cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Æðelstán a Bow Sows
thumb|300px|right|Bedh Æðelstán yn Malmesbury, Pow Sows. Æðelstán (po Athelstan yn sowsnek arnowydh; tu hag 895 bys 939) o myghtern Pow Sows oll a-dhia 924 bys termyn y vernans. Ev o genys yn Wessex, Edward Hen y das ha Egwina y vamm. (Egwina o bugeles voghosek wostalleth.) Lies budhogoleth o gans y luyow erbynn Ankredoryon Mor, Kembroyon, ha Kernowyon.
Key West, Florida
thumb|300 px|Key West thumb|250px| Key West yw sita yn Konteth Monroe, Florida, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 26,444.
Llanllwchhaearn
Llanllwchhaearn yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN35NE93). Yma hi 69.7 mildir (112.2 km) dhiworth Kardydh ha 185.9 m (299.1 km) dhiworth Loundres. 838 o braster an poblans yn 2011, ha 396 (47.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Æðelstán a Bow Sows
Orth Kas Brunanburh o y vudhogoleth vrassa: ena yn 937 y fethas ev an kesunyans hembrenkyes gans Kostennin II, myghtern Alban. Dowr Tamer a wrug ev an or yntra Kernow ha Dewnens, wosa ladhva lies Brython yn Dewnens.
Nuevo León
Leon Nowydh (yn Spaynek, Nuevo León) yw stat yn Meksiko.
Key West, Florida
Gwiasva
Klass:Citys yn Florida
Æðelstán a Bow Sows
Unn mab-meythrin dhodho o Håkon Dha, hag eth ha bos myghtern Norgagh. Y kwitha lys Æðelstán yn kestav gans an gwlaskordhow erell yn Ewrop: y hanter-hwerydh a dhemmedhas eseli teyluyow ryal, ha godrigoryon estren a'n hwila – y'ga mysk Egill Skallagrímsson, testunn a Egils Saga yn Islendek.
Den kryjyk o Æðelstán hag a ros yn hel dhe'n eglos yn Wessex. Y tewisas ev ynkleudhyas orth Malmesbury, y vohya faverys abatti, yn Gloucester. Nyns esa fleghes ganso, ha'y vroder Eadmund a'n holyas avel maghtern.
War-tu hag yn 2000, an band rokk Skwardya a skrifas  'Athelstan' , kan Gernewek yn kever an "glanheans ethnek" wrug gans Æðelstán erbynn dus Vrythonek a Dhewnens ha tylleryow erell.
Kevrenn yn-mes
Klass:Mernansow 939 Klass:Rielder Bretennik Klass:Sowson Klass:Dinethyansow 895
Morvleydh
Morvleydhes (Selachimorpha po Selachii) yw bagas a buskes migornek. Yma moy ages 470 ehen a vorvleydh yn moryow an bys. Preydhoryon yns i dre vras.
Kevrennow a-ves
Klass:Puskes
Askorn
200px|right|skeusennik|Delinyans a askorn an vordhos dhyworth Gray's Anatomy
Askorn yw gwias doos kalghek tellek diwedhyn a furv an brassa rann a gorf eskern mellkeynogyon. Hen er Brythonek yw, kevys y'n Vocabularium Cornicum (kyns an kynsa us yn Kembrek y'n 12ves kansvledhen). Porpos eskern yw gweres an korf dhe waya, ha skoodhya ha difres an organow a-bervedh. An klopen a dhifres an ympynnyon, ha kowel an brest a dhifres an golon ha skevens. An awen hag eskern an dhiwvogh a skoodh keherow an enep, a weres ni dhe dhybri ha minhwerthin. An iskow po pelvis a dhifres an organow dinythi, ha mellkeynow korden an keyn.
Askorn yw gwias byw, ha res yw dh'aga mentena der omoberi ha dybri boos kepar ha leth ha spinach rag kavos kalciom. Mer an eskern a wra kellow goos rudh.
Omgemeryansek yw askorn rag askorra kellow an goos ha gwitha monyow. Stoff skav mes krev yw askorn. Kevys yns i yn lies shap. Yma 206 askorn dyffrans yn korf eskern tevesik, ha 270 yn baban.
Niver a glevesow ha kudynnow a yll effeythya eskern. I a gomprehend: Skeusennow dewyn-X a yll diskudha natur torrow po kanker eskern.
Bryher
Yma Bryher yn Ynysek Syllan.
Hyns-horn Talyllyn
An hyns-horn Talyllyn (Kembrek: Rheilffordd Talyllyn, Talyllyn Railway) yw hyns-horn kledhrennow-kul gwithys yn Kembra a vos rag 7.25 Mildir (11.67 km) dhyworth Tywyn war an kost Kembra kres dhe Nant Gwernol ogas dhe'n wig, Abergynolyn.
Ygeras o an hyns-horn yn 1866 dhe garya legh dhyworth an mengleudhyow dhe Vryn Eglwys dhe Dywyn. An hyns-horn kledhrennow-kul kensa yn Breten esa gasas karya trethysi gans Akt a Senedh ow tevnydhya halyans ethenn.
Despit fyllel a gevarhow an hyns-horn a wrug gortos yger, hag yn 1951 ev a wrug mos ha bos hyns-horn gwithys kensa an bys dhe vos gwithas avel hyns-horn ertach gans bodhogyon.
A-ban withans, an hyns-horn re oberas avel tennvos havyasek ha re efanas y rol a gerri hyns-horn ga re vyldyas jynnow ha kochow nowydh.
Klass:Ertachva an Bys UNESCO Klass:Hensi-horn yn Kembra
Arctotherium
Arctotherium yw genas difeudhek a arth dhyworth an Pleistocene nans yw 1.2 milvil vledhen dhe nans yw 11,000 vledhen. Yma seyth eghen, Arctotherium angustidens, Arctotherium bonariense, Arctotherium brasilense, Arctotherium latidens, Arctotherium tarijense, Arctotherium vetustum hag Arctotherium wingei, ha trigys ens yn Amerika Dheghow.
Klass:Orses
Konteth Skåne
Konteth Skåne (yn Swedek, Skåne län) yw konteth yn Swedherwyk.
An rannvro ma a wre furvya rann a rywvaneth Danmark bys yn 1658. Rannyeth an konteth ma yw hwath ogas ha'n taves Danek.
Danek
Danek yw yeth ermanek kewsys yn Denmark, an Ynysek Faroyek, ha Groenlond.
Truru
thumbnail|right|Stret yn Truru. Y hyllir gweles diblanseth [[Penneglos Truru|an benneglos.]] Penncita Kernow yw Truru, menystrys avel cita ha pluw civil. An gresen rag menystrans, termyn syger ha kenwerth yn Kernow yw, hag an unn dre yn Kernow may feu res dhedhi an studh sodhogel a cita. Poblans an dre a veu rekordyes avel 18,766 y'n niveryans 2011, mes yma 20,332 a dus yn hy arenebedh trevek, a gomprehend rannow a bluwow yn kerghyn. Lemmyn poblans Truru yw a-dro dhe den.
An cita a devis yn kensa avel kresen a genwerth drefen hy forth, hag a-wosa avel tre stenek rag an diwysyans sten, onen a hwegh tre stenek y'n dhuketh. Hy fenneglos a veu kowldrehevys yn 1910. Nebes tylleryow dhe les y'n cita yw an Hel rag Kernow, Gwithti Riel Kernow ha Breuslys Kernow.
Istori
Dadhlys yw devedhyans hanow Truru. Rekordyes veu avel Tryveru yn 1264, ha Craig Weatherhill a brof an styryans a 'tri gover'.
An kovadhow ha'n sewyansow hendhyskoniethel an moyha a-varr a dre fast yn arenebedh Truru a dheu a'n oos Normanek. Y feu kastel drehevys y'n 12ves kansvledhen gans Richard de Luci, Pennjustis a Bow Sows dres reyn Henry II, may feu grontyes dhodho tiredh yn Kernow rag y servisyow dhe'n lys, ow komprehendya an arenebedh yn kerghyn kemper an diw avon. An dre a devis yn skeus an kastel hag y feu grontyes dhedhi an studh a vurjestra dhe ynkressya aktivita erbysek. Gallas an kastel dhe goll termyn hir.
Yn dalleth an 14ves kansvledhen, porth posek o Truru, drefen hy desedhans pell a omsettyoryon, sewenyans an diwysyans pyskessa, ha rann nowydh avel onen a drevow stenek Kernow rag assaya ha stampya sten ha kober a valyow Kernow. An Mernans Du a dhros kilans kenwerth ha meur a'n poblans a asas an dre. Kenwerth a dhehwelis tamm ha tamm, ha'n dre a dhasgavas speda y'n oos Tudor. Governans leel a veu grontyes yn 1589 dre jartour nowydh a veu res gans Elizabeth I, ow ri dhe Druru mer etholys ha gwiryow dhe borth Aberfala. kledh|skeusennik|Gwel a Stret Bosskawen yn 1810 Dres Kas an Pymp Kenedhel y'n 17ves kansvledhen, Truru a dhrehevis fors mynsek dhe vatalyas rag an myghtern, hag y feu batti selyes. Fethans gans lu an Senedh a dheuth yn 1646 hag an batti a veu removys bys yn Keresk. Diwettha y'n gansvledhen, y feu grontyes dhe Aberfala chartour hy honen, ow ri dhedhi gwiryow war hy forth hy honen hag ow talleth envi hir ynter an diw dre. Ervirys veu an vresel yn 1709 gans menystrans an Fala rynnys yntra Truru hag Aberfala. skeusennik|[[Penneglos Truru yn 1905, kens es kowldrehevyans an touryow]] Truru a spedyas y'n 18ves ha'n 19ves kansvledhynnyow. Diwysyans a floryshyas gras a vaynys gwellhes a valweyth ha prisyow ughella a sten, hag an dre a dennas perghenogyon rych a valyow. Treven bras joriek a veu drehevys kepar ha'n re a yllir gweles hedhyw yn Stret Lemon, henwys war-lergh an nesysydh balweyth hag ES leel Syr William Lemon. Truru a veu an gresen rag kowethas y'n wlas, ha lies den a vri a dho anedhi. Onen a'n drigoryon an moyha notys o Richard Lander, a dhiskudhas aber an Nijer yn Afrika. Y feu grontyes dhodho kensa medalen owr an Gowethas Riel Doroniethel. Yn mysk re erel, yma Humphry Davy, a veu adhyskys yn Truru hag a dhevisyas an lugarn sawder rag tus val, ha Samuel Foote, gwarier ha dramatydh a Stret Bosskawen.
Roweth Truru a ynkressyas diwettha y'n 19ves kansvledhen, pan esa dhedhi hy thylleryow hy honen rag hornweyth ha priweyth. Hyns Horn Meur an West a dheuth y'n vledhynnyow 1860 gans linen dhidro a Loundres, ha Truru a veu gwrys epskobeth yn 1876. An Vyghternes Victoria a wrontyas an studh a cita dhe Druru an nessa bledhen. Dalleth an 20ves kansvledhen a welas diwedh an diwysyans balweyth a-dro dhe'n cita, mes hi a synsis hy studh avel an gresen rag menystrans ha kenwerth yn Kernow, hag y feu meur a dhisplegyans y'n gansvledhen na.
Doronieth
skeusennik|An Ydhi, le may hwra keskeverya gans an Dowr Alan dhe formya an Hyldreth Yma Truru y'n kres a Gernow West, neb 9 mildir (14 kilometer) a'n arvor soth orth kemper an Ydhi ha'n Dowr Alan, a gesun dhe formya an Hyldreth, onen a gevres a heylynnow, avonyow ha nansow livys ow ledya bys yn Dowr Fala, ha war y lergh, bys y'n porth naturel bras a Vorlyn an Garrek. An nansow dowr a form bolla nebes serth y emlow a-dro dhe'n cita dhe'n north, est ha west, ygor dhe'n Hyldreth dhe'n soth. An shap bolla, keffrys ha'n myns bras a lawas a hwedh an dowrow ha gorlanwes y'n dowr Fala, a gawsyas an liv yn 1988 a arnewas yn sevur kres an cita. A-dhia an termyn na, defensys liv re beu drehevys, y'ga mysk arge gorodhom yn Melinnowydh war an Ydhi ha lett lanwesek war an Hyldreth.
Kesunyans Arab
Kesunyans Arab yw kowethyans gwrys a bowyow y'n bys Arab yn Afrika North ha Asi Soth-West. Brassa rann an powyow ma a dhevnydh Arabek avel yeth sodhogel. Amkan an Kesunyans yw trovya fordhow unys dhe gesoberi rag assoylya aga hudynnow.
Truru
Doronieth
Yn kerghyn an cita yma niver a arenebedhow naturel difresys kepar ha'n tiryow park istorek yn Penn Klunyek, hag arenebedhow brassa a dirwedh afinus, kepar ha Lowarth Trelesik pella war an Hyldreth yn-nans. Unn arenebedh soth-est dhe'n cita, a-dro dhe hag ow komprehendya Heylyn Klunyek, re beu diskleryes Arenebedh a Dekter Naturel dres Eghen.
Kesunyans Arab
Kanaseth
An kowethyans a dhevnydh an yeth Arabek yn oll y guntellesow ha paperyow sodhogel, kyn na leveris an Kesunyans bythkweyth bos Arabek an Yeth Sodhogel. Kesunyans Arabek a veu selys wosa Protokol Alexandria sinys yn 1945 gans seyth statys Arab: Ejyp, Lebnon, Arabi Saoudek, Syri, Irak, Yemen ha Treus-Jordan (Jordan). Y'n dedhyow ma, yma 22 esel dhe'n Kesunyans. Oll an powyow gans Arabek avel yeth sodhogel yw eseli an Kesunyans, marnas Ysrael, Eritrea ha Chad.
Truru
Doronieth
An cita re devis ha re dhisplegyas a-dro dhe gresen istorek an cita yn gis sprusek war ledrow an nans bolla a-hys, a-der displegyans linyek uskis war an A390 a-hys war-tu ha Mentrimildir. War-barth hag hy hevyans, Truru re ynkorforas niver a drevow erel avel ranndrevow po ranndiryow ansodhogel, kepar ha Keynwynn ha Moresk dhe'n north, Trelander dhe'n est, Trenowydh dhe'n soth, ha Trewartha, Trelosk ha Glowwydh dhe'n west.
Gonisogeth
thumb|left|Kay Lemon An nas an moyha aswonadow dhe Druru yw an benneglos, desinys gans an pennser John Loughborough Pearson, hag yw 249 th (76 m) yn ughelder orth hy ughella tour. Hi a gemeras 30 bledhen dhe dhrehevel, a 1880 dhe 1910, war tyller Eglos Sen Maria, sakrys moy es 600 bledhen moy a-varr. Yma lies ensampel a bennserneth joriek y'n cita, ha leverys re beu bos an terrassow ha'n treven yn Stret Lemon ha Plas Walsingham "an tekka ensamplys a bennserneth joriek west a'n cita Bath".
Kesunyans Arab
Eseli
dyhow|skeusennik An powyow yn Kesunyans Arab yw:
Truru
Gonisogeth
An chif tennvos y'n cita yw hy niver bras a shoppys, a dhastewyn hy istori avel tre varghas. Aswonnys ynwedh yw Truru rag an Hel rag Kernow, le rag artys performya ha didhan, ha Gwithti Riel Kernow, an kottha gwithti yn Kernow rag diskwedhyansow a-dro dhe istori ha gonisogeth Kernow. Yma lies park y'n cita, kepar ha Lowarth Budhik, Park Bosskawen ha Hal Daubuz. Kay Lemon yw kresen an cita rag golyow ha hwarvosow. Yma processyon lugarn paper y'n cita henwys Cita Golowys, a gemmer le a-dro dhe Nadelik.
Ynjynorieth
skeusennik|Ponsyow a yll diskara awos ynjynorieth dhiantel, kepar hag yn diskar pons Tacoma Narrows yn Washington yn 1940.
Pons an Woodh
Tre yn Kernow yw Pons an Woodh, y'n bluw a'n keth hanow, neb dew vildir dhe'n north-est a Bennrynn ha peswar mildir dhe'n soth-est a Resrudh. Poblans an dre herwydh an estemyans moyha diwedhes o.
Devynnow
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Bons an Woodh
Truru
Menystrans
Yma Konsel an Cita Truru, konsel pluw a veu fondyes yn 1877, a-wartha yn Drehevyansow an Burjestra yn Stret Bosskawen. Omgemeryansek yw rag lyverva an cita, parkow, lowarthow ha plansow, hwarvosow an mer ha'n cita, skoodhyans a'y evellans tramor, ha kedhlow touristieth. Ev a breder ynwedh maters a dowlennans ha re beu omvyskys yn formya Towl Gentreveth Truru ha Keynwynn, war-barth ha Konsel Kernow. Rynnys yw an cita yn peder diberthva: Bosskawen, Redenek, Tregollas ha Tregavran, gans 24 konseler etholys rag termys a beder bledhen.
Yma pennplas Konsel Kernow orth Lys Kernow dhe west a gres an dre. Kelmys yw gans Chambour Kenwerth Truru ha kowethyansow leel erel.
Kesunyans Arab
Rol Skrifenysi-Jeneral
Klass:Gwlasegeth
Truru
Gevellansow
Yma diw dre gevellys dhe Druru:
Ynjynorieth
Nebonan a wra ynjynorieth yw henwys ynjynor po jynner; i a dhysk ynjynorieth yn kolji po pennskol. Nebes ynjynoryon a dhevnydh aga sleyneth dhe assoylya kudynnow teknegel. Yma eghennow dyffrans a ynjynoryon a dhesin puptra a jynnys-amontya ha drehevyansow dhe euryadoryon ha gwiasvaow.
Truru
Devynnow
Klass:Trevow yn Kernow  Klass:Pluwow Civil yn Kernow
Ynjynorieth
Ni re'gan bia ynjynorieth a-dhia kotheneb pan wrug tus devisya dismygyansow kepar ha'n genn, kolpes, ros ha tennros, h.e. Wosa henna, ha'n desin a kesweythow dinasek owth adhvesi avel dyskybleth teknegel, an term ynjynorieth dhinasek a entras an geryador avel fordh dhe dhivagli yntra an drehevyans a ragdresow di-vreselek ha'n dhyskybleth a ynjynorieth vreselek.
An ger ynjynorieth yw devedhys dre Frynkek a'n Latinek ingenium a styr "konnekter" hag ingeniare a styr "devisya, dismygi". Kevys yw yn Hen Kernewek yn Vocabularium Cornicum avel "inguinor" gans an 'gu' leverys avel an 'j' lemmyn.
Islam Sunni
Islam Sunni (Arabek أهل السنة) yw an skorr moyha a Islam. I yw an skorr a dhiyskyn dhyworth an Emperoureth Rashidun, dallethys gans Abu Bakr ha gorfennys gans Ali ibn Abi Talib. Kryjyansow Sunni yw selys war an Koran (Qu'ran) ha'n Kutub al-Sittah. Moslemyon Sunni yw 90% a oll Moslemyon. Gans 1.8 bilvil holyer, ev yw an hanwans kryjyk y'n bys, gans Katholigieth an nessa moyha. Yma peswar isvagas a-ji Islam Sunni: Maliki, Hanafi, Hanbali ha Shafi'i.
Holyoryon Islam Sunni yw Sunnis. An ger Sunni a dheu dhyworth an ger sunna (Arabek - سنة), ow styrya hengov profet Islam, Mahomm. Gelwys yns i ynwedh ahl as-sunnah wa l-jamāʻah (Arabek - أهل السنة والجماعة), ow styrya pobel hengov ha kuntellyans; hemm a styr bos an Sunnis unyes.
Buffalo, Evrek Nowydh
thumb|300 px|Buffalo thumb|250px| Buffalo yw sita ha se konteth Konteth Erie, Evrek Nowydh, Statys Unys. An sita a veu fondys yn 1801 hag ynkorforys yn 1832. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 278,349.
Islam Sunni
Klass:Islam
Buffalo, Evrek Nowydh
Gwiasva
Klass:Citys yn Evrek Nowydh Klass:Seow konteth an Statys Unys
Resrudh
Resrudh (Redruth) yw tre usi ogas hag eth mildir dhiworth Truru, dewdhek mildir dhiworth Porth Ia, ha pymp mildir dhiworth Aberfal.
Y’n termyn usi passyes yth o Resrudh tre-varghas vyghan, gorskeusys gans hy hentrevogyon bys pan esa tevyans bras yn edhomm a voen kober dhe benn an 17ves kansblydhen. An moen na a veu tewlys dhe-ves avel skoell gans tus bal seuladhydh, mes yth esa edhomm anodho rag gul brest, metol a res y’n Domhwelans Diwysyansek. Awos henna yth eth ha bos Resrudh, dres kansblydhen martesen, onan a’n ryccha ha brassa randiryow-bal yn Breten Veur. Poblans an dre a devis yn feur awos an moen kober mes pur voghosek o teyluyow an dus bal. thumb|left|Crows geltek
Orth penn an 18ves kansblydhen y feu an brassa rann a’n moen dres dhiworth tramor ha diw rann a’n dus bal a omdhivroas dhe Amerika, Ostrali hag Afrika Deghow. Yth esa dhe Gernow an diwettha bal sten y’n Europa bys mis-Meurth 1998, Krofti Deghow y hanow yn Pol (ynter Resrudh ha Cambron), mes ev a degeas awos maynys moy effeythus rag palas sten y’n Pell Est.
Yn 2004, yma 38 500 a drigoryon yn Cambron-Resrudh.
1823
bledhen gemmyn
Klass:1823
Priti Patel
Priti Sushil Patel (genys 29 Meurth 1972 yn Loundres) yw politegores a Vreten, ha Skrifenyades an Pervedh a-dhia 2019, hag an esel Senedh rag Witham a-dhia 2010. Esel a'n Parti Gwithadorek yw.
Patel o esel a'n Parti Gwerinvotyans mes skwychys a'n Parti Gwithadorek. Hi o an ombrofyores gwithadorek rag Nottingham North yn 2005 - hi a wrug kelli war-bynn an ombrofyer Lavur Graham Allen. Hi a veu etholys yn etholans 2010 rag Witham, pastell vro yn Essex.
Peter Berresford Ellis
Bewnans a-varr
Genys veu Peter Berresford Ellis yn Coventry 1o Meurth 1943. Y das, Alan Ellis, o jornalydh a cita Kork, Iwerdhon. Y vamm o a gonteth Sussex. Adhyskys veu yn Kolji Art Brighton ha Pennskol Loundres. Ev a radhyas a Bolyteknik Loundres North Est yn Studhyansow Keltek yn 1989. Yn 1993 ev a gavas mestronieth yn Studhyansow Keltek dhyworth Pennskol Loundres Est.
Ober ha resegva skrifa
Ev a oberas avel jornalydh yn Pow Sows hag Iwerdhon deg bledhen bys dhe 1974 han eth ha bos skrifer termyn leun. Ev re beu kaderyer keswlasek a'n Kesunyans Keltek ha kaderyer Scrif-Celt (fer lyvrow yethow keltek). Ev re skrifas lies lyver a-dro dhe bolitegieth ha gonisogeth keltek, keffrys ha niver a vewskrifow, kepar ha H. Rider Haggard ha W.E.Johns.
Y lyvrow a gomprehend 35 titel yn-dann y hanow y honan (lyvrow nag yr fugieth), 32 lyver y'n kevres fugieth helerghyas 'Sister Fidelma' ha 27 romans aral yn-dann an hanow Peter Tremayne, hag 8 lyver yaswanusyn-dann hanow Peter MacAlan.
Mažeikiai
thumb|300 px|Mažeikiai thumb|250 px|
Mažeikiai (yeth Samogitek: Mažeikē) yw cita yn Lithouani, an ethves moyha y’n wlas. Desedhys yw war lannow Dowr Venta. Yn 2020, poblans an sita o 32,470.
Istori
Hanow an cita a dheu dhyworth person. Kampollys veu an tyller y’n kynsa prys yn 1335, pan skrifas kovadher an Urdh Livonek a-dro dhe dhistruyans tiryow an Duk Mažeika. Wosa drehevyans an hyns horn yntra Vilnius ha Liepāja, poblans an tyller a ynkressyas yn skon. Yn 1893 yth esa 13 gwerthji ha 5 tavern dhe’n drev. Yn kettermyn, drehevys veu eglos ewngryjyk ha synaga, gans eglosyow Katholik ha Protestant ow sewya kyns 1906.
Ynter 1919, bledhen anserghogeth Lithuani, ha 1921, yth esa kedrynn Lithuani ha Latvi a-dro dhe’n or. Ervirys veu gans desedhek keswlasek bos Mažeikiai rann a Lithouani. An cita a veu fondys yn 1924 pan res veu reythyow cita dhodho. Yn 1940 sesys veu gans an Unyans Sovietek, ha’n nessa bledhen gans Almayn. Yn mis Est 1941, ledhys veu 4,000 a Yedhewon y’n cita gans soudoryon almaynek.
Erbysieth
Yn 1980 ygerys veu purva oyl “Mažeikių Nafta”. Hemm yw an unnik purva oyl y’n Gwlasow Baltik. Yn 1999 yn gorthargyadow privedhhes veu an weythva dhe gowethyans amerikanek, Williams International. I a’s werthas dhe Yukos, kowethyans russek, hag wosa aga skattyans yn 2006, prenys veu gans PKN Orlen, kowethyans polonek. An burva a argerdh 8 milvil donnas a oyl kriv pub bledhen. 1,400 den a ober y’n weythva, ha rent an kowethans yw 5.5 bilvil Euro an vledhen.
Gwrys veu nebes gweythva skatt y’n drev wosa anserghogeth war dhalleth an 1990ow, mes negysyow erel a sewennas y’n erbysieth marghas. Kowethyansow erel yn Mažeikiai a gomprehend kowethyans darasow (Fauga), mebel (Mažeikių lyra), askorrasow drehevel (UAB Mažeikių betonas), dehen rew (Ingman ledai), ha leti (Mažeikių pieninė).
Gonisogeth
Yma gwariva ha gwithti yn Mažeikiai. An para pel ganstel a wari yn kesunyans NKL (nessa kesunyans Lithouani). Yma dew baper nowydh leel, Santarvė (Kessenyans) ha Būdas žemaičių (An Fordh Samogitek).
Adhyskans
Yma dhe’n drev
Gevel-drevow
Gevellys yw Mažeikiai gans
Gwiasva
Klass:Citys ha trevow yn Europa Klass:Lithouani
Peter Berresford Ellis
Rol a lyvrow dewisys skrifys gans Peter Berresford Ellis
Klass:Dinethyansow 1943 Klass:Istorioryon Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson Klass:Studhyansow keltek
Myghternses
right|thumb|200px|[[Tewodros II, Emperour Ethiopi]] right|skeusennik|200px|Mindaugas - unnik myghtern Lithouani
Priti Patel
Devynnow
Klass:Dinethyansow 1972 Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Loundres Klass:Sowsesow Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019-
Myghternses
Myghternses yw eghenn a wovernans mayth yw myghtern, rewlyer heryus (nebonan a heryas aga soedh), penn an genedhel. Y rewl myghtern bys pan varwo po ri pella (hanow diberth an myghtern a'gh se yw omdhisoedhans). Heryus yw an brassa rann a vyghternansow, mes etholys yw nebes anedha. Myghtern etholys an moyha a vri yw Pab an Eglos Katholik Rom. Yssynsys yn nebes titlow aswonnys rag myghternydh yw Myghtern (po Ruw), Myghternes (po Ruvanes), Emperour, Emperes, Tsar, Kaiser, Shah, Emir, ha Sultan.
Alison Abbiss
Alison Abbiss yw bardh Gorsedh Kernow. Hi a dheuth ha bos bardh yn 2009, avel Alison Weeks. Hy hanow bardhek yw (Weeks), wosa hy hanow teylu.
Scutum (ranneves)
Scutum yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU). Henwys veu yn 1684 "Scutum Sobiesianum" (Skoos Sobieski) gans an steronydh polonek Johannes Hevelius (Jan Heweliusz), dhe enora trygh an luyow Kristyon hebronkys gans an myghtern polonek Jowan III Sobieski (Jan III Sobieski) yn Batel Wien yn 1683. Hy a sev yn Hanterkylgh an Dhyghow, ha'y feder steren splanna a furv shap adamant.
Llanrhystud
Llanrhystud yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN56NW79). Yma hi 70.4 mildir (113.3 km) dhiworth Kardydh ha 179.8 m (289.4 km) dhiworth Loundres. 933 o braster an poblans yn 2011, ha 529 (56.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Gwadeloup
Gwadeloup (Frynkek: La Guadeloupe) yw bagas ynysek yn Mor an Garibys neb yw rannvro ha département a Bow Frynk. An ynys chyf yw Gwadeloup, diberthys yn dew gonna-tir, Basse-Terre ('tir isel') ha Grande-Terre ('tir bras'). Y'n kyrghynn yma nebes ynysigow erell: Marie-Galante, La Désirades, Les Saintes, h.e.
Diw ynys pell o kemmyniethow (communes) Gwadeloup kyns 2007: Saint-Barth ha Saint-Martin, mes an re ma eth ha bos dew unnses tiryek diblans (collectivités territoriales).
Gwadeloup a furv rann a'n Unyans Europek.
Nebes 28% a'n drigoryon yw dilavur.
left|thumb|200px|Skeusenn a Wadeloup dhiworth loerell NASA.
Scutum (ranneves)
UV Scuti yw ughelgowrsteren rudh hag a bols yn janjus. Hemm yw onan a'n ster moyha aswonnys gans radius ynter 800 ha 1,700 radius an Howl. Stephenson 2-18 yw ughelgowrsteren aral, ha krysys yw hy fos an steren voyha aswonnys a-lemmyn, gans radius 2,150 gweyth an Howl.
Keow
thumb|St. Agnes a-dhia Gugh.
Scutum (ranneves)
An taklow moyha aswonnys yn Scutum yw Messier 11 (Bonni an Hos Gwyls) ha'n bonni ygor Messier 26 (NGC 6694). Krenvonni NGC 6712 ha niwlen ster blanettek IC 1295 yw kevys an eyl ogas dh'y gila yn rann est an ranneves.
Keow
Yma Keow (Gugh) yn Ynysek Syllan.
Scutum (ranneves)
Yma tavell efanvos Pioneer 11 ow kwaya yn tu an ranneves ma, mes ny vydh ogas dhe'n steren nessa y'n ranneves ma milvil vledhen.
Media, Pennsylvani
thumb|300 px|Media thumb|250px| thumb|250px| Media yw burjestra yn Konteth Delaware, Pennsylvani, Statys Unys. Poblans an burjestra yn niveryans 2020 o 5,901.
An sita a veu fondys yn 1850.
1935
1932 - 1933 - 1934 - 1935 - 1936 - 1937 - 1938
Media, Pennsylvani
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
1935
1935 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Meurth.
Mernansow
Klass:1935
Wordhen Gledh
Pow a'n Rywvaneth Unys yn Ynys Wordhen yw Wordhen Gledh po Iwerdhon Gledh (Northern Ireland yn Sowsnek, Tuaisceart na hÉireann yn Wordhonek, ha Norlin Airlan y'n Skots a Ulster). Enep an pow yw 14 139 km², hag yma ynno poblans a 1 710 300 a dus (1 685 000 yn termyn an niveryans yn mis Ebryl 2001).
Wosa anserghogeth "Stat Rydh Wordhen" (Repoblek Wordhen a-lemmyn) yn 1921, Wordhen Gledh a dhewisas gortos y'n Rywvaneth Unys. An brassa niver a'n poblans yw unyansydh, mes yma kemmynieth kenedhlogydh ow hwilas Wordhen unys.
Belfast (an benn-sita) ha Ker Dherow yw an brassa sitys yn Wordhen Gledh.
left|thumb|Fordh-veur an Kowr, Konteth Antrim.
Klass:Ruwvaneth Unys Klass:Iwerdhon
Christ Church, Barbados
Christ Church yw plyw yn Barbados.
Klass:Pluwow Barbados
Ethennans
Ethennans yw argerdh fisegel, steroniethel ha keweroniethel, pan wrello lin (dowr dell yw usys, mes war blanetow erel, y hyll bos kesstoffow erel kepar ha methan) treylya dhe furv gass. Yma ethennans ow kawsya kolles nerthedh, ha kodh y’n tempredh. Hemm yw prag hwra ethennans hwys yeynhe korf.
Klass:Dowr
Pensacola, Florida
thumb|300 px|Pensacola thumb|250px| Pensacola yw sita yn Konteth Escambia, Florida, Statys Unys. Yn 2006, poblans an sita o 54,734.
An sita a veu fondys yn 1559.
Gwiasva
Klass:Citys yn Florida
Konteth Baltimore, Tir Maria
Konteth Baltimore (yn Baltimore County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Repoblek Werin China
Repoblek Werin China (Chinek: 中华人民共和国 Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó) yw gwlas yn Asi Est. Beijing yw an benncita, ha'n vrassa cita yw Shanghai. Yma a-dro dhe 1,300,000,000 a dus ow triga yn Repoblek Werin China.
Herbert Hoover
Herbert Clark Hoover (10 Est 1874 – 20 Hedra 1964) o Lewydh an Statys Unys.
Repoblek Werin China
thumbnail|left|China dhyworth lorel
Gwelewgh ynwedh
Klass:China
Plaid Cymru
Plaid Cymru – The Party for Wales ('Parti Kembra', po 'an Parti rag Kembra') yw parti gwlasek a genedhlogyon gembrek. Yma dhedha 12 esel a Guntelles Kenedhlek Kembra ha 3 esel a Senedh an Rywvaneth Unys. Lywydh an parti yw Adam Price.
Herbert Hoover
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1964 Klass:Parti Repoblikanek Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Iowa
Plaid Cymru
Devynnow
Klass:Gwlasegeth an Ruwvaneth Unys Klass:Kembra Klass:Parti politek y'n Ruwvaneth Unys
Dowrgleudh Parnall
Dowrgleudh Parnall (Sowsnek: Parnall's Canal) o dowrgleudh hanter mildir (0.8 km) a-hys esa byldyes yn Kernow yn a-dro dhe 1720 ogas dhe Sen Ostell. Y feu deges awos karrekslynkyans yn a-sro dhe 1732.
Gwelewgh ynwedh
Klass:Dowrgleudhyow yn Kernow
Konteth Stockholm
Konteth Stockholm (yn Swedek, Stockholms län) yw konteth yn Swedherwyk.
Plionarctos
Plionarctos yw genas difeudhek a arth dhyworth an Miocene dhe'n Pleistocene nans yw 10.3 milvil vledhen dhe nans yw 3.3 milvil vledhen. Yma diw eghen, Plionarctos edensis ha Plionarctos harroldorum, ha trigys ens yn Amerika Gledh hag Europa.
Klass:Orses
Oaxaca
Oaxaca yw stat yn Meksiko.
Saint Andrew, Barbados
Saint Andrew yw plyw yn Barbados.
Klass:Pluwow Barbados
Ibn Battuta
Abu Abdullah Muhammad ibn Battutah (أَبُو عَبْد الله مُحَمَّد اِبْن عَبْد الله اللَّوَاتِيّ الطَّنْجِيّ اِبْن بَطُّوطَة - ʾAbū ʿAbd Allāh Muḥammad ibn ʿAbd Allāh al-Lawātiyy aṭ-Ṭanjiyy ibn Baṭṭūṭah), 24 Hwevrer 1304 - 1368/1369, aswonnys dell yw usys avel Ibn Battuta, o skolheyk ha hwithrer tiryow Berber. Ev a viajyas yn efan a-dreus Afrika ha Asi, dre vras y'n bys Moslem.
An viaj kynsa
left|skeusennik|300px|Ibn Batuta Genys veu yn Tangier, yn Marokk hedhyw. Esel o a looth Berber an Luwata.
Ev a vysytyas ranndiryow Irak hag Iran, ow viajya dre Najaf, Basra, Isfahan ha Shiraz dhe Valdak (Baghdad), le may metyas an khan Abu Sa'id. Ena y vysytyas Mosul, Diyarbakır ha Tabriz kyns dehweles dhe Mekka yn 1328.
A-dro dhe 1331, yth eth war viaj tro'ha'n soth, ow vysytya Aden, ena a-hys arvor est Afrika dhe Mogadishu, Mombassa, Zanzibar, Kilwa ha citys erel. Ev eth a-dreus gorenys Arabi rag dehweles dhe Mekka.
An nessa viaj
War y nessa viaj, yth eth der Ejyp, Surri hag Anatoli rag drehedhes an Mor Du, kyns sewya an Dowrow Dnieper ha Volga. Wosa drehedhes Bulgari ev eth yn-rag dhe cita Kargostentin, genesigva y hwrek, a-hys arvor north Mor Kaspi dhe Asi kres. Ena ev a vysytyas Buchara, Samarkand, Balkh, Kunduz ha Kabul ow trehedhes Dowr Indus.
Gwrys veu avel (qadi) breusyas gans Sodon Delhi, hag ena ev a spena eth bledhen (a-dro dhe 1334-1342). Apoyntys veu avel kannas dhe China. War an fordh di, ev a vysytyas an Maldivys, le mayth oberas avel qadi naw mis, vysytya Malabar, Sri Lanka ha Bengal, ena dhe Sumatra ha Kamboji kyns drehedhes Quanzhou yn 1346. Y viaj war-dhelergh a China eth dre Calicut, Hormuz, Baghdad ha Caïro, vysyt dhe Mekka arta, ena dhe enys Sardayn kyns dehweles dhe Varokk yn 1349, wosa ogas dhe 25 bledhen a viajya.
An tressa viaj
Yn 1350, ev eth dhe Andalousi, ow vysytya Valensi ha Granada. Yn 1352-1354 ev a dhallathas war y viaj diwettha, ow tremena an difeythdir Sahara dhe Dhowr Niger, ha cita Timbuktu. Ev a dhehwelas dhe Fez yn Marok, le mayth oberas avel qadi arta. Ev a verwis a-dro dhe 1368 po 1369. Istori y viajow a veu skrifys ganso yn lyver gans an titel Rihla ("Viajow").
Klass:Afrikans Klass:Mernansow an 14ves kansvledhen Klass:Skriforyon
Konteth Södermanland
Konteth Södermanland (yn Swedek, Södermanlands län) yw konteth yn Swedherwyk.
Tro Dowroniethel
alt=An tro hidrologel|800px|left|skeusennik|An Tro Dowroniethel
An tro dowroniethel, po an tro dowr, yw deskrivans a wayans dowr ynter an ayrgylgh ha war hag yn-dann enep an nor. An re ma yw an chif argerdhow:
Delyow plansow a yll lettya glaw rag hedhes an enep a-dhistowgh dre kontrawaytyans. Dowr a yll resek dhe’n enep awosa yn-nans garrow plansow, po devera a-dhistowgh dhe’n nor.
An gweres a wari rann bosek ynwedh. Dowr a a-ji dhe’n gweres yn lent (omsidhlans). Tamm a dhowr dor a yn town dhe’n garrek avel downsidhlans, ha tamm anodho a dre’n gweres dhe’n avon avel res goles. Pan wrello nivel dowr dor drehedhes an enep, dowr a wra resek dresto, argerdh henwys res treustir.
Skorpyon
Skorpyons yw arachnids gwennek eth aga garrow. Korf hir a’s teves gans lost ystynnys a’n jeves pigas. Hirder kresek skorpyon tevesek yw ogas dhe 3 meusva. Yma ogas dhe 1,750 eghen a skorpyon a-dreus dhe’n bys.
Klass:Arachnida 08
Sanskrytek
Sanskrytek yw yeth koth kewsys yn Eynda, Pakistan, hag Afghanistan nans yw moy ages diw vil vlydhen. Sanskrytek yw yeth a lies Skryptor hindouek, bouddhistek ha jaynek, ytho y pes hi hwath avel yeth kryjyans ha lyenn. Yn arbennik, an Vedas (hymnys Hindou) yw skrifys yn furv pur goth a Sanskrytek. Sanskrytek klasek a's kewsys y'n keth oes ha Latin, Grew klasek, ha Cheynek klasek. Eyndogyon lettrys a'n oes na a dhevnydhya an taves yn kettermyn ha'n rannyethow Prakrytek neb o yethow an werin. Dre vras, an tavosow Eyndek arnowydh re dhisplegyas dhiworth an re Prakrytek, hag ynsi devedhys dhiworth Sanskrytek.
Sanskrytek yw unn yeth soedhogel a Repoblek Eynda, usys yn arbennik yn system adhyskas an dir na. Geryow Sanskrytek a vydh usys yn amal rag gul gerva dyskys yn yethow Eynda hag Asi Soth-Est (r.e. Indonesek, Khmer, po Tayek). Yn unn wig a Garnataka, Eynda Soth, yma poblans byghan a Sanskrytegoryon aga mammyeth herwydh an derivas.
Skoler Sanskrytek a vri o an Gernewegores Peggy Pollard.
Manowek
skeusennik|500px|right|Gwedhen deylu yethow keltek Manowek (Gaelg po Gailck) yw yêth keltek Manow. Gans an yêthow Wordhonek hag Albanek. Yêth dasserghys kepar ha Kernowek yw, mès an gowsoryon deythyek a besyas bys yn kres an 20ves kansblydhen. Ned Maddrell a veu an diwettha kowser genesik.
Tekstow Sampel
Manowek: Ta dagh ooilley pheiagh ruggit seyr as corrym ayns ard-cheim as kiartyn. Ren Jee feoiltaghey resoon as cooinsheanse orroo as by chair daue ymmyrkey ry cheilley myr braaraghyn.
Kernowek: Pub den oll yw genys rydh hag kehaval yn dynita ha gwiryow. Yth yns i kemynnys gans reson ha kowses hag y tal dhedha gul dhe unn orth y gila yn spyrys a vrederedh.
Manowek:
Ayr ain t'ayns niau,
Klass:Yethow Godhalek Klass:Enys Vanow
Cixi
Emperes Gwedhwes Cixi (29 mis Du 1835 - 15 mis Du 1908) o'n rewlyades de facto a Jina a-dhia 1861 dhe hy mernans yn 1908. O hi ow rewlya China dres an Breselyow Koskles, an Bresel Russek-Chinek Kynsa hag an Rebellyans Boxer.
Klass:Dinethyansow 1835 Klass:Asianesow Klass:China Klass:Mernansow 1908
Annet
Annet yw ynys yn Ynysek Syllan a-dro dhe 1 km dhe'n west a Aganas. Yma enep a 22 hektar dhodho.
Arghantina
An Repoblek Arghantinek (yn República Argentina) yw gwlas veur yn Deghow Amerika. Spaynek yw hy yeth soedhogel. Hy foblans yw 37 813 000 a drigoryon, gans enep a 2 766 890 km2, heb akontya 1 000 000 km2 a direth challenjyes yn Antarktik. An bennsita yw Buenos Aires. Cristina Fernández de Kirchner yw Lywydh an Repoblek.
Yma teyr rann dhoroniethel meur y'n pow:
Powyow kentrevek a Arghantina yw Brasil, Uruguay, Paraguay, Bolivi ha Chile.
Tren
Tren yw kevres junya kertow kledhrenn a rakherdh war hyns (po "hyns-permanent") dhe dreusperthi karg po pobel.
Hilda Ivall
Hilda Annie Ivall (1 Est 1910 - 3 Du 1999) o artydh, bardh ha prydydh Kernewek.
Genys veu yn 1910 yn Hampstead, Loundres, an eyl a beswar flogh dhe William Charles Ivall (1883-1968) ha’y wrek Florence Bessie neé Endean (1885-1960). Klorek o William Ivall yn kowethyans devnydhyow tardha Nobel. Wosa avonsyans ev a dheuth ha bos akontydh y'n keth negys. Ev a worfennas y resegva avel kevarwodher menyster dhe onan a gowethyansow ICI.
Tren
Hynsyow-tren a gonsyst a dhiw, teyr po peder kledhren, gans niver a hynsyow-unngledhren ha hynsyow-gidya maglev y'n kemmysk.
Hilda Ivall
Kernowes o mamm Hilda, hag ytho an teylu a vysytya Kernow yn fenowgh.
Tren
Klass:Trenow
Hilda Ivall
Yth eth Hilda hy honan dhe oberi yn ICI ha kyns ha dres Nessa Bresel an Bys. Yn 1939 hi o trigys yn Slough. Wosa an vresel hi eth dhe Gernow, ow menystra Kaffi Seagull war benn alsyow Breanek yn-mysk hwelyow erel. Yn 1959 hi o mamm meyni yn chi tus goth yn Tiverton, Dewnens. A-dhia 1960 yn-rag res o dhedhi gwitha onan a’y breder yn Barnstaple. Wosa y vernans yn 1968 hi a removas dhe Vreanek arta.
Yn 1971 hi a veu berdhys gans an hanow bardhek. Hi a skrifas bardhonieth yn Kernewek ha Sowsnek, kepar ha Peder can ver ha Nebes Gwersyow.
Yth esa bern dhedhi a lymna, dre vras lymnansow anvateryel selys war liwyow ha furvow monyow Kernow. Dell yw usys hi a oberas gans kanvasow meur ha liwyow oyl gorrys gans kollell estyllik, mes yn hy bledhynnyow diwettha hi a arbennegas yn dowrliwyow a vleujennow. Hi a omdhiskwedhyas yn leel yn fenowgh, ha dres an mor hogen, r.e. y’n Biennale yn Venis. War unn termyn hi o kaderyer Kowetha Artys Porthpyran. Yth esa bern dhedhi yn priweyth, bardhonieth ha gwari piano, tollgorn hag organ. Hi a verwis yn 1999.
Klass:Dinethyansow 1910 Klass:Mernansow 1999 Klass:Skriforyon yn Kernowek Klass:Lymnoryon
1878
bledhen gemmyn
Klass:1878
Llansanffraid
Llansanffraid yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN56NW24). Yma hi 70.2 mildir (113 km) dhiworth Kardydh ha 181 m (291.2 km) dhiworth Loundres. 1176 o braster an poblans yn 2011, ha 628 (53.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Appolyn
Appolyn yw dyw greka ha romanek a ilow, a vedhygieth, ha menowgh a'n howl.
Klass:Duwow romanek
Konteth Calvert, Tir Maria
Konteth Calvert (yn Calvert County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Clupeidae
Clupeidae yw teylu a buskes mor henwys teylu hern. Yma lies bagas a buskes yn teylu ma: hern, hern gwynn, hern byghan, damyow an hern hag erel. Yma lies puskes boos an moyha posek dres oll an bys y'n teylu ma, hag ynwedh usys rag pyskoyl ha bleus pysk yth yns. Lies pysk y'n teylu a's teves korf difresys gans skans kelghek lentrus (skans pur leven hag unform), unn askell geynel, gans korf furv werthys esplegys rag neuvyans uskis ha helghi enyvales planktonek byghan. Yma le beryl a posnans merkur pan yns dybrys awos bos aga braster byghan ha'ga le isel y'n gwiow boos morek.
Yma 54 genas y'n teylu hag adro dhe 200 eghen.
Orlando, Florida
An sita a veu fondys yn 1875.
Gwiasva
Klass:Citys yn Florida Klass:Seow konteth an Statys Unys
Konteth Uppsala
Konteth Uppsala (yn Swedek, Uppsala län) yw konteth yn Swedherwyk.
Estonek
Estonek yw yeth Ouralek kewsys yn Estoni. Neskar yw dhe'n tavosow Finnek, Karelyek, ha Sami.
Konteth Uppsala
Uppsala
1133
bledhen gemmyn
Klass:1133
Anellans
Dres anellans, nerth yw dyllys yn furv a yll bos usys gans gogellow. Organedhow byw oll a wra anella. Gogellow plans ha mil a us an argerdh anellans dhe dhyllo nerth a-dhyworth glukos.
Yma dew eghen a anellans: anellans erobyk hag anellans anerobyk. Terri boos gans oksyjen yw anellans erobek, ha byttegyns terri boos heb oksyjen vyth yw anellans anerobek.
Enesow Keltek
skeusennik|Imach a'n Enesow Keltek An Enesow Keltek yw bagas a enesow y'n north west a Europa, ow komprehendya Breten Veur, Iwerdhon, Manow, ha lies enys bianna. Henwys re bons an Enesow Bretennek yn termyn eus passyes, mes drefen bos devedhyans emperouregek dhe'n hanow ma, gwell yw an Enesow Keltek dhe neb tus, yn arbennek y'n gwlasow keltek.
Go (gwari bordh)
skeusennik|Go gwariys war bordh 19x19
Enesow Keltek
Gweler ynwedh
Klass:Breten Veur Klass:Enesegi
Go (gwari bordh)
Go (Chinek: 围棋 wéiqí; Nihonek: いご, igo) yw gwari bordh rag dew gwarier. Yth yw gwariys war vordh gans 361 le (19x19). Bordhow 13x13 po 9x9 a yll bos devnydhys ynwedh. Yth yw krysys bos an kottha gwari bordh hag yw gwariys hwath; y feu dysmygiys yn China nans yw 2500 blydhen.
Warren G. Harding
Warren Gamaliel Harding (2 mis Du 1865 – 2 mis Est 1923) o Lewydh an Statys Unys.
Calvin Coolidge
John Calvin Coolidge, Jr. (4 Gortheren 1872 – 5 Genver 1933) o Lewydh an Statys Unys.
Wendy Morton
Wendy Morton (genys 9 Du 1967 yn Konteth Evrek, Pow Sows) yw politegores a Vreten hag an esel Senedh rag Aldridge-Brownhills a-dhia 2015. Esel a'n Parti Gwithadorek yw.
Ridgway, Pennsylvani
thumb|300 px|Ridgway, Pennsylvani thumb|250px| thumb|250px| Ridgway yw burjestra yn Konteth Elk, Pennsylvani, Statys Unys. Poblans an burjestra yn niveryans 2020 o 4,039.
Go (gwari bordh)
Sempel yw an rewlys, mes kales yw maystri an gwella gwari. Amkan an gwari yw diogeli tiredh war an bordh, orth y girghynna gans menyn na yll bos kachys.
Calvin Coolidge
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1872 Klass:Islewydhyon an Statys Unys Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1933 Klass:Parti Repoblikanek Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Vermont
Warren G. Harding
Klass:Dinethyansow 1865 Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1923 Klass:Parti Repoblikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Ohio
Wendy Morton
Devynnow
Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Parti Gwithadorek Klass:Sowsesow
Klass:Dinethyansow 1967
Go (gwari bordh)
Klass:Gwariow
Puebla
Puebla yw stat yn Meksiko.
Daytona Beach, Florida
thumb|300 px|Daytona Beach thumb|250px| Daytona Beach yw sita yn Konteth Volusia, Florida, Statys Unys. Yn 2008, poblans an sita o 64,211.
Gwiasva
Klass:Citys yn Florida Klass:Konteth Volusia, Florida
Merlin's Bridge
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Serpens (ranneves)
Steren splanna Serpens yw an gowrsteren rudh Alpha Serpentis, po Unukalhai, yn Serpens Caput, splannvraster 2.63. Ynwedh yn Serpens Caput yma krenvonni Messier 5 y hyllir y weles gans dewlagas, keffrys ha ster varyansel R Serpentis ha Tau4 Serpentis. Yn-mes a Hyns Sen Jamys yma "Seyfert's Sextet", onan a'n bonniow galaksi doosa aswonnys; Arp 220, galaksi isrudh fest splann; ha Taklen Hoag, galaksi bysow tanow.
Yth a rann a blayn an Hyns Sen Jamys dre Serpens Cauda, hag yw leun a daklow galaktek, kepar ha'n Niwlen Ster Er (IC 4703) han bonni ogas Messier 16. An Niwlen Ster Er a vusur 70 bledhen wolow gans 50 bledhen wolow hag a gomprehend "an Kolovennow Gwrians", teyr homolen a bolter, meur a vri drefen an skeusen tennys gans Pellweller Efanvos Hubble; Niwlen Ster Pedrek Rudh (onan a nebes taklow steroniethel gans shap pedrek); ha Westerhout 40, ranndir furvya ster bras hag ogas.
Ynys Elidius
Yma Ynys Elidius (FSS: Enys Elidius; Latin: Telius; po St Helen's yn Sowsnek) yn Ynysek Syllan.
Llanwenog
Llanwenog yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN44NE80). Yma hi 60.5 mildir (97.4 km) dhiworth Kardydh ha 178.5 m (287.2 km) dhiworth Loundres. 1317 o braster an poblans yn 2011, ha 751 (57%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Teän
Yma Teän yn Ynysek Syllan.
Klass:Enesek Syllan
Llanwnnen
Llanwnnen yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN54NW64). Yma hi 59.7 mildir (96 km) dhiworth Kardydh ha 176.4 m (283.8 km) dhiworth Loundres. 471 o braster an poblans yn 2011, ha 307 (65.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
1934
1931 - 1932 - 1933 - 1934 - 1935 - 1936 - 1937
1934 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.
Mernansow
Klass:1934
Dowr
Kesstoff kymyk diliw anvlasus yw dowr, pur aswonys dhe dhen avel rann a’n ayrgylgh ha hidrosfer. Kemmyn yw dres an efanvos. Essensek yw dhe bub tra byw. Y furvel gymyk yw H2O, hemm yw ev a gomprehend dew atom a hidrojen hag unn a oksyjen.
Dowr a worher 71% a enep an nor, an brassa rann yn morow ha keunvorow. Kevys yw dowr ynwedh avel rewlivow ha lennow rew, avel dowr dor, hag y’n ayrgylgh avel komolennow ha glaw. Dowr a way yntra kreunow y’n Tro Dowroniethel. Dowr ynwedh a way a-dro dhe vorow drefen mortidys ha morfrosow.
Posek yw dowr yn erbysieth an bys. 70% a’n dowr usys gans den a dhe ammeth. Posek yw pyskessa dhe lies tre avel pennfenten boos. Treusporthys yw rann veur a wara an bys yn skathow. Usys yw dowr, rew hag ethen dhe yeynhe ha tommhe, yn diwysyans ha treven. Posek yw rag argerdhow diwysyansek avel teudha. Essensek yw yn lies sport ha didhanedh, kepar ha neuvya, mordardha, golya, sedha, pyskessa, skia ha skesya.
Jynn-ethenn hyns-horn
Jynn hyns-horn yw lokomotyv-ethenn hyns-horn a dhineyth y nell gans jynn-ethenn. An jynnow-ma a lesk keunys fossil avel glow, oyl po glowwydh dhe boetha dowr ha gwul ethenn y'n boyler. An ethenn-ma a dhriv an jynn. An keunys ha dowr yw tennys gans an lokomotyv; treweythyow war an jynn y honan po yn kert a-dryv dhodho.
Dowr
Poynt teudhi (po poynt rewi) dowr yw 0°C ha’y boynt bryjyon yw 100°C.
486958 Arrokoth
skeusennik|Skeusen liw kesunys a Arrokoth (2014 MU69) Taklen dreus-Neptunek yw Arrokoth desedhys y'n Grugys Kuiper y'gan system howlek. Hy apoyntyans rag tro o 2014 MU69 ha'y leshanow gwreydhek o Ultima Thule. Yma niver planetik gensi, hemm yw 486958. Yma gensi diw rann a shapys dyffrans hag a veu junys war-barth, 35km a hirder (22 mildir). Lemmyn henwys yw an dhiw rann Ultima ha Thule. An eyl (Ultima) yw teyrgweyth mar vras es y gila (Thule) herwydh dalghedh. Gans termyn y resegva a 298 bledhen hag eskresegyans isel, klassys yw avel taklenn rugys Kuiper klassek. Yn 2019 hemm o an pella ha'n kottha taklen a veu vysytys gans tavell efanvos.
Jynn-ethenn hyns-horn
Lokomotyvyow-ethenn veu displegyes yn Breten hag i a warthevyes treusporth hyns-horn bys kres an kansblydhen ugensves. A'n nownsek-kanvledhen, jynnow-ethenn veu asleys gans jynnow-disel ha tredan.
486958 Arrokoth
Diskudhys veu Arrokoth 26 Metheven 2014 gans steronydhyon owth uysa Pellwelell Efanvos Hubble. I a vynnsa kavos kosten dhe vos vysytys gans an davell New Horizons wosa hy vysytyans dhe Blouton. Henwys veu hi avel "Ultima Thule" drefen y'n yeth Latin, hemm o an pella tyller a wodhvedhys y'n dedhyow klassek. Dewisys veu an hanow wosa kesstrif poblek yn 2018. Y teu an hanow Arrokoth a'n yeth Powhatanek (yeth marow a Maryland, an Statys Unys), gans an styr ebron.
Jynn-ethenn hyns-horn
Lokomotyvyow-ethenn veu (ha hwath yw) devnydhys dhe denna trenow a gochow po kertow war hynsyow-horn.
Dowr
An Tro Dowroniethel
An gweres a wari rann bosek ynwedh. Dowr a a-ji dhe’n gweres yn lent (omsidhlans). Tamm a dhowr dor a yn town dhe’n garrek avel downsidhlans, ha tamm anodho a dre’n gweres dhe’n avon avel res goles. Pan wrello nivel dowr dor drehedhes an enep, dowr a wra resek dresto, argerdh henwys res treustir.
486958 Arrokoth
Pur rudh yw spektrum Arrokoth, ow tiskwedhes presens methanol, hidrojen cyanid, rew dowr ha kemmyskow organek war hy enep. An liw rudh a dheu dyworth kemmyskow organek henwys tholinow. Nyns eus lower a gowdell drefen hy bos re bell dyworth an Howl. Yma taklennow treus-Neptunek ow kwaya yn lent, re lent dhe vurvya kowdell dre danbellans. Henn yw fatel an dhiw rann a Arrokoth re dheuth warbarth.
Jynn-ethenn hyns-horn
Klass:Jynnweyth
Dowr
Dowrdresen tewydh
Wosa hager-awel, y fydh an brassa rann a godhans glaw ow resek yn-nans ledrow tro’ha kanel an gover po avon, tamm anodho avel res treustir ha tamm avel res goles. Patron res treustir ha res goles a furv dowrdresen tewydh. Dowrdresen a dhiskwedh chanjyow yn nivel diskargans dowr y’n avon. Musurys yw hemm yn ‘kumeks’ (metrow kubek an eylen). Patron dowrdresen a greg war niver a elvennow:
486958 Arrokoth
Mirva
skeusennik|Bywheans a viaj New Horizons yntra Mis Genver 19, 2006hae Mis Kevardhu 30, 2030, glas = Plouton, gwer = Arrokoth, rudh = Yow, owr = Planetik 132524 APL, skeusennik|Fylm a viaj New Horizons dhe Arrokoth alt=Arrokoth|skeusennik|Arrokoth a-dhyworth pellder a 16,700km alt=Arrokoth|skeusennik|Arrokoth a-dhyworth pellder a 6,600km
Dowr
Tirfurvow avon
Pan wra dowr drehedhes enep an nor avel glaw po ergh, yma nerthedh dhodho. Usys yw rann an nerthedh dhe fetha rutyans y’n kanel. An remenant a dreusperth godhes yn-nans an avon, ow chanjya shap an tir. Yma settow erel a dirfurvow a-hys an arvor hag yn ranndirow rewlivel.
486958 Arrokoth
Dustuniow
Klass:Steronieth
Dowr
Furvow byw dowrek
Yma dowrow an bys leun a furvow byw. Bewnans a furvyas y’n kynsa prys yn dowr, nans yw ogas dhe 4 bilvil a vledhynnyow, ha trigys yw puskes ynno oll aga bewnans. Bronnviles a yll triga yn dowr ynwedh, kepar ha morviles ha morhoghes. Diwelvennoges kepar ha kwilkynnyow a spen rann a’ga thermyn y’n dowr ha rann y’n ayr. Kemmyn yw ydhyn bos ogas dhe dhowr, kepar ha pennow gwynn ha heyji. Plansow kepar ha gommon a dyv yn dowr mor ha korel a yll furvya kribow meur. Unn ensampel yw Krib-bar Meur Ostrali.
Effeythyow war dus
Hwarheans a dhallathas ogas dhe dhowr yn Mesopotamia, Ejyp, Rom ha’n Avon Eyndus. Lemmyn yma lies cita meur ryb avonow po an arvor dre reson kenwerth.
1892
bledhen lamm
Dowr
Effeythyow war dus
Usys yw dowr dhe wul tredan ynwedh. Arge an Tri Hownans yn China yw an dredanva dhowrdredanek moyha y’n bys.
Helsingborg
thumb|300 px|Helsingborg thumb|250 px| Helsingborg yw sita yn Swedherwyk. Yn 2008, poblans an sita o 95,444.
Dowr
Dowr y’n Efanvos
Askorrys yw dowr y’n efanvos avel is-askor furvyans ster. Diskudhys veu dowr yn golow kwasar 12 bilvil bledhen-wolow dhwyorth an Norvys. Prov yw hemma bos dowr y’n Efanvos rag an brassa rann y vosva. Yma meur a dhowr yn-dann enep loryow Europa hag Enceladus, tylleryow possybyl dhe gavos bewnans.
1892
Klass:1892
Helsingborg
An sita a veu fondys yn 1085.
Gwiasva
Klass:Citys ha trevow yn Europa Klass:Sweden
Mamm Veur an Dhuwow
An Vamm Veur, po Cybele, yw myghternes an dhywow yn mythologieth reka ha romanek diwedhes. Y tallathas hy gordhyans yn Pow Fryji, yn Turki arnowydh. Yth omspadha hy gordhyoryon moyha lel rag omri dhedhi yn leun.
Klass:Duwesow romanek
Saint George, Barbados
Saint George yw plyw yn Barbados.
Klass:Pluwow Barbados
Ki
skeusennik|Bugel almaynek
Keun (Canis lupus familiaris) yw bronnviles hwarhes, yn le enevales gwyls naturel. Megys vons yn gwreydhek dhyworth bleydhyow nans yw lies bledhen (i o an kynsa enevales dhe vos megys). Studhyansow dyffrans a gampoll dell hwarvsa henna nans yw po 15,000 bledhen po 100,000 bledhen. Ki yw an dingo ynwedh, mes lies dingo a dheu ha bos enevales gwyls arta ha bewa yn anserghek a dus le mayth yns i trigys yn Ostrali.