cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Llandwrog
Llandwrog yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH45NE02). Yma hi 120.5 mildir (194 km) dhiworth Kardydh ha 207.5 m (334 km) dhiworth Loundres. 2471 o braster an poblans yn 2011, ha 1920 (77.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Augustine a Hippo
Aswonnys yw Augustine avel sans y'n Eglos Katholik, Eglos Ewngryjyek a'n Est ha'n Gemeneth Anglican. Ynwedh yth yw ev Doktour an Eglos Katholik ha tasek an Augustinyon. Y'n solempnir an 28ves a vis Est, dydh y vernans. Tas sans yw Augustine a bryntyoryon, bragoryon, theologydhyon, keffrys ha lies cita.
Llandwrog
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Augustine a Hippo
Klass:Afrikans Klass:Dinethyansow an 4a kansvledhen Klass:Filosofers Klass:Mernansow 430 Klass:Sens Klass:Skriforyon
Mita
An brassa rann a vitys yw pur vyghan, gans hys a le ages 1 mm (0.04 meusva), hag i a's teves furv korf sempel heb troghow. Es yw dh'aga fyllel gweles drefen aga myns byghan. Nebes eghennow a drig yn dowr, lies unn y'n gweres avel pedroryon, erel a drig war blansow, treweythyow ow gwrythul bothennow, hag erel yw preydhoryon po arviles (teurek). An sort diwettha a gomprehend an arvil Varroa yw kudyn meur dhe wenen mel, ha mitys kos gwyls a effeyth tus. An brassa niver anedha yw didhregynnus dhe dus, mes boghes anedha yw keskelmys hag allergedhow po treuskorra disesys.
Klass:Melldrosogyon Klass:Arachnida
Bill
Bill a ell bos: Lueg au:
Quintilian
Marcus Fabius Quintilianus (Latin: [kᶣiːntɪliˈaːnʊs];[1] c. 35 – c. 100 OK) o adhysker hag arether Romanek a Hispania. Klass:Dinethyansow 35 Klass:Skriforyon Klass:Spaynyoryon Klass:Mernansow 100
Hesse
Klass:Almayn Klass:Statys
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Memphis
An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Memphis a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Memphis, Tennessi der uhelder. Drehevyans an uhella yn Memphis yw 100 North Main a 37 leur, hag a omsav 430 ts (131 m) hag a veu kowlwrys yn 1965.
Dhrehevyansow an uhella
Klass:Rolyow a dhrehevyansow Klass:Tennessi
Cathays
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
Llandygái
Llandygái yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH57SE91). Yma hi 126.2 mildir (203.1 km) dhiworth Kardydh ha 205 m (330 km) dhiworth Loundres. 2403 o braster an poblans yn 2011, ha 1622 (67.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Dowrlam
Dowrlam yw tirfurv may hwra dowr resek dres leder blommwedhek, po kevres a ledrow serth. Dowrlammow a yll furvya yn niver a fordhow, mes an fordh foyha aswonnys yw mayth yw eskniys nivel a garrek foy medhel a sev yn-dann nivel a garrek foy kales.
500px|Golinyans a dhowrlam
Magid Magid
Ev a veu etholys dhe Gonsel Cita Sheffield yn 2016 ha sodhas yn offis an Isarlodh-Mer a-dhia 2017 bys yn 2018.
Dowrlam
Yn-dann an dowrlam yma kownans kul gans tewennow serth. Dres termyn, an avon a eskni tyller an dowrlam war-vann an avon ow kul an kownans hirra.
Magid Magid
Lyver
Klass:Dinethyansow 1989 Klass:Parti Gwer Pow Sows ha Kembra Klass:Politegoryon a Bow Sows
Dowrlam
Yma lies dowrlam a vri a-dro dhe'n bys. An ughella yw Dowrlam Angel gans ughelder a 979m (3212 tros-hys). An dowrlam ughella y'n Ruvaneth Unys yw Eas a' Chùil Àlainn. Dowrlammow a yll bos tennvosow tornysi posek, avel Dowrlammow Niagara ynter an Statys Unys ha Kanada, ha Dowrlammow Victoria ynter Zambi ha Zimbabwe.
1994
1991 - 1992 - 1993 - 1994 - 1995 - 1996 - 1997
L
L yw dewdhegves lytherenn a'n lytherennek romanek dre vras hag a'n lytherennek Kernewek (mes an unnegves mar ny niverir I yn Kernewek Unys). Hi yw an nawves kessonenn keffrys. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn L a via leverys  'el' .
1994
1994 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sadorn.
Mernansow
Klass:1994
Mis Hedra
Mys Hedra yu an degves mys y'n vledhen y'n calans gregorek, gans unnek deth war'n ugans. An hanow October a dhe dyworth an Latynek octo, rak eth – Mys Hedra o yn tallethvos an ethves mys y'n vledhen, kens mys Genver ha mys Whevrer a vue gorrys ynni.
Erel
🇲🇾
10
Hyns-horn Glynn Groudel
skeusennik|Gorsav Lhen Coan. An Hyns-horn Glynn Groudel (Groudle Glen Railway, Manowek: Raad Yiarn Lhen Coan) yw hyns-horn kledhrennow kul dew troos-hys (610 mm) usi trigys dhe'n north a Dhouglas war Enys Vanow. Oberys yw an hyns-horn gans bagas a vodhogyon, gans trenow owth oberi yntra mis Me ha mis Gwynngala gans nebes trenow arbennik y'n Kynnyav. skeusennik|Gweli-kledhrennow an hyns-horn yn 1971 wosa an kledhrennow dhe vos kemerys dhe-ves. An linen a bon rag 0.55 mildir (0.9 kilometer) yntra Gorsav Lhen Coan ha Sea Lion Rocks, le mayth esa milva yn termyn eus passyes. Yma gortva dhe Lime Kiln Halt ha loup-passya dhe'n penn-worsav koth dhe Headland. Yma dew grow-jynn ha krow-gocha dhe Lhen coan. skeusennik|Tren arbennik dhe Worsav Sea Lion Rocks. Yn hwreydhek, an linen a oberas yntra 1895 ha 1962, pan dheges veu, an kledhrennow veu kemerys dhe-ves ha'n byldyansow veu distuys. Yn 1982 an Isle of Man Steam Railway Supporters' Association a dhallathas owth eyl-vyldya an linen. Rann gott yntra Lime Kiln Halt ha Headland veu ygerys yn 1983, ha'n eyl-ygerans sodhogel a hwarva yn mis Me 1986.
Kevrennow a-ves
Gwiasva sodhogel an Groudle Glen Railway (yn Sowsnek)
Gid Enys Vanow - the Groudle Glen Railway (yn Sownsek)
Klass:Hensi-horn yn Manow
Dungeons & Dragons
Gwari rann fantasi gwrys yn kynsa gans Gary Gygax ha Dave Arneson yw Dungeons & Dragons ("Dorvaghow ha Dragones").
Dyllys veu an peswora dyllans a’n gwari yn Metheven 2008. Sempelhes veu an rewlys y’n dyllans na, mes yma lower a daklow nowydh ynwedh. An tri lyver rewlys selvenel yw 'Dornlyver an Gwarier' (Player’s Handbook), 'Dornlyver an Tebelvestes' (Monster Manual) ha 'Kowethlyver Mester an Dorvagh' (Dungeon Master Guide).
Usys yw niver a vysow kaskyrgh yn sodhogel y’n gwari y’n eur ma yn-mysk an re a sew: 'An Gwlaskordhow Ankov' (Forgotten Realms), 'Eberron' ha 'Howl Tewl' (Dark Sun). Usys veu 'Goon Dhu' (Blackmoor) ha 'Loshok' (Greyhawk) yn versyonyow kyns a’n gwari.
250px|left|skeusennik|Gwari Dungeons & Dragons center|250px|skeusennik|Disyow usys y’n gwari
Klass:Gwariow
Konteth Wayne
Konteth Wayne a ell bos:
Fow an mor
Fow an mor yw fow furvyes gans gwrians an tonnow. I a furv mayth yw eskniys rannow gwann als arvorel kepar ha torva. Treweythyow y hyll an fow mos der benn tir yn tien dhe wul gwarak naturel. Ynspirys veu Felis Mendelssohn dhe gomposya ragilow ‘The Hebrides’ wosa godriga Fow Fingal yn Alban yn 1829.
500px|Tirfurvow penn tir
Klass:Mor
Keynvor Dyghow
kledh|skeusennik|An Keynvor Dyghow a-dro dhe Antarktika (mires orth a-woles dhe'n Norvys) kledh|skeusennik|Rew (gwynn) y'n Keynvor Dyghow a-dro dhe Antarktika (purpur a-woles) a dev ha leha dres an bledhen.
An Keynvor Dyghow yw dowrow an Keynvor Iwerydh, Mor Kosel, ha Keynvor Eynda, a-dro dhe vrastir Antarktika. A-dhia an 1770s, doronydhyon a dhadhlas hy finyow. Y'n jydh hedhyw, 60 degre efander dhe'n soth yw amyttys yn fenowgh. Nebes tus a henow an keynvor ma "an Keynvor Antarktik".
An arenebedh somm yw 20,327,000 km² ha hirder an arvor yw 17,968 km.
Klass:Moryow ha keynvoryow
Kowethas
Kowethas yw an ger rag deskrifa tus war-barth (kuntellek, somm aga rosweythyow ha kesoberyans kowethasek). An ger yw kelmys dhe'n ger "koweth" ("friend" yn Sowsnek).
Kowethas yw prederys yn fenowgh avel burjesedh, gwiryow hag ethek. Krevder ha unnses a'n kowethas yw henwys "chatel kowethasek".
Klass:Kowethas
Diwysyans
Yn erbysieth, rywyow dyffrans a wrians a wonisyow yw gorrys yn bagas henwys diwysyansow. Yma lies diwysyans dyffrans, kepar ha balweyth, ammeth ha pyskessa. An Domhwelyans Gwreansel a wrug diwysyansow nowydh.
Klass:Diwysyans
Papyrus
Cyperus papyrus, aswonys yn-dann an hanow kemmyn papyrus po gwels an Nil, yw eghen a blans bleujennek ow longya dhe'n teylu Cyperaceae. Teythyek yw dhe Afrika, ow furvya bonniow ughel efan yn dowr bas.
Usys yw an welsen papyrus nans yw termyn hir gans tus, yn arbennik tus Hen Ejyp drefen hy bos pennfenten paper papyrus, onan a'n kynsa eghennow a baper gwrys bythkweth. Y hyllir dybri rannow a'n plans. Tevys yw yn fenowgh a-lemmyn avel plans afinus.
Yn naturel, papyrus a dyv yn golow howl leun yn gwern beudhys ha war emlow lynnow a-derdro Afrika, Madagaskar ha gwlasow an Mor Kres. Re beu komendys dhe ranndiryow trovannel erel (kepar hag isbrastir Eynda, Amerika Dhyghow ha Mor Karib).
skeusennik|320px|left|Skrifen (reken gwerth) skrifys yn [[Hen Res war bapyrus (126 K.O.K.)]]
Erbynn hedhyw, kelmys yw an hanow papyrus dhe'n stoff rag skrifa warnodho hevelep dhe baper. Gwrys yw a warrow an welsen. Unys veu lennow a bapyrus dhe wul skrolyow, a wre sodhogeth lyvrow y'n termyn na. Papyrus re beu usys yn Ejyp a-dhia dhe'n lyha 2550 K.O.K.. Y'n termyn na, papyrus a devi yn polster a-derdro delta an Nil. Usys veu gans an Ejyptyonyon rag gul lovanow, straylyow, sandalys, kanstolyow ha skathow hogen, keffrys ha'y usadow avel paper.
Nyns o papyrus kostek dhe'y wul, mes pur hedor yw, hag es dh'y dhistrui. Y'n diwedh, leughlenn a gemeras y le avel stoff dhe skrifa warnodho, ha wosa henna, paper.
Klass:Plansow afinus
Gwatemala
An Repoblek Gwatemala (yn República de Guatemala) yw gwlas yn Amerika Gres.
Los Altos yw rannvro ansoedhogel a-dro dhe Quetzaltenango yn west an wlas, ryb Chiapas.
Klass:Gwlasow yn Amerika Gres
Cyncoed
Cyncoed yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST18SE82). Yma hi 3.1 mildir (5 km) dhiworth Kardydh ha 130.6 m (210.2 km) dhiworth Loundres. 10918 o braster an poblans yn 2011, ha 1324 (12.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
A. J. P. Taylor
Alan John Percivale Taylor (25 mis Meurth 1906 – 7 mis Gwynngala 1990) o istorek bretennek.
Klass:Dinethyansow 1906 Klass:Istorioryon Klass:Mernansow 1990 Klass:Socyalydhyon Klass:Sowson
Oak Hill, Florida
Oak Hill yw cita vyghan yn Konteth Volusia, Florida. Yma poblans a 2,214 yn 2019.
Devynnow
Klass:Citys yn Florida Klass:Konteth Volusia, Florida
Polynesi Frynkek
Polynesi Frynkek (Polynésie française yn Frynkek) yw collectivité d'outre-mer y'n Keynvor Hebask.
Gwarak naturel
Gwarak naturel yw furvyans karrek naturel mayth yw toll yn-dann bons a garrek. Dell yw usys, nas arvorel yw, furvyes gans gwrians an tonnow, mes treweythyow furvyes yns gans gwrians avonow po’n gewer.
I a furv war an arvor mayth yw eskniys fowys dre benn tir a’n dhew du.
500px|Tirfurvow penn tir
Klass:Mor
John Hamely
Syr John Hamely po Hamylyn (genys wosa 1324 – meurys 1399) o politeger sowsnek. Klass:Dinethyansow 1324 Klass:Mernansow 1399 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Llanofer
Llanofer yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (SO30NW26). Yma hi 21.3 mildir (34.2 km) dhiworth Kardydh ha 124.4 m (200.2 km) dhiworth Loundres. 1369 o braster an poblans yn 2011, ha 104 (7.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Fynwy
Nadia Whittome
Nadia Edith Whittome (genys 29 mis Est 1996 yn Nottingham, Pow Sows) yw politegores a Vreten hag esel senedh rag Nottingham Est a-dhia 2019. Esel a'n Parti Lavur yw.
Hi a veu etholys dhe Ji an Gemmynyon yn 2019 rag Nottingham Est gans rann vrassa a 17,393.
Bewnans personel
Whittome a wra kewsel Frynkek hag Almaynek yn freth. Queer yw hi.
Devynnow
Klass:Socyalydhyon Klass:Sowsesow Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Parti Lavur Klass:Politegoryon LKDT Klass:Dinethyansow 1996
Gwernen
right|thumb|250px|Gwernen yn [[Marburg, Almayn]] Gwern (unnplek gwernen, Lat. Alnus glutinosa) yw ehen a wydhen yn genas Alnus, ha teylu Betulaceae. Trygys yw yn brassa rann Europa (gans oll Enesow Breten ha Finn-Skandynavi), hag Asi dyhow-howlsedhes.
Gwern yw gorow ha benow an dhew. Kathigenow (kuntellek kathik, unnplek kathigen) yw aga bleujyow gorow ha bleujyow benow. Prenn an gwern yw bleudh mes defensek er-bynn dour; y tevnydhir rag gwruthyl mebyl, eskisyow, bollow, selbrenn h.e.
Gis
Gis yw maner a omwiska, desedhys dhe dast a unn oos yn unn tiredh. Ev yw desin a dhillas, gemweyth ha mebel. Ev a yll bos usys gans pubonan hag yw kelmys dhe wonisogeth.
Gwernen
Gwern a dyv yn ta yn leow glyb, ytho le glyb yw henwys gwern (liesplek gwernow). Kelli wern yw henwys gwernek (liesplek gwernegi).
Gis
Rag ensampel, yma dillas tomm yn gis swedek hag yma dillas moon yn gisyow afrikanek; yn Breten Veur, an gis 50ves o lostennow leun "poodle" ha jerkyns ledher.
Jean Racine
Jean-Baptiste Racine (/ræˈsiːn/ rass-EEN, SU ynwedh /rəˈsiːn/ rə-SEEN) (Frynkek: [ʒɑ̃ batist ʁasin]; 22 mis Kevardhu 163921 mis Ebrel 1699) o dramasydh frynkek geryes da.
Gwernen
Klass:Betulaceae Klass:Plansow afinus
Joseph Stalin
Joseph (po Iosif) Vissaionovich Stalin (Russek: Ио́сиф Виссарио́нович Ста́лин, genys Ioseb Besarionis Dze Jugashvili; Georgian: იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი; 6/18 December 1878 – 5 March 1953), o hembrenkyas URSS a vernans Lenin yn 1922 bys yn mernans y honan yn 1952.
Gabalfa
Gabalfa yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17NE37). Yma hi 1.8 mildir (2.9 km) dhiworth Kardydh ha 132.1 m (212.6 km) dhiworth Loundres. 8556 o braster an poblans yn 2011, ha 903 (10.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
Caroline Lucas
Caroline Patricia Lucas (genys 9 mis Kevardhu 1960) yw politegores pretennek, esel Senedh rag Brighton Pavilion hag an ledyer kyns a'n Parti Gwyrdh a-dhia 2008 bys yn 2012 hag arta a-dhia 2016 bys yn 2018 gans Jonathan Bartley.
A-dhia 1999 bys yn 2009, Lucas o esel Senedh Europa rag Pow Sows Soth-Est. Hi a veu etholys dhe Ji an Gemmynyon yn etholans RU 2010 ha dasetholys yn 2015, 2017 ha 2019.
Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Parti Gwer Pow Sows ha Kembra Klass:Skriforesow Klass:Socyalydhyon Klass:Sowsesow
Klass:Dinethyansow 1960
Rod Lyon
Rod Lyon yw person a boes y'n Dasserghyans Kernewek. Skrifa nebes livrow yn kever an yeth Kernewek a wrug ev, ha defendya Kernewek Unys wosa 1986. Yn-mysk y lyvrow yma treylyans a Enys Tresor (1984) gans Robert Louis Stevenson. Bardh Meur [Gorsedh Kernow] o ev a 2003 bys 2006 ynwedh. Ev a lenna an nowodhow yn Kernewek gans BBC Kernow bys yn 2014. yw y hanow bardhek.
Gwelewgh ynwedh
Klass:Kenedhlogoryon gernowek Klass:Skriforyon yn Kernowek
Jeremy Thorpe
John Jeremy Thorpe (29 mis Ebrel 1929 – 4 mis Kevardhu 2014) o politeger bretennek. Klass:Dinethyansow 1929 Klass:Mernansow 2014 Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Politegoryon LKDT Klass:Skriforyon
Apa
Apys (hanow Latin: Hominoidea) yw enevales y'n bagas dilost henwys prymatys hag yn wreydhek a Afrika mes a drig yn Asia Soth-Est ynwedh. Yn tyffrans dhe brimatys erel, yma gansa gwayans frank, yn arbennek y'n skoodh. Yma diw rann dhe'n ughteylu Hominoidea: an gybbon, po'n 'apa leha'; ha'n hominid, hemm yw an 'apa moyha'. Enevales goos tomm yns i gans mylgen war aga hroghen. An moyha apa yw an gorylla.
none|frame|Linyeth esplegyans ha diskwedhys yw an isteylu Homininae. A-ugh an boks melyn, yma an ughteylu: Hominoidea. Yn-danna gwelir an dhew looth Hominini ha [[Gorillini. Dres an bledhynnyow i a rannas dhe dhew ginda: Homo ha Pan. ]]
Apys a wrug esplegya dhyworth simes nans yw a-dro dhe 25 milvil bledhen. Tamm ha tamm an eghennow dyffrans a rannas dhe'n eghennnow a-lemmyn. Yma gans gybbones breghow hir dhe leska dres an gwedhennow. Nyns eus lost gans apys. Krysys yw bos apys moy skentel ages simes, rag ensampel, der usya toulys. Gwrys veu studhyansow meur ow tochya omdhegyans apys gans Jane Goodall, Dian Fossey ha Birute Galdikas. An eghennow dyffrans a vyw yn fordhow kowethasek. Yma gans pub eghen kesweythow kowethasek dyffrans. Gybbones a vyw avel koplow, an orangutan war y honan, gorylles yn bagasow byghan ha chympansis yn bagasow meur. Aga boos yw dyffrans ynwedh. Gorylles a dheber delyow, ha'n re erel a dheber frooth, kyn teppro chympansis kig treweythyow. Marnas tus, pub apa yw ogas dhe vernans, drefen chanj bewva y'n koswigow glaw dre vras.
Parti Oberoryon Socyalydhek Lushaborg
An Parti Oberoryon Socyalydhek Lushaborg (Lushaborgek: Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei), berrhes dhe LSAP, yw parti politek bras yn Lushaborg. Onan a'n tri farti bras (gans an Parti Demokratek ha Parti Tus Socyal Kristyon), yw parti socyal-demokratek hag a-barth Unyans Europa.
Klass:Partiow Klass:Gwlasegeth Europa Klass:Lushaborg
An Guntelles Geltek
An Guntelles Geltek (Bretonek - Ar C'hendalc'h Keltiek, International Celtic Congress, Manowek - Yn Cohaglym Celtiagh, Albanek - A' Chòmhdhail Cheilteach, Iwerdhonek - An Chomhdháil Cheilteach, Kembrek - Y Gyngres Geltaidd) yw kowethyans gonisogethel a vynn skoodhya an yethow keltek a Iwerdhon, Alban, Kembra, Breten Vyghan, Enys Manow ha Kernow.
Kowethyans alusennek dibolitek yw an Guntelles Geltek, ha’y amkan yw "... gul dhe besya gonisogeth, delvrysyow, ha yethow an dus geltek, ha gwitha kevren skiansek ha kesoberyans ogas ynter an kemenethow keltek."
Y tegoodh dhe sevel orth kemyska ynter an Kesunyans Keltek (a fogell war vateryow politek) ha’n Guntelles Geltek, kyn hwrello an dhew gowethyans ranna niver a amkanow. Hevelep dhe’n Kesunyans Keltek, an Guntelles Geltek a assay "synsi... kuntelles bledhynnyek kesgwlasek yn onan a’n hwegh gwlas keltek, mars yw possybyl, herwydh rosellans ervirys”.
An Kesunyans Keltek a folsas dhyworth an Guntelles Geltek yn hegar yn 1961 rag sewya amkanow politek, ha lies person yw esel a’n dhew.
Kuntellesow an Guntelles Geltek a-dhia 1972
skeusennik|250px|Eseli a'n Guntelles Geltek yn 1904
Kilva
Wosa kuntelles yn Esedhvos Kenedhlek Kembra yn 1900, synsys veu an Guntelles pan-Geltek yn Dulyn yn 1901. An towl o dhe synsi an Gun telles pub teyr bledhen. Yn 1904 Kernow a dheuth esel a’n Guntelles pan’Geltek.
Istori
Fondyes veu an Guntelles Geltek yn 1917 gans Edward John (politeger kembrek hag esel senedhek rag Konteth Dinbygh est 1910-1918). Delanwesow warnodho o an delvrys a dhasserghi ober an Kuntellesow pan-Geltek kyns Bresel Gynsa an Bys, hag ynwedh sewyansow kowethasek ha gonisogethel an Vresel. An Guntelles gynsa a veu synsys yn 1917 yn Esedhvos Birkenhead. Erel a veu synsys yn Karedin yn 1920, yn Enys Manow yn 1921 hag yn Dulyn yn 1925. Ena, onan a’n arethoryon o Douglas Hyde. Arether apert aral o Agnes O'Farrelly, esel a’n Kesunyans Godhalek ha Cumann na mBan. Pur bosek o hi y’n Guntelles wosa mernans John yn 1931.
Y feu bolgh a unnek bledhen kyns Kuntelles Geltek mis Est 1949 yn Bangor, Kembra le may feu kanasow kepar ha Syr Ifor Williams ha Conor Maguire, Chif Justis Iwerdhon. Synsys veu kuntellesow pub bledhen hogen alena rag. An Guntelles Geltek yn 1950, synsys yn Truru, a veu katalydh rag fondyans Mebyon Kernow an vledhen awosa.
Pub onan a’n hwegh skorren yw anserghek gans aga thowlennow aga honan dres an vledhen. An Guntelles yw synsys yn pub onan a’n hwegh gwlas yn y dro, ha’n ost a dhewis thema an arethow rag an vledhen. Dell yw usys, Kuntelles Geltek Kesgwlasek a gomprehend arethow, vysytyansow dhe dylleryow a vern gonisogethel po istorek, ha hwarvosow ilow ha dons.
Klass:Gonisogeth keltek
Llanegryn
Llanegryn yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH60NW00). Yma hi 87.9 mildir (141.5 km) dhiworth Kardydh ha 184.4 m (296.7 km) dhiworth Loundres. 297 o braster an poblans yn 2011, ha 148 (49.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
James McGarel-Hogg, 1st Baron Magheramorne
James Macnaghten McGarel Hogg, 1a Baron Magheramorne, KCB (3 mis Me 1823 – 27 mis Metheven 1890) o politeger bretennek. Klass:Politegoryon a Gernow Klass:Mernansow 1890
An lu selwans
An lu selwans yw eglos keswlasek kristonyen. Y feu an eglos dallethys gans William Booth yn 1865
Klass:Kristoneth
Sedher konna du
An sedher konna du (Gavia arctica) yw eghen a edhen dhowr divroansek a'n hantergylgh kledh. I a vag yn Eurasi dre vras hag i a wav yn arvoryow ha lynnyn bras. 58-77 centimeter (23-30 meusva) yw aga hys, 100-130 centimeter (39-51 meusva) yw aga askelva, ha 2–3.4 kilogram (4.4–7.5 peuns) yw aga poos. I a omhevel sedher an Hebask mes yma namm tenewen gwynn dhe'n sedher konna du dihaval orth ehennow sedher erel oll. Yn prys maga yma penn loos, konna du, isrannow gwynn ha mantell vrith gwynn ha du dhedha. Yn prysyow erel aga fluv yw moy disliw gans konna gwynn. An moyha a'ga boos yw puskes, mes diwelvennoges, prevyon ha divellkeynoges erel yw dybrys treweythyow ynwedh.
Mirva
Klass:Sedher
Indiom
Elven gymyk yw indiom, niver 49 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw In. An hanow a dheu dhyworth an ger Latin indicum, ow styrya purpur po glas Eynda, hag a gampoll an lin moyha golow yn y spektrum.
Nyns eus rann dhe indiom y'n korf denel. Mars y tybris yw moy ages nebes mg, gwenonek yw, gans effeythya an avi, kalon ha'n lonethi.
Diskudhys veu indiom yn 1863 gans Ferdinand Reich (1799-1882) ha Hieronymus Richter (1824-1898) yn Skol Balyow Freiberg yn Almayn. I a wrug hwithrans war an moon zincblende. Pan welsons linen splann purpur y'n spektrum, i a aswonas bos elven nowydh ena.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Lyver Rudh Hergest
Hen dhornskrif y’n yeth Kembrek skrifys a-dro dhe 1382-1410, yw Lyver Rudh Hergest (Llyfr Coch Hergest). Onan yw a’n chif pennfentynnyow rag hwedhlow an Mabinogi. Komprehendys yw ynno ynwedh lies testen aral yeth frynk Kembrek kres hag asran bosek a ganow. Restrys yw an ober yn kempen. Ev a gomprehend yeth frynk, prydydhieth, oberyow teythyek, aswiwansow a yethow erel ha treylyansow.
Y leverir y vos 'an kuntel a dhorskrifow moyha rych yn lien Kembrek an Osow Kres’, ‘’lyverva yn unn lyver’, ha’n ‘posekka a lyvrow an osow kres yn Kembrek a fordh bell, an moyha yn y vynsow ... ha’n tewwa’.
Dornskrif o Lyver Gwynn Hergest skrifys yn rann gans Lewis Glyn Cothi, mes yn 1810 distruys veu yn tan.
War dhalleth an 15ves kansvledhen yth esa rann a berghenogeth an darganer Hopcyn ap Tomas a Ynysforgan hag Ynysdawe. Godhvedhys yw y vos rann a’y berghenogeth drefen bos kovadhow ynno a-dro dhodho gans an dasskrifer galwesik Hywel Fychan ap Hywel Goch a Fuellt, ha possybyl yw rag Hopcyn ap Tomas ab Einion a Ynysforgan yn Cwm Tawe dell veu an dornskrif darbarys. Hywel a wrug pals a ober rag Hopcyn ha komprehendys yw pymp ‘awdl’ (kan) rag Hopcyn y’n lyver rudh hag ober gans Llywelyn Goch ap Meurig Hen, Dafydd y Coed, Madog Dwygraig, Meurig ab Iorwerth hag [Ieuan Llwyd ab y Gargam maga ta. Keffrys ha henna, kevys yw awdl gans Y Proll dh’y vab Tomas ap Hopcyn, skoodyer berdh a vri.
Y teuth an hanow awos y vos kelmys yn ledher rudh, hag y vos keskelmys ha Plas Hergest yn Konteth Henfordh. Y teyth dhe berghenogeth John Vaughan a Dre-tŵr yn 1465, ha wosa henna mos dhe Hergest. Y feu yn perghenogeth an teylu bys dhe dhalleth an 17ves kansvledhen, ytho y hanow. Komendys veu an lyver gans an Revrond Thomas Wilkins dhe Golji Yesu, Resoghen yn 18701. Gwithys yw yn Lyverva Bodley, Pennskol Resoghen a-dhia 1701. Gwrys veu versyon bysysel war kummyas ygow.
Kevrennow a-ves
Klass:Kembrek Klass:Mythologieth keltek
Burgenland
Klass:Statys a Ostri
Kregynnek
Kregynnegyon po Mollusca yw fylum posek a enevales divellkeynek. An brassa rann anedha yw enevales morek, a styr aga bos trigys y'n keynvor, dell yw usys yn dowr bas. I yw an fylum morek moyha niverus, gans 85,000 a eghennow byw, 23% a bub organedh morek yth yw henwys. I a yll bos trigys yn dowr fresk ha war an tir maga ta.
Kregynnegyon yw pur varyansek. An brassa rann anedha a's teves kregyn, mes nebes bagasow yw hebdha: kellylli-lesa, melhwennow ha'n gastropods aswonnys avel melhwes mor yn aga mysk.
I a esplegyas neb termyn y'n Osweyth Kembrek, mes yma dadhel yn-mysk hwithroryon ow tochya an dedhyasow ewn.
Usyow
Pennfenten boos posek yw kregynnegyon. I a brov gwara gorlanwes ynwedh, kepar ha perlys ha liw glasrudh tyriek.
Kudynnow
Prederys yw niver a eghennow kregynnek avel peryl po pla rag gwriansow denel. Brath nebes kellylli-lesa yw gwenonek. Schistosomiasis (aswonnys ynwedh avel bilharzia) yw treusgorrys dhe dus gans ostys a vulhornes dowr, ha nasya a-dro dhe 200 milvil a bobel. Bulhornes ha melhwennow a yll bos pla ammeth pur dhrog. Komendyansow a nebes eghennow a vulhorn re gisyas nebes ekosystemow.
Klass:Enyvales
Moritani
Moritani (yn Arabek, al-Muritaniyah; yn Frynkek, Mauritanie) yw gwlas yn Afrika Gledh.
Nadia Comăneci
Hi yw a vri rag skorya an kynsa 10 perfydh bythkweth yn istori lappyans olympek y'n Gwariow Olympek hav 1976 yn Montreal, Kanada. Comaneci a skoryas hwegh skor perfydh yn Kanada. Hy dyskador o Béla Károlyi. Hi yw demedhys dhe lappyer amerikanek kyns, Bart Conner, neb yw derivador an sport.
Genys veu Nadia Elena Comăneci yn 1961 yn Onești, Romani est. Drefen hy fos mar nerthek avel flogh pymp bloodh, hy mamm a restras dyskansow lappyans dhedhi. Béla Károlyi, dyskador lappyans, a's gwelas ow treylya rostroyow yn garth an skol. Naw bloodh, hi a waynyas an kesstrif kenedhlek romaniek, an yowynkka bythkweth. Hi a dhurya gwaynya kesstrifow, meur ha byghan, peswardhek bledhen.
Yn 1981 hy dyskador, Béla Károlyi, a forsakyas Romani ha gwaya dhe'n Statys Unys. Bewnans Comăneci o pur strothus awosa. An kreslu kevrinek a wrussa gwitha warnedhi pub dydh. Yn 1989 hi a asas Romani ynwedh. Hi eth dhe'n Statys Unys. Yn 1995 hi a dhemedhas Bart Connor.
{| class="wikitable" !Gwariow !Tyller !Kesstrif !Medalen
Klass:Amerikanesow Klass:Dinethyansow 1961 Klass:Europeanesow Klass:Romanians Klass:Sportyadesow
Saratov
thumb|right|250px|Saratov Saratov yw sita yn Russi. Yth esa dhedhi poblans a 837,400 a drigoryon yn 2011.
Klass:Russi
Stakk
Stakk yw enys vyghan furvyes pan godhas to gwarak naturel dhe’n mor. Gwrys yns a garrek gales, hag a worthsevel esknians an tonnow..
500px|Tirfurvow penn tir
Klass:Mor
Gravyans
Ensamplow
Klass:Gravyans
Hinton, Virjynni West
Hinton yw sita yn Virjynni West, SUA.
Klass:Citys yn Vyrjyni West
Hampshire Nowydh
Hampshire Nowydh (yn New Hampshire) yw stat yn Statys Unys Amerika.
Gwiasva
Klass:Statys an SUA
Valparaiso
skeusennik Valparaiso yw sita yn Chile.
Klass:Citys ha trevow yn Amerika Klass:Chile
M
M yw trydhegves lytherenn a'n lytherennek romanek dre vras hag a'n lytherennek Kernewek (mes an dewdhegves mar ny niverir I yn Kernewek Unys). Hi yw an degves kessonenn keffrys. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn M a via leverys  'em' .
Frédéric Chopin
Fryderyk Franciszek Chopin (1 mis Me 1810 – 17 mis Hedra 1849; leverys SHOH-pen) o komposydh Polonek ha pianydh virtuoso. Genys veu Chopin yn Żelazowa Wola, gwig yn Duketh Warsaw.
Klass:Komposydhyon Klass:Mernansow 1849 Klass:Polakyon
An Ger (Norfolk)
An Ger yw gwig veur yn Norfolk, ogas dhe Great Yarmouth. Y hanow Sowsnek yw Caister-on-Sea. Tyller havi meurgerys yw gans treth tewesek hir. Y boblans yn niveryans 2011 o 8,901. An gorsav hyns horn a dhegeas yn 1959. 2.5 km alenna war an mor yma bargen tir gwyns meur henwys Scroby Sands gans 30 a dyrbinow 2MW.
Grangetown
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
An Ger (Norfolk)
Drehevys veu kastel romanek ena a-dro dhe 200 OK rag defndya an arvor. An hanow Caister a dheu dhyworth an Latin castra. An tyller yw gwithys gans English Heritage lemmyn.
Steven
Steven a ell bos:
Krib (Klerheans)
Krib yw toul densek rag kempenna po digamma gols.
Krib a yll styrya ynwedh
Matharn
Matharn yw tre yn Sir Fynwy, Kembra; (ST59SW42). Yma hi 22.9 mildir (36.9 km) dhiworth Kardydh ha 110.2 m (177.4 km) dhiworth Loundres. 1039 o braster an poblans yn 2011, ha 96 (9.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Fynwy
Terence
Publius Terentius Afer (/təˈrɛnʃiəs, -ʃəs/; c. 195/185 – c. 159? KOK ) o dramasydh Romanek Afrikanek.
Klass:Afrikans Klass:Mernansow an 2sa kansvledhen K.O.K. Klass:Skriforyon
Hondouras
An Repoblek Hondouras (yn República de Honduras) yw gwlas yn Amerika Gres.
Klass:Gwlasow yn Amerika Gres
Karbon
Fest posek yw karbon y'n ollvys. Askorrys yw gans ster ow merwel. Karbon yw an moyha essensek elven dhe vewnans. Yma ganso an gallos dhe furvya chaynys hir ha kylghyow. Nyns yw karbon gwenonek, mes yma nebes kesstoffow karbon pur wenonek, kepar ha CO, karbon monoksid, po CN, cyanid.
Gwrys yw an moyha rann a'gan boos dhyworth karbon, karbohydratow, blonegow, protinyow ha fybrow. Styr trethans yw terri an kesstoffow ma, usya an nerthedh ynna hag anella karbon dioksid yn-mes. Y hwer karbon yn teyr furv war an Norvys, glow, grafyt hag adamant.
Polter gonn yw kemysk a lowbren, sulfur ha solpyter (potassiom nitrat, KNO3). Nyns yw usys yn arvow hedhyw mes usys yw hwath yn tanweyth. Fest posek yw tenna yn-mes kesstoffow karbon, meyn kepar ha kalgh ha marbel, keunys kepar ha glow, oyl ha gass. Usys yw dhe wul dur, bondennow, sugra ha lies tra aral. Askorrys yw fybrow karbon dre leski fybrow akrylyk, ha usys yns yn lies diwysyans hedhyw, dhe wul fusennow ha jynnow ebron ha daffar sport. Yma nivel karbon dewoksid y'n ayrgylgh ow kressya a-dhia dew gans bledhen drefen leski glow hag oyl (dyworth 280 rann an vilvil dhe 420 rann an vilvil lemmyn). Hemm yw kawsya chanj dhe hin an Norvys. skeusennik|Karbon atom Poos atomek karbon yw 12.01. Poynt treudhi adamant yw 3550°C hag ev a wra segh-ethenna war 4800°C. Yma teyr furv gwrysek, grafyt, adamant ha fullerinow (henwys dhyworth Richard Buckminster Fuller).
Nevenoe
Nevenoe (Frynkek: Nominoë; a verwis 7 Meurth 851) o kynsa myghtern Breten Vyghan a 826 bys dhe’y vernans. Wosa henna y dernieth a janjyas aga thitel dhe Dhuk Breten Vyghan a-der gelwel aga honan myghtern. Gelwys yw Tad ar Vro gans kenedhlogoryon bretonek.
Avicenna
Ibn Sina (ابن سینا), aswonnys y'n West avel Avicenna (c. 980 – Metheven 1037), o liesdysker Persian. Yth aswonir avel onan a'n brederydhyon, skriforyon, steronydhyon ha medhogyon an moyha posek a'n Oos Owr Islamek. Tas a vedhegneth arnowydh a-varr yw ev. Y hanow Arabek formel o Abū ʿAlī al-Ḥusayn bin ʿAbdullāh ibn al-Ḥasan bin ʿAlī bin Sīnā al-Balkhi al-Bukhari.
Hwannen
Hweskeren vyghan heb eskelli yw an hwannen, esel a'n urdh Siphonaptera. Aswonnys yw a-dro dhe 2500 a eghennow. Arvil po teurogen (Sowsnek - parasite) yw hwannen a dheber goos bronnviles hag ydhyn. Liw gell tewl po du yw an brassa rann anedha, gans hys a 3mm pan vo y'n leun bloodh. I a yll lamma neb 50 gweyth hys aga horfow. Hwann a esplegyas dalleth an Amser Kalghek, dell hevel avel teurek war gneus bronnviles ha martesen ydhyn.
Nevenoe
Y ferwis Nevenoe yn 851, hag ev a veu sewyes gans y vab Erispoe.
Avicenna
Genys veu Avicenna yn ogas dhe Bukhara, lemmyn yn Pow Ousbek, rewlys y'n oos na gans an dernieth Samanid. Y das o sodhek an governans. Erbynn 10 bloodh ev a dhyskas an Koran dre gov. Ev a dhallathas dyski medhegneth 16 y vloodh. Erbynn 18 bloodh ev a dheuth ha bos mester a'n posekka oberennow a wodhonieth yn y oos.
Hwannen
Pub eghen a hwannen a wra arbennegi, moy po le, war un eghen avel ostyas. Lies eghen a hwann nevra a bar war ostyas aral vytholl, mes nebes anedha yw le dewisus. Nebes teyluyow a hwann yw kevys war unn bagas a ostysi; rag ensampel, an Malacopsyllidae yw kevys war arvegynnow (Sowsnek - armadillos) hogen, an Ischnopsyllidae war eskelli kroghen hogen, ha'n Chimaeropsyllidae war hwistles olifans.
Nevenoe
Klass:Bretonyon Klass:Mernansow 851
John Vivian (politeger Livrel)
John Cranch Walker Vivian (18 mis Ebrel 1818 – 22 mis Genver 1879) o politeger sowsnek.
Korsen Eynda
Ogas dhe bub eghen a gors Eynda a's teves garrow kow rennys dhe vellow. An arr a yll bos bys dhe 30cm yn treuslinen. Pub mell a'n jeves egin tenewen. Ytho korsen eynda yw onan a'n nebes gwels a's teves kesweyth skorrennow. Skant ny wra korsen Eynda bleujowa.
Hwannen
Hwannen rath an est, Xenopsylla cheopis, yw karyer Yersinia pestis, an bakteriom a gaws an pla du. Lesys veu an dises dhe dus gans kniviles, kepar ha'n rath du, a veu brathys gans hwann klevesys. Tardhow meur a gomprehend Pla Justinian y'n vledhen 540, ha'n Pla Du, a-dro dhe 1350, a ladhas kevran veur a boblans an bys.
Korsen Eynda
Usys
Usys yw korsen Eynda rag gul lies tra ow komprehendya bos stoff drehevel. Garrow moy yw usys rag drehevel treven, ponsow, skathow ha mebel. Y hyllir hy usya rag skaffotys. Stoff es y dhevnydh hag isel y gost yw korsen Eynda.
Miguel Ferrer
Miguel José Ferrer (7 Whevrer, 1955) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Mernansow 2017 Klass:Ynkleudhyansow yn Puerto Riko
Hwannen
Hwann a omdhiskedh yn gonisogethow denel yn furvow divers kepar ha cirkow hwann; bardhonieth, kepar ha "The Flea", ober erotek gans John Dunne; oberyow ilow, kepar ha'n re na gans Modest Mussorgsky; ha fylm gans Charlie Chaplin.
Korsen Eynda
Usys
Korsen Eynda yw an unnik boos dhe bandas bras. Usys yw an eginyow avel boos denel, mes keginys yns i kyns aga, dell yw usys.
Nikita Khrushchev
Nikita Sergeyevich Khrushchev Russek: Ники́та Серге́евич Хрущёв (15 mis Ebryl  [3 Ebryl]  1894 – 11 mis Ebryl 1971) o politeger Russek a sodhas avel hembronkyas Unyans Sovyetek a 1953 dhe 1964. Aswonnys yw Khrushschev rag an di-Stalinheans a'n Unyans Sovyetek, skoodhyans projekt efanvos sovyetek ha rag policiow moy livrel ages an re na a Stalin.
Barras fusen Kuba a hwarva hag ev hembronkyas, may feu devedhys an bys ogas dhe vresel an bys tressa. Khrushchev yn hudel a akordyas orth Kennedy degea selvaow yn Turki, yn le dilea fusennow re selsa ev yn Kuba.
Korsen Eynda
Usys
Klass:Gwels
Hwannen
Yma lavar hengovek yn Kernewek "Na wra lesky an gwely dhe ladha an whadnen", ow styrya yn Sowsnek "Don't take a sledghammer to crack a nut!".
Klass:Hwesker
Nikita Khrushchev
Removys o Khrushchev gans y gowethysi yn 1964, ow korra Leonid Brezhnev yn y le.
Klass:Didhuwydhyon Klass:Dinethyansow 1894 Klass:Mernansow 1971 Klass:Politegoryon gemynegorek Klass:Russians
John Vivian (politeger Livrel)
Devynnow
Klass:Mernansow 1879 Klass:Politegoryon a Gernow
Steve
Steve a ell bos:
Avicenna
Klass:Dinethyansow 980 Klass:Asians Klass:Filosofers Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow 1037 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon
Konteth Adams, Pennsylvani
Konteth Adams (yn Adams County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
William Bickford-Smith
Klass:Dinethyansow an 19ves kansvledhen Klass:Mernansow 1899 Klass:Politegoryon a Gernow
Santiago
350px|skeusennik Santiago yw pennsita Chile yn kres-gogledh an wlas war Dhowr Seyn.
skeusennik Klass:Citys ha trevow yn Amerika
Llanelltud
Llanelltud yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH71NW38). Yma hi 93.4 mildir (150.4 km) dhiworth Kardydh ha 181.8 m (292.6 km) dhiworth Loundres. 500 o braster an poblans yn 2011, ha 287 (57.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Thomas Carlyle
Klass:Dinethyansow 1795 Klass:Albanyon Klass:Filosofers Klass:Godhonydhyon Klass:Istorioryon Klass:Mernansow 1881 Klass:Skriforyon fugieth
Llanelltud
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Karedmund
Karedmund yw gwig ogas dhe Norwich yn Norfolk. Y boblans y'n niveryans 2011 o 289. Yn ogas yma remenans a dre varghas romanek ha penncita an looth Iceni, 'Venta Icenorum'. Hanow an wig a styr 'kastel' yn Latin. An hanow Sowsnek, Caister St Edmund, a gomprehend hanow an sens enorys y'n eglos leel.
Sten
Sten yw elven gymyk gans an arwodh Sn ha'n niver atomek 50. Alkan 'truan' yw ev, avel arghans y liw, a sevel orth kesknians. Y hyllir y usya avel nivel difresyas erbynn kesknians war sortow erel a alkan. An ger sten a dheu dhyworth an ger Latin stannum, martesen dhyworth an ger Sanskrytek stan, ow styrya kales. Usys veu sten dhe wul kannow rag an kynsa prys yn 1812 gans John Hall ha Bryan Donkin yn Deptford, Pow Sows. Gerys-da ens i gans an Morlu Riel. 60px|left|Arloedh alkymyk rag sten.
Yma balyow sten dhe bymthek bro warn ugens y'n Norvys. Kynth yw skant an elven. Hanter a sten y'n bys a dheu a-dhyworth Asi Soth-Est. Askorrans ollvysel yw a-dro dhe 140,000 tonnas an vledhen. Sten o unn a'n kynsa sortow a alkan aswonnys gans tus. A-dhia 3 500 kyns OK y hwres devnydh anodho rag krevhe kober: brons yw an metol ow sywya. Yntra Kernow, Dewnans ha Rom, Pow Grek, h.e., yth esa kenwerth sten posek. Yma niver a gesalkenyow sten, rag ensampel, soder (33% sten ha 67% plomm), plommsten (pewter, 85% sten, 7% kober, 6% bismuth ha 2% antimoni), alkan klogh (76% kober ha 24% sten), hag amalgam dynsek (60% arghans, 27% sten, ha 13% kober). Kasiterit yw an chif moon.
An diwettha bal sten yn Kernow, Bal Crofty Soth, a dhegeas y'n bledhynnyow 1990.
Poos atomek sten yw 118.71, y boynt teudhi yw 232°C ha'y boynt bryjyon yw 2270°C. Y dhosedh yw 7.3kg an liter. Alkan medhel, hebleth, gwynn-arghansek yw.
Mirva
Klass:Dororieth Klass:Elvennow kymyk Klass:Kernow
Gyeon Mi-ri's side said, "Symbiosis" in response to allegations of donation of congratulatory money
Gyeon Mi-ri's side said, "Symbiosis" in response to allegations of donation of congratulatory money
William Wycherley
William Wycherley (besydhys 8 mis Ebrel 16411 mis Genver 1716) o dramasydh sowsnek.
Klass:Dinethyansow an 17ves kansvledhen Klass:Mernansow 1716 Klass:Skriforyon Klass:Sowson
Davas
thumb|180px|Deves kemmyn thumb|180px|Davas "bighorn", po korn meur
Davas (liesplek deves) yw enyval y'n teylu Bovidae. Yma seyth eghenn a dheves a lyha y'n bys ma, ha pub huni anedha ow kul rann a'n genus "Ovis". An eghenn aswonnys yn kwella yw an dhavas kemmyn (Ovis aries); mes yma ynwedh an vouflon (Ovis musimon) ha davas an ergh (Ovis nivicola). Yma'n dhavas bighorn ("korn meur", Ovis canadensis) ha'n dhavas thinhorn ("korn kul", Ovis dalli) ow triga yn Amerika Kledh a-dro dhe'n Mynydhyow Karrek. An argali (Ovis ammon) a wander yn mynydhyow Asi Kres ha'n urial (Ovis vignei) yn Eynda. Awos aga gwlan ha kig, yma tus ow maga milvilyow a dheves kemmyn yn Ostrali, Mordir Nowydh, Uruguay ha powyow erell.
An ger davas yw koynt yn Kernewek, drefenn y hyllir y dreylya yn diw fordh wosa an erthygel: an dhavas poken an navas. Furv Kembrek an wreydhenn vrythonek ma yw dafad.
Davas arow a's henwir hordh; huni yowynk yw oen (liesplek enas).
"Jowann, Chi an Hordh" yw hanow hwedhel hengovek Kernewek Diwedhes geryes da.
Ster (an Hordh)
An Hordh (20px, Latin Aries) yw bagas sterennow y'n arwoedhkylgh ynter an Puskes ha'n Tarow. Nyns yw y sterennow pur splann, mes onan anedha – Sterenn Teergarden – yw kentrevek pur ogas dhe'gan Howl ni.
Yn sterorieth an Howlsedhes, yma arwoedh an Hordh ow talleth an 21ves a vis Meurth ha gorfenna an 19ves a vis Ebryl. Mes y'n sterorieth Hindou yma'n arwoedh ow talleth an 19ves a vis Ebryl ha gorfenna an 13ves a vis Me. Y tybir bos an Hordh unn 'arwoedh a'n tan' (avel an Sethor ha'n Lew). Meurth a's teves hy threveth ynno. An Hordh, an Kanker, an Aver, ha'n Vantol yw arwoedhyow chyf a beswar poynt an kompas.
Klass:Ammeth Klass:Bronnviles 01
Bleydhes an Nos
Bleydhes an Nos yw hwedhel berr Kernewek gan an awtour. Jowann Richards. Hwedhel a'n oos keltek kyns Arthur Gernow yw, owth omviska mab yowynk, Madek ha'y goweth, Morwenna, ow hwilas gyw hudel Lug ha kledha Nuada, duwow an hen geltyon. Wosa mernans y dhama wynn, Madek a wra metya Gwydhel Koth heb a re chalenj dhodho. Mes nyns yw pubonan an keth person ha'y omdhiskwedhyans.
Chif kemeryansow
Klass:Hwedhlow berr
Bledhen gemmyn
Y'n dydhyans gregorek ha yuliek, blydhen gemmyn yw blydhen hag ynni 365 dydh. Blydhen lamm yw an sort arall a vlydhen, hag ynni 366.
Klass:Bledhynnyow
Giacomo Puccini
skeusennik|Giacomo Puccini Giacomo Puccini (23 mis Kevardhu 1858 - 29 mis Du 1924) o an komposydh italianek an moyha a vri wosa Verdi. Ev a skrifas 16 gwari-kan ha brassa rann anedha yw performys hwath y'n dydhyow ma. Meurgerys yw y gan Nessun dorma a-dhyworth Turandot. Klass:Dinethyansow 1858 Klass:Italians Klass:Komposydhyon Klass:Mernansow 1924
Llandaf
Llandaf yw tre yn Caerdydd, Kembra; (ST17NE05). Yma hi 2.1 mildir (3.3 km) dhiworth Kardydh ha 133 m (214 km) dhiworth Loundres. 8746 o braster an poblans yn 2011, ha 1337 (15.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerdydd
Bledhen lamm
Y'n dydhyans gregorek, blydhen lamm yw blydhen ynni 366 dydh. Blydhen gemmyn yw an sort arall a vlydhen. Yma dydh blydhen lamm war 29a a vis Hwevrer pub peswara blydhen, saw blydhynyow orth dhiwedh an gansblydhen.
Klass:Bledhynnyow
Korea Dhyhow
Korea Dhyhow po Repoblek Korea (Koreek: 대한민국; Hanja:大韓民國, Daehan Minguk) yw gwlas yn Howldrehevel Asi orth an Konna-tir Koreek. Koreek yw hy yeth soedhogel.
An Repoblek arnowydh veu selys yn 1948 wosa an Statys Unys ha'n Unyans Sovietek dhe dhiberth Korea war-hys an linenn 38° N. Hi yw gwerinieth a-dhia 1987, pan fondyas an Hweghves Repoblek.
Klass:Gwlasow yn Asi Klass:Korea
Senedh Kernow
Senedh Kernow yw kynnik rag kuntelles gul-lagha digresennys yn Kernow, hevelep dhe Senedh Alban, Senedh Kembra ha Senedh Wordhen Gledh.
An kaskyrgh rag digresennans yn Kernow a dhallathas yn 2000 orth fondyans a Guntellyans Selreth Kernow, kowethas dreus-barti ha treus-rann a gaskyrgh rag digresennans dhe Gernow. Yn 2001 y tanvonas an Guntellyans 50,000 diskleryans sinys gans an bobel ow kelwel rag senedh dhe 10 Downing Street, dres assay governans an termyn dhe gomendya kuntellesow ranndiryel, byttegyns yth eth an galow heb gorthyp. Selyes veu an gwrians a dreylya Konsel Konteth Kernow dhe awtorita unnik yn 2009 war dybyans may rosa dhe Gernow lev kreffa ha may fo "men kerdhes" dhe senedh rag Kernow, hag yth esa reken "Governans Kernow" komendys dhe Senedh an Ruvaneth Unys an keth bledhen gans an ES a Gernow, mes ny sewenas.
Ow sewya deklaryans an pobelsondyans 2014 war anserghogeth Alban, war-barth hag ambosow a voy digresennans a-dreus an RU dhyworth politegoryon Westminster, y feu galowow nowedhys rag digresennans dhe Gernow. Yn mis Du 2014 y feu lonchys govenek war wiasva wovenegow an governans ow kaskyrgh rag senedh. Polici a'n parti yw senedh gul-lagha rag Kernow herwydh an Parti Livrel Werinel, Mebyon Kernow ha'n re Wer.
Kuntellyans Selreth Kernow
Kuntellyans Selreth Kernow yw bagas owth oberi rag senedh. An omsav a dhallathas yn mis Gortheren 2000 yn Truru hag yma ynni eseli a'n Parti Livrel Werinel, Parti Lavur, an Withadoryon, Mebyon Kernow, Unnveredh Kernow, hag anserghogyon. An konseler anserghek Julyan German yw kaderyor an Guntellyans. Yn 2000 y huntellas an bagas hanowskrifow a 50,546 a dus (41,650 anedha trigys yn Kernow) ow tisklerya aga skoodhyans rag senedh yn Kernow. Yn 2001 y ros negesydhyon an Guntellyans (Andrew George, Bert Biscoe, Richard Ford, Dick Cole, David Fieldsend hag Andrew Climo Thompson) an rol a hanowskrifow dhe'n pennmenyster.
Andesit
skeusennik|right|700px|Tektonieth plattys: kadon venydhyow andesit war an dhyghow Andesit yw karrek danek esherdhek hanter fordh yn y gomposyans yntra rhyolit ha basalt. Kemmys yw andesit avel karrek esherdhek ha'n garrek bloutonek diorit. Dell yw usys, y wiasedh yw gwrysow munys po kres ha'y gomposyans dre vras a wrysven potassiom keffrys ha pyroksen po hornblend.
Tipek yw andesit a barthow tansugna, hag yth yw an garrek warthevyek yn gwaragow enysow. Keffrys ha basalt, kevys yw andesit yn krestennen an planet Meurth. An hanow andesit a dheu dhyworth kadon menydhyow Andes, mayth usi palster anodho. Usys veu an hanow yn kynsa gans Christian Leopold von Buch in 1826.
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Cincinnati
An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Cincinnati a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Cincinnati, Ohio der uhelder. Drehevyans an uhella yn Cincinnati yw Carew Tower a 49 leur, hag a omsav 574 ts (175 m) hag a veu kowlwrys yn 1931.
Konna gwynn
Bronnvil kigdebrus byghan y'n teylu Mustelidae yw an konna gwynn (Mustela erminia). Hevelep yw dhe'n lovennan mes moy. Yma lost hirra dhodho a'n jeves bleyn du. Hys korf ha penn an konna gwynn gorow yw a-dro dhe 28–31 cm (10–12 meusva); re an venow yw 24–29 (9½–11½ meusva); hys an lost yw a-dro dhe 9.5–14 cm (3¾–5½ meusva).
Rosena Allin-Khan
Rosena Chantelle Allin-Khan (genys 1978 yn Tooting, Loundres) yw medhoges ha politegores a Vreten, esel senedh Tooting a-dhia 2016 hag an Menystres Skeus rag Yeghes an Brys a-dhia 2020. Hi yw esel a'n Parti Lavur.
Konna gwynn
Omdhegyans
Konaow gwynn a dheber bronnviles byghan dre vras, yn arbennek konines ha logos dowr mayth usi palster anedha. Ynwedh i a dheber ydhyn, oyow ha frooth ha buluk pan vydh boos pur danow hogen.
Rosena Allin-Khan
Hi a veu etholys dhe Ji an Gemmynyon yn 2016. A-dhia 2016 bys yn 2020, Allin-Khan o Menystres Skeus rag Sport. Yn 2020, hi o ombrofyores offis Isleyder an Parti Lavur. Hi a veu fethas gans Angela Rayner. A-dhia etholans Keir Starmer maga leyder a'n Parti Lavur, Allin-Khan a veu gwrys Menystres Skeus rag Yeghes an Brys.
Konna gwynn
Omdhegyans
Y'n hav, blew y geyn ha penn yw gellrudh ha'y dorr liw dehen po gwynn. Y'n kynnyav ev a skoll y vlew tewl. An sewyans yw bos dhodho kota gwannliwek y'n gwav. Yn ranndiryow pell dhe'n gogledh y vlew a yll bos gwynn yn tien, a-der y lost du. Y'n gwenton ev a skoll y vlew gwannliwek ha daskavos y gota gellrudh. Parya a hwer yntra mis Ebrel ha mis Metheven. Degyans a dhur a-dro dhe 300 dydh, ha dinythys yw an yonkers y'n gwenton.Tennys yw an yonkers dhyworth an vronn wosa 12 seythen.
Rosena Allin-Khan
Klass:Dinethyansow 1978 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Parti Lavur Klass:Politegoryon a Loundres Klass:Politegoryon Moslem Klass:Sowsesow
Konna gwynn
Ermin
Gelwys yw kota gwav konna gwynn "ermin". Meurgerys yw ermin dhe'n kenwerth pelour, yn arbennik rag pareusi gwisk solempnyel myghternedh ha tus jentyl. An ger ermin a dheu dhyworth an Lithouanek šarmu.
Komendyans
Klass:Kigdevoryer
Tiryow Deghow hag Antarktik Frynkek
Tiryow Deghow hag Antarktik Frynkek (Terres australes et antarctiques françaises yn Frynkek) yw territoire d'outre-mer  y'n Keynvor Dyghow.
thumb|left|An konna-tir Rallier-du-Baty, Ynys Kerguelen.
Klass:Frynk tramor
Harold Hayman
Frank Harold Hayman (12 mis Kevardhu 1894 – 4 mis Hwevrer 1966) o politeger bretennek genys yn Resrudh, Kernow.
Gore Vidal
Eugene Luther Gore Vidal (/vɪˈdɑːl/; genys Eugene Louis Vidal, 3 mis Hedra 1925 – 31 mis Gortheren 2012) o skrifer ha skiansek amerikanek.
Klass:Amerikanyon LKDT Klass:Demokratyon Klass:Didhuwydhyon Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon LKDT Klass:Mernansow 2012 Klass:Skriforyon fugieth amerikanek Klass:Skriforyon LKDT Klass:Ynkleudhyansow yn Ranndir Kolombi
Charles James Fox
Charles James Fox (24 mis Genver 1749 - 13 mis Gwynngala 1806) o statydh bretennek.
Klass:Mernansow 1806 Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Dinethyansow 1749
The Fox and the Hound
The Fox and the Hound (Kernowek: An lowarn ha'n helgi) yw fylm bywhes amerikanek gwres yn 1981 askorrys gans Walt Disney Productions. Selwys yw an fylm war novel a'n keth hanow gans Daniel P. Mannix. Yth esa nessa fylm henwys The Fox and the Hound 2, dyllys avel gwydhyow yn mis Kevardhu 2006.
Côte d'Ivoire
Côte d'Ivoire yw gwlas yn Afrika West.
The Fox and the Hound
Klass:Fylmow bywhes amerikanek
Porthkragen
Porthkragen ow styrya porth an gragen yw gwig arvorel yn Kernow north yn pluw Sen Gwynnas orth benn porth. An wig yw seyth mildir dhe'n soth-west a Borth Bud ha peswar mildir dhe'n north-est a Gastel Boterel. Y hanow yn Sowsnek yw Crackington Haven.
Doronieth
Porthkragen (hanow an wig - an porth yw Porth Kragen) yw meurgerys dhe dornysi, kerdhoryon ha studhoryon dororieth. An alsow yw aswonnys rag aga furvyansow karrek wodhosek gweladow. An wig a re y hanow dhe'n Crackington Formation, kevres a grag Glowek ha kyllas loos.
Yma dew voosti ha tavern y'n wig. Hanow an tavern yw 'Coombe Barton Inn', ha desedhys yw yn drehevyans o chi dyghtyer mengleudh legh leel kyyns.