cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carl Jung
Carl Gustav Jung (1875 - 1961) o medhek brys ha psychoanalydhydh.
Klass:Filosofers Klass:Mernansow 1961 Klass:Skriforyon
"Weird Al" Yankovic
thumb|Yankovic, [[2010]] Alfred Matthew "Weird Al" Yankovic (23 Hedra, 1959) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans italek Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1959 Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Kanoryon amerikanek
Yucatán
Yucatán yw stat yn Meksiko.
Klass:Statys a Veksiko
J. Robert Oppenheimer
J. Robert Oppenheimer (1904 - 1967) o fysygydh tybiethel amerikanek.
Klass:Amerikanyon Klass:Dinethyansow 1904 Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow 1967 Klass:Ynkleudhyansow yn mor
Sardayn
Sardayn (yn Italek, Sardegna; yn Sardaynek, Sardigna, Sardinna ha Sardinnia) yw rannvro yn Itali.
Kernow Kledh
Kernow Kledh a veu unn a'n hwegh ranndir yn tir meur Kernow kyns 2009. Yth esa an ranndir ow synsi ynno teyr hevrang po konteth a Gernow north-est: Tryger, Strasnedh, ha Lysnowydh; ha rann a gonteth Pydar. (Furvys a gevrang Tryger o an kontethow Strasnedh ha Lysnowydh nans o lies kansblydhen.) Yn Kernow Kledh yma dorn veur a'n ugheldir kernewek, Goen Brenn.
Yma soedhvaow an ranndir yn Ponsrys ha Bosvenegh. Yn 2001, yth esa 81,889 a dus ow triga y'n ranndir.
Trevow yn Kernow Kledh:
Cerrigydrudion
Cerrigydrudion yw tre yn Conwy, Kembra; (SH94NE07). Yma hi 107.8 mildir (173.5 km) dhiworth Kardydh ha 179 m (288 km) dhiworth Loundres. 711 o braster an poblans yn 2011, ha 549 (77.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Anna a Vreten Vyghan
Anna (25 Genver 1477 – 9 Genver 1514) o Duges a Vreten Vyghan a-dhia 1488 bys 1514. Genys yn 1477, dug Francis II a Vreten Vyghan hag Margaret a Foix o hi. Yn 1490 y temmedhis hi Maximilian I a Estrych. Yn 1491 y temmedhis hi Charles VIII a Frynk. Yn 1499 y temmedhis hi Louis XII a Frynk.
Cerrigydrudion
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
Sarah Newton
Sarah Louise Newton (genys Hick; 19 Gortheren 1961 yn Gloucestershire, Pow Sows) yw politegores a Vreten hag an esel Senedh rag Truru hag Aberfal a-dhia 2010 dhe 2019. Hi a veu dasetholys yn 2015 ha 2017. Esel Parti Gwithadorek yw.
Anna a Vreten Vyghan
Klass:Dinethyansow 1477 Klass:Bretonesow Klass:Mernansow 1514
Sarah Newton
Newton o an Menystres a Stat rag Evredhyon, Lavur ha Yeghes a-dhia mis Du 2017 ha mis Meurth 2019. Hi a omdennas rag votya war-bynn an governans yn vota Brexit yn senedh.
Devynnow
Klass:Dinethyansow 1961 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Gernow Klass:Politegoryon a Loundres Klass:Sowsesow
Franklin Pierce
Franklin Pierce (1804–1869) o Lewydh an Statys Unys.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Demokratyon Klass:Dinethyansow 1804 Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Eseli Senedh an Statys Unys Klass:Mernansow 1869 Klass:Ynkleudhyansow yn Hampshire Nowydh
Robert Louis Stevenson
Robert Louis Stevenson (13 Du 1850 - 3 Kevardhu 1894) o romanser ha prydydh albanek. Genys veu Stevenson yn Karedin yn 1850. Y das o Thomas Stevenson (1818 - 1887), ynjynor golowjiow, ha'y vamm, Margaret Isabella (Balfour (1829 - 1897). Besydhys veu avel Robert Lewis Balfour Stevenson. Pan veu 18 bloodh, ev a janjyas spellyans "Lewis" dhe "Louis", hag ev eth heb "Balfour" a-dhia 1873. Tas Thomas, hendas Robert, o Robert Stevenson, an ynjynor civil, ha breder Thomas, (ewntres Robert) Alan ha David a dhelinyas golowjiow ynwedh. Ev a spenas meur a'y yowynkneth klav yn y weli gans kudynnow skevens. Ev a studhyas an lagha yn Pennskol Karedin, mes yth esa bern a-dro dhe skrifa ynno hwath.
William Murdoch
William Murdoch (treweythyow Murdock) (21ens a vis Est 1754 – 15ves a vis Du) a veu genys yn Alban. Ev o kymgydh ha deviser hag ynjiner jynnweythor. Klass:Ynjinorjon Albanek Klass:Devisoryon Albanek Klass:Kymgydhyon Albanek
Klass:Albanyon Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow 1839 Klass:Dinethyansow 1754
Robert Louis Stevenson
Treylyansow Kernewek
Treylyes veu Treasure Island dhe Gernewek diwweyth., ha The Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde unweyth. Klass:Albanyon Klass:Didhuwydhyon Klass:Mernansow 1894 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth wothek Klass:Skriforyon lien fleghes Klass:Dinethyansow 1850
Didhiwedhter
skeusennik|Arwodh didhiwedhter Didhiwedhter yw a-dro taklow eternal. Trewethyow, didhiwedhter yw a skrifys ∞. Didhiwedhter a wrug menya taklow diffrans, ha hemm yw kregi war pan yw usys. An ger yw dhyworth latinek "heb mar fin". Didhiwedhter a wra durya bys vykken, ytho trewethyow spas, niverow ha taklow erell yw leverys bos "didhiwedh" drefen i dhe diwedha nevra.
Nyns yw didhiwedhter niver gwir, mes trewethyow ev yw usys avel niver. Didhwedhter a leversys yn fenwogh yma neppyth fatel lies, yn le neppyth yw fatel bras. Rag ensampel, yma heb worfen lies niver kowal (henwys integers), mes nyns eus integer heb worfen bras. Mes yma par diffrans a didhiwedhter dhe par diffrans a awgrym. Ytho, an menyng a wra chanjya yn fenowgh.
Yma dew par a didhiwedhter; didhiwedhter potencyal ha didhiwedhter gwir. Didhiwedhter potencyal a wra stoppya nevra. Rag ensampel, ow addya 10 dhe niverow - moy 10s a via addys. Didhiwedhter gwir a wra menya taklennow yw avowys avel taklennow didhiwedh (kepar ha niverow transinfinite).
Poll an Wragh
Tre arvorek ha treth yn Kernow yw Poll an Wragh, yn Pluw Vrek, yntra Hellys ha Pennsans ryb Baya an Garrek.
Kathik Vedhel
Geryow
Kathik vedhel, kathik domm, pel vyghan pub eur, kathik lowen, kathik hunyek, peur peur peur.
Poll an Wragh
Henwyn istorek
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Vrek
Kathik Vedhel
Geryow
Klass:Kanow yn Kernowek
Ynys Norfolk
Ynys Norfolk (FSS: Enys Norfolk; Norfuk: Norfuk Ailen; yn Norfolk Island) yw gwlas ynys y'n Keynvor Hebask. Pow omrewlys Ostralek yw.
Klass:Ostralasi Klass:Ostrali
Chennai
thumb|right|250px| Chennai (Tamilek: சென்னை, ‎tɕennəj) yw cita yn Eynda. Yma a-dro dhe 4,681,087 a dus ow triga yn Chennai.
Gwiasva
Klass:Citys ha trevow yn Asi‎ Klass:Eynda
Keus
Keus yw leth yn furv soled ha dybradow. Yma lies ryw keus, rag ensampel cheddar, swiss, ha provolone. Lies tra a janj an furv, tewder ha sawor keus. Hemma a gomprehend: an leth (bugh po gaver); mars yw an leth pasteurys; an myns a vlonek, bakteria ha kosk y'n keus; fatel wrer an keus, pygemmys blonek eus y'n keus; hag oos an keus.
Rag nebes keusyow, an leth yw kowlys dre geworra trenkennow kepar hag aysel po sugen limaval. Meur a geusyow yw trenkhes gans bakteria. An bakteria ma a dreyl sugraow leth dhe drenken laktik. Godroth yw usys rag gorfenna an kowlyans. Dewisyow losowek rag godroth a yll bos usys ynwedh. Meur a hemma yw gwrys rag adhvesi fong henwys Mucor miehei. Dewisyow erel a dhevnydh eghen a'n teylu askall Cynara.
Dalleth keus
Pobel re beu ow kul keus a-dhia gyns skrifans. Ny wodhon pan o an kynsa keus. Keus a veu dybrys gans an bobel Sumerian yn 4000 KOK a-dhedro.
Fatel wrer keus
Keus yw gwrys gans leth. An leth an moyha meurgerys yw leth bugh, gaver po davas. Leth bual, kowrvargh, asen ha dowrvargh a yll bos usys ynwedh.
Klassans keus
Yma nebes methodys dyffrans rag klassa keusyow:
Rywyow dyffrans a geus a gomprehend:
Klass:Bosow
Roumani
Roumani (yn Roumanek, România) yw gwlas yn Europa. An vrassa rann a'n poblans a gows Roumanek, neb yw taves kenedhlek an wlas. Byttegyns, yma niver vras a Hungaregoryon, yn arbennik y'n kres ha north-west, ha moy es milyon a dus a gows Romek.
1925
1922 - 1923 - 1924 - 1925 - 1926 - 1927 - 1928
1925 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Yow.
Mernansow
Klass:1925
John de Lancie
Klass:Dinethyansow 1948 Klass:Didhuwydhyon Klass:Gesyoryon Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Gwarioryon wari gwydhyow amerikanek Klass:Kanoryon amerikanek Klass:Komposydhyon Klass:Skriforyon fugieth amerikanek
Raffya
skeusennik|Raffya skeusennik|Fiber Raffya Raffya yw fiber dhyworth delyow an eghen a wedhen henwys palmwedhen raffya.
Toy Story 3
Toy Story 3 (Kernowek: Hwedhel Gwariellow 3) yw fylm fantasi bywhes amerikanek gwres yn 2010.
Klass:Fylmow fantasi amerikanek Klass:Fylmow bywhes amerikanek
Veneto
Veneto yw rannvro yn Itali.
Volans (ranneves)
Volans yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU). Byghan ha gwann, y sev yn rann benneghlek dyghow a'n ebron. Onan a dhewdhek ranneves gwrys gans Petrus Plancius yw (dhyworth aspiansow gans Pieter Dirkszoon Keyser ha Frederick de Houtman), hag y feu dyllys rag an kynsa termyn war bel an norvys dyllys yn 1597 yn Amsterdam. Hy ster splanna yw saw a'n splannvraster 4a. Hy hanow kynsa o Piscis Volans po pysk neyja.
Betws Gwerful Goch
Betws Gwerful Goch yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ04NW63). Yma hi 106.1 mildir (170.8 km) dhiworth Kardydh ha 174.4 m (280.6 km) dhiworth Loundres. 341 o braster an poblans yn 2011, ha 204 (59.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Conwy
Conwy yw tre yn Conwy, Kembra; (SH77NE65). Yma hi 127.4 mildir (205 km) dhiworth Kardydh ha 198.4 m (319.3 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans yn 2011, ha 3901 (27.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
Kazuo Ishiguro
Syr Kazuo Ishiguro (genys 8 mis Du 1954) yw romanser ha skrifer sowsnek.
Klass:Pewas Nobel Klass:Skriforyon fugieth
Musée d'Orsay
right|thumb|300px|Musée d'Orsay
An Musée d'Orsay yw gwithti yn Paris, Pow Frynk. Ygerys veu yn 1986. Ev a wra gorheri 57,400 m². Godrigys veu gans 3,200,000 a dus yn 2007.
Bodelwyddan
Bodelwyddan yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SH97NE91). Yma hi 124.3 mildir (200.1 km) dhiworth Kardydh ha 187.3 m (301.4 km) dhiworth Loundres. 2064 o braster an poblans yn 2011, ha 369 (17.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Emily Hobhouse
Emily Hobhouse (1860–1926) o aktivydh Predennik a-barth sewena ha kres. Hi yw gwella kevys rag diskwedhes an studh a dus gwrys prisner yn Bresel Afrika Dheghow.
Genys yn Lyskerrys, hy thas o pronter yn Eglos Pow Sows.
Wosa mernans hy thas yn 1895, Hobhouse eth dhe Minnesota, Statys Unys rag pregotha dhe'n dus bal kernewek ena. Hi a dhehwelis dhe Vreten Veur yn 1900, mes a wrug vyaj dhe Afrika Dheghow y'n blydhen na, 1901, ha 1903; yth esa hi dyskadores yn Afrika Dheghow 1905–1908.
Hi o fest erbynn Kynsa Bresel an Bys.
Yn 1920, hy herens yn Afrika Deghow a dhannvenis dhedhi arghans y prenno hi chi yn Kernow. Ytho, Hobhouse a brenas chi yn Porthia. Y ferwis hi yn 1926 yn Loundres.
Klass:Dinethyansow 1860 Klass:Afrikanesow Klass:Kernowesow Klass:Kresydhyon Klass:Mernansow 1926
Hyderabad (India)
thumb|right|250px| Hyderabad (Telougou: హైదరాబాద్, ‎ ɦəjd̪ərɑːbɑːd̪; Urdu: حیدرآباد]) yw cita yn Eynda. Yma a-dro dhe 4,010,238 a dus ow triga yn Hyderabad.
Gwiasva
Klass:Citys ha trevow yn Asi‎ Klass:Eynda
Dolgarrog
Dolgarrog yw tre yn Conwy, Kembra; (SH76NE34). Yma hi 121.4 mildir (195.4 km) dhiworth Kardydh ha 195.1 m (314 km) dhiworth Loundres. 427 o braster an poblans yn 2011, ha 200 (46.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
Armeni
Armeni (yn Armynek, Հայաստան Hayastan, Հայք Hayq) yw gwlas yn Europa a Asi.
Zacatecas
Zacatecas yw stat yn Meksiko.
Bre'n Krowsow
skeusennik|Gwel a-bell a Vre'n Krowsow skeusennik|Gwel agos a Vre'n Krowsow Bre'n Krowsow (Lithuaniek: Kryžių kalnas ) yw tyller pergherynses a-dro dhe 12 km dhe'n gledh a cita Šiauliai, yn Gogledh Lithuani. Y krysir tus dhe settya an krowsow kynsa war an vre (ker Jurgaičiai po Domantai kyns) wosa omsav 1831. Dres an bledhynnyow settyes veu krowsow, krowsbrennow, delow Gwerhes Ker Marya, kervyadow gwlaskaroryon, ha milyow a dhelow byghan ha pederow y'n tyller ma gans pergherinyow Katholik. Anwodhvedhys yw an niver kywar a growsow, mes yma dismygrivow o 55,000 yn 1990 ha 100,000 yn 2006. Tyller posek rag pergherynses yw hwath.
Istori
Arwodh yw an tyller ma a berthyans hebask pobel Lithuani yn spyt godrosow er aga fynn dres an kansvledhynnyow. Yn 1795 y teuth Lithuani dhe vos rann an Emperoureth Russek. Polakyon a Lithuanians a rebellyas erbyn awtorita Russi yn 1831 ha 1863. Ny wodhva teyluow y'n le may hworwedha korfow an rebels. I a dhallathas drehevel krowsow war an ker kyns. kledh|skeusennik|Men a skrifys gans geryow Pab John Paul II: Meur ras, Lithuanians, rag an vre krowsow ma may tustuni dhe genedhlow Europa a'n Norvys fydh a bobel an vro ma. Wosa anserghogeth yn 1918, usys o Bre an Krowsow avel tyller may hylli Lithuanians pysi gans kres, gans aga gwlas ha'ga neskerens a ledhys dres an Breselyow Anserghogeth.
War an 7ves Mis Gwynngala, 1993, y teuth Pab John Paul II dhe weles Bre an Krowsow, yn unn leverel hy bos tyller rag govenek, kres, kerensa ha sakrifis. Yn 2000 ygerys o ankarji Franciscan war an savla. Yn Mis Me 2013, Burjestra Ranndir Šiauliai a dhegemeras rewlys nowydh rag settya krowsow. Pobel a yll settya krows le na 3m a ughelder heb kummyas.
Yn Mis Kevardhu 2019, tournyas benow a China a worras a-ves krows settyes gans bagas pro-demokratieth Hong Kong. War Twitter hag Instagram yn medh, "Ni re wrug pyth da hedhyw. Meur yw agan mammvro." Menyster Tramor Lithuania Linas Linkevičius a dhampnyas gwrians an venen war Twitter. Ev a leveris y vos "ober vandalieth methus ha vil na yllir y wodhaf."
Kevrennow
Klass:Lithouani
James K. Polk
James Knox Polk (1795–1849) o Lewydh an Statys Unys.
Lukan
Marcus Annaeus Lucanus (Lukan) (39 - 65) o prydydh romanek.
James K. Polk
Klass:Demokratyon Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1849 Klass:Perghennow kethyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Tennessi
Lukan
Klass:Mernansow 65 Klass:Omladhansow Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon Klass:Dinethyansow 39
Hernen
Hern (po hernenn avel ger unnplek) yw teylu a bysk byghan oylek, Clupeidae. Synsys y'n teylu ma yw hern gwynn, hern byghan, damyow an hern po keynoges, ha eghennow erell. Yma naw genus a hern gwynn krenn (Dussumieriinae), eth a hern byghan (Clupeinae), eth a dhamyow an hern ha menhadennow (Alosinae), seytek a Pellonulinae, hwegh a hern an grommbil (Dorosomatinae), ha peswardhek genus arall. Yma hern yn-mysk an moyha poesek puskes rag boes y'n bys ma. Unn eghenn a hern gwynn an Iwerydh, Clupea harengus, yw an eghenn a buskes a'n moyha lanwes y'n bys, herwydh Lyver Rekordys Guinness.
A-dro dhe 1700, John Boson a skrifas kan Gernewek yn kever salyans hern, "Reem an Parra Hearn". Yma'n gan ow korfenna,
Kevrennow yn-Mes
klass:Clupeidae
Saint George, Grenayd
Saint George yw plyw yn Grenayd.
Klass:Pluwow Grenada
Nintendo
Nintendo Co., Ltd. (Japanek: 任天堂 株式会社 Nintendo Kabushiki gaisha) yw cowethas electronek usy owth arbenegy in gwariow video. Fùndyes a veu 23 Gwynngala 1889 in Kyoto, Japan gans Fusajiro Yamauchi. Meur yw hanow Nintendo dre rêson a’y gonsolennow hedhon avell an Game Boy ha'n Nintendo DS, a’y gonsolennow tre kepar ha'n Nintendo Entertainment System ha'n Wii, kefrÿs ha lies steus gwary ow comprehendya Mario, The Legend of Zelda ha Pokémon.
Dalathfos le-aswonys
Bys penn 74 bledhen wosa hy fùndyans 23 Gwynngala 1889, ny wrug Nintendo ascor marnas cartennow gwary. I’n dalathfos, lêdys gans Fusajiro Yamauchi, Nintendo a wrug hanafuda (花札 ‘cartennow flour’) yn unnyk. Y fedha cartennow Nintendo gwrÿs dre dhorn a rusk morbren i’n dedhyow avarr, hag afinusterow ink a vedha paintyes warnodhans. Y a veu an cartennow moyha kerys gans pobel Kyoto, ha Yamauchi a wrug degemeres lowr a gosmers a’n yakuza (mafya Japan), a wre devnyth a hanafuda dhe hapwary ha dallath pùb gwary gans packet a gartennow nowyth-flàm. Yamauchi a wrug kemeres arvedhesygyon nowyth ha desky dhedhans may halla Nintendo contentya demond an yakuza. 1907, ev a voghhas an gowethas arta dhe vos an kensa cowethas in Japan dhe ascor cartennow gwary a sort an west. Adro dhe’n eur-na, Yamauchi a wrug bargennya may fe cartennow Nintendo gwerthys in shoppys backa oll adro dhe’n nacyon.
Nyns esa dhe Fusajiro Yamauchi mab vÿth, ha herwyth laha Japan, ny ylly ev istyn y gowethas dh’y vyrgh. Rag sensy Nintendo i’n teylu, y feu res dhe Yamauchi gortos erna wrella onen a’y vyrhas demedhy. Y vyrgh, Tei, a wrug demedhy gans Sekiryo Kaneda, neb a gemeras hanow teylu Tei, dell o an ûsadow in Japan mars esa gour ow kemeres cowethas teylu y wreg. Sekiryo Yamauchi a veu presydent Nintendo 1929, ha’n gowethas a gartennow a wrug soweny ganso lêdys. Ev a vyldyas sodhvaow nowyth, ha scoren lesrannans gelwys Marufuku (丸福, 'fortun tien' pò 'kelgh a fortun'), dhodho lies sort nowyth a garten gwary arnowyth. Ny gafas Tei ha Sekiryo mab vÿth. Aga myrgh, Kimi, a wrug demedhy gans Shikanojo Inaba. Ev a gemeras hanow teylu Kimi, saw ny wrug ev bythqweth perhenna Nintendo, drefen y whrug ev gasa an teylu pàn o y vab pymp bloodh. Hiroshi, mab Kimi ha Shikanojo, a veu an kensa er gorow a veu genys in Nintendo.
Ny ylly Kimi hy honen oll kemeres with a Hiroshi, ytho ev êth dh’y gerens wynn. Tei a wrug dhe Hiroshi remainya i’n scol in le jùnya dhe’n lu dell o whans dhodho. Hiroshi a worthebas dhe sevureth y gerens wynn dre gowntnans rebel hag ev a wrug dysqwedhyans a’y rychys.
Pàn wrug Hiroshi jùnya dhe scol laha Penscol Waseda in Tokyo, nyns o va porposys dhe woverna an gowethas i’n termyn ogas esa ow tos. Nena, Sekiryo a gafas strocas. Sekiryo a wrug omdava dh’y vab wynn, ha hemma a bromyssyas y whre va degemeres soodh presydent Nintendo, mara qwrussa Sekiryo gordhyllo cosyn cotha Hiroshi; ny garsa Hiroshi dh’y soodh bos dyspûtys. Hiroshi a wre gordhyllo pùb menystror o kelmys dhe is hengovek an lêdyoryon kyns, drefen y dhe vos godrosow. Hiroshi a veu presydent 1949.
Dres an bledhynnyow a wrug sewya, Hiroshi Yamauchi a veu abyl dhe ledanhe marhas an gowethas dre wul cartennow gwary a’n west ha, yn holerha, dre bryntya fygùrs a Disney wàr gil hy hartennow. Ny wrug Nintendo cessya dhe gostenna tevysogyon, bytegyns, dell yllyr gweles in y gartennow noth.
I’n bledhynnyow 1960, Nintendo a dhalathas gweytha cowethas taxi, Daiya (ダイヤ 'Adamant') hy hanow, kefrÿs ha love hotel ha rosweyth pellwolok. Hy a wrug boos desempys, ha scubellow sùgna gans sethor, inwedh. Ny wrug onen vÿth a’n aventuryansow-ma soweny.
An bledhynnyow 1970
Wosa dysplegya gwariellow a dhros moy a spêda (rag ensampel an Ultra Hand, an Ultra Machine ha’n Love Tester), kensa gwary video gwir Nintendo, EVR Race y hanow, a dheuth 1975. Nena an gowethas a launchyas an Color TV-Game 6 i’n vledhen 1977 dre gesoberyans gans Mitsubishi Electric. Hemma yw consolen dre unnborpos (na yll bos ûsys marnas rag an gwariow a veu hy gwrÿs ragthans). Wosa unn seythen yn unnyk, Nintendo a wrug dyllo versyon gwellhÿs kerra, an Color TV-Game 15. TV-Game nowyth a vedha dyllys pùb bledhen bys penn 1980.
An bledhynnyow 1980
Y trehedhas an varhas 1980 an gwariow hedhon gelwys Game & Watch. Pùb Game & Watch yw consolen vian, dhedhy unn gwary. An grows lewya, usy wàr ogasty oll sethoryon gwary video hedhyw, a veu desmygys dhe wul dhe’n Game & Watch kemeres le a spâss.
An jyn gwary Donkey Kong, dyllys 1981, a veu kensa spêda veur vÿs-efan Nintendo. Ev o onen a’n kensa gwariow a wrug devnyth a levelyow liesek, ha bysy a veu an dyversyta-ma avell elven y gerensa gans an bobel.
Wosa Nintendo dhe dhelyvra an Famcom, pò Family Computer, mis Gortheren 1983, y feu dhe’n gwerthow dallath lent, saw dre rêson a argemynnow hag a dhyllans Super Mario Bros. mis Gwynngala, an gonsolen 8-byt-ma a veu meurgerys yn scon. Semlant an jyn a veu desînys arta dhe vos gwerthys in Ameryca North, mayth esa dywysyans gwariow video whath ow sawya wosa kildro 1983, pàn lavaras jornalystyon dell o “marow” gwariow video tre ena. Hanow nowyth a veu rÿs dhe’n system inwedh: NES (Nintendo Entertainment System). Yma arbenegoryon a’n dywysyans owth agria y whrug NES dasserhy jynys gwariow video in Ameryca.
Cliff Manor
Cliff Manor yw chi John Boson yn Lulyn, Kernow.
Istori an Chi
Drehevys veu an chi yn 1700 gans marchont pysk golusek John Boson.
Nintendo
An bledhynnyow 1990
Super Famicom a veu dyllys mis Du 1990 in Japan. Dres rann vrâssa an bÿs, an gonsolen dre 16-byt-ma yw gelwys SNES (Super Nintendo Entertainment System). Solabrÿs dyllys o Mega Drive Sega – rag henna, res o dhe Nintendo gul neppyth dhe overcùmya power an kesstrîvyor 16-byt, meur y vern – ha’n dhyw gonsolen a veu rann a gesstrif crev inter dyw gowethas a Japan. SNES a wrug mentêna stauns crev Nintendo i’n varhas a gonsolennow tre bys pàn dhyllas Sony an PlayStation.
Huang Xianfan
Huang Xianfan (Chinek:黄現璠/黄现璠; 13ves a vis Du 1899 – 18ns a vis Genver 1982) o skoler istori Chinek y'n 20ves kansblydhen, skrifer yn yeth Chinek a Istori Zhuang(General History of the Zhuang).
Nintendo
An bledhynnyow 1990
Consolen realeth furvwir, Virtual Boy hy hanow, a dhrehedhas 1995. Kynth esa Virtual Boy owth offra effethyow 3D ha power 32 byt, ny wrug Nintendo gwertha marnas 350,000 anodhans – le ages an 3 mylyon a werthow gwetyes – ha’n gonsolen a veu astellys yn cosel. Cablys a veu an Virtual Boy rag na ylly dysplêtya gwariow marnas in rudh wàr an gilva dhu. Nintendo a laveras dell veu unn colour ûsys yn unnyk may fe an gonsolen afordyadow, mès pùb gwary Virtual Boy a gomprehendyas gwarnyans bos possybyl cafos drog penn der y wary termyn hir dre rêson a’n dewys-ma. Croffolow erel a veu bos an gwariow drog ha’n gonsolen cales dhe ûsya. Ny veu an Virtual Boy bythqweth dyllys in mes a Japan hag Ameryca North.
Nintendo a wrug dyllo an Nintendo 64 1996 in Japan hag Ameryca North, ha 1997 in Ewrop hag Australya. Hemma a veu dylâtys dhyworth gwâv 1995, drefen nag o gwrÿs lowr a galesweyth, ha nag o towlenoryon whath ûsys gans gul medhelweyth rag an N64, spessly in try dymensyon. 32.93 mylyon a unsesow a veu prenys, yw only tressa rann a’n nyver a PlayStations a wrug Sony gwertha. Yma an rêsons profyes rag an dyffrans-ma ow comprehendya dell esa Nintendo ow qwertha aga gwariow wàr gartryjennow, ha Sony ow cul devnyth a CD-ROMs. Wàr eyl tu, cartryjennow a ylly carga aga restrynnow yn uskyssa meur; wàr y gela, CDs o moy iselbrîs, ha rag an gonsûmyoryon ha rag an dowlenoryon. Wortyweth, consûmyoryon a wrug dêwys ascorras Sony ha Nintendo a dyllas dre goll kevrannow. Sethor an N64 a wrug kesunya crows lewya ha gwelen analog rag an kensa prÿs.
Huang Xianfan
Hengov
Genys veu yn vlydhen 1899 yn Guangxi, China, mes yn Fusui y trigys ev mar flogh. Ev a studhyas gans Skol Nanning (1922-1926; Nanning yw cita ha pennsita Guangxi yn China)yn Guangxi, Beijing Normal University(1926-1935) ha Tokyo emperoureth University(1935-1937) yn Nihon. Dyskador a istori Chinek eth ev ha bos. Ev a wrug dyllansow a nebes tekstow istori Chinek, y'ga mysk Istori yeth Chinek(1932-1934) ha Istori Zhuang(1957,1988).
Nintendo
An bledhynnyow 1990
1997 yw an vledhen may feu dyllys Game Boy Pocket ha New-Style Super NES kefrÿs. Game Boy Pocket yw Game Boy le ha scaffa ages an Game Boy gwredhek, nag yw res dhodho marnas a dhew vatry AAA. New-Style Super NES yw versyon le a’n SNES, iselha y brîs rag nebes gweythresow a’n gonsolen voyha dhe fyllel. 1998, Nintendo a dhyllas Game Boy Color, Game Boy abyl dhe dhysplegya colourys. Homma yw an gonsolen dhewetha a dhyllas Nintendo an vilvledhen-na.
Huang Xianfan
Kevrennow yn-mes
Klass:Asians Klass:Dinethyansow 1899 Klass:Godhonydhyon Klass:Istorioryon Klass:Mernansow 1982 Klass:Politegoryon
Nans Aosta
An Valle d'Aosta (yn Arpitanek, Val d'Outa; yn Frynkek, Vallée d'Aoste) yw rannvro vyghan yn Itali, ryb an Alpow. Hy thrigoryon a gows Frynkek po Arpitanek (Francoprovençal) yn hengovek, ha'n dhiw yeth soedhogel dhe'n pow yw Italek ha Frynkek.
Nintendo
An bledhynnyow 2000
Game Boy Advance yw sort a Game Boy dyllys 2001, brâssa ha clerra y scrin ages an modellys a dheuth kyns agesso. Yma dhodho gallos video SNES ha myns Game Boy Pocket. Ny veu Game Boy vÿth mar veurgerys inter towlenoryon gwary kyns. Bytegyns, an bobel a wrug y gably rag nag yw y scrin golowys. An problem-ma a veu assoylyes mis Whevrel 2003 pàn veu dyllys an Game Boy Advance SP: tu arâg scrin an gonsolen-ma yw golowys, ha’y batrys yw dascargadow.
Devynnow
Klass:Japan
Moskito
Sort a gelyonen yw moskito. Hanow kemmyn yw dhe deylu a gelyon y'n urdh Diptera. An re benow yw ektoarviles: i a wra tirya war enevales goos-tomm, gwana gwythien ha skitya trew rag lettya kowlans an goos. Ena i a sugen ha dybri an goos. Arviles korrwelek peryllus a vyw y'n trew yn fenowgh. An re gorow a dheber nektar, ha'n re benow ynwedh. Byttegyns, orth pareusi rag dedhwi oyow, an re benow a dreyl dhe woos rag aga frotin.
Boosa ha parya
Dell yw usys, moskitos gorow ha benow a dheber nektar ha sugennow plansow. Yn lies eghen, ganow an venow yw aswiwys rag gwana kneus ostys enevales, ow sugna aga goos avel ektoarviles. Yn lies eghen, res yw dhe'n venow kavos protinyow dhyworth an goos kyns hi dhe allos askorra oyow. Yn lies eghen aral, hi a yll askorra moy a oyow wosa dybri goos.
Moskitis a dhedhow aga oyow yn pollow dowr. An preves (larvae) a way ogas dhe enep an dowr, owth anella dre bibennow ayr. I a gyv aga boos dhyworth an dowr, dell yw usys ow tybri algi ha kroaduryon munys erel. Da yw gansa gwaya ogas dhe'n enep. An larvae a ha bos pupas a-ji dhe nebes dedhyow po seythennow wosa kovia, ow kregi war dempredh an dowr ha'n eghen. Studh an pupa a dhur saw nebes dedhyow, hag ena an moskito a ha bos tevesik.
Yma lies eghen a voskito. Pub eghen yw aswiwys dhe ost dyffrans. Yma dew jif isdeylu, 43 kinda ha dres 3,500 eghen y'n Cuculidae.
Vektor rag dises
Vektoryon (karyoryon) po virusow a yll kawsya disesys po arviles dhyworth person dhe berson yw moskitos. An chif disesys treusperthys gans moskitos yw an re virusek, terthen velyn, terthen dengue ha malaria, karyes gans an kindas Anopheles ha Culex. Moskitos a re disesys dhe voy ages 700 milvil a dus pub bledhen yn Afrika, Amerika Dhyghow, Amerika Kres, Meksiko ha lies rann a Asi, gans milvilyow a vernansow ow sewya.
Gwitha moskitos dan rewl
Methodow usys dhe lettya lesans dises, po difresa tus yn ranndiryow le mayth yw dises endemik a gomprehend:
Dowr
Dowr kosel yw an chif tyller parya. Martesen nyns yw possybyl dhe remova pub enep dowr. Y'n termyn eus passyes, stifellys veu dowr gans DDT, mes kawsys veu meur a dhamach ekolegel. Erbynn lemmyn an moskito re dhisplgyas defens dhe'n gymygen.
Preydhyoryon naturel
Nymfow nadres margh a dheber moskitos yn pub studh a dhisplegyans, hag yw pur effeythus orth rewlya poblansow. Nebes eskelli kroghen a yll dybri kemmys ha 500 moskito pub our. Nebes copepodow a breydh war larvae, ow ladha kemmys ha 40 larva Aedes an jydh. Niver a buskes a dheber larvae ynwedh, ow komprehendya puskes owr, puskes kath, piranhas ha pylkynnow.
Esplegyans
An kottha moskito gans korf arnowydh a veu diskudhys yn amber kanadek dhyworth an Amer Kalghek (nans yw 79 milvil bledhen). Dielvennans genynnek a gampoll an skorrennow Culicinae hag Anophelinae dhe dhiberth nans yw 150 milvil bledhen.
Klass:Hwesker
Archaea
skeusennik|right|300px|Archaea liwus yn geyser Midway
Archaea yw bagas a organedhow ungell. An hanow a dheu dhyworth an Greka αρχαία, "an huni koth". I yw isrannans posek a organedhow bew.
Y'n termyn eus passyes, klassys vons war-barth ha bakteria avel prokaryotes po monera, henwys archaebakteria, mes hedhyw aswonnys yw henna avel kammgemeryans. Yma dhe Archaea istori esplegyansek anserghek, hag ymons i ow tiskwedhes lies dyffrans yn aga bewgymygieth dhyworth furvow erel a vewnans. Klassys yns i lemmyn avel arlotteth diblans y'n Wedhen Bewnans. Y'n system ma, an teyr skorren diblans a esplegyans yw Archaea, Bakteria hag Eukaryota.
Kehevelyans dhe arlottethow erel
An vosen a sew a gehevel gnasennow an teyr arlotteth.
Gwlaskordhow ha fyluma
skeusennik|300px|right|Archaea ow teva yn dowr tomm Fenten Domm Morning Glory yn [[Park Kenedhlek Yellowstone]] skeusennik|400px|right|Gwedhen fylogenynnek ow tiskwedhes an perthynyans ynter an Archaea hag arlottethow erel bewnans. Eukaryotes yw liwys rudh, archaea gwyrdh ha bakteria glas. Dhyworth Ciccarelli et al. (2006)
Klass:Organedhow
Treskaw (Pluw Vrek)
Tre vyghan yn Kernow yw Treskaw, yn Pluw Vrek ha dhe'n north a Ermogh.
Henwyn istorek
Hanow an dre a'n jeves an elvennow tre ha skaw.
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Vrek
Broder
skeusennik|Delinyans a'n teylu Esel a'n teylu yw broder (liesplek breder) a rann an keth mamm ha tas.
Dolwyddelan
Dolwyddelan yw tre yn Conwy, Kembra; (SH75SW74). Yma hi 112.8 mildir (181.5 km) dhiworth Kardydh ha 191.5 m (308.1 km) dhiworth Loundres. 459 o braster an poblans yn 2011, ha 238 (51.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
Rynnji
Tre vyghan yn Kernow yw Rynnji, yn Pluw Vrek, yntra Hellys ha Pennsans ogas dhe Vaya an Garrek.
Henwyn istorek
Hanow an dre a'n jeves an elvennow rynn ha chi.
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Vrek
Venis
right|300px
Kerwenes (Latineg Venetae, Gweneseg Venexia po Venessia, Italeg Venezia) yw sita war ynysow yn morlogh aberow Brenta ha Piave. Herwydh an hengov, y feu selys Kerwenes y'n 6ves kansblydhen gans foesygyon a'n tir bras. Y teuth Kerwenes dhe vones potestas a vri yn kenwerth ha marnorieth, ha'y gorholyon ow trehedhes porthow Kernow.
Klass:Citys ha trevow yn Europa Klass:Itali
Saint John, Grenayd
Saint John yw plyw yn Grenayd.
Klass:Pluwow Grenada
Luciana Paluzzi
Luciana Paluzzi (genys 1937) yw gwariores italek.
Klass:Dinethyansow 1937 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Italianesow
Umbri
Umbri (yn Italek, Umbria) yw rannvro yn Itali.
Klass:Rannvroyow Itali
Kan
skeusennik|Leveryans: Kan Kan yw oberen ilow gans geryow. Treweythyow, kanow yw gwrys gans skriforyon gan. Yma ynwedh kanow gwerin: kanow gwrys gans tus nans yw hirneth a veu kenys avel hengov.
Nebes tus a furv bandys hag a skrif ha rekord kanow rag dendyl bewnans. Band gans dew ganer  yw kan ha diskan. Nebes tus a wra parodis a dhevnydh ton an gan gans geryow dyffrans. Parodis yw gwrys, dell yw usys, rag gul ges a gan po kaner (kaner parodi "Weird Al" Yankovic, rag ensampel).
Yn fenowgh, an ger "kan" yw usys rag deskrifa neb ilow, hogen ilow heb geryow.
Kigelia
Gwedhen drovannel yw Kigelia, kevys a-dreus Afrika trovannel. Hanow aral dhedhi yw an wedhen selsik, drefen bos semlant hy frothen hevelep dhe selsik yn kasyans.
Hanow
Hanow an kinda a dheu dhyworth an hanow Bantu, kigeli-keia. An henwyn kemmyn 'gwedhen selsik' ha 'gwedhen gukomber' a gampoll an frothen hir. An hanow Afrikaans 'worsboom' a styr gwedhen selsik ynwedh.
Semlant ha natur
An wedhen a dyv dhe ughelder a 20m. An rusken yw loos ha leven, gans tewder a 6mm po moy. An prenn yw gell golow po melynik. Bythlas yw an wedhen le may hwer glawas dres an vledhen, mes kolldhel yw pan vo seson segh hir.
Hirder an frothen yw ynter 30 ha 90cm gans treuslinen a 15cm po moy. Aga foster yw ynter 5-10 kg. Glus an frothen yw fibrus, ow komprehendya lies hasen.
Aga eth yw krev, yn arbennik nosweyth. Aswiwys yns i rag ponegi gans eskelli kroghen, a dheu rag ponn ha nektar. Ygor yw an bleujennow dydhweyth ynwedh, vysytys gans lies hweskeren kepar ha gwenyn ser. Dybrys yw an frooth gans lies eghen, yn arbennik olifanses, bobans, jirafes ha dowrvergh. Skollyes yw an has a-les yn aga hawgh. Gwenonek yw an frooth dhe dus, ow kawsya hwyja. Peryllus yw dhe wortos yn-dann gwedhen Kigelia pan gottho an frooth.
Klass:Gwydh
Konteth Carroll
Konteth Carroll a ell bos:
Zachary Taylor
Zachary Taylor (1784–1850) o Lewydh an Statys Unys.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1784 Klass:Kenedhlogoryon Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1850 Klass:Perghennow kethyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Kentucky
Eglwys-bach
Eglwys-bach yw tre yn Conwy, Kembra; (SH87SW01). Yma hi 122.9 mildir (197.7 km) dhiworth Kardydh ha 194.6 m (313.2 km) dhiworth Loundres. 914 o braster an poblans yn 2011, ha 448 (49%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
Tre
dyhow|skeusennik|250x250px|Tre vyghan yn [[Island]] Dell usys, tre yw le gans lies chi ha drehevyans mes nyns yw cita.
Pow Sows, Kembra ha Kernow
Yn Pow Sows, Kembra ha Kernow, hanow "cita" yw rag le gans Chartour Ryel (skrifen arbennik) ow leverel y hallons kemeres an hanow na.
Yn termyn eus passyes, yth esa penneglos dhe cita. Yn Kernow, nyns eus marnas unn cita - Truro. Nebes tus sowsnek a grys le gans penneglos yw cita me nyns yw henna gwir pub prys y'n dydhyow ma. Rag ensampel, Blackburn ha Middlesbrough yw trevow gans penneglos.
Klass:Citys ha trevow
Mor Du
thumb|200px|Mappa an Mor Du An Mor Du yw mor ynter Europa hag Asi. Yma whegh bro a-dro dhe'n Mor Du: Bulgari, Pow Grouzi, Roumani, Russi, Turki ha Ukrayn.
Klass:Asi Klass:Europa Klass:Moryow an Keynvor Atlantek
Ranndir an Kesunyans Meksikan
Ranndir an Kesunyans Meksikan (yn Spaynek, Distrito Federal) yw ranndir an kesunyans yn Veksiko.
Ynys Nadelik
Ynys Nadelik (FSS: Enys Nadelik; Territory of Christmas Island) yw gwlas ynys yn Keynvor Eynda. Pow omrewlys Ostralek yw.
Pedresyf
Pedresyfes, pajarpawes po pedrevanes an dowr, yw bagas a diwelvennoges, gans mir a bedrevanes, yn urdh Urodela/Caudata. Yma korfow moon, tronow sogh, eseli berr, ha lostow dhe'n pryvennow ha tevesigyon. Yma'n brassa diversita a eghennow pedresyf yn hantergylgh gledh.
Nyns eus nevra namoy ages peswar bys dh'aga garrow a-rag ha pymp dh'aga garrow a-dhelergh, mes yma le bysyow dhe neb eghennow hag eghennow erel heb garrow a-dhelergh. I a fydh war vewvaow yn dowr po ogas dhe dhowr po neb le glyb po goyeyn aral awos yma kroghen dhewanadow dhedha. Neb yw eghennow dowr yn tien rag oll aga bewnansow, neb a vew yn dowr treweythyow, hag yma tevesigyon dor hebken dhe neb ehennow erel. I a yll dastineythi eseli kellys ha rannow korf shyndys erel dibarow a mellkeynoges. Pur wenonek yw an groghen a neb eghennow gans an gwenon euthyk krev tetrodotoksin mes liwys yw an pedresyfes ma gans liwyow gwarnyans ha lent yns. Pedresyfes a dhedhow yn dowr del yw usys.
Penwyth (ranndir)
Pennsans o tre jyf an ranndir. Yn 2001, yth esa 63,012 a dus ow triga y'n ranndir.
Pedresyf
Klassans
Klass:Chordata
Penwyth (ranndir)
Yth esa morrep kledh a ranndir Keryer (ow synsi an trevow meur Kammbronn ha Rysrudh), rann a gevrang Penwyth a-der ranndir Penwyth.
Trevow esa yn Penwyth:
The Rolling Stones
alt=Mick Jagger|skeusennik|Mick Jagger ow kana y'n Iseldiryow
Saint Mark, Grenayd
Saint Mark yw plyw yn Grenayd.
Klass:Pluwow Grenada
Claudine Auger
Claudine Auger (26 mis Ebrel 1941 - 18 mis Kevardhu 2019) o gwariores frynkek.
Arthur C Clarke
skeusennik|Arthur C Clarke dhe dyller an fylm 2001: A Space Odyssey, 1965
Syr Arthur Charles Clarke (6 Mis-Kevardhu 1917 – 19 Mis-Meurth 2008) o awtour sowsnek. Ev yw meurgerys rag y romans fugieth skiensel 2001: A Space Odyssey hag y ober gans Stanley Kubrick rag skrifa fylm an romans na. Clarke hag Isaac Asimov o martesen an dew skrifer fugieth skiensel an moyha meurgerys yn aga thermyn.
Hwedhlow
Klass:Dinethyansow 1917 Klass:Mernansow 2008 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon LKDT Klass:Sowson
Claudine Auger
Klass:Dinethyansow 1941 Klass:Frynkesow Klass:Gwarioresow fylm Klass:Manykyns Klass:Mernansow 2019
Sarf
right|thumb|250px|Python regius. Sarf (liesplek serf) yw kramvil hir ha moen, heb esker, ow kul rann a'n is-urdh Serpentes. Yma serf ow furvya an urdh Squamata warbarth gans an pedrevanes. Yma serf oll ow tybri enyvales bian – y'ga mysk pedrevanes, serf erell, logos, ydhyn, oyow ha hwesker. Neb serf a's teves gwenon y'ga brath. Eghennow erell a ladh aga fray der dag. Korf an sarf yw gorherys dhe skans. Yma serf ow "nija y'n dor" gans movyans gwius. Serf yw pur gemmyn yn powyow trovannel a'n bys ma, r.e. Eynda po Brasil.
Klass:Kramviles
Pali
skeusennik|Pali Gwisk Glas Pali yw gwias smodh, splann ha lentrus. Nyns yw pali duryadow ha es y gachya martesen.
The Rolling Stones
An Rolling Stones yw bagas rock Sowsnek a-dhyworth Loundres, Pow Sows yn 1962. Eseli an bagas o: Mick Jagger (gitar ha lev), Keith Richards (gitar ha lev), Brian Jones (gitar), Bill Wyman (gitar), ha Charlie Watts (tabours). versions of songs of those artists. .
Klass:Rock Klass:Sowson
Gadoliniom
Elven gymyk yw gadoliniom, niver 64 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Gd. Onan a'n elvennow dor-tanow, po lanthanid yw gadoliniom. An hanow a enor Johan Gadolin (1760-1852) kymygydh swedek. Ev a studhyas an kynsa moon dor-tanow, henwys gadolinit lemmyn, dhyworth Ytterby, Sweden.
Nyns yw gadoliniom dhe les an korf denel. Yn hwir, nebes gwenonek yw holanow hedeudh gadoliniom. Usys yw gadoliniom y'n teknek medhegel, radyografyeth nywtron.
Diskudhys veu gadoliniom gans Charles Galissard de Marignac yn Jeneva, Swistir yn 1880. Askorrys yw a-dro dhe 400 tonnas an vledhen. Usys yw kesalkenyow ow komprehendya gadoliniom dhe wul kessrannow elektronek, kepar ha pennow rekordya rag jynnow gwydhyow ha jynnow amontya ha plasennow derivadow tennvenek. Awos y vos sugna nywtrons, usys yw gadoliniom-157 yn dasoberoryon nuklerek (trihankweyth moy nerthek yw gadoliniom ages boron rag sugna nywtrons). Kemyskys yw 5% gadoliniom dhe'n uraniom oksid.
Poos atomek gadoliniom yw 157.25. Y boynt teudhi yw 1313°C ha'y boynt bryjyon yw 3170°C. Y dhosedh yw 7.9kg an liter. Alkan medhel splann arghansek yw gans seyth isotop naturel.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
John Tyler
John Tyler (1790–1862) o Lewydh an Statys Unys.
Nina Hagen
skeusennik|Nina Hagen yn 2014. Catharina "Nina" Hagen (genys 11a mis Meurth 1955) yw kanores, komposydhes ha gwariores Almaynek. Aswonnys yw hi rag hy lev hag yw henwys yn fenow avel an "Vamm Vesydh a Bunk" awos hy bri y'n movyansow punk ha tonn-nowyth y'n 1970ow diwedhes ha'n 1980ow a-varr.
Genys veu hi y'n Berlin Est, Republik Demokratek Almayn. Hi a dhalathas hy resegva avel gwariores, pan esa hi yn meur a fylmow Almaynek ryb tenewen hy mamm Eva-Maria Hagen. Dhe'n unn spys hi a junyas an bagas Automobil ha dhyllo'n gan unnik "Du hast den Farbfilm vergessen". Hi a janjyas chi dhe Hamburg yn 1976, wosa burjeseth an RDA hy lysdas dhe vos kemeres dhe-ves. Hi veu offrys bargen-rekord gans CBS records ha gul an Nina Hagen Band; aga hensa album a werthas dres 250,000 kopi.
Hi a ober avel gwariores-dubbya ha gwariores, ha re sterennas yn fylmow a gomprehend Die Sieben Zwerge: Männer allein im Wald (2004). My re skrifas tri honan-bewskrif: Ich bin ein Berliner (1988), Nina Hagen: That's Why the Lady Is a Punk (2003), ha Bekenntnisse (2010). Merkyes yw hi rag hy rann vel aktivydh reythyow tus hag enevales.
Kevrennow a-ves
Klass:Dinethyansow 1955 Klass:Almanesow Klass:Gwarioresow fylm Klass:Kanoresow‎ Klass:Rock
Gwibesen
skeusennik|250px|left|Delinyans gwibesen gans Robert Hooke, [[1661]] skeusennik|left|250px|Gwibesen ow sugna goos mantis Gwibesen yw isurdh a gelyon munys, ow komprehendya eghennow yn nebes teyluyow nag yw moskitos. Kevys yns i a-der dro'n bys a-der difeythtiryow pur segh ha'n ranndiryor pur yeyn. Nebes gwibes, kepar ha eghennow a Phlebotominae (kelyon an tewes) ha Simuliidae (kelyon du), yw vektoryon (karyoryon) disesys. Lies onan aral yw preydh dhe hweskerdhebroryon, kepar ha kwilkynnyow ha gwenili. Erel yw posek avel debroryon skollyon, hag ytho a furv rann a gylghyow megyans.
Ensamplow a deyluyow a gomprehend eghennow a wibes a gomprehend:
Klass:Hwesker
Amharek
Amharek yw yeth sodhogel Ethiopi. Esel a'n yethow Semitek y'n teylu Afro-Asiatek yw ev.
Saint Patrick, Grenayd
Saint Patrick yw plyw yn Grenayd.
Klass:Pluwow Grenada
Kodhans
Kodhans yw an hanow rag dew argerdh. Yn kymygieth, kodhans yw gluthans soled dhyworth teudhans dres dasoberyans kymyk. Yn keweronieth kodhans yw askor gluthyans ethen dowr y’n ayrgylgh. Ev a hwer yn niver a furvow: i a gomprehend glaw munys, glaw, erghlaw, ergh ha keser. Kodhans a hwer pan yw an ayr kowllybys gans ethen dowr (leythedh kehevelys a 100%), dell yw usys awos yeynhe. skeusennik|Kodhans kober klorid yn teudhans trenken askorbik Musurys yw kodhans rag devnydh musurell glaw. An musurans yw yn mm, herwydh usadow.
Furvyow kodhans keweroniethel
Kodhans a yll furvya rag teyr skila.
Mosen kodhans
Klass:Dowr
Hen Golwyn
Hen Golwyn yw tre yn Conwy, Kembra; (SH87NE46). Yma hi 126.8 mildir (204 km) dhiworth Kardydh ha 194.2 m (312.5 km) dhiworth Loundres. 7844 o braster an poblans yn 2011, ha 1719 (21.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
Trentino-Alto Adige
Trentino-Alto Adige (yn Almaynek ha Ladin, Trentino-Südtirol) yw rannvro yn Itali.
Virgo (ranneves)
Virgo yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU). Onan yw a 12 ranneves an stergylgh. Hy hanow a styr gwerghes yn Latin. An Howl a sev yn Virgo a vis Gwynngala diwedhes bys dhe dhiwedh mis Hedra, hemm yw termyn kehysnos kynnyav. Virgo yw an nessa moyha ranneves y'n ebron. Yn hwedhlow nebes gonisogethow, hy a dhelin duwes justis po trevas.
α Virginis, henwys Spica (penn ysen) yw steren laswynn a splannvraster 1.0, gans pellder a 260 bledhen wolow. Gans Arcturus ha Denebola, Spica a furv an Trihorn Gwenton.
Downsidhlans
Downsidhlans (po percolation yn Sowsnek) yw argerdh keweroniethel. Dowr y’n gweres a way yn lent y’n garrek weli le may hyll gortos avel dowr dor.
Virgo (ranneves)
Eksoplanettys
Aswonnys yw 35 eksoplanet ow resek a-dro dhe 29 steren yn Virgo, ow komprehendya PSR B1257+12 (tri flanet), 70 Virginis (unn planet), 61 Virginis (tri flanet), NY Virginis (two planets), ha 59 Virginis (unn planet). An steren 70 Virginis a's teves onan a'n kevreythyow planettys a veu aswonnys kynsa, gans unn planet 7.5 gweyth gronnedh Yow.
Steren Chi Virginis a's teves onan a'n planettys moyha diskudhys bythkweth, gans gronnedh 11.1 gweyth Yow.
An steren 61 Virginis, hevelep orth an Howl, a's teves tri flanet, onan yw kowr-Dor ha dew yw myns Nevyon.
Bagas Galaksiow Virgo
Drefen bos bagas galaksiow desedhys y'n ranneves ma (henwys an Bagas Virgo) 5° dhe 12° west a ε Vir (Vindemiatrix), yma lies taklen ebron es aga gweles ynni. Unnek anedha yw Taklow Messier. Messier 49 (hirgylghek), Messier 58 (troyllyek), Messier 59 (hirgylghek), Messier 60 (hirgylghek), Messier 61 (troyllyek), Messier 84 (gwedrikel), Messier 86 (gwedriekl), Messier 87 (hirgylghek ha pennfenten radyo a vri), Messier 89 (hirgylghek) ha Messier 90 (troyllyek). Galaksi aral a vri nag yw rann a'n bagas yw An Galaksi Sombrero (M104), galaksi troyllyek koynt. Desedhys yw 10°  west a Spica.
William Henry Harrison
William Henry Harrison (1773–1841) o Lewydh an Statys Unys.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow an 18ves kansvledhen Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1841 Klass:Perghennow kethyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Ohio
Sisili
Sisili (yn Italek ha Sisilek, Sicilia) yw rannvro yn Itali.
Toy Story 4
Toy Story 4 (Kernowek: Hwedhel Gwariellow 4) yw fylm fantasi bywhes amerikanek gwres yn 2019.
Klass:Fylmow fantasi amerikanek Klass:Fylmow bywhes amerikanek
Patatysen
Keleren starchus gans kroghen melynik po rudh po gell-golow hag yw ystynnans dhe wreydhen yn-dann dor ow longya dhe'n plans Solanum tuberosum, keginys ha dybris avel losowen yw patatysen po aval dor. Gwynn po melyn ynsi a-ji. Mar hwrello golow kodha war bervedh patatysen, an pervedh a dreyl gwyrdh ha gwenonek.
I a dheu dhyworth Amerika Dhyghow y'n kynsa le, mes dybrys yns i dres Europa, Amerika Dhyghow hag Amerika Gledh hedhyw. An hanow "patatysen" a dheu dhyworth an Spaynek "patata", yth yw yn y dro, kemyskans a'n ger Taíno batata ('aval dor hweg') ha'n Quechua papa ('patatysen').
Kegina
Pupprys dybrys yw avalow dor yn neb furv keginys. Tus a yll kegina avalow dor dr'aga bryjyon, pobas, rostya po fria. Asklos yw patatys treghys dhe dharnow hir ha friys bys pan vons medhel. Kresigow yw patatys treghys dhe dreghow pur danow ha friys bys pan vons kras.
Lavar gwerin
Brav, pecara patatys Benbow – cans dhe'n peuns.
Lien Kernewek
Synt Avaldor o drama skrifys gans Peggy Pollard a waynyas pewas yn 1941.
Klass:Bosow Klass:Plansow
Acre (stat)
thumb|left|200px|Acre Acre yw stat yn Brasil.
Park Kenedhlek Namib-Naukluft
Park Kenedhlek Namib-Naukluft yw park kenedhlek yn Namibi west, ynter arvor an Keynvor Iwerydh hag amal an Kleger Meur. Ev a gomprehend rann a'n Difeythtir Namib (prederys dhe vos difeythtir kottha an Bys), an menydhyow Naukluft ha morlyn Porth Sandwich. Tylleryow moyha aswonys an park ha chif tennvosow tornysi yw Sossusvlei, poll holan kerghynnys gans tewynnow, ha Sesriem, kownans byghan an Dowr Tsauchab. Desedhys yw gorsav hwithrans difeythtir Gobabeb a-ji an park.
Tyller ha deskrifans
Arenebedh an park yw 49,768 kilometer pedrek, an park bestes moyha yn Afrika ha'n peswora moyha y'n Bys. Ev a gonsyst a gonna tir ryb an Keynvor Iwerydh (ow komprehendya 1,609 kilometer pedrek a vor) gans hys a 600 km yntra north (Dowr Swakop) ha soth (Fordh B4).
Godhvewnans
left|skeusennik|250px|[[Sossusvlei wosa glaw anusadow.]]
Revedh yw liester an bestes a yll durya y'n ranndir hyper-sygh ma. I a gomprehend serf, geckos, hwesker koynt, usviles, gavrewiges avel an gemsbok, lewpardes, kathes gwyls Afrika, lewern an Pennryn, baboons, karakales, lewern hirskovarnek hag owrgeun.
Doronieth
Moy a lybor a dheu avel niwl dhyworth an Keynvor Iwerydh ages avel glaw. Glawas kresek yw 106 millimeter an vledhen, an seson glawek yw ynter mis Hwevrer hag Ebrel.
An gwynsow a dhre an niwl a wra tewynnow kowrek an park keffrys. Aga liw rudhvelyn yw arwodh a'ga hothni drefen bos horn y'n tewes oksidysys, kepar hag alkan gossenek.
'Namib' a styr "tyller ygerys" y'n yeth Khoekhoegowab, ha'n Difeythtir Namib a dhre y hanow dhe'n pow Namibi ynwedh, "tir tylleryow ysgerys".
Istori
Fondys veu an park yn 1907 pan wrug an Governans Trevesigethek Almaynek apoyntya teyr bestva yn Afrika Soth-West Almaynek. Apoyntys an Park Namib-Naukluft a-lemmyn avel "Bestva Niver 3". An re erel o Omatako hag Etosha. Keworrys veu ranndir Porth Sandwich yn 1941 ha tamm moy war an amal soth yn 1962.
Yn 1966 disapoyntys veu "Bestva Niver 3" ha gwrys veu Park Difeythtir Namib yn hy le. Park Difeythtir Namib a gomprehendas ranndir byghan dhe'n north a Dhowr Swakop may tyv Welwitschia, keffrys ha Tirwedh an Loor dhe'n est a Swakopmund. Yn 1979 keworrys veu dew ranndir meur aral: hemm yw yn kynsa Park Zebra Menydh Naukluft mayth yw Menydhyow Naukluft a-lemmyn rann a'n ranndir gwithys (a-gynsow an park zebra a gomprehendas 14 bargen-tir kenwerthel prenys gan an governans dhe witha zebra an menydh) hag yn nessa darn hirgul 1,000km a'n Keynvor Iwerydh dell wrug Park Namib-Naukluft an kynsa gwithva vorek yn Namibi.
Apoyntys veu oryon an park a-lemmyn yn 1986 pan dhegemeras an governans maystri dres rannow a'n Sperrgebiet, ranndir synsys rag balyow adamantys. Ny yll an poblans ollgemmyn mos ena, mes rann yw a Bark Kenedhlek Namib-Naukluft a-lemmyn.
Res goles
Res goles (po baseflow yn Sowsnek) yw argerdh keweroniethel. Dowr y’n garrek weli a way yn lent dhe woverow. Dres termynyow heb glaw, dowr a res yn goverow hag avonow awos res goles.
Klass:Dowr
Henryd
Henryd yw tre yn Conwy, Kembra; (SH77SE49). Yma hi 125.9 mildir (202.6 km) dhiworth Kardydh ha 197.9 m (318.4 km) dhiworth Loundres. 704 o braster an poblans yn 2011, ha 261 (37.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy