cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Etholans ollgemmyn Norgagh, 2021
Yth esa dewisyans war 13ves mis Gwynngala 2021 rag etholi an 169 Eseli a'n Storting (an Senedh Norgagh). An pennvenyster a-lemmyn, Erna Solberg a wrug amyttya fethans war nosweyth a'n 13ves, wosa an Parti Lavur ha'y keffrysysi a waynyas lowr a'n esedhow y'n Storting gallos formya keffrysyans. Jonas Gahr Støre yw gwaytys dos ha bos an pennvenyster nowydh yn keffrysyans gans Parti Kres ha'n Parti Kledh Socyalydhek.
Konteth Caroline, Tir Maria
Konteth Caroline (yn Caroline County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Komolen
Komolen yw ayrosol a vannaow linyel munys po gwrysow rewys yn ayrgylgh planet po y’n efanvos. War an Norvys, gwrys yw komol pan wra’n ayr yeynhe dhe’n poynt gluth. Komolieth (nephology y’n yeth Sowsnek) yw studhyans komol. Henwyn komol a dheu dhyworth Latin, avel an ger komolen hy honan dhyworth cumulus. An henwyn yw:
Etholans ollgemmyn Norgagh, 2021
Devynnow
Norgagh Klass:Norgagh
Komolen
alt=komol|400px|skeusennik|Furvow komol alt=Ethennans, gwydhyow|skeusennik|Kommol a-ugh koswik law [[Avon Amazon|Amazonia awos treusanellans]]
Furvyow kodhans
Komol a yll furvya rag teyr skila.
Komol war blanetow erel
Gwelys re beu komol war an brassa rann a blanetow yn Kevreyth an Howl. Komol tew stratiform sulfur dioksid yw an re war an planet Gwener. Komol noswolow, cirrus, cirrocumulus ha stratocumulus gwrys a rew dowr re beu gwelys war Veurth. Yma komol fest tew gwrys a ammonya, ammonium hidrosulfid ha dowr war Yow ha Sadorn, hag an keth eghennow gwrys a vethan war Ouran ha Nevyon. Yma komol cirrus gwrys a vethan war loor Sadorn, Titan.
Skrypt kyrillek
An skrypt kyrillek, po skrypt slavonek po skrypt slavek, yw kevreyth skrifa usys rag niver a yethow a-dreus Europa. Hemm yw an skrypt kenedhlek yn powyow hag a gews yethow slavek, turkek, mongolek, uralek, kawkassyek hag iranek yn Europa hag Asi. Erbyn lemmyn, a-dro dhe 250 milvil a dus a us kyrillik avel an skrypt sodhogel rag aga yethow kenedhlek, hag yn Russi a-dro dhe hanter anedha a drig.
Malcolm Bradbury
Syr Malcolm Stanley Bradbury (1932 - 2000) o akademek hag awtour sowsnek.
Skrypt kyrillek
Displegys veu an lytherennow kyrillek y'n 9ves kansvledhen O.K. yn Skol Lienek Preslav yn Emperoureth Gynsa Bulgari dres reyn tsar Simeon Veur (Simeon I), moy es gwirhaval gans dyskyblon an dhew vroder Besontin, Sen Cyril ha Sen Methodius. A-gynsow, i re dhisplegsa an skrypt Glagolitik. Henwys yw an skrypt rag enora Sen Cyril.
Lytherennow kemmyn
Yma lies furv dyffrans dhe'n skrypt, mes a-is yma mosen a'n lytherennow moyha kemmyn. Res yw an sonyow delinyes yn arwodhow an IPA. skeusennik|right|300px|Darn a'n dornskrif "Bdinski Zbornik" skrifys yn [[1360]] skeusennik|300px|right|Y'n managhti ma, desedhys yn fow ogas dhe Krepcha, [[Bulgari, diskudhys veu an skrif kottha yn kyrillek, dedhyes 921]] skeusennik|right|300px|Men kov kyrillek yn [[Antarktika]]
Malcolm Bradbury
Klass:Dinethyansow 1932 Klass:Mernansow 2000 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson
Yethow Irokoiek
Teylu yethow tus enesik Amerika Gledh yw an yethow Irokoiek. Aswonys ymons rag aga fowt a gesonnennow ganowel. Yethow lies stagans ha pennverkus yw an yethow Irokoiek.
Y'n jydh hedhyw yth yw pub yeth Irokoiek saw Cherokiek ha Mohawkek peryllys yn sevur po peryllys yn troboyntel, ha nyns eus saw nebes kowsoryon goth hwath. Yma Cherokiek yn Karolina Gledh prederys dhe vos peryllys yn sevur.
Rannans an teylu
Irokoiek an Soth
(†) — yeth varow
Yethoniek Irokoiek ha dasvewheans an yethow
Six Nations Polytchnic yn Ohsweken, Ontario a gynnik korsow dyploma ha gradh Ogwehowehek yn Mowhawkek po Kayugaek.
Quintana Roo
Quintana Roo yw stat yn Meksiko. skeusennik|Quintana Roo
Yethow Irokoiek
Kampollansow
Klass:Yethow Teythyek an Amerikaow
Ynys Samson
Yma Ynys Samson (FSS: Enys Samson) yn Ynysek Syllan.
1857
Klass:1857
Aberfala
Aberfala (gwelewgh a-is rag henwyn erel) yw porth orth an arvor soth a Gernow ryb dhowr Fala. Meur y vry yw ystory morek an dre; porth Aberfala yw an downa in Europa west. Negys morek re dhyfegas ha tornyaseth yw moy dhe les hedhyw. An Gwithty Morek Kenedhlek a egoras yn Aberfala in mis Whevrel 2003. In 2004, th'era 18 300 a drigoryon yn Aberfala-Penryn. Lehe a wre poblans; war-lergh an nyveryans in 2001, th'era poblans a 22 658 dhe Aberfala. Lemmyn yma a dus yn Aberfala.
Aberfala a wra radn a bastel-vro Aberfala ha Cambron yn Senedh an Ruwvaneth Unys, hag a Gerrier yn governans ranndiryel. Desedhans cres an Unyversytys Kesunys in Kernow yw Tremogh, por ogas hag Aberfala, hag y'n dre hy honan yma Coljy Unyversyta Aberfala (neb era Coljy Artow Aberfala bys 2005). Drefen an yonkers ow studhya y'n kyrhyn, Aberfala a'n jeves an moyha helyow dons yn Kernow, woja Tewyn Pleustry.
Nyns era mès nebes treven pyscadoryon kens 1613, pan fondyas Syr John Killegrew an dre arnowyth. Castel Pendynas, war dhowr Fala, o onen a'n dywettha castelly fethys i'n Bresel Civil.
Th'era lies den ow pyskessa rag hern dhyworth porth Aberfala in termyn a veu.
Henwyn
An hanow Sowsnek rag an dre-ma yw Falmouth. Scriforyon hengovek a ûsyas an hanow ‘Falmeth’, ‘Falmouth’ in termyn Kernowek dywedhes. I'n 20 cansbledhen, an Dasserhyans a greatys hanow nowyth, ‘Aberfal’, ow qwil devnyth a wredh Keltek. War-lergh Craig Weatherhill, war an par aral, ‘Loghfala’ a via gwell a-ban nag eus ensompel a aber in henwyn tylleryow in Kernowek hengovek. En 2011 bagas arwodhyow Maga a wrug ervira war an hanow Aberfala.
Hanow coth aral an dre o Penny-come-quick in Sowsnek. Yma radn ow leverel tro an hanow-ma devedhys dhyworth Peny-cwm-cuic (‘Penn an Comm Qwyck’), mès war-lergh erel styr an hanow yw Sowsnek pur.
Pednventydnyow
Klass:Pluwow Civil yn Kernow Klass:Aberfala
Telescopium (ranneves)
An steren splanna y'n ranneves yw Alpha Telescopii, isgorrsteren gwynn-glas gans splannvraster a 3.5, hag ena an gorrsteren rudhvelyn Zeta Telescopii splannvraster 4.1. Eta ha PZ Telescopii yw dew gevreyth steren yowynk gans diskow atal ha kesparow korrsteren gell. Telescopium a wra ostya diw steren goynt gans nebes hidrojen, dre lycklod sewyans diw steren wynn gorunys: PV Telescopii, yw steren heliom pooth glas, ha RS Telescopii yw steren varyansel a'n eghen R Coronae Borealis. RR Telescopii yw steren varyansel a dardhas avel nova dhe splannvraster 6 yn 1948. Yn Telescopium ynwedh yma an kevreyth gweladow kynsa aswonnys gans toll du, QV Telescopii, hag a omdhiskwedh avel steren varyansel gans splannvraster 5.32 dhe 5.39.
Dowrgleudh Lanngollen
skeusennik|An borthva dhe Lanngollen. Dowrgleudh a dreus an or yntra Pow Sows ha Kembra yw an Dowrgleudh Lanngollen (Kembrek: Camlas Llangollen; Sowsnek: Llangollen Canal). An hyns-dowr a jun Lanngollen yn Pow Dinbygh, Kembra north, ha Hurleston yn Pow Ker soth, dre drev Ellesmere yn Pow Amothik. An hanow a veu gwrys y'n 1980ow avel klassans arnowyth rag rannow a'n Dowrgleudh Ellesmere istorek ha dowrgleudh-bosa gorholadow Lanngollen, an dhew a dheuth rann a Dhowrgleudh Kesunyans Pow Amothik yn 1846.
Yma dowrbons dowrgleudh a-dreus dhe Nans Dowrdhuw ryb Keyn Meur henwys Dowrbons Ponskesellte (Traphont Pontcysyllte yn Kembrek). Yn 2009, y teuth 11 mildir (17.7 km) a'n dowrgleudh, yntra Pons Glesris ha Dowrlamm Bolgh an Nans Oor, dhe Ertachva an Bys.
Gwelewgh ynwedh
Klass:Dowrgleudhyow yn Kembra
Nagorno-Karabakh
dyhow|skeusennik|Nagorno-Karabakh: ranndir [[Azerbayjan diskwedhys yn rudh.]] Nagorno-Karabakh (Artsakh) yw ranndir yn South Caucasus yn Azerbayjan. Henwyn rag an ranndir y'n yethow leel dyffrans oll a styr "Karabakh menydhjyek", po "lowarth du menydhyek". An ger "nagorno" yw Russek rag "menydhyek/ war an menydh", "kara" yw Turkek rag "du", ha "bakh" a styr "lowarth" yn Azerbayjanek.
Nargorno-Karabakh yw le disputys. An Kenedhlow Unys a lever bos rann Azerbayjan. An le yw governys gans an Repoblek Artsakh nag yw aswonnys yn sodhogel gans broyow erel. An KU re elwis rag kildennans lu armeniek y'n ranndir sesys..
Istori
Nagorno-Karabakh a dheuth ha bos rann an bresel ynter Armeni ha Azerbayjan yn 1918 pan dheklaryas an dhew vro anserghogeth a-dhiworth Russi. Ny veu digelmys bys dhe 1920 pan dheuth ha bos an dhew stat yowynk rann an URSS, ha kelli aga anserghogeth dre wriansow kemynegoryon Russek (Bolsheviks).
Pan dheuth ha bos Mikhail Gorbachev ledyer an URSS ha dalleth argerdh a amendyansow ledan yn bledhynyow 1980, tus armeniek Nagorno-Karabakh a erviras dhe grodhvolas a-dro dhe "Azeriheans erbynn bodh" an ranndir. Brassa rann an poblans armeniek a dhallathas movyans rag anserghogeth.
Mis Du 1991, Senedh Azerbaijan a assayas dhe hedhi an movyans ma ha gordhilea status autonomous an ranndir. Avel gorthyp, tus armeniek Nagorno-Karabakh a synsas referendum an 10ves mis Kevardhu 1991. Brassa rann a'n dus a votyas rag anserghogeth dien. Ny wrug an gemeneth Azerek kemeres rann y'n referendum ma.
Hedhyw Nagorno-Karabakh yw stat de facto henwys Repoblek Nagorno-Karabakh.
Gwiasvaow erel
Klass:Azerbayjan
Konteth Västra Götaland
Konteth Västra Götaland (yn Swedek, Västra Götalands län) yw konteth yn Swedherwyk.
Bregh
250px|skeusennik|Bregh wartha Esel ughella bronnvil dewdrosek yw bregh, kevys ynter an skoodh ha'n leuv. Yma geryow pur hevelep dhe vregh y'n yeth Kembrek, braich ha Bretonek, brec'h. An tri ger a dheu dhyworth an ger Latin bracchium.
Jack LaLanne
thumb|LaLanne, [[2007]] Francois Henri "Jack" LaLanne (26 Gwynngala, 1914 – 23 Genver, 2011) o gwarier amerikan geryes da.
Bregh
Korfonieth
skeusennik|left|200px|Delinyans dedhyes dhe i 1510 gans an lymner ha deviser [[Leonardo da Vinci.]]
Jack LaLanne
Klass:Mernansow 2011 Klass:Pellwolok Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Kaliforni
Bregh
Korfonieth
An vregh a gomprehend 30 askorn, mellow, keher ha gwythi goos. An brassa rann a'n keher yw usys yn pubdedhyek rag gul oberow dedhyek usadow.
Bernie Sanders
Sanders yw esel Senedh an Statys Unys rag Vermont gans Patrick Leahy a-dhia 2007. A-dhia 1991 bys yn 2007, ev o esel Chi Kanasedhoryon Statys Unys rag esedh unnik Vermont. Sanders o Mer Burlington a-dhia 1981 bys yn 1989.
Jonava
thumb|300 px|Jonava thumb|250 px|
Jonava yw sita yn Lithouani. Yn 2018, poblans an sita o 27,062.
Augusto De Luca
thumb|250px|Augusto De Luca
Jonava
An sita a veu fondys yn 1864.
Gwiasva
Klass:Citys ha trevow yn Europa Klass:Lithouani
Bernie Sanders
Devynnow
Klass:Eseli Senedh an Statys Unys Klass:Kerghynedhoryon Klass:Meryon Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Socyalydhyon Klass:Vermont
Bregh
An eskern
skeusennik|right|284px|An eskern y'n vregh.
Kevys yw askorn y'n vregh wartha henwys humerus. Ev a vet an skoodh nebes a-ugh mell an skoodh, ha war-barth an ulna ha radius yn mell an elin. Fest krev yw askorn an humerus a yll drehevel, yn hresek, 300 poos.
Augusto De Luca
Augusto De Luca (genys 1 July 1955, Napoli ‪Kampani‬) o artist (skeusenner) 20px Italek.
Kevrennow yn-mes
Klass:Italians Klass:Dinethyansow 1955
Bregh
An eskern
Klass:Korfonieth
Pidgin Dhelaware
Klass:Istori Amerikanyon Enesik
Saint Lucy, Barbados
Saint Lucy yw plyw yn Barbados.
Klass:Pluwow Barbados
Dyves
Dyves (Kembreg: Dyfed) yw kyfythyes keverang Kembry. Dyworth 1974 bys 1996, ef a vue keverang, gans keverang konsel, hag a vue dyberthys yn whegh pastellow bro
Ef a vue shapyes kensa yn 1974 yn dan an governans a'n le gwyth 1972 del merger an keverangow menystransek Konteth Penfro ha (an mogha) Konteth Ceredigion.
McConnellsburg, Pennsylvani
thumb|250px| thumb|250px| McConnellsburg yw burjestra yn Konteth Fulton, Pennsylvani, Statys Unys. Yn 2000, poblans an sita o 1,073.
Aldous Huxley
skeusennik|Aldous Huxley, 1954
McConnellsburg, Pennsylvani
An sita a veu fondys yn 1786.
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
Aldous Huxley
Aldous Leonard Huxley (26 Mis-Gortheren 1894 – 22 Mis-Du 1963) o skrifer ha filosofer sowskek writer and philosopher. Ev a skrifas a-dro dhe hanter-kans lyver hag o romansow ha lyvrow erell, ha lies bardhonek hag assays ynwedh. Ev o meurgerys rag y lyver fugieth skiensel distopek Brave New World, skrifys ynter 1931 ha 1932.
Romansow
Klass:Dinethyansow 1894 Klass:Filosofers Klass:Kresydhyon Klass:Mernansow 1963 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson
Romek
Romek yw yeth Eyndo-Europek kewsys gans an dus Roma a-dreus an bys. Panjabek yw an nessa yeth dhedhi war-lergh yethonydhyon. A-ji dhe'n taves Romek yma liester meur, ha remenans a gemmyska gans yethow kentrevek.
Klass:Yethow Eyndo-Iranek
Chambersburg, Pennsylvani
thumb|300 px|Chambersburg thumb|250px| thumb|250px| Chambersburg yw burjestra yn Konteth Franklin, Pennsylvani, Statys Unys. Poblans an burjestra yn niveryans 2020 o 21,903.
Konteth Carroll, Tir Maria
Konteth Carroll (yn Carroll County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Chambersburg, Pennsylvani
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
Pen-caer
Pen-caer yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SM83NE89). Yma hi 89.1 mildir (143.4 km) dhiworth Kardydh ha 214.3 m (344.9 km) dhiworth Loundres. 454 o braster an poblans yn 2011, ha 187 (41.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
San Luis Potosí
San Luis Potosí yw stat yn Meksiko.
Esedhvos Kenedhlek Kembra
skeusennik|Esedhvos Kenedhlek Maldwyn ha'n Gororyon 2003
An gool gonisogethel moyha posek yn Kembra yw Esedhvos Kenedhlek Kembra. Synsys veu y’n kensa le yn 1176 yn Aberteifi, mes dastallethys veu yn Aberdâr yn 1861. Yma lies kesstrif yn lien, ilow ha drama. Henwyn an kesstrifow moyha posek yw An Gader ha'n Gurun rag bardhonieth, y Fedal Ryddiaeth rag yeth plen, y Rhuban Glas (an Snod Glas) rag an kaner gwella, Pewas er kov Daniel Owen rag novel, Pewas Dysker an Vledhen ha'n Pewas Skiens ha Teknologieth. Synsys yw yn Gogledh ha Dyghow Kembra pub yn eyl bledhen.
Klass:Golyow Klass:Gonisogeth keltek Klass:Kembra
1930
1927 - 1928 - 1929 - 1930 - 1931 - 1932 - 1933
1930 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.
Mernansow
Klass:1930
Murcia
Murcia yw kemmynieth omrewl yn Spayn soth-est.
Klass:Kemmyniethow Omrewl Spayn
Toyo
alt=Toyo Straw|skeusennik|Toyo Kala Kala Toyo yw eghen kala ris smodh splann lenter gwrys yn Nihon gans paper ris “shellacked”.
Penalun
Penalun yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SS19NW38). Yma hi 67.6 mildir (108.8 km) dhiworth Kardydh ha 197.5 m (317.9 km) dhiworth Loundres. 827 o braster an poblans yn 2011, ha 114 (13.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Penelope Lively
Dama Penelope Margaret Lively (genys 17 mis Meurth 1933 a Cairo) yw skrifores bretennek (Moon Tiger, The Ghost of Thomas Kempe).
Klass:Skriforesow Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon lien fleghes
Ethanol
Ethanol, aswonnys ynwedh avel ethyl alkohol, las po alkohol hogen, yw kesstoff kymyk diliw loskadow. Y furvell gymyk yw C2H5OH, skrifys ynwedh avel C2H6O. Hemm yw an rann weythresek a dhiwes lasek, evys yn an brassa rann a wonisogethow a-dreus an bys. Usys yw ynwedh avel teudhor drefen ev dhe allos teudhi lies kymygen ha nyns yw gwenonek. Burm a wra an brassa rann a ethanol usys gans tus.
Keunys ethanol
Y hyllir Keunys ethanol bos usys yn le petrol yn kerri tan ha jynnys erel. Jynnys a yll usya ethanol pur po ethanol kemyskys gans petrol.
Yn Brasil, keunys ethanol gwrys dhyworth kors sugra a brovi 26% a geunys kerri an pow. Drefen hemma, nyns yw res dhe Vrasil prena kemmys a oyl dhyworh powyow erel. Mes dhe wul hemma, Brasil re dhigoeswigas rann veur a'n koswigow glaw rag tevi moy a gors sugra, mayth yw bragesys dhe ethanol. ol.
Treylyans
skeusennik|300px|left|An Men Rosetta, usys dhe dhiskudha styryans hieroglyfow Keskomunya styr testen yeth bennfenten dhe yeth gosten yw treylyans. Kyn hwrello sleyghneth styrya lavasos skrifa, treylyans a dhallathas wosa lien skrifys omdhiskedhes rag an kynsa tro.
Rag gweres treylya, askorrys veu gerlyvrow ha lyvrow gramasek. An dedhyow ma, gwrys yw treylyans yntra niver a yethow dre jynn-amontya, hemm yw - jynn-treylyans.
A-dro dhe hanter romansow y'n yeth Kernewek yw treylyansow, ow komprehendya niver a lyvrow klassek lien Sowsnek, mes re anedha dhyworth yethow erel ynwedh, kepar ha An Pennsevik Byhan gans Antoine de Saint-Exupéry, po An Jydh Finek gans Owain Owain. skeusennik|250px|right|Treylyans a'n Sutra Adamant dhe [[Chinek gans Kumarajiva, an kottha lyver dedhyes y'n bys (868 O.K.)]]
Ynkleudhva Giza
dyhow|skeusennik|200x200px|Oll an hwegh pyramid a Ynkleudhva Giza
Yma Ynkleudhva Giza (ynwedh henwys an pyramidow Giza) war Tir Drehevys Giza yn ogas dhe sita Cairo, Ejyp. A-dro dhe 8 8 kilometer (5 mildir) a-bervedh yn difeyth a'n hen dre Giza ryb an Nil, hag a-dro dhe 25 kilometer (12.5 mildir) dhe'n soth-west a gres an dre Cairo. An Pyramid Meur yw an unnsel kovep gesys a'n Seyth Marth a'n Bys. A-dro dhe 20,000 oberer ha 20 bledhen o res rag drehevel Pyramid Giza.
Drehevyans Pyramid Meur
Yma lies tybieth yn kever styrya fatel veu drehevys an pyramidow. Yn aga mysk:
Dyski Moy
Klass:Ejyp Klass:Ertachva an Bys UNESCO Klass:Gwithtiow Klass:Pyramidow
Yethow a Ganada
Y tevnydhir lies yeth yn Kanada. Herwydh niveryans 2016, Sowsnek ha Frynkek yw mamm-yethow 56.0% ha 21.4% a Ganadians y'n ordenans na. Yma dhe 82.6% a Ganadians godhvos oberus a Sowsnek hedre yma dhe 29.8% godhvos oberus a Frynkek. Yn-dann Reyth Yethow Sodhogel 1969 yma dhe Sowsnek ha Frynkek studh keffrysyek sodhogel a-dreus Kanada, orth pertaynya dhe pub servis governansek, ow komprehendya an lysow, hag yma pub laghans aktyes yn tiwyethek. Brunswyck Nowyth yw an unsel rannvro ganadek may tevnydh Sowsnek ha Frynkek avel y yethow sodhogel dhe'n keth hys, gans rychheans korf-laghel. Yeth sodhogel Kebek yw Frynkek, kyn, y'n rannvro na, an korf lagha a ergh bos pub laghans aktyes yn Frynkek kepar ha Sowsnek, hag y hyll procedyansow lys bos synsys yn py yeth pynag. Yma difresyansow korf-laghel kehaval yn Manitoba.
Desedheger Yethow Sodhogel Kanada (sodhek sodhogel an governans keffrysyek usi charjyes gans gorweles an dhiw yeth) re leveris, "Y'n keth fordh bos hil orth kolonnen styryans bos Amerikanek hag orth kolonnen prevyans Amerikanek, ha bos klass orth kres prevyans Bretennek, y tybav bos yeth orth kolonnen prevyans Kanadek." Dhe weres yn kewarra orth gorweles an dhiw yeth, y kuntel niveryans Kanada lies deskrifor demo-yethek nag usi niverys yn niveryansow lies gwlas aral, ow komprehendya yeth tre, mamm-yeth, kensa yeth sodhogel ha yeth ober.
Diversita yethek Kanada a ystyn dres an dhiw yeth sodhogel. "Yn Kanada, 4.7 milvil person (14.2% a'n poblans) a dherivas kowsel yeth aral dhe Sowsnek po Frynkek dre vrassa rann an termyn y'n dre ha 1.9 milvil person (5.8% a'n poblans) a dherivas kowsel yeth an par na war rond rewlys avel nessa yeth (avel addyans dh'aga fenn yeth y'n dre, Sowsnek po Frynkek). Yn oll, 20.0% a boblans Kanada a dherivas kowsel yeth aral dhe Sowsnek po Frynkek y'n dre. Rag nebes 6.4 milvil person yth esa'n yeth aral yeth ynvroyek, kowsys yn fenowggha po war rond rewlys y'n dre, yn-unnik po war-barth gans Sowsnek po Frynkek hedre'n yeth aral o yeth genesik rag dres 213,000 person. Wor'tiwedh, an niver a dus a dheriv arwodhyethow avel an yethow a gowsir y'n dre o ogatti 25,000 person (15,000 yn fenowggha ha 9,800 war rond rewlys)."
Kanada yw tre dhe lies yeth genesik. Niverys war-barth y kowsir an re ma gans le es 1% a'n poblans. Nebes 0.6% a Ganadians (po 200,725 person) a dheriv yeth genesik avel aga mamayeth.
Yethow genesik
Klass:Kanada Klass:Yeth
William McKinley
William McKinley (29 mis Genver 1843 – 14 Gwynngala 1901) o Lewydh an Statys Unys. Ev a veu denledhys gans Leon Czolgosz.
Tramgarr henwys Hwans
Tramgarr henwys Hwans (Sowsnek: A Streetcar Named Desire) yw drama gans Tennessee Williams a ygoras war Broadway war 3sa mis Kevardhu 1947. An drama a dhiskwedh bewnans Blanche DuBois, dama a dhyghow an Statys Unys, a as hy hilva aristokratek, wosa kevres a gollansow personel, yn unn hwilas meneghi gans hy hwor ha's breder-yn-lagha yn byldyans rannjiow koth.
A Streetcar Named Desire, lyver mogha kerys gans Williams, yw tybys dhe vos onan a'n gwella ha kritik-sewenna dramas an 20ves kansvledhen. Hwath yth yw onan a'y vogha gwariys dramas, hag ev re awenas lies aswiwans yn furvow erel, merkadow yw fylm kritik-gerys esa dyllys yn 1951.
Klass:Fugieth amerikanek Klass:LKDT
Pedrek
skeusennik| Pedrek hag krowslinennow
Pedrek yw furv gans peswar amal ha peder kornel hag yw oll elinyow dyghow. Krowslinennow pedrek a dremen gans elinyow dyghow ynwedh. An elin yntra neb krowslinen hag amal pedrek yw pymp ha dew ugens gradh.
Abruzzo
Abruzzo yw rannvro yn Itali.
Empire State Building
thumb|right|Empire State Building
An Empire State Building (Drehevyans Stat Emproreth) yw drehevyans yn Evrek Nowyth, Statys Unys. An uhella drehevyans y'n cita yw ev (381 meter).
Klass:Sodhvaow Klass:Stat Evrek Nowydh
Konteth Cecil, Tir Maria
Konteth Cecil (yn Cecil County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Penfro
Penfro yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SM90SE72). Yma hi 75.8 mildir (121.9 km) dhiworth Kardydh ha 205.7 m (331 km) dhiworth Loundres. 7278 o braster an poblans yn 2011, ha 772 (10.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Turki
Turki yw repoblek yn Asi west hag Europa soth-est. A-dro dhedhi yma Syri, Irak, Iran, Aserbayjan, Armeni, Pow Grousi, Bulgari ha Pow Grek. Kyproes usi ogas a-dreus rann a'n mor.
Tirymynach
Tirymynach yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN68NW10). Yma hi 76.4 mildir (122.9 km) dhiworth Kardydh ha 179 m (288 km) dhiworth Loundres. 1837 o braster an poblans yn 2011, ha 1006 (54.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Meurth (planet)
Meurth yw an peswera planet y'gan system howlek ha'n tressa lyha planet wosa Plouto ha Mergher. Yma diw loer dhodho: Deimos ha Phobos.
Ursus (genas)
Ursus yw genas a arth. Yma teyr eghen ow pewa, Arth du Amerika, Arth du Asi, Arth gell hag Arth gwynn, trigys ens yn Amerika Gledh, Asi hag Europa.
Meurth (planet)
Awos liw rudhik an planet ma, tus an kothenep a gonvedhas avel an dyw a gasow – Ares rag an Rekys hag a-wosa Meurth (Latin: Mars) rag an Romanyon. Y'n eur ma, yth aswonnys Meurth avel an planet rudh ynwedh.
Ursus (genas)
Ehennow hag isehennow a Ursus
Klass:Orses
Meurth (planet)
Klass:Steronieth
Utena
thumb|300 px|Utena thumb|250 px|
Utena yw sita yn Lithouani. Yn 2010, poblans an sita o 31 940.
An sita a veu fondys yn 1599.
Gwiasva
Klass:Citys ha trevow yn Europa Klass:Lithouani
Penbryn
Penbryn yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN25SE94). Yma hi 72.3 mildir (116.4 km) dhiworth Kardydh ha 191.3 m (307.9 km) dhiworth Loundres. 1246 o braster an poblans yn 2011, ha 619 (49.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Tre war Venydh
thumb|Trevena
Tre war Venydh yw gwig war arvor kledh Kernow, yn Pluw Dhintagel. Aswonnys yw yn ta rag y gevrennow gans henhwedhlow yn kever an Myghtern Arthur hag y varghogyon. Geoffroi a Venow hag Alfred, Lord Tennyson a skrifas yn y gever avel kresva a istori Arthur, ha lies tornyas a wodrig an wig rag an reson na.
Hanow an dre yw Trevena, mes hanow an bluw mayth usi yw Dintagel. Yma hanow aral, Tre war Venydh, usys rag etholansow.
An Kastel
Drehevys veu Kastel Dintagel gans Reginald, Yurl Kernow war Benn Dintagel, yn le mayth esa lys Myghternedh Kernow herwydh henhwedhlow kernewek. Arwoedhek o mynnas an kastell; nyns esa ganso bri avel ynjin breselek. An Myghtern Arthur a via genys ena herwydh derivadow y vos megys gans Myghtern Kernow.
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Dhintagel
Galen
Medhek ha skrifer grek o Galen a Pergamon, Grek: Γαληνός, Galēnos; Latin: Claudius Galenus) (130 - 200). Yth esa ganso bern arbennik yn korfonieth po anatomy, ow kavos delanwes meur war vedhegieth bys dhe'n Osow Kres.
Pennrynn
Pennrynn yw tre yn Kernow, Breten Veur, war Avon Pennrynn. Mestra a Aberfal yw hi y'n jydh ma dre vras, mes porth poesek o hi y'n Oesow Kres. Y boblans yw.
Galen
Genys veu yn cita Pergamon, Turki hedhyw yn 129 po 130 OK. Esel o a deylu rych; y das, Aeulius Nicon, o pennser ha perghennek tir. Pan veu 20 bloodh, ev a dhallathas studhya medhegieth yn tempel Asklepios, duw yeghes ha medhegieth. Ev a viajyas dhe Izmir ha Korinth rag studhya pella, ena yth eth dhe cita Alexandria yn Ejyp.
Elvis Presley
Elvis Aaron Presley (8 mis Genver 1935 − 16 mis Est 1977) o kanor amerikanek, ilewydh ha gwarior.
Galen
Ev a dhehwelas dhe Pergamon yn 157, wosa mernans y das. Ev a oberas ena avel medhek yn skol kledhevoryon teyr po peder bledhen, ow gwaynya prevyans a dhyghtya shyndyansow. A-dhia 162 a-rag, trigys o yn Rom, may skrifas niver a lyvrow ow tochya medhegieth, ow tos ha bos a vri rag medhek. Wosa termyn apoyntys veu avel medhek lys dhe Emperour Marcus Aurelius. Y tehwelas dhe Pergamon ynter 166 ha 169, kyns bos gelwys war-dhelergh dhe Rom gans Comodus, mab Marcus Aurelius.
Pennrynn
Yn y gyrghynn yth esa Kollji Glasneth, le may feu skrifys lies hwel lyenn kernewek. Yn Pennrynn hedhyw yma kres an Pennskolyow Kesunys yn Kernow.
W. B. Yeats
William Butler Yeats (13 mis Metheven 1865 - 28 mis Genver 1939) o prydydh ha skrifer iwerdhonek.
Klass:Godhyli Klass:Kenedhlogoryon geltek Klass:Mernansow 1939 Klass:Pewas Nobel Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon Klass:Dinethyansow 1865
Galen
Galen a dhevisas 'Tybieth Konters' selys war dybieth Hippocrates an 'Peswar Glybor'. Tybieth Konters a weresas displegya medhegieth y'n Oos Romanek hag arta y'n Osow Kres dhe gomprehendya medhegneth gnasek (a-der medhegneth kryjek). Nebes a'y aspiansow yn y lyvrow o kamm, awos ev dhe allos divynya saw enevales (mogh hag apys dre vras) ha'ga homparya dhe dus, drefen na veu gesys dhe dhivynya korfow denel. Wosa henna y'n Dastinythyans, tus kepar hag Andreas Vesalius a skrifas lyvrow ow tiskwedhes dell o nebes menegyansow Galen kamm. Vesalius a brofyas dell wra an gwythi bras karya goos. Y dhivynyans a hogh a brofyas dell wra nervow an aval briansen rewlya an lev, ha profya dell wra an ympynnyon rewlya an korf, a-der an golon.
Waynesburg, Pennsylvani
thumb|300 px|Waynesburg thumb|250px| thumb|250px| Waynesburg yw burjestra yn Konteth Greene, Pennsylvani, Statys Unys. Poblans an burjestra yn niveryans 2020 o 3,987.
An sita a veu fondys yn 1796.
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
Wisconsin
Wisconsin yw stat yn Statys Unys Amerika. Poblans an stat yn niveryans 2020 o 5,893,718.
Istori
A-dhia 1787, Wisconsin o rann Tiredh Northwest an Statys Unys Northwest Territory. Y'n blydhynyow a sywyas, an tir yw lemmyn an stat a Wisconsin a dheuth ha bos rann a Diredh Indiana (1800-1809), Tiredh Illinois (1809-1818), Tiredh Michigan (1818-1836), ha Tiredh Wisconsin (1836-1848). Wisconsin a dheuth ha bos an 30ens stat dhe'n 29ens a vis Me 1848.
Klass:Statys an SUA
Benyn
skeusennik|Benenes notyes
Elvis Presley
Klass:Dinethyansow 1935 Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon fylm bughwesyon Klass:Kanoryon amerikanek Klass:Mernansow 1977 Klass:Rock amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Tennessi
Benyn
Herwydh usadow, yma brys dhe venyn. Baban a dhispleg y'n brys pan yw an venyn dorrek. Byttegyns, nebes benenes yw treus (treweythyow gans kalgh ha diwgell) po ynterreydh.
Arwodh an dhuwes Gwener yw usys rag benenes.
Balweyth
skeusennik|[[Bal Sten Gever yn Boskaswel Wartha, Kernow.]] Balweyth yw an kleudhya a vonow po devnydhyow dororiethel talvosek a'n tir, dell yw usys a gorf monow, begh, skorren, gwythien, krib po deposit tewesek. An deposits ma a wra tra vonhes usi a-les dhe'n tus bal.
Muriel Spark
Dama Muriel Sarah Spark (1918 - 2006) o romansores ha skrifores albanek.
Balweyth
Monos a gleudhir dre valweyth a gomprehend metols, glow, kyllas oyl, gemmow, kalgh, krey, holan, potash, grow, ha pri. Yma res a valweyth orth kavos neb devnydh na yll bos tevys dre brocessys ammethel, po bos gwrys yn kreftus yn hwilva po gweythva. Balweyth yn brassa styr a gomprehend an kleudhya a pub asnodh annowedhadow kepar ha menoyl, gas naturel, po hogen dowr.
Muriel Spark
Klass:Albanesow Klass:Mernansow 2006 Klass:Prydydhesow Klass:Skriforyon fugieth Klass:Dinethyansow 1918
Balweyth
Processys balweyth arnowyth a vysk arhwithra korfow moon, dielvenna'n budh potencyal a val profyes, kleudhya'n devnydhyow hwansys, ha dasgavos finek an tir wosa degea'n bal.
Dell yw usys y hwra oberansow balweyth sewyansow kerghynedhel negedhel, dres an balya y honan ha wosa'n bal dhe dhegea. Ytho, brassa rann a genedhlow an bys re bassya rewlys dhe lehe'n sewyansow ma. Diogeledh y'n ober re beu bern maga ta, ha gwriansow arnowyth re wellhas diogeledh yn balyow.
Huntingdon, Pennsylvani
An sita a veu fondys yn 1767.
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani Klass:Seow konteth an Statys Unys
Navarra
Navarra yw kemmynieth omrewl yn Spayn gledh.
Sacramento, Kaliforni
thumb|300 px|Sacramento thumb|250px| Sacramento yw pennsita Kaliforni, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 524,943.
An sita a veu fondys yn 1850.
Caroline Fox
Skrifores dydhlyvrow ha lytherow a-dhyworth Kernow o Caroline Fox (24 mis Me 1819 – 12 mis Genver 1871). Hy dydhlyver a govadhas kovyow a lies person a vri.
Bewskrif
Caroline Fox a veu genys war an 24ves a vis Me 1819 dhe Bennanserik, chi bras ogas dhe Aberfala. Hi o onan a bymp flogh an deviser Robert Were Fox, a-dhyworth teylu meur y vri yn Aberfala, ha'y wreg Maria Barclay. Krenoryon o'n dhew. Yowynkka hwor Barclay Fox, skrifer dydhlyvrow maga ta, hag Anna Maria Fox o Caroline.
Yth o Caroline aswonys yn ta avel skrifores dydhlyver, hag ynno kovyow a lies person gerys-da, kepar ha John Stuart Mill, John Sterling ha Thomas Carlyle. Rannow a hy dydhlyver ha hy lytherow (1835 - 1871) a veu dyllys gans an titel: Memories of Old Friends: Caroline Fox of Penjerrick, Cornwall (golegys gans H. N. Pym, 1881; nessa dyllans, 1882). Rann an gwersyon Viktoryanek a veu dyllys yn 1972.
Caroline Fox ha hy hwor a ros gweres orth fondya Kowethas Polyteknek Kernow Riel yn Aberfala.
Hi a verwis war an 12ves a vis Genver 1871 ha hi a veu ynkleudhyes yn Tir-Ynkleudhya an Grenoryon dhe Dhowr Budhek. Klass:Dinethyansow 1819 Klass:Kernowesow Klass:Mernansow 1871 Klass:Skriforesow
Theodore Roosevelt
'''Theodore "T.R." Roosevelt, Jr '''(27 mis Hedra 1858 – 6 Genver 1919) o Lewydh an Statys Unys.
Klass:Islewydhyon an Statys Unys Klass:Istorioryon Klass:Kenedhlogoryon Klass:Kerghynedhoryon Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1919 Klass:Parti Repoblikanek Klass:Pewas Nobel Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh
Hyns-horn Lynn Padarn
Hyns-horn Lynn Padarn (Kembrek: Rheilffordd Llyn Padarn, Llanberis Lake Railway) yw hyns-horn kledhrennow kul war lergh 1'11½" (597 mm) a bon dres 2.5 mildir (4 km) a-hys glann est Lynn Padarn yn Eryri, Gwynedd.
Berkeley, California
thumb|300 px|Berkeley thumb|250px| Berkeley yw sita yn Konteth Alameda, Kaliforni, Statys Unys. Yn 2000, poblans an sita o 102,822.
Hyns-horn Lynn Padarn
Dasserghyans
Kensa towl an hyns-horn dhe eylygeri o gwrys gans den leel G. Ward a brofyas hyns-horn a gylghya Lynn Padarn ow tevnydhya gweliow kledhren an hyns-horn Padarn ha skorren Lannberis koth Kledhrennow Bretennek. An towl re venja devnydhya kerri dhyworth an Mengleudh Legh Dinorwik, mes ny eth an towl yn-rag.
Mis Gortheren 1966 A. Lowry Porter a brofyas hyns-horn berra dhe bonya dhyworth hwelji an mengleudh dhe Gilfach Ddu ogas dhe Lannberis dhe Bennlynn, a-hys gweli kledhrennow mogha est an Hyns-horn Padarn. An mengleudh veu degeys Mis Gortheren 1969 ha hweljiow an mengeludh veu prenys gans Konsel Konteth Gwynedd gans an mynnas a vyldya park gwlasek. An kompani hyns-horn Lowry Porter a brenas tri jynn-ethen hag unn jynn-disel rag an hyns-horn lynn. Mis Metheven 1970 konsel an gonteth a brenas gweli kledhrennow an Hyns-horn Padarn hag agria dh'y dhevnydh rag an hyns-horn lynn.
Devnydhyes veu an jynn-disel Ruston dhe bottya lergh. Y'n kettermyn yth esa an kensa jynn-ethen, Dolbadarn, daskorys rag oberans. Res o dhe'n kompani eylgeyjya lower a'y gerri awos bos geyj nowydh an hyns-horn 1' 11½" (597 mm) yn le geyj koynt an mengleudhyow a 1' 10¾" (578 mm). An kompani a vyldyas kochow bogi nowydh, mes yth esa lower a broblemmow gansa.
Ygeryans an hyns-horn nowydh
Ygerys o an hyns-horn an 28ves Mis Me 1971, mes awos bos res dhe'n kompani eyldhesinya an kochow ny dhalathas an kensa trenow poblek bys an 19ves Mis Gortheren 1971. An hyns-horn a ystynnas dh'y bennworsav a-lemmyn dhe Bennlynn yn gwav 1971.
Ystynnans Lannberis
Mis Methevin 2003 an hyns-horn a wrug ystyn dhe dre Lannberis gans gorsav nowydh ogas dhe worsav Hyns-horn Menydh an Oodhva. Yma'n pennworsav dhe Gilfach Ddu ha derworsav lemmyn rag an Gwithti Kenedhlek Legh ha Kastell Dolbadarn.
Oberansow
An hyns-horn a dhevnydh tri jynn-ethen (mirowgh orth "Jynnow" a-is) dhyworth an Mengleudh Dinorwik. Yma nebes jynnow-disel war an hyns-horn hwath, devnydhyes yns i rag hweldrenow ha pan nyns eus an jynnow-ethen kavadow.
Jynnow
Klass:Hensi-horn yn Kembra
Berkeley, California
An sita a veu fondys yn 1878.
Gwiasva
Klass:Citys yn Kaliforni
Sinaloa
Sinaloa yw stat yn Meksiko.
Dowrgleudh Glamour
Fordh
An dowrgleudh o ogas ha 25 mildir (40 km) hir gans dropp a ogas ha 542 tros-hys (165 m) owth erghi 50 yet-dhowr. Ev eth a-hys amal west an nans bys Navigation (Abercynon y'n jydh hedhyw) le may treusas ev an Dowr Tav dre dhowrbons, wosa henna ev a rabalyasis dhe'n amal est rag meur y fordh dhe Gerdydh. Reyth an Senedh nowyth veu kevys yn 1796 rag may hyllas an dowrgleudh bos ystynnys dres hanter mildir (0.8 km) ow tiwedha gans yet-dhowr mor yn kayys Kerdydh. Hemma veu ygerys yn 1796.
Oberyans
skeusennik|An dowrgleudh dhe Nightingales Bush. Penn-garg an dowrgleudh o horn a-dhwyorth an hwelyow-horn yn Merther Tydvil hag a-hys fordh an dowrgleudh, mes kargow diffrans a-dhyworth negysyow erel a veu karyes keffrys. Hensi-tram ha dowrgleudhyow-maga a junyas hwelyow ha negysyow pella dhe-ves gans an penn-dhowrgleudh.
An dowrgleudh o lesek rag lowr a vledhynnyow, mes hensi-horn a dhalathas owth entra tiredh an dowrgleudh yn 1841, pan ygeras an Hyns-horn Nans Tav dhe Verther. An dowrgleudh a besyas dhe oberi rag 20 oy a vledhynnyow, mes y'n 1870ow an hwelyow-horn a dhalathas ow tegea.
Yn 1885 an Markess a Bute a brenas an dowrgleudh ha gul nebes gwellheansow dhodho yn Kerdydh, mes bys 1886 yth esa hwegh kompani hyns-horn ow servya Merther.
Deklinyans ha Degeans
War an 6ves mis Kepardhu 1898 an dowrgleudh yntra Merther hag Abercynon veu deges rag gwitha an wig a Aberfan awos yth esa an peuns 4 mildir (6.4 km) dhe Aberfan owth omsedhi meur ras a'n balweyth-glo y'n arenebedh.
Yet-dhowr nowyth (niver 51) veu drehevys yn Kerdydh wosa 1888 avel rann gwellheansow an Markess. Traffik war remenant an dowrgleudh a besyas dhe dheklinya hag yn 1915 torrva a hwarva dhe Gilvenydh (Cilfynydd) na veu ewnhes. Frosva brennek veu byldyes rag may hallosegi an dowr a-dhyworth an dowrgleudh-maga Ele Deg dhe dhrehedhes remenant and dowrgleudh. Torrva aral a hwarva ogas dhe Wovergarow (Nantgarw) yn mis Me 1942 na veu ewnhes.
Korforeth Kerdydh a brenas an dowrgleudh yn 1943 rag £44,000 ha war kalan mis Genver 1944 i a dheklaryas an dowrgleudh deges, meur a'n negys a stoppsa yn 1942. Ny dhegeas an mildir fine a-ugh dhe'n yet-dhowr mor hag ev ow pos devnydhyes gans gwikoryon tewes.
Yn mis Kepardhu 1951, skath-drejya ethen, henwys Cathrine Ethel, a grashyas gans an yetys a-ji an yet-dhowr. I a dhiskaras hag oll an dowr y'n rann unn mildir (1.6 km) a wakhas y'n heyl. Ny veu an yetys bythkweth ewnhes, ha'n dowrgleudh a dhegeas a-dhesempis.
Y'n jydh hedhyw
skeusennik|An Dowrgleudh Glamour ogas dhe Tongwynlais. Nyns eus lower a remenans an dowrgleudh y'n jydh hedhyw, ogas ha hanter anodho yw gorherys gans an A470 fordh yntra Kerdydh ha Merther Tydvil, esa drehevys y'n 1970ow. Meur a'n Lergh Tav a hol fordh an dowrgleudh ynter Abercynon ha Merther Tydvil. Rann anodho a-dhyworth Tongwynlais dhe Hwel Plat-Sten Melingriffith re beu gwithys avel gwithva natur.
Gweller ynwedh
Klass:Dowrgleudhyow yn Kembra
Konteth Charles, Tir Maria
Konteth Charles (yn Charles County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Saint Michael, Barbados
Saint Michael yw plyw yn Barbados.
Klass:Pluwow Barbados
Pow Frynk
Pow Frynk yw repoblek yn howlsedhes Europa. Yma rannow a Bow Frynk yn Mor Karib, yn Amerika Dheghow, hag yn ynys afrikanek y'n Keynvor Eyndek ynwedh. Stat esel a'n Unyans Europek ha'n Kenedhlow Unys yw hi. Frynkek yw an yeth soedhogel unnik. François Hollande yw Lywydh an Repoblek. An mona kemmyn yw an euro. Yn 2014, yth esa poblans a 63,929,000 a drigoryon y'n gwlas (66,616,416 ow komprehendya an ranndiryow tramor).
Breten Vyghan yw pow keltek war an konna-tir arvorek dhe'n howlsedhes a Bow Frynk.
Kentrevogyon an wlas yw Pow Belg, Luksembourg, Almayn, Swistir, hag Itali y'n howldrevel; ha Monako, Spayn hag Andorra y'n soth. Yma Pow Sows (ha Kernow) a-dreus an Chanel.
Basilicata
Basilicata yw rannvro yn Itali.
Klass:Rannvroyow Itali
Rosemarket
Rosemarket yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SM90NE06). Yma hi 78.9 mildir (126.9 km) dhiworth Kardydh ha 208.1 m (334.9 km) dhiworth Loundres. 594 o braster an poblans yn 2011, ha 95 (16%) a wodhya kewsel Kembrek.
Tregaron
Tregaron yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN65NE69). Yma hi 60.4 mildir (97.2 km) dhiworth Kardydh ha 169.6 m (272.9 km) dhiworth Loundres. 1173 o braster an poblans yn 2011, ha 785 (66.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Rosemarket
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Tregaron
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
1792
bledhen lamm
Klass:1792
Benjamin Cohen (jornalyas)
Benjamin Cohen (genys 1982) yw jornalyas bretennek.
Klass:Dinethyansow 1982 Klass:Skriforyon LKDT Klass:Sowson
Eddy Merckx
Baron Edouard Louis Joseph Merckx (aswonys dell yw usys avel Eddy Merckx (genys 17 Metheven 1945, Meensel-Kiezegem, Vlaams Brabant, Pow Belg) yw diwroser fordh galwesik kyns a Bow Belg. Estemys yw dhe vos an gwella diwroser bythkweth ha'n moyha sewenus ynwedh. Ev a dorras niver a rekordow an bys yn diwrosa, nebes anedha a dhur bys dhe hedhyw.
Merckx a dhallathas diwrosa yn 1961, ha dos galwesik yn 1965. Y jif torn kynsa o Giro d'Italia yn 1967 may kwaynyas unn kamm. Y teuth kynsa yn res Kamporieth an Bys. Yn 1968 ev a wayas dhe bara italek Faema. Ev a waynyas Giro d'Italia y'n keth bledhen. Yn y res Tour de France kynsa, yn 1969, ev a waynyas an gwlanek melyn (hembronkyer dre vras), gwlanek gwyrdh (an gwella gwibyer) ha'n gwlanek polka-dyjyn (Myghtern an Menydhyow - an gwella yskynner), an unnik diwroser dhe waynya an tri gwlanek y'n keth torn a Dour de France. Mercks a syns an rekord a niver a gammow gwaynys ha niver a dhedhyow y'n gwlanek melyn hwath.
An moyha chalenj dhe Merckx o yn Tour de France 1971, pan omsettyas Luis Ocana, ow synsi an gwlanek melyn warbynn nebes mynysennow. Y'n gwettha prys, Ocana a gavas droklam, ha res o gasa an res. Yth omdennas Merckx yn 1978, yn 33 bloodh.
Dydh lakka Merckx o yn 1969 pan gavas droklam. Dew dhiwroser a godhas a-dherag pacyer Merckx, Fernand Wambst. Wambst ha Merckx a godhas yn droklam euthyk. Wambst a veu ladhys a-dhesempis, ha Merckx a gavas kryghyllyans ha klamdera. Y'n droklam ma, ev a dorras mell keyn ha stumma y belvis. Ev a leveris nag o diwrosa an keth tra bythkweth arta, drefen y vos yn payn pub prys, yn arbennik hag owth yskynna.
An rekord our
Settys veu rekord an bys diwrosa rag our gans Merckx 25 Hedra 1972. Ev a dhiwrosas 49.431 km yn Cita Meksico.
Wosa omdenna
Wosa ev dhe omdenna, Merckx a dhrehevas gweythva diwrosow hag oberi avel menygydh diwrosa der an pellwolok.
Berrheansow
Klass:Dinethyansow 1945 Klass:Belgyon
La Rioja
La Rioja yw kemmynieth omrewl yn Spayn gledh.
Arth mogowyow
An arth mogowyow (Ursus spelaeus) yw eghen difeudhek a arth yn genas ursus a'n Pleistocene dhe nans yw 24,000 bledhen. Trigys o yn Europa y'n diwettha Oos Rew ughboynt.
Klass:Orses
Owen Jones
Owen Jones (genys 8 mis Est 1984 yn Sheffield) yw awtour ha jornalyas bretennek.
Klass:Dinethyansow 1984 Klass:Didhuwydhyon Klass:Skriforyon LKDT Klass:Socyalydhyon Klass:Sowson
Gabbro
skeusennik|250px|Sampel a gabbro Gabbro yw hanow bagas meur a garrygi tanek towl gans gwrysow meur. I a's teves an keth komposyans ha basalt. An karrygi yw plutonek, hemm yw, furvyes pan vo magma teudh maglennys yn-dann enep an nor, ha yeynhe dhe vos karrek wrysek. Usys veu an term gabbro rag an termyn kynsa yn 1760 rag deskrifa karrygi dhyworth menydhyow Itali. Henwys veu dhyworth treveglos 'Gabbro' yn Toskana. Karrek gans dosedh ughel yw, ha gwyrdh po tewl hy liw. Hy a gomprehend meur a byroksen ha gwrysven sodiom ha nebes amfibol hag olivin.
An brassa rann a enep an nor a'n jeves gabbro y'n grestennen geynvoryek. Askorrys yw gans magmatedh basalt yn keynow kres an keynvor. Dre vras, pan vo gabbro furvyes, ev a worwedh a-ugh mantel an Norvys, hag yn-dann an basalt a furvyas yn skaffa. Kevys yw gabbro ynwedh dhyworth plutonow kelmys dhe loskvenydyow brastiryel.
Yma dhe'n garrek gabbro gwrysow meur (an gwrysow yw 1mm yn treslinen po moy), ow tiskwedhes ev dhe furvya yn lent.
Yethow Semitek
An yethow Semitek a wra rann a'n gordeylu Afro-Asiatek. Yn mysk yethow Semitek yma Ebrow, Aramayek ha'n yethow Kanaanitek; Arabek ha Maltek; ha'n yethow Ethiopek (yn arbennik Amharek, Tigrinya, Ge'ez, Tigré, Silt'e, Cheha ha Soddo).
Cinderella
Cinderella yw fylm fantasi bywhes amerikanek gans Walt Disney gwres yn 1950.
Klass:Fylmow fantasi amerikanek Klass:Fylmow bywhes amerikanek
Kenedlegieth
right|thumb|200px|Gwynfor Evans, Lewydh [[Plaid Cymru 1945-1981]] right|thumb|"Daniel O'Connell: Kenedhloger Iwerdhonek - Skeusen dyllys yn Pennsylvania, 1847.
1929
1926 - 1927 - 1928 - 1929 - 1930 - 1931 - 1932
Kenedlegieth
Kenedhlegieth yw fordh tybi may krysir y talvia dhe nebes bagasow, kepar ha bagasow ethnek, bos rydh dhe omrewlya. Dell dyb kenedhlogoryon, yth yw an gwella fordh dhe surhe may hwer henna hag ow koheles maystri po arwask gans tus erell, kavoes pub bagas kenedhel y honan. Y krys nebes kenedhlogoryon bos honna an gwella fordh dhe dhifres bagasow byghan ha gwann godrosys gans myska bagasow ethnek. Yth yw an styryans arall a genedhlegieth "bos omsenys gans kenedhel ha skoedhya y lesow, yn arbennik er keas mes ha kisya lesow kenedhlow erell."
1929
1929 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Meurth.
Kenedlegieth
Klass:Gwlasegeth Klass:Kenedhlogeth
Palores
Palores (Pyrrhocorax pyrrhocorax) yw eghenn a edhen ow kul rann a'n teylu a vrini, Corvidae. Eghenn arall y'n keth bagas yw Pyrrhocorax graculus. Yma'n balores ow triga yn Ynysow Breten Veur, Manow, ha Wordhon warbarth gans powyow Europa dheghow, an Alpow, ha mynydhyow a-dreus kres Asi bys Eynda ha China.
Konteth Dorchester, Tir Maria
Konteth Dorchester (yn Dorchester County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Palores
Yn Breten Veur, yma paloresow ow triga yn ugheldiryow hag alsyow howlsedhes Kembra hag Alban, mes yn tiwedhes i re drevesigas yn Kernow arta. Yma'n balores war gota arvow Kernow, hag aswonnys avel edhen genedhlek Kernow yw hi. Yth esa paloresow moy kemmyn nans yw niver a vlydhynyow, mes an chogha (Corvus monedula) re gesstrivas erbynn an balores rag tiredh.
Diwwarr an balores yw kogh; hy fluvennow yw du; ha'y gelvin yw kogh. Yma hi ow tybri hwesker ha miles heb mell keyn. Kri an balores yw galow hir – sort a "kyy-oo" ughel – hag yw moy diblans ages huni an chogha.
An balores a's teves nij neuvelladow hag es.
Neyth an balores yw tew, gonedhys a rug, eythin, po plansow erell, ha linys gans gwlan po blew. Yma tri bys hwegh oy brith, dedhwys mis Ebryl po mis Me.
"An Balores" yw hanow gwari berr gans Robert Morton Nance ynwedh.
Klass:Ydhyn
Rudbaxton
Rudbaxton yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SM92SE20). Yma hi 80.6 mildir (129.6 km) dhiworth Kardydh ha 208.3 m (335.3 km) dhiworth Loundres. 749 o braster an poblans yn 2011, ha 136 (18.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Benjamin Harrison
Benjamin Harrison (20 mis Est 1833 – 13 mis Meurth 1901) o Lewydh an Statys Unys.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1833 Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1901 Klass:Parti Repoblikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Indiana
1895
bledhen gemmyn
Emilia-Romagna
Emilia-Romagna yw rannvro yn Itali.
1895
Klass:1895
Snow White and the Seven Dwarfs
Snow White and the Seven Dwarfs (Kernowek: Ergh wynn ha'n seyth korryon) yw fylm fantasi bywhes amerikanek gans Walt Disney gwres yn 1937.
Klass:Fylmow bywhes amerikanek Klass:Fylmow fantasi amerikanek Klass:Fylmow re waynyas Pewas Akademi
Helen Joyce
Helen Joyce (genys 1969) yw jornalyades iwerdhonek.
Klass:Dinethyansow an 20ves kansvledhen Klass:Godhalesow Klass:Jornalyadesow
Twickenham (pastell vro Senedh an RU)
Twickenham yw pastell vro yn Loundres, Ruwvaneth Unys. Representys re beu gans Munira Wilson (Parti Livrel Werinel) a-dhia 2019.
Devynnow
Klass:Loundres Klass:Pastellow vro y'n Ruwvaneth Unys
Sonora
Sonora yw stat yn Meksiko.
Skopje
alt=An dirnosow Skopje|skeusennik|Tirnosow Skopje
An benncita Makedoni North yw Skopje. Poblans an sita yn niveryans 2021 o 422,540.
Devynnow
Klass:Citys ha trevow yn Europa
Saint Peter, Barbados
Klass:Pluwow Barbados
Uskisheans
Uskisheans yw musur py tooth uskitter a janj.
Klass:Fysegieth
Graham Greene
Henry Graham Greene (2 mis Hedra 1904 - 3 mis Ebrel 1991) o awtour sowsnek.
Triangulum (ranneves)
Triangulum  yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Oos brons
skeusennik|Penn an bool gwrys gans brons Oos Brons yw an termyn istorek yw aswonys gans devnydh a brons. An Oos Brons yw an nessa penntermyn yn system tri Oos (Men - Brons - Horn) profyes gans Christian Jürgensen Thomsen rag klassa ha rag studhya hen kowethasow.
Boscawen-un yw dons meyn oos brons yn Pennwyth
Guárico
Klass:Statys a Veneswela
Brookville, Pennsylvani
thumb|300 px|Brookville thumb|250px| thumb|250px| Brookville yw burjestra yn Konteth Jefferson, Pennsylvani, Statys Unys. Yn 2000, poblans an sita o 4,230.
An sita a veu fondys yn 1796.
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
Triangulum (ranneves)
Hy hanow yw "trihorn" yn Latin, drefen patron hy theyr steren splanna. Aswonnys dhe'n Vabylonianes ha'n Rekys, Triangulum o onan a'n 48 ranneves renkys gans steronydh an 2a kansvledhen, Ptolemy. Johann Bayer ha John Flamsteed a wrug rol a ster an ranneves. Dhe'n Babylonianes, aswonnys o avel MULAPIN (𒀯𒀳) "an Arader", ha dhe'n Rekys, Deltoton (Δελτωτόν), hevelep orth an lythyren "delta" - Δ.
An ster gwynn, Beta ha Gamma Trianguli, splannvrasterow 3.00 ha 4.00, a-gettep, a furv sel an trihorn, ha'n steren wynn-melyn Alpha Trianguli, splannvraster 3.41, yw an bleyn. Iota Trianguli yw kevreyth steren dhewblek ha tri hevreyth a ster gans planettys aswonnys yw desedhys yn Triangulum. An ranneves a gomprehend nebes galaksi, an splanna ha nessa yw Galaksi Triangulum, po Messier 33 — esel a'n Bonni Leel. An kwasar kynsa aspiansys, 3C 48, a sev y'n ranneves ynwedh.
Saundersfoot
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Troedyraur
Troedyraur yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN34NW50). Yma hi 68.2 mildir (109.8 km) dhiworth Kardydh ha 188.5 m (303.4 km) dhiworth Loundres. 1272 o braster an poblans yn 2011, ha 647 (50.9%) a wodhya kewsel Kembrek.