cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trimurti
skeusennik|Trimurti Trimurti yw an drynsys a dri duw Hindou, Brahma, Vishnu ha Shiva. An hanow a dheu dhyworth an Sanskrit त्रिमूर्ति trimūrti; tri tri + murti furv). A-ji an system Trimurti, Brahma yw an Kreador, Vishnu yw an Skoodhyer, ha Shiva yw an Distruyer. Prederys yw dell wra an arwodh Om Hindou kampolla Trimurti, mayth uyw konsidrys A, U ha M an arwodh Om avel gwrythul, synsi ha distrui.
Klass:Duwow
Motorhead
Sidiow
Klass:Rock Klass:Sowson
Emma Thompson
Emma Thompson yw gwariores a Vreten.
Klass:Didhuwydhyon Klass:Dinethyansow 1959 Klass:Gesyoresow Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon wariva Klass:Gwaynyoresow Pewas Akademi Gwella Gwariores Klass:Kerghynedhoryon Klass:Parti Lavur Klass:Skriforesow
Llangwyryfon
Llangwyryfon yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN57SE91). Yma hi 68.8 mildir (110.8 km) dhiworth Kardydh ha 176.5 m (284 km) dhiworth Loundres. 577 o braster an poblans yn 2011, ha 342 (59.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
1938
1935 - 1936 - 1937 - 1938 - 1939 - 1940 - 1941
1938 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sadorn.
Mernansow
Klass:1938
Yethow Keltek
Teylu a yethow eyndo-europek yw an yethow keltek. An hanow ma a gavsons i a'n Geltyon, tus boesek a gledhbarth Europa yn oes an Romanyon. Yma hwegh yeth keltek arnowydh, gansa dew vagas le.
Yethow goedhelek
skeusennik|500px|right|Gwedhen deylu yethow keltek
Llangoedmor
Llangoedmor yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN24NW01). Yma hi 74.5 mildir (119.8 km) dhiworth Kardydh ha 196.1 m (315.5 km) dhiworth Loundres. 1103 o braster an poblans yn 2011, ha 544 (49.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Christian Bale
thumb|Christian Bale Christian Charles Philip Bale (30 Genver 1974) yw gwarier sowsnek geryes da.
Klass:Dinethyansow 1974 Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Gwarioryon sowsnek Klass:Gwaynyoryon Pewas Akademi Gwella Gwarier-Skoodhya
Radulphus Ton
Radulphus Ton (a vywa a-dro dhe 1504) yw hanow possybyl war awtour Beunans Meriasek. Y hyllir redya an hanow yn mammskrif avel Dominus Hadton, Dominus Nadton, po ''Dominus Rad. Ton'' (hemm yw an styryans a yw gwell gans Ken George). Managh katholik o ev, dell hevel, yn Kollji Glasneth ogas hag Aberfal, mes Ray Edwards a brofyas y vos dhe wir triger a Gammbronn wostalleth. Ton a junyas niver a hwedhlow rag furvya Beunans Meriasek – hwedhel Sen Sylvester, hwedhel Massen Wlesik, hag erell – hag henna heb sleyneth lyennek, devri. Mes yma'n hwedhlow ma ow tiskwedhes omdalghow Kernowyon an oes na yn kever lies testenn: istori romanek, Yedhewon ha Muslimyon, renkasow.
Nyns yw usadow an gis lytherennans a eus dhodho, a-ban yw gwell ganso dhiskwedhes hys bogalennow der gesunyans a lytherenn holyes gans y — rag ensompel, tayl, breys, ponfoys yn le "tal", "brys", ha "poenvoes" (yn lytherennans KK arnowydh). Rag henna y tisputyas George bos Beunans Meriasek an fondyans rag Kernewek Kemmyn.
Ton, Radulphus
Norgahek
Norgaghek yw yeth ermanek kewsys yn Norgagh. Yma diw furv skrifys: bokmål (vershyon a Dhanek dell dhevnydhys yn Norgagh), ha nynorsk (selys war rannyethow a Howlsedhes Norgagh). Yma nebes 80% a Norgaghegoryon ow skrifa yn bokmål, mes dyvers lowr yw an rannyethow kewsys.
Swedek
Swedek yw yeth ermanek kewsys yn Swedherwyk, Åland ha Pow Finn.
Fonologieth
240px|Bogalennow Swedek
Rannyethow
300px|Mappa a rannyethow Swedek
Klass:Sweden Klass:Pow Finn Klass:Yethow Germanek
Usvil
Teylu a gigdebroryon yw an usviles, gwrys a beder eghen. Hevelep orth kathes yn filogenynnek, mes orth keun a rann aga semlant hag omdhegyans, usviles a drig war an nor, ow ponya dhe gachya aga boos. Esplegys o usviles nans yw 22 milvil vledhen. Nans yw 15 milvil vledhen, rennys o usviles dhe dhew isteylu, Protelinae, hevelep dhe geun byghan, a dheber termytow (ha treweythyow hwesker erel), ha'n Hyaeninae, a dheber eskern karyn ladhys po gans enevales erel kepar ha lewyon ha lewpardes, po gansa aga honan. An usvil breghys yn arbennek yw helghor da, hag i a wra helghya y honan, po yn bagasow byghan ha meur.
Usvil dor
An usvil dor yw an unnik esel a'n isteylu Protelinae. Ev a drig yn Afrika Dhyghow hag Est. Termytow yw y voos, herwydh usadow, mes treweythyow hwesker erel. Nyns usi usviles dor a dheber kig nevra. Gwell yw gansa pryskdir ha gwelstir, heb menedhyow. Y hanow yn Sowsnek, aardwolf a styr 'dor-vleydh' y'n yeth Afrikaans
Usvil breghys
Yma adro dhe 45,000 a usviles breghys yn Afrika. Ev yw an brassa esel a'n teylu. Kigdebror pur sewen yw an usvil breghys, hag i a yll kesstrifa ha lewyon rag aga freydh. I a drig yn gwandrans efan a vewvaow, koswigow, gwelstiryow ha menydhyow, nebes citys hwath.
Usvil gell
Ottomma an eghen moyha traweythus a usvil. Ev a drig yn Afrika Dhyghow. Aga bewva yw difeythtiryow.
Mappow gwandrans
Klass:Kigdevoryer
Dwight D. Eisenhower
Dwight David "Ike" Eisenhower (14 mis Hedra, 1890 – 28 mis Meurth, 1969) o Lewydh an Statys Unys.
Delhi
Delhi (Hindik: दहली, Urdu: دہلی dehlī) yw an vrassa sita yn Eynda.
Klass:Eynda Klass:Citys ha trevow yn Asi‎
Jonas Gahr Støre
Jonas Gahr Støre (genys 25 mis Est 1960) yw politeger a Norgagh neb yw ledyer an Parti Lavur a-dhia 2014 ha'n pennmenyster a Norgagh a-dhia 2021. Ev re beu esel Storting rag Oslo a-dhia 2009 ynwedh.
Støre a veu etholys a'n Storting rag Oslo y'n etholans ollgemmyn 2009. Ev a veu dasetholys yn 2013 ha 2017. An Parti Lavur o an brassa parti y'n Storting wosa an etholans 2017 mes an keffrysyans a ynter an Parti Gwithadorek, an Parti Avonsyans, an Parti Livrel ha'n Parti Kristyon Demokratek a mentenyas lowr a'n esedhow Storting triga yn governans.
Støre ha'n Parti Lavur a gwaynyas an etholans 2021 despit ow kelli unn esedh. Ev a dheuth ha bos pennmenyster yn mis Hedra 2021 gans an skoodhyans a'n Parti Kres.
Devynnow
Klass:Dinethyansow 1960 Klass:Norgagh Klass:Politegoryon a Europa
Euro
An euro (€ po EUR) yw mona kemmyn soedhogel pymthek stat esel a'n Unyans Europek, po "tireth an euro" (eurozone po zone euro).
Powyow tireth an euro yw:
An euro yw mona kemmyn de facto niver a direthow erell, avel:
Kevrednow a-ves
Klass:Gwlasegeth Klass:Mona kemmyn Klass:Unyans Europek
Kyoto
Kyoto yw an vrassa sita yn Nihon. Yn 2019, poblans an sita o 1,467,702.
Klass:Citys ha trevow yn Asi Klass:Japan
Mathri
Mathri yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SM83SE53). Yma hi 87.9 mildir (141.5 km) dhiworth Kardydh ha 214.3 m (344.9 km) dhiworth Loundres. 559 o braster an poblans yn 2011, ha 196 (35.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Konteth Norrbotten
Konteth Norrbotten (yn Swedek, Norrbottens län) yw konteth yn Swedherwyk.
Konteth Allegany, Tir Maria
Konteth Allegany (yn Allegany County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Konteth Norrbotten
Norrbotten
Richard Nixon
Richard Milhous Nixon (9 Genver, 1913 – 22 Ebryl, 1994) o Lewydh an Statys Unys yntra 20 mis Genver 1969 bys yn y omdennans 9 mis Est 1977. Nixon a veu kynsa Lewydh an SU dhe omdhisodha kyns bos y dermyn gorfennys. Nixon o is-lewydh (yn-dann Lewydh Eisenhower) yntra 1953 ha 1961.
Lannbrobus
skeusennik|Tour eglos Pluwbrobus Tre yn Kernow yw Lannbrobus. Yma an dre yn Pluw Brobus, Pow Ereder. Poblans an pluw yn niverans 2011 o 2,299. Yma ynni an hirra tour eglos yn Kernow, gans hirder a 39 meter.
Richard Nixon
Watergate
Ha bos gwelva y vos ympechyes yn sur, Nixon a omdhisodhas 9 mis Est, 1974. Y n korthargyadow, President Ford a bardonas Nixon.
Lannbrobus
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Brobus
Richard Nixon
Bewnans diwettha ha mernans
Nixon a verwis 22 mis Ebryl 1994.
Devynnow
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1913 Klass:Eseli Chi Kanasedhoryon an Statys Unys Klass:Eseli Senedh an Statys Unys Klass:Islewydhyon an Statys Unys Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1994 Klass:Parti Repoblikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Kaliforni
Daniel Day-Lewis
thumb |180px|Daniel Day-Lewis (2013) Sir Daniel Michael Blake Day-Lewis (Loundres, 29 Ebrel 1957) yw gwarier sowsnek geryes da.
Fylmow
Klass:Dinethyansow 1957 Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon sowsnek Klass:Gwarioryon wariva Klass:Gwarioryon wordhenek Klass:Gwaynyoryon Pewas Akademi Gwella Gwarier
Vinh Long
Vinh Long yw brassa cita Vinh Long, Vietnam. Enep an cita yw 48 km², yn 2009, hag yma dosedh a 147.039 a drigoryon. An sita a veu fondys yn 1950.
thumb|270 px|right|Vinh Long
Lagha
alt=An Lys Kres Galweythel 'The Old Bailey' yn Loundres|skeusennik|An Lys Kres Galweythel 'The Old Bailey' yn [[Loundres]]
Lagha yw sett a rewlys dewisys gans unn stat er gwitha kres ha diogeleth an kowethas.
Glaw
skeusennik|Glaw ow kodha skeusennik|Dydh glawek Glaw yw eghen kodhans. Kodhans yw neb par dowr hag a godh dhyworth komolennow y'n ebron, kepar ha glaw, keser, ha ergh. Glaw yw part an tro dowroniethel.
Lagha
Y hyll lysow gweythresa an kevreyth a rewlys ma ha kessydhya nebonan a derr an laghys, kepar ha dre dyli spal, po hwath aga dannvon dhe brison. Yn hen gowethasow, yth o laghys skrifys gans hembrenkysi, dhe dhisplegya rewlys yn-kever fatell yll tus bewa ha gul aga negys an eyl gans y gila. Pan esa spysow yn istori mayth o gwrys an laghys a dhrog vynnas er les an re boghes, hag er anles kowethas ledan, y feu an siwyans kas. Dhe lettya rag hemma, yth yw an brassa rann a laghys gans bagasow a bolitegoryon yn reythyansva, kepar ha senedh po kuntelles, etholys (dewisys) gans an werin wovernys.
Glaw
Komolennow a wra sugna mog y fenowgh rag gul glaw. Henn yw yn kemmyn henwys "golghti natur" awos an process ma.
Klass:Dowr Klass:Kewer
Louisiana
Louisiana (yn Frynkek, Louisiane) yw stat yn Statys Unys Amerika.
Gwiasva
Klass:Statys an SUA
Meadville, Pennsylvani
An sita a veu fondys yn 1788.
Gwiasva
Klass:Citys yn Pennsylvani
Lanngorrow
skeusennik|An eglos yn Lanngorrow Tre yn Kernow yw Lanngorrow, yn Pluw Garansek, Pedera. Yma hi neb tri mildir dhe'n soth-west a Dewynblustri. Poblans an dre o 801 y'n niverans 2011.
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Garansek
Llangybi
Llangybi yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN65SW16). Yma hi 59.5 mildir (95.8 km) dhiworth Kardydh ha 172.8 m (278.1 km) dhiworth Loundres. 639 o braster an poblans yn 2011, ha 356 (55.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Vincent van Gogh
right|thumb|250px|Hunan-hevelep yn [[1887]]
Vincent Willem van Gogh (30 mis-Meurth 1853 - 29 mis-Gortheren 1890) o lymner Iseldiryek an movyans Post impressionism. Lymner aswonnys yn ta yw ev hedhyw, ha lemmyn geryes da yw y lymnansow, yth esons i yn mysk an kerra y'n norvys.
Taves tewes
skeusennik|upright|400px|Golinyans taves tewes
Taves tewes yw tirfurv gwrys orth an mor godhesa. I a dhispleg pan wrello dryft an glannow treusberth godhes a-dreus baya po aber. An donn a way grow a-bann an treth war elin (golgh yw hemma) pan ny wrello tonnow metya an treth yn ewn, mes gravedh a’y dhehwel yn kompes (aswolghes). Y’n fordh na, pub tonn a way grow tamm a-hys an treth. Treweythyow morlynn a furv a-dryv an taves tewes, a janj dhe vorva dres termyn. Pan wrello tu an treth chanjya, dryft an glannow a dheu le gallosek, ytho droppys yw rann a'n godhes, ow keworra dhe'n taves tewes. Wosa termyn, glasneth a dhalleth tevi, ow kul an taves tewes fast. Taves tewes hag a wra junnya enys dhe’n tir meur yw tombolo. Lettys yw dryft an glannow dre dhevnydh groynys.
Tavesow tewes a vri a-derdro'n Bys
An taves tewes hirra y'n Bys yw Taves Tewes Arabat y'n Mor Azov gans hirder a 110km.
An taves tewes hirra yn lynn yw Long Point, Ontario, gans hirder a 32 km yn Lynn Erie.
Aswonys yn ta yw Pentir Spurn yn aber Humber gans hirder a 4.8km. Unn aral yw Treth Chesil yn Dorset, ow junya Enys Portland dhe'n tir meur.
Kuršių Nerija po Taves Tewes Curonian, rann anodho yn Lithouani ha rann yn Kaliningrad Oblast, Russi, yw desedhys y'n Mor Baltek, gans hirder a 98km.
Vincent van Gogh
Yn y vewnans yth o ev dyskador ha marchont art, ny dhallathas ev y resegva art bys an oes 27 bloodh. Byttegyns, yn termyn an diwettha deg bloodh y vewnans ev re wrys moy ha 2,000 oberow art.
Klass:Iseldiryow Klass:Lymnoryon Klass:Mernansow 1890 Klass:Omladhansow
Harry S. Truman
Harry S. Truman (8 mis Me, 1884 – 26 mis Kevardhu, 1972) o Lewydh an Statys Unys.
Klass:Demokratyon Klass:Dinethyansow 1884 Klass:Islewydhyon an Statys Unys Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1972 Klass:Ynkleudhyansow yn Missouri
Ernest Edwin Morton Nance
Ynjynor, bardh ha prydydh Kernewek o Ernest Edwin Morton Nance, (28 Gortheren 1909 - 8 Gortheren 2002). Aswonys ova ynwedh avel "Tony". thumb|right|Brith kenedhlek Kernow, desinys gans E.E.Morton Nance
E.G. Retallack Hooper
Ernest George Retallack Hooper (11 Du 1907 – Metheven 1998) o den a boos y'n dasserghyans kernewek wosa Nessa Bresel an Bys. Dyskader, skrifer ha jornalydh o a Egloskubert.
Bewnans a-varr
Genys veu yn 1907 dhe Simon Hooper (1869 – 1911) ha Julia Jane Retallack (1869 – 1940). Pan veu Hooper teyr bloodh, y das, neb o kapten bal, a verwis yn 1911 yn balweyth owr yn Johannesberg.
Ernest Edwin Morton Nance
Genys veu Morton Nance yn 1909 yn Kardydh, Kembra dhe Alwyn Morton Nance ha Kathleen Mary née Mollard. Ev o an tressa mab ha pympves flogh a hwegh dhedha. Y das o broder kottha Robert Morton Nance, bardh meur ha skolheyk Kernewek. Y teuth E.E.Morton Nance ha bos ynjynor, owth oberi avel isynjynor yn Gorsav Diwiver Bosvenegh. Berdhys veu avel esel Gorsedh Kernow yn 1934 gans an hanow bardhek. Esel gweythresek o a Dyr ha Tavas, hag ev a vedha redya dyskansow yn servisyow eglos y'n 1930ow. Morton Nance o kannas an Orsedh ynter 1982 ha 1988.
E.G. Retallack Hooper
Dyski Kernewek
Yn 1924 ev a gestavas Robert Morton Nance, neb a wre restra klassys Kernewek yn Porth Ia y’n termyn na. Hooper a dhyskas an yeth dhyworth lyver Henry Jenner, ‘A Handbook of the Cornish Language’. Wosa henna, ev a removas dhe Loundres, le mayth o dysker yn klass Hal Wyn (Ralph Allin-Collins). Ynwedh ev a gavas dyskansow gans A.S.D. Smith (Caradar). Hooper o onan a’n pymp bardh kynsa amyttys dhe’n Orsedh dre frosuster y’n yeth yn 1932. o y hanow bardhek.
Bledhynnyow an Vresel ha demedhyans
Ev a radhyas yn lowarthieth yn Kew ha dres an 1930ow, ev o onan a’n eseli moy politek a Dyr ha Tavas, movyans yowynkneth furvys rag avonsya an yeth Kernewek. Erbynn 1939 ev o lowarther an konsel yn Torquay, Dewnans. Dres Nessa Bresel an Bys ev o y’n Luyow Arvek yn Gibraltar, le may skrifa yn Kernewek orth Kernowogyon kepar ha A.S.D. Smith hag Edwin Chirgwin. Wosa an Vresel, ev a dhemedhis Bertha Annie Southwood (1907 – 1996) yn 1950. Diflogh ens i. Hi a dheuth bardh a’n Orsedh yn 1964 hy honan, yn-dann an hanow. Y wrek a’n gennerthas dhe vos dyskader.
Ernest Edwin Morton Nance
Yn 1936 ev a dhemedhis Edith Alice Bennett yn Treavon, Lannwedhenek. I a gavas tri flogh.
E.G. Retallack Hooper
Adhysk
An yeth kernewek ev a dhyskas yn y ji yn Kammbronn. Hooper o an kynsa dhe assaya kommendya Kernewek dhe skolyow avel devnydh skol. Ev a dhallathas dyski Kernewek dhe dhyskoryon yn skol brivedh Mount Pleasant, Kammbronn, ha diwettha skol brivedh aral, Strangways House, Truru war-barth ha Joan Petchey. Yn skon, y feu keswel gans Alan Whicker ha’n klass a veu rann a dowlen ‘Tonight’ an BBC. Wosa henna y teuth Westward Television ha pellwolok Kembrek.
Bewnans politek ha’n Orsedh
Ev a weresas fondya Mebyon Kernow yn 1951. Pur weythresek o ev yn kaskyghow etholans an 1960ow. Ev o etholys avel lewydh enoradow an parti yn 1973. Wosa Richard Gendall dhe fondya an lyver-termyn ‘An Lef’ yn 1952, Hooper a dheuth ha bos pennskrifer yn 1954. An hanow a janjyas dhe ‘An Lef Kernewek’ ha pesya avel pennskrifer a wrug rag an seytek bledhen nessa. Wosa mernans Robert Morton Nance, ev a dheuth ha bos Bardh Meur an Orsedh rag an termyn 1959-1964. Dres y dermyn avel Bardh Meur, Hooper a ventenas kevrennow ogas dhe Orsedhow Kembra ha Breten Vyghan, hag esel o ev a’n dhiw.
Dyllansow
Yn y vledhynnyow diwettha, y wolok ha klyw a fyllis, ha nyns o yn yeghes da. Rag lies bledhen ev o skrifer an goloven lowartha yn paper nowodhow  'West Briton' . Yn mysk y hwelyow liennek, yma pennskrifyansow a Lyver Hymnys ha Salmow (1962) ha Gwryans an Bys (1985). Onan a'n erthyglow kynsa skrifys ganso o "Kernow yn Catalunya", gormelys gans John Parry a skrifas an erthygel ow tochya lien Kernewek y'n Encyclopedia of Literature, golegys gans Joseph Shipley yn 1946. Y tyllas Talek Kemysk Kernewek yn 1964 ynwedh.
Klass:Kenedhlogoryon gernowek Klass:Mernansow 1998 Klass:Skriforyon yn Kernowek
Islandek
Islandek yw yeth ermanek kewsys yn Island.
Ernest Edwin Morton Nance
Yth esa bern arbennik dhe Morton Nance yn brith kernewek. Ev a skrifas kan a-dro dhodho An Brythen Kernewek. A-dhia 1902 pan wiskas L.C.R. Duncombe-Jewell brith yn Esedhvos Bangor, du o liw an brith, Y'n 1960ow, ev ha Donald Rawe a dhesinyas dew vrith nowydh, ow fondya kowethyans gwertha brith kernewek. Mab Morton Nance, Peter, a venester an kowethyans lemmyn.
Klass:Mernansow 2002 Klass:Skriforyon yn Kernowek
Jerusalem
thumb|200px|left thumb|right|200px|Jerusalem
Yerusalem yw an vrassa cita ha penncita Ysrael. Yma a-dro dhe 747,600 a dus ow triga yn Jerusalem.
Klass:Citys ha trevow yn Asi‎
Brith Kernewek
thumb|right|Brith kenedhlek Kernow skeusennik|left|Penn form yn eglos Alternonn
Brith kernewek ha lostennow brith kernewek yw hengov arnowydh dallethys y'n 20ves kansvledhen a-varr ha kres. An losten vrith arnowydh kynsa o du plen, ha patronyow erel a sewas. Dogvennow a lever y hwiska pobel keltek a driga yn Breten Veur pows rudhek brith henwys bracca. An ger Kembrek brech a styr checkerys, hevelep dhe'n ger Albanek breac, ("brithennek"), ha'n ger bracca a dheu dhyworth an ger Kernewek brythen hag a styr an keth tra.
Wellington
Wellington yw pennsita Mordir Nowydh war vorrep a-dheghowbarth an Ynys Gledh. 800px|thumb|centre|Wellington
Brith Kernewek
Brith kenedhlek
thumb|right|Shoppa brith kernewek yn [[Austol]]
Wellington
Klass:Mordir Nowydh Klass:Citys ha trevow yn Ostralasi
Brith Kernewek
Brith kenedhlek
Gwrys yn kynsa yn 1963, delinys veu an brith kenedhlek kernewek gans an bardh E. E. Morton Nance, noy Robert Morton Nance. Pub liw an brith a styr neppyth arbennek. An grows wynn war gilva dhu yw dhyworth baner Sen Peran. Du hag owr o liwyow myghternedh Dumnonia, rudh rag garrow ha gelvyn edhen genedhlek Kernow, an balores, ha glas rag an mor a-derdro Kernow. Kenwra an brith kenedhlek kernewek veu gwiskys rag an prys kynsa gans Morton-Nance y'n Kuntelles Keltek yn 1963, synsys yn Porth reb Tor, stag war vrith Clan Douglas. Y'n keth bledhen desinys veu brith Gool Piran gans Donald Rawe. Kovskrifys veu an brith helghya kernewek y'n 1980ow.
An re ma yw an brith kernewek kovskrifys gans an Awtorita Brith Albanek, hag ytho komprehendys yns y'n sel dherivadow a Govskriv Brith Albanek.
Brith teylu
Gwrys veu nebes brith rag teyluyow kernewek ha kovskrifa yn termynyow arnowydh, r.e. rag demedhyansow ha kevewiow. An brassa rann a'n re a sew yw kovskrifys gans an Awtorita Brith Albanek po Kovskrif Brith Albanek an Bys hag ytho yw komprehendys y'n sel dherivadow a Govskriv Brith Albanek.
Parti Lavur
A-dhia an dewisyans yn 2010, Lavur yw an nessa parti y'n Senedh. Yn Kernow an Parti Livrel Werinel yw an enebieth kreffa orth an Withadoryon.
Yn Kledhbarth Wordhon, an SDLP yw keffrysyas Lavur. Lavur y honan na wra kontestya dewisyansow yn Kledhbarth Wordhon.
Leydoryon
Klass:Gwlasegeth an Ruwvaneth Unys
Carlisle, Pennsylvani
thumb|300 px|Carlisle thumb|250px| thumb|200px| Carlisle yw burjestra yn Konteth Cumberland, Pennsylvani, Statys Unys. Poblans an burjestra yn niveryans 2020 o 20,118.
An sita a veu fondys yn 1751.
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
Chinuk Wawa
Chinuk Wawa (CW) po Chinook Jargon yw yeth a Amerika north y'n ranndir Hebask North-west. Nyns usi lies pobel ow kewsel CW lemmyn, mes yth esa 160,000 a gowsoryon yn 1860. Yeth bijynhes yw. Yeth bijynhes yw yeth sempel rag kenwertha, amethi, helghya, hag erel. CW a's teves yethador sempel. Yma a-dro dhe eth kans ger ha a-dro dhe vil hwegh kans gwer-kopel gans styryans komparek yn CW.[1] Yeth enyshes yw. An brassa rann a'n gerva a dheu dhyworth an yeth Chinouk, mes a-dro dhe 15% a'y geryow a dheu dhyworth Frynkek. An yeth a us geryow chevisys a Sowsnek ynwedh. An tybyans yw dell dhisplegyas an yeth avel yeth genwertha kyns Europeanyon dhe dhos dhe'n ranndir. Kowsys yw avel yeth gynsa yn Oregon hwath. Yth esa dasserghyans y'n yeth wosa 2014 pan veu dyllys an lyver Chinuk Wawa—As Our Elders Teach Us to Speak It. CW re wrug chevisya an ger potlatch dhe Sowsnek.
'Alki' yw lavar kemmyn a Stat Washington y'n Statys Unys. 'Alki' (CW: 'Ałqi') yw "termyn a dheu" in Kernewek.
Ensamplow a CW:
CW: Ałqi nayka łatwa khupa makuk haws.
LT: [Dheu-merk] my a [le-merk] kenwerth chi.
CW: Ukuk khiyutan miłayt khupa mayka
LT: [Omres-merk] margh esedha [le-merk] ty
KW: An margh na a esedh genes (Yma an margh na dhis).
CW: Wella yaka łush.
LT: Wella i da.
KW: Da yw Wella.
Klass:Yethow Teythyek an Amerikaow
Llangynfelyn
Llangynfelyn yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN69SE14). Yma hi 78.9 mildir (126.9 km) dhiworth Kardydh ha 177.7 m (286 km) dhiworth Loundres. 570 o braster an poblans yn 2011, ha 274 (48.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Brechiek
Yma Brechiek (St Martin's) yn Ynysek Syllan.
Dowrgleudh Teyl Tamar
skeusennik|Lanwes Ughel dhe Benn an Gores — gorhel tro ethen Alexandra, 127 tonnas, 126 tros-hys y hirder, yn unn wrothtreylya ryb entrans an Dowrgleudh Teyl Tamar yn 1906. Dowrgleudh forsakyes yn Kernow est yw an Dowrgleudh Teyl Tamar (Tamar Manure Navigation).
Istori
Fondyes a veu'n Kompani Dowrgleudh Teyl Tamar (Tamar Manure Navigation Company) yn 1794. Y borpos o ystyn gorholya a-bervedh y'n pow gans 30 mildir (48.3 km) a Benn an Gores ogas dhe Dhowrgonna dhe Bons war Damar yn Tredamar North, hemma a vynnsa ystyn hys gorholadow an Tamar a 20.1 mildir (32.3km) dhe 50.1 mildir (68.4 km). Reyth an Governans yn 1796 a asas an oberansow, hag yth esa'n kompani powerhes dhe wellhe ha rewlya gorholya war an Dowr Tamar a Gay Trevorwel yn-bann dhe'n Skathboll, yn Blanchdown ogas dhe Dhowrgonna. A'n le ma y fynsons byldya dowrgleudh. Nyns eth pella es Dowrgonna, ha'n ober a stoppyas yn 1808. Skathow hir bys dhe 30 tonnas a yllas mos yn-rag mar bell avel Pons Nowyth yn Dowrgonna, ow tremena'n gores (dhe Benn an Gores) dre dhowrgleudh 500 lath (457.2 meter) dhe'n west a'n avon. Hemma o'n unsel oberans gorfennys y'n ragdres derowel, hag y feu asonwys avel an Dowrgleudh Teyl Tamar.
An ynpertha a wodeyl, aswonys avel "teyl" dhe bols an drehevyans, ha glow kepar ha'n esperthi a vryckys ha growan a hys an gorhelyans kott ma a waynyas prow rag lies bledhen. An dowrgleudh a Lannstefan dhe Dredamar a veu gorfennys yn 1826 avel rann a ragdres aral, an Dowrgleudh Porth Bud. Devnydhyas an dowrgleudh dhe brovia glow dhe Asweythva Dowrgonna bys yn 1914. An Dowrgleudh Teyl Tamar a hedhas oberi yn 1929 ha'n kompani a worfennas yn 1942.
Deskrifans
Yth esa gans an dowrgleudh unn lok esa desedhys orth Penn an Gores, neb 200 lath (182.9 meter) kyns Gasweythva Dowrgonna. An lok ma a asas gorholyon dhe sevel a dhowrow lanwes an Tamar dhe nivel an dowr a-ugh dhe'n gores. Y feu gwrys a rowan hag o 70 x 20 tros-hys (21.3 x 6 meter) y vraster. Skeul eghek a dremenas an lok. An hyns gorholadow a-hys an Tamar ha'n Dowrgleudh Teyl yn-dann rewlyans an kompani o tri mildir (4.8 km) y hys.
Hedhyw
Y'n jydh hedhyw forsakyes yw an Dowrgleudh Teyl Tamar, hag ytho y hworfenn gorholyans an Tamar yn-dann an gores. Dyji gwithyas an lok yw chi privedh lemmyn ha kales yw drehedhes an dowrgleudh awos an prysk ha studh an hensi. Kist an lok a sav hwath ha dowr a fros dresto heb lett, hag yn 2002 ha 2007 yth esa remenans yetys dowr diskerys ha daffar gwynsya hwath gweladow dhe'n soth a'n kist, kepar ha post ankorya horn. Nyns eus remenans vyth a'n tetys dowr dhe'n north a'n lok. Yma'n dowrgleudh war rol Meyn Kov Koth, Niver 984.
Gwelewgh ynwedh
Dowrgleudh
Rol a Dowrgleudhyow yn Kernow
Dowr Tamar
Ranndir Balweyth Tamar
Pennfentynnyow
Klass:Dowrgleudhyow yn Kernow
Islam Shia
skeusennik|left|Bedh Ali yw onan a'n tylleryow posekka dhe Voslemyon Shi'a
Islam Shi'a ({Arabek - شيعة Persek - ,شيعة}) yw an skorr sekond moyha a Islam. Moslemyon Shia a grys dell wrug an Profet Mahomm, yn-dann gorhemmyn Duw dewis Ali avel kalif (po er) ha'n deklarya yn y bregoth diwettha wosa Hajj yn Ghadir Khumm. Moslemyon Shi'a a grys yn dyskansow an Koran, (Qu'ran) ha teylu an Profet Mahomm, gelwys an Ahl al-Bayt gansa. Moslemyon Shi'a a breder nag eus dhe'n tri halif Islam Sunni poos vytholl dhe dhisplegyans an fydh. An furv unnplek yw Shī'ī  (Arabek - شيعي) ow styrya holyer.
Konteth Örebro
Konteth Örebro (yn Swedek, Örebro län) yw konteth yn Swedherwyk.
Örebro
Islam Shia
Haval dhe Islam Sunni, Islam Shi'a re beu rennys dhe lies skorr, mes marnas tri anedha a's teves niver posek a holoryon hedhyw. An moyha aswonys anedha yw Dewdhegoryon (Ithnā 'ashariyya), hag ena an Ismaili ha'n Zaidiyyah.
Arctodus
Arctodus ("arth dens") yw genas difeudhek a arth dhyworth an Pleistocene nans yw 1.8 milvil vledhen dhe nans yw 11,000 bledhen. Yma diw eghen, Arctodus pristinus hag Arctodus simus, ha trigys ens yn Amerika Gledh.
Klass:Orses
The Railway Series
thumb|212x212px|Mappa a'n hensi-horn war an enys fugiethek a Sodor.
The Railway Series (Kernowek: Kevres an Hyns-horn) yw kuntel a lyvrow drolla a-dro dhe gevreyth hyns-horn trigys war an enys fugiethek a Sodor. Yma 42 lyver y'n kevres, dyllas o an kensa yn 1945. Skrifas o hwegh warn ugens gans an Revrond Wilbert Awdry bys 1972. Skrifas o 16 moy gans y vab, Christopher Awdry; 14 yntra 1983 ha 1996, ha dew yntra 2007 ha 2011.
Grondyas war dharvosow gwir o ogasti oll an drollow The Railway Series. Awos enthusyast hyns-horn o Awdry, y fynni va bos y dhrollow mar wir dhe vewnans avel possybyl. Ogasti oll an gnasow jynnow o grondyas war glasys jynn gwir, ha neb a'n hensi-horn o grondyas war hensi gwir y'n Enesow Bretenek.
Gnasow ha drollow a The Railway Series a wrug grond a'n kevres pellwolok fleghes Thomas and Friends.
Aswiwans sonskrifys a The Railway Series re beu sonskrifas lower gweyth gans hanow The Railway Stories.
Dalethow
»Early in the morning,
Down at the station,
All the little engines
Standing in a row.
Along comes the driver,
Pulls the little lever
Puff, puff! Chuff, chuff!
Off we go!«
»A-brys y'n mytten,
Dhe'n leur dhe'n gorsav,
Johnston (klerheans)
Johnston a ell bos:
The Railway Series
Dalethow
Oll an jynnow byghan
Terry Pratchett
skeusennik|Pratchett dhe'n New York Comic Con 2012
Du Fu
Du Fu (712 - 770) o prydydh chinek.
Sagittarius (ranneves)
Sagittarius yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU). Onan yw a 48 ranneves an stergylgh renkys gans steronydh a'n 2yl gansledhen Ptolemy. Hy arwodh steroniethel koth yw 20px (♐︎). Hy hanow yw an Latin rag "sether". Representys yw Sagittarius yn fenowgh gans centaur ow tenna gwarak. Y sev yntra Scorpius hag Ophiuchus dhe'n west ha Microscopium dhe'n est.
Terry Pratchett
Syr Terence David John Pratchett (28 Mis Ebryl 1948 – 12 Mis Meurth 2015) o skrifer sowsnek. Ev o awtour romansow fantasi (fantasi hwarthus yn arbennik), hag yth yw y romansow Discworld (41 romans) desedhys war planet fugiethel platt hag yw esedhys war keyn peswar olifans ow sevel war morgroban bras ow neuvya der efanvos.
Du Fu
Klass:Asians Klass:Mernansow 770 Klass:Politegoryon Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon Klass:Dinethyansow 712
Terry Pratchett
An kynsa romans Pratchett, The Carpet People, a veu dyllys yn 1971. An kynsa romans Discworld, The Colour of Magic, a veu dyllys yn 1983. Y dhiwettha romans, an romans Discworld The Shepherd's Crown, a veu dyllys yn Mis Est 2015; wosa mernans Pratchett.
Sagittarius (ranneves)
Kres an Hyns Sen Jamys yw desedhys yn rannbarth howlsedhas Sagittarius. Drefen henna, yma lies bonni ha niwlen ster ynni. Yn despit dhe'y hanow, nyns yw α Sgr (Rukbat, glin an sether) an steren splanna y'n ranneves, splannvraster 3.96. An splanna yw Epsilon Sagittarii (ε Sgr) ("Kaus Australis," po "rann soth an gwarak"), gans splannvraster a 1.85.
Windsor ha Maidenhead
An Burjestra Riel Windsor ha Maidenhead yw Burjestra Riel Berkshire, yn Soth Est Pow Sows. Yma an Kastel Windsor, an Kolji Eton, Legoland hag an trogelgh resek margh Ascot.
The Railway Series
Dalethow
Ow sevel yn rew.
An lewyer a dhos a-hys,
Windsor ha Maidenhead
An burjestra ve formys avel 'non-metropolitan district' Berkshire,war'n kensa Mes Ebrel 1974 gans an Local Government Act 1972, ow komprehendya parthow an konethow kyns Berkshire ha Buckinghamshire. Ev ve aswonnys avel Burjestra Riel drefenn a wrig komprehendya an dre Windsor hag an Kastel Riel Windsor.
The Railway Series
Dalethow
a denn an kolpes byghan
Windsor ha Maidenhead
An awtorita lemmyn yw Windsor and Maidenhead Borough Council. Ev a wrig bos awtorita udnek war'n kensa Mes Ebrel, 1998 gen an dileans Seneth Koneth Berkshire.
The Railway Series
Dalethow
Hwyth, hwyth! Chuf, chuf!
Dhe-ves ni a vos.«
Ankoth yw grondys an rim-ma, mes hwithrans gans Brian Sibley a brof y vos dhalleth dhe neb tyller kyns Bell Kensa an Bys. Rimyow avel an onan-ma ha moy a weras aweni an drollow gans Revrond Awdry.
Sagittarius (ranneves)
An bennfenten radyo komplek Sagittarius A a sev yn Sagittarius ynwedh, ogas dhe'y gans Ophiuchus. Steronydhyon a grys bos onan a'y gesrannow, aswonnys avel Sagittarius A*, keffrysyes gans toll du kowrek yn kres an galaksi, gans gronnedh a 2.6 milvil gronnedh an Howl.
Terry Pratchett
Syndrom Alzheimer a veu diagnosys dhe Pratchett yn 2007. Ev a wrug gwaska an Governans Predennek dhe gressya arghans rag hwithrans an syndrom ha dhe janjya lagha an omladhans gwerys. Ev a veu grontys marghogieth yn 2009 ha grontys Humanist of the Year gans an British Humanist Association yn 2013.
Pratchett a verwis yn y ji yn Wiltshire, Pow Sows, an 12ves a vis Meurth 2015.
Romansow Erell
Klass:Didhuwydhyon Klass:Mernansow 2015 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson Klass:Dinethyansow 1948
Sedher konna rudh
An sedher konna rudh (Gavia stellata) yw eghen a edhen dhowr divroansek a'n hantergylgh kledh. An moyha lesrannys y'n bys yw y'n teylu sedher, i a vag y'n tiredhyow Arktik dre vras hag i a wav yn arvoryow kledh. 53-69 centimeter (21-27 meusva) yw aga hys, 91-120 centimeter (36-47 meusva) yw aga askelva, ha 1–2.7 kilogram (2.2–6.0 peuns) yw aga poos, an lyha ha'n skavva sedher y'n bys yw an sedhoryon konna rudh. Loosek dhe wynn a-is yns yn gwav gans briansennow rudhek y'n prys maga. An moyha a'ga boos yw puskes, mes diwelvennoges, pythow losowek, prevyon ha divellkeynoges erel yw dybrys treweythyow ynwedh. Eghen unpriosel yw an sedher konna rudh gans kevrennow par duryadow. An dhew a weres gwruthyl an neyth, gori an oyow (dew oy yn neyth dre vras) ha maga an ydhnigow.
Yma poblans bras dres an bys dhe'n sedher konna rudh gans gwandrans bras dres an bys, mes yma neb poblansow ow lehe. Skolyansow oyl, bewva gellys, defolyans ha rosow pyskessa yw peryllyow brassa dhe'n eghen ma. Preydhoryon naturek, ow komprehendya neb eghennow golan, lowarn rudh ha lowarn Arktek, a wra dybri oyow hag ydhnigow. Gwithys yw an eghen gans kevambosow keswlasek.
Mirva
Klass:Sedher
Scorpius (ranneves)
Scorpius yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU). Onan yw a 12 ranneves an stergylgh, desedhys yn Hanterkylgh Nevek an Dyghow. Ranneves veur ha koth yw Scorpius, aswonnys kyns an Rekys, mes onan a'n 49 henwys gans Ptolemy y'n eyl kansvledhen. Hy hen arwodh steroniethel yw 20px (♏︎). Y sev yntra rannevesow Libra dhe'n west ha Sagittarius dhe'n est.
Scorpius a gomprehend lies steren splann. α Scorpio yw Antares, henwys drefen y liw rudh hevelep orth Veurth (Ares dhe'n Rekys). U Scorpii yw an nova skaffa rekordys gans spys a deg bledhen. Drefen bos Scorpius desedhys a-dreus Hyns Sen Jamys, yma lies taklen didheurek ynno. An re ma a gomprehend an bonniow ygor Messier 6 (Bonni an Tykki Duw) ha Messier 7 (Bonni Ptolemy) ha'n krenvonniow Messier 4 ha 80. NGC 6302 (po'n Niwlen Ster Leslowen) yw niwlen ster planettek dewbolar. NGC 6334 (po Niwlen Ster Paw an Gath) yw niwlen ster dyllans ha ranndir furvya ster.
Oos Kemmyn
An Oos Kemmyn (po Oes Krist) yw an aray dydhyans moyha usys y'n Norvys. Dalleth an oes yw Kalann Genver yn 27ves blydhen a reyn Augustus Caesar; ytho, yth eson ni lemmyn yn 21ns kansblydhen a'n oes ma – henn yw, y'n vlydhen 2023. (Skoloryon gristyon yn Europa a wrug an aray dydhyans ma rag enesigeth Yesu Krist, mes nyns o kewar aga amontyans herwydh skoloryon arnowydh an Bibel.)
Blydhynnow y'n Oes Kemmyn yw usys warbarth gans dydhyow gregorek, herwydh usadow.
Yn mysk arays dydhyans erell usys y'n eur ma, yma Oes Saka (promovyes gans governans Eynda) hag Oes an Hijra (aray dydhyans a Islam).
Klass:Istori Klass:Kalender
Difeudhans
Yn bewonieth hag ekologieth, difeudhans yw an diwedh a organedh po bagas a organedhow, eghen del yw usys.
Michelle Obama
Michelle LaVaughn Robinson Obama (genys Robinson, 17 mis Genver 1964 yn Chicago, Illinois) yw laghyades, awtoures a Amerika hag an Arlodhes Kynsa a'n Statys Unys a-dhia 2009 dhe 2017. Hi yw demedhys dhe Barack Obama.
Difeudhans
Klass:Bewonieth Klass:Mernans
Michelle Obama
Klass:Dinethyansow 1964 Klass:Amerikanesow Klass:Demokratyon Klass:Illinois Klass:Skriforyon amerikanek
St. Petersburg, Florida
thumb|300 px|St. Petersburg thumb|250px| St. Petersburg yw sita yn Konteth Pinellas, Florida, Statys Unys. Yn 2006, poblans an sita o 248,098.
An sita a veu fondys yn 1876.
Gwiasva
Klass:Citys yn Florida
Benetice
thumb|right|Benetice Benetice ew trev en Pow Chek, neb 100 kilometer dhort Praha. Ma trigys en Benetice a-dro dhe 30 a dus (2011).
Kevrednow a-ves
Klass:Citys ha trevow yn Europa Klass:Pow Chek
Revrond Wilbert Awdry
Wilbert Vere Awdry OBE (15 Mis Mehevin 1911 - 21 Mis Meurth 1997) o klorek Anglikan, enthusyat hyns-horn ha awtour fleghes sowsnek. Aswonys gwella avel an Revrond W. Awdry, ev a wrug Tomas an Jynn Tank, gnas kresel yn y dhrollow yn The Railway Series. Klass:Dinethyansow 1911 Klass:Kresydhyon Klass:Mernansow 1997 Klass:Skriforyon lien fleghes Klass:Sowson
Penélope Cruz
thumb|180px|Penélope Cruz - (2012) Penélope Cruz Sánchez (Alcobendas, 28 Ebrel 1974) yw gwarier Spaynek geryes da.
Fylmow
Klass:Dinethyansow 1974 Klass:Donsyoresow Klass:Europeanesow Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon wariva Klass:Gwaynyoresow Pewas Akademi Gwella Gwariores-Skoodhya Klass:Manykyns Klass:Spaynyoryon
Tim Saunders
Tim Saunders (Timothy Simon Saunders) yw bardh Kernewek ha jornalydh. Dre vras ev a skrif y'n yeth Kernewek, mes y skrif ynwedh yn Kembrek, Iwerdhonek ha Bretonek. Genys veu yn Northumberland, mes megys veu yn Eglostudik. Trigys yw a-dhia lies bledhen yn Kardydh, le mayth oberi avel treylyer. Berdhys veu avel esel Gorsedh Kernow yn 1998 gans an hanow bardhek. Ev a olegas The Wheel, devynlyver a brydydhieth arnowdyh yn Kernewek 1850 - 1980. High Tide yw kuntel a'y vardhonieth y honan yn Kernewek a'n bledhynnyow 1974 dhe 1999.
Myrghes Tim, Gwenno hag Ani Glass, o kanoresow kyns y'n bagas pop 'The Pipettes', mes artydhyon solo yns i lemmyn. Kana yn Kernewek a wra an dhiw, hag yn Kembrek ynwedh.
Rol dewisys a oberyow
Klass:Kenedhlogoryon gernowek Klass:Skriforyon yn Kernowek
Consel Ranndiryel Breten Vian
thumb|right|An Hôtel de Courcy en [[Roazhon, esedh an Gonsel Ranndiryel]] Consel Ranndiryel Breten Vian ew esedh governans ranndiryel Breten Vian. Ma 83 esel, dowisyes rag termynyow a whegh bledhen. Desedhans an consel ew an Hôtel de Courcy en Roazhon.
350px|Esely an consel a-dhia 2010
Kevrednow a-ves
Klass:Breten Vyghan Klass:Gwlasegeth
Loveday Jenkin
Loveday Jenkin yw politegores Mebyon Kernow ha kernewegores. Konseler Ranndir Kerrier yw hi a-dhia 1995. Kaderyores Kowethas an Yeth Kernewek yw hi ynwedh, a-dhia 2002. Y hwaynyas hi soedh yn governans Konsel Ranndir Kerrier rag nowydhans gwerinel Mis Kevardhu 2004: hemm yw an kynsa prys mayth yw esel a barti MK yn soedh governans. Mis Me 2005, wosa hy frofyans, Konsel Kerrier a votyas rag diwyethogeth yn arwoedh an Konsel ha nebes arwoedhyow fordh.
Hi a dheuth a bos bardh Gorsedh Kernow yn 1982 gans an hanow.
Klass:Kenedhlogoryon gernowek Klass:Kernowesow Klass:Politegoryon a Gernow
Komm Trevargh
Tremar Coombe (po Komm Trevargh yn Kernowek hy honan) yw gwodrev vyghan yn ranndir Karadon dhe'n north a Lyskerrys yn Kernow. Konsydrys yw hy bos "trevesigeth dhiwysyansek" awos darnas bras an wodrev a veu byldyes y'n gansblydhen hanter-nownsegves dhe gavoes chiow dhe weythyoryon an balyow ha mengleudhyow ha'ga theyluyow.
1937
1937 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Gwener.
Komm Trevargh
References
http://www.historic-cornwall.org.uk/cisi/tremar_coombe/tremar_coombe.htm
1937
Mernansow
Klass:1937
Komm Trevargh
References
Klass:Trevow yn Kernow
Aganas
Yma Aganas (po St Agnes yn Sowsnek) yn Ynysek Syllan.
Westminster
thumb|Abatti Westminster Westminster (ynweth Sen Stefan) yw rann a dre Loundres yn Pow Sows. Lys Westminster yw an tyller yn le mayth esedh Senedh an Ruwvaneth Unys, hag yn Abatti Westminster yma ynkleudhva jyf myghternedh an Ruwvaneth Unys.
Klass:Gwlasegeth an Ruwvaneth Unys Klass:Trevow yn Pow Sows
Aldridge-Brownhills (pastell vro Senedh an RU)
Aldridge-Brownhills yw pastell vro yn West Midlands, Pow Sows. Representys re beu gans Wendy Morton (Parti Gwithadorek) a-dhia 2015.
Devynnow
Klass:Pow Sows Klass:Pastellow vro y'n Ruwvaneth Unys
Godhelek
An yethow godhalek yw skorenn a deylu tavosow keltek. Ymons i ow talleth yn Wordhen goth hag a veu dannvenys yn Alban, Manow ha Kembra dheghow a-dro dhe'n 6ves kansblydhen. Y'n eur ma, yma'n tavosow ma oll bragys gans Sowsnek y'ga teyr fow.
Brighton Kemptown (pastell vro Senedh an RU)
Devynnow
Klass:Sussex Est Klass:Pastellow vro y'n Ruwvaneth Unys
Kastell Boterel
Kastell Boterel (Boscastle) yw tre vyghan desedhys orth an arvor kledh a Gernow.
Konteth Anne Arundel, Tir Maria
Konteth Anne Arundel (yn Anne Arundel County) yw konteth yn Tir Maria, Statys Unys Amerika.
Kastell Boterel
Yma dhedhi an unnsel porth naturel a-hys an arvor rag ugens mildir, gwithys gans dew fos-porth a ven drehevys yn 1584 gans Syrr Richard Grenville (kapten an Revenge). Yma kottha rannow an dre a-dro dhe’n porth neb a esporthas legh seuladhydh, hag i a ystynn nansow an avonyow Valensi ha Jordan war-vann. Drehevyansow moy arnowydh (y’n brassa rann annedhow) a grambel an bankennow ha breow ledan a ven a-dro dhe’n porth ha’n nansow.
Yn 2004 an dre a wodhevas meur a dhamach drefen lanwes wosa glawas ankoth. Ny verwis nagonan, mes golghys veu 75 a gerri, 5 karavan, 6 drehevyans ha niver a skathow dhe’n porth. Distruis veu 100 a dreven ha negesyow. Seyth tro askel a sawyas a-dro dhe 150 a bobel dhyworth aga thoyow ha kerri. Kost an damach veu £15 milvil.
Sculptor (ranneves)
Sculptor yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU). Ranneves vyghan ha gwann yw y'n Hanterkylgh Dyghow. Hy a represent gravyer. Komendys veu an ranneves gans Nicolas Louis de Lacaille y'n 18ves kansvledhen gans an hanow gwreydhek l'Atelier du Sculpteur Apparatus Sculptoris (stevel an gravyer) mes berrhes o an hanow.
R Sculptoris yw kowrsteren rudh kerghynnys gans troyllyow a stoffow estewlys nans yw a-dro dhe 1800 vledhen. Desedhys yw 1,440 ± 90 bledhen wolow a'n Norvys.
An ranneves a gomprehend Korrgalaksi Sculptor, rann a'n Bonni Leel, keffrys ha'n Bonni Sculptor, an nessa bonni dhe'n Bonni Leel. Galaksi Sculptor yw galaksi barrys troyllys ha'n brassa esel a'n bonni. Galaksi aral yn Sculptor yw an Galaksi Ros Kert, gans pellder a 500 milvil vledhen wolow. Sewyans yw a orunyans nans yw a-dro dhe 300 milvil vledhen. Yma dhodho golonnen a ster kottha melyn, ha kylgh a ster glas yowynkkha pella war ves gans treushys a 100,000 vledhen wolow.
Llanilar
Llanilar yw tre yn Ceredigion, Kembra; (SN67NW40). Yma hi 70.5 mildir (113.5 km) dhiworth Kardydh ha 176.1 m (283.3 km) dhiworth Loundres. 1053 o braster an poblans yn 2011, ha 625 (59.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ceredigion
Franklin D. Roosevelt
Franklin Delano Roosevelt (30 Genver 1882 – 12 Ebryl 1945) o Lewydh an Statys Unys.
Klass:Demokratyon Klass:Dinethyansow 1882 Klass:Evredhyon Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1945 Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh
Fluorin
Elven gymyk yw fluorin, niver 9 y'n Vosen Beriodek. Y furvell yw F. An hanow a dheu dhyworth an ger Latin fluere, ow styrya resek. Peryllus ha dasoberus yw fluorin. An elven hag a eksist avel molekulen F2, mes sad ha salow yw fluorid, atom a fluorin hag a geworras elektron, skrifys F-.
Essensek yw fluorid dhe daklow byw, mes yn dognow fest byghan. 5g via merwel dhe gorf denel. An moyha rann a'n fluorid y'n korf a greun y'n eskern ha dens. Fluorid a wra krefhe an re ma, gans treylya kalciom fosfat dhe fluoroapatit, kesstoff kreffa. Dhe'n acheson ma, keworrys yw dhe dhowr ha dehen dans. Pur beryllus yw gass fluorin. Merwel yw anella le es 0.1% anedha. Fest flerys yw.
Tus a gyv fluorin dhyworth dowr tapp ha boos, puskes yn arbennek. Usys yw fluorin yn medhegieth, droggow kepar ha ofloxacin a wellha hasliv ha fluconazone a wellha klevesow fongow kepar ha kan (thrush), ha'n isotop fluorin-18 yn arhwilellow PET.
Yn istori, usys o fluorspar (kalciom fluorid, CaF2) dhe weres teudhi alkenyow ha trenkravya gweder. An kynsa dhe enyshe an gass fluorin veu Henri Moissan (1852-1907) yn Paris yn 1886. Ev a gavas an Pewas Nobel rag kymygieth yn 1906 rag henna. An Kernow, Syr Humphrey Davy, o an kynsa dhe dhevnydhya an hanow fluorin. Hanow Sowsnek an eghen a fluorspar kevys yn Derbyshire, Blue John, a dheu dhyworth Kernewek, hemm yw, bleujen.
Askorrys yw 4 milvil tonnas a fluorspar pub bledhen. An moyha rann a dhe'n diwysyans teudhi ha purhe alkenyow. Askorrys yw 400,000 tonnas a drenken hidrofluorik pub bledhen, devnydhys y'n diwysyans gweder. Usys yw ynwedh dhe wul uraniom heksafluorid dhe'n diwysyans nuklerek, sulfur heksafluorid dhe'n diwysyans tredan ha klorin trifluorid dhe'n diwysyans kymyk.
Usys yw fluorokarbonow yn lies fordh. Linyow yeynhe, urasow, glanheoryon ha poly(tetrafluoroethen), aswonnys avel teflon, posek dhe wul padellow dorn, kotys glaw hag eskisyow (avel Goretex), snod plommer, hag enysegans kapel. Lettys yw devnydh an gassys klorofluorokarbonow (CFCs) lemmyn awos damach dhe'n Nivel Ozon.
Gass melyn pur dhasoberus yw fluorin (F2).
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Koktel
thumb| [[Gis Koth yw onan a’n koktels sodhogel an IBA y’n klass "na yllir aga ankevi".]]
Koktel yw diwes kemyskys a syns alkohol, poken avel kemmysk a lasow po gans sugennow frooth po dehen. Devisys veu an koktels kynsa a-dro dhe 1803. Yn 1863 dyllys veu lyver gans Jerry Thomas a gomprehendyas deg a resaytyow koktel. Fest gerys-da ens i y'n oos Difen y'n Statys Unys (1920-1933) drefen i bos essa dh'aga havos es korev po gwin. Pur gemmyn yw koktels yn bostiow ha tavernyow erbynn lemmyn.
Koktel sodhogel an IBA yw onan a’n lies koktel dewisys gan an International Bartenders Association (IBA) po Kowethas Keswlasek Tavernoryon hag usys y’n Kesstrif Koktel an Bys pub bledhen.
Koktels an IBA a wra devnydh a centilitrow (cl). 3 cl yw ogas dhe 1 ouns devrek S.U. (1.4% moy). 0.5 cl yw ogas dhe unn lo de.
Rol a goktels sodhogel an IBA
Rynnys yw koktels an IBS dhe dri klass:
Diwosow Oos Nowydh
Klass:Diwosow
Konteth Östergötland
Östergötland
Faroyek
Faroyek yw yeth ermanek pur ogas hag Islandek, kewsys y'n Ynysek Faroyek gans 48,000 a dus, ha Denmark gans 25,000 a dus.
Fonologieth
Klass:Enesow Faroe Klass:Yethow Germanek
Pewasow Akademi
An Pewasow Akademi moyha a-dhiwedhes o gwaynys yn mis Meurth 2023 rag fylmow yn 2022:
Leonardo da Vinci
right|thumb|250px|Hevelep Leonardo da Vinci
Vincent di Ser Piero da Vinci (15 mis Ebryl, 1452 – 2 mis Me, 1519) o godhonydh, kalkor, jynnweythor, dismygyor, lymner, gravyer, pennser, losonydh, korfonydh, ilewydh ha skrifer Italek. Yth o ev deskrifys menowgh avel patron den Renaissance.
Ev a veu genys y'n tre Vinci, Florens. Mab noter Piero da Vinci ha trevesiges Caterina o ev, hag ev a veu adhyskys gans lymner Verrocchio. Wostalleth ev a oberas rag Ludovico il Moro yn Milano, mes diwettha ev a oberas yn Rom, Bologna ha Venezia ynwedh.
Yth o ev an konsevyor askell-dro, tank, galloes howlyek, rekner ha traow erell.
Y ferwis ev war 2 mis Me 1519 yn Amboise, Pow Frynk.
Klass:Dinethyansow 1452 Klass:Bywskrif Klass:Godhonydhyon Klass:Italians Klass:Lymnoryon Klass:Mernansow 1519 Klass:Ynjinorieth
Tim Berners-Lee
Syr Timothy John Berners-Lee po Tim Berners-Lee (genys 8 mis Metheven 1955 yn Loundres) yw ynjynor ha godhonydh jynn-amontya a Bow Sows. Ev yw godhvedhys rag y dhismygyans a'n wi bysefan yn 1989.
Klass:Didhuwydhyon Klass:Godhonydhyon Klass:Sowson Klass:Ynjinorieth Klass:Dinethyansow 1955
Plywyow Barbados
right|Map of the parishes of Barbados in alphabetical order
Karrek dreusfurvek
Karrek dreusfurvek yw karrek chanjys gans tomder po gwaskedh. Y hwer treusfurvyans dell yw usys ogas dhe omherdhyans a vagma po down y'n grestennen. 350px|right|Omherdhyans a vagma ha'y dreusfurvyans omgelmys
Tempredhow moy es 150 dhe 200°C (300 dhe 400°F) ha gwaskedhow a 100 megapascal po moy (1,000 bar) a nas an garrek wreydhek (protolith), neb a gaws chanjyow fisegel po kymyk meur. Dres an argerdh ma, yma an garrek yn studh soled, mes dres termyn hy a wra daskwrysegi dhe wiasedh po komposyans nowydh. An protolith a yll bos karrek danek, karrek wodhosek po karrek yw treusfurvek seulabrys.
right|350px|Golinyans ow tiskwedhes an monyow kevys yn karrygi treusfurvek yn-dann studhyow dyffrans a dempredh ha gwaskedh
Karrygi treusfurvek yw rann veur a grestennen an Nor hag a furv 12% a enep an tir.
1936
1933 - 1934 - 1935 - 1936 - 1937 - 1938 - 1939
Karrek dreusfurvek
Klassans
Y hyllir aga hlassa herwydh an protolith, aga homposyans kymyk po monyow ha'ga gwiasedh.
Protolith
Mars yw possybyl aswon an protolith, y keworrir 'meta' dhe hanow an garrek, r.e. basalt treusfurvyes yw metabasalt, ha kevili treusfurvyes yw metakevili.
1936
1936 OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.
Mernansow
Klass:1936
Karrek dreusfurvek
Gwiasedh
Henwyn usys dhe glassa karrygi herwydh aga gwiasedh yw shist, labolven ha hornven.
Usys yw an term 'para-' avel rager dhe dhiskwedhes protolith godhosek (rag ensampel parashist) ha'n term 'ortho' avel rager dhe dhiskwedhes protolith tanek (r.e. ortholabolven).