cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pennines
Kadon a venydhyow yn kledhbarth Pow Sows yw an Pennines po'n Penwynyon. Y leverir yn fenowgh i dhe furvya "askorn keyn Pow Sows", ow furvya kadon dhidorr a vreow a ystyn a Ranndir an Bleynyow yn Konteth Derby, dre Bark Kenedhlek Nansow Konteth Evrek mar bell avel Park Kenedhlek Northumberland ha'n Breow Cheviot war an or ynter Alban ha Pow Sows. Y furv an Pennines keyn deudhowr rag avonow a res po dhe'n Mor Iwerdhon po Mor Kledh. Y res trolergh hir an Hyns Pennines (Pennine Way) a-hys an gadon. Y hys yw a-dro dhe 250 mildir (402 km). Cross Fell, Cumbria, yw an menydh ughella (2930').
Llanfihangel Aberbythych
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Pennines
Ranndir an Pennines o rann a diredh an Hen Ogledh, ha kevys yw niver a henwyn tylleryow a dheu dhyworth an yeth Kumbrek warnedhans, r.e. Penrith (Penrys) ha Pen-y-Ghent.
Kellys
Hwedhel berr skrifys gans Ken George yw Kellys. Dyllys veu gans Kowethas an Yeth Kernewek yn 1990.
Hyns-horn Hellys
Istori
8.5 mildir (13.7km) o an linen wreydhek hag o an sottha skorr hyns-horn y'n Ruvaneth Unys. Byldyes veu rag junya Hellys ha Kernow soth-west gans an penn-hyns-horn. Ygerys veu yn 1887 hag yth eth rann Hyns-horn an West Bras yn 1898, owth oberi avel an Skorr Hellys bys 1962 rag trethysi ha 1964 rag gwara pan dhegeas.
Kellys
Perry Bosankow a dhiskudh dew vammskrif skrifys yn Kernewek Kres, na aswonnys kyns. Wosa sewya hwithransow yn Rysoghen, Breten Vyghan ha Rom, ev a wra areth dhe Fondyans Ryal Kernow.
Hyns-horn Hellys
Istori
Yth o linen wara dre vras, mes y kemeras havysi keffrys.
Kellys
Chif kemeryansow
Klass:Hwedhlow berr
David Kynaston
David Thomas Anthony Kynaston (/ˈkɪnəstən/; genys 30 mis Gortheren 1951 yn Aldershot) yw istorek sowsnek. Klass:Dinethyansow 1951 Klass:Istorioryon Klass:Sowson
Hyns-horn Hellys
Gwithans
An hyns-horn a eyl-ygeris rag trethysi mis Kevardhu 2011 hag erbyn mis Gwynngala 2012 yth esa nebes mildir (1.6km) a gledhrennow devnydhyadow dhyworth Prospidnick dhe Worta Truthall.
Kevrennow
Klass:Hensi-horn yn Kernow
Brysonieth
alt=Ivan Pavlov o brysoniethor Russek y'n 20ves kansvledhen a-varr.|skeusennik|[[Ivan Pavlov o brysoniethor Russek y'n 20ves kansvledhen a-varr.]] Brysonieth yw studhyans an brys yn unn yssynsi happyansow war ha diswar, omglewansow ha fara y'ga mysk. Testen akademek pur vras yw hag a dreus an emlow yntra an godhoniethow naturel ha sosyel. Brysoniethoryon a assay konvedhes an teythi sordek a ympynnyon, ha hemm a gevren an desten dhe newroskiens. Avel godhonieth sosyel, i a assay konvedhes an fara a unigyon ha bagasow.
Brysoniethoryon a wra hwithrans war warneth, attendyans, amovyans, poll, prevyansow sojetus, movyans, gweythres an ympynnyon ha personoleth. Bernyow brysoniethoryon a ystynn dhe keskowethyansow kespersonel, stoutneth brysoniethel, stoutneth an teylu hag rannow erel yn brysonieth kowethasek.
Martin Lawrence
thumb|Lawrence, [[2013]] Martin Fitzgerald Lawrence (1965) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Dinethyansow 1965 Klass:Gesyoryon Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek
Afghanistan
thumb|left|[[Kabul]]
Afghanistan yw gwlas yn Asi Kres yntra Pakistan, Iran, Turkmenistan, Uzbekistan, Tajikistan ha China.
Klass:Gwlasow yn Asi
Dewisyans ollgemmyn Ruwvaneth Unys, 2017
Yth esa dewisyans war 8ves mis Metheven 2017 rag etholi 650 Esel Senedh an Ruwvaneth Unys. Theresa May hag an Parti Gwithadorek a waynyas gans 317 esel mes i a wrug fyllel gwaynya moy ages hanter eseli an Senedh.
Devynnow
Klass:2017 Ruwvaneth Unys 2017 Klass:Gwlasegeth an Ruwvaneth Unys
Konteth Huntingdon, Pennsylvani
Konteth Huntingdon (yn Huntingdon County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Verb
Pub yeth y’n bys a’s teves verbow, kyn aga devenydh a yll chanjya. Ynwedh, i a yll kavos teythi dyffrans, herwydh an yeth. Rag ensampel, yn nebes yethow, avel Chinek po Indonesek, an verbow ny wrons chanjya rag sinya an amser.
Klass:Yeth
1797
bledhen gemmyn
Klass:1797
Lannvighal
Tre vyghan yn Kernow yw Lannvighal, yn Pluw Vighal Karyhes, neb seyth mildir dhe'n soth-west a Sen Austel, y'n Ros. Poblans an dre a veu rekordys avel 96 y'n pobelniverans 2011. Yma Kastel Karyhes, drehevys yn 1808, hanter mildir dhe'n soth a'n dre.
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Vighal Karyhes
Persek
Persek (فارسی) yw yeth Eyndo-Europek kewsys yn Iran, Afganistan, Bahreyn, Tajikistan ha nebes ranndir Ousbekistan gans a-dro dhe 75 vilvil a dus. Ev yw yeth soedhogel a Iran (le mayth yw aswonnys ynwedh avel farsi), Afganistan (le mayth yw aswonnys avel dari) ha Tajikistan (le mayth yw aswonnys avel tajik). Persek yw skrifys dre vras yn furv war an lytherennek arabek (mes Tajik yw skrifys yn lytherennek syrillek). Gramasek ha fonologieth Persek yw pur dhihaval hag Arabek, ha nyns yw an dhew daves na kerens mann. Persek yw yeth lyennek a vri yn Asi Kres ha Soth, kekeffrys hag yn Iran ha Turki. Unn ober a lyenn Persek re dreylyas yn Kernewek – h.y. an Rubaiyyat gans Omar Khayyam.
Rhymni
Rhymni yw tre yn Caerffili, Kembra; (SO10NW25). Yma hi 19.8 mildir (31.9 km) dhiworth Kardydh ha 136.5 m (219.7 km) dhiworth Loundres. 8545 o braster an poblans yn 2011, ha 859 (10.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerffili
Ewin
Ewin (unnplek ewinen, Lat. Taxus baccata) yw ehen a wydhen yn genas Taxus, hag yn teylu Taxaceae. Trygys yw yn Europa howlsedhes, kresel, ha dehow, Afrika north-west, Iran kledh, hag Asi soth-west.
Gwenonek yw an has.
Nebes ewinennow a vew oos hir kepar ha'n Ewinen Llangernyw yn Kembra yw 5,000 bloodh martesen.
Klass:Plansow afinus Klass:Taxus
Cefn Cribwr
Cefn Cribwr yw tre yn Pen-y-Bont ar Ogwr, Kembra; (SS88SE05). Yma hi 20.8 mildir (33.5 km) dhiworth Kardydh ha 151.5 m (243.8 km) dhiworth Loundres. 1443 o braster an poblans yn 2011, ha 117 (8.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Pen-y-Bont ar Ogwr
Dowr Volga
Dowr Volga yw an avon hirra yn Europa. Y'n yeth Russek henwys yw Волга, hag y'n yeth Tatarek hy hanow yw İdel.
Lies den a's gwel avel avon genedhlek Russi. Hy a fros dre barth west an pow gans hys kowal a 3,530 kilometer, an system avon moyha yn Europa.
Yma hy fennfenten y'n breow Valdai, 225m a-ugh nivel an mor dhe'n north-west a Moscow. Hy chif ragavonow yw an Kama, Oka, Vetluga ha'n Sura. An Volga ha'n ragavonow a furv kreungylgh Dowr Volga, a gemmer dowr dhyworth arenebedh a 1.35 milvil km2 yn Russi. Delta an Volga a'n jeves hys a a-dro dhe 160km. Ev a gomprehend 555 kanel ha gover. Hemm yw an hayl moyha yn Europa oll. An delta yw an unnik tyller mayth yw kevys pelikanes, flameges ha skudellow dowr. An Volga a rew rag an brassa rann a'y hys tri mis an vledhen. Y hyllir gweles re a'n kreunyow moyha y'n bys a-hys an avon.
Klass:Avonyow Klass:Russi
Pow Bask
right|thumb|200px|An baner Bask. right|200px|thumb|Donostia. Pow Bask (Baskek: Euskadi po Euskal Herria; Spaynek: País vasco; Frynkek: Pays basque) yw pow hengovek le may fet an Mynydhyow Pyreneek orth an Keynvor Iwerydh. Yma'n pow diberthys lemmyn yntra dew stat-kenedhel, Pow Frynk ha Spayn. Yma seyth bro hengovek y'n pow ma:
Porthalan
Tre vyghan yn Kernow yw Porthalan, soth-est a Druru y'n Ros, war arvor an Mor Bretannek. Yma tu west an dre yn Pluw Severyan, ha tu est an dre yn Pluw Vighal Karyhes.
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Severyan Klass:Pluw Vighal Karyhes
Kastell Penndinas
Kastell Penndinas (Pendennis Castle) yw kastell yn Kernow, drehevys yntra 1540 ha 1545 a-barth an Myghtern Henry VIII rag gwitha aber Avon Fal war hy glann west (mayth yw Aberfal lemmyn). Yma Kastell Sen Mawes a-dal Penndinas orth an lann est. Yma dhe'n kastell unn tour krenn sempel ha yett klos gans isella fos.
Y krevhas an kastell yn termyn an Armada Spaynek.
Ertach Sowsnek a withy an kastell y'n eur ma.
Klass:Kastylli Klass:Plassow yn Kernow
New Orleans
New Orleans (yn Frynkek: La Nouvelle-Orléans, yn Kernewek: Orleans Nowydh) yw an vrassa sita yn Louisiana, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 383,997.
An sita a veu fondys yn 1718.
Gwiasva
Klass:Citys yn Louisiana Klass:Kontethow a'n Statys Unys
René Barjavel
skeusennik|Arwoedh kovheans René Barjavel
Awtour ha jornalys frynkek o René Barjavel (24ves Mis-Genver 1911 – 24ves Mis-Du 1985). Ev a skrifas romansow fugieth skiensel gans themow kepar ha distruyans an gonisogethow, euveredh an vresel, duryadewder an gerensa, ha bosva an Duw. Y romansow yw meurgerys rag aga devnydh a vardhonieth ha yeth hunrosek.
Yth yw krysys bos y romans Le Voyageur Imprudent an kynsa romans owth omgusulya Kudynn an Tas-Gwynn; pandr'a hwarvia mar kwrellys vyajya, dre dermyn, dhe dermyn kyns genesigeth an gerens, ha ladha an tas-gwynn?
Barjavel a veu genys yn Noyon, Pow Frynk, hag ev a wrug devnydh a hanow an leow a-dro y dre yn y romansow.
Klass:Frynkyon Klass:Mernansow 1985 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Dinethyansow 1911
Will Townsend
William "Will" Townsend o gwarier amerikan geryes da.
1856
bledhen lamm
An Wedhwes
Den a wel benen nebes ankempen ow kerdhes dres y ji niver a weythyow. Ev re gollsa y wrek nans yw teyr bledhen dre dhroklam mor. Ev a assay diskudha neb kedhlow a-dro dhe'n venen, mes fyllel. Unn tro hi a dhalleth keskewsel, ow terivas rann a hwedhel hy bewnans, ha fatel wrug hi kelli hy gour, Gordon. Yn skon, ev a dhiskudh bos kolm yntredhi ha'y wrek varow. Fatel wrons i konvedhes styr an gwakter a dhiberthyans ha dastrehevel aga bewnans?
1856
Klass:1856
Cwm Garw
Cwm Garw yw tre yn Pen-y-Bont ar Ogwr, Kembra; (SS98NW19). Yma hi 19.1 mildir (30.8 km) dhiworth Kardydh ha 148.4 m (238.8 km) dhiworth Loundres. 7498 o braster an poblans yn 2011, ha 713 (9.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Pen-y-Bont ar Ogwr
An Wedhwes
Klass:Hwedhlow berr
William Scawen
William Scawen (1600–1689) o onan a ragresoryon dasserghyans an yeth Kernewek. Politeger ova hag esel an Chi Kemmynyon yn 1640, ha batalya a-barth an Rielydhyon yn Kas an Pymp Kenedhel
Bewnans
Scawen o mab Robert Scawen a Lannales hag Isabella Nicholls, myrgh Humphrey Nicholls a Eglostudi. Den jentyl kernewek hag Isgwythyas an Stenegyon ova. Yn mis Ebrel 1640, etholys veu avel esel senedh rag Lannales, hag ena rag Logh est y'n Senedh Kott. Skoodhyer o a-barth an acheson Riel y'n Bresel Vredereth (Kas an Pymp Kenedhel), ow batalya ryb tenewen soudoryon Kernewek aga yeth. Wosa an Astiveryans, ev o onan a'n huni profyes rag enor Marghek an Dherowen Riel.
Pan ve Scawen 78 bloodh, ev a gonvedhas bos an yeth Kernewek ow merwel a dalleth skrifa dornskrifow manylys. Ynter 1679 ha 1680, ev a wrug treylyans Sowsnek a'n gwari Pascon agan Arluth. Ev a besyas gans notennow war "Passio Christi", rann a'n Ordinalia, gwithys yn Lyverva Bodleian yn Rysoghen. An notennow a gomprehend derivas ow tochya yeth, maneryow ha gonisogeth an dus Gernewek. An unnik versyon a veu dyllys yw kynsskrif kott, mes an dornskrif y honan yw pur hir, kansow a folennow, gans notennow byghan keworrys awosa yn y dhornskrifans dilennus.
Skilaow rag difygyans an yeth
Ev a aswonnis hwetek skila rag difygyans an yeth.
Teylu
Hwor Scawen, Elizabeth, a dhemedhis Martin Keigwin, hag ytho o mamm John Keigwin. An teylu Keigwin o gweythresek orth skoodhya dasserghyans an yeth Kernewek.
Plobm
Elven gymyk yw plobm, po plomm, niver 82 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Pb, dhyworth an ger Latin plumbum, pennfenten an ger kernewek ynwedh. Gwenon kreunek (cumulative) yw plobm, kudyn meur y'n termyn eus passyes, mes kontrolys yn tynn yw devnydh plobm lemmyn. Usys o plobm y'n termyn eus passyes dhe velyshe gwin. Awos hemma, traweythyow veu tardh a 'dhrog torr' hag a ledya dhe vernans. Henwys o Devon colic yn Pow Sows y'n 17ves ha 18ves kansvledhen. Leverir yw nebes tus a vri bos posnys gans plobm: Andrew Jackson (1767-1845), seythves Lywydh an Statys Unys ha Ludwig van Beethoven yw dew anedha. Pur dhe les yw plobm avel skoos rag radyoweythresyans yn klavjiow, rag ensampel arhwilellow dewynnyow-X.
Tennys o plobm yn-mes balyow nans yw 6,000 bledhen, hag aswonnys o dhe'n Egyptyonyon Koth. I a usya plobm gwynn ha rudh yn liywow hag afinusterow. An Romanas koth a dhisplegya balyow yn Spayn ha Breten Veur. Y'n Osow Kres usys o dhe worheri tohow drehevyansow, avel eglosyow.
Galena (PbS) yw an moon moyha posek, kevys dre vras yn Ostrali (19%), an Statys Unys (13%), China (12%) ha Perou (8%). Kemyskys yw an moon gans kok ha kalgh, ha rostys yw yn fog. An askorrans ollvysel yw 6 milvil tonnas an vledhen. Res yw purhe an plobm awosa gans keworra zynk rag removya arghans dhyworto. Usys o plobm avel keworrans dhe betrol y'n termyn eus passyes, mes lemmyn usys yw dhe wul batriow kerri. Defolyans an plobm yn petrol a wre kawsya skians lehes, yn medh nebes godhonydhyon.
Alkan medhel gwann disliw loos-arghansek yw plobm. Poos atomek plobm yw 207.2, y boynt teudhi yw 334°C ha'y boynt bryjyon yw 1740°C. Y dhosedh yw 11.4 kg an liter.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Konteth Jefferson, Virjynni West
Konteth Jefferson (yn Jefferson County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Jefferson
Kowrvargh
Bronnvil meur a wra bewa yn difeythtiryow yw kowrvargh. Yma gans kowrvergh bothennow le may hyllons gwitha blonek.
Yma'n dromedal (kowrvargh unnboth, Camelus dromedarius) ow pywa yn Arabi ha north a Afrika.
Yma'n Kowrvargh Baktrian (Camelus bactrianus) ha'n Kowrvargh Baktrian Gwyls (Camelus ferus) dew vothenn hag a wra bywa yn kres Asi. Dismygys yw dre studyansow DNA bos an kowrvargh baktrian dew eghen, Camelus bactrianus an huni dovhes, ha Camelus ferus neb a vyw yn gwyls yn China ha Mongoli. skeusennik|[[Kowrvargh Baktrian Gwyls (Camelus ferus)]]
Dustuniow
Klass:Bronnviles
Trecelyn
Trecelyn yw tre yn Caerffili, Kembra; (ST29NW13). Yma hi 12.8 mildir (20.6 km) dhiworth Kardydh ha 129.9 m (209 km) dhiworth Loundres. 6285 o braster an poblans yn 2011, ha 557 (8.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerffili
Konteth Indiana, Pennsylvani
Konteth Indiana (yn Indiana County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Billings, Montana
An sita a veu fondys yn 1877.
Gwiasva
Klass:Citys yn Montana
Michael Foot
Michael Mackintosh Foot FRSL (23 mis Gortheren 19133 mis Meurth 2010) o politeger bretennek.
Klass:Didhuwydhyon Klass:Dinethyansow 1913 Klass:Istorioryon Klass:Mernansow 2010 Klass:Parti Lavur Klass:Peldrosyoryon Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Politegoryon a Gembra Klass:Socyalydhyon
1821
bledhen gemmyn
Klass:1821
Arabi Saoudek
Arabi Saoudek yw gwlas yn Asi West.
Klass:Arabi Klass:Gwlasow yn Asi
Centrafrika
Centrafrika (yn Frenkek, Centrafrique) yw gwlas yn Africa Gres. Hei yw desedhys ynter an ryvers Oubangi (y'n soth) ha Shari (y'n west), Soudan ha Soudan Soth (y'n est) ha Chad (y'n north).
Yn 1966, Jean-Bedel Bokassa rug senjy nerth y'n wlas. Ev a veu "Emperour Bokassa I" a-dhia 1976 bys 1979, pan rug an Frenkyon y dedna va dhe'n dor. Ange-Félix Patassé a waynyas an kenja dewisyans fry yn istori an wlas yn 1993, mes an lu a jallenjyas gallos ev. François Bozizé, hembrenkyas an lu, a'y dhros ev dor yn 2003. Th era va hwath ow kovernya an wlas woja dewisyans unperfekt yn 2005.
Klass:Gwlasow yn Afrika
Robert Carr
Leonard Robert Carr, Baron Carr a Hadley, PC (11 mis Du 1916 – 17 mis Hwevrer 2012) o politeger bretennek. Klass:Dinethyansow 1916 Klass:Mernansow 2012 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Ludwig van Beethoven
Ludwig van Beethoven (leveryans Almaynek yn IPA: [ˈb̥e:tʰofɱ̹]) (Bonn, Almayn, 16ves Mis Kevardhu, 1770 - Wien, Ostri, 26ves Mis Meurth, 1827) veu komposydh, kevarwodher orkestra ha pianydh almaynek. Y ertach gonisogethel a efana, dre'n termyn, a glassegiedh bys dalleth a romansegieth.
Prederys kepar ha'n diwettha representyer meur a'n glassegiedh Viena po skol Viena (wosa Christoph Willibald Gluck, Joseph Haydn ha Wolfgang Amadeus Mozart), Beethoven a wrug dhe ilow romansegiedhek dos ha bos gerys-da, ha movya hy awedhyansow yn bagas bras ha divers a oberennow ilowek der an 18ves kansvledhen. Y art a waskas yn-mes y'n lies eghen ilow, byttegyns an symfonis a veu pennfenten an brassa a gerensa ragdho, y awedhyans a veu pòsek y'n brassa rann yn oberennow skrifys rag piano hag ilow stevel.
Y wrians a gomprehend eghennow piano (32 oberen seni rag piano), a stevel (16 oberen lovan rag bagas a beswar, 7 rag bagas a dri, 10 senyans rag fyll ha piano, 5 senyans rag chello ha piano), lev (lieder hag unn opera: Fidelio), komposyansow gool ilow (5 gool ilow rag piano hag orkestra, onan rag fyll hag orkestra) hag orkestra (9 symfoni, ygeryansow, h.e.).
Konteth Kanawha, Virjynni West
Kanawha
Ludwig van Beethoven
Ilow an peswara movyans nawves symfoni, yw awenys dre 'Od an Lowena Friedrich von Schiller ha dewisys veu dhe vos antempna an Unyans Europek.
Asnodhow
Klass:Almanyon Klass:Dinethyansow 1770 Klass:Evredhyon Klass:Komposydhyon Klass:Mernansow 1827
Repoblek Kongo
An Repoblek Kongo (yn Frynkek, République du Congo) yw gwlas yn Afrika Gres.
Klass:Gwlasow yn Afrika
Thomas Pelham-Holles, 1sa Dug Newcastle
Thomas Pelham-Holles, 1sa Dug Newcastle, 1sa Dug Newcastle-under-Lyne, KG, PC, FRS (21 mis Gortheren 169317 mis Du 1768) o statydh bretennek. Ev yw aswonys yn kemmyn avel Dug Newcastle.[1]
Klass:Dinethyansow an 17ves kansvledhen Klass:Mernansow 1768 Klass:Politegoryon a Loundres
1894
bledhen gemmyn
Klass:1894
Llanfihangel-ar-arth
Llanfihangel-ar-arth yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN43NE08). Yma hi 59.8 mildir (96.2 km) dhiworth Kardydh ha 180.1 m (289.8 km) dhiworth Loundres. 2141 o braster an poblans yn 2011, ha 1221 (57%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Huntington, Virjynni West
Huntington yw sita vyghan yn Virjynni West, SUA. Yth esa dhedhi poblans a 49,007 a drigoryon yn 2000.
Klass:Citys yn Vyrjyni West
Konteth Jefferson, Pennsylvani
Konteth Jefferson (yn Jefferson County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Bavaria
Bavaria, yn sodhogel Stat Rydh Bavaria, (yn Almaynek, Bayern po Freistaat Bayern; yn Bavariek, Boarn po Freistoot Boarn) yw stat keffrysek yn soth-est a Almayn. Bavaria yw an brassa stat Almaynek gans aranebedh a voy es 70,000 kilometer pedrek. Gans poblans a voy es 13 mivil, yth yw an nessa stat Almaynek ow tochya poblans war-lergh North Rhine-Westphalia.
Meiji Restoration
dyhow|skeusennik|350x350px|Nowydh owth omladha an koth: delinyans dhyworth ~1870 An Restoryta Meiji / Meiji Restoryta (明治維新) o termyn a veur a janj yn Nihon. Y'n Nihonek, Meiji-ishin yw an term rag an Meiji Restoryta. An term a dhiskwedh kevres a hwarvosow a janjyas furv a systemow politek ha socyal Nihon. An chanjyow ma a gemeras rann dre vras y'n teyr bledhen a 1866 dhe 1869, orth dalleth an oos Meiji.
Bavaria
Citys yn Bavaria
An rol ma yw rol a'n brassa 10 citys ha trevow yn Bavaria:
Meiji Restoration
Klass:19ves kansvledhen Klass:Japan
Bewnans Ke
Bewnans Ke yw an diwettha diskudhans a lyenn Kernowek hengovek (henn yw, kyns an Dasserghyans). Yn 2002, Graham Thomas a gavas an dornskrif yn Lyverva Genedhlek Gembra. Nyns yw kowal an dornskrif ma: kyllys yw pymp folenn yn dalleth an gwari, diw y'n pervedh ha pymp y'n diwedh. War-lergh Oliver Padel, y skrifas kynsa vershyon Bywnans Ke a-dro dhe 1500; agan dornskrif ni a via skrifys a-dro dhe 1575.
Cyrus Veur
skeusennik|240x240px|[[Bedh Cyrus]] skeusennik|240x240px|"Cyrus an Myghtern ov vy, Achaemenid." yn yethow Persek Koth, Elamite ha Akkadian. Kervys yw yn koloven yn Pasargadae Cyrus Veur (Persek: کوروش بزرگ, Kurosh e Bozorg, c. 590 BC po 576 — mis Est 530 BC), o fondyer an Achaemenid dynasty yn Iran. a hedhyw. Ev a veu dewisys avel ledyer an dus Persek yn Anshan, ev a fethas an Medes ha dewisys a veu avel Shah an Empoureth Persek yn 559 BC. Cyrus a omladhas gans an Empoureth Lydian ha'n Empoureth Babyloniek. Kyns diberth Babylon, Cyrus a rydhhas an Israelites ynwedh.
Bewnans Ke
Y'n kynsa rann a Vywnans Ke, yma Sen Ke (po Keladocus) ow tefendya y fydh kristyon erbynn an Myghtern Tewdar (Teutharus). Sen Ke a dhiank a brison an myghtern hag a wra marthusyon erell.
Maesteg
Maesteg yw tre yn Pen-y-Bont ar Ogwr, Kembra; (SS89SE02). Yma hi 22.5 mildir (36.3 km) dhiworth Kardydh ha 151.8 m (244.2 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 1867 (11%) a wodhya kewsel Kembrek.
William Cavendish, 4sa Dug Dewnans
William Cavendish, 4sa Duke of Devonshire, KG, PC (8 mis Me 1720 – 2 mis Hedra 1764), titlys Arloedh Cavendish kyns 1729, hag Ardalydh Hartington yntra 1729 ha 1755 o statydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1720 Klass:Mernansow 1764 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Maesteg
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Pen-y-Bont ar Ogwr
Bewnans Ke
Hwarvedhyansow an nessa rann yw haval dhe'n re yn Historia Regum Britanniae gans Geoffroi a Venow. An Myghtern Arthur a gemmer omaj gans myghternedh lies bro. Mes an Emperour a Rom a vynn diwedha anserghogeth Vreten Veur. Y'n vresel ow sywya, Moddras a dhemmedh an vyghternes Gwynnever. Dhe Arthur war nuk yn kormeuledhek, bysi yw omladh y noy fals ev.
Bywnans Ke ha Bywnans Meryasek yw an dhew vywnans-sens unnik ow turya y'n yeth kernewek.
Sywyans yethoniethek
Yma niver a eryow Kernewek diskudhys y'n dhornskrif nag esa aswonnys kyns, r.e. 'kedhlow', 'feus', 'ystoeth', keffrys ha lies hanow tyller, r.e. 'Norgagh' ha 'Kint'. Dhe vreus Ken George, gnas an yeth usys y'n kynsa rann a'n gwari ma yw mars ughel po ughella es yeth Bywnans Meryasek.
Kevrennow yn-Mes
Klass:Kernowek Klass:Istori Kernow Klass:Bardhonieth Klass:Pluw Ge
Russi
Russi yw gwlas pur veur – an brassa y'n bys ma – yn Howldrevel Europa ha Gogledh Asi. A-dhia 1922 bys 1991, Russi o an kreffa repoblek y'n UBSS. Russi arnowydh yw kesunyans a rannvroyow, repoblegow omrewlys, h.e.
Hirwarrow
Hirwarrowyow yw kelyon y'n teylu Tipulidae. Hwesker yns i. Aga semlant yw haval dhe voskitos meur, mes, dihaval dhe voskitos, ny wra hirwarrowyow bratha tus po enevales. Treweythyow i a dheber nektar.
Cyrus Veur
Ev a skrifas an Cyrus Cylinder ow teskrifa y wriansow ha policis. Cyrus a verwis, yn kas yn oll hevelepter, yn Pasargadae. Yma y vedh hwath yn Pasargadae yn Iran. Cyrus o aswonnys yn ta rag kuvder hag ewnder.
Kampollansow
Klass:Asians Klass:Mesopotami Klass:Myghternedh Klass:Shahow Iran
Hirwarrow
Gelwys yns i niver a henwyn yn Kernewek. An hanow kelyonen aran a dheu dhyworth Sowsnek, crane fly, mes henwyn erel dhedha yw lader an gantol dhyworth an Kembrek, lleidr cannwyll, garanik herwydh Rod Lyon, ha whibez, gwibednaz ha Tubmas an troher herwydh Richard Gendall. Daddy-long-legs yw hanow kemmyn Sowsnek (kyn fo an hanow ma usys treweythyow, yn arbennik yn Amerika rag mejwesyon), ha pryf teiliwr po Jac y Baglau yn Kembrek. Preves hirwarrowyow yw gelwys preves dor (leatherjackets yn Sowsnek).
Kevys yw a-dro dhe 15,000 eghen dhyffrans ha 525 kinda a hirwarrowyow. Hemm a styr bos Tipulidae an teylu moyha a gelyon. An brassa rann a eghennow a veu diskudhys gans unn person, Charles P. Alexander.
An tevesik a vyw saw rag parya ha dedhwi oyow: 10 - 15 dydh yw oll aga bewnans. Yn nebes eghennow, ny wra an tevesik dybri vytholl.
Semlant
skeusennik|left Tevesigyon a's teves garrow pur hir ha torr moon hir. Pur es yw terri aga garrow denti orth assaya ag kachya. Aga shap a yll aga gweres dhe dhiank rag ydhyn a assay aga dybri. An re benow a's teves torrow moy ages an re gorow. Torr an venow a worfenna gans ovipositor bleynyek gans semlant gwaner, mes ny yll hirwarrowyow gwana vytholl. Ny yll hirwarrowyow neyjya yn ta.
Eghennow hag a vyw yn tylleryor temprek, kepar ha Tipula, a yll tevi kemmys ha 60mm. Re trovannel a yll tevi dhe voy ages 100mm, mes re anedha yw pur vyghan, myns moskitos.
Klass:Hwesker
Russi
An gwlasow a-dro dhe Russi yw: Norgagh, Pow Finn; Estoni, Letoni, Lithywani, Poloni, Belarous, Ukrayn; Grouzi, Aserbayjan; Kasaghstan, Mongoli, ha China (RWC). Yma amal russek a-dreus an mor a Nihon ha'n Statys Unys. Rannvro Kaliningrad usi pell a remenant Russi ryb an Mor Baltek yntra Lithywani ha Poloni.
Vladimir Putin a sywyas Dmitrij Medvedev avel lywydh Russi yn 2012. Medvedev a veu pennmenyster.
Llanfihangel Rhos-y-Corn
Llanfihangel Rhos-y-Corn yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN53SW99). Yma hi 53.5 mildir (86 km) dhiworth Kardydh ha 173.7 m (279.5 km) dhiworth Loundres. 458 o braster an poblans yn 2011, ha 185 (40.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Emmanuel Macron
Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron (genys 21 Kevardhu 1977 yn Amiens, Pow Frynk) yw politeger frynkek ha Lewydh Pow Frynk ha Kevpennsevik Andorra a-dhia 2017. Ev a veu etholys Lewydh yn 2017 gans 66.1% a'n vota maga y parti En Marche!, ow fetha Marine Le Pen, ombrofyores parti an Front National (Greuv Kenedhlek). Macron o an yowynka Lewydh frynkek pan veu ev etholys.
Klass:Frynkyon Klass:Lewydhyon Klass:Politegoryon a Europa Klass:Dinethyansow 1977
1876
bledhen lamm
Klass:1876
Hal Holbrook
thumb|Hal Holbrook Harold Rowe "Hal" Holbrook (genys 17 Whevrel 1925 - 2021) yw gwarier amerikan geryes da.
Klass:Dinethyansow 1925 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Mernansow 2021 Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Tennessi
Kigdebrer
Kigdebroryon po Carnivores (dhyworth Latin carō (ben carn-) "kig", + vorāre "devorya") yw debroryon a gig. Moyha yw enyvales mes neb yw plansow ha fongow.
Gwelowgh ynwedh
Klass:Enyvales
John Stuart, 3sa Yurl Bute
John Stuart, 3sa Yurl Bute (Dunedin, 25 mis Me 1713 – Loundres, 10 mis Meurth 1792) o politeger bretennek.
Klass:Dinethyansow an 18ves kansvledhen Klass:Mernansow 1792 Klass:Politegoryon a Alban
Trerigoni
Tre yn Kernow yw Trerigoni, dhe'n est a Druru yn Pluw Rigoni ha Kybi, pluw a veu formyes yn 2021. Rekordyes veu an poblans avel 768 y'n pobelniverans 2011.
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Rigoni ha Kybi
Llanfynydd
Llanfynydd yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN52NE15). Yma hi 50.1 mildir (80.7 km) dhiworth Kardydh ha 172.4 m (277.4 km) dhiworth Loundres. 493 o braster an poblans yn 2011, ha 241 (48.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Gorta Dibarthva Komm
skeusennik|Tren ow kortos dhe worsav Dibathva Komm. Yma ponsfordh Dowr an Woon gweladow y'n gilva. Gorta Dibarthva Komm (Coombe Junction Halt) yw gorsav hyns-horn war an Linen Nans Logh a serv an gwigow a Gomm ha Nansmelin ogas ha Lyskerrys, Kernow. Yma res dhe bub tren ow mos yntra Lyskerrys ha Logh gorthtreylya dhe Dhibarthva Komm, mes nyns usi saw dew dren pub dydh a bes an pelder kott dhe'n kay rag gallesogi trethysi dhe junya po diyskynna an tren.
Tredegar Newydd
Tredegar Newydd yw tre yn Caerffili, Kembra; (SO10SW86). Yma hi 16.8 mildir (27 km) dhiworth Kardydh ha 134.3 m (216.2 km) dhiworth Loundres. 4728 o braster an poblans yn 2011, ha 346 (7.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Gorta Dibarthva Komm
Yntra mis Ebrel 2014 ha mis Meurth 2015, nyns o saw 26 merkyans a drethysi ow junya po diyskynna an tren dhe Gomm, henn a wrug dhodho bos an nessa gorsav lyha devnydhyes yn Breten Veur, wosa Shippea Hill.
Tredegar Newydd
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerffili
Gorta Dibarthva Komm
Istori
skeusennik|Tren ow kortos orth an dhibathva dhe Gomm. Yth ygerys an Hyns-horn Lyskerrys ha Logh a-hys an Nans Logh yn 1860, yn 1896 y feu kay drehevys dhe Gomm rag trethysi a vynnas kerdhes yn-bann an vre dhe'n gorsav yn Lyskerrys.
Ystynnans an hyns-horn dhyworth Komm dhe worsav Lyskerrys veu ygerys yn 1901 pan veu gorsav Dowr an Woon deges. Y hedhas pub tren orth Dibarthva Komm ha'n lokomotyv ow ponya a-dro dhe'n tren kyn pesya gans an viaj. Yn hwreydhek, yth esa loup dhe soth an gorsav a asas dew dren dhe bassya, mes wosa 1928 y feu hemm kesunyes gans hyns an kay. Wosa hemma, y hyllas trenow passya wosa an kensa tren dhe bonya a-dro ha shuntya dhe'n dre-linen, pan yllas an nessa tren mos dhe'n kay.
Deskrifans
skeusennik|Entrans an gorsav dhyworth Nansmelin. Yma kay unsel a yll bos drehedhys dhyworth an fordh yn Nansmelin dhe'n north po dhyworth hyns-kerdhes ryb tenewen an dreusva dhe'n soth.
Servisyow
Servyes yw Komm gans dew dren pub dydh yntra dydhyow Lun ha Sadorn. Nyns yw servis war dhydhyow Sul.
Erel
Klass:Kernow Klass:Gorsavow
Merthyr Mawr
Merthyr Mawr yw tre yn Pen-y-Bont ar Ogwr, Kembra; (SS87NE65). Yma hi 18.6 mildir (30 km) dhiworth Kardydh ha 149.7 m (240.9 km) dhiworth Loundres. 260 o braster an poblans yn 2011, ha 32 (12.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Pen-y-Bont ar Ogwr
Konteth Juniata, Pennsylvani
Konteth Juniata (yn Juniata County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Cast Away
Cast Away yw fylm amerikanek gans Tom Hanks gwres yn 2000.
Klass:Fylmow amerikanek
Krokodil
skeusennik|550px|Gwrandrans an krokodilys. Possybl bos Tomistoma esel teylu Crocodylidae mes nag yw esel isteylu Crocodylinae. Krokodilys (isteylu Crocodylinae) yw kramvilow bras hanter-dowrek a drig yn ranndirow trovannel Afrika, Asi, Amerika Klegh, Amerika Deghow hag Ostrali. Crocodylinae, pub anedha gelwys avel krokodilys gwir, yw klasshes avel isteylu bewonieth.
George Grenville
George Grenville (14 mis Hedra 1712 – 13 mis Du 1770) o statydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1712 Klass:Mernansow 1770 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Krokodil
Crocodylidae
Niver brassa a'n eghennow yw yn genus Crocodylus. An dew genus yn fyw arall, Osteolaemus ha Mecistops yw monotypek. Klass:Kramviles
Lovan vellkeyn
Treghow a'n lovan vellkeyn
Tus a's teves 31 kopel (kledh-dyghow) a nervennow askorn keyn, pubonan omdhesedhys orth tregh a'n goloven mellkeyn. Nerven an askorn keyn a dheu yn-mes a'n goloven der ygerans ynter dew vell keyn kevogas. Dhe ves a'n goloven, an nerven a fols dhe skorennow.
Nervennow rag kedhlow usi owth entra yw fardellys yn tiblans dhyworth nervennow rag kedhlow usi ow tiberth dhe'n keher. An kevreyth a wra oberi rag an kevreyth nervus anvodhek keffrys ha'n gweythresow gwaya rewlys genen yn war.
Pen-coed
Pen-coed yw tre yn Pen-y-Bont ar Ogwr, Kembra; (SS98SE23). Yma hi 14.3 mildir (22.9 km) dhiworth Kardydh ha 145 m (233.3 km) dhiworth Loundres. 8868 o braster an poblans yn 2011, ha 1004 (11.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Charles Watson-Wentworth, 2sa Ardalydh Rockingham
Charles Watson-Wentworth, 2sa Ardalydh Rockingham (13 mis Me 1730 – 1 mis Gortheren 1782) o statydh bretennek.
Klass:Mernansow 1782
Helen Keller
Helen Adams Keller (27 Metheven, 1880 – 1 Metheven, 1968) o skrifer, gweythresor politek, pledyer rag gwiryow evredhyon hag arethor Amerikanek. Genys yn Tuscumbia West, Alabama, hi a gollas hy gwel ha'y klew wosa klavder, 19 mis hy bloodh. Hi a geskomunyas der arwodhyow tre bys yn seyth bloodh pan wrug hi metya hy hynsa dyskador ha'y howetha rag bewnans Anne Sullivan. An venyn yowynk ma a dhyskas yeth dhe Keller, ha redya ha skrifa maga ta.
Wosa hy adhyskans yn skolyow pennfros hag arbennik, Keller eth dhe Golji Radcliffe yn Pennskol Harvard. Hi a dheuth ha bos an kynsa den dall ha bodhar dhe dhendyl Bachelerieth an Artys. Hi a oberi rag an Fundyans Amerikan rag Dellyon a 1924 dhe 1968.
Keller a wrug kaskyrghes rag tus evredhek, rag gwiryow ragleva rag benenes, gwiryow lavur ha kres an bys. Yn 1909 hi a junyas Parti Socyalydhek Amerika. Yn 1912 hi a junyas Oberoryon Dhiwysyansek an Bys (IWW). Hi o onan a'n fondyoryon a'n Unyans Frankedh Kemmyn Amerikan (ACLU).
1897
bledhen gemmyn
Klass:1897
Konteth Lewis, Virjynni West
Konteth Lewis (yn Lewis County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Helen Keller
Klass:Amerikanesow Klass:Dinethyansow 1880 Klass:Evredhyon Klass:Kresydhyon Klass:Mernansow 1968 Klass:Skriforesow Klass:Socyalydhyon Klass:Ynkleudhyansow yn Ranndir Kolombi
Konteth Lewis, Virjynni West
Lewis
Connecticut
Connecticut yw stat yn Statys Unys Amerika. Poblans an stat yn niveryans 2020 o 3,605,944.
Joey King
Joey Lynn King (30 Gortheren 1999) yw gwarier amerikan geryes da.
Klass:Dinethyansow 1999 Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek
Connecticut
Gwiasva
Klass:Statys an SUA
Repoblek Werinel Kongo
An Repoblek Werinel Kongo (yn Frynkek, République Démocratique du Congo) yw gwlas yn Afrika Gres.
Ympynnyon
An ympynnyon yw rann a'n korf le may hwrello enevales ha tus prederi, ha performya gweythresow korfek, kepar ha leverel orth remenant an korf pyth dh'y wul. I a gemmer ynworrans a organow an sensys ha chanjya omdhegyans avel gorthyp dhe'n kedhlow ma. Yn tus, an ympynnyon a rewl agan devnydh a yeth. An ympynnyon yw chif kresen rewlya oll an korf. Gwrys yw an ympynnyon a gellow arbennik gelwys nervennow, junys an eyl dh'y gila ha nervennow erel y'n korf. Difresys yw an ympynnyn yn pub eneval. Yn pub mellkeynek ha tus, difresys yw gans eskern an grogen benn.
Gweythres
An ympynnyon a wra an ober prederi, dyski hag omglewes rag an korf. Yn tus, yth yw kresen omwodhvos. An ympynnyon a rewl gweythresow korfek selyek awtomatek ynwedh, kepar hag anella, tretha ha lamm kolon. Gweythresow kepar ha'n re ma, ha lies tra aral, yw rewlys gans gweythres diswar an ympynnyon ha kevreyth nervus. Oll an kedhlow ow tochya an bys kuntellys gans an sensys yw danvenys dre nervenoow a-ji dhe'n ympynnyon, ow kasa ni dhe weles, klewes, blasa hag omglewes taklow. An ympynnyon a argerdh an kedhlow, ha ni a'n prev avel skeusennow, sonyow hag erel. An ympynnyon a wra devnydh a'n nervennow dhe leverel orth an korf pyth dhe'y wul, rag ensampel leverel orth keher dhe waya po agan kolon dhe lamma skaffa. Pub mellkeynek a'n jeves ympynnyon, ha dres termyn, aga ympynnyon re esplegyas dhe vos moy komplek. Nyns eus ympynnyon dhe nebes enevales pur sempel, kepar ha spongow.
Rannow
Yn bronnviles, an ympynnyon a's teves teyr chif rann: an cerebrum po kerever, an cerebellum (ympynnyon kilben po kerevell) ha sel an ympynnyon. Enep an kerever yw korteks an kerever, rann a ympynnyon pub eneval. Bronnviles a's teves nivel aral, ha neokorteks. Hemm yw alhwedhel dhe omdhegyans tipek bronnviles, yn arbennik tus.
Korteks an kerever
Yma ranndiryow dhe'n korteks a rewl an sensys, gweythresow gwaya ha gul kowethyansow. Ranndir an sensys a dhegemmer hag argerdhes kedhlow a'n sensys. An ranndiryow gwaya a rewl gwayansow bodhek, yn arbennik an re gwrys gans an diwla. Hanter dyghow an ympynnyon a rewl tu kledh an korf ha'n fordh aral. Ranndiryow kowethas a wra eksperyans leun styryow a'n bys, ow skoodhya preder tybel ha yeth. An brassa rann a junyansow yw dhyworth an eyl rann a'n korteks dhe'y ben, a-der ranndiryow isgorteks, martesen mar ughel ha 99%.
Kerevell
An kerevell a gesorden keher may hyllons kesoberi. Hemm yw kresen gwitha kespos ha sleyghneth gwaya. Hemm yw an rann gottha a'n ympynnyon, owth esedha y'n keyn yn-dann an korteks.
Thalamus
An thalamus a guntel warbarth ymworrans dhyworth an sensys. Omma an ymnpynnyon a wra an "skeusen" usi genen a'n bys a-ves dhyn ni. An thalamus a sev yn kres an ympynnyon yn-dann an korteks.
Sel an ympynnyon
Sel an ympynnyon a sev yn keyn an ympynnyon (yn-danno yn tus). Ev a wra junya remenant an ympynnyon ha'n gorden askorn keyn. An sel a rewl anella, lamm kolon, strewi, plynchya ha lenki, tempredh an korf ha nown.
Dowrgleudh Suez
Gesys yw gorholyon dhe viajya ynter Europa ha Asi yn le mos oll an fordh a-dro dhe Afrika. Hemm a erbys termyn ha keunys. Drehevys veu may hallsa Europeanyon viajya dhe ha dhyworth an Keynvor Eynda.
Ympynnyon
Myns
Dalghedh an ympynnyon denel (avel kansrann oll an korf) yw pur veur, komparys dhe enevales erel. Ympynnyon denel yw 2% a boos an korf, mes i a wra devnydh a 20% a'y nerth. I a's teves 50-100 bilvil a gellow nerven (gelwys newronow), ha'n keth niver a gellow skoodhya, gelwys glia. Ober newronow yw dhe dhegemeres ha danvon kedhlow dhe ha dhyworth remenant an korf. Glia a brof megyans ha goos dhe'n newronow. Pub kell nerven a gestav kemmys ha 10,000 a gellow nerven erel dre synapsow.
Klass:Korfonieth Klass:Organow
Dowrgleudh Suez
skeusennik|200px|left|Mappa a'n Dowrgleudh Suez yn [[Sowsnek]]
Kuopio
thumb|300 px|Kuopio thumb|250 px| Kuopio yw sita yn Pow Finn. Yn 2023, poblans an sita o 122,590.
Dowrgleudh Suez
Istori
Yn 1859, drehevys veu an Dowrgleudh Suez gans Ferdinand de Lesseps a'n Kowethyans Dowrgleudh Suez Ollvysel. An drehevel a gemeras 10 bledhen. An kynsa gorhel a viajyas dre'n dowrgleudh 17 Du, 1869; Giuseppe Verdi a skrifas an opera a vri Aida rag an solempnita.
Dixie Carter
thumb|Dixie Carter Dixie Virginia Carter (25 Me 1939 – 10 Ebrel 2010) o gwarier amerikan geryes da.
Lutetiom
Elven gymyk yw lutetiom, niver 71 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Lu. An hanow a dheu dhyworth Lutetia, an hanow Latin rag an cita Paris. Onan a'n elvennow dor-tanow, po lanthanid yw lutetiom.
Dixie Carter
Klass:Dinethyansow 1939 Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Kanoresow‎ Klass:Mernansow 2010 Klass:Parti Repoblikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Tennessi
Kuopio
An sita a veu fondys yn 1775.
Missoula, Montana
thumb|300 px|Missoula thumb|250px| Missoula yw sita ha se konteth Konteth Missoula, Montana, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 73,489.
Lutetiom
Diskudhys veu lutetiom yn 1907 gans an kymygydh frynkek, Georges Urbain y'n Sorbonne, yn Paris. Kevys yw yn monow kepar ha monazit. Askorrys yw a-dro dhe 10 tonnas an vledhen, avel oksid lutetiom. An unnik devnydh dhe lutetiom yw y'n diwysyans purhe oyl, avel pennfenten dewynnyans β.
Kuopio
Gwiasva
Klass:Citys ha trevow yn Europa Klass:Pow Finn
Lutetiom
Poos atomek lutetiom yw 174.96. Y boynt teudhi yw 1663°C ha'y boynt bryjyon yw 3400°C. Y dhosedh yw 9.8kg an liter. Alkan gwynn-arghansek kales yw lutetiom. Lutetiom yw an moyha poos ha kales a'n elvennow lanthanid. Hi yw an elven voyha kostek war an Norvys, $75,000 an kilogram, moy ages owr ($50,000 an kilo) ha platinom ($40,000 an kilo).
Missoula, Montana
An sita a veu fondys yn 1866.
Peter Lanyon
George Peter Lanyon (8 Hwevrer 1918 – 31 Est 1964) o lymner a Gernow. Moyha aswonnys ywa rag tirwedhow gans gnasow tybel. Lanyon o onan a’n lymnoryon posekka dhe dhos dhyworth Breten wosa Nessa Bresel an Bys. Korf y oberyow yw yn-mysk an dasvreusyans moyha gwreydhek ha posek yn neb le. Warbarth ha lymnansow, Lanyon a wrug drehevyansow art, priweyth ha collage.
Lutetiom
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Peter Lanyon
Bewnans ha resegva
Genys veu Peter Lanyon yn Porth Ia yn 1918. Ev o unnik mab W H Lanyon, skeusenydh bodhesik hag ilewydh. Adhyskys veu yn Kolji Clifton, Bristol. Ev a gavas dyskansow wosa skol gans Robert Borlase Smart. Yn 1937 ev a vetyas Adrian Stokes, a gomendyas lymna ha gravya arnowydh dhodho., ow kampolla dhodho y tal dhodho mos dhe studhya yn Skol Euston Road yn-dann Victor Pasmore. Yn 1936-37 ev eth dhe Skol Lymna Pennsans. Yn 1939 ev a vetyas lymnoryon a vri kepar ha Ben Nicholson, Barbara Hepworth ha Naum Gabo a removsa dhe Borth Ia wosa dalleth Nessa Bresel an Bys. Lanyon a gavas dyskansow privedh gans Nicholson. Gnas y ober a janjyas yn tien, hag ev a dhallathas gul drehevyansow art. Ynter 1940-45 ev a servyas gans an Ayrlu Riel y’n Difeythdir West, Palestayn hag Itali.
Yn 1946 ev a dhemedhis Sheila St John Browne (1919 – 18 Du 2015). I a gavas hwegh flogh ynter 1947-57, Andrew, Jane, Matthew, Martin, Anna ha Jo.
Yn 1946 ev a dheuth ha bos esel gweythresek a Vagas Artydhyon Crypt, hag esel fondya Kowethas Artys Pennwydh yn 1948. Yn hav 1950 ev ha’y wrek a dravalyas a-derdro Itali, ow tos ha bos artydh a vri yn Bagas Artydhyon Porth Ia.
Ynter 1951-57 ev a dhyskas yn Akademi Art Karvadhon. Gelwys veu dhe gevranna taklow dhe omdhiskwedhyans Konsel Artys Breten Veur yn 1950 yn Gool Breten. Lies enor a sewyas gans omdhiskwedhyansow yn Loundres, Evrek Nowydh ha tylleryow erel. Yn Evrek Nowydh yn 1957 ev a vetyas Mark Rothko. Fest da o ganso ober Rothko, ha hemm ha bern nowydh yn gwynanellans a’n ledyas dhe lymnansow moy iger ha frynk.
Lanyon a gemmeras gwynanella avel hobi, owth usya an prevyans dhe wul lymnansow a ros golokva a’n ayr yn y lymnansow. Ev a verwis a shyndyansow wosa droglam gwynanella. Ynkleudhys yw yn korflan Eglos San Euny yn Lannanta. Yn 1961 etholys veu avel Kaderer Kowethas Artydhyon Lulyn, ha berdhys avel bardh Gorsedh Kernow. Y hanow barhdek o
Klass:Dinethyansow 1918 Klass:Kernowyon Klass:Lymnoryon Klass:Mernansow 1964
John Curtice
Klass:Godhonydhyon
Dowrgleudh Suez
Istori
Possybyl o dhe dreusporth gwara a-dreus an bys yn es wosa drehevyans an dowrgleudh. Essa o Europeanyon dhe viajya dhe Afrika est, hag yn skon an ranndir ma o rewlys gans powyow europek. Breten Veur a assayas aga lettya, yth esa own dhedha nerth frynkek dhe voghhe y'n Keynvor Eynda. Awosa Breten Veur a brenas kevrennow y'n kowethyans.
Sewena Dowrgleudh Suez a gennerthas an Frynkyon dhe assaya drehevel Dowrgleudh Panama. Byttegyns, ny wrussons y worfenna. Gorfennys veu an Dowrgleudh Panama awosa gans kowethyans aral.
Lettys veu an dowrgleudh rag rann a vis Meurth 2021 gans an 'Ever Given', lester kofennow.
Klass:Dowrgleudhyow Klass:Ejyp
1875
bledhen gemmyn
Klass:1875
Llangathen
Llangathen yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN52SE74). Yma hi 46.8 mildir (75.2 km) dhiworth Kardydh ha 170.2 m (273.9 km) dhiworth Loundres. 497 o braster an poblans yn 2011, ha 257 (51.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Y Fan
Y Fan yw tre yn Caerffili, Kembra; (ST18NE33). Yma hi 6.4 mildir (10.3 km) dhiworth Kardydh ha 132.3 m (212.8 km) dhiworth Loundres. 4720 o braster an poblans yn 2011, ha 492 (10.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Llangathen
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Y Fan
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerffili
Iisalmi
An sita a veu fondys yn 1627.
Gwiasva
Klass:Citys ha trevow yn Europa Klass:Pow Finn
Map nep Dama – an Whethel Ingrid
Bewskrif skrifys gans Heather Ashworth yw Map nep Dama - an Whethel Ingrid. Skrifys veu yn Kernewek Unys ha dyllys gans Spyrys a Gernow yn 2002. Hemm yw an bewskrif kynsa skrifys yn Kernewek dell lever raglavar an lyver.
An hwedhel a sew bewnans Ingrid Emma Martha Sienkrecht. Genys veu yn 1929 yn Altona, trev vyghan ogas dhe Hamburg, Almayn, mes yth esa hi ow triga yn Blankenese wosa nebes bledhynnyow. Yn skon wosa an Vresel, hi a vetyas gans Thomas John Billing, o soudor y'n Lu Bretennek. Wosa ev dhe asa an Lu yn 1947, restrys veu hi dhe dhos dhe Gernow rag demedhi. I a dhemedhis yn mis Genver 1948 yn Resrudh.
I a gavas peswar flogh ynter 1950 ha 1963, Peter, Treve, Graham ha Michael, hag onan a verwis kyns bos genys, Shirley. Hy gour a oberas yn gweythva Holman, mes wosa nebes bledhynnyow ev o ynkressys hanter-skentyl. Ev a weresas delivra tus dhyworth Belsen, gans gweles gwelow euthyk. Hi a oberas yn niver veur o dylleryow, ha gweythvaow kepar hag ICI, Bush (gweythva pellwologow) po Berrymans, ha gwerthjiow pysk hag asklos, ow klanhe po gwrias rag nebes tus ynwedh, owth oberi avel klavjiores hag yn golghji maga ta.
Hy gour a verwis yn 1984. Ingrid hy honan a verwis yn mis Gwynngala 2020.
Aneurin Bevan
Aneurin "Nye" Bevan PC (/əˈnaɪrɪn ˈbɛvən/; Kembrek: [aˈnəɨ.rɪn]; 15 mis Du 1897 – 6 mis Gortheren 1960) o politeger kembrek. Klass:Dinethyansow 1897 Klass:Didhuwydhyon Klass:Mernansow 1960 Klass:Parti Lavur Klass:Politegoryon a Gembra Klass:Socyalydhyon
Konteth Lincoln, Virjynni West
Konteth Lincoln (yn Lincoln County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Lincoln
Great Falls, Montana
thumb|300 px|Great Falls thumb|250px| Great Falls yw sita ha se konteth Konteth Cascade, Montana, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 60,442.
An sita a veu fondys yn 1883.
Gwiasva
Klass:Citys yn Montana Klass:Seow konteth an Statys Unys
Llangadog
Llangadog yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN72NW16). Yma hi 43.8 mildir (70.5 km) dhiworth Kardydh ha 163.5 m (263.1 km) dhiworth Loundres. 1272 o braster an poblans yn 2011, ha 739 (58.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Konteth Lackawanna, Pennsylvani
Konteth Lackawanna (yn Lackawanna County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Reg Prentice
Reginald Ernest Prentice, Baron Prentice, PC (16 mis Gortheren 1923 – 18 mis Genver 2001) o politeger bretennek.
Klass:Dinethyansow 1923 Klass:Mernansow 2001 Klass:Politegoryon a Loundres
Ankrydoryon Vor
Ankrydoryon Vor yw an hanow arnowydh res dhe dus vora a Loghlyn (po Skandinavi, henn yw Danmark, Norgagh ha Swedherwyk a-lemmyn) yn gwreydhyel hag a wrug omsettya, morladra, kenwertha ha trevesiga dres Europa a'n 8ves kansvledhen diwedhes bys yn 11ves kansvledhen. I a viajyas dhe'n Kresvor, Afrika Gledh, Volga Bulgari, an Est Kres ha Amerika Gledh. Yn nebes a'n powyow may hwrussons omsettya orta ha trevesiga ynna, an oos ma yw aswonnys avel Oos an Ankrydoryon Vor. An ankrydoryon vor a effeythas istori kresosel a-varr a Loghlyn, an Enesow Keltek, Pow Frynk, Estoni ha Kievan Rus'.
An ankrydoryon vor a gewsi Hen Norsk ha gul gravyansow yn runyow. Rag an brassa rann a'n oos, i a holyas kryjyans Hen Norsk, mes diwettha i a dheuth ha bos Kristonyon. Yth esa aga laghys, art ha pennserneth aga honan dhe'n ankrydoryon vor. An ankrydoryon vor o tiogyon, pyskadoryon, kreftoryon ha gwikoryon. Tybyansow kemmyn a'n ankrydoryon vor yw dyffrans a'n dus a wrug hwarheans avonsys ha kompleth, dell wonn dre bennfentennow istorek ha hendhyskoniethek. Portrayansow kemmyn y'n jydh hedhyw yw selys, dre vras, war batrons skwir a dus gwyls nobyl yn basnets gans ̟kern.
Rishi Sunak
Rishi Sunak (genys 12 Me 1980 yn Southampton, Hampshire) yw politeger a Vreten, ha Chansler a-dhia 2020 dhe 2022, hag an esel Senedh rag Richmond yn Konteth Evrek a-dhia 2015. Ev yw esel Parti Gwithadorek.
Klass:Dinethyansow 1980 Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019-
Llangeler
Llangeler yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN33NE48). Yma hi 63.6 mildir (102.3 km) dhiworth Kardydh ha 184.9 m (297.6 km) dhiworth Loundres. 3327 o braster an poblans yn 2011, ha 1812 (54.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Ynys-ddu
Ynys-ddu yw tre yn Caerffili, Kembra; (ST19SE65). Yma hi 10 mildir (16.1 km) dhiworth Kardydh ha 131.5 m (211.7 km) dhiworth Loundres. 3802 o braster an poblans yn 2011, ha 387 (10.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Caerffili
Butte, Montana
thumb|300 px|Butte thumb|300px| Butte yw sita yn Montana, Statys Unys. Yth esa dhedhi poblans a 34,494 a drigoryon yn 2020.
Gwiasva
Klass:Citys yn Montana Klass:Kontethow a'n Statys Unys
William Pitt, 1sa Yurl Chatham
William Pitt, 1sa Yurl Chatham (15 mis Du 1708 – 11 mis Me 1778) o statydh bretennek. Ev o tas a William Pitt Yowynk. Klass:Dinethyansow 1708 Klass:Mernansow 1778 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Lithiom
Elven gymyk yw lithiom, niver 3 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Li. An hanow a dheu dhyworth an ger Greka lithos, ow styrya men.
Tanow yw lithiom y'n Ollvys, kyn feu askorrys y'n Bomm Bras. Y'n 19ves kansvledhen, lithiom o an dyghtyans rag gowt. Y'n gwettha prys, lithiom a wra gwethhe gowt yn tevri. Yn 1949 diskudhys veu medhek yn Ostrali, John Cade, lithiom dhe wellhe godhevysi gans manek-iselweyth. Erbynn lemmyn, usys yw yn ollvysel.