cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brythonek
Kembrek a'n jeves an sallwa studh soedhogel. Y hyllir klywes Kembrek yn Kuntelles Kenedhlek Kembra, yn pennskolyow, eglosyow, ha war an radyo ha pellwolok. Kernewek yw aswonnys avel yeth ranndiryel Kernow a-dhia mis Du 2002; mes nyns eus an studh ma hwath dhe Vretonek. Byttegyns, governans an ranndir Breten Vyghan a selyas Ofis ar Brezhoneg rag avonsya an devnydh a Vretonek.
Lubbock, Teksas
thumb|300 px|Lubbock thumb|250px| Lubbock yw sita ha se konteth Konteth Lubbock, Teksas, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 257,141. Yma Pennskol Texas Tech y'n sita ma.
An sita a veu fondys yn 1876.
Gwiasva
Klass:Citys yn Teksas Klass:Seow konteth an Statys Unys
Llan-wern
Llan-wern yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST38NE36). Yma hi 13.5 mildir (21.8 km) dhiworth Kardydh ha 119.8 m (192.8 km) dhiworth Loundres. 281 o braster an poblans yn 2011, ha 25 (8.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Casnewydd
Konteth Fairfax, Virjynni
Konteth Fairfax (yn Fairfax County) yw konteth yn Virjynni, Statys Unys Amerika.
Fairfax
San Juan
San Juan yw pennsita Puerto Rico.
Klass:Citys yn Puerto Riko Klass:Penncitys y'n Statys Unys
Waterloo, Iowa
thumb|300 px|Waterloo thumb|300 px| Waterloo yw sita yn Konteth Black Hawk, Iowa, Statys Unys. Yn 2020, poblans an sita o 67,314.
An sita a veu fondys yn 1868.
Gwiasva
Klass:Citys yn Iowa
David Ben-Gurion
David Ben-Gurion (genys David Grün; 16 Hedra 1886 - 1 Kevardhu 1973) o an kynsa Pennvenyster a Israel. Ev a dheuth lewydh posek an gemeneth yedhowek a 1935 yn Palestin an Mandat rewlys gans Breten Veur.
Genys veu Ben-Gurion yn Płońsk yn Poloni, rann Emperoureth Russi y'n oos na. Ev a dhallathas usya an hanow Ben-Gurion yn 1909. Ev a dheuth dhe Balestin hag oberi ena avel tiek bys may feu ev tewlys 'mes y'n Kynsa Bresel an Bys. Tan y golon rag Zionieth, hag a dhallathas yn y vewnans a-varr, a'n ledyas dhe dhos ha bos ledyer meur zionydhek ha kaderyer Kowethyans Zionydhek an Bys yn 1946. Ben-Gurion a ledyas Israel dres an vresel Arab-Israel a 1948 ha kesunya an trevluyow divers yn Lu Defens Israel (Israel Defense Forces - IDF).
Staffordshire
Staffordshire yw konteth yn Pow Sows.
David Ben-Gurion
Ben-Gurion a omdennas a bolitegieth yn 1970 hag y hwre ev bewa wosa henna yn kibbutz. An 18ves a vis Du 1973, Ben-Gurion a wodhevis gosliv yn y ympynnyon. Ev a verwis wosa nebes seythenyow.
Charlotte Amalie
Charlotte Amalie yw pennsita a'n Ynysow an Wyrghes a'n Statys Unys.
David Ben-Gurion
Klass:Didhuwydhyon Klass:Mernansow 1973 Klass:Polakyon Klass:Politegoryon Klass:Skriforyon Klass:Socyalydhyon
Staffordshire
Klass:Kontethow Pow Sows
Charlotte Amalie
Klass:Penncitys y'n Statys Unys
Brownsville, Teksas
An sita a veu fondys yn 1849.
Gwiasva
Klass:Citys yn Teksas
Quercus fusiformis
Kathik yw aga bleujyow ha Mes yw aga froeth.
Klass:Quercus
Dowr Shenandoah
thumb|250px|right|Mappa Dowr Shenandoah. Dowr Shenandoah yw avon yn Virjynni West ha Virjynni, Statys Unys Amerika est, hag enter yn Dowr Potomac orth Harpers Ferry.
Klass:Avenow yn Virjynni Klass:Avenow yn Virjynni West
Kenedhlow Unys
thumb|right|Drehevans KU yn Evrok Nowydh thumb|right|Baner Kenedhlow Unys An Kenedhlow Unys yw kesunyans keswlasek, furvys wosa diwedh Nessa Bresel an Bys yn 1945 rag avonsya kres y'n bys ma. Yma y 192 stat esel ow synsi y'ga mysk ogas ha statow an bys oll, a-dhia junnyans Montenegro yn 2006. Yma drehevyansow chyf an KU yn Evrok Nowydh.
Kevrennow yn-Mes
Klass:Kowethas
Llanfaches
Llanfaches yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST49SW63). Yma hi 18.2 mildir (29.3 km) dhiworth Kardydh ha 115.8 m (186.4 km) dhiworth Loundres. 393 o braster an poblans yn 2011, ha 29 (7.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Casnewydd
Leicestershire
Konteth Karlir yw konteth yn Pow Sows.
Hertfordshire
Hertfordshire yw konteth yn Pow Sows.
Pasadena, Teksas
thumb|300 px|Penscol Texas - Clear Lake thumb|250px| Pasadena yw sita yn Konteth Harris, Teksas, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 151,950.
Manakish
thumb|right|Bara Za'atar Manakish (Arabek مناقيش manāqīsh), po yn y furv unplek man'ousheh, henwys treweythyow فَطَايِر (faṭāyir), yw boos meurgerys a'n Levant a gonsist a doos gans tim, keus po brewgik war benn. Hevelep dhe bitsa, y hyllir aga treghi po plegya, ha dyghtys yns rag hansel po li. An ger manaqish yw an liesplek a'n ger Arabek manqūshah (dhyworth an verb naqasha 'gravya po kervya'), gans an styr dell yw gweskys an toos dhe wul pansow munys le mayth yw settys an kappa wosa rolya an toos dhe vos gwastas.
Pasadena, Teksas
An sita a veu fondys yn 1836.
Manakish
Meurgerys yw manakish y'n Levant oll, ha kevys yns yn powyow yn ogas ha ranndiryow mayth o omdhivroansow Levantin.
Kappys klassek
Klass:Bosow
Charlys III
right|frame|Charlys, kemerys pan o Pryns Kembra ha Dug Kernow (2005) 130px|left|Kota arvow Y Ughelder Ryal Charlys Mountbatten-Windsor (14ves a vis Du 1948– ) yw myghtern an Rywvaneth Unys ha moy ages dewdhek Gwlaskor Les an Gemmyn arall (r.e. Kanada, Ostrali, ha Papoua Gyni Nowydh). Y vamm o Elizabeth II, ha'y das o Philip, Dug Dinedin.
Y havas an Myghtern y adhyskans orth Pennskol Kargront warbarth gans yn Ostrali hag Aberystoeth, Kembra. Elians Charlys avel Pryns Kembra orth Kastell Karnarvon, Kembra Gogledh, a veu solempnyta afinys. A-dhia 1981 bys 1996, yth o ev demmedhys dhe Diana, Prynses Kembra; Pryns Wella ha Pryns Harry yw aga mebyon. Yn 2005, y tasdemmedhys Charlys gans Camilla Parker Bowles, y gowethes nans o lies blydhen.
Charlys a veu gwrys an Myghtern wosa mernans y vamm, Elizabeth II, yn 2022.
Klass:Dinethyansow 1948 Klass:Kembra Klass:Kerghynedhoryon Klass:Kernow Klass:Rielder Bretennik
Cussel an Tavas Kernuack
Cussel an Tavas Kernuack ew an consel yethoniek o'promovya Curnoack Nowedga. Ma ev o'tyllo gramasegow, gerlyvrow, ha lyver-termyn (An Garrack). Teer ha Tavas ew coweth ev rag eseleth efan. Grond an radnyeth ew scrifednow a-dhia 1558 bes 1776; ma'n savon o'tisqwedhes studh an tavas war-tu ha 1667. Ma pemp esel e'n Consel. Ma arhans an Consel o'tos dhort an esely aga honan, rohow a-vodh, ha gront a fondyans yeth Consel Kernow. Richard Gendall a fondyas an Consel e'n bledhenyow 1980, ha ma ev o'servya edno whath. Ma burow an Consel en Mahunyes, Pednwydh West.
Marghasyow
Marghasyow (Marazion) yw tre vyghan yn ranndir Pennwydh yn Howlsedhes Kernow, Breten Veur. Nyns yw hi moy ages 3 km dhiworth Pennsans. Yma den trigys ena.
Konteth Monongalia, Virjynni West
Konteth Monongalia (yn Monongalia County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Marghasyow
Marghasyow o porth pyskek ha tre varghas yn termyn an Romanyon (hy hanow Latin o FORVM IOVIS ). Wosa y's jevo hwath poesekter awos tyller pergherinses kentrevek, Karrek Loes y'n Koes (St Michael's Mount). Yma'n hengov ma ow pesya y'n eur ma dre dornyaseth.
Shropshire
Konteth Amwydhek yw konteth yn Pow Sows.
Konteth Monongalia, Virjynni West
Monongalia
Kastell Lannstefan
right|thumb|300px|Kastell Lannstefan
Kastell kerweyth Normanek yw, drehevys gans Robert, Yurl a Mortain, hanter-broder William an Trygher yn 11ves kansblydhen. Ev a veu pennplas an Yurlys neb a wovernyas Kernow dres an kansblydynyow.
Yn 1548, eth kernow warn ugens a veu gorrys y'n kastell wosa ladha William Body yn Hellys. Ev a dorra traow y'n krervaow rag surhe lelder an poblans. Meur a'n gernowyon a veu kregys. Prisonys veu Fondyer an Grenoryon, George Fox, yn Kastell Lannstefan yn 1656.
Gonisogeth
Ogas dhe'n kastell, da yw gans tus kuntell rag Goel Sen Pyran. I a dhre aga baneryow Sen Pyran a-rag an kastell. Ena, y kerdhons bys yn kres an dre kyns kerdhes dhe'n diwotti rag pastiow ha korev.
Klass:Istori Kernow Klass:Kastylli Klass:Lannstefan Klass:Tylleryow istorek
Baden-Württemberg
Baden-Württemberg yw stat y'n Soth West a Almayn. Yn 2007, poblans an stat yw 10 775 000. Stuttgart yw an bennsita.
WWW
Klass:Almayn Klass:Statys
Gwariow Olympek
An Gwariow Olympek (yn Frynkek: Jeux olympiques, yn Olympic Games) yw an hwarvos sport keswlasek posekka, a hwer pub peder bledhen. Yma Gwariow an Hav ha Gwariow an Gwav ha milyow a athletys dhiworth moy ages 200 gwlas a gemmer ran ynna. Awenys o an gwariow arnowyth gans an hen Wariow Olympek yn Olympi yn Pow Grek ynter an 8ves kansvledhen KOK ha'n 4a kansvledhen OK. Pierre de Coubertin a fondyas an Kessedhek Olympek Keswlasek yn 1894, a wra governa an movyans Olympek arnowyth hwath. Klass:Sport
Ara (ranneves)
Ara yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Quercus geminata
Kathik yw aga bleujyow ha Mes yw aga froeth.
Klass:Quercus
Amarillo, Teksas
thumb|300 px|Amarillo thumb|250px| Amarillo yw sita ha se konteth Konteth Potter, Teksas, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 200,393.
An sita a veu fondys yn 1877.
Gwiasva
Klass:Citys yn Teksas Klass:Seow konteth an Statys Unys
Maseth
Maseth yw an tybyans a aswon an dyffrans ynter gwriansow mas ha drog.
Lies den a skrifas yn kever fordhow a dhewis an fordh mas. Re a grys bos maseth objetus y'n bys (yn fenowgh y krysir hy bos settys gans Duw po ken kreatur), re erel a grys bos maseth sojetus (hag yw dewisys gans an gemeneth).
Tus a yll dyski maseth a-dhyworth aga theylu, kryjyans, kowetha, ysgol, lyvrow po hengovyow ethegel. Maseth a yll bos ynwedh dyskans dyskys yn lyver po hwedhel. Yn fenowgh yma maseth dyskys yn hwedhlow rag fleghes.
Taklow da dhe wul yw "mas". An konter a vas yw "anvas", taklow drog dhe wul.
Klass:Brysonieth Klass:Ewnhynsegieth Klass:Filosofieth
Llanfihangel-y-Fedw
Llanfihangel-y-Fedw yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST28SW89). Yma hi 6.1 mildir (9.8 km) dhiworth Kardydh ha 127.6 m (205.3 km) dhiworth Loundres. 291 o braster an poblans yn 2011, ha 17 (5.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Casnewydd
Richard Gendall
Richard Roscow Morris (po "Dick") Gendall (12 mis Ebrel 1924 – 12 mis Gwynngala 2017) o an tressa flogh a beswar hag unnik mab dhe'n Revrond Philip Parsons Gendall ha Mary EB Hand. Y das o pronter a oberas yn niver a bluvow yn Kernow keffrys hag yn Kanada, Coventry, Pow Sows ha'n Enesow Turks ha Kaykos le may feu genys Richard yn 1924. Wosa servis y'n Morlu yn Nessa Bresel an Bys, ev a studhyas yethonieth hag ilow yn Pennskol Leeds. Ena ev a dhallathas dyski Kernewek dhyworth R. Morton Nance hag A. S. D. Smith mes tullys ova drefen na veu kowsys hwath. Ev a dhallathas kaskyrgh rag dasserghi Kernewek avel yeth kowsys. Lies bledhen ev a veu dyskador Frynkek ha Spaynek yn Skol Ramasek Hellys.
Yn 1952 ev a dhallathas an lyver termyn Kernewek, An Lef, hag ev o an golegydh lies bledhen. Drefen y assays, fondyes veu Kesva an Taves Kernewek yn 1967.
Gendall a veu hembrenkyas chyf an movyans rag Kernewek Diwedhes a-dhia y dhalleth yn 1986. Gendall a gesoberas gans Robert Morton Nance, hag a skrifas Kernewek Bew – lyver gramasek a vri yn Kernewek Unys. Ev a veu awtour a niver a skrifow yn kever an yeth Kernewek, hag a wre kanow y'n taves warbarth gans Brenda Wootton. Ev a wre hwithra orth an Fondyans rag Studhyansow Kernewek, Pennskol Karesk. o y hanow bardhek, hag ev a veu berdhys yn 1949.
Ev a dhemedhis diwweyth, dhe Lois Murrell yn 1949. Genys veu tri flogh dhedha ynter 1959 ha 1962. I a dhidhemedhas yn 1979 hag ev a dhemedhis arta, dhe Janet (Jan) Fennell yn 1982.
Rol a'y Skrifennow
Nyns yw an rol ma hwath kowal.
Klass:Dinethyansow 1924 Klass:Kanoryon Klass:Mernansow 2017 Klass:Skriforyon yn Kernowek Klass:Studhyansow keltek
Dugeth Kernow
An Dugeth a veu fondys yn 1337 gans Edward III a Bow Sows a-barth y vab, Edward, an Pryns Du. Nyns yw keth offisyow Pryns Kembra ha Dug Kernow, a-ban yw res gwruthyl Pryns Kembra pub gweyth, mes eritir an dugeth yn sempel.
Nyns usi an Dugeth ow pe toll-dir. Sommenn a gerthow an Dugeth yw 571 km², ha hanter anodho yn Dewnans (285 km², yn arbennik yn Dartmoor). Yma leun a gerthow an trest yn Kernow hag Ynysek Syllan (93 km²), Gwlas an Hav (60 km²), ha Herefordshire (54 km²) ynwedh. Dugethow ryal unnik y'n Rywvaneth Unys yw Dugeth Kernow ha Dugeth Lancashire. Yn hengovek, yth esa rentow an Dugeth ow talleth yn balyow sten.
Yma kenedhlogoryon Gernewek (ha ken Kernowyon pals) ow nagha bos Pow Kernow "konteth" (shire county) y'n styryans usadow, ha poesek yw bosva an Dugeth rag igeri an tybyans ma. Y leverir menowgh, rag ensampel, bos Kernow dugeth a-der konteth ha gensi kontethow hy honan. Hwath pella, yth esa dhe Dhug Kernow gweythres korf-laghel ow kelwel Senedh an Stenegow. Dug Kernow a via ytho penn an stat yn Kernow. Ny vern bos gans an dugeth kerthow yn Pow Sows ha Kembra, herwydh an argyans ma: Kurun an Rywvaneth Unys a yll synsi kerthow yn powyow erell heb chanjya savla an Vyghternes y'n Rywvaneth hy honan.
Kevrennow yn-mes
Klass:Gwlasegeth Kernow Klass:Rielder Bretennik
Stephen Harper
thumb|right|Stephen Harper, PC Stephen Joseph Harper yw gwlasegor a veu kyns omma 22nd Penvenyster Canada. Ev a veu genys 30 Ebrel 1959, in Toronto. Ev o Ledyor Party Gwithadorek Canada inter 2003 ha 2015, ha Penvenyster inter 6 Whevrel 2006 ha 4 Du 2015. Ev o esel a Seneth Canada rag Calgary Soth-West inter 28 Metheven 2002 ha 26 Est 2016. Ev a veu dêwys avell caderyor an Unyans Kesgwlasek a Werynoryon 21 Whevrel 2018.
Kevrennow yn-mes
Klass:Dinethyansow 1959 Klass:Kanadians Klass:Politegoryon Klass:Skriforyon
Pellheansow an Ugheldiryow
skeusennik|Gwig gesys dhe Lonbain. Pellheansow an Ugheldiryow (Albanek: Fudach nan Gàidheal, Sowsnek: Highland Clearences) yw term a dhevnydhir rag an argerdh a wul dhe drigoryon Ugheldiryow Alban dhe asa aga threow ha'ga chiow y'n 18ves ha'n 19ves kansvledhen. Yth eth meur anedha dhe Iseldiryow Alban, hag erel eth tramor dhe wlasow kepar ha Kanada ha'n Statys Unys.
Wor'talleth an pellheansow a sewyas gwellheans ammethek esa hembrenkys gans perghennow tir a vynnas ynkressya aga gober. Hemm a gomprehendyas an parkya a welyow ygor a via rewlyes gans an system run-rig ha'n peuri rennys. Yn arbennek y'n north ha'n west a'n ranndir, an re ma a veu dasworrys gans bargennow dir skeul vras gans deves dell o usys a beas rent ughella. An wobrenoryon dewlys yn-mes a gemeras delghyasethow erel yn kemenethow kroftya nowyth ple'th esa gwaytyes ragdha dhe vos arvethys yn diwysyansow avel pyskessa, mengleudhya po gomonna. An leheans yn status a diek dhe groftyer o onan a'n achesonys a gas a-dhyworth an chanjys ma.
Kesunyans Rugbi
Kesunyans Rugbi yw eghenn a rugbi hag yw meurgerys yn arbennik yn Pow Sows kledhbarthek, Ostrali, Mordir Nowydh, ha Papoua Gyni Nowydh.
Pellheansow an Ugheldiryow
An nessa rann (1815 dhe'n 1850ow) a gomprehendyas kemenethow kroftya gorboblys a-dhyworth an kensa rann re gollsa aga maynys a skoodhyans, dre dhivotter ha/po diskar an diwysyansow a fydhens warnedha, kepar ha gomonna, ha tevyans pesus an poblans. Yth o dhe'n pols ma pan o "tremenow skoodhyes" kemmyn, hag y peas an berghennow dir prisyow viajys a'ga gobrenoryon dhe omdhivroa. Nyns o dhe wobrenoryon esa dewisys rag hemma dewis saw omdhivroa. Divotter Avalow Dor and Ugheldiryow a hwarva dhe dhiwedh an pols ma, owth ynkressya yniadow an argerdh.
Kesunyans Rugbi
An Kesunyans a veu gwruthys yn 1895, wosa disakord gans Unyans Rugbi Sowsnek yn kever gober an warioryon. Yth esa hwans dhe'n Unyans bos rugbi sport rag bodhesigyon. Byttegyns, res o dhe nebes gwarioryon oberi Dy'Sadorn ha kales o dhedha gwari heb astiveryans. Brassa o an kudynn ma yn Pow Sows kledh es dyghobarth an pow le mayth o an warioryon moy rych.
Pellheansow an Ugheldiryow
Ammeth y'n Ugheldiryow re bia amalek bys vykken, gans divotter avel peryl rag kemenethow kyns an pellheansow. Byttegyns, nivelyow an poblans eth yn-bann yn fast der an 18ves hag a-varr y'n 19ves kansvledhen. Omdhivroans o rann a istori an Ugheldiryow kyns ha dres an pellheansow, hag y trehedhas y ughella nivel a-wosa. Dres kensa rann a'n pellheansow, omdhivroans a alsa bos gwelys avel form a dhefens erbynn an kellheans a status esa ow pos beghyes gans ynjynorieth gowethyasek an berghennow dir.
Kesunyans Rugbi
An Kesunyans a chanjyas nebes rewlys an sport rag y wul moy uskis hag yntanus dhe viroryon ow tyli.
Klass:Rugbi
Pellheansow an Ugheldiryow
Pennfentynnyow
Klass:Alban
Mosk Omar (Bethlem)
Oos Islamek a-varr
Henwys yw an mosk dhyworth Omar (Umar) ibn al-Khattab (c. 581–644), nessa caliph (rewlyas) Rashidun. Wosa omsettyans Jerusalem (636–637 OK) Omar a dryghas an cita ha mos dhe Vethlem yn 637 OK dhe dhyllo lagha dell wrussa mewghya revrons dhe'n grerva ha sawder dhe Gristonyon ha klogoryon. Peder bledhen hepken wosa mernans an profos Islamek, Muhammad, Omar a bysis yn tyller le mayth yw an mosk lemmyn.
Yaqut al-Hamawi (m. 1229) a lever fatell gemeras Caliph Omar kussul dhyworth managh Kristyon dhe dhrehevel mosk yn drehevyans gans rosvaow po haniyya, a-der chanjya Eglos an Nadelek dhe vos mosk. Tyller an haniyya herwydh Yaqut yw may feu ynkleudhys myghternedh an Bibel, Davyth ha Selevan. Y'n 10ves kansvledhen a-varr Eutychius a Alexandria (877–940) a dheskrif dell yw an haniyya desedhys a-ji tyller Kristyon, owth enebi an soth, hag ytho gwiw dhe bysadow Moslem (qibla), hag a gampoll dell alowas Omar Moslemyon dhe bysi y'n haniyya an eyl wosa y gila heb tochya tra vyth. Eutychius a grodhvolas dell dorras Moslemyon an rewl na. Byttegyns, dres an bledhynnyow, an tyller eth ha bos mosk.
Mosk arnowydh yn tyller nowydh (1860)
An mosk a-lemmyn a veu drehevys yn 1860 war splatt res dhe'n acheson gans an eglos ewngryjyk grek, hag arnowytthes yn 1955, pan esa Jordan ow rewlya an cita. Y'n termyn eus passyes, kemmyn o dhe Voslemyon ha Kristonyon palestinek yn Bethlem dhe brofya olew rag enowi a-der dro'n mosk, dustuni a gesoberyans kryjyk y'n cita.
Tynderow (2000ow)
An 20ves a vis Hwevrer, 2006, an Dalai Lama a lettyas y vysyt dhe'n mosk, yn-dann waskas gans governans China dhe'n Awtorita Kenedhelek Palestinek. Yn mis Hwevrer 2007, maynorieth diogeledh Ysrael (Shin Bet) a dhalghennas 20 a dus a veu lystys yn kuhudhys rag bagas Hamas gans klorek Moslem yn Mosk Omar. Byttegyns, an mosk a veu hebask pan vysytyas Lewydh palestinek Mahmoud Abbas an jydh kyns Nadelek, 2007.
Klass:Moskow Klass:Stat a Balestin
Osasco
left|100px 250px|right|thumb|Osasco
Osasco yw an cita yn Brasil. thumb|left|200px|
Klass:Brasil Klass:Citys ha trevow yn Amerika
Quercus glaucoides
Quercus glaucoides yw ehen a wydhen vythlas, yn genas Quercus, ow triga yn Meksiko.
Kathik yw aga bleujyow ha Mes yw aga froeth.
Klass:Quercus
Pablo Picasso
Pablo Picasso, po Pablo Ruiz y Picasso, (25 Hedra 1881 – 8 Ebrel 1973) o lymner, gravyer, gwrier pryntys, priweythor, desiner gwariva, bardh ha dramatydh a spenas an rann vrassa a'y vewnans yn Pow Frynk. Ev o onan a artydhyon a vri an ugensves kansvledhen ha meur o y awedhyans dres y vewnans ha wosa y vernans ynwedh.
Klass:Dinethyansow 1881 Klass:Didhuwydhyon Klass:Kemynegoryon Klass:Lymnoryon Klass:Mernansow 1973 Klass:Spaynyoryon
Apartheid
thumb|Arwodh war dreth yn Durban, 1989 Apartheid (leveryans Afrikaans :  [ɐˈpartɦɛit]; ger a styr 'studh a vos diberth' ) o system diberthyans herwydh hil yn Afrika Soth, ordenys gans governansow Parti Kenedhlek, neb a rewlya an pow a 1948 bys dhe 1994. An system a fronnas gwiryow, keskowethyansow ha movyansow tus dhu (neb o an brassa radn a'n poblans) rag may kwitha rewl minoryta Afrikaners.
Istori
Diberthyans hil yn Afrika Soth re dhallathsa y'n oos koloniek, pan o rewlys gans kowethyans Eynda Est Iseldiryek, bys dhe dhallethvos rewl Predennek Cape of Good Hope. Displegys o Apartheid avel polici sodhogel ha drehevys wosa Nessa Bresel an Bys gans an Parti Kenedhlek afrikaner-gwarthevys.
Lagh a glassas tus a-ji dhe beswar bagas, "du", "gwynn", "kolorys" hag "eyndek". A 1960 bys dhe 1983, 3.5 milvil di-wynn a veu mevys a'ga threvow ha gorrys yn kentrevethow diberthys. Kanasedhyans di-wynn a veu dileys yn 1970. Wosa henna, nyns o tus dhu namoy burjysi, herwydh lagh, yth ens burjysi unn a dheg mammvro, henwys bantustanow owth omwoverna, ordenys herwydh kordh. Peswar anedha a dheuth ha bos (yn hanow) anserghek. Governans a dhibertha adhyskans, servisyow yagh, trethow ha servisyow poblek erel, hag o yn fenowgh gwetth ages an re na usys gans tus wynn.
Defians
Movyans bras a dhefians erbyn apartheid a devis a-ji dhe Afrika-Soth. Yn keswlasek, yth esa embargo arvow ha kenwerth. A-dhia an 1950ow, protestyansow hag omsavow gwerinek a veu gorthebys gans difennans enebieth ha kargharans hembrenkysi gorth-apartheid. Hag ow lesa defians hag ow tos ha bos kreffa ha moy effeythus, y tevi freudhow.
Dileans
In 1990, Lewydh F. W. de Klerk a dhallathas negysyans rag dilea Apartheid bys may feu synsys an kynsa etholansow lies-hil yn 1994, hag a veu gwaynyes gans Kuntelles Kenedhlek Afrikek ledyes gans Nelson Mandela.
Devynnow
Klass:Hilgasieth
John Couch Adams
skeusennik John Couch Adams (5 Mis Metheven 1819 – 21 Mis Genver 1892). Adams a veu genys yn Lanest, ogas dhe Lannstevan, Kernow. Ev a verwis yn Cambridge. Aswonnys yw ev dres oll rag y dhargan bosva a Nevyon.
Klass:Dinethyansow 1819 Klass:Godhonydhyon Klass:Kernowyon Klass:Mernansow 1892
Raphael Sanzio
Raffaello Sanzio da Urbino, aswonys vel Raphael del yw usys, (6 Ebrel po 28 Meurth 1483 - 6 Ebrel 1520) o lymner ha pennser. Gans Leonardo da Vinci ha Michelangelo, ev o unn a wella lymnoryon an Dastinythyans.
Y lymnasow a vri vrassa yw'n Madonna ha'n Flogh Krist keffrys ha y lymnasow y'n Vatikan.
Klass:Dinethyansow 1483 Klass:Italians Klass:Lymnoryon Klass:Mernansow 1520 Klass:Pennseri
Alamosa, Kolorado
thumb|250px| Alamosa yw sita ha se konteth Konteth Alamosa, Kolorado, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 9,806.
An sita a veu fondys yn 1878.
Robert A. Heinlein
skeusennik|Robert A. Heinlein, 1976
Northamptonshire
Northamptonshire yw konteth yn Pow Sows.
Robert A. Heinlein
Robert Anson Heinlein (7 Mis-Gortheren 1907 – 8 Mis-Me 1988) o skrifer, jynnweyther, ha soedhek morlu amerikanek. Ev yw meurgerys rag y romansow fugieth skiensel ha hwedhlow-berr dyllys yn lyver-termyn fugieth skiensel Astounding Science Fiction.
Northamptonshire
Klass:Kontethow Pow Sows
Robert A. Heinlein
Klass:Demokratyon Klass:Dinethyansow 1907 Klass:Mernansow 1988 Klass:Skriforyon fugieth amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn mor
Aries (ranneves)
Aries yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Gothek
An taves Gothek (po *Gutisko razda, *14px|g14px|u14px|t14px|i14px|s14px|k14px|a 14px|r14px|a14px|z14px|d14px|a) yw yeth ermanek kewsys gans an Gothow hag yn arbennik gans an Visigothow. Yth aswonnir an taves dre vras dhiworth treylyans an Bibel gwrys y'n 4a kansblydhen OK, ha Gothek yw an unn yeth Ermanek Est re asas korpus bras. Ny aswonnir an yethow Germanek Est erell, kepar ha Burgundiek ha Vandalek, saw dre henwyn rekordyes yn tekstow koth.
Denver, Kolorado
thumb|300 px|Denver thumb|250px| Denver yw an vrassa cita ha penncita Kolorado, Statys Unys. An sita a veu fondys yn 1858 hag ynkorforys yn 1861. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 715,522.
Gothek
Klass:Yethow Germanek
Denver, Kolorado
Gwiasva
Klass:Citys yn Kolorado Klass:Kontethow a'n Statys Unys Klass:Penncitys y'n Statys Unys Klass:Seow konteth an Statys Unys
6 Genver
6es mis Genver yw an wheghes dydh y'n kalander gregorek. Yma 359 dedh gesys y'n vledhen (360 yn bledhenyow lamm).
Kate Roberts
Awtoures gembrek a vri o Kate Roberts (13 mis Hwevrer 1891 - 4 mis Ebrel 1985) a skrifas y'n yeth Kembrek. Genys veu hi y'n wig Rhosgadfan y'n gonteth goth a Sir Karnarvon (yn Gwynedh y'n jydh hedhyw) ha merwis yn Dinbych. Aswonnys yw Kate Roberts avel "Myghternes an drolla berr" (Brenhines y stori fer).
Bewskrif
skeusennik|Cae'r Gors - krowji teylu Kate Roberts. Gwithti a-dro dhedhi yw va y'n jydh hedhyw. Genys veu Kate Roberts yn krowji hy theylu Cae'r Gors (Gwel an Hal) yn Rhosgadfan war runyow Mool Trevan. Mengleudhyer o hy thas. Hy bewnans yn Cae'r Gors ha'n wig o pur bosek yn hy gweythyow liennek a-varr. Hy auto-vewskrif Y Lôn Wen yw deskrifans a berth kov a's bewnans y'n arenebedh dhe'n pols na. An krowji Cae'r Gors re beu eylvyldyes avel gwithti a'n awtoures.
Hi eth dhe Ysgol y Cyngor (Skol an Konsel) yn Rhosgadfan ha dhe Ysgol Sir (Skol an Sir) yn Karnarvon wosa henna.
Quercus hinckleyi
Quercus hinckleyi, an Glastan Hinckley, yw ehen danow a bryskynn bythlas, yn genas Quercus, ow triga yn Teksas west ha martesen Meksiko north-west.
Kate Roberts
Bewskrif
Hi a venystras an Gwasg Gee yn Dinbych gans hy gour Morris Williams. Hy gour a verwis yn 1946 ha hi a venystras an bysnis rag deg bledhen hy honan. Yn y lyver, Kate: Cofiant Kate Roberts 1891 - 1985 (Kate: Bewskrif Kate Roberts 1891 - 1985), Alun Llwyd a brofyas bos plegyansow kethreydhel dhe Roberts.
Boulder, Kolorado
thumb|300 px|Boulder thumb|250px| Boulder yw sita ha se konteth Konteth Boulder, Kolorado, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 108,250.
Kate Roberts
Hy gweyth liennek
Hi a skrifas novelys ha drollow berr a-dro dhe voghosogneth ha kalester arenebedh an mengleudhyow yn Kembra North yn hy bewnans a-varr avel awtoures. Hi a dhalathas skrifa novelys ha drollow moya brysoniethel wosa hi dhe janjya chi dhe Dhinbych ha demedha. Yma nebes a dreylyansow hy gweythyow yn Sowsnek ha yethow erel, mes nyns eus treylyansow Kernowek dhe'n pols ma.
Osseti Dhyhow
Ossety Dhehow yw repoblek i'n menydhyow Caucasus. Radn a Bow Grouzy yw hy war-lergh governans an wlas-ma ha'n brassa radn a'n re erel i'n bës ma. Bytegens, Ossety Dhehow yw anserhek de facto a-dhia 1991; Russy a wrug ajon an anserhogeth-ma an 26 Est 2008.
Kate Roberts
Kevrennow
Canolfan Drefdaeth Kate Roberts (yn Kembrek/Sowsnek)
Boulder, Kolorado
An sita a veu fondys yn 1858 hag ynkorforys yn 1871.
Quercus hinckleyi
Kathik yw aga bleujyow ha Mes yw aga froeth.
Tus
Tus, po pobel (unnplek den), yw eseli an ehen Homo sapiens. Gnasow kemmyn a dus a-dreus an norvys yw skientoleth ha godhvos, yeth, kowethas, ha gonisogeth. Yth esplegyas an ehen dhenel yn Afrika, ha'y wosa omystynna a-dreus an bes oll saw Antarktik. Yma nebes 6,450 milvil a dus y'n bes y'n eur ma.
Osseti Dhyhow
An Ossetyon yw sevys a'n Alanyon, udn bobel sarmatek a davas iranek. Cristonyon yw an vrassa radn anodhans (61%); Muslimyon yw re erel. Woja dhyweth an URSS, an Ossetyon a wrug protestya erbydn aga bos kevys in Pow Grouzy.
Tus
Esel tevesik a'n ehen ma a'n gelwir gour (liesek gwer), (ha'n ger den a styr person gorow treweythyow ynwedh). Esel tevesiges a Homo sapiens yw benyn (liesek benenes), po hwath gwreg. Esel yonk yw flogh (liesplek flehes) po baban rag tus pur yonk; y hellir leverel mowes mars yw an flogh benow po maw mars yw gorow.
Osseti Dhyhow
Ma radn aral a'n Ossetyon a-dreus an menydhyow Caucasus in Ossety Gledh, neb yw radn a Russy, ha ma an Ossetyon ow scodhya politek Russy dre vrâs. Ma passportys russek dhe leun a Ossetyon an Dehow.
Boulder, Kolorado
Gwiasva
Klass:Citys yn Kolorado Klass:Seow konteth an Statys Unys
Tus
An ehen dhenel a via a-dro dhe 400,000 bloodh, war-lergh tus skiensek y'n eur ma. Y hwra tus rann a'n urdh Primates, unn bagas a vronviles ow komprehendya apys, simes, lemours ha tarsirs keffrys. An nessa ehennow dhe dus y'n urdh ma yw Pan troglodytes (an chimpansi kemmyn) ha Pan paniscus (an bonobo).
Destryppya
Destryppya yw argerdh esknians rewlivel. Mar hwra an rewliv rewi orth gilfos komm, pan vov an rewliv war nans tennys yw an garrek yn mes. An keth tra a hwer war an tu war nans an liv a garrek vols.
skeusennik|400px|left|Argerdhow esknians yn komm 400px|skeusennik|Furvyans karrek vols skeusennik|center|Karrek weli destryppys yn Sweden
Tus
War dhiw war y hell tus kerdhes – ottomma gnas posek a'gan linyeth esplegyansek. Tus a's peus garrow pur hir may's kehevelir dhe re Primates erel. Hirder kresek tevesigesow an bes yw a-dro dhe 159 cm (y'n Gwlaskor Unys, 164 cm); huni tevesigyon yw adro dhe 172 cm (y'n Gwlaskor Unys, 178 cm).
Osseti Dhyhow
In 2008, woja omsetyans gen Pow Grouzy erbydn Ossety Dhehow, Russy res entras in Pow Grouzy ha fetha lu an wlas-na. Governans Dmitry Medvedev a ajwanas anserhogeth Ossety Dhehow hag Abhazy termyn berr woja hedna.
Tus
Govenek bewnans a dus a-dreus an bes yw 65 bloodh rag benynes ha 61 bloodh rag gwer; mes yma dyffransow meur y'n niverow-ma y'n eyl gwlas ha'n aral. Govenek bewnans yn Japan yw 81 bloodh; huni yn Zambi yw 37 bloodh (gras yn arbennek dhe AIDS).
Osseti Dhyhow
Klass:Gwlasow yn Asi Klass:Gwlasow yn Europa
Warwickshire
Warwickshire yw konteth yn Pow Sows.
Klass:Kontethow Pow Sows
5 Genver
5es mis Genver yw an pympes dydh y'n kalander gregorek. Yma 360 dedh gesys y'n vledhen (361 yn bledhenyow lamm).
Tus
Klass:Apys
Filipinys
An Filipinys (yn Filipinek, Pilipinas; yn Philippines) yw gwlas yn Asi Soth-Est.
Klass:Enesegi Klass:Gwlasow yn Asi
Seattle
Seattle yw an vrassa sita yn Stat Washington, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 737,015.
Gwiasva
thumb|left|300px| Seattle, gans an [[Space Needle]]
Klass:Citys yn Washington Klass:Seow konteth an Statys Unys
Mao Zedong
Mao Zedong (毛泽东; lytherennys ynwedh Mao Tse Tung) (26 mis Kevardhu 1893 – 9 mis Gwydngala 1976), o domhweler kemynegorek Chinek, ha hembrenkyas Repoblek Werin China, a 1949 bys yn y vernans yn 1976.
Genesigeth ha bewnans a-varr
Genys veu yn Shaoshan, Hunan, dhe diek golusek, ev a gavas gwelva Chinek kenedhlek ha gorthemperourethek a-varr yn y vewnans, awedhys yn arbennik gans domhwelans Xinhai yn 1911. Ev a dreylyas orth Marxydhieth-Leninydhieth hag ev owth oberi yn Pednskol Peking (Beijing), hag y feu esel derowel a Barti Kemynieth China (PKC)
Bresel Civil Chinek
Der an Vresel Civil Chinek ynter an Kuomintang (KMT) ha'n PKC, Mao a weresas fondya an Lu Rudh, ha wor'tiwedh ev a veu hembronkyas PKC y'n Keskerdh Hir. Kynth esa keffrysyans gans an KMT yn Nessa Bresel Chinek-Nihonek, wosa fethyans Nihon, an Lu Rudh a fethas an Genedhlegoryon neb a fias dhe Daiwan.
Repoblek Werin China
1a mis Hedra, 1949, Mao a dheklaryas fondyans Repoblek Werin China (RWC), stat unn-parti, kontrolys gans PKC.
Lamm Bras Yn-rag
Yn 1957, Mao a lonchyas kaskergh, aswonys avel Lamm Bras Yn-rag, dresto may trelyas ekonomieth China dhyworth ammeth dhe dhiwysyans. An kaskerdh ma a wrug an euthekka divotter yn istori.
Domhwelans Gonisogethel
Yn 1966, Mao a ordenas Domhwelans Gonisogethel Gwerinek Meur, rag may tilea elevennegow gorth-domhwelans yn China. An domhwelans Gonisogethel a besya deg bledhen ha dres henna, meur a daklow ertach istorek a veu distruys. Mao y honan o kres a gult-gnas. Yn 1972, Mao a dhynerghis Lewydh Statys Unys, Richard Nixon, may tallathas polici Chinek moy igor, hag a veu displegys yn pella gans Deng Xiaoping.
Mernans
Megi hag eva yn krev a wrug Mao. Borr o hag yth esa klevesow an kolon ha'n skevens dhodho ynwedh y'n diwettha radn a'y vewnans. Yma derivasow heb fydhyans mayth esa dhodho kleves Parkinson ha kleves Lou Gehrig. Gwelys diwettha veu 27ves mis Me 1976 hag ev ow metya Pennmenyster Pakistan, Zulfikar Ali Bhutto. Dew shora kolon a godhas warnodho mis Meurth ha mis Gortheren. Wosa tressa, ev a verwis 9ves mis Gwydngala 1976, 82 y vloodh.
Korf Mao a veu embalmys, ha hwath y hyllir y weles yn Mausoleum, drehevys yn kres Pedrek Tiananmen, Beijing.
Quercus grisea
right|thumb|250px|Del Quercus grisea right|thumb|250px|Mappa lesrannans Quercus grisea, an Glastan Loos, yw ehen a wydhen po pryskynn bythlas po kolldhel, yn genas Quercus, ow triga yn Amerika Gledh kresel soth.
Kathik yw aga bleujyow ha Mes yw aga froeth.
Klass:Quercus
Gorsav New Haven
Gorsav a serv an bluw ha treveglos a New Haven yn Connecticut yw Gorsav Union po Gorsav New Haven.
Asnodhow
Klass:Konnectikut New Haven
Wheeling, Virjynni West
Wheeling yw sita vyghan yn Virjynni West, SUA.
Klass:Citys yn Vyrjyni West
Quercus intricata
Quercus intricata, an Glastan Krann Kohwila, yw ehen a bryskynn bythlas, yn genas Quercus, ow triga yn Brewster, Teksas ha Meksiko north.
I a dhaskorro gans aga skyll.
Klass:Quercus
1491
1488 - 1489 - 1490 - 1491 - 1492 - 1493 - 1494
1491 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyador gregorek.
Dineythyansow
Klass:1491
Poldark
Kevres a romansow istorek Sowsnek gans Winston Graham a veu dyllys a 1945 dhe 1953 ha dhana a 1973 dhe 2002 yw Poldark. An gevres a gomprehend 12 romans: an kensa seyth yw gorrys y'n 18ves kansvledhen, ow korfenna dhe Nadelik 1799; an pymp erel a hwer a-varr y'n 19ves kansvledhen hag y holons bewnansow diyskyonnoryon penn-nasow an romansow derowel. Y skrifas Graham an kensa pajer lyver Poldark dres an 1940ow ha'n 1950ow. Wosa powes hir y tewisis daskemeres an gevres ha dyllo The Black Moon yn 1973.
Ross Poldark, an penn-nas, yw sodhek an Lu Bretennek a dhehwel dh'y dre yn Kernow a Vresel Anserghogeth Amerika dhe drovya y krysas y vowes ambosys Elizabeth Chynoweth y vos marow ha parys dhe dhemedhya y genderow Francis Poldark. Ross a assay dasserghi fortunnyow y honan dre dhasygeri onan a valyow kober forsakyes y deylu. Wosa lies bledhen y temedh ev Demelza Carne, gonisoges voghosek, hag yn lent yth yw gwrys bos unverhes gans kolles kerensa Elizabeth.
An BBC re wrug dew aswiwans: onan a dharlesas yn 1975 ha 1977, hag onan a dhallathas yn 2015.
Romansow
Isditel pub romans yw A Novel of Cornwall (Romans a Gernow). Yn kynsskrif dhe The Black Moon, Graham a dhispleg y dhewis dhe dhasserghi an gevres wosa powes a ugens bledhen.
Beijing
Beijing (北京 Běijīng) yw pennsita Repoblek an Werin China.
Reydholeth
alt=Kosk (Le Sommeil) lymnys yn 1866 gans Gustave Courbet a yllis bos ragvleyner a bornografieth arnowydh.|skeusennik|Kosk (Le Sommeil) lymnys yn 1866 gans [[Gustave Courbet a yllis bos ragvleyner a bornografieth arnowydh.]] Reydholeth yw an maner may hwra tus diskwedhes ha previ aga honan yn reydhel. Yssynsys yn homma yw omglewansow ha fara bewoniethek, erotek, fisegel, klewansek ha sosyel. Awos bos ger ledan gans ketestennow istorek dyffrans dres termyn, nyns eus styryans kewar dhodho. Dre vras, an teythi bewoniethek ha fisegel a reydholeth a doch gweythresow dinythiansek denel, y'ga mysk an dro gorthyp reydhel a dus. alt=Keskerdh gooth LKDT+ yn 2017 yn Amerika.|skeusennik|Keskerdh gooth LKDT+ yn 2017 yn [[Amerika.]] Tuedhder reydhel a nebonan yw aga fatron bern reydhel y'n keth reydh, ken reydh po py reydhow pynag. Nasyow fisegel ha klewansek a reydholeth a yssyns kevrennow ynter unigynnow diskwedhys der omglewansow down po heweledhow fisegel a gerensa. Teythi sosyel a doch an effeythyow a gowethas denel war reydholeth. Reydholeth a nas hag yw nasys gans teythi gonisogethel, politek, laghel, filosofek, moral, ewnhynsek ha kryjyek a vewnans.
Dre vras, les yn gwriansow reydhel a voghha pan wra unigyn drehedhes kedhorieth. Kyn na wrug tybieth unnik a-dro dhe'n skilys a duedhder reydhel kavos skoodhyans ogas ha pell, yma moy a dhustuni ow skoodhya skilys di-sosyel a duedhder reydhel ages skilys sosyel, yn arbennik rag gwer. Skilys sosyel yw skodhys gans dustuni gwann hepken. Homm yw skodhys pella gans dustuni treuswonisogethel, drefen nag eus kevradhow ughella a vri dhe wonisogethow meur aga ferthyans rag kethreydoleth.
Golokvaow esplegyek a-dro dhe gesparyans denel, dinythians ha towlow dinythians, ha tybieth dyski sosyel a re gwelyow pella a reydholeth. Teythi sosyo-gonisogethek a reydholeth a yssyns displegyansow istorek ha kryjyansow kryjyek. Nebes gonisogethow yw deskrifys avel fronys yn reydholeth. An studyans a reydholeth a yssyns honanieth denel yn bagasow kowethasek, klevesow treuskorrus yn reydhel ha fordhow rewlyans dinythi. Furv an moyha kemmyn a reydholeth denel yw kenreydholeth, mes yma ynwedh kethreydholeth, diwreydholeth, ollreydholeth ha anreydholeth maga ta.
Norwich
Norwich yw tre vras yn Norfolk.
I. M. Pei
Ieoh Ming Pei (genys 26 Ebrel 1917) yw pennser amerikanek chinek a vri. Ev re dhesinyas drehevyansow dres oll an bys hag ev a waynyas Pewas Pritzker yn 1983.
Klass:Asians Klass:Dinethyansow 1917 Klass:Mernansow 2019 Klass:Pennseri amerikanek
San Francisco
thumb|right|Gwel San Francisco ha [[Pons Golden Gate]] San Francisco yw sita yn Kaliforni, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 873,965.
An sita a veu fondys 29 Metheven 1776 gans Lieutenant José Joaquin Moraga ha Padre Francisco Palóu.
Golnans
Golnans (Golant) yw gwig vyghan ogas dhe Fowydh yn Kernow.
Herefordshire
Konteth Fordhkoth (Herefordshire) yw konteth yn Pow Sows.
Klass:Kontethow Pow Sows
Konteth Monroe, Virjynni West
Konteth Monroe (yn Monroe County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Monroe
Jakobitydh
Jakobitydh yw person ow skoedhya an eretons a Jamys I ha VII ha'y eryon dhe gurun Pow Sows, Alban, Pow Frynk ha Wordhen wosa Domhwelans 1688. An Domhwelans na re jassyas Jamys VII a Ji Stuart dhiworth Vreten Veur. Pur gemmyn o Jakobitieth y'n powyow keltek. An Jakobitydhyon a omladha skoedhoryon Wella IV a Oranje yn Wordhen 1688-1691 hag yn Alban 1689-1692 (yn-dann Isyurl Dundee). Yth esa rebellyans jakobitydh meur yn 1715, hag onan arall yn 1745, mes an lelysi a Ji Hannover a fethas an dhew. Bonnie Prince Charlie a verwis yn 1788 heb er saw y vreur Henry IX, dug Evrek, neb o Kardinal y'n Eglos Katholik Romanek. Ny alla an Kardinal Evrek demmedhi drefenn y alwesigeth, ha nagonan a'y eryon bell (eseli a jiow ryal italek hag almaynek) re jalenjyas aga studh avel eryon an Gurun bredennek. Henry Jenner, tas an Dasserghyans Kernewek, a skoodhyas an acheson Jakobitieth ha nyns o da ganso an teylu riel Hanover ha'ga diskynysi.
Klass:Istori Klass:Rielder Bretennik
Llyswyrny
Llyswyrny yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST38NW84). Yma hi 11.7 mildir (18.9 km) dhiworth Kardydh ha 121.5 m (195.5 km) dhiworth Loundres. 11428 o braster an poblans yn 2011, ha 1028 (9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Casnewydd
Glenwood Springs, Kolorado
thumb|250px| Glenwood Springs yw sita ha se konteth Konteth Garfield, Kolorado, Statys Unys. An sita a veu ynkorforys yn 1885. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 9,963.
Chartour Europek rag Yethow Ranndiryel po Bian
thumb|250px|right|An chartour yw sinys ha fast'hes yn gwlasow dulas, sinys mes nyns yw fast'hes yn gwlasow gwerwyn, ha nyns yw an chartour na sinys na festys yn gwlasow gwydn.
An Chartour Europek rag Yethow Ranndiryel po Bian yw ambos a Gonsel Europa degemerys yn 1992 rag difres ha promovya yethow ranndiryel ha bian yn Europa.
Kernowek a wrug gwaynya ajon sodhogel yn-dadn an chartour yn 2002.
Brandenburg
Klass:Almayn Klass:Statys
Worcestershire
Konteth Karwrangon yw konteth yn Pow Sows.
Klass:Kontethow Pow Sows
Quercus john-tuckeri
right|thumb|250px|Del john-tuckeri Quercus john-tuckeri, an Glastan Tucker, yw ehen a bryskynn bythlas, yn genas Quercus, ow triga yn Amerika Gledh soth-west.
Kathik yw aga bleujyow ha Mes yw aga froeth.
Klass:Quercus
Skravinas
Skravinas yw argerdh a esknians rewlivel kevys y'n ugheldiryow. Poos an rewliv a wask stoff eskniys erbynn an garrek weli, ow rutya ha polsya an garrek dhe vos leven. Kravasow down drefen skravinas yw gelwys skravinansow. Skravinas a levena tu karrek vols yn bann an liv.
skeusennik|400px|left|Argerdhow esknians yn komm 400px|skeusennik|Furvyans karrek vols
skeusennik|Karrek weli leven drefen skravinas skeusennik|Skravinansow war garrek weli skravinasys
Natur
skeusennik|Dowrlam yn Park Kenedhlek Arthur's Pass skeusennik|right|300px|Lughes dres tardhans loskvenydh Galunggung yn 1982.
An geryow natur ha naturel yw usys rag oll an taklow nag yw gwrys gans tus. Taklow kepar ha kewer, organedhow, tirfurvow, korfow an efanvos ha lies moy yw rann a natur. Godhonydhyon a studh an fordh rannow natur dhe oberi. Taklow gwrys gans tus yw gelwys kreftus po artefaktow.
Skiensow naturel divers a studh rannow dyffrans a natur, rag ensampel ekologieth a studh rannow plansow hag enevales y'n kerghynnedh, ha bewonieth a studh pub eghen byw.
Tus yw rann a natur, herwydh unn welva, hag i yw an drigoryon moyha studhys war an planet. I a gesvyw an eyl gans y gila yn aga herghynnedh naturel pub dydh. Pub rann a natur, dhyworth an ayr dhe'n tir yw kesserghek. Medhegneth a studh tus yn yeghes ha kleves.
Ralphie May
thumb|May, [[2009]] Ralph Duren "Ralphie" May (1972 – 2017) o gwarier amerikan geryes da.
Natur
Natur, yn y styr moyha efan, a styr an bys fisegel dre vras. Hemm yw styr an ger herwydh fysegieth.
Ralphie May
Klass:Gesyoryon Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Mernansow 2017 Klass:Ynkleudhyansow yn Arkansas
Colorado Springs, Kolorado
thumb|300 px|Colorado Springs thumb|250px| Colorado Springs  yw sita ha se konteth Konteth El Paso, Kolorado, Statys Unys. An sita a veu ynkorforys yn 1886. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 478,961.
Gwiasva
Klass:Citys yn Kolorado Klass:Seow konteth an Statys Unys
Keryer
Keryer a ell bos:
Barack Obama
Barack Hussein Obama II (genys 4 mis Est, 1961) o 44ves Lywydh an Statys Unys a-dhia an 20ves a vis Genver 2009 bys an 20ves a vis Genver 2017. Obama yw kynsa lywydh Afrikek-Amerikanek an Statys Unys. Ev a veu dasetholys yn 2012.
Emperoureth Breten Veur
An Emperoureth Vretenek (The British Empire) o emperoureth, gwrys a'n dominions, koloniow, protectorates, mandates ha ranndiryow erel, rewlys po menystrys gans an Ruvaneth Unys.
Barack Obama
Ev a veu genys yn Hawaii. Y vamm o Stanley Ann Dunham, dre vras Sowsnek hy linyeth, ha'y das, Barack Obama Sr o Luo dhyworth Nyang’oma Kogelo, yn Kenya.
Emperoureth Breten Veur
Hy devedhyans o dre'n kerthow kenwerth dres mor, fondys gans Pow Sows yntra an kansvlydhennyow hwetek dhe etek. Yth o an brassa Emperoureth yn istori neb termyn, ha dres moy ages kansvledhen, o an kynsa gallos yn bys. Yn 1922, an Emperoureth a rewlya a-dro dhe 458 milvil a dus.
Barack Obama
Kyns bos lywydh
Gradhesik Pennskol Columbia ha Skol Lagh Harvard may servya ev avel lywydh Dasweles Lagh Harvard. Ev a oberas avel laghyas gwiryow kemmyn kyns bos etholys yn Senedh Illinois, ow servya yntra 1997 ha 2004. Yn 2004, hag ev ow kesstrivya rag Senedh an Statys Unys, areth gresel a ros ev dhe Guntelles Gwlasek Parti an Dhemokratyon, may teuth ev ha bos aswonnys gwell dredhi. Ev a waynyas esedh senedh Ilinois, ow servya a 2004 bys yn 2008. Ev a gesstriva yn sewen ogas erbynn Hillary Rodham Clinton rag an hanwesigeth Dhemokrat, hag a fethas ombrofyer an Parti Repoblikanek John McCain yn etholans lywydhek 2008.
Notennow ha devynnow
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Demokratyon Klass:Eseli Senedh an Statys Unys Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Pewas Nobel Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Illinois
2011
2008 – 2009 – 2010 – 2011 – 2012 – 2013 – 2014
Derow
right|thumb|250px|Derwen yn Hesse, Almayn right|thumb|250px|Mes ha del Derow (unnplek derwen, Lat. Quercus petraea) yw eghen a wydhen, yn genas Quercus, ow triga yn Europa hag Anatoli.
2011
2011 yw bledhen gebmyn a wrug dalleth de' Sadorn.
Mernanjow
Klass:2011
Derow
Kathik yw aga bleujyow ha Mes yw aga froeth. Prenn an derow yw kales; y tevnydhyr rag gwruthyl mebyl, leuryow, balyers h.e.
George Washington
George Washington (22 a vis Whevrel, 1732 – 14 a vis Kevardhu, 1799) o kensa Lywydh an Statys Unys.
Washington a veu genys yn Konteth Westmoreland, Virjynni yn 1732, mab Augustine ha Mary Ball Washington. Ev o Lywydh an Statys Unys a-dhia 30ves a vis Ebrel, 1789 bys y'n 4a a vis Meurth, 1797. Ev a wrug merwel yn 1799 yn Mount Vernon, Virjynni.
Kevrennow yn-mes
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Domhweloryon Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1799 Klass:Perghennow kethyon amerikanek Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Vyrjyni
Boötes (ranneves)
Boötes yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Rembrandt
Prederis y vos unn a'n gwella lymnoryon ha gwrioryon pryntys yn istori art europek, ha'n posekka yn istori iseldiryek. f.420 Ev a wre lymna yn oos henwys an Oos Owrek Iseldiryek gans istorioryon.
Y hyllir gweles y awenekter splann yn y bortrayansow, y ombortrayansow ha'y lymnansow ha hwedhlow dhyworth an Bibel. Y ombortrayansow yw haval dhe vewskrif pur wiryon. f.420
Klass:Iseldirysi Klass:Lymnoryon Klass:Mernansow 1669
Mor Cosel
thumb|Mappa a'n Mor Cosel thumb|An Mor Cosel dhort [[San Francisco en Californya]]
Shahab Hosseini
thumb|Shahab Hosseini 2016 Shahab Hosseini (genys 17 Est 1974) yw gwarier iranek geryes da.
Henri Matisse
thumb|right|170px|Portrayans a Henri Matisse (1933)
Henri Matisse (Le Cateau-Cambrésis, Nord, Pow Frynk, 31 Kevardhu 1869 – 3 Du 1954) o artyst a Bow Frynk, godhvedhys rag y dhevnydh a liw hag y lynenieth berus ha gwredhek.
Kynth o ev henwys yn kensa "Fauve" (best gwyls), warbydn an 1920s ev o gwelys moy ha moy avel mentenyor a hengov classek lymna Pow Frynk. Y vaystry a yeth semlantek a gomposter ha liw, yn obereth a wrug rewhansa moy es hantercans, a wrug gwaynya dhodho ajon avel fygur chyf yn art arnowyth.
Mor Cosel
An Mor Cosel po (Keynvor Hebask e'n FSS) ew an broassa keynvor e'n Nor. Ma ev owth ystydna dhort an Arctek e'n noor dhe Mor an Soth (po herwydh tybyans, dhe Antarctica) e'n soth, gen Asya hag Australya dhe'n west, hag America dhe'n est.
Orth 165.2 milvil gilometer pedrek (63.8 milvil vil bedrek) en enep, ma'n broassa radn-ma Keynvor an Bys ow cudha neb 46% a vejeth dowr an Nor hag a-dro dhe dressa radn a'y vejeth en sobm, orth y cul broassa avel enep tir an Nor oll war-barth. Ma'n creskelgh orth y radna dhe'n Mor Cosel Noor ha'n Mor Cosel Soth, gen diw dorva rowl: an Enesow Galápagos ha'n Enesow Gilbert. Kyn fon'jei war an creskelgh, mon'jei prederys avel bos a-jei en tien an Cosel Soth. An Cledh Mariana e'n Cosel Noor westek ew an downna poynt e'n bys, ow trehedhes downder a 10,911 meter.
An Mor Cosel a veu gwelys gen Europians a-varr e'n 16ves cansvledhen, kensa gen an whithrer tiryow Vasco Núñez de Balboa a wrug tremena Ros Panama en 1513 hag y henwel Mar del Sur (Mor an Soth). Y hanow noweja a veu res gen an whithrer tiryow a Bortyngal Ferdinand Magellan dres caskerdh Spayn a wolyans a-dro dhe'n bys en 1521, a wrug cavos gwynsow ewn hag ev ow trehedhes an mor hag y elwel Mar Pacifico en Portyngalek, ow styrya "mor cosel".
Devydnow
Klass:Moryow ha keynvoryow
Fowy
Fowy a ell bos:
Mor Kledh
thumb|Mappa an Mor Kledh skeusennik|kledh|Mappa an Mor Kledh Mor Kledh yw mor yntra Breten Veur y'n howlsedhes, gonna-tir Skandinavek ha Denmark y'n howldrehevel, hag Almayn, Iseldiryow, Pow Belg ha Pow Frynk y'n soth. Yn Gogledh, an Mor Kledh a vet Mor Norgagh, neb yw rann a'n Keynvor Iwerydh. An Chanel a gevrenn an Mor Kledh dhe'n Mor Keltek ha Kammas Biskay.
Klass:Moryow an Keynvor Atlantek
Konsel Kernow
thumb|right|Lys Kernow yn [[Truru, esedh an konsel]]
Dydhyador yuliek
An dydhyador yuliek yw henwys yndella awos y vos dyllys gans Yuli Kesar (Julius Caesar) yn 46 KK. Ev o an dydhyador usadow y'n Howlsedhes bys 1582 pan veu an dydhyador gregorek dyllys gans Pab Gregori XIII. Awos y vos dyllys gans an Eglos Katholik Romanek, lies bro brotestant a skonyas adoptya an dydhyador gregorek, hag a besyas gans an dydhyador yuliek, henwys ynwedh an dydhyador Gis Koth (Old Style), dres moy es kansblydhen. Breten Veur (ha'n trevesigethow predennek yn Amerika Gledh) a withas an dydhyador yuliek bys 1752, ha Russi ny janjyas dhe'n dydhyador gregorek bys 1917, wosa an Domhwelans Russek.