cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dinbych
Dinbych yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ06NE02). Yma hi 118.1 mildir (190.1 km) dhiworth Kardydh ha 180.8 m (291 km) dhiworth Loundres. 8670 o braster an poblans yn 2011, ha 3057 (35.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
John Adams
John Adams (1735–1826) o Lewydh an Statys Unys.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Islewydhyon an Statys Unys Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1826 Klass:Ynkleudhyansow yn Massachusetts
Julie Andrews
Klass:Dinethyansow 1935 Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwaynyoresow Pewas Akademi Gwella Gwariores Klass:Kanoresow Klass:Skriforesow Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon lien fleghes Klass:Sowsesow
Dyserth
Dyserth yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ07NE18). Yma hi 126.1 mildir (203 km) dhiworth Kardydh ha 185.7 m (298.9 km) dhiworth Loundres. 2193 o braster an poblans yn 2011, ha 444 (20.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Kangchenjunga
skeusennik|left|800px|Panaorama a venydh Kanchenjunga a Darjeeling Kanchenjunga yw an tressa menydh ughella y'n bys wosa Everest ha K2. Desedhys yw war an or yntra Nepal hag Eynda. Kangchenjunga yw an ughella menydh yn Eynda ha'n nessa ughella yn Nepal. Styr hanow Kangchenjunga yn Tibetek yw "Pymp tresor an ergh", drefen bos pymp penn dhe'n menydh.
Bys dhe 1852, y krysys bos Kangchenjunga an ughella menydh y'n bys, mes an vledhen na prevys veu bos Menydh Everest ha K2 ughella. Yskynnys veu an menydh rag an kynsa termyn gans an krambloryon a Vreten Veur George Band ha Joe Brown 25 Me, 1955. Rag gul revrons dhe gryjyansow leel, i a hedhas nebes troshysow dhyworth penn an menydh, hengov enorys gans krambloryon erel y'n bledhynnyow a-wosa.
Y hwelir gwel splann a'n menydh a Darjeeling pan vo dydh kler. skeusennik|left|300px|Gwydhyow a dirwedh Kangchenjunga Klass:Menedhyow
Clive Myrie
Clive Myrie (genys 25 mis Est 1964) yw jornalyas, lenner a nowodhow ha presentyas bretennek.
Klass:Sowson Klass:Dinethyansow 1964
Saint George, Dominika
Saint George yw plyw yn Dominika.
Klass:Pluwow Dominika
System howlek
System Howlek yw system gwrys a'n Howl (steren y honan), y eth planet, keffrys ha planetys korr, planetigow ha sterennow lostek, may res a-dro dhodho.
Klass:Steronieth
Ynys Pask
Ynys Pask (FSS: Enys Pask; yn Isla de Pascua, yn Rapa Nui, Rapa Nui) yw ynys y'n Keynvor Hebask.
700px|center|thumb|Ynys Pask
Klass:Ostralasi
Yethow Teythyek an Amerikaow
Herwydh UNESCO brassa rann a yethow teythyek an Amerikaow yw peryllys yn troboyntel ha lies re dremenas seulabrys. An brassa yeth deythyek yw Kwechyaek Soth yw kewsys gans ogas dhe 7 milvil berson, brassa rann yn Amerika Soth.
Amerika North
Yma a-dro dhe 296 yeth deythyek a gowsir (po a gowsis yn kens) y'n tir north a Veksiko. 269 anedha a yll bos gorrys yn 29 teylu, an 27 yeth ma nag yns gorrys yn teylu yw po yethow enyshes po heb aga klassa. Brassa teyluyow yn termow niverow a gowsoryon yw Na-Dené, Algik hag Uto-Aztekek. Yma dhe Uto-Aztekek brassa niver a gowsoryon (1.95 milvil) mar komprehendir yethow Meksiko awos bos 1.4 milvil Nahuatlegoryon. Na-Dené yw nessa gans ogas dhe 200,000 kowsor, 180,000 a'n re ma yw Navahoegoryon. Yma 180,000 kowsor a yethow Algik, Kriegoryon hag Ojibweegoryon dre vras.
Amerika Gres ha Meksiko
Yn Amerika Gres yma'n yethow Mayanek yn-mysk an re a gowsir y'n jydh hedhyw. Yethow Mayanek yw kewsys gans 6 milvil berson dhe'n lyha yn Gwatemala, Meksiko, Belisa ha Honduras. Yn 1996 yth aswonas Gwatemala 21 yeth Vayanek dre hanow ha Meksiko a aswon eth moy. Teylu yethow Mayanek re beu hwithrys yn manyl hag yw onan a'n teyluyow mogha studhyes y'n Amerikaow.
Gabriel García Márquez
Gabriel José de la Concordia García Márquez, aswonnys ynwedh avel Gabo (mis Meurth 6, 1927 – mis Ebrel 17, 2014) o skrifor Kolombiek hag a skrifas lyvrow, hwedhlow berr, tekst rag fylm ha erthyglow rag paperyow nowodhow.
Genys veu Márquez yn tre vyghan yn Kolombia, Aracataca. Yn kynsa le, ev a studhyas rag dos ha bos jornalyas. Ev a dhallathas skrifa orth etek bloodh. Y gynsa lyvrow o a-dro dh'y vewnans.
Aswonnys an gwella ova rag y romansow Kans Bledhen Unnigedh (1967), Kynyav an Ugheldas (1975) ha Kerensa yn Termyn Kolera (1985).
Klass:Mernansow 2014 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Socyalydhyon
Brahmagupta
Brahmagupta ( c.  598 – c.  668 OK) o kalkor ha steronydh eyndek. Awtour a dhew ober a-varr a-dro dhe awgrym ha steronieth: Brāhmasphuṭasiddhānta ("dyskaseth a Brahma selys yn ewn", dedhys avel 628), skrif tybiethek, ha Khaṇḍakhādyaka ("brathas debradow", dedhys avel 665), tekst moy hewul. Ev a skrifas y dekstow yn Sanskryt.
Minas Gerais
Minas Gerais yw stat yn Brasil.
Swedherwyk
Swedherwyk yw ruwvaneth yn kledhbarth Europa yntra Norgagh ha Pow Finn war an konna-tir skandinavek. Yma Denmark a-dreus an Skaggerak.
Efenechtyd
Efenechtyd yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ15NW31). Yma hi 111.4 mildir (179.3 km) dhiworth Kardydh ha 173.7 m (279.5 km) dhiworth Loundres. 639 o braster an poblans yn 2011, ha 349 (54.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Brahmagupta
Brahmagupta o an kynsa dhe ri rewlys rag rekna gans mann. Drefen na ros ev provow vyth, ny wodhir fael wrug Brahmagupta drehedhes y sewyansow. Yn 628 OK, Brahmagupta a deskrifas gravedh avel fors tennvosek.
Klass:Awgrym Klass:Dinethyansow an 6ves kansvledhen Klass:Eyndogyon Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow an 7ves kansvledhen Klass:Skriforyon
Star Trek
thumb|Kapten Kirk (William Shatner) ha Spock (Leonard Nimoy) gans patron sterenlester Enterprise (1968).|224x224px Star Trek yw franchis fugieth-skians, selys a-dro dhe'n kevres derowel SU, Star Trek, gwrys ha darlesys yntra 1967 ha 1969. Yma keffrys pajer kevres ha dewdhek fylm.
Klass:Fugieth amerikanek Klass:Fugieth skiensel
Liv Kastell Boterel 2004
Liv Kastell Boterel 2004 veu happyans kewer dynn hag a hwarva dy’Lun an 16ves a vis Est, 2004 yn treveglosow Kastell Boterel ha Porthkragen yn Kernow North. An treveglosow a wodhevis meur a dhamach wosa myns ankoth a law an dohajydh na. Y feu meur a imachys Kastel Boterel y’n paperyow nowodhow ha der an pellwolok, mes ny veu marnas an nowodhow leel ow tochya an happyans yn Porthkragen. An Maynorieth Kerghynedhel a leveris bos an happyans yn-mysk a gwettha yn Breten Veur bythkweth. An diskargans moyha veu a-dro dhe 140 kumeks, ynter 5pm ha 6pm. Y’n gwella prys, ny vervis nagonan.
Ayr tomm a vovyas tro’ha arvor Kernow North boregweyth an 16ves. Res veu dhodho omsevel dres an alsow, ha dalleth gul glaw. 185mm a law a godhas war an tir ughel a-dhelergh Kastel Boterel ha 200mm yn Prasdowrgi. A-dro dhe 3.45pm, kevys veu 24mm a law yn 15 mynysen. skeusennik|500px|Dowrdresen Kastel Boterel rag 16ves Est 2004 Drefen henna, nivel an dowr y'n avon a omsevis 2m (7 tros-hys) yn unn our. Lettys veu movyans dowr gans gwydh stag a-dryv pons. Pan dorras an lettyans, fos a dhowr 3m (10 tros-hys) eth war-nans. Estemys yw dell resas 20 mivil kumek a dhowr war-nans Dowr an Velinji an jydh na. skeusennik|Damach an liv skeusennik|Nans kul serth Dowr an Velinji skeusennik|Moy a dhamach Golghys veu 75 a gerri, 5 karavan, 6 drehevyans ha niver a skathow dhe’n porth. Distruis veu 100 a dreven ha negesyow. Seyth tro askel a sawyas a-dro dhe 150 a bobel dhyworth aga thoyow ha kerri. Kost an damach veu £15 milvil.
Achesonyow rag an liv
Kyn feu myns an glaw war an jydh na mar ankoth, yth esa niver a achesonyow erel rag an liv.
Towlow dhe lettya livyow y'n termyn a dheu
Wosa an liv, yth esa niver a dowlow dhe lettya liv rag hwarvos y’n termyn a dheu. Yth esa nebes anedha ynjynorieth gales, hemm yw drehevel po chanjya kesweythow gwrys. An re erel o ymjynorieth vedhel, hemm yw, fordhow a oberi gans argerdhow naturel dhe lettya liv. =Ynjynorieth gales= =Ynjynorieth vedhel=
Klass:2004 Klass:Dowr Klass:Kernow Klass:Terosedhow naturel
Aktiniom
alt=Aktiniom|skeusennik|Aktiniom
Elven gymyk niver 89 y'n Vosen Beriodek yw aktiniom. Y furvell gymyk yw Ac. Diskudhys veu yn 1899 gans Andre Debierne yn Paris. Ev a dhevynnas aktiniom dyworth pygfoon (moon a uraniom). An hanow a dheu dhyworth an ger Greka aktinos hag a styr dewyn.
Hanter bewnans aktiniom-227 yw 22 bledhen. Nyns eus devnydh dhodho marnas yn arbrovjiow hwithrans, drefen y vos pennfenten nywtrons. Y hwer yn naturel war an Norvys, mes nyns eus meur anodho drefen y radyoweythresans.
Poos atomek aktiniom yw 227. Y boynt teudhi yw 1047°C ha'y boynt bryjyon yw ogas ha 3200°C.
Alkan gwynn-arghans medhel yw aktiniom hag a wolow y'n tewlder drefen ev dhe dhyllo dewynnow gamma peryllus.
Klass:Elvennow kymyk
Dowrgleudh Porth Bud
An Dowrgleudh Porth Bud yw dowrgleudh o gwrys dhe servya an pervedhdir y'n amaldir ynter Kernow ha Dewnens y'n Ruwvaneth Unys. Penn-ober an dowrgleudh o an karyans a dewes gans kalgh rag godeyl ammethek. Yth esa'n system Dowrgleudh Porth Bud onan a'n koynta yn Breten. Yma dew vildir a dhowrgleudh hwath yn dowr ogas dhe Borth Bud yn Kernow North.
Marthek o y dhevnydhyans a blenow-goleder dhe denna skathow-keryn gans rosow dhe'n levenow ughel. Yma dew lok normal war rann an dowrgleudh ogas dhe Borth Bud hag unn lok-vor yn Porth Bud y honan, mes nyns eus moy aves an tri-ma war an dowrgleudh. An dowrgleudh eth rag 35 mildiryow hag yskynna 433 treys-hys a-ugh leven an mor.
Klass:Dowrgleudhyow yn Kernow
Gwener (planet)
Gwener yw nessa planet agan system howlek. Hi a res a-dro dhe'n howl yn 224.7 a dhydhyow dor.
Dihaval orth Mergher, yma ayrgylgh tew war Wener. An brassa rann a ayrgylgh Gwener yw karbon dioksid, hag an gwaskas yw deg ha peswar ugens gweyth gwaskas ayrgylgh agan dor. Yma kommol oll a-dro dhe Wener. An kropyans efander Magellan a wrug mappa enep Gwener gans radar, ha nebes kropyansow efander y'n dowlenn Sovyetek Venera re diras warnedhi.
Klass:Steronieth
Pennserneth milusiethel
Pennserneth milusiethel (Sowsnek: brutalist architecture) yw gis pennsernethel. Yth o dallethys y'n 1950ow y'n Ruwvaneth Unys dres an dastrehevyans wosa Eyl Bresel an Bys, gans drehevyansow ispoyntelek (Sowsnek: minimalist) ow tevnydhya devnydh drehevyans hag elvennow strethurek noth. Kemmyn yw devnydh kestevyn ha bryckys heb paynt.
Pennseri vilusiethel a bris a gomprehend Ernő Goldfinger, Le Corbusier ha Gottfried Böhm. Ensamplys a bennserneth milusiethel y'n Ruwvaneth Unys yw an Wariva Genedhlek ha Trevbark Barbican yn Loundres, Lyverva Kres Birmingham yn Birmingham, ha Trevbark Park Hill yn Sheffield. Lys Kernow ha Sodhva Greslu Truru yw drehevyansow milusiethel yn Kernow.
Devynnow
Klass:Pennserneth Klass:20ves kansvledhen
Hideaki Sena
Hideaki Sena, PhD (瀬名 秀明, Sena Hideaki, genys 17 mis Genver 1968 a Shizuoka) yw pharmacologist ha romanser nihonek (Parasite Eve).
David Hilbert
David Hilbert (23a a vis Genver 1862 – 14ves a vis Hwevrer 1943) o kalkor almaynek hag onan a'n galkoryon gans an moyha delanwes y'n 19ves kansvledhen hag 20ves kansvledhen a-varr. Hilbert a dhiskudhas ha displegya lies tybyans posek, y'ga mysk tybieth andhyffrans, an kalkulus a varyansow, aljebra chanjyadow, tybieth niverow aljebrayek, fondyansow a vysonieth, fysegieth awgrymek, ha fondyansow awgrym.
Hideaki Sena
Klass:Asians Klass:Skriforyon fugieth
David Hilbert
Hilbert a astewisas ha difres niverow treusfinwethek ha tybieth settys Georg Cantor. Yn 1900, ev a dhiskwedhas kuntel a gudynnow hag a erviras hyns hwilas awgrym an 20ves kansvledhen.
Saint John, Dominika
Saint John yw plyw yn Dominika.
David Hilbert
Hilbert hag y studhoryon a wrug meur a gevrohow dhe awgrym ha displegya toulys posek usys yn fysegieth awgrymek. Hilbert yw aswonnys avel onan a'n fundyoryon a dybieth prof ha lojyk awgrymek.
Klass:Almanyon Klass:Mernansow 1943 Klass:Awgrym Klass:Dinethyansow 1862 Klass:Mernansow 1943
Saint John, Dominika
Klass:Pluwow Dominika
Lakota (yeth)
skeusennik|Gwydhyow: Junior orth kowsel Lakghotek. Yeth Siouek a gowsir gans tus Lakghota an kordhow Siou yw Lakota / Lakghotek (Lakȟótiyapi), yth aswonir keffrys avel Teton po Teton Siou. Kyn prederir ha dyskir avel yeth dhiblans gans kowsoryon, Lakghotek yw kesonderstondadow gans yethow Siouek erel kepar ha Dakghotek. Yth yw prederys gans yethoryon avel onan a deyr brassa eghen an yeth Siouek.
Nebbaz Gerriau dro tho Carnoack
Scrifys veu Nebbaz Gerriau dro tho Carnoack (FSS Nebes Geryow adro dhe Gernowek) gen Nicholas Boson en c. 1660-1700. Thera Nicholas Boson ow descrifa an drog desedhans era an Kernowek ydno e'n termen na.
Lakota (yeth)
Lakghotegoryon a form onan a vrassa kemenethow yeth an Amerikanyon Enesik y'n Statys Unys, hag yma ogas dhe 2,000 lakghotegor usi trigys dre vras yn statys gwastas an north a Dhakota North ha Dakota Soth. Yma towlen Lakghotek warlinen rag devnydh gans fleghes. Yma klassys Lakghotek dhe Skol Eyndek Kloud Rudh (Red Cloud Indian School) yn Wazíbló (Pine Ridge), Pow Lakghotek Oglala, Dakota Soth.
Nebbaz Gerriau dro tho Carnoack
Campollansow
Klass:Kernowek
Lakota (yeth)
Furv skrifys an yeth a veu displegyes gans kanasethoryon Europek-Amerikanek yn a-dro dhe 1840. A-dhia dhana ev re esplegyas rag dastewynnya odhommow ha devnydh an jydh hedhyw.
Bogalennow
Yma pymp bogalen der anow dhe Lakghotek, /i e a o u/, ha teyr bogalen dre dron, /ĩ ã ũ/ (yn fonetek [ɪ̃ ə̃ ʊ̃]). Yth yw leverys bos an /e/ hag /o/ yn Lakghotek moy yger ages an bogalennow kardinal a omdhesedh orta, martesen ogassa dhe [ɛ] hag [ɔ]. Orth skrifa yma'n bogalennow dre dron skrifys gans ⟨ƞ⟩, ⟨ŋ⟩, po ⟨n⟩ ow sewya; yn istorek y feu an re ma skrifys gans ogonegow yn-danna, ⟨į ą ų⟩. Ny dheu an /n/ kessonennel orth diwedh sylabennow. Bogalen dhiduel (schwa) yw gorrys yn awtomatek yntra kessonennow certan, r.e. y'n koplow (gl), (bl) ha (gm). Ytho an hanow teyluyek a skrifir yn fonemek avel (Oglala) re wrug dones ha bones an hanow le Ogallala.
Orgraf
Brassa rann a'n kresennow adhyskansel a-dreus dhe wlas Lakghota a asvabas system lytherenna an New Lakota Dictionary (Gerlyver Lakghotek Nowyth) avel an orgraf savonek. Orgrafow erel a eksist mes nyns esons devnydhyes meur.
A-is y presentir system lytherenna an New Lakota Dictionary:
An bogalennow yw a, e, i, o, u; bogalennow dre dron yw aŋ, iŋ, uŋ. Ton-lev yw merkyes gans ton-lev lymm: á, é, í, ó, ú, áŋ, íŋ, úŋ war vogalennow posys (a recev ton ughella es an re anbosys).
Yth omdhesedh an kessonennow a sew orth aga styryow y'n Lytherennans Fonetek Keswlasek (LFK): b, g, h, k, l, m, n, p, s, t, w, z. Y yw kepar hag yn Sowsnek, henn yw /j/. Y tevnydhir kollverk, ’, rag stopp glottel.
Y tevnydhir karon rag sonyow nag usi skrifys gan lytherennow Latin y'n LFK: č /tʃ/, ǧ /ʁ/, ȟ /χ/, š /ʃ/, ž /ʒ/. Y skrifir hwythsonyow gans h: čh, kh, ph, th, ha rutsonheans velar gans ȟ: kȟ, pȟ, tȟ. Estowlegow yw skrifys gans kollverk: č’, ȟ’, k’, p’, s’, š’, t’‌.
An lytherennans a dhevnydhir yn tekstyow gerys-da an jydh hedhyw yw skrifys heb ughverkow yn fenowgh.Hemm a fyll dhe verkya poos hag y hembronk dhe sowdhan yntra lies kessonen: /s/ ha /ʃ/ yw skrifys s; /h/ ha /χ/ yw skrifys h, ha hwythstoppow yw skrifys kepar ha'n anhwythstoppow, avel p, t, c, k.
Abecedari
Orgraf Lakghotek Savonek, avel devnydhyes gans brassa rann skolyow, yw fonemek herwydh an bennrewl, hemma a styr y represent pub lytheren (grafem) unn son diblans (fonem), marnas an dyffrans yntra hwythsonyow glottel ha velar usi dyghtyes yn fonetek.
Ordenans geryow
Ordenans elvennek geryow yn Lakghotek yw sojeta-objeta-verb, kyn hyll bos chnajyes an ordenans rag posleva, rag ensampel: ow korra an objeta kyns an sojeta rag dri an objeta dhe fog; po ow korra an sojeta wosa an verb rag posleva y savla avel kedhlow selyes. Yeth woserek yw, gans adle ow tarovs wosa penn-henwyn: mas'óphiye él, "dhe'n gwerthji" (yn lytherennek 'gwerthji dhe'); thípi=kiŋ ókšaŋ, "a-dro dhe'n chi" (yn lytherennek 'chi=an a-dro').
Awedhyansow Lakghotek yn Sowsnek
Yma dhe Amerikanyon Enesik Lakghota a gows Sowsnek nebes patronyow diblans. An patronyow ma yw diskwedhys y'ga holyansow gramasek hag y hyllons bos klowys yn nebes dyffransow fonologiethel. Yth avisir an gnasennow dibarow ma yn yonkers Lakghota ynwedh, hogen an re a dhyskas Sowsnek.
Dynnargh
"Háu kȟolá", yn lytherennek "Yow, koweth". hemm yw an dynnargh kemmynna. Hemm a veu treusfurvyes dhe'n "How!" a dhevnydhir gans Amerikanyon Enesik yn fylmyow, kepar ha gwisk-penn pluvennek hengovek an dus Teton a veu "res" dhe bub Eyndek yn fylmyow. Awos bos háu an unsel ger yn Lakghotek a gontayn an dhiwvogalen, /au/, yma chons y vos ger chevisyes a-dhyworth yeth an-Siouek.
Y tevnydhir Háu gans tus yn-unnik; benynes a dhevnydh an dynnargh Háŋ po Háŋ kȟolá.
Pennfentenyow
Klass:Yethow Teythyek an Amerikaow
Poloni
Poloni yw stat yn Kres Europa. Yma moyha tus Poloni ow kewsel yethow Slavek – Polonek dell vydh usys, po yeth unnwoes gelwys Kashoubek. Bys 1945, Almanyon pals a driga yn gogledh ha howlsedhes Poloni (Prussi, Silesi, ha Mecklenburg), mes Polonyon a drevesigas an tiredhow ma wosa Nessa Bresel an Bys. Meur a dus polonek a driga yn powyow kentrevik kyns an bresel na – Lithywani, Belarous, Ukrayn, h.e. – mes an vrassa rann anedha a veu dasleys tro ha'n tiredhow kyns almaynek. Eglos moyha Polonyon yw an Eglos Romanek Katholik – ha sur o an Pab Jowann Pawl II y honan polonek. Yn 2004, Poloni re dheuth ha bos an brassa esel nowydh a'n Unyans Europek a-dhia omjunnyans Spayn yn 1986.
Pará
Pará yw stat pur veur yn Brasil kledh. Dowr Amazon isel usi komprehendys ynno.
Klass:Statys a Vrasil
1911
1908 - 1909 - 1910 - 1911 - 1912 - 1913 - 1914
1911 OK yw bledhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul.
Hwarvedhyansow
right|thumb|Machu Picchu.
Mernansow
Klass:1911
Sugal
skeusennik|Secale cereale Sugal yw eghen a wels, gans an hanow godhoniethel Secale cereale. Dell yw usys tevys yw avel greunvos po trevas megyans (ow styrya dell yw res dhe enevales aval boos). Esel yw a'n teylu gwaneth ha hevelep orth gwaneth ha barlys. Usys yw dhe wul bleus, boos rag enevales, ha lies eghen a dhiwesow lasek.
Istori
Nyns o sugal plans usys gans tus a-dhia dalleth ammeth. Plans gwyls o yn kwreydhek. Yma niver a blansow gwyls hevelep yn Turki hevelep orth sugal.
skeusennik|Sugal ow tevi yn park.
A-dhia an Osow Kres, sugal re beu usys yn Europa kres hag est. Ena, onan a'n chif devnydhyow rag gul bara yw. Byttegyns, lehe yw an niver a bobel ha negysyow owth usya sugal. Gwerthys yw dhe brenoryon ogas dhe'n tyller le mayth yw tevys.
Godhonieth
Y hyller plansa sugal po rag boosa enevales po hy threvasa rag gora. Plans krev yw sugal a yll treusvewa yn gweres gans pH ughel (lisliwennek) po isel (trenk). Y fydh plansow erel ow kwynnel dhe dreusvewa y'n nivelyow pH ma.
Usyow rag tus
Sugal re beu usys dhe wul lies boos rag tus. I a gomprehend bara sugal kepar ha pumpernickel, bara meurgerys yn Europa north hag est. Usys yw ynwedh dhe wul nebes diwesow lasek, kepar ha dowr tomm sugal (rye whiskey).
Klass:Bosow Klass:Gwels
Karrek lorek
Klass:Steronieth
Saint Joseph, Dominika
Saint Joseph yw plyw yn Dominika.
Klass:Pluwow Dominika
Mogdoll
thumb|Mogdell war Mount Redoubt yn [[Stat Alaska]] thumb|Mogdoll yn Námafjall, [[Island]] thumb|Ow sampla gassys yn mogdoll war Mount Baker yn [[Stat Washington, Statys Unys]] thumb|right|Mogdell war enys [[Vulcano, Sicily]] thumb|Kowdoll Gusev, [[Meurth]]
Toll yn krestennan an Norvys hag a stif gassys hag ethen yn mes yw mogdoll. An ger Sowsnek ragdho yw 'fumarole', dyworth an Latin ' fumus ', ow styrya mog. Herwydh usadow, an gassys yw karbon dioxid, sulfur dioxid, hidrojen klorid ha hidrojen sulfid keffrys hag ethen (dowr). Henwys yw mogdoll a stif gassys loskvenus  'solfarata'  dyworth an ger Italek 'solfo' rag sulfur. Mogdell a hwer pan vo krackys y'n garrek po avel bush heb patron, mes pan vo magma ogas dhe'n enep. Traweythyow i a yll durya rag kansvledhynnyow po gorfenna wosa seythennyow po misow mar koyeynha an magma yn uskis.
Yma peswar mil a vogdell yn Park Kenedhlek Yellowstone y'n Statys Unys, ha lies mogdoll yn Park Kenedhlek Morne Trois Pitons, Dominika ryb an Boiling Lake. Mogdell a wra godhosow loskvenus. Tylleryow yn le mayth o pelys an godhosow ma yw
War blanetys erel
Krysys yw dhe vos mogdell marow war an planet Meurth, yn Kowdoll Gusev, vysytys gans tirer NASA, Spirit.
Klass:Dororieth
Lithouani
Lithouani, Lietuva yw repoblek yn Europa reb an Mor Baltek, an Latvi, Poloni, Russi (Russek), Belarus.
Yn 2004 yth omjunnyas Lithywani an Unyans Europek (po an UE).
1910
1907 - 1908 - 1909 - 1910 - 1911 - 1912 - 1913
1909
1906 - 1907 - 1908 - 1909 - 1910 - 1911 - 1912
1910
1910 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sadorn.
1909
1909 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Gwener.
1910
Mernansow
Klass:1910
1909
Mernansow
Klass:1909
Hyns-horn an Woodhva
Hyns-horn an Woodhva (Kembrek: Rheilffordd yr Wyddfa, Sowsnek: Snowdon Mountain Railway) yw hyns-horn kledhrennow-kul a bon rag 4.7 mildir (7.6 km) dhe benn an Woodhva a-dhyworth Lannberis yn Eryri, Gwynedd, Kembra North. An unsel hyns-horn rak ha pynyon yn Breten Veur yw. Onan a'n bennfentynnyow chif a dornyaseth yn Gwynedd yw an hyns-horn.
Trenow a gonsyst a unn koch ha jynn-ethen po jynn-disel; an jynn a herdh an tren dhe dopp an menydh. Pur serth yw an hyns-horn ha res yw dhe'n trenow viajya war ledrow bys dhe 1 yn 5.5, mes 1 yn 7.86 yw leder gresek an linen. An hyns-horn a grambel somm a 3,140 tros-hys a-dhyworth 353 tros-hys a-ugh dhe leven an mor yn Lannberis.
Park Kenedhlek Kuršių Nerija
Park Kenedhlek Kuršių Nerija  yw park kenedhlek yn Lithuani West, onan a bymp y’n wlas. Apoyntys veu yn 1991 dhe witha taves tewes ha morlyn (an Curonian Spit yn Sowsnek). Hirder an taves tewes yw 98km, ha'n park a gomprehend an 52km pella dhe’n gogledh. Yn Russi yw an remenans. Ertachva an Bys UNESCO yw ynwedh.
Furvyans
Hwedhel koth Lithuanek a lever dell veu furvyes an taves tewes gans kowres henwys Neringa, neb a waria war an arvor.
Osmaniye
250px|right|thumb|Osmaniye yn Turki. Osmaniye yw cita yn Turki soth.
Park Kenedhlek Kuršių Nerija
Ekosystem
Omma yma an tewynnow gweythresek ughella yn Europa (ughder kresek dres 35m gans nebes anedha dres 60m). Pur bosek yw dhe ydhyn divroa, hag yma niver a ekosystemow dyffrans, dhyworth an treth, dre dewynnow, keunegennow, prasow ha lynnyn dhe'n morlyn meur.
Klass:Parkow kenedhlek‎ Klass:Lithouani Klass:Ertachva an Bys UNESCO
Paraíba
Paraíba yw stat byghan yn Borlewen Brasil.
Klass:Statys a Vrasil
Dydh
Dydh yw unnsys prys ow turya 86,400 a eylennow, po 24 eur. Yma seyth dydh ow kul seythun.
Ottomma rol a dhedhyow an seythun:
Klass:Dedhyow
Gwyddelwern
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Teletubbies
Teletubbies yw kevres pellwolok Predennek a veu gwruthys yn 1997 gans an BBC rag fleghes a-dro dhe drenyow.
Klass:Towlennow pellwolok
Rhuthun
Rhuthun yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra. Yma hi 113 mildir (182 km) dhiworth Caerdydd ha 175 m (281 km) dhiworth Loundres. 5265 o braster an poblans yn 2011, ha 2195 (41.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
1908
1905 - 1906 - 1907 - 1908 - 1909 - 1910 - 1911
Rhuthun
Klass:Trevow yn Kembra
1908
1908 OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.
Mernansow
Klass:1908
Frankfurt
Frankfurt am Main yw cita veur in Almayn gres.
Klass:Almayn Klass:Citys ha trevow yn Europa
Tredhinnas - St Dennis
Tre y'n pow pri Kernow yw Tredhinas. Pur hir y istori, a-dhyworth an oes hornek dhe'n lyha. [[Restren:|skeusennik]Eglos c.1970]
Yma'n erthygel ma owth usya an Furv Skrifys Savonek a-barth Kernowek kres.
Amerikiom
alt=Amerikiom|skeusennik|Amerikiom a ji sensell vog alt=Glenn Seaborh|skeusennik|Glenn Seaborg
Elven gymyk yw amerikiom, niver 95 y'n Vosen Beriodek. Y furvell kymyk yw Am. Henwys yw rag Amerika.
Elven radyoweythresek yw amerikiom, usys y'n efanvos rag sensellow mog. Pub sensell vog a gomprehend 150 μg a amerikiom oksid. Gwrys veu rag an tro kynsa yn 1944 yn Pennskol Chicago, an Statys Unys, gans bagas a wodhonydhyon y'ga mysk Glenn T Seaborg hag Albert Ghiorso. Y hwrussons setha nywtrons war-tu plutoniom yn dasoberor nuklerek.
C
C yw tressa lether an letherennek romanek dre vroas, ha huny a Gernewek Unys ha Nowejya. Hei ew an second kessonen keffres y'n letherennegy ma.
Nyns ew C ow qwil radn a'n letherennek a Gernowek Kebmyn mann; yn hy le ma'n letheren dhowblek Ch. Ma dhe C an kethsam devedhyans ha G. Ma an Furv Skrifys Savonek ow usya an letheren C. Y'n furv chyf, C ew kevys a-rag an bogalednow E, I ha Y (rag ensompel y'n ger "cita"), le ma hei styrya puppres an son /s/. Y'n furv adenowen ha henwyn telleryow, C a ell styrya ynwedh an son /k/ (rag ensompel y'n ger "cara" ha'n hanow "Cambron").
Viktorya
Myghternes Viktoria (Alexandrina Victoria; 24 mis Me 1819 – 22 mis Genver 1901) o myghternes Ruwvaneth Unys Breten Veur hag Ywerdhon a 20 mis Metheven 1837 bys dh'y mernans. Wosa 1 mis Me 1876, yth esa titel dhedhi 'Emperes Eynda' ynwedh.
Amerikiom
War an 11ves mis Du 1945, Glenn T Seaborg a leveris war dowlen radyo henwys 'Quiz Kids' bos amerikiom diskudhys. Ev re beu oberi war an ragdres dhe dhisplegya arvow nuklerek.
Klass:Elvennow kymyk
Viktorya
Viktorya o myrgh Pennsevik Edward, Duk a Gent ha Strathearn, y honan peswara mab myghtern Jori III. Hi a dheuth ha bos myghternes 18 bloodh hy oos, wosa mernans tri broder hy thas. Demmedhys veu yn 1840 dh'y genderow, Pennsevik Albert a Saxe-Coburg ha Gotha. Aga naw flogh a dhemmedhis teyluyow dres Europ. Hy leshanow yw 'An Mamm-Wynn a Europ'. Klass:Dinethyansow 1819 Klass:Emperours Klass:Mernansow 1901 Klass:Sowsesow
Yow (planet)
Yow yw an pympes ha brassa planet y'gan system howlek. Planet kowr gas yw, kepar ha Sadorn, Ouran ha Nevyon. Ev a res a-dro dhe'n howl yn 11.86 blydhen dor. Ev a drel a-dro y ehel y honan yn naw eur pymthek ha dew ugens mynysen. Yma system bysow dhe Yow, kynth yw le ages system bysow Sadorn. Yma pymp ha tri ugens loer (aswonnys) dhe Yow. An loerow brassa yw an peswar loer Galianek, Io, Europa, Ganymede ha Kallisto.
An kropyansow efander Pioneer 10, Pioneer 11, Voyager 1, Voyager 2 ha Galileo re godrigas orth Yow.
Klass:Steronieth
Réunion
Réunion (yn Frynkek, La Réunion) yw département d'outre-mer y'n Keynvor Eyndek yntra Madagaskar hag Ynys Morrys.
Klass:Afrika Klass:Enesow Klass:Frynk tramor
Danaw
Danaw (hanow Latinek Hister) yw avon an nessa hirra yn Europa (Volga yw an hirra). Avon Danaw yw an hirra avon y'n Unyans Europek.
An avon yw 2,860 km (1,777 mildir) hir. Avon Brigach ha Avon Breg a wra junya war-barth yn Donaueschingen (yn ogas dhe'n Koos Du) ow kul Danaw. Avon Danaw a fros dres, po gul rann an amal a, dheg pow: Almayn, Estrych, Slovaki, Hungari, Kroati, Serbi, Roumani, Bulgari, Moldova hag Ukrayn. An avon a dhiwedh y'n Mor Du dres delta Danaw.
Danaw a fros dres sitys bras, yn aga mysk: Ulm, Regensburg yn Almayn; Linz, Wien yn Estrych; Bratislava yn Slovaki, Budapest yn Hungari; Vukovar yn Kroati; Novi Sad ha Belgrade yn Serbi.
Danaw yw henwys yn lies yeth aral: Esperantek Danubo, Bulgarek Дунав (Dunav), Almaynek ha Plattdüütsch Donau, Grew Dounavis, Hengrew: Ister, Hungarek Duna, Turkek Tuna, Latin Danuvius po Danubius, Romanek Dunăre, Kroatek Dunav, Serbek Дунав, Slovakek Dunaj, Ukraynek Dunay.
Danaw yw dowrhyns posek. Gorholyon keynvor a yll mos bys dhe Brăila yn Roumani. Gorholyon avon a yll mos bys dhe Kehlheim yn Bayern. Gorholyon byghan a yll mos bys dhe Ulm.
Yma tri dowrhyns gwriansel drehevys war Danaw:
Skeusennow
Klass:Avonyow
Birchgrove
Birchgrove yw tre yn Abertawe, Kembra; (SS79NW16). Yma hi 32.6 mildir (52.5 km) dhiworth Kardydh ha 161.1 m (259.3 km) dhiworth Loundres. 7030 o braster an poblans yn 2011, ha 1022 (14.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Abertawe
Nellie Bly
alt=Skeusen Bly parys rag hy viaj|skeusennik|Skeusen Bly parys rag hy viaj Elizabeth Cochrane Seaman (genys Elizabeth Jane Cochran; 5ves Me, 1864 – 27ves Genver, 1922), aswonnys yn-dann hy hanow pluven Nellie Bly, o jornalyas, den diwysyans, deviser ha gweyther alusen Amerikanek. Aswonnys o hy rag hy viaj kampyorus a-dro dhe'n norvys yn 72 dydh, herwydh an den fugiethek Phileas Fogg y'n romans Jules Verne, ha derivas diskudha may oberas hi ynno yn-dann gel rag derivas ow tochya folji a-bervedh. Ragresydh o hi yn hwel ma ha hi a lonchyas eghen nowydh a jornalieth hwithrus.
Genys veu yn Burrell Township, Konteth Armstrong, Pennsylvani. Hy thas o ynvroyas iwerdhonek.
Ober gans Pittsburgh Dispatch
Erthygel y'n Pittsburgh Dispatch titlys "What Girls Are Good For" a dherivis bos benenes y'n brassa rann rag dinythi fleghes hag oberi y'n chi. Elizabeth a skrifas gorthyp yn-dann an leshanow "Lonely Orphan Girl". Yth esa marth a hemma dhe'n pennskrifer, George Madden hag ev a brofyas dhedhi chons dhe skrifa erthygel rag an paper nowodhow. Hy hynsa erthygel gwir o henwys "The Girl Puzzle" hag o yn kever fatel wre didhemedhyans menni benenes. Hi a skoodhyas amendyansow an lagha didhemedhi. Madden a brofyas dhedhi soodh leun-dermyn yn-dann an hanow "Nellie Bly".
Avel skrifer, Nellie Bly a fogellas hy hwel y'n kynsa le war bewnansow benenes oberi. Hi a skrifas kevres a erthyglow hwithrus a-dro dhe venenes a ober yn weythvaow. Byttegyns, an paper nowodhow a dhallathas degemeres krodhvolyow a berghennow weythva a'y skrifans, ytho i a's movyas dhe folennow benenes yn kever dillas, lowartha, hag erel.
Hi a viajyas dhe Veksiko ha dalleth derivas ow tochya bewnans ha maner an dus veksikan. Bly a wre krodhvolas kargharans jornalyas leel awos ev dhe gabli governans Meksiko (hag o turantieth yn-dann Porfirio Díaz). An governans Meksiko a's godrosas gans kargharans, ytho hi a dhienkis an pow. Hi a wre kabli Díaz a vos turant owth arwaska an dus ha'n wask.
Derivas diskudha folji
Bly a asas Pittsburgh Dispatch yn 1887 (wosa bos res moy a ober 'benenes') ha mos dhe Evrek Nowydh. Hi a wrug movya paper nowodhow Jospeh Pullitzer New York World dh'y ri soodh. Hi a dhallathas hwel yn-dann gel a fugya hy bos muskok rag hwithra derivasow a viluster ha dispresyans yn follji benenes orth Blackwell's Island.
Pan esa hi y'n folji, hi a wre previ plit euthyk hy honan. Wosa deg dydh, New York World a wovynnas hy dhe vos livrys. Hy derivas, dyllys wosa henna avel an lyver Ten Days in a Mad-House, o sewen vras. An folji a wrug amendyansow wosa hemma ha hi a dheuth ha bos benyn meur hy bri.
A-dro dhe'n Norvys
Yn 1888, Bly a ros profyans dhe bennskrifer New York World y hwre kemeres viaj a-dro dhe'n Norvys yn le ages 80 dydh. Dhe 9:40 k.h. an 14ves mis Du 1889, hi a entras yn gorhel tan Augusta Victoria ha dalleth hy viaj 40,070 kilometer.
Hi a dhros gensi hy fows, hy hota, dillas nessa, ha sagh byghan gans daffar omwolghi hag erel. Hi a dhros brassa rann hy arghans (£200) yn sagh yn-kerghyn hy honna. Bly a viajyas heb koweth dre worholyon tan ha trenow. Displegyans a rosweythyow kapel yn-dann vor ha pellskrifa a asas Bly dhe dhanvon derivasow berr yn kever hy viaj. 72 dydh wosa diberth, dehwelys o hi dhe Evrek Nowydh.
Baya Kardydh
Baya Kardydh yw pleg mor yn Kardydh, Kembra Deghow. Yth o mordidek kyns bos drehevys Arge Baya Kardydh yn 1999, yw leun a dhowr frysk pupprys lemmyn, lenwys gans diw avon, Tav hag Eli.
Sadorn (planet)
Sadorn yw an wheghes planet y'gan system howlek. Planet kowr gas yw, kepar ha Yow, Ouran ha Nevyon. Ev a res a-dro dhe'n howl dhe 29.46 blydhen dor. Ev a drel a-dro y ehel y honan yn deg eur ha dew ugens mynysen. Yma system bysow dhe Sadorn, an brassa system bysow y'n system howlek. Yma dew ha tri ugens loer (aswonnys) dhe Sadorn. An loerow brassa yw Titan, Rhea, Iapetus, Dione, ha Enceladus.
Baya Kardydh
Klass:Bayys
Nellie Bly
Bewnans wosa henna
Yn 1895, Bly a wrug demedhi gans gwrier ha milvilwas Robert Seaman. Hy o 31 hag ev o 73. Awos yeghes drog hy gour, hi a dhiberthas jornalieth ha dos ha bos penn Iron Clad Manufacturing Co (kompani a wrug kannys leth, fornow tomma, hag erel). Hi o deviser a ganna leth nowydh hag argh skoll dasadow. Mes, yn gwiryonedh, re guv o hi ha nyns o hy da gans erbysieth an weythva, ytho an weythva a veu bankskwattyes.
Sadorn (planet)
An kropyansow efander Pioneer 11, Voyager 1, Voyager 2 ha Cassini re godrigas orth Cassini.
Klass:Steronieth
Nellie Bly
Bewnans wosa henna
Bly a skrifas yn kever Keskerdh Gwiryow Ragleva rag Benenes yn 1913 yn-dann an bennlinen "Suffragists Are Men's Superiors". Yn Kynsa Bresel an Bys hi a skrifa erthyglow a-dro dhe Voward an Est. Bly o an kynsa benyn, hag onan a'n kynsa estrenyon, dhe weles an grugys bresel ynter Serbi hag Ostri. Hi a veu dalghennys pan veu hi kammgemerys rag aspier Bretennek.
An 27ves mis Genver, 1922, Bly a verwis a fagel skevens yn klavji St. Mark's, Evrek Nowydh, 57 hy bloodh.
Klass:Amerikanesow Klass:Dinethyansow 1864 Klass:Jornalyadesow Klass:Mernansow 1922 Klass:Skriforyon fugieth amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh
Swistir
Swistir (po Keffrysyans Swistir) yw pow yn howlsedhes Europa.
Henllan
Henllan yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ06NW56). Yma hi 119.4 mildir (192.2 km) dhiworth Kardydh ha 182.8 m (294.1 km) dhiworth Loundres. 832 o braster an poblans yn 2011, ha 353 (42.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Dowrhyns
skeusennik|Bason war [[Dowrgleudh Gorholyon Keresk|Dhowrgleudh Gorholyon Keresk ogas dhe gres Keresk.]] Pub eghen a gorf dowr viajadow yw dowrhyns (keffrys hyns-dowr). Yma lies isglass rag gweres lettya disklerder. Yma odhom a'n kensa dyffrans yntra hensi-gorhelya morek ha dowrhensi a dhevnydhir gans skathow y'n tir. Hensi-gorhelya morek a dreus keynvoryow ha moryow, ha nebes lynnyn, le mayth yw viajadowder desevys ha nyns eus res a ynjynorieth, marnas rag darbari draft rag skathow moryow down dhe neshe kayow, po rag treusi kuldirow; hemm yw  oberen dowrgleudhyow gorholyon. Dell yw usys ni dheskrifir kanelyow pelys y'n mor avel dowrhensi.
Pan yma porth desevys i'n tir, ymons neshes gans dowrhyns a alsa bos deskrifys avel "y'n tir", mes hanow usadow an re ma yw "dowrhyns morek". An term "dowrhyns y'n tir" a gows yn-kever avonyow viajadow ha dowrgleudhyow esa desinyes rag skathow arbennek yn-unnik, heb dout yma'n skathow ma lies gweth bianna ages skathow an mor.
Lestri a dhevydh dowrhensi a var a-dhyworth skathow hir usi tennys gans enevales dhe dankeryow oyl kowrek ha skathow an keynvor, kepar ha skathow morviajys.
Gwelewgh ynwedh
Klass:Dowr
Lady and the Tramp II: Scamp's Adventure
Lady and the Tramp II: Scamp's Adventure (Kernowek: Arlodhes ha'n Gwyll II: Aventur Scamp) yw fylm bywhes amerikanek gwres yn 2001.
Klass:Fylmow bywhes amerikanek
Jynn-Amontya
Jynn-amontya (po comptyor po amontyell) yw jynn owth oberi gans tredanegow. I a yll amontya ha gul lies gwriansow usadow.
Klass:Amontieth Klass:Jynnweyth Klass:Toulys
Pentrefoelas
Pentrefoelas yw tre yn Conwy, Kembra; (SH85SE42). Yma hi 110.4 mildir (177.7 km) dhiworth Kardydh ha 184.1 m (296.3 km) dhiworth Loundres. 345 o braster an poblans yn 2011, ha 241 (69.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
Bal Bre Garn Soth
skeusennik|Vu a veur a'n bal y'n 2000ow gans chybmla an leuryow-gwiska dhe'n kledh, jynnji shafta Jope ha'y atalvaow yn kres ha dhe woles an imach ha remenans Shaftys Holman a Rewlys y'n gilva. Bal deges y'n Ranndir Balweyth Bre Garn yn Kernow Est yw an Bal Bre Garn Soth (South Caradon Mine). Trigys yw an bal war amalow soth Bre Garn a-dro dhe hanter mildir (804 meter) dhe-ves a dopp an vrenn. Yth esa va brassa bal y'n ranndir hag ev o onan a'n penn-balyow kober yn Kernow gans eskorrans a 217,820 tonnas a voon kober.
Gwithys yw an bal gan UNESCO avel rann an Dirwedh Balweyth Kernow ha Dewnens West.
Istori
skeusennik|Vu a'n leuryow-gwiska ha jynnjiow Shaftys Pearce ha Jynn yn 1979. An istori a valweyth war amalow Bre Garn a dhedh delergh dhe'n osow kres ha remenans a hwelyow stremya-sten a-varr a dhur ogas dhe fenten an Dowr Seythyn war amal Bre Garn. Yn 1836 begh golusek a gober veu trovyes war amalow soth an vrenn.
An bal Bre Garn Soth re dhalathsa owth oberi yn 1833 ha veu oberys tan a-dro dhe 1870. Yn 1864, gwella bledhen an bal, 5,144 tonnas a gober veu balyes ha £57,040.40 veu dendylys. Yntra 1874 ha 1979, Bal Bre Garn Soth o tressa brassa askorrer a gober y'n soth-west. Ev o an brassa ha golusekka bal a'n bagas balyow Bre Garn ha gul dres 202,000 tonnas a voon kober gradh ughel (10.25%) yntra 1838 ha 1885.
Degeans
Res o dhe'n bal degea a-dro dhe 1880, mes godhvedhys yw bos an bal eyl-ygerys yntra 1883 ha 1886. Acheson rag degeans an bal o an pris a voon kober, esa ow kodha.
Res o dhe veur a valyow erel y'n arenebedh degea, pan dhegas an Bal Bre Garn Soth, awos bos kowfordhow yn-dann dhor an balyow junyes gans an eyl y gila. Pan skwychyas pompyow an Bal Bre Garn Soth yn farow, ny yllas an hwelyow erel batalyas orth an nivelyow dowr esa ow sevel.
Oberyans
skeusennik|Jynnji Shafta Holman ha kowfordh hyns-tram dre'n atalva. Yma'n gowfordh veur lettyes y'n jydh hedyw, mes yma onan byghanna dhe amal dyghow an jynnji. Oberys veu an bal yn dew bagas a veghow. Rann an north a oberas an pennvegh a-dhyworth shaftys Pearce ha Jynn, rann an soth a gomprehendas meur a veghow a veu oberys a-dhyworth Shaftys Jope, Klemmo, Rule, Jynn Nowyth ha Kytto.
Dell o usys, nyns esa'n beghow ledanna es dew tros-hys (61 centimeter), mes treweythyow yth esa'n pennvegh ogas ha 12 tros-hys (3.6 meter).
An bal veu pywys hag oberys gans an vreder Klemmo ha Tomas Kytto. Awos ny vynnas kevarghewysi yn Loundres arghansa an bal, ev veu tybys nag esa kober dhe'n est a Druru, res o dhe'n berghennow oberi an hwel aga honan.
An Hyns-horn Lyskerrys ha Karn veu byldyes rag karga askorras an bal dhe Lsykerrys ha diwettha dhe Logh.
Park Kenedhlek Istorek Trakai
Park Kenedhlek Istorek Trakai  yw park kenedhlek yn Lithuani Soth, onan a bymp y’n wlas. Apoyntys veu yn 1992 dhe witha cita istorek Trakai, 25km dhe’n west a Vilnius, penncita an wlas. Ev yw an unnik park kenedhlek istorek yn Europa. 500px|left|Mappa Trakai 500px|right|Kastel Enys Trakai
Bal Bre Garn Soth
Kevennow a-ves
Ragdres Ertach Arenebedh Bre Garn (yn Sowsnek)
Park Kenedhlek Istorek Trakai
Tirwedh
Furvyes veu tirwedh an ranndir gans rewliv. Kadonyow breow a dereyl gans nansow keslinek. Lenwys yw an nansow gans lynnyn, re anedha kul ha down, re erel ledan ha bas. Yma 32 a lynnyn y’n park. An brassa yw Lynn Galvė, gans 21 a enesow, hag yw junnys dhe deyr lynn aral.
Bal Bre Garn Soth
Kevennow a-ves
Skeusennow a Val Bre Garn Soth dhe aditnow.co.uk (yn Sowsnek)
Park Kenedhlek Istorek Trakai
Bewnans gwyls
Posek yw an park rag ydhyn hag bronnviles. Yma lies ekosystem dhe’n park, ow komprehendya koswigow, keunegennow ha lynnyn. Y’n koswigow koth yma derow, owrwern, onn hag elow. 1324 a blansow, 42 a vronnviles, 240 a ydhyn, 24 a buskes ha 17 a dhiwelvennoges yw rekordys y’n park. Bewva yw Lynn Plomėnų dhe lies medherik, gans meur a heyji yn keunegen Plomėnų yn ogas.
An Kastylli
Drehevys veu kastel war enys yn Lynn Galvė gans an Arghdhuk Kęstutis y’n 1360ow, mes moghhes veu erbynn 1409 gans Arghdhuk Vytautas Veur. Keworrys veu kastel aral war gonna tir yn ogas. Wosa 1600, tamm ha tamm kastel an enys dheuth ha bos magoryow. Daswrys veu ynter 1946 ha 1961. Erbynn lemmyn, tennvosow tornyas pur bosek yw Kastel Enys Trakai, Kastel Konna Tir Trakai, Manerji Užutrakis ha’y lowarth ha’n lynnyn hag yw usys rag golya ha revya.
Mirva tennvosow erel
Klass:Parkow kenedhlek‎ Klass:Lithouani
Bal Bre Garn Soth
Kevennow a-ves
Klass:Balyow
1907
1904 - 1905 - 1906 - 1907 - 1908 - 1909 - 1910
1907 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Meurth.
Mernansow
Klass:1907
Llanbedr Dyffryn Clwyd
Llanbedr Dyffryn Clwyd yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ15NW88). Yma hi 113.6 mildir (182.9 km) dhiworth Kardydh ha 173.8 m (279.6 km) dhiworth Loundres. 771 o braster an poblans yn 2011, ha 239 (31%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Corbin Bleu
thumb|Bleu, 2011 Corbin Bleu Reivers (genys 1989) yw gwarier amerikan geryes da.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans italek Klass:Dinethyansow 1989 Klass:Donsyoryon Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Kanoryon amerikanek Klass:Manykyns
Balweyth yn Kernow
skeusennik|Bal DingDong Balweyth yn Kernow a dhallathas y'n Oos Brons a-varr yn ogas ha 2150 K.O.K ha gorfenna gans degeans bal sten Crofty Soth yn 1998. Sten ha kober o an metols kemmynna, mes y hyllir trobya 90% a vetols ha monow an bys yn Kernow. Yn 2016 nyns esa unn bal moon metol owth oberi y'n pow, mes yth esa kows a-dro dhe eyl-ygerans a Crofty Soth y'n termyn a dheu.
Meur a gerrek ha meyn re beu mengleudhyes yn Kernow ynwedh, ow komprehendya growan.
Istori
skeusennik|Jynnjiow dhe Hwel Pever. Kernow, yn kesoberyans a Dhewnens, a askorras brassa rann a sten, kober hag arsenik dhe'n Ruvaneth Unys. Yn hwreydhek, an sten veu stremyes dhyworth goverow, mes wortiwedh hwelyow yn-dann dhor veu ygerys mar a-varr avel an 16ves kansvledhen. skeusennik|[[Bal Sten Mena Wellington yn 2000]]
Ertachva an Bys
Yn 1999 an Dirwedh Balweyth Kernow ha Dewnens West veu addyes dhe rol governans an RU rag dannvon dhe'n rol Ertach an Bys. Yn mis Gwynngala 2006, ev veu deklaryes dhe vos sewen.
Rol a nebes balyow Kernewek
Rag moy a valyow yn Kernow, gweller an folen: Tirwedh Balweyth Kernow ha Dewnens West ha'n rann 'Gweller Ynwedh'
Kevrennow a-ves
Tirwedh Balweyth Kernow ha Dewnens West (yn Kernowek)
Rolyans UNESCO (yn Sowsnek)
Klass:Balweyth
Saint Luke, Dominika
Saint Luke yw plyw yn Dominika.
Klass:Pluwow Dominika
Ouran (planet)
Ouran yw an seythves planet y'gan system howlek. Ev a res a-dro dhe'n howl dhe 84.01 blydhen dor. Planet kowr gas yw, kepar ha Yow,Sadorn, ha Nevyon. Ouran ha Nevyon yw traweythyow gelwys planetys kowr rew yn le kowr gas.
Ouran a veu diskudha gans William Herschel yn 1781. An kropyans efander Voyager 2 re godrigas orth Ouran yn 1986. Yma seyth loer aswonnys warn ugens dhe Ouran.
Klass:Steronieth
Ch
Ch yw tressa lytherenn an lytherennek Kernewek Kemmyn, ow kollenwel le an lytherenn C nag yw devnydhys. Hi yw an nessa kessonenn yn Kernewek Kemmyn keffrys. Ch yw lytherenn hy honan y'n yethow Bretonek, Chamorro, Chekek, Slovakek, ha Lacinka (rag Belarussek) ynwedh. Bys 1994, Ch o lytherenn an lytherennek Spaynek, mes y'n eur ma hi yw prederys bos kevres a dhiw lytherenn.
War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn Ch a via leverys  'cha' . An lytherenn ma a via an lyha menowgh yn Kernewek Kemmyn herwydh unn studhyans servadow.
2005
2005 OK yw bledhen gemmyn y'n dedhyans gregorek, ow talleth de Sadorn. Hemm yw "Bledhen a'n Bes-ma rag Fisegieth".
Frothen
Yn losonieth, frooth po frutys yw strethurow plansow a gomprehend has an plansow.
Dhe losonydh, usys ys an ger frothen mar teu dhyworth rann an bleujen o oygel. Nivel moy yw a-dro dhe’n has(en). Nyns eus akord ow tochya fatel kodh dhe frooth bos restrys.
Yn kows kemmyn, hag yn arbennik yn kegina, frooth yw neppyth melys, hag aswonnys yw lies frothen losoniethek avel losow kegin.
Moren
Mars yw an frothen gowal a gomprehend mesokarp, a-der kroghen danow, gelwys yw an frothen avel moren (berry yn Sowsnek). Moren a yll komprehendya unn hasen po lies unn. Grappys, avokados ha koryns du yw mor. Pubonan a’n jeves kroghen danow, mes an brassa rann a’n frothen yw an mesokarp. Kynth yw henwys sevi avel strawberries yn Sowsnek, nyns esons mor drefen bos an has war an tu ves.
Pepo
Pepo yw moren janjys. Y groghen yw kales a tew (ha gelwys maskel dell yw usys). Pompyons ha melonyow dowr yw pepos.
Hesperidiom
Hesperidiom yw eghen aral a voren janjys. Y groghen yw tew mes nyns yw mar gales avel pepo. Frooth citrus yw ensamplow a hesperidiomys. skeusennik|170px|Frooth citrus yw hesperidiomys
Aval
skeusennik|left|120px|Yma dhe ber kolonnen kerghynnys gans mesokarp, ytho eghen a aval yw per.
Aval yw frothen gans kolonnen kerghynnys gans an darn dybradow. Herwydh usadow ny dhybrir an golonnen. Y'n voren an has yw a-bervedh an mesokarp, mes y’n aval an mesokarp ha’n golonnen yw darnow dyffrans.
Eyrinen
skeusennik|170px|Hasen yw an darn kales yn kres an aval gwlanek
Eyrin (drupes yn Sowsnek) yw gelwys frooth meyn ynwedh drefen i dhe gomprehendya men kales a-dro dhe’n hasen. Avalow gwlanek hag oliv yw ensamplow a eyrin (hag alamandys ynwedh kynth yw dybrys an hasen a-der an mesokarp y’n ensampel ma).
Frooth losoniethek
Drefen bos frooth askorrys dhyworth oygellow frothushes, plansow bleujyowa a askor frooth hepken. Devisyans esplegyans yw frooth a wra gweres has dhe vos keskarys gans enevales.
Frooth gweresek
right|skeusennik|Frothen syvien: an has yw derivys dhyworth pistilyow an bleujen. Frothen weresek po fug-frothen (pseudokarp) yw frothen mayth yw rann a’n ‘kig’ derivys dhyworth matter ogas dhe’n oygel, nag an oygel y honen.
Figys yw eghen a frooth gweresek gelwys sykonium. Avalow ha per yw frooth gweresek ynwedh. An golonnen yw an frothen wir.
Frooth yn gwerthjiow
Lies frothen a dheu dhyworth gwydh po prysk. Rag plansow, frooth yw fordh a surhe keskar an has, dell yw usys gans enevales. Pan vo an frooth dybrys, nyns yw an has trethys mes kawghys ens.
An brassa rann a’n frooth dybrys genen a gomprehend meur a dhowr, sugra naturel, vitamyn C ha gwias y’n boos. Dell yw usys frooth a gomprehend nivel isel a brotin ha blonek (a-der avokados ha nebes know). Yma mall dhe dus ha apys dybri frooth, kepar ha lies bronnvil losowdebrys ha lies edhen.
500px|Frooth varyans y’n Kernewek
Bresel Vredereth Spayn
An Bresel Vredereth Spayn (18ves Gortheren 1936 – 1a Ebrel 1939) o bresel may hwrug Jeneral Spaynek Francisco Franco a'y lu kemeres maystri war Spayn. Lies bagas dyffrans a gesoberi gans an Repoblek Spaynek (governans a'n oos) rag y hedhi, yn aga mysk socyalydhyon, kemynegoryon, direwlysi ha bagasow erel a'n gledh.
An governansow faskor a Almayn hag Itali a dhaffaras luyow ha provyansow dhe Franco, ha'n URSS ow kwertha arvow dhe'n lu Repoblek. Lies den a bowyow erel a erviras dos ha bos bodhogyon y'n kas erbynn Franco (treweythyow erbyn gorhemynadow aga fowyow aga honan), yn aga mysk tus a-dhyworth an Statys Unys, an Ruwvaneth Unys, Pow Frynk, Pow Belg, Almayn, Itali ha lies pow aral. An bagasow ma o henwys an Brigadow Keswlasek.
An vresel a dhiwedhas 1a Ebrel 1939 pan hepkorras an diwettha lu repoblek. Franco a dheuth ha bos rewlyas a Spayn bys dhe'y vernans yn 1975. kledh|skeusennik|Tyller Guernica Hanter milvil dhen a verwis y'n vresel hag yth esa lies outray dhe bub tu. An moyha aswonnys o towl tanbellennow war Guernica. Dhe Ebrel April 26ves, 1937, y tewlis tanbellennow war Guernica gans Legion Condor, skoodhys gans rewlyans Nazi Hitler. An kynsa tro o mayth esa niver bras a dhynasogyon shyndys.
Klass:20ves kansvledhen Klass:Breselyow Klass:Spayn