gonisogeth, adhyskans, kerghynnedh, po negys aral. Y teskrif ev an fordh may hwra kenedhlow ha tus an bys ynterweythresa hag ewngemyska. Lies tra re beu ollvyselhes ha tus owth omdava an eyl orth y gila.
Pisko hwerow
Klass:Diwosow
Redwick
Redwick yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST48SW28). Yma hi 14.9 mildir (24 km) dhiworth Kardydh ha 116.9 m (188.2 km) dhiworth Loundres. 200 o braster an poblans yn 2011, ha 19 (9.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Casnewydd
Hogh gyni
Hoghes gyni yw cavia porcellus, eghenn knivil dovys. Nyns ons i hoghes na dhiworth Gyni. Yth ons i diyskynnysi cavia arall yw annedhyas a'n menydhyow Andes. Nyns eus cavia porcellus gwyls.
Enyval
Enyvales po miles yw eseli an wlaskor vywoniethek Animalia. Y fywons i y'n mor ha'n nor; lies eghenn a yll nija y'n ayr ynwedh. Lies kell a'n jeves, ha galloes gwaya ha gorthybi dhe'n kyrghynnedh. I a dyber kreatoryon byw erell (enyvales, plansow, korrbryves, h.e.). War-lergh savonow bywonieth, tus a wra rann a'n wlaskor Animalia (h.y. y'n urdh Primates a'n Mammalia, po bronnviles). skeusennik|400px|right|Gwedhen fylogenynnek ow tiskwedhes an perthynyans ynter an Archaea hag arlottethow erel bewnans. Eukaryotes yw liwys rudh, archaea gwyrdh ha bakteria glas. Dhyworth Ciccarelli et al. (2006) Ottomma rol a asrannow meur ha phyla y'n wlaskor na (yn lytherennow hardh y skrifir henwyn an naw brassa phyla). Nyns usi an rol ma ow tiskwedhes asrannow le ages phylum saw yn Chordata (agan phylum nyni).
Konteth Albemarle, Virjynni
Albemarle
Justin Trudeau
Klass:Kanadians Klass:Politegoryon
Enyval
Niver a eghennow bew
Enyvales a yll bos rannys yntra dew vagas efan: mellkeynoges (enyvales gans mellkeyn) ha divellkeynoges (enevales heb mellkeyn). Divellkeynoges yw an brassa bagas a enyvales hag yma'n niver brassa a eghennow deskrifys y'n isbagas hwesker.
Ollvyselheans
Styr
Der ollvyselheans erbysek yth omguntel war-barth kenedhlow dhe unn erbysiedh bras. Y hwra henna dhe genwerth keswlasek bos esya. Orth penn an 20ves kansvledhen, yth unverhas lies den ughella difendollow, po toll a-ugh dhe wara ynperthys diworth kenedhlow erel.
Linen Arvordiryow Atlantek
Oberyans
skeusennik|Tren dhe worsav Tewynblustri. Unn hyns yw an linen yntra Lanndreth ha Tewynblustri. Yma loup-passya ogas dhe Garnrosveur, a veu gwrys rag trenow pri China war aga fordh dhe warth gwara Goongrug. Y'n jydh hedhyw, devnydhyes yw an loup rag trenow hav dhe bassya y gila. An loup a wra devnydh a sinellow semafor.
Whitley Stokes
Mes Whitley Stokes yw geryes gwell avel skoler Keltek. Ev a studhya tekstow Wordhonek, Bretonek ha Kernewek (yn Eynda hag y'n RU). Yn mysk y lies skrifenn a-dro dhe lyenn keltek yma Three Irish Glossaries (1862), Three Middle-Irish Homilies (1877), hag Old Irish Glosses at Merzburg and Carlsruhe (1887). Ev o onan a bennskriforyon Irische Texte, dyllys orth Leipzig (1880-1900); hag ev a bennskrifas ha treylya Lives of Saints dhiworth Lyver Lios Mór (1890). Warbath gans Professor A Bezzenberger y skrifas ev Urkeltischer Sprachschatz (1894).
Enyval
Niver a eghennow bew
*
Linen Arvordiryow Atlantek
Gonisyow Trethysi
Hyns-horn Bras an West a ober gonisyow trethysi leel. War benneythennyow y'n hav pub tren yw eylworrys gans kemmysk a drenow Hyns-horn Bras an West a-dhyworth Loundres Paddington ha trenow CrossCountry dhyworth Pow Sows North. HBW a henow lower a'y drenow dhyworth Loundres Ekspres an Arvordiryow Atlantek. Nebes a'n trenow dy' Sadorn yw gonisyow ekspres gwir a hedh orth Porth, Aberplymm, Karesk Sen Dewi ha Loundres Paddington yn-unnik.
Gonisyow Gwara
skeusennik|[[Tren Tooth Bras ow sevel dhe Worsav Tewynblustri.]] Diwedh est an hyns-horn bys dhe Dhibarthva Goongrug a wel lower a drenow gwara eus oberys gans DB Schenker. Hyns-horn skorren berr a jun an linen yn Lanndreth gans an porth yn Porth.
Ollvyselheans
Styr
Klass:Gwlasegeth
Roald Amundsen
Roald Amundsen o hwithrer norgaghek a fogellas orth pennow-aghel. Ev a hembronkas an kynsa vyaj hwithra dhe dhrehedhes an Penn-Aghel an Soth ha'n kynsa a allas previ y trehedhas an Penn-Aghel an North. Amundsen o ynwedh an kynsa den the vyajya der an Tremen North-west.
Linen Arvordiryow Atlantek
Droglammow
War 25ves mis Me 1991, kensa tren an jydh dhyworth Tewynblustri dhe Loundres a dheuth dhyworth an kledhrennow y'n Nans Logsulyan. Unses Tren Tooth Bras o an tren. An trethysi veu movyes dhe'n karr-power a-dhelergh esa anbaryes ha drehedhas dhe worsav Logsulyan, ple gyllas an trethysi pesya war aga viaj yn kerri.
Mosk Fatima Khatun
Istori
Mosk distruys, a veu fondys yn 636 O.K., a sevi war dyller an mosk a-lemmyn. Nowethhyys dres an Oos Mamluk y'n 14ves kansvledhen, mes distruys veu arta.
Linen Arvordiryow Atlantek
Droglammow
Glawas poos war an 30ves mis Kevardhu 2006 a gawsyas tirslynk ogas dhe Lanndreth, a lettyas an linen. Gonisyow kyttrin eylworrans veu devnydhyes erna eylygeris an hyns-horn war 8ves mis Genver 2007.
Konteth Amelia, Virjynni
Amelia
Linen Arvordiryow Atlantek
Droglammow
War 12ves mis Metheven 2007, tren a gesskwattyas gans karr war dreusva dhe Japel ogas dhe Dewynblustri. Treusva gans golow hag alarm o hi, mes nyns esa lettys dhedhi. Shyndys veu lewyer an karr, mes nagonan war an tren veu shyndys.
Hogh gyni
Wostalleth i a veu dovys gans an dus a Peru rag bos dybrys, hag i yw dybrys yn Amerika Dyghow y'n eur ma. Yn leow erell, i yw enyvales dov meurgerys, drefenn bos es a witha, ny wrons dynsel tus herwydh usadow, ha da yw gansa bos handlys.
Roald Amundsen
Bewnans
Pan o Amundsen yowynk, ev a erviras gul devnydh a'y vewnans dhe hwithra tiredhow gwyls. Awenys veu dre bewnansow Fridtjof Nansen ha John Franklin. Ha'y vamm o byw ny wrug ev mos dhe'n mor, dell ambosas ev dhedhi. Awos hy mernans, ev a asas an bennskol ha dalleth hwithra an bys pan o va 21 bloodh.
Mosk Fatima Khatun
Istori
An drehevyans a-lemmyn a veu fondys yn 1566 gans Fatima Khatun, gwrek Lala Kara Mustafa Pasha, governour bosniek a Dhamask dres rewl an sultan (rewlyas) Ottoman, Suleiman Vryntin. Fatima Khatun a vysytya an ranndir yn fenowgh, mes da o gensi Jenin yn arbennek orth viajya tro'ha Jerusalem rag pergherinses. Yn kres an dre, hi a erviras fondya an drehevyans war benn remenans an mosk koth. Apoyntys veu lies fydhyans kryjyk (waqf), ow komprehendya badh poblek leel (hamaam) ha'n gwerthjiow yn ogas, dhe brovia arghans rag an mosk Fatima Khatun.
Roald Amundsen
Bewnans
Yn 1897, ev eth gans Vyaj Hwithra Belg Antarktek avel kynsa brennyas. Hemm o an kynsa vyaj dhe wortos der an Gwav orth Antarktek, wosa bos agan lester stag yn rew ma ny alsons diberth.
Hogh gyni
Ynwedh, hoghes gyni yw meurgerys gans gonodhydhyon rag arbrovow, kepar ha kniviles erell.
Roald Amundsen
Bewnans
Yn 1903, Amundsen a hembronkas an kynsa vyaj hwithra dhe dhreusi Tremen North-west.
Hogh gyni
Klass:Kniviles
Roald Amundsen
Bewnans
Yn mis Hedra, 1911, ev a dhallathas y vyaj dhe Antarktek, peswar gour erel ganso, yn assay a vos an kynsa den dhe dhrehedhes Penn-Aghel an Soth. Robert Falcon Scott, hwithrer Breten Veur, a dremenas dhe Antarktek gans bagas y honan saw deg dydh war-lergh Amundsen. An dhew hwithrer a resegas war-tu ha Penn-Aghel an Soth, mes Amundsen ha'y wer a wrug devnydh a skis ha kerri slynk keun rag treusporth. Hemm o moy effeythadow. Y'n 14ves mis Kevardhu, 1911, Amundsen a sewenas dhe dhos ha bos an kynsa den a dhrehedhas Penn-Aghel an Soth.
Whitley Stokes
Yn mysk y skrifennow Kernewek yma: dyllans a Bascon Agan Arluth (1862); an kynsa dyllans a Veunans Meriasek (1872); gwellheansow dhe'n treylyans a Geynskrif an Chartour gwrys gans Henry Jenner (c.1877); dyllans a'n mater Kernewek y'n Boke of the Introduction of Knowledge gans Andrew Borde; ha dyllans a'n delivransow yn Aweylys Bosvenegh (yn Revue Celtique yth omdhiskwedhas an tri skrif ma).
Roald Amundsen
Bewnans
Ev a disapperyas yn mis Metheven, 1928, hag ev ow kemeres rann yn kanaseth helgh ha sawya.
Mosk Fatima Khatun
Istori
Hedhyw mosk moyha Jenin yw.
George Gissing
George Gissing o skrifor sowsnek.
Mosk Fatima Khatun
Istori
Klass:Moskow Klass:Stat a Balestin
Whitley Stokes
An chyf skrifenn laghel gans Stokes o The Anglo-Indian Codes (1887).
Linen Arvordiryow Atlantek
Kevrennow a-ves
Klass:Hensi-horn yn Kernow
Kadeena Cox
Kadeena Cox, EOEV (genys 10ves Meurth 1991) yw athlet parasport Bretennek. I a wra kesstrivya yn resegow berr T38 ha'n hwarvosow para-diwrosa C4. Hi o rann kampyorieth an bys IPC Athletics 2015 ha kampyorieth an bys para-diwrosa war resva UCI 2016 may hwrug hi gwaynya titlys an bys yn 100m T37 100m hag yn trial termyn 500m C4 500m.
Hi a gesstrivyas a-barth Breten Veur orth Paralympek an Hav 2016 yn athletek hag yn diwrosa. Hi a waynyas medalen vrons yn resek 100m benenes T38, medalen owr yn trial termyn diwrosa benenes C4-5 ha medalen owr yn resek 400m T38. Hi a dheuth ha bos an kynsa Paralympian Bretennek dhe waynya medalennow owr yn lies sport yn keth Gwariow a-ban wrug Isabel Barr orth Paralympek an Hav 1984.
Genys veu yn Leeds, England dhe ynvroysi Jamaykek. Yma kalesyans liesek warnedhi.
Dolly Parton
Dolly Rebecca Parton (genys 19ves Genver, 1946) yw kaner ha kanskrifer kanow pow ha gwerin, komposydh, gwarier, dengarer hag awtour Amerikanek a waynyas pewasow Grammy.
Kadeena Cox
Klass:Dinethyansow 1991 Klass:Evredhyon Klass:Sowsesow Klass:Sportyadesow
George Gissing
Klass:Mernansow 1903 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson Klass:Dinethyansow 1857
Pierre Trudeau
Pierre Trudeau (1919 - 2000) o politeger kanadek.
Klass:Dinethyansow 1919 Klass:Kanadians Klass:Mernansow 2000 Klass:Politegoryon Klass:Skriforyon
Penncita
Penncita yw cita neb gwlas, stat, po ranndir may ma selys herwydh usadow governans. thumb|297x297px|Penncita [[Mongoli yw Ulaanbaatar.]] Bras yw penncitys yn fenowgh, kyn nag yns pupprys an brassa cita yn hy arlottes. Yn nebes gwlasow, yma moy ages unn benncita; Yma yn Afrika Dheghow teyr fenncita. Dre vras, citys ha trevow a dheu ha bos penncita der usadow ha termyn hir, mes nebes (r.e. Brasilia, Canberra ha Washington, D.C.) yw fondys ha drehevys avel penncita.
Klass:Citys ha trevow
Roald Amundsen
Other websites
Klass:Europeanyon Klass:genesigethow 1872 Klass:Hwithroryon Klass:mernansow 1928 Klass:tus boos henwys herwydh anedha Klass:tus dhisapperyes
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Chicago
An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Chicago a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Chicago, Illinois der uhelder. Drehevyans an uhella yn Chicago yw Sears Tower a 108 leur, hag a omsav 1,450.58 ts (442 m) ha 1,730 ts (527 m) der uhelder y bynykal, yn Chicago Loop hag a veu kowlwrys yn 1973.
Dhrehevyansow an uhella
thumb|upright|[[Sears Tower]] thumb|upright|[[Aon Center (Chicago)|Aon Center ha Two Prudential Plaza]] thumb|upright|[[John Hancock Center]] thumb|right|upright|[[Chase Tower (Chicago)|Chase Tower]] thumb|upright|right|[[Park Tower (Chicago)|Park Tower]] thumb|upright|[[Lake Point Tower]] thumb|right|upright|[[NBC Tower]] thumb|right|upright|[[Marina City]] thumb|right|upright|The [[Smurfit-Stone Building]] thumb|right|upright|[[Carbide & Carbon Building]]
Drehevyansow an uhella der uhelder an pynakyl
thumb|right|upright|[[One Prudential Plaza, the seventh-tallest building in Chicago when measuring by pinnacle height, with Two Prudential Plaza in the background]] An rol ma a radheg touryow ebren yn Chicago selys war uhelder a’ga fynakyl, hag a syns y’ga mysk gwernow radyo hag ayrlorhow. Awos y vos possybyl prederi a dremynnow pennsernethek ha peulyow avel sojetus, yth yw gwell gans nebes diwysogyon tourow ebren an vaner ma a vusurans. Musurans uhelder pennsernethek savonek, hag a eske ayrlorhow yn uhelder drehevyans, yw synsys rag ententys komparek.
Klass:Illinois Klass:Rolyow a dhrehevyansow
Dolly Parton
Hi a dheuth ha bos onan a'n ilewydhesow an moyha sewen yn istori. Yma 25 kanow niver-onan dhedhi (rekord rag ilewydhes bow ha gwerin) ha 44 kuntilow pow ha gwerin topp-10 dhedhi (rekord rag ilewydhyon pow ha gwerin oll). Yth esa 110 a hy hanow y'n chart dres 40 bledhen.
Pow Sows
Pow Sows (England) yw unn a vroyow an Ruwvaneth Unys, war enys Breten Veur. Yma hanow an pow ow talleth gans an sowson, tus ermanek a dheuth y'n pow ma wosa eskerdh an Romanyon yn 410. Yma ganso nebes 50 milvil a drigoryon. An pennsita ha sita brassa yw Loundres. Dowr Humbyr a dreus an pow hag a dhiberth an North a'n Soth. Dowr Havren ha Dowr Tavoes yw diw avon vras arall.
Dolly Parton
Aswonnys yw hi rag hy han topp-tri "Here You Come Again" ha'n kanow niver-onan "9 to 5", "Jolene" hag "Islands in the Stream" (kan dhewdhen gans Kenny Rogers).
Pow Sows
Yma 38 konteth hengovek yn Pow Sows. An or howlsedhes Pow Sows yw avon Tamar.
Dolly Parton
Hi re waynyas deg pewas Grammy ha hi a veu henwys y'n rol verr 49 gweyth. Hi re wyanyas deg Country Music Association Awards ha hi yw onan a saw seyth benyn dhe waynya pewas Country Music Association's Entertainer of the Year Award. Ynwedh, yma dhedhi pymp pewas Academy of Country Music Awards, peswar pewas People's Choice Awards ha tri pewas American Music Awards.
Pow Sows
Pow Sows o gwlaskor unnik a-dhia dermyn Athelstan bys yn 1707, pan unyas ev dhe Alban.
Dolly Parton
Yn 1999, Parton a veu gorrys yn Country Music Hall of Fame. Hi re wrug komposya moy es 3,000 kan, y'ga mysk "I Will Always Love You" (sewen pop keswlasek rag Whitney Houston), "Jolene", "Coat of Many Colors" ha "9 to 5".
Pow Sows
left|thumb|Alsyow gwynn Dover.
Dolly Parton
Avel gwarier, hi a sterennas yn fylmow 9 to 5 (1980), The Best Little Whorehouse in Texas (1982) (rag henna hi a veu henwys y'n rol verr pewas Golden Globe avel an gwella gwarier), Rhinestone (1984), Steel Magnolias (1989), Straight Talk (1992) ha Joyful Noise (2012).
Dengarer a vri yw hi. A-ban an bledhynnyow 80, hi a skoodhyas lies tra alusenek, dres oll y'n gwel lettryseth, dre hy Dollywood Foundation. Hy thowlen lettryseth a wra danvon unn lyver an mis dhe bub flogh ynno - hemm yw moy es 850,000 flogh yn Statys Unys, Kanada, an Ruvaneth Unys, Ostrali hag Iwerdhon - a-dhyworth aga genesigeth bys yn skol. Hi a oberi dhe dhendil arghans rag skilys erel, an American Red Cross, SIA (Syndrom Immunodifyk Akwirys), tanyow gwyls 2016 yn Amerika, hwithrans kurungylgh hag erel.
Genys veu Parton yn krowji unn-stevel ryb avon Little Pigeon River yn Pittman Center, Tennessee. Pur voghosek ens i. Yma endometriosis warnedhi. Hi a dhegemeras lies leuvvedhegneth kosmetek rag gwitha hy imach a vri. Parton yw mamm vesydh kaner ha gwarier Miley Cyrus.
Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Kanoresow Klass:Kerghynedhoryon Klass:Komposydhyon Klass:Skriforesow
Turks ha Kaykos
An Turks ha Kaykos (yn Turks and Caicos Islands) yw tiredh ynysek y'n Mor Karib. Pow omrewlys Predennek yw.
George Pawley White
George Pawley White (26 Me 1907 – 24 Est 2006), o peswora bardh meur Gorsedh Kernow.
Turks ha Kaykos
Klass:Enesow an Mor Karib
Adam Price
Adam Price (genys 23 mis Gwynngala 1968 yn Karvyrdhin) yw politeger a Gembra. Ev yw ledyer Plaid Cymru a-dhia 2018 hag an Esel Senedh Kembrek rag Karvyrdhin Est ha Dinefwr a-dhia 2016. A-dhia 2001 bys yn 2010, Price o esel Senedh an Ruwvaneth Unys rag Karvyrdhin Est ha Dinefwr. Kethreydhel yw ev.
Devynnow
Klass:Dinethyansow 1968 Klass:Politegoryon a Gembra Klass:Politegoryon LKDT Klass:Socyalydhyon
Gallirallus philippensis andrewsi
thumb|right|Gallirallus philippensis andrewsi Gallirallus philippensis andrewsi (po an Cocos Islands buff banded rail yn Sowsnek)) ew ehen a edhen e'n teylu Rallidae. Kevys ew en Ynysow Cocos.
Klass:Ydhyn
Akademi Kernewek
Akademi Kernewek yw an korf sodhogel akademek usi omgemeryansek rag displegyans an yeth Kernewek. An Akademi a veu fondys yn 2015.
Ringland
Ringland yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST38NE07). Yma hi 13.1 mildir (21.1 km) dhiworth Kardydh ha 120.6 m (194.1 km) dhiworth Loundres. 8201 o braster an poblans yn 2011, ha 668 (8.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Casnewydd
George Pawley White
Genys veu yn Pennsans yn 1907, unnik mab dhe eyl dhemedhyans William John White, akontyas arghantti, ha’y wreg Ada Jane Pawley. Yth esa tri hanter broder ganso dhiworth an demedhyans kynsa. Yth eth dhe skol Humphrey Davy yn Pennsans.Ev eth ha bos organydh Chapel Mehodek Richmond pan 12 bloodh. Wosa gasa skol ev a oberas avel klorek yn Arghantti Bolitho yn Pennsans. Erbynn 1939 klorek arghantti ova yn Lannstefan. Y’n keth bledhen ev a dhemedhis Ethel Maud Udy Rosevear yn Pennsans. I a gavas mab, Martin. Pawley White eth ha bos dyghtyer arghantti wosa henna.
Wosa gul servis kenedhlek y'n Ayrlu dres Nessa Bresel an Bys yn Eynda, ev a dhehwelas dhe Gernow, ha dalleth dyski Kernewek. Ev a veu berdhys yn 1947 gans an hanow warbarth ha’y wreg (Rosvur). Mernans Gunwyn a verkyas diwedh oos. Ev o an bardh diwettha dhe aswon Henry Jenner, a veu deskrifys ganso o bos haval dhe semlant Moyses.
Ev o onan a’n fondyoryon Mebyon Kernow yn 1947, hag ev a veu aga alhwedhor lies bledhen. Ev a servyas avel Bardh Meur a-dhia 1964 dhe 1970. Pregowther leg o dhe’n eglos Methodek. Ev re dhallathsa pregowtha yn 18 bloodh.
Ev a vysytyas Ostrali niver a weythyow, ow kemeres rann yn lies Kernewek Lowender ha pregowtha yn servisyow ena.
Klass:Dinethyansow 1907 Klass:Kenedhlogoryon gernowek Klass:Mernansow 2006 Klass:Skriforyon yn Kernowek
Konteth Amherst, Virjynni
Konteth Amherst (yn Amherst County) yw konteth yn Virjynni, Statys Unys Amerika.
Yesu Krist
thumb|Imaj Yesu yn lymnans [[Orthodoks russek a'n 17ves kansblydhen.]]
Yesu, po Yesus (genys 6-4 kyns OK, marow 29-33 OK), o pregowther yedhowek yn termyn an Emperoureth Romanek; ev yw person kres Kristoneth. Herwydh Kristonyon, yma Yesu ow kul unn a dri person y'n Drynses Sans, warbarth gans Dyw an Tas ha'n Spyrys Sans. Yn Gwrians an Bys, tybyans an Drynses yw styrys a'n par ma: "try ython in vn Substance/ comprehendys in vdn dew" (tri yth on yn unn substans, komprehendys yn unn dyw ). Mes den o va keffrys, ha mab Maria Wynn. War-lergh an Aweylys, Dyw an Maw a dheuth ha bos den rag prena denses a'y beghes. An oberenn ma ev a gowlwrys der y dhughan ha krowsyans, herwydh an Bibel.
War-lergh kryjyansow erell, profoes o Yesu (homm yw an dyskas rag ensampel a Islam hag a'n Fay Bahá'í). Yesu yw profoes a vri yn Islam; yth aswonnys ev avel عيسى (Isa). Yma nebes 74 gwers a'n Qur'án ow kampoella Isa/Yesu avel profoes a Islam hag a dhehwelsa Dydh Breus.
Krist yw titel ow styrya olewys (gans Dyw); an titel ma yw devedhys a'n ger Grew χριστός (leverys ghristos), ha styry an ger Ebrow משיח (mashiah).
Hanow Yesu yw devedhys a'n ger Greka Ιησούς yesous. Dell grys lies skoloryon, an hanow Greka yw devedhys a-dhia furv Aramek hag Ebrow ישוע Yeshoua. Yn tekstow Kernewek hengovek, Yesu yw berrhes avel IHC, henn yw an teyr hynsa lytherenn a'n hanow Grew: Η yw η veur, ha Σσ o skrifys avel Cc menowgh y'n Oesow Kres.
Klass:Islam Klass:Kristoneth Klass:Tus yn relyjyon‎
Mario Draghi
Mario Draghi (genys 3 mis Gwynngala 1947) yw politeger italek. Klass:Dinethyansow 1947
Klass:Italians Klass:Politegoryon a Europa
Borneo
300px|right|thumb|Borneo
Borneo yw enys vras war an Kehesedh yn Asi Soth-est. Rennys yw yntra teyr gwlas: Bruney ha rannow a Indonesi ha Malaysi. Yma dhedhi enep a 743,330 km2 ha poblans a 18,590,000. Menydh Kinabalu yw an uhella menydh gans uhelder a 4,095 m.
Karolina Gledh
Karolina Gledh (yn North Carolina) yw stat yn Statys Unys Amerika.
Gwiasva
Klass:Statys an SUA
Konteth Appomattox, Virjynni
Konteth Appomattox (yn Appomattox County) yw konteth yn Virjynni, Statys Unys Amerika.
Appomattox
Bratislava
Bratislava (hanow koth Pressburg) yw penncita Slovaki.
Klass:Slovaki Klass:Citys ha trevow yn Europa
Esme & Roy
Esme & Roy yw kevres pellwolok bywhes gwrys gans Dustin Ferrer ha Amy Steinberg rag HBO ha Treehouse TV.
Hyns-horn Enys Vanow
skeusennik|Gorsav Douglas, Enys Vanow. Hyns-horn ethen kledhrennow kul yw an Hyns-horn Enys Vanow (Manowek: Raad Yiarn Vannin, Sowsnek: Isle of Man Railway) a jun Douglas gans Castletown ha Port Erin war Enys Vanow. 15.3 mildir (24.6 km) hir yw an hyns-horn geyj 3 tros-hys (914 mm). Ev yw remenant a rosweyth 46 mildir (74 km) a hensi-horn a servyas an trevow a Peel y'n west ha Ramsey ha Foxdale y'n north. Perhennys yw an hyns-horn gans an Tynwald, governans an Enys Vanow, hag ev a wra devnydh a gochys ha lokomotyvyow gwreydhek.
Esme & Roy
Ster an Patrick McKenna, Millie Davis, Abigail Oliver, Jacob Soley, Evan Blaylock, Benjamin Hum, Jayne Eastwood, Shayle Simons, Elle Simons, Martin Roach, Melissa Altro, Zachary Bennett, Richard Binsley, Denise Oliver, Justin Paul Kelly, Lilly Bartlam, Shomoy James Mitchell, Jamie Watson, Hattie Kragten, Christian Corrao, Kylee Evans, Judy Marshak, Kellylee Evans ha Daniel Ingram.
Hyns-horn Enys Vanow
Istori
An linen 15.3 mildir (24.6 km) yntra Douglas ha Port Erin yw remenant finek an Kompani Hyns-horn Enys Vanow (HEV) kens, a veu grondyes yn 1870. Y gensa linen, yntra Douglas ha Peel, veu ygerys war galan mis Gwynngala 1873, holyes gans an linen Port Erin war galan mis Est 1874. skeusennik|Tren dhe Sulby Glen war hyns-horn North Manowek. Tressa linen dhyworth St John's (war an linen Douglas dhe Peel) dhe Ramsey veu drehevys gans an Hyns-horn Manow North /HMN) yn 1878 - 1879. Linen verr veu drehevys a-dhyworth St John's dhe Foxdale yn 1885 rag servya an balyow plomm ena. Byldyes veu an linen ma gans an Hyns-horn Foxdale, mes gobrenys hag oberys veu an hyns.horn gans an HMN. An HEV a berhenegas an linen yn 1904 wosa an kompani HMN dhe enebi problemys arghansek meur ras a dhiwedh an traffik moon ha kestriff trethysi a'n Hyns-horn Tredanek Manowek.
Esme & Roy
Klass:Towlennow pellwolok
Hyns-horn Enys Vanow
Istori
An HEV a wrug iskowethyans kyttrin yn kres an 1920ow a oberas meur a wonisyow kyttrin an enys. Hemma a weresas an hyns-horn dhe remaynya lesek bys y'n 1960ow.
Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh
skeusennik|Tren pri China war y fordh dhe Fowydh dhyworth Lostwydhyel. Ygerys veu an Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh yn 1869 avel hyns-horn geyj ledan a junyas an porth dhe Fowydh gans an Penn-Hyns-horn Kernow dhe Lostwydhyel. Penn-traffik an hyns.horn o pri China. Yth esa kaletterow arghansek dhe'n kompani hag ev a wrug degea yn 1880, mes prenys veu an hyns-horn gans an Hyns-horn Monow Kernow hag ev a eylygeris yn 1895.
Ennor
Ennor (St Mary's) yw an brassa ynys yn Ynysek Syllan war an tu a-ves Breten Veur. Gwig jyf an ynys yw Tre Huw (Hugh Town). A-dhia 1949, trigoryon Tre Huw a biw an dre; Dugeth Kernow yw perghenn a'n remenant a'n Ynysek.
Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh
Yth esa gonis trethysi war an hyns-horn, mes hemma veu stoppyes yn 1965, a-ban dhana an hyns-horn re beu devnydhyes rag an karyans a bri China yn-unnik. Gobrenys yw an hyns-horn gans an kompani Imerys ha mentenys yw gans Network Rail.
Hyns-horn Enys Vanow
Istori
An Derivas Howden veu dyllys yn 1949, a gomendyas degeans an linen Ramsey esa ow fyllel arghans ha degeans a dheu an linen Peel esa ow terri kompes dhe'n pols na. Mes ev a gomendyas gwith an linen Port Erin esa lesek dhe'n pols na, mes y fia res dhe'n kompani eylworra daffar an hyns-horn a nyns o erbysek. An diw linen a wrug degea y'n gwavow yn-unnik yn 1961, mes ny vynnas an dyghtyer ollgemmyn degea an linen Ramsey. skeusennik|Tren dhe worsav Peel. An HEV a brenas dew karr-kledhren disel arnowydh, wosa an Hensi-horn Konteth Donegal dhe dhegea yn 1960, esa devnydhyes war an linen Peel y'n hav ha pub gonis y'n gwav wosa 1962. An rosweyth oll a wrug degea yn 1965, mes ev veu eylygerys yn 1967. An linennow Peel a Ramsey a wrug degea wosa an seson 1968 ha gonisyow gwara a stoppyas yntra Peel ha Milntown yn 1969. An Linen Soth (Douglas - Port Erin) veu deges wosa diwedh gorbenas an hyns-horn yn 1971.
Lower a'n kochys gans framyow prennek veu gwayes dhe St John's yn 1970/1971, mes kellys veu an re ma yn tan yn 1975. An linennow Peel, Ramsey ha Foxdale veu lyftyes yn 1975. Yntra 1975 ha 1977, ny oberas saw hanter an linen Port Erin, mes ev a wrug brassa fall. Ytho trenow a dhrehedhas dhe Douglas yn 1977.
Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh
Gorsavow
skeusennik|Tren [[Trenow Virgin|Virgin ow trehedhes gorsav Lostwydhyel.]]
Hyns-horn Enys Vanow
Istori
Kenedhlegys veu an hyns-horn gans an Tynwald yn 1977 ha'n governans re'n oberas a-dhia nena.
Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh
Lostwydhyel
Yma tri kay omma, dew rag an penn-hyns-horn hag onan rag an skorren, a nyns yw devnydhyes y'n jydh hedhyw.
Parti
alt=Skeusen an Parti Lavur|skeusennik|Skeusen an Parti Lavur
Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh
Lostwydhyel
Yma loups war an penn-hyns-horn rag lokomotyvyow dhe bonya a-dro dh'aga threnow ha garth-shuntya byghan keffrys.
Hyns-horn Enys Vanow
Hyns
skeusennik|Savla Ronaldsway. An hyns-horn a dhalleth dhe Worsav Douglas, eus hanter y vraster gwreydhek, ple'ma nebes krowjiow ha hweljiow an linen. Wosa hi dhe wasa an gorsav ha treusi an Avon Douglas, an linen a ascend an Vanken Lenji, kyn ev dhe besya dhe Port Soderick. An tren a bass Koos Crogga hag ascendya dhe dopp an linen (588 tros-hys/179.2 m) kyn ow trehedhes an Savla Ballacostain koth. An linen a dhiyskynn dhe worsav Santon, a-dhyworto hi a bes ow tiyskynna dhe 1 yn 60 dhe Worsav Ballasalla, ple'ma gwelyow a'n alsyow dhe'n est. Gonisyow tren rewlys a bass omma. An linen a bon dres tir platt lower wosa ow kasa Ballasalla ha passya an savla-govyn dhe Ronaldsway war hi fordh dhe Castletown, penncita koth an enys. An hyns-horn a dreus an Silver Burn wosa Castletown ha mos dhe'n north-est dhe'n savla-govyn dhe Worsav Ballabeg, kyn ow pesya dhe Colby, eus drudh dhe'n pobel leel. Yma savla -govyn dhe'n Level war an fordh dhe Port St Mary. Ynter an gorsavow Port St Mary ha Port Erin yma gwelyow a Bradda Head ha Milner's Tower. Yma koffiji ha Gwithti Hyns-horn Enys Vanow dhe Worsav Port Erin. Lower a'n linen a bon dres powdir, nyns eus lower yn arenebedhow anedhel. Yma lower a savleow-govyn powek a serv kemenethow leel.
Parti
Parti yw bagas restrys a dus po kor a wra hwilas dalghenna nerth politek der etholans mayth hallo dyghtya negys an genedhel. Y prof yn fenowgh ombrofyoryon rag soedh boblek. A-ji dhe werinieth, res yw dhe hembrenkysi "ombrofya er soedha" yn etholans. A-ji dhe durantieth, nyns yw gesys herwydh usadow saw unn parti, an pyth a yll degemmeres hembrenkyas nowydh heb tus a-der eseli galloes dewis.
Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh
Lostwydhyel
Dibarthva rag an skorren yw hepken wosa an ponsow a dreus an Dowr Fowydh.
Equuleus (ranneves)
Equuleus yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh
Lostwydhyel
Oberys yw an gorsav gans Hyns-horn Bras an West. skeusennik|Tren a gertys gwag ow passya Golnans.
Hyns-horn Enys Vanow
Lokomotyvyow
skeusennik|Tren ow tehweles dhe Douglas yn powdir Enys Vanow. Pub lokomotyv an hyns-horn saw onan veu drehevys gans Beyer, Peacock and Company a Vanchester yntra 1873 ha 1926, yma 16 lokomotyvyow-ethen yn somm. Niverow 8 (Fenella), 10 (G. H. Wood), 12 (Hutchinson), 13 (Kissack), 11 (Maitland) ha Hyns-horn Manow North niver 4 (Caledonia) yw parys rag oberyans po ow kavos y ewnhe, avel yn mis Medi 2015.
Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh
Golnans
Savla hyns-horn byghan o Gorsav Golnans a servyas an wig gans an unn hanow. Kay sempel war lann an dowr o ev dhe soth an wig. Yth esa treusva a ros hedhas dhe hyns-slynkya. Deges veu an gorsav yn 1965.
Hyns-horn Enys Vanow
Lokomotyvyow
Niverow 6 (Peveril) ha 16 (Mannin) yw y'n Gwithti Hyns-horn Enys Vanow yn Port Erin. Yma jynnow yn leow erel ynwedh. Niver 2 (Derby) yw an unn lokomotyv gwreydhek esa skrappyes.
Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh
Fowydh
Ygerys veu an gorsav yn 1876 war an linen a-dhyworth Fowydh dhe Dewynblustri a wrussa drehevel gans an Hyns-horn Monow Kernow.
Hyns-horn Enys Vanow
Lokomotyvyow
Yma dew lokomotyv-disel dhe'n hyns-horn keffrys, niver 17 (Viking), esa deneghys yn 2010 ha niver 21 (a nyns eus hanow dhodho hwath), a dheuth dhe'n hyns-horn yn 2013. Yma nebes jynnow-disel byghanna ynwedh.
Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh
Fowydh
Yth esa dew gay gans kayow-karga ha krow-gwara dhe'n gorsav.
Trenow trethysi dhe Dewynblustri a stoppyas yn 1929, mes yth esa trenow oberoryon bys diwedh 1934. Deges veu an gorsav yn 1965 ha trenow gwara dhyworth Porth a stoppyas yn 1968: An hyns-horn veu chynjyes dhe fordh dhe dhria pri China dhyowrth an porth dhe Borth.
Hyns-horn Enys Vanow
Oberyans
skeusennik|Tren ow passya gorsav Port Soderick. Gonisyow a devis grondyes war dhew benn-avis: an kowbalow dhe'n Rewvanyth Unys ha Wordhen, hag odhommow an havysi.
Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh
Y'n jydh hedhyw
skeusennik|Gorhel ow leunhe gans pri China dhe Benn Karn gans kertys pri China war an skorren Fowydh y'n gilva. Res yw dhe drenow pri China stoppya dhe Benn Karn, ogas dhe Fowydh, ple'ma kay-treusgorhelyans rag karga an pri China dhe worhelyon y'n Heyl Fowydh ha garth rag shuntya an kertys.
Hyns-horn Enys Vanow
Oberyans
Yma dew euryador elvennek dhe'n hyns-horn y'n jydh hedhyw; an peswar tren pub tu pub tydh hengovek rag lower a'n seson ha gonis hwegh tren y'n penn-seson. Yma trenow gorthugherow Yow yn misyow Gwynngala hag Est ha gonisyow oberoryon dres spys an resegow TT.
Trenow a bon yntra mis Meurth ha mis Du pub bledhen.
Kevrennow a-ves
Klass:Hensi-horn yn Manow
Ponsfordh Treffry
skeusennik|Ponsfordh Treffry a-dhyworth an glynn. An Bonsfordh Treffry (Treffry Viaduct) yw ponsfordh hyns-horn ha dowrbons dewborpos istorek usi desedhys ogas ha treveglos Logsulyan, Kernow. An bonsfordh a dreus Glynn Gwernan, hag y hwra rann essensek a Dirwedh Balweyth Kernow ha Dewnens West, Ertachva an Bys. Yth yw merkyes yn-dann Reyth 1979 a Veyn Kov Koth hag Arenebedhow Hendhyskoniethel hag awos hy drog studh yma hy war govskrif Ertach Peryllys Pow Sows Istorek.
Istori
Wosa herya statys an Teylu Treffrys yn 1813, Joseph Austen (a janjyas y hanow dhe Treffry yn 1839) a dhallathas displegya an kerthow, yn arbennek an rychys monow. Y hwelas an Glynn Gwernan avel fordh barys ynter arvordir an soth ha'n ughelsiryow yn Kernow kres. Y pyldyas porth kreftus, gorffennys yn 1829, dhe Borth, dowrgleudh yn-bann an nans dhe Velin Pont ha plen goleder dhe Val Kesunyes Fowydh war Vre Pennpellik. Rag don dowr dhe bowera'n bal y pyldyas leta a-dhyworth Logsulyan a-hys amal west an nans. Keffrys y prenas an porth dhe Dewyn Plustri ha tir ha balyow dhe Woon Goss, ha towlel aga junya gans kevreyth hyns-horn.
Ober war an hyns-tramm yn-bann an nans a dhallathas yn 1835, mes Austen ha'y rennyas William Pease a aswonas na via gwiw ra'ga ughelhwansow, ytho y feu forsakyes. Yn le henna, i a vyldyas hyns-tramm brassa, gans plen goleder a-dhyworth bason an dowrgleudh dhe dopp an nans, dhana y ponyas yn leven dre Logsulyan bys dh'y benn-hyns dhe Dhiwotti Karnrosveur ogas ha'n treveglos. Yth esa res a dreusans ughel a-ugh dhe'n avon, ytho y pyldsons ponsfordh vras, 650 tros-hys (198 m) a-hys ha 100 tros-hys (30 m) ughel. skeusennik|Tyller an ros dowr y'n Glynn Gwernan a boweras gans dowr a garyas dre'n bonsfordh. Y karyas an bonsfordh kledhrennow ha kons dowr dhe dhon moy dowr dhe Val Kesunyes Fowydh, hag ottomma le may teu appert kwalita desin ha drehevyans an strethur. Yma res dhe leven dowrhyns bos ewn hardlych, po ny fros an dowr.
War y fordh yn-nans y feu devnydhyes as dowr rag powera plen goleder Carnmears, dre ros dowr 34 tros-hys (10 m) y dhiameter. Henn a alosegas an hyns-tramm dhe oberi beghow yn-bann an goleder.
Yn 1872 bagas a dus negys a dhallathas dasvyldya hensi-tramm Treffrys dhe alosegi an gweytha a'n hornven ogas ha Tewyn Plustri. I a dhrehevis hyns nowyth der an nans a asas an hyns koth dhe Velin Pont hag yskyn amal west an nans. Hemm eth yn-dann Ponsfordh Treffry ha neshe Logsulyan dre gowfordh kyns eyljunya'n hyns koth dhe Worsav Hyns-horn Logsulyan. An kowethas nowyth a veu henwys Hyns-horn Monow Kernow.
Pennfentynnyow
Klass:Hensi-horn yn Kernow
Bert Solomon
alt=Bert Solomon|skeusennik|Para Kernow y'n Gwariow Olympek, yma Bert Solomon owth esedha y'n rew kres war a dhyghow pella
Bert Solomon (8 Meurth 1885 – 30 Metheven 1961) o gwarier rugbi unys a Gernow. Lower a dus a dyb dell ev o an gwarier rugbi gwella dhyworth Kernow bythkweth. Y sleyneth war an park via keworra 1000 a dus dhe’n routh. Onan a'y vreder o Barney Solomon.
Den digoweth o Bert Solomon, neb a gara y gelemmi, dybri hogennow hag eva korev.
Ev a dhallathas gwari rag Redruth R.F.C. yn 1903, ow mos distowgh dhe’n para kynsa. Dewiswys veu ev rag Kernow skon awosa, hag ev a gavas 26 kapp rag Kernow. Kreswas o war an park. Krev, byw ha skav o, gans uskisheans tromm ha’n gallos dhe wertha fekler.
Ev o yn para Breten Veur yn Gwariow Olympek pan gollas Breten Veur dhe Ostrali y’n pennwari yn Loundres, 26ens a vis Hedra 1908. Ev a skoryas kyn kollas an para 3 – 32. Para Kernow a ganasedhas Breten Veur drefen i dhe waynya Kampyonsys an Kontethow erbynn Durham an keth bledhen. Solomon a skoryas diwweyth yn aga thrygh yn Rysrudh, 17-3.
Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh
Y'n jydh hedhyw
Yma dew dren a gertys kargyes ha dew dren a gertys gwag pub tydh, dydhyow Lun dhe Wener.
Amerika Gledh
Amerika Gledh yw brastir. Yma hy henep a 24,709,000 km2 ow synsi 14.9% a enep tir oll an Nor, ha gans 528,720,588 a drigoryon dhenel yn 23 pow anserghek.
John Keigwin
right|170px|thumb|Cota arvow Keigwin. skeusennik|Keigwin House John Keigwin (1641-1716) o antiqwary ha Kernoweger, genys in Porth Enys, Kernow. "Uheldas" o va a'n antiqwarys in Penwyth West, i'ga mysk teylu Boson, Wella Gwavas, Thomas Tonkin, William Borlase, Oliver Pender, ha James Jenkins a Alverton. War-lergh Lhuyd ha Borlase, skentoleth Keigwin a-dro dhe'n tavas Kernowek o "down ha cowal" (profound and complete). "Den deskys fur" o va war-lergh John Boson. Th'era va ajon Frenkek, Latyn, Grew, hag Ebrow ynwedh.
Hyns-horn Lostwydhyel ha Fowydh
An termyn a dheu
Ev re beu nebes assays dhe eylgomendya gonis trethysi war an hyns-horn, mes y fia res dhe'n kompani eyldhrehevel an gorsav yn Fowydh hag ughradha an kledhrennow kyn hemma dhe wallos hwarvos.
John Keigwin
Keigwin a wrug an treylyansow Sowsnek a Pascon Agan Arluth (rag Syr Jonathan Trelawny, Epscop Caresk) ha Creacon of the World a venja bos dyllys gans Davies Gilbert yn 1826 ha 1827. Dew gernowekheans an Pader ev a wrug (onen yn Kernowek Cres ha'n eyl yn Kernowek Dewedhes), warbarth gans kernowekheansow an Deg Lavar Duw, an kensa chaptra a Lever Jenesis, ha lether Charlys I dhe'n Gernowyon. War-lergh Henry Jenner, th'era nyver a "gabmwreansow coynt" (extraordinary mistakes) yn treylyans Keigwin a'n gwariow Pascon ha Creacon. Jenner ha P. Berresford Ellis rug merkya Keigwin dhe ûsya an ger Ebrow milchamath rag "war" in treylyans lether Charlys. Jenner a bredery ynwedh bos Keigwin re wothus a-dro dh'y aswonvos.
John Boson a screfas screfen-bedh Keigwin: can a beder linen yn Kernowek:
Kevrednow yn-mes
Keigwin, John Keigwin, John
Bert Solomon
Solomon a gavas y gapp kenedhlek unnik erbynn Kembra yn 1910, bledhen gynsa Twickenham. Y skoryas ev assay marthus yn aga thrygh 11-6. Kyn feu dewisys dhe wari rag Pow Sows teyrgweyth arta, ev a skonyas pub termyn. Pur ohelus o, ha nyns o da ganso gwari war-barth gwarioryon erel Pow Sows, adhyskys yn skolyow poblek a pennskolyow. Derivys yw ev dhe skonya 400 a sovrans owr dhe sina rag para rugbi kesunyans yn Pow Sows a’n gledhbarth. Ny wrug ev gwari bythkweth arta, rag Rysrudh, Kernow na Pow Sows. Klass:Dinethyansow 1885 Klass:Kernowyon Klass:Mernansow 1961
Shaftesbury
Shaftesbury yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST38NW28). Yma hi 11.3 mildir (18.1 km) dhiworth Kardydh ha 123.2 m (198.2 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 420 (8.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Casnewydd
Purbeck
Klass:Pow Sows
Amerika Gres
Amerika Gres yw rannvro yn Amerika.
Wikipedya
right|thumb|250px|Arwoedh Wikipedi Wikipedya yw godhoniador liesyethek gans dalgh igor, gruthys ha mentenys gans bodhogyon dre vedhelweyth wiki. Fondyans Wikimedia yw hostys Wikipedya; nag eus dhodho ev amkan rag budh.
Yma a-dro dhe 200 godhoniador Wikipedya, ha 100 anedha yn few. Deg dyllans a'n jeves kettep onan moy ages 50,000 erthygel: Sowsnek, Almaynek, Frenkek, Japonek, Italek, Polonek, Swedek, Iseldiryek, Portyngalek ha Spaynek.
War-lergh Hitwise, kowethyans musurya war-linen, Wikipedya yw an wiasva bennfenten derivadow moyha usys war an Kesrosweyth.
Yma derivadow pella orth an Bennfolen hag yn tavosow erel.
Camrose
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Penn-hyns-horn Kernow
skeusennik|An Pons Albert Riel a gar an Penn-hyns-horn Kernow a-dreus an Dowr Tamar yntra Dewnens ha Kernow. An Penn-hyns-horn Kernow yw linen hyns-horn yn Kernow. Ev a bon a-dhyworth Pennsans dhe Aberplymm, ow treusi an Dowr Tamar gans an Pons Albert Riel dhyworth Essa yn Kernow dhe Aberplymm yn Dewnens.
Ev a serv Truru, Sen Ostell, Bosvena ha Lyskerrys yn tidro ha gul askorn keyn a wonisyow-kledhren yn Kernow. Ev a wra provia linen dhidro dhe Loundres, Birmingham, Leeds ha Karedin. Yma linennow-skorren a serv Porthia, Aberfala, Tewynblustri, Dowrgonna ha Logh.
Oberys yw meur a'n gonisyow gans Hyns-horn Bras an West ha CrossCountry.
Gweller ynwedh
Klass:Hensi-horn yn Kernow
Rasha Shehada
Rasha Shehada (Arabek رشا شحادة) yw dyghtyer-kevarwodher palestinek a ober y'n kowethyans teylu Diamond Line y'n Pennternasedh Unys Arabek (PUA).
Genys veu Rasha Shehada yn Palestayn, an kres a dri flogh. Yma broder ha hwor dhedhi ynwedh. Hi ha'y theylu a vovyas dhe'n Pennternasedh Unys Arabek pan o hi flogh, ow triga yn Abu Dhabi y'n dalleth. Hy thas a fondyas kowethyans ynperthi, Diamond Line y hanow. Hi eth dhe Bennskol Amerikanek yn Sharja, ha gradhya yn 2007, ha wosa henna, hi a oberi yn kenwerth kesgwlasek.
Y tallathas Rasha oberi yn kowethyans hy theylu, mes yn 2011, hy a viajyas dhe Ohio avel rann a 'Dowlen Keschanjya Kowethyansow Byghan Amerika Kres-Est'. Hi a leveris hi dhe weles hevelepterow ynter an kowethyansow byghan gwelys gensi y'n Statys Unys. Hi a oberas dhe dhisplegya kowethyansow, ha movya hy thas may hwrello ev dalleth gul devnydh a dhyski oberoryon an kowethyans a-lemmyn, a-der arveth kusulysi.
Kyns omdennans hy thas, ev a rannas an kowethyans yn rannow kehaval ynter an tri flogh. Hy broder ha hwor a'y dewisas dhe vos dyghtyer-kevarwodher yn 2013. Hy ober kynsa o dasfogella an kowethyans war y jyf negys a ynperthi oyl a-der provia stoffow dhe ostelyow.
Henwys veu Rasha Shehada gans paper termyn Forbes avel onan a'n benenes moyha awedhyansus yn negys an ranndir arabek, ha komprehendys veu yn towlen '100 benen' an BBC avel rann a'n bagas 30under30.
Hensi-tram Treffry
skeusennik|Hyns an tramlergh a junyas dhe'n porth yn Tewyn Plustri yw hyns-kerdhes y'n jydh hedhyw. Hensi-tram Treffry o bagas a hensi-tram monow yn Kernow a dhrehevis gans Joseph Treffry (1782 - 1850), perghennek tir ha den negys. Drehevys a vons rag provia karyans dhe lies bal ha pytt a askorras metol anhornek, growan ha pri china y'n arenebedh yntra Glynn Gwernan ha Tewyn Plustri. An hensi-tram a dhevnydhyas mergh, owth usya power dowr hag ethen war blenow goleder, ha wor'talleth yth obersons yn mellen gans an Dowrgleudh Porth ha'n porth dhe Borth, keffrys byldyes gans Treffry. Onan a'n hensi a dremenas an Glynn Gwernan war Bonsfordh Treffry, an brassa ponsfordh yn Kernow pan veu byldyes.
An hensi-tram a vey ygerys yn rannow a-dhyworth 1835 dhe 1870. I a brovias gwellheans dramatek yn karyans monow, mes yn teknogel yth esens dedhyes, hag i a veu dasworrys yn 1874 gans Hyns-horn Monow Kernow, kompani rych y vona a gevarghewas meur yn gwellhe karyans hyns-horn y'n arenebedh, ow kul an linennow moy gwiw rag oberans gans lokomotyvyow hag owth aga ystyn.
Y'n jydh hedhyw yma rannow a hyns an hyns-tram yw devnydhyes hwath gan trenow trethysi owth oberi avel Linen Arvordir Atlantek yntra Porth a Tewyn Plustri.
Gwelewgh ynwedh
Klass:Hensi-horn yn Kernow
Tom Lister, Jr.
thumb|Lister, Jr., [[2018]] Thomas Duane "Tom" Lister, Jr. (1958 – 2020) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Dinethyansow 1958 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Mernansow 2020
Tregorlann
Korlan yw tre ha pluw yn Kernow, neb peswar mildir soth a Borthbud, yn keverang Lysnowydh. Poblans an dre y'n niverans 2011 o 925. Kregys veu parson Korlan wosa Omsav an Lyver Pysadow yn 1549.
Klass:Trevow yn Kernow
Ordinalia
An Ordinalia yw bagas a dri gwari gwers Kernewek, skrifys yn kwirhaval gans managhow yn Kollji Glasneth y'n 14ves kansblydhen. Mater chyf an gwariow ma yw kryjyans kristyon: yma themow dhiworth an Bibel hag a'n henhwedhlow kryjyansek a o kemmyn yn Europa y'n Oesow Kres. Y's gwariys onan pub dydh yn "plenys an gwari" rownd hag o igor dhe'n ayr.
Aswonnvos an Ordinale re besya bys yn termyn Kernewek Diwedhes. William Jordan a dreylya Origo Mundi yn furv nowydh (Gwryans an Bys) y'n 17ves kansblydhen, ha'n antikwaris a Skol Lulynn a aswonni an gwariow ha gwitha aga mammskrifow. Yn 1859, Edwin Norris a dhyllas an Ordinale yn-dann an hanow The Ancient Cornish Drama, warbarth gans Sowsnekheans ha gramasek Kernewek.
Origo Mundi
Origo Mundi (an hanow Latin rag "Gwrians an Bys" po "Dallethvos an Bys") yw an Kynsa rann a'n Ordinale. Yma mater an gwari ow synsi ynno lies hwarvedhyans a'n Testament Koth, h.y.:
Passio Christi
Hanow an gwari a styr "Passhyon Krist" yn tiblans. Mater an gwari ma yw enebieth Yesu Krist ha Satnas, trial Yesu, ha'y dhugan ha mernans war an Grows. Y skrifas vershyon moy diwedhes a'n gwari avel Passhyon agan Arloedh.
Peswara gwari?
A-dhiwedhar Dr Ken George ha Keith Syed re brofyas yth esa unnweyth unn peswara gwari yn kever oberow Yesu pan ova flogh. (An Gannas, mis-Hedra 2005)
Kampoellans
Klass:Kernowek Klass:Bardhonieth
Stow Hill
Stow Hill yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST38NW05). Yma hi 10.2 mildir (16.4 km) dhiworth Kardydh ha 123.7 m (199.1 km) dhiworth Loundres. 4594 o braster an poblans yn 2011, ha 380 (8.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Casnewydd
1506
bledhen gemmyn
Klass:1506
Statystek
alt=Gerolamo Cardano o ragresor italek yn awgrym a hevelepter ha statystek.|skeusennik|Gerolamo Cardano o ragresor [[Itali|italek yn awgrym a hevelepter ha statystek.]] Statystek yw an studhyans a awgrym gweythresek ow tochya kuntel, restra, dielvenna ha diskwedhes kedhlow. Nebonan a ober der usya statystek yw statystyger ha'n ger rag an kedhlow kuntellys yw statystygyon. Statystek deskrifus yw an rann a wra derivasow kott ha statystek ynferryansek a wra darganow. Statystek a weres studhya lies testen erel kepar ha godhonieth, medhegneth, erbysieth, brysonieth ha marghasans.
An kynsya statystygyon aswonnys dhyn yw kedhlow niveryans. An dus vabylonek a wrug niveryans c. 3500 KOK, an dus ejypek a-dro dhe 2500 KOK ha'n hen chinek a-dro dhe 1000 KOK. Kalkoryon kepar ha Gerolamo Cardano a dhisplegyas tybieth hevelepter a-dhia an 16ves kansvledhen ha gul dhe statystek bos skiens. Wosa henna, tus a guntellas kedhlow ha studhya statystygyon a lies tra.
Klass:Awgrym Klass:Skiens
RHS Garden Harlow Carr
Harlow Carr yw lowarth Sowskek yn Bro Evrog.
Klass:Lowarthyow Klass:Pow Sows
Queen
Queen yw band rokk eseli yw Freddie Mercury, Brian May, Roger Taylor, John Deacon.
Sidiow
Klass:Rock Klass:Sowson
Mor
Mor yw arenebeth dowr sall, ha'n pyth yw rann keynvor po brassa mor. Nebes moryow (r.e. Mor Kaspian ha Mor Marow) logh deges yw.
Klass:Moryow ha keynvoryow
Hogh
Hogh (Sus scrofa domestica) yw bronnvil y'n kinda Sus ha teylu Suidae. Usys yw an liesplek hoghes ha mogh.
Kelmys, mes dhe ves a'n kinda ma, yw an babirusa ha'n hogh gwenogus. Hoghes, kepar ha pub esel a'n Suidae, yw teythyek dhe'n Bys Koth. Hoghes yowynk yw gelwys porghelli. Olldebroryon yw hoghes, hag i yw enevales pur gowethyasek ha skiansek. Y hendas yw an badh gwyls (Sus scrofa). An hogh a'n jeves korf tew, shap balyer, gans garrow berr.
Dybrys yw kig hoghes, gelwys kig mogh. An kryjyansow Yedhowek hag Islamek bos dybri kig mogh, ha nebes hanwansow Kristion a gryj bos dybri kig mogh kamm. Tiogow a gemmer with na wra an enevales kachya klevesow po teurek a yll shyndya tus.
Hoghes dov a dheu yn lies liw, shap ha myns. Dell yw usys, gwynnrudh yns i, mes porghelli gwithys avel enevales dov kepar ha hoghes berrik (pot-bellied pigs) yw liwyow erel treweythyow. Hoghes a rol yn leys rag gwitha erbynn golow an howl. Lies den a breder bos hoghes mostys ha flerya. An gwiryonedh yw i dhe rolya yn leys rag gwith teurek ha hwesker dhe ves a'ga hneus. An leys a weres gwitha aga hneus leyth, owth iselhe tempredh aga horfow dedhyow tomm.
Nebes hoghes yw gwithys avel enevales oberi, usys dhe gelera (helghya keler mogh po truffles yn Sowsnek), tenna kertys po frigwetha ha diskudha tardhennow tir.
Charj
Res yw dhe hoghes kavos tyller tomm ha glan yn-dann to rag koska, ha ny dal dhedha bos herdhys war-barth. Res yw dhedha bos hwithrys rag klevesow yn rewlys. Res yw dhedha kavos lower a dhowr - moy ages hanter poos aga horfow yw gwrys a dhowr. Y tal dhedha kavos kemmys boos dell yllons dybri, dell yw usys peswar dhe bymp peuns an jydh. Ys yw boos da rag hoghes, mes y kodh dhedha kavos keworransow protin magata.
Kevys yw mogh a-derdro an bys, ow pewa war vargenyow tir hag y'n difeyth. Gerys-da yns i avel enevales dov. Gwithys ha ladhys yw hoghes rag aga hig, kig mogh.
Fornax (ranneves)
Fornax yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Hogh
Lavarow gwerin
Klass:Bronnviles Klass:Ammeth
Konteth Augusta, Virjynni
Konteth Augusta (yn Augusta County) yw konteth yn Virjynni, Statys Unys Amerika.
Augusta