cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cita Vatikan
left|thumb|Sqwyr Peder Sans yn Cita an Vatikan.
Korf lagha
Y tallathas yn 1787 an Statys Unys an tuedh a skrifa korfow lagha. Yth yw ynwedh Korf Lagha an Statys Unys an berra huni bos tus hwath owth usya, hag y feu chanjys (amendys) lies gweyth dres an blydhynnyow. Y feu gwrys wosa trevesigoryon dhe seweni ow kwaynya ansergogeth diworth Breten Veur. Res o dhedha usya an Skrivennow Keskeffrysyans, mes y feu an Skrivennow asleys gans an Korf Lagha a'n jydh hedhyw.
Llangwm
Llangwm yw tre yn Conwy, Kembra; (SH94SE39). Yma hi 105.4 mildir (169.6 km) dhiworth Kardydh ha 177 m (284.8 km) dhiworth Loundres. 462 o braster an poblans yn 2011, ha 284 (61.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Korf lagha
Yth yw an korf lagha Eyndek a 1950 an hirra korf lagha skrifys y'n bys. Yma 448 erthygel ha 12 lostenn ynno, keffrys ha 5 ystynnans ha 98 amendyans.
Klass:Lagha
Bre Gammbronn
Geryow Kernowek
Owth yskynna Bre Gammbronn, war-nans
Llangwm
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
Hwyrnores
Hwyrnoresow (hwesker y'n kinda Vespa) yw an moyha a'n goghi kowethasek, ha pur haval dhedha yn aga semlant. Nebes eghennow a yll drehedhes hys a 5.5 cm. Yn ollvysel, yma 22 eghen a Vespa, mes kevys yw an brassa rann anedha yn trovannow Asi. An hwyrnores europek (Vespa crabro) a hwer a-dreus Europa, Russi, Amerika Gledh hag Asi north-est.
Hwyrnoresow a dhrehev neythow kowethasek dre gnias prenn dhe wul past paper. Pub neyth a'n jeves unn vyghternes, hag a dhedhow oyow attendys gans oberoryon na yll dedhwi oyow frothus. Dell yw usys, neythow yw desedhys yn gwydh po prysk, mes nebes eghennnow (kepar ha Vespa orientalis) a dhrehev neythow yn-dann dor. Y'n trovannow, an neyth a dhur a vledhen dhe vledhen, mes yn dorlesow temprek, an neyth a verow dres an gwav. An vyghternes a wavgosk yn del podrys bys dhe'n gwenton. Dov yw hwyrnoresow gorow, heb brosow.
Bre Gammbronn
Geryow Kernowek
Hy lodrow, hy lodrow o gwynn
Hwyrnores
Konsidrys yw hwyrnoresow avel pla yn fenowgh, drefen i dhe dhifresa aga neythow yn argasus pan vo godros. Aga brosow a yll bos moy eryllus ages brosow gwenen.
Bermuda
Klass:Enesegi Klass:Gwlasow yn Amerika Gledh
Tirwedh Balweyth Kernow ha Dewnens West
skeusennik|Jynnji Pennsevik Kembra a'n Bal Feniks Unys y'n Ranndir Balweyth Bre Garn. An Dirwedh Balweyth Kernow ha Dewnens West (Cornwall and West Devon Mining Landscape) yw Ertachva an Bys UNESCO a gomprehend nebes tirwedhow balweyth yn Kernow ha Dewnens West yn Breten. Ev veu aswonnys gans Kessedhek Ertach an Bys UNESCO yn mis Gwynngala 2006.
Hwyrnores
Klass:Hwesker
Tirwedh Balweyth Kernow ha Dewnens West
Kevrennow a-ves
Tirwedh Balweyth Kernow ha Dewnens West (yn Kernowek)
Rolyans UNESCO (yn Sowsnek)
Klass:Balweyth Klass:Ertachva an Bys UNESCO
Bre Gammbronn
Geryow Kernowek
Hy lodrow o gwynn
1916
1913 - 1914 - 1915 - 1916 - 1917 - 1918 - 1919
Bre Gammbronn
Geryow Kernowek
A-ugh hy dewlin;
1916
1916 OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sadorn.
Mernansow
Klass:1916
Elven (karrek)
skeusennik|Daras west Eglos Lannaled, gwrys a elvan skeusennik|Mappa sempel ow tiskwedhes batholithow ha karrygi tanek mafik Kernow Elven yw hanow usys yn Kernow rag varyansow leel a borfiri-kanndir. Lesys yns i yn avrewlys y'n kevres a garrygi ugh-Dewnek. Re anedha a wra meyn drehevel pur dha (rag ensampel men Bentewyn, men Pollefans ha men Kataklews). Gwyrdhven yw hanow aral usys rag an garrek ma, usys yn fenowgh rag rannow a dhrehevyansow kepar ha darasow drefen y hyllir y gervya yn fin. Skwattys yw an brassa rann a vengleudhyow elven lemmyn. Erel yw mengleudhys rag grow usys dhe dhrehevel fordhow.
Bre Gammbronn
Geryow Kernowek
Yth aswonyn hy thas hi, den koth
Elven (karrek)
Dhe vos moy kewar, yma diw eghen a elven: onan yw "elven wynn" ha'n aral yw "elven las". Elvennow gwynn yw bagas a garrygi tanek felsik gans gwrysow munys. Elvennow glas po gwyrdhveyn yw karrygi tanek mafik anusadow. Kyn teu elven wynn a dylleryow dyffrans, gelwys yw 'men Bentewyn' yn fenowgh (po henwyn erel ow krog war an tyller). Usys yw yn Stret Leon, Truru.
Bre Gammbronn
Geryow Kernowek
Y'n band 'hwarias; Owth yskynna Bre Gammbronn, war-nans
An glow ev a halyas y'n eth (y'n eth)
Elven (karrek)
Hendhyskomieth
A-dro dhe 400 a volyow men kynsistorek, aswonnys avel bolyow Bagas 1 ha gwrys a wyrdhven, yw kevys yn pub rann a Vreten Veur. Dielvennans menoriethek a dhiskwedh i dhe dhos a Gernow west. Nyns yw an mengleudh aswonnys hwath, mes kynnigys yw may fo An Ger an tyller, karrek yn-dann nivel an mor hanter mildir dhyworth arvor Pennsans. Hemm a dhiskwedh myns posek a genwerth drefen bos kemmys a-dreus Breten Veur.
Bre Gammbronn
Geryow Kernowek
An glow ev a halyas y'n eth
Y halyas an glow,
Elven (karrek)
Hendhyskomieth
skeusennik|Bool gwyrdhven neolithek
Bre Gammbronn
Geryow Kernowek
Ha'n eth oll a-dro;
Geryow Sowsnek
Goin' up Camborne Hill, coming down Goin' up Camborne Hill, coming down
The horses stood still;
The wheels went around;
Going up Camborne Hill coming down
White stockings, white stockings she wore (she wore)
White stockings, white stockings she wore
White stockings she wore:
Azerbayjan
Azerbayjan (yn Azerek: Azərbaycan) yw gwlas yn Europa a-hys an Mor Kaspian. Yma dhedhi unn pow omrewlys, Nagorno-Karabakh, neb a dhiskleryas y anserhogeth yn 1992; yma soudoryon armenek ena a-dhia 1991. Ken repoblek omrewlys usi y'n wlas: Naghchivan, diberthys dhyworth an rann arall a Azerbaycan gans Repoblek Armeni. Yn gonisogeth ha yeth, yma dhe'n pobel azerek kevrennow krev gans an Durkyon. Yma leun a oyl ha gas-dor y'n Mor Kaspian.
Bre Gammbronn
Geryow Sowsnek
The same as before;
I knowed her old father old man (old man)
I knowed her old father old man
I knowed her old man:
He blawed in the band; Going up Camborne Hill coming down
I 'ad 'er, I 'ad 'er, I did
It cost me a quid
He heaved in the coal, in the steam (the steam)
He heaved in the coal, in the steam
He heaved in the coal:
The steam hit the beam
Oh Please 'ave a baby by me
I'm young and I'm strong:
Won't take very long
Goin' up Camborne Hill, coming down
Kevrennow a-ves
Klass:Kanow yn Kernowek Klass:Kammbronn
Skol Lulyn
thumb|Between The Tides gans Walter Langley, 1901 An hanow skol Lulynn yw devnydhys rag styrya dew vagas a dus ow kesober yn Howlsedhes Kernow: lymnoryon an 19ves kansblydhen ha yethonydhyon an 18ves kansblydhen. An kynsa styr yw moy kemmyn dre bell.
Yethonieth
Yma nebes eseli an Dasserghyans Kernewek (r.e. Ken George) ow tevnydhya an kethsam hanow rag styrya an skol a antikwaris Kernewek a Gernow West y'n 17ves ha kansblydhynyow. Aga skrifow yw an pennfeynten selvenek rag aswonnvos Kernewek Diwedhes, rag an yethonydh Edward Lhuyd avel ragon ni hedhyw.
Oos an Rew
Oos an Rew po Oos an Yey yw term dororiethel po doroniethel usys yn diw fordh:
1100px|Yma dustuni rag hwegh rewlivans y'n rekord dororiethel
Mor Keltek
thumb|right|Desedhans an Mor Keltek An Mor Keltek yw an mor yntra Kernow ha Wordhon. Oryow an mor yw Wordhon, Kembra, Kernow ha'n Keynvor Iwerydh. Orth gogledh an Mor Keltek yma'n Mor Wordhonek, hag yma Kanel Sen Jori owth aga junnya.
Cyffylliog
Cyffylliog yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ05NE15). Yma hi 112.9 mildir (181.7 km) dhiworth Kardydh ha 177.2 m (285.2 km) dhiworth Loundres. 482 o braster an poblans yn 2011, ha 255 (52.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Dowrdresen tewydh
thumb|center|800px|Dowrdresen tewydh
Tresen a dhiskwedh chanjyow nivel diskargans avon dres termyn yw dowrdresen tewydh. Gweres meur yns i dhe awtoritas hag a assay lettya lanwesow. Possybyl yw ynwedh dhe wul dowrdresen dhe dhiskwedhes patron avon dres bledhen gowal.
Cyffylliog
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Dowr Melyn
skeusennik|left|400px|Hyns an avon Avon sekond hirra Repoblek China yw an Huang He (黃河, Huánghé), an Dowr Melyn; Dowr Yangtze yw an hirra. Hy hys yw 5464km (3,395 mildir), an hweghves a oll avonow an bys.
Mor Keltek
Klass:Moryow an Keynvor Atlantek
Dowrdresen tewydh
Dres hager-awel po tewydh, y fydh an brassa rann a’n kodhans ow resek yn-nans an ledrow tro’ha kanel an avon. Tamm anodho a res avel res treustir, war an enep, ha tamm anodho avel res dowr dor (res gweres po res goles). Pan dhrehedh an avon, y fydh mogheans yn diskargans an avon. Ny hwer an mogheans a-dhistowgh, mes yma ardak termyn ynter an glawas moyha ha’n diskargans moyha. Awosa, an avon a dhehwel dhe’n nivel normal. Res goles ytho yw an dowr a res dhyworth an garrek weli po gweres yn lent, ha res tewydh yw henna a geworr gans an hager-awel hy honan. skeusennik|Patron dowrdresen dres bledhen
Dowr Melyn
Myns hy kreungylgh yw 944,970 km pedrek, mes drefen bos an brassa rann a'n kreyngylgh mar segh, a-der an rann est yn Henan ha Shandong, yma le a dhowr ynni ages niver a avonow meur China. An hanow "Dowr Melyn" a dheu dhyworth liw an dowrow.
Lu
skeusennik|250x250px|Eseli an luyow ervys bretennek a'n Morlu Riel, an Ayrlu riel ha'n Vorgasoryon Riel Lu yw an bagas po bagasow a dus neb yw res an nerth dhe dhefendya neppyth (dre vras kenedhel). Ervys yns, ytho henwys an luyow ervys yns. An lu a with y genedhel orth hy defendya rag luyow ervys a eskerens mars eus bresel. An lu a yll degemeres y arghadow a wovernans an genedhel dhe omsettya orth kenedhel aral. An ger lu yn ledanna styr yw an keth elven a gevir y'n ger teylu.
Dowrdresen tewydh
Patron an dowrdresen
Klass:Dowr
Dowr Melyn
Hy hyns dres an gwastasow yw troyllek. Hi re janjyas hy hyns lies torn dres an kansvledhynnyow. Y'n termyn usi passyes, lanwesow an avon o omgemeryansek war radhva hujys. Usys yw dowrow an avon yn efan rag dowrhe.
Lu
Yma diw fordh dhe junya'n lu. Tus yn lies kenedhel a jun an lu drefen y vynnes. Yn kenedhlow erel yma laghys dhe ynia tus dhe junya'n lu, kyn fo erbynn aga bodh. Hanow na hwarvos na yw kesskrifans. Ow kregi war oos ha yeghes korfek yma dell yw usys. Hanow tus koth po hen gevrenogyon an lu yw "hensoudoryon". Nebes ynwedh yw eseli neb lu skoodhya.
Dowr Melyn
Kreungylgh an Dowr Melyn o genesigva hwarheans Chinek, ha hemm o an rannvro voyha sewenus yn istori China a-varr. Lanwesow distrowus ha chanjyow hyns an avon yn fenowgh a janj gweli an avon, yth yw treweythyow ughella ages nivel an parkyow amethel dhe bub tu.
Oos an Rew
An golinyans a-ugh a dhiskwedh bos dustuni rag pymp oos rew y'n termyn eus passyes (hag nebes tus a geworr unn aral, hemm yw an Rewlivans Pongola nans yw 2,900 milvil vledhen, mes kemyskys yw an dustuni rag henna). skeusennik|right|An kylgh rewlivek dres an 500,000 bledhen diwettha skeusennik|right|An gevren ynter an kylgh rewlivek ha spysow rewlivek
Llanrwst
Llanrwst yw tre yn Conwy, Kembra; (SH86SW03). Yma hi 117.6 mildir (189.3 km) dhiworth Kardydh ha 191.5 m (308.2 km) dhiworth Loundres. 3187 o braster an poblans yn 2011, ha 1943 (61%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
Dowr Melyn
Klass:Avonyow Klass:China
Oos an Rew
An Oos Rew Pleistocen
War dhiwedh an Oos Pliocen, Amerika Gledh hag Amerika Dhyghow, diberth kyns, veu kelmys gans konna tir tanow yntredha, hemm yw Kuldir Panama. Possybyl o dhe enevales mos a'n eyl dh'y ben, ha patronyow frosow keynvor a janjyas. Rewlivans a dhallathas yn Hanterkylgh an Gogledh nans yw a-dro dhe 2.7 milvil vledhen. Dres an Pleistocen a-varr (nans yw 2.7 - 0.8 milvil vledhen) hen dus a'n kinda Homo a dhallathas yn Afrika hag efani dres Afro-Eurasi oll. Nans yw a-dro dhe 0.8 milvil vledhen an kylgh a spysow rewlivel a janjyas a pub 41,000 vledhen dhe pub 100,000 bledhen. Diwedh an Pleistocen a welas efanyans tus arnowydh yn-mes a Afrika keffrys ha difeudhans pub eghen denel arall.
Drefen bos kemmys a dhowr kelmys avel rew war an brastiryow, nivelyow ollvysel an mor o a-dro dhe 120 m yn-dann nivelyow a-lemmyn. Ytho Asi hag Amerika Gledh o kelmys gans tir le mayth yw an Mor Bering lemmyn. An brassa rann a Amerika Gledh hag Europa o yn-dann lienyow rew.
Enevales an Oos Rew
Pub brastir a welas displegyans enevales meur. An brassa niver anedha o hevelep orth enevales arnowydh, mes yth esa lower a varyans.
Yn Amerika Gledh yn-mysk lies aral o smilodon (an tiger lymm-dhensak), mastodon (eghen a olifans) ha'n bleydh euthyk ("dire wolf" yn Sowsnek). Eurasi a welas an mamoth (eghen aral a olifans), trongornvil gwlanek ha kowrgarow iwerdhonek. Yn Madagaskar o an edhen olifans ha trigys yn Mordir Nowydh o eghennow a moa hag er Haast.
Philip Levine
thumb|Levine, 2006 Philip Levine (1928 – ) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Dinethyansow 1928 Klass:Mernansow 2015 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon amerikanek
Michael Lonsdale
Michael Edward Lonsdale-Crouch (1931 - 2020) o gwarier hag awtour frynkek.
Klass:Dinethyansow 1931 Klass:Frynkyon Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon fylm Klass:Gwarioryon wariva Klass:Mernansow 2020
Plywyow Dominika
Klass:Pluwow Dominika
Dominica Dominica Dominica Dominikai Közösség Dominica
Kymygieth anorganek
skeusennik|left|Yma varyans meur yn kesstoffow anorganek: A: Diboran a dhiskwedh kevrennow anusadow B: Yma dhe [[cesiom klorid kesweyth gwrysow klassek    C: Komplek organovetelyek yw Cyclopentadienyliron dicarbonyl D: Usys yw silikon yn niver a fordhow, a ympyansow bronnow dhe 'Silly Putty' E: Y kwaynyas Robert H. Grubbs Pewas Nobel rag katalydhyon Grubb F: Gwrys yw zeolitow yn fenowgh yn kalalydhyon G: Kober acetat a sawthanas damkaniethoryon drefen y dhewdennvenieth]]
Studhyans synthesis hag omdhegyans kesstoffow anorganek hag organovetelyek yw kymygieth anorganek. An desten ma a gomprehend pub kesstoff kymygiethel a-der an niver meur a gesstoffow organek (kesstoffow selys war garbon, dell yw usys ow komprehendya kevrennow C-H), yw studhyes yn kymygieth organek. Nyns eus meur a dhyffrans ynter an dhiw dhyskybeleth, ha kevys yw lower a worgudhans, ha'n posekka anedha yw an isdhyskybeleth gelwys 'kymygieth organovetelyek'. Usys yw kymygieth organek yn pub agwedh a'n diwysyans kymygiethel, ow komprehendya: catalysis, godhonieth devnydhyow, liwyow, lownyansow, gwiskasow, medhegnethow, keunys hag ammeth.
Art
skeusennik|Art Art yw, rag ensompel, hag erell.
A
A yw kynsa lyther an lytherennek Kernewek hag a'n lytherennans romanek dre vras. Hi yw an kynsa bogalenn keffrys. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn A a via leverys  'a' . An lytherenn ma a via an moyha menowgh yn Kernewek Kemmyn herwydh unn studhyans servadow.
Sloveni
Sloveni yw repoblek yn kres Europa. An powyow kentrevik yw Kroati, Estrych, hag Itali (an rannvroyow hengovek Frioul ha Veneto). Kyns 1991 yth o an pow ma rann a Yougoslavi; ha kyns henna hi o rann a Emperoureth Estrych. A-dhia 2003 yth yw Sloveni rann a'n Unyans Europek.
The Rescuers Down Under
The Rescuers Down Under (Kernowek: An Sawysi yn Ostrali) yw fylm bywhes amerikanek gwres yn 1990.
Klass:Fylmow bywhes amerikanek
1915
1912 - 1913 - 1914 - 1915 - 1916 - 1917 - 1918
1915 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Gwener.
Mernansow
Klass:1915
Homer
skeusennik| Delow romanek diworth an nessa kansblydhen OK hag a dhiskwedh hevelepter hengovek a Homer
Homer yw hanow hengovek skrifer an Iliad hag an Odyssey; dew vardhonek poesek dhe lyenn Greka koth. An Iliad yw hwedhel an Vresel Troi, deg blydhen a esedhva, hag an dadhlow yntra Achilles hag Agamemnon. An Odyssey yw hwedhel Odysseus pan esa ev ow tehweles tre wosa'n vresel.
Yma dew vagas a skoler hedhyw; an eyl a dyb bos unn den hag a skrifas moyha rann a'n dhew vardhonek, y gila a dyb bos an bardhonek gwrys gans lies den. Yth yw krysys bos an bardhonek gwrys a-dro dhe dhiwedh an ethves kansblydhen po dalleth an seythves kansblydhen KOK.
Klass:Grekys Klass:Prydydhyon
Beograd
skeusennik|250x250px|Baner skeusennik|107x107px|Kota arvow Beograd yw penncita Serbi. Kyns breselyow an 1990s, penncita Yougoslavi o.
Beograd yw ynwedh aswonnys rag bewnans nos pur vysi ha drehevyansow istorek.
Tylleryow istorek a-vri yn Beograd yw:
Gwiasvaow erel
Klass:Citys ha trevow yn Europa
Hyns-horn Ffestiniog
Oberans ethen ha gravedh.
Y'n 1850ow y hwrug mos ha bos kler bos an hyns-horn ow hedhes y dhalhuster mogha pan esa'n mengleudhyow yn Blaenau Ffestiniog owth askorra moy ha moy legh. Yn 1860 an kompani a dhallathas ow hwistra an possybylta a dhevnydhya jynnow-ethen dhe weres moghhe dalhuster karyans an hyns-horn. Bys dhe'n termyn ma nyns esa lower a jynnow-ethen war gledhrennow mar vyghan. Yn 1862 an kompani a argemynnas rag gwrioryon dhe wul kensa jynnow an hyns-horn. Yn mis Hwevror 1863 George England and Co. veu dewisys dhe vyldya kensa jynnow an hyns-horn.
An kensa jynn dhe vos delivrys dhe Borthmadok o Mountaineer war an 18ves a vis Gortheren 1863. An nessa jynn, The Princess, veu delivrys nebes dydhyow diwettha. An jynnow-ethen 0-4-0 ma a allosegas trenow legh hirra dhe vos overys ha'n komendyans sodhogel a drenow trethysi yn 1865. Kensa jynn-Fairlie-dewblek an hyns-horn veu komendyes yn 1869; an jynnow ma res eth ha beu arwodh ikonek an hyns-horn yn bledhynnyow a-dhiwedhes. Trenow yn-nans veu hwath oberys gans gravedh, mes peryllus o dhe asa trenow trethysi dhe rolya heb jynn, ytho y feu trenow legh oberys gans gravedh yn-unnik ha pub tren aral veu oberys gans jynn; trenow legh veu oberys gans gravedh bys dhe dhiwedh trenow trethysi yn 1939.
Yn 1872 an Hyns-horn Ffestiniog a gomendyas an kensa kochow-bogi yn Breten, kochow 15 ha 16; hwath yn oberans yw an re ma hedhyw. Fronnow gwakter veu komendyes yn 1893. Sinelyes o an hyns-horn kowal gans pelldresen dredan hag oberans lath ha tokyn. Lath dren dredan veu komendyes yn 1912 ha devnydhyes yns y'n jydh hedhyw.
Deklinyans a legh
Y'n 1920ow yth esa'n demond rag legh ow teklinya hag avel sewyans an hyns-horn a wrug godhav deklinyans yn traffik. Yn 1923 junyes o an Hyns-horn Ffestiniog gans an Hyns-horn Ugheldir Kembra dhe weres kenertha tomyaseth war an dhew hyns-horn. An Hyns-horn Ugheldir Kembra eth bankskwatthyes yn 1933 ha degea yn 1937.
An Hyns-horn Ffestiniog a besyas owth oberi y drenow legh ha gwesyon hwel war dhydhyow y'n seythyn ha trenow tomyaseth y'n hav. Oberansow trethysi normal a hedhas war an 15ves a vis Gwynngala 1939. An oberans gwesyow hwel a oberas war dhydh Sadorn an 16ves Mis Gwynngala 1939. Yth esa tri thren legh pub seythyn bys kalan Mis Est 1946. Rann an hyns-horn dhyworth Duffws dhe arth y'n north west yn Blaenau Ffestiniog o gobrenys dhe'n mengleudhyow yn mis Hedra 1946.
Gwithans
Enthusyast hyns-horn, Alan Pegler, o nesys gans kothmans dhe brena an hyns-horn ha dhe glerya y gendon ha galosegi y brena. War an 24ves Mis Methevin 1954, Pegler ha'n bodhogyon a wrug kavos maystri a'n hyns-horn. Pegler a wrug ri an hyns-horn dhe'n Ffestiniog Railway Trust a berghenn hag oberi an hyns-horn hwath hedhyw.
Dhyworth 1954 an bodhogyon a eylygeris an hyns-horn yn rannow. An kensa tren trethysi a oberas yntra Porthmadok ha Boston Lodge war 23ves Mis Gortheren 1955. An oberans trethysi o ystynys dhe Vinffordd war 19ves Mis Me 1956, dhe Benrhyn war 5ves Mis Methevin 1957 ha dhe Dan-y-Bwlch war 5ves Mis Ebrel 1958. An hyns-horn dhe Dduallt a ygeris war 6ves Ebrel 1968.
Erryans Lynn Strasow
Yn 1954 byldyans an Rester Dowrdredan Ffestiniog a dhalathas. Hemm a gomprehendyas gwrians an lynn Tanygrisiau a livas rann an hyns-horn dh'y benn north. Yntra 1965 ha 1978, byldyes o an Erryans Hyns-horn Ffestiniog, erryans 2½ mildir (4 km) an hyns-horn yntra Dduallt ha Tanygrisiau. Byldyes gans bodhogyon o rann mogha an eryans. Dh'y benn soth yw an Troyll Dduallt.
Kowfordh Voelwyn nowydh o byldyes gans ynjynoryon balweyth sten kernowek gans bagas byghan a arvethesigyon. 310 lath (280 m) yw an gowfordh nowydh. An hyns-horn a eyljun an hyns koth dhe Danygrisiau.
Project Blaenau
Wosa ow korfenna an hyns nowydh dhe Danygrisiau, yth esa 1½ mildir (2.4 km) yn-unnik kyn ow trehedhes Blaenau Ffestiniog. An hyns-horn a eylygeris dhe Vlaenau Ffestiniog war 25 Mis Me 1982 dhe'n gorsav nowydh yn Blaenau Ffestiniog a gevrenn gans trenow dhyworth Llandudno.
Lokomoytvyow Ethenn an Hyns-horn Ffestiniog
Klass:Hensi-horn yn Kembra
Cynwyd
Cynwyd yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ04SE12). Yma hi 102.6 mildir (165.2 km) dhiworth Kardydh ha 171.2 m (275.4 km) dhiworth Loundres. 528 o braster an poblans yn 2011, ha 312 (59.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
7 Genver
7es mis Genver yw an seythves dydh y'n kalander gregorek. Yma 358 dedh gesys y'n vledhen (359 yn bledhenyow lamm).
SpongeBob SquarePants
SpongeBob SquarePants yw kevres pellwolok bywhes amerikanek.
7 Genver
Golyow
Klass:Dedhyow a'n vledhen
SpongeBob SquarePants
Klass:Towlennow pellwolok
Boiling Lake
alt=Boiling Lake|skeusennik|Boiling Lake alt=Boiling Lake|skeusennik|An hyns dhe Boiling Lake alt=Valley of Desolation|skeusennik|Mogdollow, Valley of Desolation
Kowdoll po mogdoll (fumarole) livys yw Boiling Lake (Lynn Bryjyon) yn Dominika, enys y'n Mor Karib. Rann yw a Bark Kenedhlek Morne Trois Pitons, 6.5 mildir (10.5km) dhe'n Est a'n pennsita, Roseau. Lenwys yw gans dowr loos-glas hwythennek, dell yw usys gans komolenn a-ugh. 60-70 m a-dreus yw, an nessa moyha y'n Norvys wosa Frying Pan Lake yn Mordir Nowydh. Y dhownder yw moy ages 60m.
Hedhas
Nyns eus fordh dhe'n lynn, mes possybyl yw dhe gerdhes 8 mildir (13km) dyworth an nessa fordh ena ha dehweles. Dew dhen a verwis drefen gassys loskvenydhyek ryb an Boiling Lake yn 1900.
Klass:Dominika Klass:Loskvenydhyow Klass:Lynnyn
Federico Fellini
Federico Fellini (20 mis Genver 1920 yn Rimini - 31 mis Hedra 1993 yn Rom) o gwrier fylmow ha kevarwodher italek. Fylmow Fellini a gesun kov, hunros ha fantasi.
Satyricon
Satyricon po 'Satyricon liber' yw hanow lyver gans Gaius Petronius dell yw prederys bos an kynsa novel skrifys bythkweth. An hanow a styr ‘Lyver a aventuryow hevelep dhe satyr’. Skrifys veu an lyver y’n yeth Latin y’n kynsa kansvledhen O.K.. An ober a gomprehend kemyskans a yeth plen ha vers, elvennow hwarthus ha sevur war-barth ha rannow erotek.
Federico Fellini
An kynsa fylm kevarwodhys gans Fellini o Lo Sceicco Bianco (1951), gans Alberto Sordi, skrifys gans Michelangelo Antonioni hag Ennio Flaiano. Hag ow kul an fylm ma, Fellini a vetyas Nino Rota, an ilewydh may kwrussa y sewya rag remenans y resegva sewenus.
Dowr Seythyn
skeusennik|An Dowr Seythyn dhe Res an Gwraghes. Avon yn Kernow est yw an Dowr Seythyn ha frosa dhe'n soth dhe'n Mor Bretannek. Ev a sev war amlow Bre Garn war Woon Brenn ha frosa dres Darit, Mahynyet ha Rys an Gwraghes dhe'n dre Seythyn, usi henwys rag an avon.
Satyricon
Yth ekist marnas rannow an ober gwreydhek. Hemm yw an nessa moyha kowal novel romanek, wosa ‘An asen owrek’ gans Apuleius.
Federico Fellini
A-der gul fylmow, ev a skrifas skriptow rag diskwedhyansow radyo, skrifa rag fylmow (dre vras rag Roberto Rossellini) ha gesyow rag gwarioryon a vri kepar ha Aldo Fabrizi. Ynwedh Fellini a wrug delinyansow (dre vras, pluven blomm war baper), yn fenowgh portrayansow hwarthus. Y sewena gynsa o delinya skrisellow argemyna rag fylmow.
Dowr Seythyn
Mirva
Klass:Avenow yn Kernow
Jaipur
thumb|right|250px|Gwel Jaipur thumb|right|250px| Jaipur (Rajasthanik: जैपर, Hindik: जयपुर) yw cita yn Eynda. Yma a-dro dhe 3,910,570 a dus ow triga yn Jaipur. Desedhys yw Ertachva an Bys UNESCO Jantar Mantar yn Jaipur.
Satyricon
An lyver a dheskrif aventuryow an hwedhlor, Encolpius, ha’y geth ha karer Giton, maw semli 16 bloodh. Satyricon yw dustuni dhe les rag deskrifa pana sort a vewnans o dhe romans klass oberi y’n oos na. Yn-mysk an chaptrys yw deskrivans a vri ‘Kevewi Trimalchio’. Yth a Encolpius ha’y gowetha dhe gevewi den frank pur wolusek. Trimalchio a wra dyghtya sandys skullyek ha meur aga spendyans, ha diskwedhes y rychys ha fayntys adhysk. Pan a Trimalchio dhe’n privedhyow, an gwestoryon erel a gows a-dro dhe daklow normal, an gewer, termynyow kales, gwarioryon poblek hag adhysk aga fleghes. Yn y dheskrifans a vewnans pub dydh an werin, Petronius a gemmer delit orth dhiskwedhes fowt jentylys ha fayntys an bobel wolusek mes anlettrys. Petronius a wra usya yeth an werin yn y lyver, leun a yeth goth ha mollethi.
Federico Fellini
Dres an oos Faskorieth, avel Avanguardista (an bagas konstrinus rag mebyon yowynk), y skrifow kynsa o rag Alleanza Cinematografica Italiana (ACI), kowethyans askorra Vittorio Mussolini, mab Benito Mussolini, neb a’y gomendya dhe Rossellini.
Jaipur
Gwiasva
Klass:Citys ha trevow yn Asi‎ Klass:Eynda
Federico Fellini
Yn 1944, wosa Faskorieth, ev a ygoras gwerthji yn Rom may kwerthas an delinyansow ynno. Gelwys veu an gwerthji yn Sowsnek, henn yw "The Funny Face Shop", hag a gomprehendas oberow gans Fellini ha De Seta, Verdini, Camerini, Scarpelli, Majorana, Guasta, Giobbe, Attalo, Migneco (skriforyon, kevarwodhyon po skiansogyon owth oberi rag cinema italek). Y’n keth bledhen y tallathas gweres Roberto Rossellini war an fylm Roma Città Aperta, gans Aldo Fabrizi. Fellini a'y gevrannas skrifa fylm aral: Paisà. Ev a skrifas ynwedh rag kevarwodhoryon erel kepar ha Alberto Lattuada, Pietro Germi and Luigi Comencini.
Satyricon
Lies lyver arnowydh a gomprehend menegow a Satyricon.
Federico Fellini
Yn 1987 ev a waynyas an Pewas Felshyp Akademi BAFTA, pewas rag kowlwriansow y vewnans. Yn 1993, ev a gavas Pewas Akademi (Oscar) rag kowlwriansow y vewnans.
Fylmow
Klass:Dinethyansow 1920 Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon fylm Klass:Italians Klass:Kevarwodhoryon re waynyas Pewas Akademi Klass:Mernansow 1993
Satyricon
Yn 1969, gwrys veu dew versyon fylm a’n lyver. Selys yn lows war an lyver o fylm Federico Fellini ha’n fylm aral, kevarwodhys gans Gian Luigi Polidoro.
Yma bagas rokk alkan du dhyworth Norgagh henwys Satyricon.
Radyo an Gernewegva
Radyo an Gernewegva (RanG) yw gonis radyo podcast yw darlesys warlinen yn Kernowek. Cowethyans heb budh yw, mes yma ow receva rann a'y arhesans dhyworth Kescowethyans an Tavas Kernowek.
Istory
An gonis a wrug dalleth yn 2007 avel 'Nowodhow an Seythen', podcast cot pajar mynysen y hirder, dyllys pub seythen dres bagas a wiasvaow Kernowek. Cressyes veu an gonis dhe hanter our pub seythen yn 2008, yn unn gemeres an hanow nowyth. An furvyans a wrug chanjya gans hemma dhe dowlen an termyn, ynny ilow, kescows ha nowodhow. Yn 2010 y feu 'Nowodhow an Seythen' kesunys arta gans RanG.
Presentyoryon
Matthi Clarke yw an presentyer chyf, hag y feu dalgh proviys yn fenowgh gans James Hawken, Tim Saunders ha Nicholas Williams.
Kevrennow a-ves
Klass:Radyo
Goiás
Goiás yw stat yn pervedh Brasil.
Llansannan
Llansannan yw tre yn Conwy, Kembra; (SH96NW61). Yma hi 118.7 mildir (191 km) dhiworth Kardydh ha 186.4 m (300 km) dhiworth Loundres. 1299 o braster an poblans yn 2011, ha 831 (64%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
1914
1911 - 1912 - 1913 - 1914 - 1915 - 1916 - 1917
1914 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Yow.
Mernansow
Klass:1914
James Madison
James Madison (1751–1836) o Lewydh an Statys Unys.
Klass:Dinethyansow an 18ves kansvledhen Klass:Filosofers Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1836 Klass:Perghennow kethyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Vyrjyni
Devedhyans an Matern
Devedhyans an Matern (Devedhyans an Mytern) yw can Nadelik scrifys gans Henry Jenner.
Geryow
Sav aman, Dinas Dew, devedhes yu Dha Wolow, an roul coth yu tremenes, Fethes an Escar, taw an Tuller deu, An Matern gwir a dhe wostewedh dhes.
An Vaternes a'n sens war î deulin; Matern Maternow, heb brîs yu Dha Drôn! Mîreugh, coyn rîal rag E vegyans gwin, Ha'n Werhes worth E vaga a'i deuvron.
Kensyu saw beugh has asen ol adro, Ha bîgely 'ga Matern dho wordhya, Omblegya wra Maternow prest dhodho, E vîgely gans roow dhô servya.
'Wren E gorona lemmen? Nynsyu gwres E ober; tanow yu E servisy. En dadn E dreys pan vedh pebtra settyes, Coron adro dhoy dal y whorrans y.
'Wren E gorona gans owr? Nyns yu'n êr; Garlons a dhevnedh aral rag E ben, Pan wel tîs ol an bes en gordhyans mêr Agan Matern ow roulya a'n Grows-Pren,
Lowenen; ottama 'gan Matern ny. Hedhew a'n dra a wharfo na woleugh. Ogas dhoy Stevel-Trôn heb own deugh why; Marîa'n Vaternes a elow dheugh.
Plastek
Plastek yw devnydh a yll chanjya y shap yn es. Lies tra yw gwrys a blastek hag yma lies eghen a blastek. Re anedha a yll bos shapys marnas pan vons gwrys yn fresk, hag ena dos ha bos kales. Re erel yw thermoplastek, hemm yw y hyllons bos medhelhes orth aga thommhe. An plastogow ma a yll bod usys rag pryntya 3D, awos an plastek dhe dhos ha bos medhel lowr dhe furvya shapow dyffrans, hag ena dos ha bos kales arta wosa yeynhe.
Louis Braille
Louis Braille (/ˈbreɪl/; Frynkek: [lwi bʁɑj]; 4 mis Genver 1809 – 6 mis Genver 1852) o adhysker ha deviser frynkek.
Plastek
An brassa rann a blastogow yw gwrys gans tus: ny yllons hwarvos yn naturel. An argerdh a wul plastogow yw komplek, dell yw usys. An brassa rann a devnydhyow henwys plastek yw polymerow. Polymerow yw kadonow hir a atomow kelmys an eyl dhe'y gila. Y'n brassa rann a plastogow, an gadon hir yw gwrys a atomow karbon gans atomow erel stag warnedha. An atomow dyffrans ha shap ha hirder an kadonow a janj semlant ha oberyans an plastek.
Tus a brevi gans plastogow selys war bolymerow naturel a-dhia termyn hir. Alexander Parkes, deviser a Bow Sows (1813-1890), a wrug furv a-varr a blastek yn 1855. Kales o mes hebleth ha treusweladow. Gelwys veu "Parkesine" ganso, mes y hanow lemmyn yw "Celluloid."
Jeddah
250px|thumb|right|Desedhans yn [[Arabi Saoudek]]
Louis Braille
Klass:Frynkyon Klass:Mernansow 1852
Plastek
Plastogow koth yw tewlys dhe ves dhe atalvaow. Nebes plastogow a rydhha mog pan vons tommheys. Nebes plastogow yw eylgylghys ma na dheffons ha bos skollyon. Nebes plastogow a's teves devnydhyow erel keworrys dhedha, kepar ha gweder, drefen i dhe wul an plastek kreffa ha diwedhyn.
Lucknow
thumb|right|250px| Lucknow (Hindik: लखनऊ; Urdu: لکھنؤ, Lakhnaū) yw cita yn Eynda. Yma a-dro dhe 4,681,416 a dus ow triga yn Lucknow.
Jeddah
Jeddah yw cita yn Arabi Saoudek. Hi yw an chyf porth dhe Mekka; rag henna, tre alhwodh yw Jeddah dhe lies pererin war an hajj.
Plastek
An brassa rann a blastogow yw petrokymygyon, gwrys am venoyl po gass naturel. Ynjynoryon kymyk a burha an menoyl dre'y dommhe. I a dhispleg ethylen ha propylene, yth yw an daffar byldya kymygel rag lies plastek. Kesunys yw an kymygyon ma gans erel dhe askorra polymer.
Lucknow
Gwiasva
Klass:Citys ha trevow yn Asi‎
Mengleudh Dinorwik
Istori
Gweythyow mengleudh re beu war dyller an mengleudh a-lemmyn a-ban 1787. Mes ny efanas ev kyns drehevyans an hyns-tram dhe Borth Dinorwik yn 1842. Dh'y dop y'n 19ves kansbledhen, an mengleudh a wrug arveth moy es 3,000 a dus hag yth o nessa brassa askorrer a legh y'n wlas. Erbynn 1930, niver a'n arvethesigyon a dhroppyas dhe 2,000. An mengleudh a veu degys heb gwarnyans yn 1969.
Plastek
Hedhyw, gwrys yw nebes plastogow heb menoyl. Yn le henna, pennfentenyow erel kepar ha plansow ha bakteria yw usys dhe wul an plastek. Gelwys yw plastogow kepar ha'n re ma avel bewplastogow. Pur dhe les yns i dre reson y hyllons bos dybrys gans bakteria erel yn le aga thewlel dhe ves.
Jeddah
Gevellansow
Yma dhe Jeddah 23 'sita hwoer' poken 'tre evellys':
Skeusennow
Klass:Arabi Klass:Citys ha trevow yn Asi‎
Mengleudh Dinorwik
Degeans
Mis Kevardhu 1969, yth esa strifwerth poblek dhe weres akwytya an mengleudh a nebes a'n kendonow. Peswar jynn-ethenn an mengleudh, "Dolbadarn", "Red Damsel", "Wild Aster" hag "Irish Mail" a veu gwerthys y'n strifwerth. Hweljiow an mengleudh a veu prenys gans Konsel Konteth Gwynedd rag may hwalsa ev aga gwitha ha nebes a'n traow ynnans i.
Karyans
Yn 1824, an kensa hyns-tram margh geyj 2' (610 mm), an Hyns-horn Dinorwik, a veu ygerys yntra'n mengleudh ha'n Velinhyli. Yn 1848, an geyj 4' (1,219 mm) Hyns-horn Padarn a veu ygerys dhe eylsettya an hyns-tram koth. An Hyns-horn Padarn a junyas an mengleudh gans an mor bys 1961.
Y'n mengleudh y honan, yth esa kevreyth a hensi-tram war an levenow liesek. An kensa lokomotyvyow a veu proviys gans De Winton yn Kernarvon. Lower a jynnow erel an mengleudh o proviys gans an Hunslet Engine Company. Yntra 1935 ha 1949, an mengleudh a brenas 22 jynn-disel byghan rag devnydhyans war an levenow; pan veu an mengleudh degys yn 1969, tri anedhans i yn-unnik a dreusvewas.
Y'n jydh hedhyw
Hweljiow an mengleudh dhe Gilfach Ddu yw chi an Gwithti Legh Kenedhlek. Daffarow hensi-tram an mengleudh a veu devnydhyes dhe vyldya an Hyns-horn Lynn Padarn war rann weli kledhren an Hyns-horn Padarn.
Klass:Kembra Klass:Mengleudhyow
Dowr Yangtze
right|skeusennik|350px|Tro kynsa an Yangtze yn Shigu (石鼓), Yunnan. skeusennik|200px|right|Pyffyer Yangtze, difeudhys a-dhia 2006.
Dowr Yangtze, (Chinek sempel: 扬子江 / Chinek hengovek: 揚子江), po Chang Jiang (Chinek sempel: 长江 / Chinek hengovek: 長江), yw an hirra avon yn China hag Asi, ha'n tressa hirra y'n bys wosa an Avon Amazon ha'n Nil.
Y hys yw a-dro dhe 3,900 km, hag onan a'n dowrhensyow moyha bysi y'n bys yw. Y bennfenten yw yn Tibet yn China west. Y aber yw ogas dhe Shanghai y'n Keynvor Hebask. An avon a rann China yntra gogledh ha dyghow.
An brassa arge y'n bys yw desedhys war an avon, hemm yw Arge an Tri Hownans. Y lynn a ystyn 410 mildir yn-bann an avon.
An posekka tennvosow tornysi war an avon yw Chongqing, an Tri Hownans, Cita Fengdu ha Wuhan.
Difolyans
An avon a dheu pur dhifolys. Hi a gomprehend oyl, enevales marow hag atal (kannow, seghyer plastek, maylyansow, gweder ha botellow plastek). Yn 2001 diskargys veu a-dro dhe 23.4 milvil tonnas a skollyon gweythva ha karthyon y'n avon.
Konteth Brod-Posavina
Konteth Brod-Posavina (yn Kroatek, Brodsko-posavska županija) yw konteth yn Kroati.
Dowr Yangtze
Difolyans
Klass:Avonyow Klass:China
Liv and Maddie
Liv and Maddie, dashenwys Liv and Maddie: Cali Style rag y beswora kevres, yw dowlen bellwolok komedi amerikanek gwrys gans John D. Beck ha Ron Hart rag Disney Channel.
Ster an dowlen yw Dove Cameron, Joey Bragg, Tenzing Norgay Trainor, Kali Rocha, Benjamin King, ha Lauren Lindsey Donzis.
Klass:Towlennow pellwolok
Pow Grouzi
Pow Grouzi (yn Kartulek, საქართველო Sak’art’velo) yw gwlas yn Europa hag Asi ryb an menydhyow Caucasus ha'n Mor Du. A-dro dhodho yma Russi, Azerbayjan, Armeni ha Turki.
Ilow
Ilow, po musik, yw furv a art; semlant a amovyansow der menowghteryow kessenyansek. Ynwedh ilow yw furv a didhanedh ow junya sonyow yn fordh tus a gar, dhe les po da rag donsya. Moyha ilow a gomprehend tus ow kana gans aga levow po seni daffar ilow, rag ensampel piano, gitar, tabouryow po krowd.
Pow Grouzi
Yma repoblogow Abhazi hag Osseti Dhyhow ow tisklerya aga bos anserhek a-dhia an bledhynnyow 1990. Russi res aswonnis an studh na yn mis Est 2008.
Ilow
An ger ilow yw ger tarosvan dhyworth miskemeryans gans geryow rannyeth Sowsnek lew ha muzzick gans styr niwl ha'n ger Kembrek eilio (komposya).
Pow Grouzi
Klass:Gwlasow yn Asi Klass:Gwlasow yn Europa
Ilow
Styryans a ilow
Ilow yw son ordenys gans rhythm, melodi po kessenyans. Mars eus nebonan ow kweskel padellow ha kegina, henn yw tros. Mars eus person ow kweskel padellow yn fordh rhythmek, ev a wra gul furv sempel a ilow.
Dell yw usys ilow a's teves peswar tra:
Diwelvennek
Diwelvennoges yw enyvales mellkeynek yn klass Amphibia. Onan yw a'n 5 klass a vellkeynoges gans puskes, kramviles, ydhyn ha bronnviles.
Yma teyr urdh arnowydh a dhiwelvennoges, Anura (kwilkynyow ha kronoges), Urodela (pedresyfes), hag Apoda (dallanaves). Yma 7,000 eghen a dhiwelvennoges aswonys hag ogas dhe 90% yw kwilkynyow. Kwilkyn a Gyni Nowydh (Paedophryne amauensis) gans hys a 7.7 mm (0.30 meusva) yw an leha diwelvennek. An kowrbedresyf Chinek yw an brassa diwelvennek bew gans hys a 1.8 m (5 tros-hys 11 meusva).
Klassans
Klass:Chordata
Men growan
skeusennik|250px|An brassa niver a dhrehevyansow yn Aberdeen yw gwrys a ven growan skeusennik|right|250px|Varyans a liwyow yn meyn growan
Men growan yw eghen a garrek danek, kevys war an Nor, mes yn tyller vyth aral y'n Kevreyth Howlek. Furvyes yw dhyworth magma teudh pooth. Y liw a yll bos loos tewl po golow, gell po gwynnrudh, ow krog war an kemyskans a vonyow. An chif monyow yw kanndir, gwrysven ha mika. skeusennik|300px|left|Tyller men growan yn klassans karrygi tanek skeusennik|300px|left|Tylleryow men growan yn Kernow skeusennik|300px|Eghennow a omherdhyansow le mayth yw kevys men growan. 1. Laccolith 2. Dik byghan 3. Batholith  4. Dik  5. Astell  6. Konna loskvenydhyek  7. Lopolith Omherdhys yw an magma yntra nivelyow erel a garrek gans gwaskedh yn-dann enep an Nor. An magma a yeynha yn lent, ow treylya dhe garrek soled. Gwrysow men growan yw meur drefen an yeynheans lent. An garrek gabbro yw gwrys dhyworth an keth monyow ha men growan, mes munys yw an gwrysow.
Pur gemmyn yw men growan war an Nor, hag ev a gomprehend rann veur a grestennen an Nor war blattys brastiryel. Men growan a furv tirfurvow arbennik, ha gwelys yw tirwedhow men growan yn Kernow. Alsyow Pedn an Wlas ha karnow Goon Brenn yw a vri yn ollvysel.
Usyansow
Poos yw men growan, hag y hyllir y dreghi, kervya ha shapya. Ny wra dowr ha difolyans kavos effeyth warnodho, ha kevys yw yn niver a liwyow. Formys ha mosow kegin yw gwrys a ven growan polsys yn fenowgh. Gerysda yw yn drehevyansow ha meyn kov.
Ynys Clipperton
Ynys Clipperton (FSS: Enys Clipperton; Frynkek: Île de Clipperton) yw ynys y'n Keynvor Hebask. Nyns eus poblans mann war Clipperton, mes hy ferghennogeth yw an acheson rag Bow Frynk dhe avoes reythow ekonomik a-barth 435 612 km² a'n Keynvor Hebask a-dro dhedhi. Meksiko re jallenjyas an studh frynkek a'n ynys ma.
Klass:Frynk tramor Klass:Ostralasi
The SpongeBob SquarePants Movie
Klass:Fylmow bywhes amerikanek
Sung Jae-ki
Sung Jae-ki (Koreek: 성재기; Hanja:成在基, 11ves a vis Gwyngala 1967 - 26ves a vis Gortheren 2013) a veu gweythresor a wiryon tus gorthfemynyst in Soth-Corea. Ev a omladhas 2013.
Site link
Klass:Dinethyansow 1967 Klass:Koreans Klass:Mernansow 2013 Klass:Omladhansow
Nightwish
Band metol nell symffonek yw Nightwish a Gitee, Pow Finn. An band a veu furvyes yn 1996 gans an penn-skrifergan ha gwarierbiano Tuomas Holopainen, gitarydh Emppu Vuorinen, ha kanores Tarja Turunen a wrug kavoes hy aslea gans kanores kyns Alyson Avenue Anette Olzon. Yn 2002, an gwariervass dalethel Sami Vänskä a veu asleys gans Marco Hietala a gemmerys charj an rol kaner, Holopainen po kanoryon gwester re wrug an rol-ma yn kyns.
Klass:Pow Finn Klass:Rock
Petrek
Sen Petrok (aswonnys avel Pedrog yn Kembrek, Pereg yn Bretonek ha Perreux yn Frynkek (c.468–564 OK) yw sans kristyon a'n 6ves kansblydhen. Awos dineythyans yn Kembra, dhe Vrythonyon a Dhewnans, Kernow, ha Gwlas an Hav y fenystras ev kyns oll.
Tasek Dewnans yw ev, ha baner nowydh Dewnans yw aswonnys avel "baner Sen Petrok". Y dhydh goel ev yw an 4a a vis Metheven. Yma lymnoryon orth y dhiskwedhes warbarth gans karow, herwydh usadow.
Tas Petrok herwydh henhwedhlow kembrek o Glywys Kernow penntern Glywysing. Y studhyas Petrok yn Wordhon, yn le mayth o ev dyskador a Caomhghín Sans. Wosa henna, yn Kernow y tallathas ev y venystrans orth managhtiow Lannwedhenek ha Bosvenegh. Yn Lannwedhenek yth esa ev ow kortos dres prys hir, hag yma hanow sowsnek an dre (Padstow) ow mos dhiworth y hanow ev (Padrock-stowe). Yn haval, yma y hanow war Petrockstow, Newton St Petroc, ha nebes trevow erell yn Dewnans. Tasek Timberscome yn Gwlas yn Hav yw Petrok ynwedh.
Wosa deg blydhen warn ugens, yth eth ev dhe Rom ow passya dre Vreten Vyghan.
Dewnans ha Gwlas an Hav
Klass:Kembrion Klass:Sens kernowek
Maranhão
Maranhão yw stat yn Brasil kledh.
Kaja Kallas
Kaja Kallas (genys 18 mis Metheven 1977 yn Tallinn, Estoni) yth yw laghyades ha politegores a Estoni ha ledyores an Parti Amendyans a-dhia 2018. Hi re sodhas avel Pennvenystres Estoni a-dhia mis Genver 2021. Kallas yw an venyn gynsa y'n offis.
Devynnow
Klass:Estonianesow Klass:Politegoryon a Europa Klass:Dinethyansow 1977
William Caxton
William Caxton (c. 1422 – c. 1491) o gwikor, leskadnas ha skrifer sowsnek.
Klass:Mernansow an 15ves kansvledhen Klass:Skriforyon Klass:Sowson
Llysfaen
Llysfaen yw tre yn Conwy, Kembra; (SH87NE84). Yma hi 126.2 mildir (203 km) dhiworth Kardydh ha 192.9 m (310.4 km) dhiworth Loundres. 2621 o braster an poblans yn 2011, ha 552 (21.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
Sidney Poitier
thumb|Poitier, 1997 Sidney Poitier (1927 – 2022) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Dinethyansow 1927 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Gwaynyoryon Pewas Akademi Gwella Gwarier Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Mernansow 2022 Klass:Skriforyon amerikanek
Derwen
Derwen yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ05SE41). Yma hi 108.5 mildir (174.6 km) dhiworth Kardydh ha 174 m (280 km) dhiworth Loundres. 409 o braster an poblans yn 2011, ha 191 (46.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Konteth Dubrovnik-Neretva
Konteth Dubrovnik-Neretva (yn Kroatek, Dubrovačko-neretvanska županija) yw konteth yn Kroati.
Dubrovnik-Neretva
Samuel Johnson
Samuel Johnson (18 mis Gwynngala 1709 - 13 mis Kevardhu 1784) o skrifer sowsnek.
Klass:Dinethyansow 1709 Klass:Istorioryon Klass:Mernansow 1784 Klass:Prydydhyon Klass:Sens Klass:Sowson
L. L. Zamenhof
L. L. Zamenhof (15 mis Kevardu 185914 mis Ebrel 1917) o medhek lagajow ha formyer a yeth Esperantek.
Twarres
Twarres yw bagas pop/gwerin a Wergea y’n Iseldiryow hag a gan yn Sowsnek ha’ga Frisek teythyek. Aga ilow yw pop levyel, kessenyek fogellys war vaynorieth sononiethel kepar ha piano ha fyll. Aga flasen gynsa "Wêr bisto" (Ple’th esos ta?) a waynyas pewas an goslowysi y’n Kesstrif Kan rag Pow Fris yn 1999, hag an nessa pewas y’n Kesstrif Kan y honan. Yma dhe’n bagas unn blasen hir platinom hag unn sengel platinom a-gettep. skeusennik|Twarres yn 2015
Istori an bagas
Y tallethas Mirjam Timmer ha Johan van der Veen kana war-barth pan ens i yowynk. Rann an pewas veu dyllo sengel, dyllys an 10 ves a vis Gortheren 2000. Ev a dhrehedh an Mega Top 100. Wosa nebes bledhynyow war-barth, Twarres a warias aga heskan diwettha diwedh 2003.
L. L. Zamenhof
Klass:Mernansow 1917 Klass:Polakyon
Kendall Jenner
Kendall Nicole Jenner (3 Gortheren 1995) yw gwarier amerikan geryes da.
Twarres
Istori an bagas
Yn mis Est 2006, Twarres a leveris dell via dasunyans, moy ages gwirhaval yn 2007 po 2008, gans plasenn hir dhe vos dyllys yn gwenton 2008. Mes an 15ves a vis Est, 2007, drefen y yeghes, Johan van der Veen a erviras diberth an bagas. Asleys veu gans Auke Busman neb a dhiberthas diwettha maga ta. Yn mis Est/mis Gwynngala 2009, gorsav radyo iseldiryek Q-music a restras kesstrif roas dhe hwilas rag “an Johan nowydh”. Joost Bloemendal a waynyas an kesstrif 11ves mis Gwynngala 2009.
Yn 2006, Mirjam Timmer, kaner ha giternydh Twarres, a dhallathas resegva solo, owth usya an hanow gwari "Mir". Dyllys veu hy flasen hir Files from London yn 2006.
Erbynn 2017, Twarres o trias, hag a gomprehend Timmer ha breder Julian ha Kristian Dijkstra. Rekordys veu sengel 2016 "Fûgelfrij" gans an eseli ma. Yn 2017, leverys veu dell wrussa Julian Dijkstra diberth an bagas. skeusennik|Twarres yn keskan
Kevrennow
Wêr Bisto
Children
She Couldn't Laugh
I Need To Know
Fûgelfrij
1913
1910 - 1911 - 1912 - 1913 - 1914 - 1915 - 1916
1913 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.
Mernansow
Klass:1913
Kendall Jenner
Klass:Amerikanesow Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1995 Klass:Manykyns Klass:Pellwolok
B
B yw nessa lyther an lytherennek Kernewek hag a'n lytherennans romanek dre vras. Hi yw an kynsa kessonenn keffrys. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn B a via leverys  'be' . An lytherenn ma a via onan a'n lyha menowgh yn Kernewek Kemmyn herwydh unn studhyans servadow.
Saint Andrew, Dominika
Saint Andrew yw plyw yn Dominika.
Penarth
Klass:Trevow yn Kembra
Nazieth
alt=baner Almayn Nazi (1935-1945) gans an swastika, arwoedh a usyens|skeusennik|baner [[Almayn Nazi (1935-1945) gans an swastika, arwoedh a usyens]] Nazieth (po Sosyalieth Kenedhlek; Almaynek: Nationalsozialismus) yw sett kryjyansow politek kelmys dhe'n Parti Nazi Almayn. Y tallathas y'n blydhynnyow 1920. Y tallathas nerth an parti dhe 1933, an pyth a dhallathas an Tressa Reich. Y tursons i bys dhe 1945, orth penn Nessa Bresel an Bys. Kyn fo Nazieth kelmys treweythyow gans sosyalieth, nyns yw furv anedhi. Kyn fo ynwedh nebes hevelebow ha kesfordhow dhedhi, ha hi ow hwilas avonsya an "hil Aryel" er anles an hilyow a grysis an re Nazi bos isella hag arwaskus kepar ha dell hwila sosyialieth avonsya an werin er anles an vurjeseth. Yth yw Sosyalieth Kenedhlek krysieth pella-askell-dhyghow ha spasdhalghennus yn erbysek, hag y hwra denagha pub furv oll a sosyalieth askell-gledh, bos awenys krev gans an oberennow Oswald Spengler, ha pennfentynnyow erell removys diworth an kemmynnro krysiethek a Sosyalieth.
Klass:Faskorieth
Gabe Newell
Klass:Amerikanyon Klass:Tus yn medhelweyth
Penmaenmawr
Penmaenmawr yw tre yn Conwy, Kembra; (SH77NW32). Yma hi 127.5 mildir (205.1 km) dhiworth Kardydh ha 201.1 m (323.6 km) dhiworth Loundres. 4210 o braster an poblans yn 2011, ha 1425 (33.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
Saint David, Dominika
Saint David yw plyw yn Dominika.
Klass:Pluwow Dominika
Mochdre
Mochdre yw tre yn Conwy, Kembra; (SH87NW57). Yma hi 127.6 mildir (205.3 km) dhiworth Kardydh ha 196.6 m (316.4 km) dhiworth Loundres. 1847 o braster an poblans yn 2011, ha 416 (22.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
Konteth Istri
Konteth Istri (yn Kroatek, Istarska županija; yn Italek, Regione Istriana) yw konteth yn Kroati.
Tavas Rapa Nui
Yeth polynesek yn Ynys Pask yw Rapa Nui.
Thomas Jefferson
Thomas Jefferson (13 Ebryl 1743 – 4 Gortheren, 1826) o Lewydh an Statys Unys.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow an 18ves kansvledhen Klass:Filosofers Klass:Godhonydhyon Klass:Islewydhyon an Statys Unys Klass:Lewydhyon a'n Statys Unys Klass:Mernansow 1826 Klass:Pennseri amerikanek Klass:Perghennow kethyon amerikanek Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Vyrjyni
Konteth Karlovac
Konteth Karlovac (yn Kroatek, Karlovačka županija) yw konteth yn Kroati.
Mato Grosso do Sul
Mato Grosso do Sul yw stat yn howlsedhes Brasil.
Derek Landy
Derek Landy (born 23 mis Hedra 1974) yw awtour ha screenwriter iwerdhonek (Skulduggery Pleasant). Klass:Dinethyansow 1974 Klass:Godhyli Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon lien fleghes
1912
1909 - 1910 - 1911 - 1912 - 1913 - 1914 - 1915
1912 OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.
Mernansow
Klass:1912
Pow Kazagh
Pow Kazagh (yn Kazaghek, Қазақстан Qazaqstan; yn Russek, Казахстан Kazakhstan) yw gwlas yn Asi Gres hag Europa.