cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Henry VIII a Bow Sows
Klass:Dinethyansow 1491 Klass:Evredhyon Klass:Komposydhyon Klass:Mernansow 1547 Klass:Myghternedh yn Europa Klass:Skriforyon Klass:Sowson
Mengleudh Delyow Boll
skeusennik|An Mengleudh Delyow Boll yn 2014. An brassa mengleudh legh yn Kernow yw an Mengleudh Delyow Boll (Delabole Slate Quarry). Desedhys yw y'n dreveglos Delyow Boll yn Kernow North hag ev re beu oberys heb hedhi a-dhia'n 15ves kansvledhen. Leverys yw y vos an kottha mengleudh legh a bes oberi yn Pow Sows.
Dhe unn pols, an downna pytt gwrys gans tus y'n bys oll o an Mengleudh Delyow Boll, mes nyns yw namoy awos mongleudhyow ha mengleudhyow bras yn Ostrali hag Amerika.
Franz
Franz a ell bos:
Mengleudh Delyow Boll
Istori
Deges veu Mengleudh Legh Delyow Boll Koth gans arghansoryon an kompani yn 1977. Degemeror o Rio Tinto Zinc a oberi an mengleudh bys dhe 1999 pan veu prenys gans bagas dyghtyans leel. Yn 2005, an brassa rann a'n kevrennow a veu prenys gans unn teylu, an kensa tro a-dhia 1842. Yn 2007, nyns esa saw pymp gweythor owth oberi y'n pytt gans somm a a-dro dhe 40 gweythor.
Karyans
skeusennik|An atalva goth dhe'n Mengleudh Delyow Boll. Yth esa hyns-horn kledhrennow-kul 1'11" geyj (584.2mm) a oberi y'n mengleudh yntra 1834 ha'n 1980ow. Ev a dhevnydhya lokomtyvyow ethen ha disel rag movya an legh. Yn 1879, an mengleudh a brenas dew jynn ethen a-dhyworth an Hunslet Engine Company yn Leeds. Yth esa an re ma ensamplys a'n eghen Quarry Hunslet a vri, i o niver 219 henwys E. Jago ha niver 220 henwys John Allen. Yn 1902, an mengleudh a brenas lokomotyv ethen aral a-dhyworth an kompani W.G. Bagnall, niver 1663 henwys Sir TJ Firbank. An tri jynn ethen a oberi bys dhe'n Bell Meur, pan vons kemerys a-ves a dhevnydh. Tewlys dhe-ves vons y'n 1930ow wosa i dhe vos eyl-worrys gans dew lokomotyv petrol y'n 1920. Yth esa niver a hensi-horn ynklinyes y'n mengleudh ynwedh a yll bos gwelys yn meur a skeusennow koth a'n mengleudh.
Yntra 1893 ha 1964, servyes veu an mengleudh gans an Hyns-horn Kernow North a oberi trenow karg a-dhyworth garth-keschanj a ranna gans an hyns-horn pervedhek. Ny dreusvewas an dhew hyns-horn dhe'n jydh hedhyw ha lemmyn an mengleudh a dhevnydh kertigow rag karga an legh.
Y'n jydh hedhyw
An mengleudh a bes estenna kresek a 120 tonnas a legh pub dydh dre dhevnydhya methodys balweyth arnowyth ha gweythoryon skentel. Yma heskennow gwiver adamant dhe'n kompani a dregh stockys 600 tonnas a-dhyworth enep an mengleudh yn le ow tardha. Hemm a styr na wra kemmys a atal avel yn termyn eus passyes.
Kevrennow
Gwiasva kompani an mengleudh (yn Sownsek yn-unnik): http://www.delaboleslate.co.uk/
D. W. Griffith
David Wark Griffith (22 mis Genver 1875 – 23 mis Gortheren 1948) o kevarwodher fylm amerikanek a-vri.
Klass:Amerikanyon Klass:Dinethyansow 1875 Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Mernansow 1948 Klass:Ynkleudhyansow yn Kentucky
Moray (pastel vro Senedhek RU)
Moray eus pastel vro yn Senedh RU. Yn 2016, an pastel vro raglevow ughella kansran kavos rag Brexit yn Alban - 50.1% remaynya ha 49.9% diberth.
Devynnow
Klass:Alban Klass:Pastellow vro y'n Ruwvaneth Unys
Tour
Tour yw eghen a gesweyth; hirra ages efan yw. Yma touryow dhe lies kastel. Lemmyn, pur hir yw touryow. Yma devnydhyow pals dhe douryow; yn aga mysk: danvon sinellow radyo, rag aspians po rag skoodhya ponsow.
Leonora Carrington
Mary Leonora Carrington (1917 - 2011) o artydhes, lymnores ha romansores bretennek-meksikanek.
Klass:Artydhesow Klass:Dinethyansow 1917 Klass:Lymnoryon Klass:Meksikanesow Klass:Mernansow 2011 Klass:Skriforesow Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowsesow
Yehovah
Yehovah yw hanow Dyw y'n kryjyans Yedhowek hag yn Kristoneth. Y hwrer devnydh a'n hanow ma 7000 weyth y'n Bibel. Y'n yeth Ebrow, Yehovah yw skrifys יהוה po YHVH, heb bogalennow. Yn termyn Yesu, difennys o prononsya an hanow sans; pegh o hemma. Ytho, hedhyw na yllir godhvos an leveryans koth. An furv Yehovah a dhos diworth Latin Iehovah, ha hemma diworth an ger Ebrow YHVH gans bogalennow an ger Elohah (Dyw). Skolerow arnowydh re brofyas furv nowydh an hanow: Yahveh po Yahweh, mes nyns o hengovek yn Kernewek an furv ma.
Trowbridge, Kardydh
Trowbridge yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST28SW71). Yma hi 4.3 mildir (7 km) dhiworth Kardydh ha 127.7 m (205.5 km) dhiworth Loundres. 15225 o braster an poblans yn 2011, ha 1221 (8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Sigmund Freud
Sigmund Freud (6 Me 1856 – 23 Gwynngala 1939) o newrologydh ostrian ha fondyer psychoanalysis, method klynykel rag arvreusi ha dyghtya kudynnow y'n brys dre geskows yntra godhevyas ha psychoanalydh.
2007
2004 – 2005 – 2006 – 2007 – 2008 – 2009 – 2010
Mernansow
Klass:2007
Sigmund Freud
Genys veu Freud dhe gerens Yedhowek yn Freiberg, y'n Emperoureth Estrych. Ev a gwalifias avel medhek yn 1881 orth Pennskol Wien ha dalleth y ober klynykel ena yn 1886. Yn 1938, Freud a dhiberthas Estrych rag skapya an Nazis. Ev a verwis yn Ruvaneth Unys yn 1939.
Trowbridge, Kardydh
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
Sigmund Freud
Freud a dhisplegyas fordhow ober therapewtyk kepar ha keffrysyans frank ha diskudha treusperthyans. Y dhasstyryans a reydholeth dhe yssynsi furvow yowynk a'n ledyas dhe furvya komplek Oedipus avel pennrewl a dhamkanieth psychoanalytek. Freud a dhisplegyas y dybieth a'n brys diswar kepar ha model an kesweyth brysel a id, ego hag ugh-ego. Kynth usi y dybyansow ow teklinya, yma meur a dhelanwes dhe psychoanalysis yn brysonieth.
Klass:Didhuwydhyon Klass:Dinethyansow 1856 Klass:Mernansow 1939 Klass:Ostrians Klass:Skriforyon
Euclid
skeusennik|An Skol [[Athína gans Rafael ]]
Euclid, trewethyow aswonnys avel Euclid a Aleksandria, o mathemategydh Grek, hag yn fenowgh gwelys avel Tas Mynsonieth. Ev a vewas yn Aleksandria dres an reyn Ptolemi I (323-283 KOK). Y lyver Elvennow yw onan a’n oberow moyha awedhyansek y’n istori mathemategydh. An lvyer ma o an lyver steus rag dyski awgrym bys dhe'n kansbledhen ugensves a-varr. Ynwedh Euclid a skrifas oberyow a-dro dhe wel gemusur, treghow a pigern, mynsonieth pelyek, tybieth niver ha dyskybleth mathematigel.
Klass:Awgrym Klass:Ejyptyonyon Klass:Filosofers Klass:Godhonydhyon Klass:Grekys Klass:Skriforyon
Elem Klimov
Elem Germanovich Klimov (Russek: Элем Германович Климов; 9 mis Gortheren 1933 – 26 mis Hedra 2003) o gwrier fylm sovietek ha russek.
An Koes a Ven
Kuntel-lyver a hwedhlow berr skrifys gans Wella Brown yw An Koes a Ven, dyllys gans Kesva an Taves Kernewek yn 1999. Y'n raglavar, Brown a dhisplegyas ev dhe skrifa an hwedhlow rag klass ganso yn Lannstefan, nebes bledhynnyow a-gynsow. Desin an gudhlen a gomprehend an ger Kernow skrifys yn lytherennow arabek. Y teuth tybyansow rag re a'n hwedhlow dhyworth bewnans Brown y honan, pan veu soudor yn Palestayn hag Afrika, ow kul Servis Kenedhlek.
Rol a hwedhlow
Klass:Hwedhlow berr
Aval
Avalenek (liesplek avalenegi), po avallan (liesplek avallanow), henwys yw an le tus a dyv aval.
Klass:Frooth Klass:Malus
Elgin, Illinois
thumb|300 px|Elgin thumb|250px| Elgin yw sita yn Illinois, Statys Unys. Yn 2010, poblans an sita o 108,188.
An sita a veu fondys yn 1834.
Trelái
Trelái yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17NW62). Yma hi 3.1 mildir (4.9 km) dhiworth Kardydh ha 134.2 m (215.9 km) dhiworth Loundres. 13708 o braster an poblans yn 2011, ha 1203 (8.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
Carl Theodor Dreyer
Carl Theodor Dreyer (danek: [ˈkʰɑˀl ˈtsʰe̝ːotɒ ˈtʁɑjˀɐ]; 3 mis Hwevrer 1889 – 20 mis Meurth 1968), aswonys yn kemmyn avel '''Carl Th. Dreyer', o kevarwodher fylm ha screenwriter'' danek.
Abergwili
Abergwili yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN42SW72). Yma hi 53.9 mildir (86.7 km) dhiworth Kardydh ha 179.1 m (288.2 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 887 (56.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Carl Theodor Dreyer
Klass:Dinethyansow 1889 Klass:Europeanyon Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Mernansow 1968
Abergwili
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Konteth Butler, Pennsylvani
Konteth Butler (yn Butler County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Keller
Keller a ell bos:
Tiberius
Tiberius Julius Caesar Augustus (/taɪˈbɪəriəs/; 16 mis Du 42 KOK – 16 mis Meurth 37 OK) o nessa emperour romanek. Klass:Dinethyansow 42 KOK Klass:Emperours Klass:Faros Klass:Italians Klass:Mernansow 37
330 KOK
330 KOK yw blydhen y'n dydhyans gregorek.
Fenella Fielding
Fenella Fielding, OBE (genys Fenella Marion Feldman; 17 mis Du 1927 – 11 mis Gwynngala 2018) o gwariores sowsnek.
Klass:Dinethyansow 1927 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon wariva Klass:Mernansow 2018 Klass:Sowsesow
Romans
Romans yw lyver gans unn hwedhel hir skrifys ynno. Fugieth ha yeth plen yw hag yw hirra ages hwedhlow berr.
Yma lies eghen, rag ensampel, re yw hwedhlow aventur, kepar ha An Enys Dresor (yn sowsnek: Treasure Island) gans Robert Louis Stevenson. Yma hwedhlow euth kepar ha Frankenstein gans Mary Shelley. Yma ynwedh romansow skiens fugieth kepar ha Dune gans Frank Herbert, ha romansow hwarthus kepar ha Tom Sawyer gans Mark Twain.
An kynsa romansow a veu skrifys nans yw moy ages 300 bledhynnyow. Martesen an kynsa romans o Don Quixote gans Miguel de Cervantes, dyllys yn 1605, mes erel a lever bos an kynsa Satyricon gans Gaius Petronius skrifys yn Latin nans yw neb 2,000 bledhen. An romans kynsa yn Kernewek o "An Gurun Wosek a Geltys" gans Melville Bennetto, dyllys yn 1984.
Eghennow romans
Yma lies ryw a eghennow romans. Nebes yw:
Romansow yn Kernewek
Erbynn lemmyn yma a-dro dhe hanter kans a romansow yn Kernewek. Ottomma rol a novelow yn Kernewek restrys herwydh bledhen aga dyllans ha lytherennek.
Lucius Cornelius Cinna
Lucius Cornelius Cinna (meurys 84 KOK) o politeger romanek.
Amerika
Spaynek, Sowsnek ha Portyngalek yw an yethow moyha kewsys yn Amerika.
Paula Rego
Dama Maria Paula Figueiroa Rego (26 mis Genver 1935 - 8 mis Metheven 2022) o arthores portyngalek-bretennek.
Lucius Cornelius Cinna
Klass:Politegoryon a Europa
Paula Rego
Klass:Artydhesow Klass:Dinethyansow 1935 Klass:Europeanesow Klass:Lymnoryon Klass:Mernansow 2022
Amerika
Powyow amerikan
Herwydh an Kenedhlow Unys, yma peder ranndir veur yn Amerika:
Kledh-barth Amerika
right|thumb|Park kenedhlek Akadi, [[SUA.]]
Powyow an Mor Karib
right|thumb|Mes sevi y'n Repoblek Dhominikanek.
Amerika Dheghow
right|thumb|Buenos Aires, [[Arghantina.]]
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Birmingham, Alabama
An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Birmingham a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Birmingham, Alabama der uhelder. Drehevyans an uhella yn Birmingham yw Wachovia Tower a 34 leur, hag a omsav 454 ts (138 m) hag a veu kowlwrys yn 1986.
Dhrehevyansow an uhella
Klass:Alabama Klass:Rolyow a dhrehevyansow
Sedher pig gwynn
An sedher pig gwynn (Gavia adamsii) yw eghen a edhen dhowr divroansek a'n hantergylgh kledh. I a vag y'n tiredhyow Arktik dre vras hag i a wav yn arvoryow Keynvor Hebask ha Norgagh ha treweythyow yn lynnyn bras. 76-97 centimeter (30-38 meusva) yw aga hys, 135-160 centimeter (53-63 meusva) yw aga askelva, ha 4-6.4 kilogram (8.8 to 14.1 peuns) yw aga poos, an brassa sedher y'n bys yw an sedhoryon ma. I a omhevel sedher pig gwynn mes yma pig gwynn dhe'n sedher pig gwynn dihaval orth an sedher bras. Yn prys maga yma penn du, isrannow gwynn ha mantell vrith gwynn ha du dhedha. Yn prysyow erel aga fluv yw moy disliw gans konna gwynn. An moyha a'ga boos yw puskes, mes prevyon ha divellkeynoges erel yw dybrys treweythyow ynwedh.
Klass:Sedher
Karl Marx
Ev a dhyllo meur a lyvrow der y vewnans; aswonnys yn arbenik yw Derivadow an Gemynegoryon (dyllys 1848) ha Das Kapital ('Chatal', dyllys 1867-1894).
Devynnow
Klass:Almanyon Klass:Didhuwydhyon Klass:Dinethyansow 1818 Klass:Domhweloryon Klass:Filosofers Klass:Istorioryon Klass:Kemynegoryon Klass:Mernansow 1883
Besonten
Besontenn yw eglyn teir linenn bymp syllabenn, yn-un rima Á À Á (henn yw, ganz poeslevow dihaval). Ottomma unn ensompel:
Lake Helen, Florida
Lake Helen yw cita yn Konteth Volusia, Florida. 2,801 o hy foblans yn 2019.
Besonten
Dyvydhyz a'nn deirlinenn woze tro ha' 1990. Henwyz rag hy phymtheg syllabenn, niver ann besontow war ann Skozon. Tim Saunders yw unn bardh a wra devnydh a vesontennow yn y ober.
Klass:Bardhonieth Klass:Kernowek
Gaius Marius
Gaius Marius (Latin: [ˈɡaːijʊs ˈmarijʊs]; c. 157 KOK – 13 mis Genver 86 KOK) o pennhembrenkyas ha statydh romanek. Klass:Dinethyansow 157 KOK Klass:Drogoberoryon Klass:Italians Klass:Mernansow 86 KOK
Christopher Nolan
Christopher Nolan CBE (genys 30 mis Gortheren 1970) yw kevarwodher fylm, askorrer ha screenwriter bretennek-amerikanek.
Devynnow
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Kevarwodhoryon fylm‎
Maentwrog
Maentwrog yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH64SE21). Yma hi 106.9 mildir (172.1 km) dhiworth Kardydh ha 191.2 m (307.7 km) dhiworth Loundres. 609 o braster an poblans yn 2011, ha 410 (67.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Birmingham
Birmingham yw cita ha burjestra gorcitek yn Pow Sows, Ruwvaneth Unys. Yth yw an nessa brassa cita yn Pow Sows ha'n Ruwvaneth Unys, wosa Loundres, gans 1,140,500 a drigoryon.
Maentwrog
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Carlos Ruiz Zafón
Carlos Ruiz Zafón (1964 - 2020) o romanser spaynek.
Šiprage
Treveglos yw Šiprage (Шипраге, Bosnek, ha Kroatek, Šiprage) yn Bosni–Hercegovina desedhys yn kres an pow.
Y'n vresel sivil (1992–1995) ogas ha kans mil person a verwis. An brassa niver a bobel trigys yn Šiprage yw Bosniak.
60 KOK
60 KOK yw blydhen y'n dydhyans gregorek.
Bualgarow
Bualgarow yw eneval karnek bras y'n teylu Bovidae. Yma dhiw eghen a vualgerwys, an dhiw yw trigys yn Afrika.
60 KOK
Hwarvedhyansow
Klass:1sa kansvledhen K.O.K.
Bualgarow
Hanow
An ger Sowsnek a dheu dhyworth an Iseldiryek rag "best gwyls", po "bughes gwyls" yn Afrikaans. An hanow skiansek Connochaetes a dheu dhyworth an geryow hen Greka κόννος, kónnos, "barv", ha χαίτη, khaítē, "mong". Usys yw an ger "gnu" yn Sowsnek ynwedh, a dheu dhyworth an hanow Khoekhoe rag an enevales ma, t'gnu.
Myns
Bualgerwys a dyv dhe 1.15-1.40 meter orth an dhiwskodh, hag i a boos 150-250 kg, pan vons tevesigyon. Trigys yns i yn gwastastiryow ha gwedhegi ygor Afrika dhyghow. An greow moyha yw kevys y'n Serengeti. Aga hys bewnans yw moy ages 20 bloodh.
T
T yw ugensves lytherenn a'n lytherennek romanek dre vras hag a re lytherennansow Kernewek (mes an nownsegves yn Kernewek Kemmyn, hag yn Kernewek Unys mar ny niverir I). Hi yw an hwetegves kessonenn keffrys (pymthegves yn Kernewek Kemmyn). War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Blurown, hanow an lytherenn T a via leverys  'te' .
Bualgarow
Boos
Kepar hag eseli erel a'n teylu Bovidae (gavrewigyon, kerwys ha gever gwyls, yn-mysk erel), dre vras i a dheber gwels. Drefen nag eus gwels lowr dres an vledhen y'n gwelstiryow afrikanek, res yw dhedha divroa rag kavos boos lowr. Yn mis Me, a-dro dhe 1.5 milvil a enevales a dhivro a'n gwelstiryow dhe'n gwedhegi, hag yn mis Du, i a dhehwel awos bos gwels lowr y'n gwastastiryow y'n hav.
Dinythi ha seson kesparyan
Klass:Afrika Klass:Bronnviles
Abernant
Abernant yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN32SW86). Yma hi 59.8 mildir (96.3 km) dhiworth Kardydh ha 185.3 m (298.2 km) dhiworth Loundres. 289 o braster an poblans yn 2011, ha 150 (51.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Ynysow Faroe
An Ynysow Faroe (FSS: Enesow Faroe) yw pow ynysek y'n kledhbarth an Keynvor Atlantek, rewlys gans Denmark. Tus an ynysow a gows unn taves nessa dhe Islandek es dhe Dhanek.
Mia Goth
Mia Gypsy Mello da Silva Goth (genys 25 mis Hedra 1993) yw gwariores sowsnek (Emma, X).
Klass:Dinethyansow 1993 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Manykyns Klass:Sowsesow
Greunlond
Brassa Ynys an bys yw Greunlond (Greunlondek: Kalaallit Nunaat) ynter an keynvoryow Iwerydh hag Arktik. A-dro dhe 81% a'n enep yw gorherys gans yey. Tus Inuit o an kynsa trigoryon aswonnys y'n ynys; ynsi a wra hwath an brassa niver a dus. Aga yeth, Kalallisut po Greunlondek, yw pur haval dhe'n yeth Inuktitut kewsys yn Nunavut ha Pow Kebek, Kanada.
Tus Lyghlynn a drevesiga yn Greunland yn 986 yn-dann Erik an Rudh. Ynsi a henwi an ynys y'n yeth Norsek Grænland, po "tir glas", spit dhe'n rew tew ow korheri enep an ynys. Greunland a besya avel trevesigeth norgaghek bys yn 1814, pan berghennogis Denmark an ynys der an rywvaneth unys a Norgagh ha Danmark. A-dhia 1ª Me 1979 yma omrewl dhe Reunlond.
Sovran Danmark yw penn an stat. Gans governans Danmark y fydh henwys unn Rigsombudsmand (Desedheger Ughel) heb leun a alloes neb a negysy a-barth governans Danmark ha'n Rywvaneth y'n ynys.
Yma senedh hag ynno 31 esel dewisys rag peder blydhen. An governans a vydh lywys gans an Kynsa Menyster, Hans Enoksen lemmyn, hag yw lywydh an brassa parti y'n senedh, Siumut.
Nyns yw Greunlond esel mann a'n Unyans Europek a-dhia 1985 awos eseleth Danmark ynno. Byttegyns, an pow yw esel kevrennek a'n Konsel Nordek warbarth gans an kenedhlow lyghlynnek, Island, an Ynysow Faroe, ha Pow Finn.
Chif trevesigethow Greunlond
Klass:Danmark Klass:Rannvroyow
Mawddwy
Mawddwy yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH81SE19). Yma hi 88.3 mildir (142.2 km) dhiworth Kardydh ha 172.8 m (278 km) dhiworth Loundres. 603 o braster an poblans yn 2011, ha 359 (59.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
William Shakespeare
thumb|Portrayans Chandos; nyns yw an lymner certan; Mirva Portrayans Kenedhlek, [[Loundres.]] William Shakespeare (besydhys 26 mis Ebryl 1564 - 23 mis Ebryl 1616) o bardh, dramatydh ha gwarier Sowsnek, aswonnys dre vras avel dramatydh meur y vri. Genys ha megys a veu yn Stratford-on-Avon, hag y temedhis Anne Hathaway (1555/6-1623).
Krakk Taran
Hwedhel berr skrifys gans Philip Knight yw Krakk Taran. Dyllys veu gans Kowethas an Yeth Kernewek yn 1990 ha dastyllys yn 1997.
Ha Yosep hag Anjelet ow kerdhes y'n pow a-dryv pennti Anjelet, i a glew tardh meur. Tanbellen re dhistrusa kok pyskessa Gawen. Mes piw a'n gwrug ha praga?
Chif kemeryansow
Klass:Hwedhlow berr
William Shakespeare
Diwettha ha mernans
Hwath yth esa Shakespeare owth oberi avel gwarier bys yn 1608. Ev a omdennas dhe Stratford hag a verwis yn 1616, 52 y vloodh. Klass:Dinethyansow 1564 Klass:Gwarioryon sowsnek Klass:Gwarioryon wariva Klass:Mernansow 1616 Klass:Prydydhyon
Gwydh krabbys
Gwydh krabbys (unnplek gwydhen krabbys, Lat. Malus sylvestris), po aval krabbys, yw ehen a wydhen vyhan yn teylu Rosaceae (genas Malus). Aval krabbys henwys yw an frooth gwydh krabbys.
Klass:Frooth Klass:Malus
Gwi bysefan
An Gwi Bysefan yw kuntel a skrifow ughdesten (po hypertekst) le mayth yw usys an kesrosweyth dhe omjunya an eyl ha'y gila. Gans peurell wias, y hyll devnydhyer gweles folennow a gomprehend tekst, skeusennow, sonyow ha gwydhyowyow, ha mos dhyworth unn folen dhe'n nessa orth usya hyperlinks.
Devisys veu an Gwi Bysefan gans Tim Berners-Lee ha Robert Cailliau pan wrens oberi yn CERN yn Geneva, Swistir ha Pow Frynk yn 1989.
30 Ebrel 1993, y res CERN kummyas dhe'n Gwi bos usys yn ygor heb kost gans remenant an bys.
Leonard Cohen
thumb|Leonard Cohen Leonard Norman Cohen (21 mis Gwynngala 1934 – 7 mis Du 2016) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Kanadians Klass:Kanoryon Klass:Mernansow 2016 Klass:Rock Klass:Skriforyon
Helen
Helen a ell bos:
Gwariell
Gwariell yw tra rag gwari ganso. Gwariellow yw rag fleghes, tevesigyon hag enevales. Kyns 1970, rann vrassa a wariellow o gwrys a alkan ha prenn. Lemmyn, yns i gwrys y'n brassa rann a blastek. Treweythyow, yns i tredanek. Yn mysk gwariellow, yma pelyow, kerri plastek ha doliow. skeusennik|250x250px|Gwariva wariell gans popettys, Itali, 1959. Gwariellow a dhallethas nans yw lies bledhen. Y hyllir trovya doliow a babanow, enevales ha soudoryon, hag ynwedh toulys gwariell, yn leow hendhyskoniethel. Dallathvos an ger "gwariell" yw an verb "gwari" ("to play" yn Sowsnek).
An kynsa gwariellow o gwrys a gerrek, gwelynni po pri. Yn Hen Ejyp, fleghes a warias gans doliow gwrys a bri ha gwelynni. Yn Hen Gres, ha Hen Rom, fleghes a warias gans doliow gwrys a gor po pri pebys, gwelynni, gwaregow ha sethow, ha yo-yo.
Pryv gweli
Preves gweli yw hwesker y'n kinda Cimex a dheber goos, y'n nos dell yw usys. Aga brathow a yll effeythya yeghes, ow komprehendya bryghow kneus, effeythyow brysoniethel hag arwodhow allergedhel. Brathow a yll ledya dhe janjyow y'n kneus a rudhder dhe vothellow. Arwodhow a yll omdhiskwedhes yn mynysennow po dedhyow, herwydh usadow gans kos. Nebes tus yw skwith po gans terthen. Yn tipek rannow a'n korf heb worher dillas yw effeythys. Ny wra an brathow treusworra disesys klevesus.
Brathow yw kawsys dre vras gans diw eghen: Cimex lectularius (pryv gweli kemmyn) ha Cimex hemipterus, kevys y'n trovannow dre vras. Aga myns a wra varya ynter 1 ha 7mm. Lesys yns i pan wrellons kramya yntra tylleryow ogas. Nyns yw troplans drefen fowt a lanythter, mes moy kemmyn yw yn tylleryow gans dosedh poblans ughel. Preves gweli a spen meur a'ga thermyn yn tylleryow tewl, kudhys kepar ha plegow matras, po krackys yn fos.
Dyghtyans yw tro'ha'n arwodhow. Ryddya chi a breves gweli yw kales, yn rann drefen i dhe allos bewa bys dhe 70 dydh heb dybri. Dyghtyansow a gomprehend tommhe stevel dhe 50°C moy ages our ha hanter, glanhe yn fenowgh. golghi dillas yn tempredhow ughel hg usya plaladhoryon.
Preves gweli a hwer yn pub rann a'n bys. Kemmyn yw troplansow, ow sewya ynkressyans a-dhia an 1990ow. Nyns yw certan pyth yw an skila rag hemma: nebes tybyansow yw moy a viajya, keschanjyow moy menowgh a vebel wostaswerth, fogella moy war blaow erel ha plaladhoryon le effeythus.
Oregon
Oregon yw stat yn Statys Unys Amerika.
Gwiasva
Klass:Statys an SUA
Liberi
Liberi (yn Liberia) yw gwlas yn Afrika West.
Cary Joji Fukunaga
Cary Joji Fukunaga (genys 10 mis Gortheren 1977) yw gwrier fylm amerikanek.
Klass:Dinethyansow 1977 Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Skriforyon amerikanek
Konteth Cambria, Pennsylvani
Konteth Cambria (yn Cambria County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Albert II, Pryns Monako
200px|right|thumb|Albert II Albert II, Pryns Monako (Albert Alexandre Louis Pierre Grimaldi; genys 14ves a vis Meurth 1958) yw Pryns Monako.
Klass:Dinethyansow 1958 Klass:Monako Klass:Myghternedh yn Europa
Gwithyaseth
alt=Margaret Thatcher|skeusennik|[[Margaret Thatcher, hembrenkyas an Parti Gwithyasel y'n RU ynter 1975 ha 1990]]
Tyllgoed
Tyllgoed yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17NW75). Yma hi 2.9 mildir (4.6 km) dhiworth Kardydh ha 133.9 m (215.4 km) dhiworth Loundres. 12437 o braster an poblans yn 2011, ha 1221 (9.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
Gwithyaseth
Gwithyaseth yw enebieth erbynn chanjyow uskis, hag y skoedh gwitha hengovyow y'n gemmynieth. Gradhelieth, may hwrer chanjya an gemmynieth tamm ha tamm (ytho, yn hwradhek), yw unn furv.
Gwenno Saunders
Gwenno Mererid Saunders (genys 23 mis Me 1981) yw ilewydh Kernewek-Kembrek, aswonnys yn-dann an hanow gwari Gwenno. Hi a berform avel ilewydh solo. Hi a dhellos hy hynsa kuntilow, Y Dydd Olaf (KW: An Jydh Finek), yn Kembrek dre Heavenly Recordings yn 2015 ha hy hynsa kuntilow yn Kernewek yn 2018, henwys Le Kov. Kaner yn bagas pop indie the Pipettes o hi ynwedh.
Gwithyaseth
An kynsa devnydh an term godhvedhys yn kettestenn bolitek a veu gans François-René de Chateaubriand, dhe 1818. Hemm o yn-mysk oes asverans an Vourbonys, dhe'n pyth yth esa hwans a dhilea polisis an Domhwelans Frynkek.
Gwenno Saunders
alt=Gwenno Saunders|skeusennik|Gwenno Saunders alt=Gwenno yn 2014|skeusennik|Gwenno yn 2014 alt=Gwenno yn The Pipettes|skeusennik|Gwenno yn The Pipettes
Gwithyaseth
Klass:Gwlasegeth
Gwenno Saunders
Bywskrif
Genys veu Saunders yn Kardydh, Kembra. Yth yw hi myrgh prydydh Kernewek ha yethor Tim Saunders ha treylyer Lyn Mererid neb yw gweythresor hag esel keur Côr Cochion Caerdydd (KW: Keur Kogh Kardydh). Yth o hi megys ow kewsel Kernewek ha Kembrek ha freth yw hi y'n dhiw yeth.
A-dhyworth pymp bloodh, hi eth dhe Seán Éireann-McMahon Academy of Irish Dance (Akademi Dons Iwerdhonek Seán Éireann-McMahon). Pan en hi 17, hi o esel rol an donsyoryon yn Lord Of The Dance gans Michael Flatley avel an rann chyf.
Yn 2001 yth esa rann yn Pobol y Cwm (Tus an Nans), gwari sebon yn Kembrek, war S4C. Hi a wrug towlen hy honan dhodho wosa henna, henwys Ydy Gwenno'n Gallu...? (KW: A Yll Gwenno...?). Dhe 18 Mis Ebrel 2019 hi a ostyas "Songs from the Edgelands", towlen a-dro dhe ganow yn manyethow dre BBC Radio 4.
Resegva a-varr (2002–2004)
Kyns hi dhe junya the Pipettes, hi o kaner solo electropop, y'n brassa rann yn Kembrek ha Kernewek. Hi a dhellos diw EP solo, Môr Hud (KW: Mor Hus) (2002) ha Vodya (2004).
Hi a wrug kanasedhi Kernow yn kesstrif kanow Liet International yn 2003 ha gwaynya pewas People's Choice Award rag hy gwrythyans "Vodya".
Pennseythen Gernewek
Synsys veu an kynsa Pennseythen Gernewek dhe Borthia yn 1975, hag a-dhia 2008 re beu synsys yn Tewenblustri. Drefen an virus kurungylgh, ny veu synys an Bennseythen Gernewek yn Sen Ostel yn 2020 hag yn 2021 an Bennseythen a veu ostyes warlinen.
Gwenno Saunders
Resegva a-varr (2002–2004)
Yn mis Kevardhu 2004, Gwenno a fylmyas an kan "Ysolt y'nn Gweinten" gans Celtic Legend rag Classic FM TV. Y lavesir y vos an kynsa gwydhyow dhe vos askorrys y'n yeth Kernewek. An tekst o skrifys gans hy thas Tim Saunders hag an ilow a veu gwrys gans komposydh a Gernow Chris John Payne.
The Pipettes (2005–2010)
Gwenno a junyas the Pipettes yn mis Ebrel 2005 wosa diberth esel fondya Julia. Aswonnys yw hi rag hy kenys chyf war "Pull Shapes" ha burdhen "Your Kisses Are Wasted on Me". Yn mis Ebrel 2008, hy hwor yowynka Ani a junyas the Pipettes ynwedh. Lemmyn, Ani a wra dyllo ilow gans an bagas The Lovely Wars ha war an hanow Ani Glass ynwedh.
Pennseythen Gernewek
Yma restrys hwarvosow varys; dyskansow rag an re usi ow studhya rag apposyansow Kernewek, keffrys ha taklow rag fleghes hag oberow rag tus freth. Yma ynwedh arethow, hwarvosow sosyel ha didhan kepar hag ilow.
Klass:Kernowek
Gwenno Saunders
Wosa the Pipettes (2010–lemmyn)
Y hwrug Gwenno torn avel ilewydh synth gans Pnau hag Elton John yn 2012.
Yma Gwenno war kuntilow 2013 The Great Perhaps gans The Boy Least Likely To. Hi a wrug kevri hy lev dhe'n gan "It Could Have Been Me".
Hi a dhellos hy hynsa kuntilow solo leun, Y Dydd Olaf Kembrek, yn October 2014 dre Peski Records. Yn mis Me yth esa hi sinys dhe Heavenly Recordings. An label a dastellos hy huntilow dalleth yn mis Gortheren. An kuntilow a waynyas Best Welsh Album orth Esedhvos Kenedhlek Kembra 2015 ha gwaynya Welsh Music Prize 2014-2015 yn mis Du.
An nessa mis Meurth 2018, Gwenno a dhellos hy hynsa kuntilow y'n yeth Kernewek yn tien, henwys Le Kov, dre Heavenly Recordings. An kynsa kan a'n kuntilow o Tir ha Mor. Hi a leveris hi dhe glewes dever a wul hy nessa kuntilow yn Kernewek yn tien dhe wruthyl dogven a yeth yn few, hwithra hy omson (po honanieth) ha'n possybyltas awenek didhiwedh a'n yeth. An kuntilow o war an rol berr Welsh Music Prize.
Yn keswel gans Go Cornish, hi a leveris:
"Yma tus yowynk ow tevnydhya an yeth yn tyffrans yn eur ma. Gans an traow avel Gorsedh Kernow, na wrons i saw dyski Kernewek mes a-ves dhe henna, yma neppyth nell ow hwarva yn Kernow  ytho y fia da genev vy bones rann anodho."
Delanwes Gonisogethel
Yn mis Hedra 2018, Kesva an Taves Kernewek a leveris y hwrug hy huntilow Le Kov kevri dhe voghheans a 15% y'n niver a dus a gemeras an apposyansow yeth Kernewek yn 2018.
Dustuniow
Klass:Dinethyansow 1981 Klass:Kanoresow‎ Klass:Kembresow
55 KOK
55 KOK yw blydhen y'n dydhyans gregorek.
Hwarvedhyansow
Klass:1sa kansvledhen K.O.K.
Pennaghel an North
thumb Pennaghel an North aswonnys herwydh usadow avel Pennaghel an North Doroniethek yw poynt yn Hantergylgh Kledhbarth may tav aghel rosellans an Norvys y enep.
Tiberius Gracchus
Klass:Politegoryon a Europa
Trajan
Trajan (/ˈtreɪdʒən/ TRAY-jən; Latin: Caesar Nerva Traianus; 18 mis Gwynngala 53 – 9/11 mis Est 117) o emperour romanek. Klass:Dinethyansow 53 Klass:Emperours Klass:Faros Klass:Mernansow 117 Klass:Skriforyon LKDT Klass:Spaynyoryon
Gwayana
Gwayana a veu anserhek a'n Ruwvaneth Unys yn 1966. Yth esa an Statys Unys ha'n RU ow hwilas promovya an People's National Congress, ledyes gans Forbes Burnham ha keskolon gans an West, rag gwannhe an People's Progressive Party ledyes gans Cheddi Jagan ha kevrennys dhe'n URSS. Dyffransow politek a'n par ma yw hwerow. Dre vras yma pobel a dhevedhyans afrikan ow sodhya an PNC, ha pobel a dhevedhyans eyndek an PPP. Burnham ha'y venyster, Desmond Hoyte, a wovernyas an wlas a-dhia dermyn anserhogeth bys 1992. Ena Cheddi Jagan a dheuth Pennmenyster wosa hwegh bledhen warn ugens y'n gorthenep. Yma'n PPP ow kovernya a-dhia an termyn na yn-dann dri Fennmenyster: Cheddi Jagan, y wedhwes Janet Jagan, ha Bharrat Jagdeo.
Gwayana re jallenjyas hy oryon gans Venezuela ha Surinam dres termyn hir. Yn 2007, unn juj a erviras an disputyans gans Surinam.
19
19 OK yw blydhen y'n dydhyans gregorek.
Hwarvedhyansow
Klass:19
Nefyn
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
John Ford
John Martin Feeney (1 mis Hwevrer 1894 – 31 mis Est 1973), aswonys a-sankshyon avel John Ford, o kevarwodher fylm ha sodhek a'n lu lestri amerikanek.
Klass:Amerikanyon Klass:Dinethyansow 1894 Klass:Kevarwodhoryon re waynyas Pewas Akademi Klass:Mernansow 1973 Klass:Ynkleudhyansow yn Kaliforni
Keynvor Arktek
Klass:Moryow ha keynvoryow
Francis
Francis a ell bos:
Gaius Gracchus
Gaius Sempronius Gracchus (c. 154 KOK – 121KOK) o politeger romanek.
Imogen Poots
Klass:Dinethyansow 1989 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Gwarioresow lev Klass:Manykyns Klass:Sowsesow
Lyverva Birmingham
An Lyverva Birmingham yw an lyverva poblek yn Birmingham, Ruwvaneth Unys. An lyverva a wrug ygeri yn 2013 hag aslea Lyverva Kres Birmingham. An drehevyans o desinys gans Mecanoo, kompani pennserneth iseldiryek.
Devynnow
Klass:Lyvervaow Klass:Birmingham
43 KOK
Klass:43 K.O.K.
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
Georg Wilhelm Friedrich Hegel (27 Est, 1770 – 14 Du, 1831) o filosofer almaynek. Aswonnys yw ev onan a'n posekka tus yn idealieth almaynek hag onan a'n fondyoryon a filosofieth a'n West. Y dhelanwes a ystyn dres an efander dien a destennow filosfoek a'n oos, a esthetek dhe ontologieth ha politegieth.
Klass:Almanyon Klass:Filosofers Klass:Mernansow 1831 Klass:Skriforyon Klass:Dinethyansow 1770
Bronwydd
Bronwydd yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN42SW39). Yma hi 56.1 mildir (90.3 km) dhiworth Kardydh ha 180.6 m (290.6 km) dhiworth Loundres. 554 o braster an poblans yn 2011, ha 309 (55.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Jesse Eisenberg
Jesse Adam Eisenberg (genys 1983) yw gwarier amerikanek.
Skriforyon yn Kernowek
Yma an rol-ma ow sensy ynny screforyon neb re dhyllo oberow i'n tavas Kernowek. Nyns yw hy oll yn tien, martesen.
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Lubbock
An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Lubbock a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Lubbock, Teksas der uhelder. Drehevyans an uhella yn Lubbock yw Metro Tower a 20 leur, hag a omsav 274 ts (20 m) hag a veu kowlwrys yn 1955.
Drehevyansow an uhella
Klass:Rolyow a dhrehevyansow Klass:Teksas
Roen
kledh|skeusennik|320x320px|Monte Roen kledh|skeusennik|320x320px|Gwel Monte Roen An Roen (Italek: Monte Roen; Almaynek: Roen) yw menydh a'n bagas Nonsberg dhe'n or yntra South Tyrol ha Trentino, Itali.
Klass:Itali Klass:Menedhyow
Lars von Trier
Klass:Europeanyon Klass:Kevarwodhoryon fylm‎
Konteth Cameron, Pennsylvani
Konteth Cameron (yn Cameron County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Liu Hui
Klass:Asians Klass:Godhonydhyon Klass:Skriforyon
Hwilen min hogh
Hwiles min hogh po gwedhanes (weevils) yw ughdeylu a hwesker. Sort a hwiles yns i aswonnys rag aga thronyow hir. Dell yw usys, byghan yns i, gans hys a le ages 6mm, ha losowdhebroryon. Aswonnys yw a-dro dhe 97,000 a eghennow. I a long dhe niver a deyluyow, an brassa rann anedha y'n teylu Curculionidae. An teylu a gomprehend hwiles rusk ynwedh kyn fons heb an tron hir. Nebes hwiles erel, kyn na vons kelmys yn ogas, a's teves an hanow "weevil", kepar ha'n biscuit weevil (Stegobium paniceum), y'n teylu Ptinidae.
Konsidrys yw lies eghen a hwilen min hogh avel pla, drefen aga gallos dhe dhistrui ha ladha trevasow. Gwedhan an ys (Sitophilus granarius) a dhistru greun synsys, kepar ha'n gwedhan hwegys (Sitophilus zeamais) yn-mysk erel. An gwedhan bombas (Anthonomus grandis) a omsett trevasow koton, ow tedhwi oyow a-ji bombas koton, ha'n preves a dheber aga fordh yn-mes. Usys yw nebes gwedhanes rag dyghtyans bewoniethel a blansow goryskynus.
Rostrum po tron an gwedhan a'n jeves ganow knias yn le an ganow gwana mayth y'n jeves hwesker erel. An brassa rann a hwiles min hogh a yll neyja (ow komprehendya eghennow pla kepar ha'n gwedhan ris), kyn fo niver posek dineyj, kepar ha'n kinda Otiorhynchus.
Klass:Hwesker
Pennaghel an Soth
thumb|261x261px|Pennaghel an Soth Dhoroniethek (1) Pennaghel an Soth aswonnys herwydh usadow avel Pennaghel an Soth Doroniethek yw poynt yn hantergylgh Deghowbarth may tav aghel rosellans an Norvys y enep.
Kymystry
Kymystry (kymygieth ynwedh) yw godhonieth a-dro dha deythy ha natur mater wàr an nyvel atomak, moleculerak, po macromoleculerak. Senjys y'n desten ma yw elvednow, crystalys, ha metol. Robert Boyle (1661), Antoine Lavoisier (1787), ha John Dalton (1808) yw ombrederys an try thas a gymystry arnoweth.
François
François a ell bos:
Pennaghel an Soth
Klass:Antarktika
Malus
Malus yw genas a 30-55 ehen a wydhen vyhan yn teylu Rosaceae.
Ehenow
Klass:Malus Klass:Rosaceae
Y Mynydd Bychan
Y Mynydd Bychan yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17NE59). Yma hi 2.2 mildir (3.5 km) dhiworth Kardydh ha 131.6 m (211.8 km) dhiworth Loundres. 12148 o braster an poblans yn 2011, ha 1422 (11.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
43
43 yw blydhen y'n dydhyans gregorek.
Hwarvedhyansow
Klass:43
Y Rhath
Y Rhath yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17NE84). Yma hi 0.6 mildir (1 km) dhiworth Kardydh ha 130.6 m (210.2 km) dhiworth Loundres. 17645 o braster an poblans yn 2011, ha 1724 (9.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
Castellnewydd Emlyn
Castellnewydd Emlyn yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN34SW11). Yma hi 67.4 mildir (108.4 km) dhiworth Kardydh ha 189.1 m (304.3 km) dhiworth Loundres. 1138 o braster an poblans yn 2011, ha 611 (53.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Menowghedh
skeusennik|360px|left|Tonnow sin gans menowghedh dyffrans: yma dhe'n donn isella war an delinyans menowghedh a ugh ages an re a-ugh dhedhi. An aksis gorwelyek a represent termyn skeusennik|300px|right|Delinyans a'n Spektrum Elektrotennvenek ow tiskwedhes menowghedh
Menowghedh neu menowghter yw an niver a weythyow y hwer neppyth arta a-ji termyn arbennik.
Y styrir an ger "prys" avel unn tro a gylgh a-ji an hwarvedhyans. Rag ensampel, an prys kemerys gans an Norvys dhe gowlwul unn resegva a-dro dhe'n Howl yw bledhen, ha'n Norvys yn y dro a dreyl a-dro dh'y aghel yn prys unn jydh.
Milwaukee
Milwaukee yw an vrassa sita yn Wisconsin, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 577,222.
Menowghedh
An unses SI (Kevreyth Keswlasek a Unsesys) usys orth kovadha menowghedh yw 'hertz' (Hz), hemm yw prys an eylen. Ensamplow a donnow elektrotennvenek yw: tonnow golow, tonnow radyo, dewynnans isrudh, korrdonnow ha tonnow gamma. Oll an re ma a's teves menowghedh dyffrans.
Milwaukee
Gwiasva
Klass:Citys yn Wiskonsin Klass:Seow konteth an Statys Unys
Latviek
Latviek (po latviešu valoda y'n yeth honan) yw yeth Baltek kewsys yn Latvi.
Beatrix Potter
skeusennik|left|Beatrix Potter ha'y hi, Kep, yn 1915 Helen Beatrix Potter (July 28 Mis-Gortheren, 1866 – 22 Mis-Kevardhu, 1943) o awtour ha lymnores sowsnek.
Hi yw meurgerys  rag hy lyvrow rag fleghes yn kever enevales; The Tale of Peter Rabbit rag ensampel.
Potter a veu genys yn Loundres dhe gerens nebes golusek. Pan o yowynk, hi a vyajya dhe Alban ha Cumbria yn fenowgh rag dy'goelyow. Ev a gara an powdir ha hi a's tevo lies eneval dov.
Hy hynsa lyver, The Tale of Peter Rabbit,  a veu dyllys yn 1902. Potter a verwis yn Near Sawrey, Lancashire yn 1943. Nyns esa fleghes dhedhi ha hi a ros hy chi yn Cumbria hag oll hy arghans dhe'n National Trust.
Rol a vyvrow Beatrix Potter treylyes dhe Gernewek
Treylyes veu niver a lyvrow gans Beatrix Potter dhe Gernewek gans Eddie Climo yn Kernewek Unys. Dyllys vons gans Gwask an Orlewen.
Treylyes veu unn lyver dhe Gernewek Kemmyn gans Emma Luther, ha dyllo gans Kowethas an Yeth Kernewek yn 1994.
Klass:Artydhesow Klass:Dinethyansow 1866 Klass:Godhonydhesow Klass:Kerghynedhoryon Klass:Mernansow 1943 Klass:Skriforesow Klass:Skriforyon lien fleghes Klass:Sowsesow
U
U yw kynsa lytherenn war'n ugens a'n lytherennek romanek dre vras hag a re lytherennansow Kernewek (mes an ugensves yn Kernewek Kemmyn, hag yn Kernewek Unys mar ny niverir I). Hi yw an pympes bogalenn keffrys. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn U a via leverys  'u' . U a via an nessa lytherenn lyha menowgh yn Kernewek Kemmyn, wosa I, herwydh unn studhyans servadow. Yma dhe'n lytherenn ma an keth devedhyans Semitek hag F, V, ha W. Nyns o diberthys yn tiblans an lytherennow U ha V bys an 16ves kansblydhen.
Kolombi
An Repoblek Kolombi (yn República de Colombia) yw gwlas yn Deghow Amerika.
Pyskwedresyf
Kramviles bras dres eghen a veu kevys y'n morow yw Pyskwedresyf po Ichthyosaur (Hen Greka rag "pysk peswarpaw" - ιχθυς po ichthys a styr "puskes" ha σαυρος po sauros hag a styr "peswarpaw"). Ev a long ytho dhe oos nans yw 200 milvil vledhen. Pyskwedresyves o onan a'n chif preydhoryon y'n mor, y semlant o hevelep orth pyffyer gans dens lymm, drefen y vos kigdhebrer. Hys an tevesik a allsa bos dres 15 meter. Y voos o ammonites ha belemnites.
Diskudhansow a-varr
An kinda Ichthyosaurus o deskrifys rag an termyn kynsa yn 1699 dhyworth darnow menhesennow diskudhys yn Kembra. An mellow keyn kynsa a veu dyllys diwweyth yn 1708. An venhesen gowal kynsa a ichthyosaur a veu kevys yn 1811 gans Mary Anning yn Lyme Regis, war an 'Arvor Jurassek'. Awosa hi a dhiskudhas teyr eghen diblans.
Anatomi hag omdhegyans
Aga dewlagas o bras (bys dhe 25cm yn treuslinen) ha pawennow gans lies askorn. Aga furvow o stremlinys, ny's teva konna, mes yth esa lost kepar ha pysk dhedha. Aga hys o 2 - 4 meter ha'ga poos o 150 - 1000kg. Drehevys vons rag tooth (bys dhe 40 milder an our), kepar ha touna hedhyw. Gwirhaval yw aga bos tomm aga goos. Drefen bos aga dewlagas mar veur, gwirhaval yw dell wrussons usya golok rag helghya. skeusennik|left|Tenkys an ichthyosaures
Difeudhans
Ichthyosaures a dheuth difeudhys y'n Oos Kalghek Ughel (nans yw a-dro dhe 100 milvil vledhen), 30 milvil vledhen kyns difeudhans meur an Or K/T nans yw 66 milvil vledhen. Yth esa hwarvedhyans anoksik y'n keynvorow, ha difolys veu an dowr gans hidrojen sulfid (H2S).
skeusennik|left|Ichthyosaur diskudhys gans Mary Anning skeusennik|left|Krogen benn ichthyosaur diskudhys gans Mary Anning skeusennik|center|Platypterigius
Klass:Dororieth
Pennal
Pennal yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH60SE90). Yma hi 82.6 mildir (133 km) dhiworth Kardydh ha 177.5 m (285.7 km) dhiworth Loundres. 394 o braster an poblans yn 2011, ha 185 (47%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
René
René a ell bos:
Konteth Carbon, Pennsylvani
Konteth Carbon (yn Carbon County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Russell T Davies
Stephen Russell Davies OBE FRSL (genys 27 mis Ebrel 1963), moy aswonys avel Russell T Davies, yw skrifyas hag askorrer kembrek. Klass:Dinethyansow 1963 Klass:Didhuwydhyon Klass:Kembrion Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon LKDT
Steven Moffat
Steven William Moffat OBE (/ˈmɒfət/; genys 18 mis Du 1961) yw skrifyas hag askorrer pellwolok albanek.
Klass:Albanyon Klass:Didhuwydhyon Klass:Skriforyon fugieth Klass:Dinethyansow 1961
Mekka
thumb|right|Masjid al-Haram, kres an Mekka
Lucius Licinius Crassus
Lucius Licinius Crassus (140–91 KOK) o arether ha statydh romanek. Klass:Mernansow 91 KOK Klass:Italians Klass:Dinethyansow 140 KOK
Mekka
Mekka (Arabek: ‎مكة‎ Makka) yw cita yn Arabi Saoudek. Yma a-dro dhe 1,700,000 a dus ow triga yn Mekka.
Sadiq Khan
Sadiq Aman Khan (genys an 8ves a vis Gwynngala 1970 yn Tooting, Loundres) yw politeger bretennek, esel senedh a-dhia 2005 bys yn 2016 ha Mer Loundres a-dhia 2016. Ev yw esel a'n Parti Lavur.
Ev a veu etholys dhe Ji an Gemmynyon rag Tooting yn 2005, 2010 ha 2015. Ev a gwytyas yn 2016 hag a veu etholys Mer Loundres.
Klass:Meryon Klass:Parti Lavur Klass:Politegoryon a Loundres Klass:Politegoryon Moslem Klass:Socyalydhyon
Ani Glass
Anna Eiluned Saunders (genys 1984) yw ilewydh Kernewek-Kembrek, aswonnys yn-dann an hanow gwari Ani Glass. Lymner ha skeusenner yw hi ynwedh.
Bywskrif
Hwor yw hi dhe ilewydh Kernewek-Kembrek aral, Gwenno. Hy thas yw Tim Saunders, an prydydh ha yethor Kernewek. Genys veu yn Kardydh, Kembra.
Resegva a-varr (2004–2011)
Kyns hi dhe junya hy hwor yn the Pipettes yn 2008, hi o esel an bagas ‘Genie Queen’, dyghtys gans Andy McCluskey a’n bagas Orchestral Manoeuvres in the Dark. Avel esel the Pipettes, hi ha’y hwor a skrifas ha rekordya nessa kuntilow an bagas, h.y. Earth vs The Pipettes yn 2010.
Wosa the Pipettes (2011–lemmyn)
Wosa diwedh the Pipettes yn 2011 hi a dhehwelis dhe Gardydh dhe dhalleth ober avel ilewydh solo. Wosa diw gan yn furv iskarg bysysel ynter 2015-6, (onan dewisys avel kan an seythen war Radio Cymru) dyllys o hy hynsa EP, Ffrwydrad Tawel (Tardh Tawel) yn 2017. Hy huntilow kynsa a sewyas yn 2020, ‘Mirores’, gans kanow yn Kernewek, Sowsnek ha Kembrek. Ev a waynyas Kuntilow Kembrek an Vledhen yn 2020 hag o war rol verr Pewas Ilow Kembrek 2020.
Delanwes Gonisogethel
Hi a dheuth ha bos bardh Gorsedh Kernow yn 2013 gans an hanow bardhek.
Kevrennow
Klass:Dinethyansow 1984 Klass:Kanoresow‎
Robert Buckland
Syr Robert James Buckland KBE KC (genys 22 mis Gwynngala 1968) yw politeger bretennek.
Klass:Dinethyansow 1968 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Politegoryon a Gembra
Cenarth
Cenarth yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN24SE33). Yma hi 69.6 mildir (112.1 km) dhiworth Kardydh ha 191.6 m (308.3 km) dhiworth Loundres. 1004 o braster an poblans yn 2011, ha 434 (43.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Teenage Mutant Ninja Turtles
An Teenage Mutant Ninja Turtles yw kronogow-mor ervys yn hwedhlow dhe fleghes. Y'n hwedhlow ma ytho y fydhons ow tevnydhya hynwyn lymnoryon Italek an Quattrocento (Leonardo, Donatello, Raphael, Michelangelo).
Klass:Fugieth amerikanek Klass:Fugieth skiensel Klass:Fylmow amerikanek Klass:Komigow Klass:Towlennow pellwolok
Zu Chongzhi
Zu Chongzhi (429 - 500 OK) o awrgrymor chinek.
Klass:Asians Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow 500 Klass:Politegoryon Klass:Skriforyon
Mali
Mali yw gwlas yn Afrika West.
Tooting
Tooting yw ranndir yn Loundres. Yn burjestrevow Loundres Wandsworth ha Merton yma. 16,239 o y boblans yn 2011.
Gilbert
Gilbert a ell bos:
Tooting
A-dhia 1974, yma pastell vro dhe Tooting (representyas a-dhia 2016 gans Rosena Allin-Khan). Ev yw pur liesgonisogethek hag yma an hanow dhodho Mini South India drefen y boblans bras eyndek.
Gottfried
Gottfried a ell bos:
55
55 yw blydhen y'n dydhyans gregorek.
Chris Pratt
thumb|Chris Pratt Chris Pratt (genys 21 Mis Metheven 1979) yw gwarier Amerikan geryes da.
Klass:Gwarioryon fylm amerikanek
55
Hwarvedhyansow
Klass:55
Konteth Barbour, Virjynni West
Konteth Barbour (yn Barbour County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Barbour
400
400 yw blydhen y'n dydhyans gregorek.
Hwarvedhyansow
Klass:400
Jean-François Le Gonidec
Yn 1793, ev a skapyas an Domhwelans Frynkek ha mos dhe Gernow, yn unn hwilas harber rag unn vledhen gans kowetha yn Pennsans.
Devynnow
Klass:Dinethyansow 1775 Klass:Bretonyon Klass:Mernansow 1838 Klass:Skriforyon Klass:Yethow Keltek
Vespasian
Vespasian (/vɛˈspeɪʒ(i)ən, -ziən/; Latin: Vespasianus  [wɛspasiˈaːnʊs]; 17 mis Du 9 OK – 23/24 mis Metheven 79) o emperour romanek a 69 dhe 79 OK. Klass:Dinethyansow 9 Klass:Emperours Klass:Faros Klass:Italians Klass:Mernansow 79
Pentir
Pentir yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH56NE54). Yma hi 124.2 mildir (199.9 km) dhiworth Kardydh ha 204.7 m (329.4 km) dhiworth Loundres. 2366 o braster an poblans yn 2011, ha 1389 (58.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Konteth Orange, Florida
Konteth Orange (Orange County) yw konteth yn Florida.
Devynnow
Klass:Kontethow Florida
Penrhyndeudraeth
Penrhyndeudraeth yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH63NW27). Yma hi 107 mildir (172.2 km) dhiworth Kardydh ha 193.5 m (311.3 km) dhiworth Loundres. 2071 o braster an poblans yn 2011, ha 1568 (75.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Jacques
Jacques a ell bos:
Konteth Centre, Pennsylvani
Konteth Centre (yn Centre County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Wang Xiaotong
Wang Xiaotong (580 - 640 OK) o awrgrymor chinek.
Klass:Asians Klass:Godhonydhyon Klass:Politegoryon Klass:Skriforyon
Cil-y-cwm
Cil-y-cwm yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN74SE00). Yma hi 47.7 mildir (76.8 km) dhiworth Kardydh ha 162.1 m (260.9 km) dhiworth Loundres. 473 o braster an poblans yn 2011, ha 223 (47.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Ynys Navassa
Ynys Navassa (FSS: Enys Navassa; Navassa Island; Frynkek: La Navase) yw ynys y'n Mor Karib. War-lergh an Statys Unys, an ynys yw onan a 'diredhow ynysek byghan tramor an SU' (US minor outlying islands). Hayti a jallenjy an studh ma, ha disklarya a-dhia leun a amser bos Navassa rann a'y thiredh hy honan. An ynysik usi desedhys ynter Hayti ha Jamayka, fest yn soth a Guba ha Baya Guantánamo. Nyns eus nebonan ow triga war Navassa, mes yma Servis Puskes ha Goedhviles a wovernans an SU ow lywya golowji ena.
left|thumb|250px|Golowji Navassa
Curitiba
Curitiba yw sita vyghan yn Paraná, Brasil. Yth esa dhedhi poblans a 1.808.969 a drigoryon yn 2007.
Ynys Navassa
Navassa Navassa
Curitiba
Klass:Brasil Klass:Citys ha trevow yn Amerika
Eris
Yma an resegva Eris hirgylghek ha'y howlnesva yw 37.91 unnses steroniethel (AU) ha'y howlbellva yw 97.65 AU.
Wosa diskudhans Eris, yn 2006 an Unyans Steroniethek Keswlasek a erviras styr nowydh a blanet. Yth ombrederir bos Eris ha Plouton planet korr. Y'n keth fordh, yth esa dhe Ceres studh avel planet leun a 1801 bys an blydhynyow 1850; Ceres yw aswonnys a-dhia 2006 avel planet korr.
Klass:Steronieth
Jia Xian
Jia Xian (a-dro dhe 1010 - 1070) o awrgrymor chinek.
Klass:Asians Klass:Godhonydhyon Klass:Skriforyon
Gorsav Lanndreth
skeusennik|Kertow metol koth dhe dyller Gorsav Lanndreth. Gorsav deges war an Linen Arvordiryow Atlantek yw Gorsav Lanndreth a servyas an treveglosyow a Lanndreth ha Ty war Dreth. Ygerys veu an gorsav yn 1876 pan dhallathas an Hyns-horn Monow Kernow owth oberi servis dhyorth Fowydh dhe Dewynblustri. Yn hwreydhek, y henwys an gorsav Porth, mes chanjyes veu dhe Lanndreth (St Blazey) yn 1879 wosa an gorsav Hyns-horn Kernow gans an keth hanow dhe ygeri. Y tegeas an gorsav dhe drethysi yn 1925 ha dhe dus-hwel yn 1934.
410
410 yw blydhen y'n dydhyans gregorek.