cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Konteth Mercer, Pennsylvani
Konteth Mercer (yn Mercer County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Konteth Mineral, Virjynni West
Konteth Mineral (yn Mineral County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Mineral
Gorsav Tewesva
skeusennik|Tren ow kortos orth Gorsav Tewesva war y fordh dhe Lyskerrys. Yma Gorsav Tewesva (Sandplace railway station) gorsav war an Linen Nans Logh yn Kernow a serv an wig a Dewesva.
Istori
Kyn an Hyns-horn Lyskerrys ha Logh dhe ygeri yn 1860, yth esa porthva dhe Dewesva war an Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh. An borthva a servyas an kylnow lim y'n wig ha bargennow tir an arenebedh. War 11ves mis Geynngala 1879, y tallathas trenow trethysi a-hys an hyns-horn, mes ny veu an gorsav drehevys dhe Dewesva bys 1881. Yth esa lergh-gwitha gwara desedhys dhe soth a'n gorsav, mes hemm re beu deges rag lies bledhen.
Deskrifans
skeusennik|Gorsav Tewesva dhyworth an kay. Yma unn kay ha skovva dhe Dewesva usi desedhys dhe-gledh dhe drenow a dhrehedh dhyworth Lyskerrys.
Servisyow
Gorsav govyn yw Tir an Bughes. Yma res dhe drethysi a vynn junya an tren gul sinell kler dhe'n lewyer ha'n tren ow trehedhes; yma res dhe'n re a vynn diyskynna leverel dhe'n gwithyas-tren. Nyns usi trenow dydh Sul yntra mis Du ha mis Me.
Yemen
An Repoblek Yemen (yn Arabek, الجمهورية اليمنية Al-Jumhuriyah al-Yamaniyah) yw gwlas yn Asi West.
Klass:Arabi Klass:Gwlasow yn Asi
Aberhafesb
Aberhafesb yw tre yn Powys, Kembra; (SO09SE34). Yma hi 72.4 mildir (116.5 km) dhiworth Kardydh ha 154.7 m (249 km) dhiworth Loundres. 406 o braster an poblans yn 2011, ha 65 (16%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Gwelsdebrer
Gwelsdebroryon po herbivores yw enyvales gans korfonieth ha gnasonieth aswiwys dhe dhybri pyth plans, rag ensampel del, rag pennran a'ga boos. Enevales gwelsdebrek a'n jeves rannow ganow rag ratha po mala awos aga boos plansek. Mergh ha gwelsdebroryon erel a'n jeves dens plat ha ledan hag aswiwys yns mala hesk, rusk ha pyth plans kales erel.
Gwelowgh ynwedh
Klass:Enyvales
Howl
An Howl yw an sterenn a-dro dhedhi yma'n Nor ha'n planettys erell y'gan system howlek ow kylgha. Yma'n Howl nebes brassa ages sterenn gresek. Myns a enep an Howl yw 	6.09 × 1012 km², hag yw haval dhe 11,900 weyth enep an Norvys. Yma'n Howl ow kul rann a'n ster golowys an Hyns Lethek.
Klass:Ster
Avalon, Kaliforni
Klass:Citys yn Kaliforni
Dayton, Ohio
thumb|300 px|Dayton thumb|250px| Dayton yw sita yn Konteth Montgomery, Ohio, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 137,644.
An sita a veu fondys yn 1796.
Gwiasva
州)]]
Klass:Citys yn Ohio
Mary Eve Mills
Mary Eve Mills (14 Est 1908 - 16 Du 1975) o skrifores Gernewek.
Hi a veu genys yn Sheffield, myrgh dhe ynjynor tredanek. Hi a veu adhyskys avel artydh, ha wosa 13 bledhen a servis y'n W.R.N.S (le mayth hwrug hi kwalifia avel bualgornes), hi a drigas termyn yn Berkshire kyns remova dhe pluv Tewydnek. Hy thas gwynn o a Gernow, hag ytho, wosa termyn kott hi a dhisplegyas bern y'n yeth Kernewek. Hi a studhyas an yeth ha'y lien yn-dann kevarwedhyans D.R. Evans, Kannas Bardh Meur. Mary Mills a veu berdhys hy honan yn 1959 gans an hanow bardhek.
Wosa fondyans Kesva an Taves Kernewek yn 1967, hi a veu apoyntys Yskrifennyas Dyllansow. Esel kessedhek Kowethas Kernow Koth Pennsans o, esel a Vebyon Kernow ha'n Guntelles Geltek. Yn bledhen hy mernans, dyllys veu hy hwedhel Kernow a'gas Dynergh gans Blejyow Tek, re waynsa pewas Mordon-Caradar Rose Bowl an keth bledhen. Klass:Dinethyansow 1908 Klass:Mernansow 1975 Klass:Skriforyon yn Kernowek Klass:Sowsesow
Mendeleviom
Elven gymyk synthetek yw mendeleviom, niver 101 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Md. An hanow a enor Dmitri Mendeleev, neb a askorras onan a'n mosennow periodek kynsa. Ny yllir y askorra marnas yn uskisellow perthyglow dre danbellenna elvennow skaffa gans perthyglow kargys. Yma seytek isotop. Yma dhe vendeleviom-258 an hanter-bewnans hirra - 51 jydh.
Robert Morton Nance
Robert Morton Nance (1873-1959) o person a rowedh dres eghenn y'n Dasserghyans Kernewek. Yma tri a'n peswar vershyon skrifys a Gernewek – Kernewek Unys, KUA, ha Kernewek Kemmyn – yw grondys yn y ober ow savonegi Kernewek Kres.
Mendeleviom
Gwrys veu mendeleviom rag an kynsa prys yn 1955 gans bagas a fysegydhyon ow komprehendya Albert Ghiorso ha Glenn Seaborg. I a wrug devnydh a'n jynn cyclotron 60 meusva yn Pennskol Kaliforni, Berkeley. Nyns eus devnydh vytholl dhe'n elven ma yn-mes a arbrovjiow hwithrans.
Robert Morton Nance
Den klor o Robert Morton Nance na vostya nevra yn kever y wriansow ha sewenyansow. Dres y vywnans ev o lymner, skrifer, arbenniger y’n destenn a worholyon a’n Oesow Kres, oberer rag an wonisogeth kernewek hag onan a’n hembrenkysi – an brassa hembrenkyas, martesen – a dhasserghyans an yeth.
Bywnans a-varr
Dineythys veu, ow ri dhodho y hanow bardhek, mis-Ebrel y’n vlydhen 1873 yn Tredegarville yn Kembra. Kernowyon o y dhew gerens – William Edwin Nance o den dhiworth Lannwedhenek ha’y vamm, Jane Morton, o benyn dhiworth Porth Ia. Y’n vlydhen 1878 y tiannedhis an teylu dhe Benarth, ogas dhe’n lestriva yn Kardydh, ha mevys o Mordon gans an gorholyon ow mos hag ow tos y’n porth bysi. Ev a wrug lies patron ha lies delinyans a lestri a weli ev pup dydh hag ev ow kerdhes y’n stretow ogas dhe’n porth. Yth esa gorholyon yn y woes, drefenn bos lies henedh a varners y’n dhew denewen a’y deylu. Gwrier skathow o y dhehengeugh ha tas gwrier an kynsa skath-sawya yn Porth Ia. Mordon a dhyski moy yn kever skathow dhiworth y das-gwynn pan eth ev dhe Borth Ia rag gortos ena erna dhaskavas ev wosa kleves.
Maw kosel o, neb a gara redya lyvrow, kepar hag Antiquities gans William Borlase, ha Cornish Legends gans Hunt; hag ev a skrifa gwariow byghan, war an voes y’n stevell hansel, rag y vreder ha’y hwoer. Mes ev a fyllis an apposyansow arsmetryk (rag entra dhe bennskolyow Rysoghen po Kargront), ha rakhenna ev eth dhe Gollji Art Kaerdydh le may hwre ev lies tenn a Gernow, Porth Ia ha’y deythogyon. Diwettha yth eth ev dhe Skol Herkomer yn Bushey, Pow Sows, le may tyski ev delinya, hag omma ev a vetyas orth studhyores, Beatrice Michell hy hanow, an venyn hag eth ha bos y wreg yn 1895. Difennys o dhodho pesya y’n skol drefenn an demedhyans, ytho ev a dhewelis dhe  Benarth gans Beatrice, le may feu dineythys aga myrgh Jeniver. Y’n termyn ma y hyllys gweles onan a’y dhelinyansow y’n Royal Academy hag y liwyansow a waynya piwasow orth an Eisteddfod Kenedhlek a Gembra. Herwydh kusul Professor Herkomer ev a fondyas Skol Liwyans gans y wreg, mes drog o hy kleves, ha res o dhedha mos dhe Borthcawl, le mayth o gwella an ayr.
Lymner ha skrifer
Beatrice a verwis, hag yn 1902, Mordon eth dhe Baris, Pow Frynk, rag studhya liwyans, mes ev a dhehwelis tre wosa nebes misyow drefenn bos savon y dhyskadoryon mar isel, dell grysi.
Mordon a erviras attendya orth y gerensa a worholyon, hag ev a dhiskwedha y ober y’n ‘New Gallery’ yn Loundres hag ev a dhellos nebes lyvrow – Britain’s Sea Story, gans E.E. Speight (1905), The Romance of the Merchant Venturers (1906), hag ev a dhyghtyas an delinyansow rag Voyages gans Hakluyt.
Y’n vlydhen 1906 Mordon a dhemmedhis Annie Maud Cawker re vetsa ev orti y’n skol yn Bushey. I a’s teva tri flogh, Robert, Richard ha Phoebe, hag i a driga yn Nankledra, yntra Pennsans ha Porth Ia, le may skrifas ev an ‘Gwariow Kledri’. Ev a brenas pennti yn Trevail, ryb an arvor ogas dhe Sennen, mes yn 1914 y tiannedhas an teylu dhe Garrbons, le may pesya ev gul patronow a worholyon ha may skrifas ev lyver arall, Sailing Ship Models, dyllys yn 1924.
An Dasserghyans
Hag ev ow triga yn Kernow, Mordon a oberi pur grev rag an wonisogeth kernewek. Ev a fondyas an kynsa Kowethas Kernow Goth yn Porth Ia yn 1920, ‘Kuntellewgh an Brewyon’ hy lavar arwoedhek, hag eth ha bos kovadhor a’n unnyans a gowethasow yn 1924. Dres y vywnans ev o Pennskrifer a’n lyver-termyn Kernow Goth, Esel-vynari a’n ‘Royal Cornwall Polytechnic’, Lywydh a’n ‘Royal Institution of Cornwall’ yntra 1951 ha 1955, Lywydh an Asrann Gernewek a’n Kuntellyans Keltek ha Lywydh an Unnyans Kowethasow Kernow Goth.
Hwath y kavas Mordon termyn dhe studhya hag oberi rag an yeth. Ev a dhiskas nebes geryow kernewek avel flogh, pan geheveli y das an henwyn-tylleryow kembrek ha kernewek, ha pan redya ev Antiquities gans Borlase, ha Specimens of Cornish Provincial Dialect gans Sandy. Ev a studhya an yeth dhiworth Handbook of the Cornish Language gans Henry Jenner, mes ny assaya ev kewsel po skrifa Kernewek y’n termyn na, dell skrif ev yn erthygel "Cornish Beginnings" yn Kernow Goth. Ev a dhallathas kuntell geryow kernewek dhiworth an rannyeth hag ev a vetyas orth Henry Jenner pan esa ev ow kul hwithrans yn Aberfal rag y lyver Glossary of Sea Words na veu dyllys saw wosa y vernans avel lyver kovadh. Ev eth gans Jenner dhe Dreorchy yn Kembra mis Hedra, 1928, rag mos ha bos bardh kembrek, ow kemmeres an hanow ‘Mordon’, hag yn 1929 ev a dhellos y lyver Cornish for All wosa ervira bos Kernewek kres an gwella sel rag dasserghyans an yeth. Yn 1934 y feu ev ynstallys avel Bardh Meur. Ev a skrifa lies erthygel yn kever an yeth ha’n tekstow koth, lies lyther yn Kernewek, ha lies lyenn, kepar ha’n gwari An Balores, ha’n hwedhel "Lyver an Pymp Marthus Seleven". Mes y vrassa ober, pur dhe-les hwath rag Kernewegoryon hedhyw, o y erlyver, Gerlyver Noweth Kernewek ha Sawsnek.
Mordon a besya oberi rag an yeth bys yn y vernans yn Heyl an 28ves a vis Me 1959. Ev a veu ynkleudhys yn Senor, ha war ven y vedh yma an geryow mar wir ‘Oberow y vewnans yw y wir kovadh’.
Kevrennow yn-mes
Klass:Kembrion Klass:Kenedhlogoryon gernowek Klass:Skriforyon yn Kernowek Klass:Studhyansow keltek Klass:Mernansow 1959 Klass:Dinethyansow 1873
Oona King
Oona Tamsyn King, Baroness King a Bow (genys 22 mis Hedra 1967) yw negysydhes ha kyns politegores bretennek.
Devynnow
Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Socyalydhyon Klass:Sowsesow Klass:Dinethyansow 1967
Poaceae
Yeylu meur a blansow bleujowek yw Poaceae (Gramineae a-gynsow), teylu an gwels. Ev a gomprehend a-dro dhe 12,000 a eghennow yn a-dro dhe 771 kinda ha 12 isteylu. Yma dhedha bleujen vyghan restrys yn "dreyn" (Sowsnek - spikelets). Ponegys yw an bleujyow gans an gwyns. Kevys yw an teylu a-derdro'n bys, ha gwelstir a furv a-dro dhe 25% a losowieth an bys. An teylu a gomprehend eghennow greunvosow kepar ha gwaneth, hwegys ha ris, keffrys ha trevasow erel kepar ha korsen sugra. An Poaceae yw an teylu posekka yn erbysek lemmyn, ow provia peurva, stoffow drehevel (Korsen Eynda), stoffow ti (sowl) ha keunys (ethanol) ha boos magata.
Isrannow
Ottomma an 12 isteylu a Poaceae:
Klass:Gwels
Llanwrda
Llanwrda yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN73SW23). Yma hi 45 mildir (72.5 km) dhiworth Kardydh ha 163.4 m (263 km) dhiworth Loundres. 504 o braster an poblans yn 2011, ha 257 (51%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Arthur Wellesley, 1sa Dug Wellington
Arthur Wellesley, 1sa Dug Wellington (1 mis Me 1769 – 14 mis Gwynngala 1852) o statydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1769 Klass:Godhyli Klass:Mernansow 1852 Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Mernansow 1852
Lytheren
Yn yethow hag a us abecedari, rag ensampel Kernewek, pub arwodh y'n abecedari yw lytheren. Lytherennow a wra representya sonyow pan yw an yeth kewsys.
Men gwandrus
Men gwandrus yw men godhesys gans rewliv hag yw a sort dyffrans dhe'n garrek weli kevys y'n ranndir mayth yw godhesys. Aga hanow Sowsnek erratic a dheu dhyworth an ger Latin errare (gwandra) drefen aga bos gwayys kansow a gilometrow gans an rew. I a var yn aga myns a vili dhe veyn bras dres eghen kepar ha 'Big Rock' (16,500 tonnas) yn Alberta, Kanada.
Morvil
An Morvil askellek glas (Balaenoptera musculus) yw an enyval moyha y'n bys.
Men gwandrus
Dororydhyon a aswon meyn gwandrus orth studhya an garrek weli yn ranndir an men gwandrus ha sort karrek an men gwandrus y honan. Posek yw meyn gwandrus drefen:
Lytheren
Ny us nebes yethow lytherennow dhe skrifa: Chinek, rag ensampel, a us "ideogrammow".
Men gwandrus
Klass:Meyn Klass:Rewlivans
Morvil
Yma dew bagas a vorviles:
skeusennik|260px|Nebes Cetacea: 1- Morvil penn gwarak; 2- Orca; 3- Morvil ewn; 4- Morvil kor; 5- Morvil unkorn; 6- Morvil askellek glas; 7- Morvil askellek; 8- Morvil gwynn
Taksonomieth
Klass:Bronnviles
Lytheren
Ni a us lytherennow dhe wul geryow. Yn nebes yethow, rag ensampel Spaynek, yma unn lytheren rag unn son (po unn phoneme, rann lyha a gows). Hemm yw es y redya.
In yethow erel, rag ensampel Sowsnek, yma treweythyow lytherennow dyffrans rag an keth son (k ha q, rag ensampel) po unn lytheren rag sonyow dyffrans yn geryow dyffrans (r.e. c yn 'city' ha c yn 'cake'). Hemm yw kales y redya gans dyskoryon.
Ottomma nebes ensamplow:
Kernewek, Frynkek, Sowsnek ha lies yeth aral a us an abecedari latinek dhe skrifa. Y'n abecedari ma, yn fenowgh yma diw lytheren dyffrans rag unn son. Rag ensampel, "A" hag "a". Yn abecedaris erel, rag ensampel y'n lytherennow kyrillek, yma saw unn lyther rag son (marnas yn Kyrillek dornskrifys hag yw dyffrans).
Eghennow lytherennow
skeusennik|Abecedari dorn amerikanek, ensampel a lytherennow in dornlytherenna.
Ensamplow
Yma a-dro dhe 26 abecedari. Arabek, kyrillek ha romanek yw usys an moyha.
Charles Durning
thumb|Charles Durning Charles Edward Durning (28 Whevrer 1923 – 24 Kevardhu 2012) o gwarier amerikan geryes da.
Lytheren
Ensamplow
Abecedari assamek:অ, আ, ই, ঈ, উ, ঊ, ঋ, এ, ঐ, ও, ঔ, ক, খ, গ, ঘ, ঙ, চ, ছ, জ, ঝ, ঞ, ট, ঠ, ড, ঢ, ণ, ত, থ, দ, ধ, ন, প, ফ, ব, ভ, ম, য, ৰ, ল, ৱ, শ, ষ, স, হ, ড়, ঢ়, য়, ৎ, ং, ঃ, ঁ
Abecedari arabek (dyghow dhe gledh): ﺍ, ﺏ, ﺕ, ﺙ, ﺝ, ﺡ, ﺥ, ﺩ, ﺫ, ﺭ, ﺯ, ﺱ, ﺵ, ﺹ, ﺽ, ﻁ, ﻅ, ﻉ, ﻍ, ﻑ, ﻕ, ﻙ, ﻝ, ﻡ, ﻥ, هـ, ﻭ, ﻱ.
Charles Durning
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1923 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Mernansow 2012 Klass:Ynkleudhyansow yn Vyrjyni
1723
bledhen gemmyn
Lytheren
Ensamplow
Abecedari armenek: Ա, Բ, Գ, Դ, Ե, Զ, Է, Ը, Թ, Ժ, Ի, Լ, Խ, Ծ, Կ, Հ, Ձ, Ղ, Ճ, Մ, Յ, Ն, Շ, Ո, Չ, Պ, Ջ, Ռ, Ս, Վ, Տ, Ր, Ց, Ւ, Փ, Ք, Օ, Ֆ.
1723
Klass:1723
Lytheren
Ensamplow
Abecedari kyrillek: А, Б, В, Г, Д, Е, Ж, З, И, I|І, К, Л, М, Н, О, П, Р, С, Т, У, Ф, Х, Ц, Ч, Ш, Щ, Ъ, Ы, Ь, Ю, Я.
Abecedari grushek: ა, ბ, გ, დ, ე, ვ, ზ, თ, ი, კ, ლ, მ, ნ, ო, პ, ჟ, რ, ს, ტ, უ, ფ, ქ, ღ, ყ, შ, ჩ, ც, ძ, წ, ჭ, ხ, ჯ, ჰ
Abecedari grek: Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ζ, Η, Θ, Ι, Κ, Λ, Μ, Ν, Ξ, Ο, Π, Ρ, Σ, Τ, Υ, Φ, Χ, Ψ, Ω.
Abecedari latinek: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z. skeusennik|263x263px|Kylghow gans abecedaris grek, kyrillek ha latinek. I a wra ranna lies lytheren. Hangul: ㄱ ㄲ ㄴ ㄷ ㄸ ㄹ ㅁ ㅂ ㅃ ㅅ ㅆ ㅇ ㅈ ㅉ ㅊ ㅋ ㅌ ㅍ ㅎ ㅏ ㅐ ㅑ ㅒ ㅓ ㅔ ㅕ ㅖ ㅗ ㅘ ㅙ ㅚ ㅛ ㅜ ㅝ ㅞ ㅟ ㅠ ㅡ ㅢ ㅣ
Bopomofo: ㄅ ㄆ ㄇ ㄈ ㄉ ㄊ ㄋ ㄌ ㄍ ㄎ ㄏ ㄐ ㄑ ㄒ ㄓ ㄔ ㄕ ㄖ ㄗ ㄘ ㄙ ㄚ ㄛ ㄜ ㄝ ㄞ ㄟ ㄠ ㄡ ㄢ ㄣ ㄤ ㄥ ㄦ ㄧ ㄨ ㄩ ㄭ
Ogam:   ᚁ ᚂ ᚃ ᚄ ᚅ ᚆ ᚇ ᚈ ᚉ ᚊ ᚋ ᚌ ᚍ ᚎ ᚏ ᚐ ᚑ ᚒ ᚓ ᚔ ᚕ ᚖ ᚗ ᚘ ᚙ ᚚ ᚛ ᚜
Ethiopek ሀ ለ ሐ መ ሠ ረ ሰ ቀ በ	 ተ ኀ ነ አ ከ ወ ዐ ዘ የ ደ ገ ጠ ጰ ጸ ፀ ፈ ፐ
Tifinagh (abecedari Amazigh) : ⴰ, ⴱ, ⵛ, ⴷ, ⴹ, ⴻ, ⴼ, ⴳ, ⴳⵯ, ⵀ, ⵃ, ⵉ, ⵊ, ⴽ, ⴽⵯ, ⵍ, ⵎ, ⵏ, ⵓ, ⵄ, ⵖ, ⵅ, ⵇ, ⵔ, ⵕ, ⵙ, ⵚ, ⵜ, ⵟ, ⵡ, ⵢ, ⵣ, ⵥ.
Abecedari Sonyeth Keswlasek - usys dhe representya leveryans poran
Baku
Baku (yn Azerek: Bakı) yw penncita Azerbayjan. Yma poblans a-ugh 2.2 milyon y'n cita a-dhia 2020.
An cita a synsys Eurovision yn 2012, hag an Gwariow Europek yn 2015.
Korrgarow ergh
Korrgerwys ergh (Rangifer tarandus platyrhynchus) yw iseghen a garow ergh a'n Enesek Svalbard a Norgagh. An iseghen karow ergh lyha yns. 65-90 kg yn poos yw an kerwys ha 53-70 kg yn poos yw an ewigow (mes rag kewys ergh dre vras 159–182 kg yn poos yw an kerwys ha 80–120 kg yn poos yw an ewigow). I a's teves garrow berr ha penn byghan. thumb|left|320px|Yma korrgarow ergh ow ponya yn hav. skeusennik|left|Korrgarow ergh yowynk Klass:Bronnviles
Aberhonddu
Aberhonddu yw tre yn Powys, Kembra; (SO02NW96). Yma hi 33.4 mildir (53.8 km) dhiworth Kardydh ha 142.8 m (229.8 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 1013 (12.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Bronn
Rag usyansow erel, y hweller Bronn (klerheans)
Kigdevoryer
Kigdebrer o an kynsa kigdevoryer hag ogas oll kigdevoryoryon a dheber kig dre vras hedhyw. Res yw dhe neb, kepar ha kathes ha reunyon, dybri kig rag aga megyans. Moy olldhebrek yw neb erel, kepar ha rakounes hag arthes, kregi war aga bewva. An panda bras yw gwelsdebrek dre vras mes i a wra dybri puskes, oyow ha preves, mes res yw dhe'n arth gwynn dybri enyvales yn aga bewva hwerow. Kigdevoryoryon a'n jeves dens, ewines, ha gwel dhiwlagasek rag kachya ha dybri enevales erel. Lies ehen a helgh gans aga theyluyow hag enyvales kowethasek yns. An teyluyow a yll helghya preydh brassa.
Bronn
skeusennik|Bronnow benen An vronn (po diwvron) yw organ war vrest korfow tus ha primatys erel yn-dann an dhiwskodh. Yma'n korf denel dhe dhiwvron. Yma dhe ha mebyon ha mowysi diwvron pan yns dinythys, mes dres kedhorieth diwvron benenes a dyv moy ha moy gweladow. Yma gwagrennow tethel y'n dhiwvron a askow leth.
Kigdevoryer
Del hevel kigdevoryoryon a geugherdhas yn Amerika Gledh a'n teylu Miacidae nans yw a-dro dhe 42 vilvil vledhen. Yn skon wosa henna i a rannas dhe'n furvow kathek ha kiek (Feliformia ha Caniformia). Aga genakordh molekulenek a dhiskwa bagas unnkordhel yw an kigdevoryoryon bew, bagas kurun an Carnivoramorpha.
Krimea
Krimea yw ranndir Ukrayn y'n Ukrayn Soth. Russi a assultyas Krimea dhyworth 20ves a vis'Hwevrel 2014 dhe'n 28ves a vis'Meurth 2014.
Kigdevoryer
Klassans
An rester glassans arnowyth moyha kemmyn a rann kigdevoryoryon gans hwetek teylu bew ha nebes teyluyow marow:
Bronn
Yma dhe vebyon diwvron ynwedh. Y's teves diwvron tus an keth kesweyth ha diwvron benenes, mes dell yw usys, le yns i. Ny yll tus usya aga diwvron rag bronna, Ny askor aga diwvron leth, a-der dres nebes klevesow po wosa dyghtyans hormonow.
Kigdevoryer
Klassans
(† - difeudhans)
Krimea
Yn Krimea yma 1,492,078 Russow. Henn yw 65,20% a boblow yn Krimea. Sewyes gans an Ukraynow gans 344,515. Henn yw 15.99% a boblow yn Krimea. Oll dhyworth statystygow 2014.
Bronn
Tyvyans ha furv
Mowysi a dhispleg diwvron dres kedhorieth drefen hormonow reydh, dre vras estrojen.
Charles Grey, 2sa Yurl Grey
Charles Grey, 2sa Yurl Grey (13 mis Meurth 1764 – 17 mis Gortheren 1845) o statydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1764 Klass:Mernansow 1845 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Bronn
Tyvyans ha furv
Semlant ha myns diwvron benen a wra varya herwydh elvennow genynnek ha myns gwias blonegek ha kelmus. Hormonow a wari rann ynwedh.
Estrojen a weres tevyans gwagrennow ha pibennow, ha projesteron a gaws displegyans an kellow a askow leth. Prolactin hag oksytocin a gentrynn askorrans leth. Oksytocin a gaws leth dhe frosa dhyworth bronn hag yw provya leth.
Krimea
Klass:Europa
Bronn
Tyvyans ha furv
Nyns yw an dhiwvron an keth myns dell yw usys - onan a yll bos moy ages an arall - mes kemmyn yw hemma.
Dres an menopos, pan wrello nivelyow estrojen lehe, gwias y'n bronnow a leha ynwedh, ha'n bronnow a yll plegya. Studhyans a dhiskwedhas nag yw plegya kawsys gans bronna. Elvennow a yll kawsya plegya yw myns an vronn kyns an veghyegeth gynsa, niver a veghyegethow, menegva mass an korf (body mass index po BMI), megi, oos ha neb kleves ow fisegel.
Sonic the Hedgehog (fylm 2020)
Sonic the Hedgehog yw fylm bywhes amerikanek gwres yn 2020.
Bronn
Kesweyth
Boosa leth dhe vabanes yw gelwys bronna po maga.
Sonic the Hedgehog (fylm 2020)
Klass:Fugieth skiensel Klass:Fylmow bywhes amerikanek Klass:Fylmow fantasi amerikanek
Bronn
Porposow
Bronnow benen a wari rann yn omdhegyans reydhek denel. I yw onan a'n gnasow reydh eylradh moyha apert. I a wari rann yn tennvos reydhek kesparow. Ynwedh i a re plesour dhe'n venen. Pan vons kentrynnys, myns an bronnow a voghha, patronyow an gwythi war an bronnow a dyv moy apert, ha tethennow a galesha. Dres daromres reydhek, kemmyn yw dhe waska po leuvtosa an bronnow gans an diwla. Treweythyow kosa an bronnow a hwer po kentrynna der anow. Kroghendanow dhe dava yw an bronnow drefen bos dhedha lies penn nerven. Re venenes a yll drehedhes "omdardhow (po orgasmow) bronn". Y'n lyver koth eyndek an Kama Sutra, merkya bronnow gans an ewines po bratha gans an dens yw praktis erotek.
Gallery
Klass:Organow
Brendan Behan
Brendan Francis Aidan Behan (Iwerdhonek: Breandán Ó Beacháin; 9 mis Hwevrer 1923 – 20 mis Meurth 1964) o prydydh, romanser ha dramasydh iwerdhonek (The Quare Fellow, The Hostage, Borstal Boy). Klass:Dinethyansow 1923 Klass:Domhweloryon Klass:Kenedhlogoryon geltek Klass:Mernansow 1964 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth
Konteth Mifflin, Pennsylvani
Konteth Mifflin (yn Mifflin County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Llanybydder
Llanybydder yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN54SW48). Yma hi 58.7 mildir (94.5 km) dhiworth Kardydh ha 176.6 m (284.2 km) dhiworth Loundres. 1568 o braster an poblans yn 2011, ha 897 (57.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Antlia (ranneves)
Antlia yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Yma Antlia y'n hantergylgh soth, ha henwys o gans an steronydh frynkek Nicolas-Louis de Lacaille yn etegves kansvledhen. Nebes byghan yw hi, 62a a'n 88 yn arebenedh. Nyns yw an rannneves Antlia gans splannder ughel, an sterenn moyha hy splannder yw Alpha Antliae gans mogheans chanjyadow ynter +4.22 ha +4.29.
Hy hanow o yn kynsa Antlia Pneumatica, rag kommendya pomp ayr devisys gans fysegydh frynkek Denis Papin. Antlia yw onan an peswardhek ranneves devisys gans de Lacaille hag ev a wre yn Kap an Govenek Da yn Afrika Soth rag mires orth an ebrenn soth.
An steronydh sowsnek John Herschel a brofyas berrhe an hanow dhe unn ger Antlia yn 1844, ha henn o kemmerys gans steronydhyon erell.
1790
bledhen gemmyn
Klass:1790
William Lamb, 2sa Isyurl Melbourne
William Lamb, 2sa Isyurl Melbourne (15 mis Meurth 1779 - 24 mis Du 1848) o statydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1779 Klass:Mernansow 1848 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Aurora, Teksas
Aurora yw cita yn Konteth Wise, Teksas. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 1,390.
Suleiman Vrasoberys
Suleiman I po Suleiman al-Kanuni (6ves a vis Du 1494 – 5es/6ves a vis Gwynngala 1566) o degves sodon Emperoureth Ottoman. Aswonnys yw ev y'n West avel Suleiman Vrasoberys hag, y'n bys Islamek, avel Rias Lagha (Arabek: القانونى, al‐Qānūnī), drefen ev dhe janjya restrans kevreyth laghel Ottoman.
Ev a dheuth ha bos sodon hag ev 26 bloodh. Ev a rewlyas 46 bledhen, a 1520 bys yn 1566. Hemm o hirra es sodon Ottoman aral. Pur bosek o ev yn Emperoureth Ottoman. Ynwedh, ev a ledyas lies bresel yn Europa, y'ga mysk breselyow yn Hungari, Estrych, an ranndir Kresvorek ha rannow Afrika Gledh.
Klass:Dinethyansow an 15ves kansvledhen Klass:Emperours Klass:Mernansow 1566 Klass:Prydydhyon
John Locke
John Locke (29 Est 1632 – 28 Hedra 1704) o filosofer ha medhek sowsnek. Y skrifa a'n dhamkanieth a gevambos kowethasek o delanwes meur war Voltaire, Rousseau, lies prederydh albanek ha'n hweldroegyon amerikanek. Y dybyansow yw menegys yn Derivas Distakter Amerika.
Andromeda (ranneves)
Andromeda yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
John Locke
Dre vras, damkaniethow Locke o a-dro dhe honanieth ha'n honan. Locke a dybis ni dhe vos genys heb prederow ha bos godhvos kawsys gans prevyans hepken.
Andromeda (ranneves)
Kevys yw yn hantergylgh nevek an gogledh, ha gwelys yw yn kynyav diworth an hantergylgh gogledh. An sterenn an moyha splannder gwelys yw Alpheratz (α And), yw an le a wra Andromeda junya an pedrek Pegasus. Ranneves bras yw, gans myns a 722 degre pedrek.
John Locke
Tas Locke, henwys ynwedh John Locke, o laghyas. Y vamm, Agnes Keene, o myrgh a gyfeythyer kreghyn. An dhew o Puritanow. Genys veu Locke an 29 mis Est 1632, yn krowji ryb an eglos yn Wrington, Gwlas an Hav, a-dro dhe 12 mildir a Vryste. Ev a studhyas filosofieth orth kolji Eglos Krist, Rysoghen le may hwrug ev gwaynya bachelerieth yn mis Hwevrer 1656 ha mestronieth yn mis Metheven 1658. Ynwedh y hwrug ev gwaynya bachelerieth a vedhegneth yn mis Hwevrer 1675.
Andromeda (ranneves)
Istori
Andromeda o onan a'n 48 ranneves rolys hans an steronydh Ptolemy y'n nessa kansvledhen OK. Andromeda yw henwys wosa an henhwedhel Grek Andromeda, o myrgh Cassiopeia, neb o kelmys dhe garrek, dhe vos dybrys gans euthvil-mor Cetus. Andromeda o rann an henhwedhel Grek Perseus, ha nebes karakterys yw representys y'n ebron avel rannevesow.
Taklennow
Yma galaksi bras M31 (an Galaksi Andromeda) gweladow dhe'n lagas nooth yn ebron tewl, hag onan an taklow Messier moyha y splannder. Yth yw a-dro dhe 2.2 milvil vlydhen wolow dhe-bell, onan an pella taklennow gweladow dhe'n lagas nooth. Gans agan galaksi ni, ev yw an brassa galaksi yn Bagas Leel. Yma galaksiow erell yn Andromeda, ow komprehendya galaksiow-loor M31 M110 ha M32, ha NGC891. Alpheratz (α And) yw sterenn gans an moyha splannder gans braster gweladow +2.06. Hi a fyrv an pedrek Pegasus gans α, β, ha γ Peg.
John Locke
Ev a verwis an 28 mis Hedra 1704 hag ynkleudhys yw ew yn lann eglos yn High Laver, yn Essex. Ny wrug ev bythkweth demmedhi po kavos fleghes.
Andromeda (ranneves)
Taklennow
Mirach (β And) yw sterenn kowr rudh, ogas ha'n keth splannder es α And, gans braster chanjyadow ynter +2.01 ha +2.10.
Almach (γ And) yw sterenn liesplek, gans sterenn kowr rudh ha tri sterenn arall, yw gwynn po blou-gwynn. Yth o diskudhys avel sterenn dewblek yn 1778 gans Johann Tobias Mayer, ha dew sterenn yw gweladow yn pellweler byghan, an eyl rudhvelyn ha'y ben blou-gwynn. Yn 1842, Wilhelm Struve a diskudhas onan an dhew yw yn gwir dew sterennow le ages 1 arksekond yntredha. Yn gwir, onan an dhew yw dewblek y honan, diskudhys dre spektroskopieth yn 1950ow.
John Locke
Klass:Dinethyansow 1632 Klass:Sowson Klass:Filosofers Klass:Mernansow 1704 Klass:Skriforyon
Korfonieth
Korfonieth, po Anatomy (dhyworth Grew ἀνατέμνω anatemnō "my a dhivyn" dhyworth ἀνά ana "yn-bann", ha τέμνω temnō "my a dregh"), yw skorren a vewonieth ha studhyans a'n strethur a enyvales ha'ga rannow yw.
Kim Jong-un
Kim Jong-Un (genys 8 Genver 1982, 1983 po 1984 yn Pyongyang, Korea Gledh) yw politeger koreek ha Leyder Gorughel Korea Gledh a-dhia 2011. Kim yw mab wynn fonder Korea Gledh, Kim Il-Sung.
Klass:Didhuwydhyon Klass:Politegoryon gemynegorek Klass:Kenedhlogoryon Klass:Koreans Klass:Moldroryon Klass:Skriforyon
Amol Rajan
Amol Rajan (genys 4 mis Gortheren 1983) yw jornalyas ha darlesor bretennek. Klass:Dinethyansow 1983 Klass:Didhuwydhyon Klass:Eyndogyon Klass:Skriforyon Klass:Sowson
1711
bledhen gemmyn
Klass:1711
Fouke
Fouke yw cita yn Konteth Miller, Arkansas. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 808.
Klass:Citys yn Arkansas
John Russell, 1sa Yurl Russell
John Russell, 1sa Yurl Russell (18 mis Est 1792 – 28 mis Me 1878) o statydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1792 Klass:Mernansow 1878 Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Skriforyon fugieth
Llanymddyfri
Llanymddyfri yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN73SE38). Yma hi 44.3 mildir (71.3 km) dhiworth Kardydh ha 160.4 m (258.2 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 856 (42.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Olifans
Bronnvil meur hag esel a deylu Elephantidae yw olifans. Yma gans olifanses dens-olifans (tusks), tron hir ha diwskovarn veur. I a wra dybri losow, yn arbennik del, hag y hwrons i bywa bys dhe 70 bloodh po kottha.
Llanymddyfri
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Olifans
Yn hengovek, yth esa diw eghen a olifans aswonys:Olifans Asiek (Loxodonta africana) hag Olifans Afrikanek (Elephas maximus). Hedhyw, krysys yw bos "Olifans an Koswik" (L. cyclotis) eghen dhyffrans dyworth "Olifans an Gwelstir" (L. africana).
Yth esa an dhew genus difudhys Palaeoloxodon (olifanses gans dans-olifans syth) ha Mammuthus (kowrolifanses) eseli a deylu Elephantidae. Klass:Bronnviles
John Millington Synge
Edmund John Millington Synge (16 mis Ebrel 1871 – 24 mis Meurth 1909) o dramasydh, prydydh ha skrifer iwerdhonek. Klass:Dinethyansow 1871 Klass:Godhyli Klass:Mernansow 1909 Klass:Prydydhyon
1860
bledhen lamm
Klass:1860
Pennternasedh Unys Arabek
An Pennternasedh Unys Arabek (yn Arabek, الإمارات العربيّة المتّح Al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttahidah) yw gwlas yn Asi West. Yth yw federacyon a seyth pennternas, pubonan yn-dann rewl unn emir po arlodh: Abu Dhabi, Ajman, Dubai, Foujairah, Ras al-Khaimah, Sharjah, hag Oumm al-Qouwain. Rych yw an Pennternasedh gras dhe olew. Lies den a wrug dos dhe Dubai, Abu Dhabi ha telleryow erel dhyworth Eynda, Iran, h.e. ow hwiles hwel.
Klass:Arabi Klass:Gwlasow yn Asi
Kevreyth endokrin
An kevreyth endokrin a gomprehend organow an korf a askorr hormonow. Ev a weres rewlya metaboledh, tevyans ha displegyans, gweythres gwias ha kemeres rann yn cher. Rann medhegieth a studh kudynnow gwagrennow endokrin yw endokrinegieth.
Yn fysiologieth, an kevreyth endokrin yw kevreyth a wagrennow, pubonan ow livra eghen a hormon dhe'n goos may hwrellons rewlya an korf.
Kontrari yw an kevreyth endokrin dhe'n kevreyth eksokrin le mayth yw an hormonow livrys yn-mes a'n goos (kepar ha'n avi, pankreas, gwagrennow an vronn, gwagrennow trew po gwagrennow hwysa). An hanow endokrin a dheu dhyworth an gerow Greka ἔνδον (éndon, “a-ji”) ha κρίνω (krínō, “diberth”). Kevreyth kedhlow yw an kevreyth endokrin kepar ha'n kevreyth nervus, mes y effeythyow ha jynnweyth yw dyffrans.
Nyns eus pibell dhe wagrennow endokrin, mes yma provians da a woos ynna.
thumb|400px|right|An chif gwagrannow endokrin y'n korf
Kevreyth nervus kres
right|skeusennik|500px|Gwagrennow endokrin y'n penn ha konna ha'ga hormonow
An kevreyth tretha
skeusennik|400px|right|An kevreyth tretha ha'y wagrennow ha hormonow
An kevreyth dinythyansek
skeusennik|400px|right
Divers
300px|skeusennik|right
Samuel Beckett
Samuel Barclay Beckett (13 mis Ebrel 1906 – 22 mis Kevardhu 1989) o romanser, dramasydh ha prydydh iwerdhonek.
Komorys
Komorys yw gwlas ynysek yn Afrika Est. Desedhys yw y'n Keynvor Eyndek yntra Mosambik ha Madagaskar.
Samuel Beckett
Klass:Dinethyansow 1906 Klass:Artydhyon Klass:Godhyli Klass:Mernansow 1989 Klass:Pewas Nobel Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth
Komorys
Kevrennow
Klass:Gwlasow yn Afrika Klass:Arabi Klass:Enesow
Salem, Massachusetts
Salem yw cita yn Konteth Essex, Massachusetts. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 44,480.
Klass:Citys yn Massachusetts
Gnasonieth
Klass:Bewonieth
Konteth Monroe, Pennsylvani
Konteth Monroe (yn Monroe County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Niccolò Machiavelli
Niccolò Machiavelli (3 Me 1469 – 21 Metheven 1527) o den an Dastinytheans a Florens, keffrys ha politeger, statydh ha skrifer. Kannas ha sodhek an governans o ev yn oos Medici a Repoblek Florens. Machiavelli yw an moyha aswonnys rag y skrifa a-dro dhe filosofieth politek.
Ev a skrifa bardhonieth, gwariow, kanow karnival, lyvrow istori ha lyvrow skiens an lu, keffrys ha nebes an lytherow an moyha aswonnys yn yeth Italek. Y lyver an moyha aswonnys yw Il Principe (An Pennsevik) a 1513. Nyns o dyllys bys yn 1532, hag o pymp blydhen wosa y vernans.
Y perthir kov a Machiavelli rag bos damkanydh realieth posek. Y hanow a dhallathas styrya gwriansow heb keskians a'n par a wrug ev kussulya yn y ober Il Principe. Ev a leveris y hwrug y brevyans a redya istori a dhiskwedhas dhodho y hwre politegieth pupprys usya toll, falsuri ha drogober. Ev a leveris y talvia dhyn gava rewlyas usi ow fondya ruvaneth po repoblek ha neb yw kablys rag y wriansow, y'ga mysk freudh, pan yw an mynnas ha'n sewyans prowus.
Klass:Dinethyansow 1469 Klass:Filosofers Klass:Italians Klass:Mernansow 1527 Klass:Politegoryon a Europa Klass:Skriforyon
Liwles
Liwles (Isatis tinctoria) yw plans bleujyowadow y'n teylu Brassicaceae. Yth yw ev ynwedh an hanow an liwyans glas askorrys a'n plans. Liwles a dhallathas ow teva yn plenys ha difeythtiryow a'n Kawkasus, Asi Gres ha West, mes y hyllir y gavoes ynwedh yn Europa soth-est ha kres. Hwath pella, yth ammethys liwles rag liwya a-dreus Howlsedhes ha Deghow Europa a-dhia Oes Men. Yn Oes Horn, remenants a liwles re gavas orth Heuneburg, Hochdorf, ha Hohmichele. Herwydh Iulius Caesar, an Vrythonyon geltek a liwya aga horfow a liwles. An Fightyon ynwedh a gavas aga hanow Latin (Picti, po 'an re bayntys') rag an keth acheson.
Devnydh a liwles a besya yn termyn an Ankredoryon Mor (r.e. orth Evrok) hag y'n Oesow Kres yth ammethys ev yn Lincolnshire ha Gwlas an Hav yn Pow Sows; Gaskoyn, Normani, Toulouse, ha Breten Vyghan yn Pow Frynk; Toskani ha Piedmont yn Itali; hag Erfurt ha Thuringi ha tylleryow erell yn Almayn.
Indigo diworth Eynda ha'n Statys Unys a gemmeras le liwles y'n 18ves kansblydhen awos klerra yw y liwyans ages huni liwles. Hag y'n 20ves kansblydhen, liwyans synthesek a gemmeras le an dhew. Mes yma askorr liwles owth ynkressya arta y'n Rywvaneth Unys (rag ynk hegar dhe'n kyrghynnedh) hag yn Almayn (rag gwitha prenn rag podredhes heb kymygow dyantell).
Klass:Plansow
Marsha Blackburn
skeusennik|Blackburn yn 2019 Marsha Blackburn (genys Wedgeworth, 6 Metheven 1952 yn Laurel, Mississippi) yw politegores amerikanek, esel Chi Kanasedhoryon an Statys Unys rag Tennessi a-dhia 2003 bys yn 2019 hag esel Senedh a-lemmyn a-dhia 2019. Hi yw esel an Parti Repoblikanek.
1879
bledhen gemmyn
Marsha Blackburn
Klass:Dinethyansow 1952 Klass:Amerikanesow Klass:Tennessi Klass:Parti Repoblikanek Klass:Eseli Senedh an Statys Unys
Getúlio Vargas
Getúlio Dornelles Vargas (Portyngalek brasilek: [ʒeˈtulju doɾˈnɛliz ˈvaɾɡɐs]; 19 mis Ebrel 1882 – 24 mis Est 1954) o laghyas ha politeger brasilek.
Klass:Lewydhyon Klass:Mernansow 1954 Klass:Omladhansow Klass:Pobel vrasilek
George Hamilton Gordon, 4es Yurl Aberdeen
Klass:Mernansow 1860 Klass:Politegoryon a Alban
1736
bledhen lamm
Klass:1736
Bausley gyda Chrugion
Bausley gyda Chrugion yw tre yn Powys, Kembra; (SJ31NW40). Yma hi 86.6 mildir (139.4 km) dhiworth Kardydh ha 148.5 m (239 km) dhiworth Loundres. 690 o braster an poblans yn 2011, ha 54 (7.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Aberriw
Aberriw yw tre yn Powys, Kembra; (SJ10SE71). Yma hi 77.3 mildir (124.4 km) dhiworth Kardydh ha 150.8 m (242.6 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 125 (9.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Marlon Brando
thumb|Brando, [[1948]] Marlon Brando (3 Ebrel 1924 – 1 Gortheren 2004) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Amerikanyon LKDT Klass:Dinethyansow 1924 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon LKDT Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Gwaynyoryon Pewas Akademi Gwella Gwarier Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Mernansow 2004
Ouganda
Ouganda yw gwlas yn Afrika Est.
1819
bledhen gemmyn
Ouganda
Klass:Gwlasow yn Afrika
1819
Klass:1819
Edward Geoffrey Smith Stanley, 14ves Yurl Derby
Edward Geoffrey Smith Stanley, 14ves Yurl Derby (29 mis Meurth 1799 – 23 mis Hedra 1869) o statydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1799 Klass:Mernansow 1869 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Parti Repoblikanek
An Parti Repoblikanek (Republican Party) yw parti politek y'n Statys Unys. Ev a kontrol Senedh an Statys Unys a-dhia 2014 hag an Lywydh Statys Unys a-lemmyn, Donald Trump yw esel an Parti.
An Parti yth esa fondys yn 1854, ha kynsa ev a gwaynas power yn 1860 gans an etholans a Abraham Lincoln maga Lywydh. A-dhia 1860 bys yn 1874, an Parti Repoblikanek ev a kontrolas offis Lywydh an Statys Unys, Senedh an Statys Unys ha Chi Kanasedhoryon an Statys Unys.
Krevass
skeusennik|500px|Rewliv Alpek, ow tiskwedhes krevassys
Krevass yw fols down kevys yn rewliv po lien rew. I a furv drefen gwayans an rew.
Krevassys a's teves fosow pur serth yn fenowgh. I a yll teudhi dhe wul seracs (pynaklys), gwarakow rew po furvyansow erel. Goverow a dhowr teudh a yll lamma a-ji dhe'n rewliv avel dowrlammow dres tenewen krevass. Moulin yw toll y'n rewliv le mayth usi gover ow mos a-ji. Y hyllir gweles nivelyow yn tenwennow krevass a dhiskwedh istori furvyans an rewliv. I a yll bos mar dhown avel 45 meter ha mar ledan avel 20 meter.
Berschrund yw an krevass meur le may hwra an rewliv terri dhe ves a gilfos an komm.
Meidrim
Meidrim yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN22SE71). Yma hi 62 mildir (99.7 km) dhiworth Kardydh ha 188.2 m (302.9 km) dhiworth Loundres. 568 o braster an poblans yn 2011, ha 296 (52.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Alosa
Alosa yw genus a buskes henwys hern gwynn avon.
David Foster Wallace
David Foster Wallace (21 mis Hwevrer 1962 – 12 mis Gwynngala 2008) o romanser ha skrifer a hwedhlow berr (Infinite Jest) amerikanek.
Klass:Dinethyansow 1962 Klass:Mernansow 2008 Klass:Omladhansow Klass:Skriforyon fugieth amerikanek
Sid James
Sidney James (genys Solomon Joel Cohen; 8 mis Me 1913 – 26 mis Ebrel 1976) o gwarier ha gesyer bretennek.
Klass:Afrikans Klass:Dinethyansow 1913 Klass:Gesyoryon Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon fylm Klass:Gwarioryon lev Klass:Gwarioryon sowsnek Klass:Gwarioryon wariva Klass:Mernansow 1976
Basnet gwithyas
Plans bleujennek gans diw has-dhelen (po dewgoltyledon) yw basnet gwithyas. Ev a long dhe'n teylu Balsaminaceae. An hanow godhoniethel (Latin) yw Impatiens glandulifera, an hanow Sowsnek yw Indian balsam ha Kembrek Jac y neidiwr. Ken hanow Sowsnek dhodho yw Policeman's helmet, a dhispleg an hanow Kernewek.
Komendys veu dhe Vreten avel plans lowarth yn 1839. Rekordys veu yn y gwyls rag an tro kynsa yn 1859 yn Middlesex. Y'n kans bledhen nessa, basnet gwithyas a lesas yn efan. Komendyans gans den re styryas y vos avel pla yn lies rann a Hanterkylgh an Ogledh. Konsidrys yw dhe vos Eghen Goryskynnus, ha komprehendys yw war rol Eghennow Goryskynnys Estron an Unyans Europek. Y hyllir kontrolya an plans dre'n treghi po diwreydhya.
Teythyek yw dhe venydhyow an Himalayas. Ev a dyv dhe ughelder a 1 - 2 m, gans garr gwyrdh po rudh ha del shap guw gans hys a 5 - 23 cm. An del gwaskys a's teves fler messent. An bleujyow yw gwynnrudh gans shap kugol po basnet.
Klass:Plansow
Gorsav Logh
skeusennik|Tren ow trehedhes Gorsav Logh dhyworth Lyskerrys. Gorsav Logh (Sowsnek: Looe railway station) a serv kemenethow yn Logh ha Porth Byghan yn Kernow. Penn-hyns an Linen Nans Logh yw, 8.75 mildir (14 km) dhe soth a Lyskerrys.
Istori
skeusennik|An gorsav Logh gwreydhek. Ygerys veu an Hyns-horn Lyskerrys ha Logh war 27ves mis Kepardhu 1860 rag karya gwara yntra Lyskerrys ha Logh, owth eylworra an Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh. Trenow trethysi a dhallathas war 11ves mis Gwynngala 1879.
Anusadow o an gorsav avel penn-hyns drefen nag esa saw kay unsel ha lergh, heb loup rag an jynn dhe bonya a-dro dh'y dren rag an viaj delergh. Pub tren a besyas dhe'n krowjiow kochys ha jynnow esa desedhys ynter an gorsav ha'n pons fordh der an Dowr Logh. Yth esa lerghow-gwitha rag gwara ynter an krowjiow ha'n avon, mes rann mogha an gwara eth dhe Gay Buller.
Kist sinellow Logh veu desedhys yn krow war an kay. Yth esa eth lever ynno ha deges veu yn 1964.
An skorr Logh, avel lies linen-skorr yn Kernow, veu profyes rag degeans y'n 1963 Derivas Beeching. An lerghow-gwitha dres an gorsav veu deges yn mis Du 1963 ha treghys veu an linen gans 110 lath yn mis Ebrel 1968; yma gorsav kreslu Logh war dyller byldyans an gorsav ha rann a'n kay. Post mildir mann veu desedhys ogas ha'n pons fordh der an avon ple junyas an hyns-horn gans an lerghow-gwitha privedh dhe Gay Buller. An gorsav gwreydhek veu 14 chayn (252 lath po 231 meter) dhe north an poynt ma, mes an linen re beu berrhes lies gweyth der an bledhynnyow; hemm a styr bos an post a verk ¼ mildir dhyworth 'penn' an linen a-dal an kay arnowyth usi 20 lath dhyworth penn an hyns-horn a-lemmyn. skeusennik|An kay, skovva ha bommellow dhe worsav Logh.
Deskrifans
skeusennik|Tren ow hedhi orth an gorsav Logh gwreydhek. Yma unsel kay ha skovva dhe Logh a-gledh dhe drenow a dhrehedh dhyworth Lyslerrys. Nyns yw toknys prenadow dhe worsav Logh, ytho yma res aga frena dhyworth an gwithyas-tren. Yma gwel-parkya byghan ryb tenewen an gorsav.
Servisyow
Y'n euryador Me 2017, yma 12 dibarth war dhydhyow an seythen ha dydhyow Sadorn y'n gwav, 14 war dhydhyow Sadorn ha 10 war dhydhyow Sul y'n hav. Nyns usi trenow dydh Sul y'n gwav.
Erel
Klass:Kernow Logh
Kint vs Lancashire at Canterbury
Kint vs Lancashire at Canterbury yw ensampel a lymnans gans Albert Chevallier Tayler. Onan a lymnoryon Skol Lulyn o.
Gwelewgh Ynwedh
Klass:Sport
Margven
Margven yw karrek displegys dhyworth Marg (ynwedh Marl). Stoff dorek yw marg rych yn monyow karbonat, pri ha leys. Dell yw usys, margven a'n jeves komprehendyans hanter fordh yntra kalgh ha leysven. Furvyes yw yn kerghynedhow morek po dowr fresk, yn fenowgh drefen gwriansow algi. Gwrys yw rannow isella Alsyow Dover dhyworto, ha Kowfordh an Chanel a sew an gweliow marg yntra Pow Frynk ha'n Ruvaneth Unys. Godhes pur gemmyn yw marg yn lynnyn wosa rewlivans, kepar ha'n pollow marg yn north-est an Statys Unys.
Hattie Jacques
Hattie Jacques (/dʒeɪks/; genys Josephine Edwina Jaques; 7 mis Hwevrer 1922 – 6 mis Hedra 1980) o gwariores sowsnek. Klass:Dinethyansow 1922 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Mernansow 1980 Klass:Sowsesow
Myddfai
Myddfai yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN73SE40). Yma hi 42 mildir (67.6 km) dhiworth Kardydh ha 159.6 m (256.9 km) dhiworth Loundres. 394 o braster an poblans yn 2011, ha 196 (49.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Ouray, Kolorado
Ouray yw cita ha se konteth Konteth Ouray, Kolorado. Henwys rag chyften, an cita a veu ynkorforys yn 1884. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 898.
Klass:Citys yn Kolorado Klass:Istori Amerikanyon Enesik Klass:Seow konteth an Statys Unys
Konteth Montgomery, Pennsylvani
Konteth Montgomery (yn Montgomery County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Julianne Trevisol
Julianne Oliveira de Almeida (genys 23 mis Metheven 1983), aswonys a-sankshyon avel Julianne Trevisol yw gwariores, kanores ha donsyores brasilek. Klass:Dinethyansow 1983 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Gwarioryon vrasilek
Sarah Ditum
Sarah Ditum yw skrifyades sowsnek.
Klass:Jornalyadesow Klass:Sowsesow
Pen-tywyn
Pen-tywyn yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN20NW65). Yma hi 62.1 mildir (99.9 km) dhiworth Kardydh ha 190.7 m (306.9 km) dhiworth Loundres. 336 o braster an poblans yn 2011, ha 61 (18.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
1888
bledhen lamm
Lewis Gilbert
Lewis Gilbert CBE (6 mis Meurth 1920 – 23 mis Hwevrer 2018) o kevarwodher fylm, askorrer ha screenwriter sowsnek. Klass:Dinethyansow 1920 Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Mernansow 2018 Klass:Skriforyon Klass:Sowson
1888
Klass:1888
Henry John Temple, 3sa Isyurl Palmerston
Henry John Temple, 3sa Isyurl Palmerston (20 mis Hedra 1784 – 18 mis Hedra 1865) o statydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1784 Klass:Mernansow 1865 Klass:Politegoryon a Bow Sows
William Hague
William Jefferson Hague, Baron Hague a Richmond, PC, FRSL (genys 26 mis Meurth 1961) yw politeger bretennek.
Bill Pullman
William Pullman (genys 17 mis Kevardhu 1953 yn Stat Evrek Nowydh) yw gwarier amerikanek.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1953 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek
Carol Ann Duffy
Dame Carol Ann Duffy (genys 23 mis Kevardhu 1955) yw prydydh ha dramasydh albanek. Klass:Dinethyansow 1955 Klass:Albanesow Klass:Didhuwydhyon Klass:Prydydhesow Klass:Skriforyon LKDT
Chris Packham
Christopher Gary Packham (genys 4 mis Me 1961) yw naturor, presentyas pellwolok hag awtour sowsnek. Klass:Dinethyansow 1961 Klass:Sowson
Brusselas
thumb|right|200px|Hel an dre, a-dal [[Grote Markt]]
Brussel (Frynkek: Bruxelles; Iseldiryek: Brussel; Almaynek: Brüssel) yw pennsita Pow Belg, ha pennsita de facto Unyans Europek. Yma a-dro dhe 1,198,726 a dus ow triga yn Ranndir-Pennsita Brussel [2018].
Charlotte, Karolina Gledh
An sita a veu fondys yn 1755.
Gwiasva
Klass:Citys yn Karolina Gledh Klass:Seow konteth an Statys Unys
1866
bledhen gemmyn
Lannwedhenek
Lannwedhenek yw tre ha penn tornysi daromrys y'n arvor a-gledhbarth Kernow, Breten Veur, nebes 22 km dhe'n est a Dewynn Pleustri war aber Avon Kammel. Orth niveryans 2001, poblans plyw Lannwedhenek o 3,162 a drigoryon.¹ Lemmyn yma anedha.
Yma hanow Sowsnek an dre, Padstow, ow talleth gans Petrek, sans kembrek devedhys y'n kyrghynn yn 500 OK.
Movyans Skolyow Meythrin
Movyans Skolyow Meythrin (MSM) yw kowethyans heb budh fondyes gans Rhisiart Tal-e-bot yn 2009. Ev yw y gevarwodher a-lemmyn ynwedh. Selys yw yn Kolji Kernow yn Kammbronn gans an amkan a lesa an yeth Kernewek yn-mysk fleghes yowynk ha’ga theyluyow.
Lannwedhenek
Diwysyans hengovek an dre yw pyskessa, hag yma re lestri pyskessa hwath. An keginer Rick Stein a biw niver a voestiow hag ostelyow y'n dre.
Y hyllir tretha a-dreus an Kammel. A-dhia 1899 bys 1967, linenn hyns-horn a gevrenna Lannwedhenek dhe Vosvenegh ha Ponsrys; y'n dydhyow ma, an linenn ma yw hyns rag kerdhes po diwrosa ryb an avon.
Movyans Skolyow Meythrin
Keur Kernewek
Yn 2012 Tal-e-bot a askorras Keur Kernewek, CiDi a ganow yn Kernewek rag fleghes yn-dann pymp bloodh. Gwrys veu hemma gans gweres Gorsedh Kernow, Konsel Tre Resrudh, Ilow DBS], Kowethas an Yeth Kernewek ha bagas rokk kernewek Hanterhir, a askorras nebes kanow, ha studhyoryon Pennskol Aberplymm. Yma 45 kan gott war an cidi gans lyvryn a eryow yn Kernewek ha Sowsnek.
Lannwedhenek
Hobihors
Geryes da yw an Goel "Hobihors" rag Kalann Me. An goel a dhallath Nos Kalann Me, pan gan tus an dre "kan an myttin". Morow, y lennir an dre a lasneth ha gorra bleujyow a-dro dhe welenn Me.
Movyans Skolyow Meythrin
Skol Veythrin Karenza
Skol Veythrin Karenza, fondyes gans MSM yn 2013, yw an skol veythrin termyn leun kynsa y’n yeth Kernewek kovskrifys yn sodhogel gans Ofsted.
Jurga Šeduikytė
Jurga Šeduikytė (aswonnys avel hy henwyn gwari Jurga ha Dingau maga ta) yw kaner ka kanskrifer a Lithouani. Genys veu an 11ves a vis Hwevrer 1980 yn Klaipėda. skeusennik|left|Jurga yn Sostines yn 2019 skeusennik|left|Jurga yn stallacyon Lewydh Lithouani yn 2009
Lannwedhenek
Hobihors
Ena y teu donsyoryon worow gwiskys yn kapa dhu ha visour boban. An Hobihors a hwil kachya morenyon yonk yn-dann y gapa. Hanternos dydh Kalann Me y kan an pobel a vernans an Hobihors bys y dhasvywnans an nos Kalann Me ow sywya.
Movyans Skolyow Meythrin
Skol Veythrin Karenza
Klass:Adhyskans Klass:Kernowek
Jurga Šeduikytė
Bewskrif
Ilewydhyon o teylu Jurga, ow triga yn Telšiai, mayth o yn bledhynyow kynsa hy flogholeth. Yn hy nessa bledhen y’n skol, hi a wayas dhe Palanga, le may hwrug kemeres dyskansow piano y’n skol ilow leel. Hi a studhyas jornalystyeth yn Pennskol Vilnius.
Yn 2002, hi a gemeras rann y’n kesstrif kana Fizz Superstar rag pellwolok. An keth bledhen, hi a dhallathas performya avel an hanow gwari Dingau gans an bagas rokk a vowysi, Muscat. Yn 2004 hi a warias y’n ilowariow ‘Ugnies medžioklė su varovais’ ha ‘Tadas Blinda’.