cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kenwerth
Eghen a-varr a genwerth yw kesvargynnya po ferya. Kesvargynnya yw an keschanj a wara po gonisyow rag gwara po gonisyow erel heb usya arghans avel mayn keschanj. Kenwerth yntra dew genwerther yw henwys kenwerth dewduek. Kenwerth yntra moy es dew genwerther yw kenwerth liestuek. Studhya kenwerth yw rann a erbysieth.
Eyndus
skeusennik|250px|[[Babur ow thremena an Dowr Eyndus.]]
Dowr Eyndus yw an brassa avon war du west isbrastir Asi soth. Hy yw onan a'n seyth avon sans dhe'n Braminas a'n oos Vedik. Y nans o tyller dalleth an hwarheans Nans Eyndus ynter 3,300 ha 1,300 KOK. An avon a res dre China (Tibet west), Eynda ha Pakistan. Onan a'n chif avonow an Fennva Eynda-Gangatik yw.
An ger Eyndus ha'n ger neshevin Hindou a dheu dhyworth Sapta Sindhu (Sanskrytek rag "seyth avon"). Henwyn pur goth yns i. An Rekys Goth a usyas an ger Indós; Hinduš o Persek Koth; Sindhu yn Sanskrytek. Yethow arnowydh war an isbrastir a us po Sindh (arnowydh Sindhi) po Sindhu (Sanskrytek koth) po geryow pur hevelep. Hanow ranndir an avon a dheuth dhe vos hanow an gwlas Eynda.
Kreungylgh
Yma moy es 47% a arenebedh kreungylgh an Eyndus yn Pakistan po an rann a Kashmir rewlys gans Pakistan. Yma a-dro dhe 39% yn Jammu ha Kashmir (Eynda), 8% yn Tibet ha 6% yn Afghanistan.
An kreungylgh Eyndus a gomprehend an Eyndus y honan, ha'n ragavonow meur: an Kabul ha Kurram war an lann dhyghow, ha'n Jhelum, Chenab, Ravi, Beas ha Sutlej war an lann gledh. An Kabul ha Kurram a jun an Eyndus skon wosa ev dhe asa an menydhyow, ha'n re erel isella y'n fennva. Oll an Beas ha penndowryow an Ravi ha Sutlej yw desedhys yn Repoblek Eynda ha'n Chelub ha Jhelum yn Kashmir dre vras.
An kreungylgh dien a worher arenebedh a 384,000 mildir pedrek a wastastir (204,000 anodho yn Pakistan). Ynwedh yma 29,000 mildir pedrek a sev dhe ves kreungylgh an Eyndus mes a grog war system an Eyndus rag aga gorholethow dowr ha dowrheans.
Heb dowryow an Eyndus, ammeth yn Pakistan via pur ansertan drefen an fowt a law. Diwysyansegyans uskis a hwer lemmyn yn Pakistan, mes lower a'y dhiwysyans a us askorrasow ammeth avel stoffow kriv, ytho yma moy a edhom a dhowr dhe Bakistan. Ogas ha oll an kreungylgh a dhegemmer glawans bledhynnyek a 375 mm (15 meusva) po le, ha 60% anodho le ages 250 mm (10 meusva). Ny hwer an glaw dres an vledhen, mes keskreunys yw yn seson an monsoun.
Hyns
Y bennfenten yw desedhys yn Tibet west. Yn kynsa an Eyndus a res dres gwastastir ughel, ena an avon a gyll ughder yn skon tro'ha'n north-est. Wosa kuntel dowryow dhyworth lies gover rewlivel, an avon a dreyl tro'ha'n north-west ynter an Himalayas ha Karakoram. Yn Kashmir ev a dremen linel astel omladh an Kenedhlow Unys, hag yn Baltistan a enter Pakistan. An avon a dhrehedh an mor Arabi avel delta. Livyow yn 2010 ha 2011 a ladhas dres 2,500 a dus.
Klass:Asi Klass:Avonyow
Bobok
Bobok (Russek: Бобок) yw hwedhel berr gans Fyodor Dostoevsky. Dyllys veu an lyver ma yn 1873 kynsa.
Klass:Hwedhlow berr Dostoevsky
Rhos-ddu
Rhos-ddu yw tre yn Wrecsam, Kembra; (SJ35SW62). Yma hi 108.9 mildir (175.3 km) dhiworth Kardydh ha 161.5 m (259.9 km) dhiworth Loundres. 6641 o braster an poblans yn 2011, ha 777 (11.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Wrecsam
John Osborne
John James Osborne (12 mis Kevardhu 1929 – 24 mis Kevardhu 1994) o dramasydh, screenwriter ha gwarier sowsnek.
Klass:Dinethyansow 1929 Klass:Mernansow 1994 Klass:Skriforyon re waynyas Pewas Akademi Klass:Sowson
Rhosllannerchrugog
Rhosllannerchrugog yw tre yn Wrecsam, Kembra; (SJ24NE82). Yma hi 105.8 mildir (170.2 km) dhiworth Kardydh ha 161.6 m (260.1 km) dhiworth Loundres. 9193 o braster an poblans yn 2011, ha 2210 (24%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Wrecsam
Bresel Vietnam
Bresel Vietnam (po, yn Vietnam, Bresel Amerikan) a dhuryas a'n 1a a vis Du 1955 bys yn 30ves a vis Ebrel 1975. Batalyes veu yntra Vietnam Gledh ha Vietnam Dhyghow, mes an vresel yw prederys yn ledan dhe vos bresel gannas a oos an Vresel Yeyn. Vietnam Gledh a veu skoodhys gans an Unyans Sovietek, China ha Korea Gledh ha Vietnam Dhyghow a veu skoodhys gans an Statys Unys, Korea Dhyghow, Pow Tay, Ostrali, Aotearoa/Mordir Nowydh hag Enesow Felyp.
An Viet Cong, henwys ynwedh avel Front Rydhheans Kenedhlek (Sowsnekː National Liberation Front po NLF), o lu kemynegoryon a Vietnam Dhyghow hag a veu res gweres gans Vietnam Gledh. I a vatalyas kudhvresel erbynn luyow Vietnam Dhyghow gorth-kemynegoryon. Lu Gwerin Vietnam (henwys ynwedh Lu Vietnam Gledh) a vatalyas yn fordh moy usys gans luyow bras yn kas.
Pur dhisputys o an vresel, yn arbennek y'n Statys Unys. An kynsa bresel o hag o darlesys war an bellwolok yn fyw hag an kynsa kas vras kellys gans an Statys Unys. An vresel a dheuth ha bos mar dhrog gans tus an Statys Unys dell wrug Lewydh Nixon danvon an soudoryon Amerikanek tre arta, wortiwedh, yn 1973. Lies tus, soudoryon ha burjysi y'ga mysk, a verwis y'n vresel.
Klass:20ves kansvledhen Klass:Breselyow Klass:Istori a'n Statys Unys Klass:Vietnam
An Krokodil
An Krokodil (Russek: Крокодил, Krokodil) yw hwedhel berr gans Fyodor Dostoevsky. Dyllys veu an lyver ma yn 1865 kynsa.
Klass:Hwedhlow berr Dostoevsky
Mesa, Arisona
Mesa yw sita yn Arisona, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 504,258.
An sita a veu fondys yn 1878.
Gwiasva
Klass:Citys yn Arisona
Joe Biden
thumb|right|Joe Biden Joseph Robinette "Joe" Biden, Jr. yw 46ves Lewydh an Statys Unys hag o 47ves Is-lywydh an Statys Unys a-dhia 2009 bys yn 2017. Ev a veu genys war'n 20ves a vys Du, 1942, yn Scranton, Pennsylvani. Ev o Is-lywydh a-dhia an 20ves a vis Genver 2009 bys yn 2017, ha sewys gans Mike Pence. Yn 2020, Biden a wrug an ombrofyer demokratek rag etholans lewydhel 2020. Biden ha Kamala Harris (y ombrofyores rag Is-Lewydh) a fethas Donald Trump ha Mike Pence yn etholans mis Du 2020.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Demokratyon Klass:Eseli Senedh an Statys Unys Klass:Islewydhyon an Statys Unys Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys‎ Klass:Pennsylvani Klass:Skriforyon amerikanek
Ralph Waldo Emerson
Ralph Waldo Emerson (25 mis Me 180327 mis Ebrel 1882), aswonys avel Waldo, o skrifer, filosofer, prydydh ha gordhileanser amerikanek. Klass:Dinethyansow 1803 Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Filosofers Klass:Mernansow 1882 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Massachusetts
Eukaryota
thumb|250px|Kell tipek eneval
Eukaryot (liesplek Eukaryotes dhyworth an Greka εὖ (eu, "da") ha κάρυον (karyon, "knowen") yw organedh gans kellow komplek, po kell sengel gans kesweythyow komplek. Y'n kellow ma, an stoff genynnek po DNA yw restrys dhe gromasomow yn sprusen an kell.
Enevales, plansow, algi ha fungow oll yw eukaryotes. Ynwedh yma eukaryotes yn-mysk an protistow unnkell. Dhe'n worthwedh, nyns eus organedhow moy sempel, kepar ha bakteria hag archaea sprusen ha kesweythyow kell komplek erel. Henwys organedhow a'n par na prokaryotes.
Llanwddyn
Llanwddyn yw tre yn Powys, Kembra; (SJ01NW38). Yma hi 89.2 mildir (143.5 km) dhiworth Kardydh ha 165.6 m (266.5 km) dhiworth Loundres. 252 o braster an poblans yn 2011, ha 96 (38.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Eukaryota
Dyghtys yn fenowgh yw eukaryotes avel arlotteth.
Eukaryotes a esplegyas y'n Eon Proterozoek. An eukaryote gwirhaval kottha yw Grypania, neusen dhiskorren terghys gans hys bys dhe 30 mm. An menhsennow kottha a dheu dhyworth balweyth horn ogas dhe Negaunee, Michigan, y'n [Statys Unys]]. Dedhyes veu an menhesennow yn kynsa dhe nans yw 2,100 milvil bledhen, mes hwithrans diwettha a dhiskwedhas bos an dedhyas kompes nans yw 1874 milvil vledhen. Grypania a dhuryas dhe'n era Mesoproterozoek.
Godhonydhyon a dhadhel a-dro dhe glassans an eukaryotes hwath, ha profys veu niver a renkyansow. Nyns yw versyons arnowydh unver a-dro dhe niver an wlaskordhow.
Kesweyth
Kellow eukaryotek yw lower moy ages prokaryotes, dell yw usys. I a yll bos dekkweyth moy. Kellow eukaryotes a'n jeves lies kennen ha kesweyth pervedhek gelwys organelles. Yma dhedha cytokorf eskern ynwedh. Gwrys yw an cytokorf eskern a korrbibennow ha korrneusennow. An rannow yw pur bosek yn shap an kell. Gorrys yw TNA eukaryotek yn fardellow henwys kromosomow, diberthys gans gwerthys korrneusennek dres rannans kellow. An brassa niver a eukaryotes a wra devnydh a dhinytyans reydhek dre frothusheans na usys gans prokaryotes.
Nyns eus reydhow dhe brokaryotes, mes y hyllons treusperthi TNA dhe vakteria erel. Direydhek yw aga diberthyans kell.
Eukaryotes a'n jeves bagasow a gromosomow linyek yw desedhys y'n sprusen, ha'n niver a gromosomow yw tipek rag pub eghen, dell yw usys.
skeusennik|230px|right|Manylyon a'n system kennen bervedhek ha'y gesrannow.
Kennen bervedhek
Yn kellow eukaryotek, yma lies tra gans kennennow a-dro dhedha. War-barth yth ens i henwys an system kennen bervedhek. Saghow sempel, gelwys hwesiglow (vesicles yn Sowsnek) yw gwrys pan wrellons egina dhyworth kennennow erel, kepar ha fleghes a wra hwythennow gans tegen. Lies kell gemmer boos ha taklow erel owth usya neppyth gelwys endocytosis. Yn endocytosis, an gennen nessa dhe'n tu a-ves a bleg war-ji hag ena pynchya dhe furvya hwesik. Lies organell aral a dhallathas avel hwesigow, dell hevel.
Kerghynnys yw an sprusen gans diw gennen dellek may hallo taklow entra ha mos yn-mes. An mayler sprusennek a'n jeves taklow warnodho hevelep dhe bibennow ha lienyow, gelwys an endoplasmic reticulum. An ER a wra gwaya protinyow, ha'ga gasa dhe adhvesi.
Yma dhiw rann dhe ER, ER garow ha ER leven. Kelmys yw ribosomow dhe'n ER garow. An protinyow gwrys gans an ribosomow kelmys dhe'n ER garow a enter an ER garow. Wosa henna i a dhe'n hwesigow, hag a dyv ha pynchya dhyworth an ER leven. Y'n brassa rann a eukaryotes, an hwesigow gans protinyow ynna a wra teudhi gans pil a hwesigow gwastas gelwys korfow Golgi, mayth yw an protinyow a-ji chanjys arta.
Treweythyow chanjys yw hwesigow may hallo gul unn pyth yn ta (arbennegyans, po dyffransegyans kellek), Rag ensampel, yma ensaymow a-ji lysosomes hag a wra trethi an boos a dheu dhyworth hwesigow boos, ha peroksisomes a'n jeves ensaymow hag a dreth peroksid (gwenon) may na yw gwenon vyth moy.
Lies protozoan a'n jeves hwesigow strothadow, a yll teudhi po pynchya dhyworth an gennen bella. Usys yw hwesigow strothadow dhe gartha dowr heb res. Re anedha a setha stoffow dhe dreylya preydhoryon dhe ves, po kachya boos. Yn organedhow lieskell, hormonow yw gwrys yn fenowgh yn hwesigow. Yn plansow komplek, an brassa rann a gres an kell yw kemeres gans hwesik a hwith gwasgedh osmotek may hallo an kell synsi y shap.
Dallethvos
Drefen bos devedhyansow dyffrans dhe gellow (organelles) eukaryotes, govynnys veu po skorren (clade) unys yns i po na. Certan yw nag yns i unys. Organelles yw unsesow arbennegys a wra gweythresow kler, kepar ha mitokondria ha plastidow. Kler yw lemmyn oll an organedhow (po an brassa niver anedha) dhe gavos devedhyans yn prokaryotes, bakteria po archaea anserghek kyns, ha bos an kell eukaryotek 'kemeneth a gororganedhow' a wra kesoberi yn 'demedhyans a esyans'. Hemm a hwarva rag an termyn kynsa yntra bakteria nans yw termyn pur hir dhe askorra an klass a vakteria gans kennen dhewblek henwys gram-negedhek. An klass ma a gomprehend cyanobakteria, ytho hemm o an kynsa a niver a hwarvedhyansow hevelep yn istori an eukaryotes.
Rann an Archaea
Hwithrans a-dhiwedhes a dhiskwedh bos kellow archaea a gomprehendas lies unn a'n protinyow veu edhom dhedha rag oberyans kellow komplek eukaryotes.
Taksonomieth
Protista yw bagas a organedhow unnkell. Profyes veu taksonomiethow moy kompes, mes ny yll godhonydhyon unverhe warnedha. Rag an reson ma, Protista yw dhe les hwath rag dadhla a-drodhe'n organedhow ma. Unn klassans arnowydh rag klassa eukaryotes yw avel a sew:
Byttegyns, yn 2005 hag a-wosa, godhonydhyon re leveris bos fowt a dhustuni rag niver a'n ugh-vagasow ma. Martesen an Eukaryotes yw unyes saw drefen bos aga hellow devedhys dhyworth bakteria hag archaea. Mes pub skorren a'n Eukaryotes a'n jeves dinythyans reydhek. Henna, ha restrans ollgemmyn an sprusen yw an chyd dustuni rag unn devedhyans ragdha oll.
Klass:Organedhow
Linda Cardellini
Linda Edna Cardellini (genys 25 mis Metheven 1975) yw gwariores amerikanek.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans italek Klass:Dinethyansow 1975 Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon wari gwydhyow amerikanek
Parti Livrel
Parti Livrel, po Bagas Larch, yw parti politek an Rywvaneth Unys.
Gwiasva
Klass:Gwlasegeth an Ruwvaneth Unys Klass:Parti politek y'n Ruwvaneth Unys
Pewasow Laurence Olivier 2023
An Pewasow Laurence Olivier 2023 o synsys 2 mis Ebrel 2023 dhe'n Hel Riel Albert yn Loundres hag ostys gans Hannah Waddingham.
Hanwesigethow o deklarys war 28 mis Hwevrel 2023. An askorransow gans an moyha hanwesigethow o My Neighbour Totoro (gans 9), Standing at the Sky's Edge (gans 8), hag Oklahoma! (gans 7). Hwegh askorransow a gwaynas moy agas unn pewas: My Neighbour Totoro (gans 6), A Streetcar Named Desire (gans 3), Oklahoma!, Prima Facie, Standing at the Sky's Edge ha Tammy Faye (pub gans 2).
Devynnow
Klass:2023 Klass:Pewasow Klass:Gwariva Klass:Loundres
Lashana Lynch
Lashana Lynch (genys 27 mis Du 1987) yw gwariores bretennek. Klass:Dinethyansow 1987 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Sowsesow
James Nesbitt
William James Nesbitt OBE (genys 15 mis Genver 1965) yw gwarier a Iwerdhon Gledh. Klass:Dinethyansow 1965 Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon fylm Klass:Gwarioryon wariva Klass:Gwarioryon wordhenek
François Hollande
François Hollande, genys veu 12 mis Est, 1954 yn Rouen, o Lewydh Repoblek Pow Frynk yntra mis Me 15, 2012 ha mis Me 14, 2017.
Klass:Didhuwydhyon Klass:Frynkyon Klass:Lewydhyon Klass:Meryon Klass:Socyalydhyon Klass:Dinethyansow 1954
Llanwrthwl
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Kroadur Jentyl
Kroadur Jentyl (Russek: Кроткая, Krotkaja) yw hwedhel berr gans Fyodor Dostoevsky. Dyllys veu an lyver ma yn 1876 kynsa.
Klass:Hwedhlow berr Dostoevsky
Yr Orsedd
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Wrecsam
Drew Barrymore
Drew Blythe Barrymore (genys 22 mis Hwevrer 1975) yw gwariores, kevarwodhes, askorres hag awtoures amerikanek. Klass:Dinethyansow 1975 Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Amerikanyon LKDT Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon LKDT Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Manykyns Klass:Skriforesow Klass:Skriforyon LKDT
Samarkand
Cita yn Pow Ousbek yw Samarkand (Ousbekek: Samarqand po Самарқанд). Hy foblans yn [[2004 o 419.600.
Samarkand yw onan a'n citys kottha y'n bys, fondys y'n 14ves kansvledhen O.K.. Y tisplegyas war an Fordh Owrlin, ynter China ha'n Est Kres. Marakanda o hy hanow pan veu an cita kemerys gans Aleksander Veur yn 329 K.O.K..
An ranndir a-dro dhedhi o Kristyon bys dhe dhevedhyans an Arabyon ha'ga kryjans Islam. Ibn Qutaiba a gonkwerryas an cita yn 712, mes yth esa niver a rebellyansow ha marnas wosa trygh dres Emperoureth China ogas dhe Dhowr Talas yn 753 y teuth an cita yn-dann rewl an Moslemyon yn fast.
Yn 1370, Timur a wrug Samarkand avel penncita y emperoureth. Y teuth pennseri dhyworth pub rann a'n emperoureth dhe oberi ena. Lies drehevyans istorek a veu drehevys yn Oos Timur ha durya bys y'n eur ma. Enkleudhys yw Timur y honan ena. Apoyntys veu an cita avel Ertachva an Bys UNESCO yn 2001.
Pobel a vri a Samarkand
Klass:Citys ha trevow yn Asi Klass:Ertachva an Bys UNESCO
An Gwerinor Marey
Klass:Hwedhlow berr Dostoevsky
Llanwrtyd
Llanwrtyd yw tre yn Powys, Kembra; (SN84NE53). Yma hi 47.6 mildir (76.5 km) dhiworth Kardydh ha 155.6 m (250.4 km) dhiworth Loundres. 824 o braster an poblans yn 2011, ha 147 (17.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Lionel Shriver
Lionel Shriver (genys Margaret Ann Shriver; 18 mis Me 1957) yw awtoures ha jornalyades amerikanek (We Need to Talk About Kevin). Klass:Dinethyansow 1957 Klass:Amerikanesow Klass:Skriforesow Klass:Skriforyon fugieth
Chinua Achebe
Chinua Achebe (16 mis Du 1930 – 21 mis Meurth 2013) o romanser, prydydh hag arvreusyas nijerian (Things Fall Apart). Klass:Dinethyansow 1930 Klass:Afrikans Klass:Mernansow 2013 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon lien fleghes
An Wedhen Nadelik Nevek
Klass:Hwedhlow berr Dostoevsky
Aberffraw
Aberffraw yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH36NE07). Yma hi 130.1 mildir (209.4 km) dhiworth Kardydh ha 216.8 m (348.9 km) dhiworth Loundres. 606 o braster an poblans yn 2011, ha 409 (67.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Chandler, Arisona
thumb|300 px|Kres an dre Chandler thumb|300px| Chandler yw sita yn Konteth Maricopa, Arisona, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 275,987.
An sita a veu fondys yn 1920.
Gwiasva
Klass:Citys yn Arisona
Dydhlyver Skrifyas
Dydhlyver Skrifyas (Russek: Дневник писателя, Dnevnik pisatelya) yw kuntel a skrifow anfugiethek ha fugiethek gans Fyodor Dostoevsky.
Klass:Dydhlyvrow Dostoevsky
Protaktiniom
Elven gymyk yw protaktiniom, niver 91 y'n Vosen Beriodek. Y furvell yw Pa. An hanow a dheu dhyworth an ger Greka protos, ow styrya kynsa, avel rager dhe'n hanow aktiniom.
Nyns eus rann vewoniethel dhe brotaktiniom, ha ny gevys yn-mes arbrovjiow hwithrans ha nuklerek. Pur beryllus yw drefen y radyoweythresans glew. Yma dew isotop naturel, hag yma dhe brotaktiniom-231 an hanter-bewnans hirra, 32,500 bledhen. Yn 1918 diskudhys veu protaktiniom gans Lisa Meitner yn Berlin. Y hwer protaktiniom yn naturel yn monow uraniom avel pygvoon. Usys yw protaktiniom-231 ha thoriom-230 dhe dhedhya godhosow morek.
Poos atomek protaktiniom yw 231.04, y boynt teudhi yw 1568°C ha'y boynt bryjyon yw 4027°C. Y dhosedh yw 15kg an liter. Alkan arghansek radyoweythresek yw hag a dhasober gans oksyjen, ethen ha trenkennow, mes ny dhasober gans lisliwennow.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Umar
Umar, yn leun Omar ibn al-Chattab (Arabek: عمر بن الخطاب ), ynwedh Omar (ca. 584 – 3 Du 644) o Kalif (po Sodon) an Emperoureth arabek a 634 bys dhe 644. Ev o an eyl a beswar kalif henwys an Rashidun, hag ev o onan a gesviajoryon an profet Mahomm.
Genys veu yn Mekka. Dhe dhalleth, ev a worthenebas Mahomm, mes herwydh henhwedhlow, ev a gavas treylyans dhe Islam yn 616. Umar a sewyas Abu Bakr avel Kalif yn 634. Dres y reyn avel Kalif, ystynnys veu an emperoureth yn feur, ow kemeres Palestayn yn 637, Irak yn 636, Surri yn 636 hag Ejyp (639-642). Ev a waynyas tryghow dres an Sassanids ynwedh, kyn fe saw yn-dann y sewyas y feu kemerys Emperoureth Persia yn finek. Yn 644, ledhys veu gans keth Kristyon, Abu Lu'lu. Y sewyas o Uthman ibn Affan.
Timur
Hembronkyer breselek ha fether Turko-Mongolek o Timur. Henwyn erel ragdho yw Timur Lang po Timur Lenk dhyworth an Persek Timür-i lang, “Timur Gloppek”) 10 Ebrel 1336 - 17 Hwevrer 1405.
Y hrysir y vos genys yn Kesh, Transoxiana, yn Asi kres. Ev a dhallathas der unya lothow Turko-Mongolek an ranndir na, ha mos yn-rag dhe fetha rann vras a Eurasi, ow trehevel emperoureth ha'y fenncita yn Samarkand.
Ynter 1370 ha 1372, ev a hembronkyas dew gaskyrgh dhe'n gogledh a venydhyow T'ien Shan. Yn 1381 ev a gemeras Herat (yn Afghanistan hedhyw). Ynter 1382 ha 1405 y luyow a dhrehedhas bys dhe Delhi ha Moskva, ow kemeres tiredhow owth ystynna a venydhyow an T'ian Shan yn Asi kres dhe venydhyow Taurus yn Anatolia, Turki. Kemerys veu Baghdad yn 1401. Yn gwenton 1402, ev a fethas an Emperourieth Ottoman yn batel ogas dhe Ankara, ha synsi an Sodon Bāyāzīd I avel prisner. Ev a verwis drefen dises yn Otrar, ha pareusi rag kaskyrgh erbynn China.
Klass:Dinethyansow an 14ves kansvledhen Klass:Evredhyon Klass:Mernansow 1405 Klass:Moldroryon Klass:Myghternedh
Ariel Winter
Ariel Winter Workman (genys 28 mis Genver 1998) yw gwariores amerikanek.
Klass:Dinethyansow 1998 Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Gwarioryon wari gwydhyow amerikanek
Stephanie Leonidas
Stephanie Leonidas (genys 14 mis Hwevrer 1984) yw gwariores sowsnek. Klass:Dinethyansow 1984 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Sowsesow
Godhen vledhynnyek
Godhen vledhynnyek yw patron yn godhes gwrys gans argerdhow bledhynnyek (godhesow a wra varya dres an vledhen). I a furv yn dowr fresk po hanter-holanek yn unnik. Posek yns i yn ponnegieth (palynology), po studhyans menhesennow a bonn ha polter.
Dorn
skeusennik|right|Dorn degeys sevys skeusennik|right|An dhiw eghen a dhorn Dorn (liesplek – dornow, dewblek – dewdhorn) yw shap leuv pan yw an besies kammys war-ji erbynn an palv ha synsys ena yn tynn. Rag gul po degea dorn, res yw dhis plegya an besies yn tynn hag ena strotha an meus dres an mellow dorn kres: dhe’n kontrari a’n dorn “degeys” ma, y synsir an dorn “ygerys” dre synsi an meus erbynn tenewen an bys rag. Yth usir an dorn degeys rag dorna po hwaffa an mellow dorn nessa po tressa erbynn enep, po brewi an dorn gans tenewen an bys byghan yn kynsa; yth usir an dorn ygerys dhe gnoukya gans mell dorn kres an bys kres.
Cillian Murphy
Cillian Murphy (/ˈkɪliən/; genys 25 mis Me 1976) yw gwarier iwerdhonek. Klass:Dinethyansow 1976 Klass:Didhuwydhyon Klass:Gwarioryon wordhenek
Dorn
Fisiologieth ha newrologieth
Ny wra apys erel gul dorn vytholl. Hemm yw awos bos an brassa rann a dhiwla apys gans palvow ha besies hir ha meusi kott, an kontrari yw gwir rag korfow diwla denel.
Unn studhyans re leveris y hyllir perthi kov kedhlow dre dhegea dorn.
Nebes studhyansow re dhiskwedhas bos gul dornow dhe les orth ardyghtya tennva po ahwer. Hemm yw drefen an vreus dhe usya tynnhe an keherow dhe fogella war daklow.
Boksusi
Furvyans dorn rag hwaffa po dorna yw an sleyghneth moyha selvenek dyskys yn sport boksusi. Dyskys yw dornow yn kreftow breselek kepar ha karate, kung fu ha taekwondo rag hwaffa ha gweskel. Fight 100% a lever “na yll moy es 90% a bobel godhvos fatel wra dorn yn ewn”, ow keworra bos furvyans ewn a styr na wra an devnydhyer terri aga leuv, tenna konna bregh re, gallos gul hwaffys gallosek ha gallos klamdera nebonan gans unn hwaff.
Furvyans anwiw a’n dorn orth hwaffa po gweskel tra a yll brewi po terri eskern munys y’n leuv (kudyn gelwys “torr boksuser”).
Devnydhyow erel
Dorn sevys yw arwodh a rebellyans, kasoryans, defens hag unyans,
An ger ‘dorn’ yw usys y’n termow dorngyjya, gul devnydh a’n dorn yn daromres karnal, ha’n dynnargh dornvonk.
Oliver Twist
Oliver Twist, po Oliver Twist or the The Parish Boy's Progress, yw an nessa romans gans Charles Dickens. Dyllys veu an lyver ma yn 1837 kynsa.
Klass:Romansow Charles Dickens
Godhen vledhynnyek
Dell yw usys, aga semlant yw unn nivel tewl hag unn gwannliwek. An nivel gwannliwek yw fennleys ha tewes godhesys pan wra dowr teudh an gwenton dri godhes dhe'n lynn. Y'n gwav, pan vo dowr teudh ha'y wodhes lehes ha rewi a wra enep an lynn, godhes moon myns-pri yw godhesys ow furvya nivel tewl. skeusennik|Godhen vledhynnyek skeusennik|Godhen vledhynnyek dhyworth Lynn Suigetsu yn Gwithti Godhennow Bledhynnyek
Bodffordd
Bodffordd yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH47NW53). Yma hi 133 mildir (214 km) dhiworth Kardydh ha 215.8 m (347.2 km) dhiworth Loundres. 938 o braster an poblans yn 2011, ha 680 (72.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Phoebe Morton Nance
Phoebe Mary Morton Nance (2 Hedra 1912 - 16 Meurth 2007) o skrifer, prydydh hag ilewydh Kernewek.
Hi o an tressa flogh dhyworth eyl dhemedhyans Robert Morton Nance. Hy mamm o Annie Maud neé Cawker. Yth esa dew vroder leun gensi ha hwor dhyworth demedhyans kynsa hy thas. Pan veu hi yowynk, hy thas a dhyskas Kernewek dhedhi, ytho hi o martesen an kynsa flogh dhe vos freth y'n yeth a-dhia kans bledhen ha moy. Yn 1932, hi a veu berdhys gans Gorsedh Kernow, onan a'n re kynsa herwydh apposyans y'n yeth, owth usya an hanow bardhek. Aswonnys veu avel kowser freth y'n termyn kyns Nessa Bresel an Bys. Yn 1938 hi a dhemedhis Willmott Ayton Procter yn Eglossenor, mab dhe'n artydhyon a Bennsans Ernest ha Dod (Doris) Procter, ha skrifwas oberow.
Hi a gevrannas niver a skrifow ha kanow dhe'n lyver termyn Kernow y'n 1930ow, mes saw diw gan re dreusvewas bys hedhyw, hemm yw: Pyu a Wor an Den a-Garaf?, hag An Gwaynten. Diskudhys veu an dhiw gan yn paperyow hy thas yn Lyverva Courtney, Truru. Dyllys yns i yn kuntel-lyver The Wheel, golegys gans Tim Saunders. Hi a skrifas erthyglow dhe baperyow nowydh kepar ha'n Western Morning News, Daily Sketch ha West Briton yn-dann an fughanow 'Cornishwoman'. Yn 1934 erthygel skrifys gensi yn Kernewek a veu dyllys y'n dhew baper kynsa na. Hi a wor seni'n krowd, ow performya Can an Balores dhe'n Guntelles Geltek yn 1932.
Gary Lightbody
Gareth John Lightbody OBE (genys 15 mis Metheven 1976) yw kanor, skrifer kanow hag ilewydh a Iwerdhon Gledh. Klass:Dinethyansow 1976 Klass:Godhyli Klass:Kanoryon Klass:Rock Klass:Skriforyon
Phoebe Morton Nance
Henwys veu Phoebe Procter avel ynspiryans dhe albom Gwenno, Tresor.
Scottsdale, Arisona
thumb|300 px|Kres an dre Scottsdale thumb|300px| Scottsdale yw sita yn Konteth Maricopa, Arisona, Statys Unys. Yn 2010, poblans an sita o 217,385.
Phoebe Morton Nance
Klass:Dinethyansow 1912 Klass:Kanoresow Klass:Mernansow 2007 Klass:Skriforyon yn Kernowek
Scottsdale, Arisona
An sita a veu fondys yn 1951.
Gwiasva
Klass:Citys yn Arisona
Llywel
Llywel yw tre yn Powys, Kembra; (SN83SE30). Yma hi 38.6 mildir (62.1 km) dhiworth Kardydh ha 153.7 m (247.3 km) dhiworth Loundres. 485 o braster an poblans yn 2011, ha 125 (25.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Leo Tolstoy
skeusennik|Lev Tolstoy yn Yasnaya Polyana, 1908, an kensa portrayans skeusen liw yn Russi. Skrifer a Russi a welir avel onan a'n gwella awtours y'n istori yw an yurl Lev Nikolayevich Tolstoy (Russek: Лев Николаевич Толстой, tr. Lev Nikoláyevich Tolstóy; 9 mis Gwynngala [28 mis Est y'n hen gis] 1828 – 20 mis Du [7 mis Du y'n hen gis] 1910), menowgh aswonys avel Leo Tolstoy. Ev a recevas lies nominacyon rag an Pewas Nobel rag Lien pub bledhen a 1902 dhe 1906 ha nominacyons rag an Pewas Nobel a Gres yn 1901, 1902 ha 1910, ha hwath gorthargyadow yn kelghyow Nobel yw na waynyas bythkweth.
Biwmares
Biwmares yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH67NW12). Yma hi 129.1 mildir (207.7 km) dhiworth Kardydh ha 206.5 m (332.3 km) dhiworth Loundres. 1892 o braster an poblans yn 2011, ha 748 (39.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Leo Tolstoy
Y'n bledhynnyow 1870 y'n jeva Tolstoy krisis moral down, sewyes gans an pyth a weli avel difunans spyrysek down par, dell yw menegys yn y ober heb-fugieth Avowans (1882). Y styryans herwydh an lytheren a dhyskasow ethegel Jesu, ow kresenna war an Pregoth war an Menydh, a'n gwrug direwlyas ha kresydh Kristyon. Tybyansow Tolstoy war dhefens kosel, diskwedhys yn y oberow kepar ha Yma Myghterneth Duw a-Berth Ynnowgh (1894), a's teva effeyth down war figurys a'n 20ves kansvledhen kepar ha Mahatma Gandhi ha Martin Luther King Jr.
Klass:Kresydhyon Klass:Mernansow 1910 Klass:Russians Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon lien fleghes
Amlwch
Amlwch yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH49SW85). Yma hi 142.1 mildir (228.7 km) dhiworth Kardydh ha 220.9 m (355.5 km) dhiworth Loundres. 3658 o braster an poblans yn 2011, ha 2234 (61.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Biwmares
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Amlwch
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Lisa Murkowski
Lisa Ann Murkowski (genys 22 mis Me 1957 yn Ketchikan, Alaska) yw politegores ha laghyades a'n Statys Unys. Esel Parti Repoblikanek yw hi. Murkowski re beu esel Senedh an Statys Unys rag Alaska a-dhia 2002.
Donald Fear
alt=Donald Fear|skeusennik|Donald Fear Dyskador istori ha politigieth omdennys yw Donald Fear (genys Donald James Fear yn 1962) hag a drig yn Telford, meur y hanow drefen ev dhe vos an hweghves dhe waynyas £1,000,000 war Who Wants to Be a Millionaire? yn 2020.
An Paperyow Pickwick
An Paperyow Pickwick, po The Posthumous Papers of the Pickwick Club, yw an kynsa romans gans Charles Dickens. Dyllys veu an lyver ma yn 1836 kynsa.
Lisa Murkowski
A-dhia 1999 bys yn 2002, Murkowski o esel Chi Kanasedhoryon Alaska rag an peswardhegves ranndir.
Donald Fear
Bewnans a-varr ha resegva dyski
Ev yw an tressa a beswar flogh. Genys veu yn Bristol mes y deylu a removas dhe Manchester pan veu flogh yowynk. Y deylu a removas arta dhe Lannstefan, Kernow pan veu degowek. Charles Causley a veu y dhyskador y'n skol gynsa, hag ena ev eth dhe Golji Lannstefan. Ev a studhyas Istori ha Politigieth yn Pennskol Abertawe, le may hwrug gwaynya an Pewas Professor Glanmor Williams rag Istori ha’n Pewas Kov John Rees. Awosa y tyskas ev yn niver a skolyow yn Telford ha Amwydhek kyns dos ha bos Penn Governans ha Politigieth yn Skol Ramasek Haberdashers’ Adams, Newport, Konteth Amwydhek. Ev a omdennas wosa bos war'n dowlen.
Pop Art
skeusennik|Ensampel a is grafek usys yn fenowgh gans [[Andy Warhol]] alt=b|skeusennik skeusennik|Pows 'Pop Art' rag bagas popp [[The Supremes]]
Lisa Murkowski
Hi a veu apoyntys esel Senedh an Statys Unys rag Alaska yn 2002 - hy thas a wrug omdhisoedha a'n esedh ha mos ha bos an governour Alaska (an governour a yll apoyntya nebonan dhe esedhow gwag). Hi re sodhas ryb tenewen Ted Stevens (dhe 2009), Mark Begich (a-dhia 2009 bys yn 2015) ha Dan Sullivan (a-dhia 2016). Murkowski o onan a seyth esel Senedh dhe votya dhe ympechya Donald Trump y'n nessa trial ympechyans. Awos hy vota, an Parti Repoblikanek Alaska a wrug hy habla.
Donald Fear
Who Wants to Be a Millionaire?
Fear a dhevisyas ri £700,000 a’y bewas dh’y deylu, ha devnydhya £300,000 remenans rag ‘omdennans attes’. Wosa gwaynyas an jackpot, ev ha’y wrek eth war olyow karavan dhe Whitley Bay rag solempnya. Govyn £1,000,000 Fear veu 'Py unn a beswar morlader a verwis ryb arvow Karolina Gledh yn 1718?'. Ev a worthebis "Blackbeard" drefen ev dhe dhyski kors a-dro dhe morladron 8 bledhen kyns an dowlen. Fear a dhegemeras omlowenheans studhyoryon skol Haberdashers' Adams.
Myghternedh Norgagh
Chi Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg
Klass:Myghternedh yn Europa Klass:Norgagh
Lisa Murkowski
Devynnow
Klass:Amerikanesow Klass:Parti Repoblikanek Klass:Eseli Senedh an Statys Unys Klass:Alaska Klass:Dinethyansow 1957
Pop Art
Pop art yw movyans art arnowydh a dhisplegyas y'n 1950ow ha 1960ow. Gwrys veu gans an gravyer hag artydh albanek Eduardo Paolozzi yn Loundres, 1952. Andy Warhol, Robert Indiana hag Roy Lichtenstein yw ensamplow a artydhyon pop.
D. H. Lawrence
David Herbert Lawrence (11 mis Gwynngala 1885 – 2 mis Meurth 1930) o skrifer, romanser, prydydh hag essayist sowsnek (Sons and Lovers, The Rainbow, Lady Chatterley's Lover).
Nikolai Gogol
Nikolai Vasilyevich Gogol (1 mis Ebrel 1809 - 4 mis Meurth 1852) o romanser, skifer a hwedhlow berr ha dramasydh a dhevedhyans ukraynek.
Klass:Mernansow 1852 Klass:Russians Klass:Skriforyon fugieth
Boppard
Boppard (po kyns Boppart) yw cita yn Rheinland-Pfalz, Almayn. Yma poblans a 15,325 yn 2018. An cita yw gevellys dhe Druru, cita yn Kernow, Ruwvaneth Unys.
Glenn Chandler
Glenn Chandler (genys 12 Meurth 1949) yw dramasydh, romanser, askorrer ha kevarwodher gwariva albanek.
Glendale, Arisona
thumb|300 px|Sportva yn Pennskol Phoenix thumb|300px| Glendale yw sita yn Konteth Maricopa, Arisona, Statys Unys. Yn 2010, poblans an sita o 226,721.
Pop Art
Pop art a'n jeves themys ha teknegow kemerys dhyworth gonisogeth routh, kepar hag argemynnans ha lyvrow bondys delinys. Ev a us skeusennow a wonisogeth gwerinek yn le gonisogeth gorbryvylejek yn art.
Thomas Dekker (skrifer)
Thomas Dekker (c. 1572 – 25 mis Est 1632) o dramasydh ha pamphleteer sowsnek.
Boppard
Klass:Almayn Klass:Citys ha trevow yn Europa
Sumer
Hwarheans koth amethel a-varr o Sumer (ynwedh treweythyow Sumeri), desedhys yn Mesopotamia, hemm yw ranndir Irak ha Surri est arnowydh y'n Est Kres.
Glenn Chandler
Klass:Albanyon Klass:Skriforyon fugieth Klass:Dinethyansow 1949
Pina Bausch
Philippine "Pina" Bausch (27 mis Gortheren 1940 – 30 mis Metheven 2009) o donsyores ha donslynyores almaynek. Klass:Dinethyansow 1940 Klass:Almanesow Klass:donsyoresow Klass:Mernansow 2009
Gwithti Baituna al-Talhami
thumb|Arwodh Gwithti Baituna al-Talhami, Bethlem
Mark McManus
Klass:Albanyon Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Mernansow 1994 Klass:Dinethyansow 1935
Thomas Dekker (skrifer)
Klass:Mernansow 1632 Klass:Skriforyon Klass:Sowson
Pop Art
Gwreydh
Gwelys yw an Bagas Anserghogek (Sowsnek - Independent Group), fondys yn Loundres yn 1951 avel dalleth an movyans 'pop art'. Kuntel a lymnoryon, gravyoryon, pennseri, skriforyon hag arvreusysi ens i esa ow chalenjya omdhalghow arnowydh dhe wonisogeth keffrys ha gwelyow hengovek a "art fin". Omgussulyansow an bagas a viras orth wonisogeth gwerinek kepar hag argemynnans routh, fylmow, delinya askorassow, bondys delinys, fugieth skiensek ha teknologieth.
Tempe, Arisona
thumb|300 px|Tempe thumb|300px| Tempe yw sita yn Konteth Maricopa, Arisona, Statys Unys. Yn 2020, poblans an sita o 180,587.
Gwithti Baituna al-Talhami
Gwithti Baituna al-Talhami (Arabek متحف بيتنا التلحمي) po Gwithti Gonisogethel Bethlem yw onan a'n gwithtiow moyha y'n tiredhow palestinek. Desdhys yw yn Bethlem, war Stret Steren, ogas dhe Stret Pab Paul VI.
Llywel
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Tempe, Arisona
Gwiasva
Klass:Citys yn Arisona
Choklet
Choklet yw darbar has kakao rostys ha melys yn form lin, past po stock. Ev a yll bos usys yn boos aral awos y sawor. Yma usyow a-varr choklet keskelmys gans an bobel Olmek.
An Paperyow Pickwick
Klass:Romansow Charles Dickens
Sumer
Sumer o hwarheans trevek Mesopotamia kynsa hag onan a hwarheansow trevek a-varra y'n bys. An skrifow a-varra hag yw treusvewys a long dhe hwarheans Sumer, hag yn Sumer ynwedh kevys yw an ensamplow kynsa a citys, hag an re ma a gomprehend Eridu, Ur hag Uruk, dedhyes dhe 3,300 K.O.K..
Donald Fear
Who Wants to Be a Millionaire?
Yn 2022 Donald ha'y vroder Davyth a omdhiskwedhas yn para der an dowlen bellwolok "Eggheads".
Choklet
Klass:Bosow
Bodedern
Bodedern yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH38SW60). Yma hi 137.1 mildir (220.7 km) dhiworth Kardydh ha 221.8 m (356.9 km) dhiworth Loundres. 1016 o braster an poblans yn 2011, ha 718 (70.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Mikhail Bulgakov
Mikhail Afanasyevich Bulgakov (15 mis Me 1891 - 10 mis Meurth 1940) o skrifer, medhek ha dramasydh russek (The Master and Margarita).
Michael Owen
Michael James Owen (genys 14 mis Kevardhu 1979) yw kyns peldrosyas sowsnek.
Sumer
Fethys veu Sumer a-dro dhe 1,940 K.O.K. ha'n yeth Akadek a gemereas le an yeth Sumerek. Byttegyns, Sumer o delanwes meur war hwarheansow diwettha y'n ranndir na, ow komprehendya Akkad ha Babylon.
Gwithti Baituna al-Talhami
Fondys veu yn kwreydhek gans Julia Dadoub ha'n Kesunyans benenes arabek yn 1948 avel kresen rag fowesigyon palestinek ow fia aga gwigow. An fowesigyon a allsa askorra gwiskasow ha brosweyth hengovek rag gober ena. An Kesunyans a fondyas an gwithti yn 1979. Ev a gomprehend dew ji a bennserneth palestinek tipek, gans kegin astiverys, stevel diwan, chambour ha leur ughella po illeyeh. Dalghow an gwithti a gomprehend kuntel a daklow chi hengovek palesteynek argevrys gans teyluyow Bethlem.
Bodedern
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Boris Pasternak
Boris Leonidovich Pasternak (10 mis Hwevrer 1890 - 30 mis Me 1960) o prydydh, romanser, komposydh ha treylyer russek (Doctor Zhivago).
Fos Veur China
skeusennik|220px|Fos Veur China, yn Shanhaiguan. skeusennik|220px|An linennow glas yw fosow an dernieth Min, ha'n arwodhyow du a dhiskwedh an 9 garnison an dernieth na. skeusennik|220px|Magoryow tour golyas war an Fos Veur
Mikhail Bulgakov
Klass:Mernansow 1940 Klass:Russians Klass:Skriforyon fugieth
Fos Veur China
Nawnjek fos re beu drehevys gelwys Fos Veur China. An kynsa veu drehevys y'n 7ves kansvledhen KOK. An fos voyha hy hanow veu gwrys ynter 226–200 KOK gans Emperour kynsa China, Qin Shi Huang (Qin leverys avel Chin), dres an Dernieth Qin. Nyns eus meur a'n fos ma gesys drefen tus dhe ladra dhyworti. Desedhys veu pella dhe'n ogledh a'n fos a-lemmyn.
Istori
Dallethys veu Fos Veur Qi yn 685 KOK. Gwlas Qi a dherevis fos dhinek rag gwithans erbynn an gwlasow Ju ha Lu dhe'n dhyghow, hag awosa erbynn gwlaskor Chu.
Pop Art
Gwreydh
Yn kuntelles kynsa an bagas yn 1952, Eduardo Paolozzi a wrug areth owth usya kevres a 'collages' titlys Bunk! ev dhe guntel dres y dermyn yn Paris ynter 1947–1949. An collages a gonsistas a 'draow diskudhys' kepar hag argemynnans, tus dhyworth lyvrow bondys delinys, kudhlennow lyvrow-termyn ha grafigow routh-askorrys dhyworth gonisogeth gerys-da amerikanek. Onan a'n skeusennow y'n areth o collage Paolozzi a 1947, I was a Rich Man's Plaything, a gomprehendas us kynsa an ger 'pop'ow tiskwedhes yn komolen mog ow tos a wonn. Wosa areth Paolozzi yn 1952, an bagas a fogellas war skeusennow gonisogeth gerys-da amerikanek, yn arbennek argemynnans routh.
Gwithti Baituna al-Talhami
Yn 1984, efanys veu an gwithti dhe gomprehendya chi koth yn ogas re beu astiverys. An chi nowydh ma, herwydh Julia Dabdoub, "yw onan a'n nebes treven koth gesys yn Bethlem, hevelep dhe'n chi may feu genys Yesu Krist." Yn 1992, Dabdoub a argevras hy huntel dew ugans bledhen a skeusennow, mebel hag oberow art dhe afina an stevel ughella po al-Illiye hag a dhiskwedh bewnans trigoryon Bethlem ynter 1900 ha 1932.
Boris Pasternak
Klass:Dinethyansow 1890 Klass:Mernansow 1960 Klass:Pewas Nobel Klass:Prydydhyon Klass:Russians Klass:Skriforyon fugieth
Al Ghazali
Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad al-Ghazālī (1058-1111) (Persek ابو حامد محمد ابن محمد الغزالی), treweythyow  Algazel yn Sowsnek, o theologydh Islamek, breusydh, filosofer, steronydh, brysonydh ha kevrinydh Sufi. Ev a veu genys yn Tus, yn rannvro Khorasan yn Iran, ow merwel y'n keth cita. Ev a dhur avel onan a'n skolheygyon moyha a vri yn istori tybyansow Islamek Sunni.
Michael Owen
2000–2004
Klass:Dinethyansow 1979 Klass:Peldrosyoryon Klass:Sowson
Sumer
Klass:Mesopotami
Pop Art
Methodys
An artydhyon a usas fordhow jynnweythek a dhasskrifa po teknegow nag wra posleva leuv diskwedhek an artydh.
Maes-car
Maes-car yw tre yn Powys, Kembra; (SN92NW96). Yma hi 35.4 mildir (56.9 km) dhiworth Kardydh ha 148.7 m (239.3 km) dhiworth Loundres. 937 o braster an poblans yn 2011, ha 225 (24%) a wodhya kewsel Kembrek.
Al Ghazali
Konsidrys yw dhe vos ragresor yn methodys dout ha diskrejyans. Yn onan a'y skrifow chif, Deray an Filosofers, ev a janjyas hyns filosofieth Islamek a-varr, dhe ves a vetafisek Islamek delenwys gans filosofieth Grek Koth, ha tro'ha filosofieth Islamek selys war acheson hag effeyth ervirys gans Duw po eledh. Gelwys yw an tybyans na avel occasionalism yn Sowsnek.
Pop Art
Methodys
Yn collages ynyshes, chanjyes po dyghtys yw taklow bewnans pubdedhyek. Kevren yw pop art yntra gwirvos hag art, usys gans fordhow anvateryel. Nebes geryow rag aga deskrifa yw: gerys-da, konsumadow, a bris isel, hwarthus ha meur y vri.
Al Ghazali
Enorys yw Ghazali y'n est ha west treweythyow avel an Moslem moyha wosa Mahomm.
Pop Art
Methodys
Meur a 'pop art' yw akademek y nas ha kales y gonvedhes. Konsidrys yw bos pop art hag ispoyntegieth an movyansow arnowydh diwettha, hag ytho dallethoryon art wosa-arnowydh.
Maes-car
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Donald Fear
Bewnans personel
Kesstrifer kwys ha tennis moos krisek yw. Ev a dhemedhas Debra Churchill, klavjiores vengorfonieth, yn 1987 hag yma peswar flogh dhedha - Cat, Ali, Izzy ha Chris.
Mosk Meur Gaza
Mosk Meur Gaza (Arabek جامع غزة الكبير, Jāmaʿ Ghazza al-Kabīr), aswonys avel Mosk Meur Omari maga ta, yw an mosk moyha ha kottha y'n Skethen Gaza, desedhys yn cita goth Gaza, ryb an varghas owr yn Stret Omar Mukhtar.
Theobroma cacao
Theobroma cacao (po gwydh cacao) yw eghen gwydh byghan dhyworth Mesoamerika. An has a T. cacao yw usys gul choklet.
Klass:Frooth
Hunros an Den Hwarthus
Hunros an Den Hwarthus (Russek: Сон смешного человека, Son smeshnogo cheloveka) yw hwedhel berr gans Fyodor Dostoevsky. Dyllys veu an lyver ma yn 1877 kynsa.
Machynlleth
Machynlleth yw tre yn Powys, Kembra; (SH70SW91). Yma hi 81.9 mildir (131.8 km) dhiworth Kardydh ha 174.9 m (281.5 km) dhiworth Loundres. 2168 o braster an poblans yn 2011, ha 1119 (51.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Fos Veur China
Istori
Gwlaskor Yan a dherevis fosow dres rewlyans Myghtern Zhao (311–279 KOK).
Mosk Meur Gaza
Gwreydh Fylystyn
thumb|left|120px|Skeusen a ravyans menorah, 1873 Herwydh hwedhel hengovek, an mosk a sev war dhesedhans tempel Fylystyn drehevys dhe enora Dagon, duw frothuster. Y'n Bibel Samson a dennas an tempel dhe'n dor yn lyver Breusysi. Wosa henna, y feu drehevys tempel dhe enora Marnas, duw an glaw ha greun. Herwydh henhwedhel leel, ynkleudhys yw Samson yn-dann an mosk.
Machynlleth
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Gwithti Baituna al-Talhami
Kynth yw oberys Baituna al-Talhami avel gwithti, fowesigyon yw arvethys hwath, ha synsys yw golyow hag a wra solempnya artydhyon, prydydhyon ha skriforyon palestinek ena.
Plew Golom
Sen Kolom Veur, po Plew Golom, (Sowsnek: St Columb Major) yw tre vian in Kernow cres, dro dha 8 km dhort an Mor Keltek, in randir Rostormel. 3,984 o poblans an blew in termyn nyveryans 2001. Lemmyn, yw.
Nicholas Nickleby
Klass:Romansow Charles Dickens
Bodorgan
Bodorgan yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH37SE70). Yma hi 130.1 mildir (209.4 km) dhiworth Kardydh ha 215.6 m (347 km) dhiworth Loundres. 904 o braster an poblans yn 2011, ha 578 (63.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Plew Golom
Castel Dynas hag udn pednventen Dowr Fala ujy i'n blew. Eglos an dre a veu drehevys i'n 15 cansvledhan; yma dhedhy tour teg, crows Colom sans, ha lyther gras scrifys gen an mytern Charlys I dha bobel Kernow.
Donald Fear
Bewnans personel
thumb|Davyth Fear ha Donald Fear
Fos Veur China
Istori
Gwlaskor Zhao a dherevis fosow dres 325–299 KOK, dres rewlyans Myghtern Wuling.
Al Ghazali
Klass:Asians Klass:Filosofers Klass:Mernansow 1111 Klass:Skriforyon
Mosk Meur Gaza
Eglos Vesontin
Eglos veur Besontin a veu drehevys gans Emperes Aelia Eudocia yn 406 OK.
Donald Fear
Dustuniow
Klass:Dinethyansow 1962
Mosk Meur Gaza
Mosk Moslem a-varr
thumb|right|Kort, rosvaow ha tourik an mosk, 19ves kanvledhen dhiwedhes thumb|right|Talenep West an Mosk Meur ow tiskwedhes gis pennsernethel an Growsgasoryon ha distruyans an mosk wosa tanbellena Bretennek yn 1917
Fos Veur China
Istori
Fosow war emlow an gwlaskordhow y'n ogledh, Yan, Zhao, ha Qin a dheuth ha bos keskelmys war-barth, drefen an statys oll dhe dhos ha bos rewlys gans emperour Qin Shi Huang dres y rewlyans (221–206 KOK). Qin Shi Huang a dhallathas an Dernieth Qin. Y eskerens o an an lothow Xiongnu yn China north. Drefen bos lower a'n tir mar es dhe dremena, Qin Shi Huang a dhallathas drehevel an fos dhe'y wul kalessa dhe'n Xiongnu goryskynna China.
Mosk Meur Gaza
Mosk Moslem a-varr
Gwrys veu an eglos Vesontin dhe vos mosk y'n 7ves kansvledhen gans pennhembrynkysi Omar ibn al-Khattab y'n Oos Rashidun. Hanow aral dhe'n mosk yw "al-Omari", dhe enora Omar ibn al-Khattab neb o caliph (rewlyas) dres trygh Palesteyn gans an Moslemyon. Yn 985 OK, y'n Oos Abbasid, doronydh arabek, al-Muqaddasi a skrifas dell o an Mosk Meur pur deg. 5ves a vis Kevardhu, 1033, tour an mosk a godhas drefenn dorgrys.
Fos Veur China
Istori
Erbynn 212 KOK, an fos a ystynnas a Gansu dhe'n arvor yn Manchuri soth.
Hunros an Den Hwarthus
Klass:Hwedhlow berr Dostoevsky
Fos Veur China
Istori
Terniethow erel yn China a oberi war an fos ha'y ystynn. An terniethow Han, Sui, Gogledh ha Jin oll a ewnheas, dastrehevel po ystynn an Fos Veur. Dres an Dernieth Ming, meur a ober a hwarva. Rannow a'n fos veu dastrehevel gans bryckys yn le gweres. Y kemeras moy ages 2,000 bledhen dhe dhrehevel ha gorfenna an Fos Veur. Genghis Khan, fondyer an Emperoureth Mongol, o an unnik esker dhe dremena Fos Veur China yn y istori a 2,700 bledhen.
Plew Golom
In 1645 th'era batel vian an Bresel Civil i'n blew. Th'era lu an Mytern owth ostya i'n dre pan dheuth lu an Seneth in-dadn Syr Thomas Fairfax dhort Vosvenehy. Caslu Nathaniel Rich a-barth an Seneth a wrug fetha huny an Prens.
Jamys Paynter a wrug disclerya in Plew Golom in 1715 bos Jamys Francis Edward Stuart an nessa mytern woja mernans an vyternes Ann. Woja hedna, les Lanstefan a wrug ervyra bos Paynter ancablys a draison.
I'n 19 cansvledhan, th'era an omdowler Jamys Polkinghorne owth obery udn dywoty in Plew Golom, an Red Lion.
Fos Veur China
Drehevyans ha dastrehevyans an Fos Veur
Dreheveroryon a usyas stoffow o ogas dhedha. Rannow a'n fos veu gwrys a leys, kala ha barrennow. Milyow a oberoryon a verwis drefen meyn kowrek dhe godha warnedha, skwithter, klevesow, omsettyansow gans bestes gwyls ha nown. Myth yw an hwedhel dell verwis oberoryon ha'ga bos ynkleudhys yn-dann an fos.
Anchorage, Alaska
Anchorage yw an vrassa sita yn Alaska, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 291,247.
Mosk Meur Gaza
Eglos An Growsgasoryon
Yn 1149 an Growsgasoryon a dhrehevis eglos veur herwydh gorhemmyn Baldwin III a Jerusalem. Yn 1187 Saladin ha'n Ayyubidow a sesyas Gaza dhyworth an Growsgasoryon ha distrui an eglos.
Bryngwran
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Anchorage, Alaska
An sita a veu fondys yn 1914.
Mosk Meur Gaza
Mosk Mamluk
Y'n 13ves kansvledhen dasdrehevys veu an mosk, mes yn 1260 y feu distruys gans an Mongols. Y feu dasdrehevys arta, mes distruys veu gans dorgrys aral yn 1294.
Medhegneth
alt=Delow Asclepius, gans y welen, duw hen grek a vedhegneth y'n Gwithti Epidaurus yn Pow Grek.|skeusennik|[[Gravyans|Delow Asclepius, gans y welen, duw hen rek a vedhegneth y'n Gwithti Epidaurus yn Pow Grek.]] Medhegneth yw an skiens ha praktis a witha godhevysi, menystra an diagnosans, ragwolok, lett, dyghtyans ha hebaskheans aga shyndyans po kleves, ha skoodhya aga yeghes. Medhegneth a yssyns dyffrans a braktisyow gwith yeghes esplegys dhe ventena ha daskorr yeghes der an lestans ha dyghtyans a gleves. Y'n jydh hedhyw, medhegneth arnowydh a us godhoniethow bewvedhek, hwithrans bewvedhek, genynnek ha teknegieth vedhek, yn tipek dre dhroggys po leuvvedhegneth, mes ynwedh dre sawments mar dhyffrans avel bryskosoleth, devisyow medhek, dewynnyans, hag erel.
Mosk Meur Gaza
Mosk Mamluk
An Mamluks a'y dhasdrehevis arta erbynn 1340. Yn 1355 an doronydh arabek a vri, Ibn Battuta, a'y vysytyas ha skrifa y vos 'drehevys yn ta', ha'y vos 'mosk dy'Gwener teg'.
Fos Veur China
Gweladewder dhyworth an efanvos
Heb aga frevi yn skiansek yw hwedhlow a-dro dhe stervarnoryon ow kweles an Fos Veur dhyworth an Loor. Gwelys yw an Fos Veur yn skeusennow radar tennys dhyworth an efanvos, mes nyns yw godhonydhyon sertan y vos galladow y weles gans dewlagas yn unnik. Unn stervarner a gewsas a-dro dhe weladewder an Fos Veur dhyworth an efanvos o Neil Armstrong. Ev a leveris y vos apert war an Loor nag o an fos gweladow. Mes stervarner William Pogue a alsa gweles an fos dhyworth pellder Resegva Isel an Norvys (300-530 km a ughelder), marnas gans dewlagattell ha praktis.
Nagarjuna
Filosofer Bouddiek o Nāgārjuna (ca. 150 – ca. 250 OK). Konsidrys yw avel onan a'n filosofers Bouddiek posekka. Ynwedh ev, warbarth ha'y dyskybel Aryadeva, a fondyas skol Bouddieth Mahāyāna. Nāgārjuna a gyv an prays rag displegya filosofieth an sutras Prajñāpāramitā], ha herwydh erel, rag diskudha an skriptors ma dhe'n bys wosa aga bos gweresys gans an nāg]s, spyrysyon dowr liwys avel tus sarfek dell yw usys. Moy ages henna, y krysir, herwydh henhwedhlow, Nāgārjuna dhe skrifa lies skrif war destennow rasayana ha spena termyn avel penn managh Nālandā.
Istori
Pur voghes yw godhvedhys a-dro dhe vewnans Nāgārjuna drefen bos an skrifow a-dro dhodho skrifys yn Chinek ha Tibetek kansvledhynnyow wosa ev dhe verwel. Herwydh nebes, genys veu Nāgārjuna yn Eynda soth. Nebes skolheygyon a grys dell ova kussulyer dhe onan a vyghternedh Satavahana. Mars yw hemma gwir, dustuni hendhyskoniethel a dhiskwedh dell o possybyl bos Yajña Śrī Śātakarṇi an myghtern ma, ow reynya ynter 167 ha 196 OK. Drefen hemma. an dedhyansow 150–250 OK yw res dhe Nāgārjuna dell yw usys.
Mosk Meur Gaza
Oos Ottoman
Asteverys an mosk y'n 16ves kansvledhen. Shyndys veu an mosk yn feur gans luyow Keffresys yn Bresel Kynsa an Bys yn 1917. thumb|right|Golok a'n mosk y'n 20ves kansvledhen a-varr, kyns y asteveryans