cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nigel Martyn
Anthony Nigel Martyn (po Nigel Martyn) yw seuladhydh gwaryor pelldroes a wrug gwari rag Pow Sows 23 gweth. Ev a veu genys 11 mis-est 1966 yn Austol. Nigel Martyn a worfennis y resegva dhe Everton wosa gwari rag Leeds United, Crystal Palace ha Bristol Rovers. Ev o an kynsa gwythyas-amkan Sowsnek gwerthys rag milvil beuns pan wrug ev mos dhe Crystal Palace dhiworth Bristol Rovers yn 1989. Klass:Dinethyansow 1966 Klass:Kernowyon
The Lion King II: Simba's Pride
Klass:Fylmow bywhes amerikanek
Argerdhow avon
Fordhow a esknias godhes
Avon a guntel godhes (po’n karg) yn peder fordh: An dresen Hjulström (a-is) a dheskrif an tooth mayth yw res dhe’n dowr y gavos dhe esknias, degi po godhesa daffar.
Usys yw an keth argerdhow gans an mor dhe waya godhes, dre vorfrosow ha dryft an glannow.
550px|An dresen Hjulström 550px|Fordhow a dreusperthi godhes
Fordhow a waya godhes
Wosa esknians, an avon a dreusberth godhes yn niver a fordhow.
Myns an godhes treusperthys gans avon yw bras dres eghen. Hanow niver a avonyow a dheu dhyworth aga liw awos bos liwys gans godhes, rag ensampel Hwang He (Dowr Melyn) yn China. Estemys yw dhe’n Hwang He dhegi 800 milvil tonnas a wodhes dhe’n mor pub bledhen, ha’n Mississippi 400 milvil tunnell. Fennleys yw hanow an godhes hag yw gorrys war leur an nans po fennva.
Klass:Dowr
Difeyth
Difeythiryow a's teves lies tirfurv. An brassa ran anedha yw furvyes drefen gweythres an gwyns, hemm yw tirfurvow eolek, kepar ha tewynnow, meyn skavel gronek ha hwythbansow.
Kampollansow
Klass:Doronieth
Kalligrafieth
Kalligrafieth po finskrifa yw an art a skrifa. An term a dheu dhyworth an yeth Grek καλλιγραφία, ow styrya skrifa teg. Y'n west, hyth esa bern ow tochya afina geryow war an folen. Y'n west konsidrys veu kalligrafieth dhe vos art le posek. Dhe'n kontrari yn Asi est, kalligrafieth o furv a art meur y hanow kyns an Ternieth Tang. Hi a's teves gre po status ughel hwath yn-mysk an artys. Lies den a'n praktys hedhyw, ow komprehendya fleghes skol.
Klass:Artys Gwelesek
Efrem Zimbalist, Jr.
thumb|Zimbalist, Jr. (1972) Efrem Zimbalist, Jr, (30 Du 1918 – 2 Mayo 2014) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Mernansow 2014 Klass:Parti Repoblikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Konnectikut
Trefriw
Trefriw yw tre yn Conwy, Kembra; (SH76SE66). Yma hi 118.7 mildir (190.9 km) dhiworth Kardydh ha 193 m (310.6 km) dhiworth Loundres. 761 o braster an poblans yn 2011, ha 342 (44.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
D
D yw peswera lyther an lytherennek Kernewek hag a'n lytherennans romanek dre vras. Hi yw an tressa kessonenn keffrys. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn D a via leverys  'de' . An lytherenn ma a via menowgh lowr yn Kernewek Kemmyn herwydh unn studhyans servadow.
Yoshinori Kitase
Yoshinori Kitase (北瀬 佳範, Kitase Yoshinori, genys 23 mis Gwynngala 1966) yw kevarwodher hag askorrer gwariow gwydhyow nihonek (Square Enix).
Klass:Asians Klass:Tus yn medhelweyth
Gyni (klerheans)
Gyni yw hanow berberek a yll styrya lies peth:
Hostelri Jamayka (romans)
Hostelri Jamayka (Jamaica Inn) yw romans gans skrifor Sowsnek Daphne du Maurier, dyllys yn terowel yn 1936. Yma fylm selyes war an romans a wrug gans Alfred Hitchcock. Yth yw darn y dermyn a hwer yn Kernow yn 1820. Y feu awenys gans gortos du Maurier y'n Hostelri Jamayka gwir yn 1930, a eksist hwath avel tavern yn kres Goon Brenn y'n jydh hedhyw. An drolla a hol bagas a wreckoryon voldransus a denn gorhelyon dhe'n kerrek, ladha'n varners ha ladra'n gwara.
Klass:Romansow wothek
Saint Mark, Dominika
Saint Mark yw plyw yn Dominika.
Klass:Pluwow Dominika
Ilow Kernow
Yma ilow Kernow ow synsi ynni hengovyow bandyow brest ha keuryow mebyon ow talleth yn ertach diwysyansek trevow bal. Yma dasvywnans a wonisogeth keltek a-dhia Nessa Bresel an Bys ow krevhe kevrennow ynter ilow Kernow ha'n powyow keltek erell. Band teylu Anao Atao yw gwrythyoryon kan werin keryes gwella, dell hevel.
Ilewydhyon gernewek res usas maynys divers, hag y'ga mysk an mandolin, an banjo, an accordion, an bazouki, ha maynys hengovek keltek. An kroeder kroen (sort a bhodhrán kernewek) yw tambour meur y hanow.
Troyllyow po goelyow ilow o kemmyn, ha haval dhe'n festoù-noz bretonek, an ceilidh(ean) gaelek ha'n céilí gwydhelek. Keryes da yw ilow dons kernewek yn arbennik rag dons pluvek a'n 19ves kansblydhen, grondys yn dons an lys frynkek.
Yth esa Richard Gendall ha Brenda Wootton ow kul kanow y'n yeth kernewek dres lies blydhen. Y'n eur ma, yma niver a vandyow ow kul ilow y'n taves kernewek, y'ga mysk Dalla (keltek), Skwardya (rokk 'karrji'), Krena (rokk po punk), Sowena (jazz), Covath (hengovek, gans fyll), Bolingey Troyl Band, hag Anao Atao (keltek).
Llandrillo
Llandrillo yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ03NW64). Yma hi 100.2 mildir (161.3 km) dhiworth Kardydh ha 170.8 m (274.9 km) dhiworth Loundres. 569 o braster an poblans yn 2011, ha 337 (59.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Paraná
Paraná yw stat yn Brasil deghow.
1903
1900 - 1901 - 1902 - 1903 - 1904 - 1905 - 1906
Mernansow
Klass:1903
Martin Heidegger
skeusennik|left|upright|An Mesmerhaus yn Meßkirch, le may spenas Heidegger y yowynkneth skeusennik|left|upright|Bedh Martin Heidegger yn Meßkirch Martin Heidegger (26 Gwynngala 1889 – 26 Me 1976) (leverys: ˈmaɐ̯tiːn ˈhaɪ̯dɛgɐ) o filosofer almaynek.
Konsidrys yw y lyver moyha aswonnys, Bos ha Termyn (Sein und Zeit), avel onan a'n oberyow filosofiethel posekka y'n 20ves kansvledhen. Lyver pur gales yw dhe redya, dhe'n redyer Almaynek hogen.
Oberyow
Yn Bos ha Termyn, hag yn oberyow moy diwedhes, Heidegger a leveris agan fordh a wovyn govynnow dhe styrya agan natur. Mes, herwydh ev, filosofieth, chif fordh hwarheans an west a wovyn govynnow, re gollas hy fordh. Drefen agan bos yn bys a "ragtybyansow" (Sowsnek - presuppositions), ni re gollas an gevren dhe byth o bos kyns gwiryonedh dhe dhos ha bos kemyskys. Avel remedi dhe'n kudyn ma, Heidegger a gampoll dehweles dhe vewnans hewul y'n bys, ow kasa an bys dhe dhiskwedhes po "digudha" y honan.
Breusys veu Heidegger drefen yev dhe omjunya an Parti Nazi yn 1933. Difennys veu rag dyski wosa Nessa Bresel an Bys yntra 1945 - 1951. Klass:Almanyon Klass:Faskoryon Klass:Filosofers Klass:Mernansow 1976 Klass:Dinethyansow 1889
Llandegla
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
1906
1903 - 1904 - 1905 - 1906 - 1907 - 1908 - 1909
1906 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.
Mernansow
Klass:1906
Dehen molys
Dehen molys yw ehen a dhehen tew, gwrys dre desa leth bughes dehen-leun yn ethen po yn kibel dhowr, hag y asa yn padellow bas rag goyeynhe yn lent. Dres an termyn ma, an dalgh dehen a sav dhe'n enep ha formya kloutys. Rann essensek yw a de dehen.
Devisys veu dehen molys yn Kernow, hag yn hengovek yth yw dybrys yn Kernow ha'n soth west a Bow an Sowson war-barth ha skons ha kyfeyth. Yn 1998, an lavar Dehen molys Kernow a veu gwrys Arwodh Difresys a Dhevedhyans gans arghadow a'n Unyans Europek, hedre vo an leth askorrys yn Kernow ha hedre vo an dalgh a vlonek moy es 55%.
Klass:Bosow Klass:Kernow
Llanddinol
Llanddinol yw tre yn Abertawe, Kembra; (SS59SE13). Yma hi 40 mildir (64.3 km) dhiworth Kardydh ha 170 m (273.6 km) dhiworth Loundres. 517 o braster an poblans yn 2011, ha 55 (10.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Abertawe
LKDT
LKDT yw lesbian, kethreydhel, dewreydhel ha treus.
Tirfurv avon
Tirfurvow avon yw an nasyow a sew chanj kawsys gans argerdhow esknians ha godhesans gans avon. Pan wra dowr drehedhes enep an nor avel glaw po ergh, yma nerthedh dhodho. Usys yw rann an nerthedh dhe fetha rutyans y’n kanel. An remenant a dreusperth godhes yn-nans an avon, ow chanjya shap an tir. Yma settow erel a dirfurvow a-hys an arvor hag yn ranndirow rewlivel.
An kreungylgh
400px|Mappa kreungylgh
Yma dhe bub avon hy ranndir hy honan henwys kreungylgh, hag a dhegemmer dowr gans glaw hag ergh. Hanow an or ynter dew greungylgh yw keyn dewdhowr, hag a sew tir ughel a-dro dhe’n kreungylgh. Pennfenten yw an tyller yn le may talleth avon hag aber le mayth a dhe’n mor. Ragavonow a res dhyworth pennfentynnyow, hag omjynnya yn kemperyow. Dell yw usys, yma teyr rann dhe greungylgh avon.
Tirfurvow
700px|Tirfurvow avon
Hyns ughella an avon
Y’n rann ughella, yma meur a rutyans gans an gweli karnek. Chyf argerdh an avon yw esknians. An pennfenten y honan a dhisav an leder, owth eskni gweres tro’ha topp an menydh. An dowr y’n ragavonow a godh yn-nans dowrlammow munys, ha krava tell munys yn gweli an gover gans gweres meyn munys. An tell ma yw kowbollow, furvyes pan wra trobollow draylya grow war weli an gover ha’y rutya. An gover a wra gwia ynter rosyow kesjunnys ha shap an nans yw avel V gans ledrow serth.
Mars yw karrek gales desedhys a-dreus hyns an avon, furvys yw dowrlam. An dowr a lamm dres balek a’n garrek gales yn plommboll yn-danno. Dell yth eskni an dowrlam war-dhelergh, furvyes yw kownans kul gans tenwennow serth.
Hyns kres an avon
Y’n rann ma, esknians ha godhesans yw argerdhow an avon. Moy ledan yw nans an avon, gans leur gwastas henwys fennva. War bub tu yma leder serth henwys rynn. An avon a gogrenn a du dhe du. An avon a eskni als gogrenn war lann a-ves dhe’n tro, ha godhesa war lann a-ji dhe’n tro (treth gogrenn). Dell wra glannow an gogrenn chanjya savle, y hyll dew du an gogrenn metya. Hemm a furv stummlynn. Savle yn le may feu kogrenn nans ys termyn hir yw kreyth kogrenn. Lenwys o gans godhes. Mar derr an avon war-nans ha furvya fennva nowydh, gesys yw terras avon.
Hyns isella an avon
Godhesans yw an chyf argerdh y’n rann ma. Pur wastas yw an nans. War denewen an avon, godhesys yw tewes ha leys dhe furvya tommennow. Heyl yw rann an avon hag a dhegemmer mortidys. Nebes avonow a furv delta mars yw godhevys meur a wodhes y’n aber ha nyns eus mortidys.
Klass:Dowr
Jeremy Paxman
Jeremy Dickson Paxman (genys 11 mis Me 1950) yw darlesor, jornalyas, awtour ha presentyas pellwolok sowsnek. Klass:Dinethyansow 1950 Klass:Sowson
Walter Scott
Syr Walter Scott, 1a Baronet (15 mis Est 1771 - 21 mis Gwynngala 1832) o romanser, prydydh, dramasydh hag istorek albanek gerys-da.
Klass:Dinethyansow 1771 Klass:Albanyon Klass:Istorioryon Klass:Mernansow 1832 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth wothek
Jan Mayen
Jan Mayen yw ynys y'n Keynvor Arktek.
Klass:Gwlasow yn Europa Klass:Loskvenydhyow Klass:Norgagh Klass:Enesow
Takashi Tokita
Takashi Tokita (時田 貴司, Tokita Takashi) (genys 24 mis Genver 1965) yw dysplegyer gwariow gwydhyow nihonek (Square Enix).
Klass:Asians Klass:Tus yn medhelweyth
Aluminiom
Kevys yw aluminiom y'n korf denel, 0.4mg an liter y'n goos hag ynter 4 ha 27 rann an vilvil y'n eskern ha kig. Nyns yw aluminiom essensek dhe eghennow bew, mes dell yw usys kevys yw yn pub plans, yn neb kas. Nyns yw es dhe'n korf kartha aluminiom a-dhyworto. Yma nivelyow ughel yn spinach, kergh ha letus. Yma an nivel ughella yn keus dyghtys (700 rann an vilvil) drefen devnydh a sodiom aluminiom fosfat avel burm dyghtys.
Usys yw aluminiom yn fedhegel dhe lettya gosa. Yma nivelyow ughel a aluminiom ow kawsya damach dhe'n ympynnyon. Y feu hwarfedhyans defolyans yn Ryskammel yn Kernow yn 1988 pan veu livrys nebes tonasow a aluminiom sulfat dhe'n provians dowr. Ny wodhvedhys yn tien pyth o hol-effeythyow an defolyans war yeghes an drigoryon.
Yn 1886 y tiskudhas dew dhen, Charles Hall, y'n Statys Unys, ha Paul-Louis-Toussaint Heroult yn Pow Frynk, an fordh dhe wul aluminiom a bris isel. Lemmyn gwrys yw a-dro dhe 20 milvil tonnas a'n alkan pub bledhen yn ollvysel ha eylgylghys yw myns hevel. Usys yw lemmyn yn lies fordh - framyow fenester, korfow ha jynnow kerri, folennow kegina ha kannow diwosow. Aluminiom a gendeg tredan, ytho pur dha yw rag kaplys tredan.
Alkan medhel arghans skav yw aluminiom. Y boos atomek yw 26.98, y boynt teudhi yw 661°C ha'y boynt bryjyon 2467°C.
Gwrys yw nebes gemmow a gorundum, hemm yw aluminiom oksid. Olow elvennow erel a re liwyow dhe'n gemmow, kobalt dhe wul saffiryow, kromiom dhe wul rudhemmow. Topaz yw aluminiom silikat gans olow horn.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Konteth Koprivnica-Križevc
Konteth Koprivnica-Križevc (yn Kroatek, Koprivničko-križevačka županija) yw konteth yn Kroati.
John Milton
John Milton (9 mis Kevardhu 1608 yn Loundres - 8 mis Du 1674 yn Loundres) o prydydh ha skiansek sowsnek. Ev re skrifas Paradise Lost, Paradise Regained, Areopagitica ha Lycidas.
Klass:Filosofers Klass:Mernansow 1674 Klass:Prydydhyon Klass:Sowson Klass:Dinethyansow 1608
Hafniom
Elven gymyk yw hafniom, niver 72 y'n Vosen Beriodek. Y furvell yw Hf. An hanow a dheu dhyworth Hafnia, an hanow Latin rag Kopenhavn. Nyns eus rann dhe hafniom y'n korf denel.
Yn 1911, Georges Urbain a leveris ev dhe dhiskudha elven 'gellys', an unn yn-dann sirkoniom y'n vosen beriodek. Ev a'y henwis keltiom. Mes hwithrans pella ganso ha'n Sows yowynk, Henry Moseley, a dhiskwedhas Urbain dhe vos kammdybys. Moseley a wrug devnydh a spektra dewynnow-x dhe gavos styr an niver atomek. Ledhys veu Moseley y'n Dardanelles yn Kynsa Bresel an Bys yn 1916. Godhonydhyon erel ytho a hwithra rag an elven gellys. Wortiwedh diskudhys hi yn Pennskol Kopenhavn yn 1923 gans George Charles de Hevesy (1889-1966), godhonydh a Hungari, ha Dirk Coster (1889-1950) a'n Iseldiryow. I a henwis an elven dhyworth an cita yn le may veu diskudhys.
Tanow yw monow hafniom, mes aswonnys yw dew anedha, hafnon (hafniom silikat - HfSiO4), hag alvit (hafniom-thoriom-sirkoniom silikat kemysk, (Hf,Th,Zr)SiO4). Askorrys yw hafniom avel isaskor purhe strontiom (le ages 50 tonnas an vledhen). Usys yw dhe wul gwelynni kontrolya yn dasoberoryon nuklerek awos ev dhe sugna nywtrons yn ta. Pur gostek yns i. Kost nesogas an 50 gwelen yn dasoberor nuklerek meur yw yn mar veur dell £1 vilvil. Usys yw yn kesalkenyow tempredh-ughel ynwedh. Poynt teudhi hafniom nitrid yw 3310°C.
Poos atomek hafniom yw 178.49, y boynt teudhi yw 2230°C ha'y boynt bryjyon yw 5200°C. Y dhosedh yw 13.3kg an liter. Alkan arghansek lentrus es y dhyghtya yw hafniom.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Pen-rhys
Pen-rhys yw tre yn Abertawe, Kembra; (SS48NE85). Yma hi 43.5 mildir (69.9 km) dhiworth Kardydh ha 174 m (280 km) dhiworth Loundres. 441 o braster an poblans yn 2011, ha 25 (5.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Abertawe
Henhwedhlow Kernewek
Yma lies henhwedhel yn Kernow. Y'ga mysk yma korf hwedhlow yn kever an Myghtern Arthur, y geffresysi hag y varghogyon (henn yw an "mater a Vreten" po matiere de Bretaigne dell y'n gelwys y'n Oesow Kres). An kynsa skrif a'n mater a Vreten y'n yeth kernewek yw Bewnans Ke (15ves po 16ves kansblydhen), mes y prederir gans nebes skoloryon y fia kynsskrif Historia Regum Britanniae martesen yn kernewek (mar pedha kynsskrif a'n par na!). Yma hwedhlow genesik, mes martesen diwedhes, owth henwel Dintagell, Ryskammel, Dozmary Pool, hag erell, avel desedhyansow a hwarvedhyansow y'n mater a Vreten. Gorles, Margh Kynver, ha Trystan yw tus gansa kevrennow arbennik gans Kernow y'n lyenn ma.
Ker Is (po Lyonesse yn sowsnek) yw gwlas veudhys yn Keynvor Atlantek, herwydh henhwedhel kemmyn yn Howlsedhes Kernow.
An Elligesow yw mater a henhwedhlow erell. Spyrysyon dhiwysek yw an re ma.
Hwedhel koth yw Dzhûan Tshei an Hɐr, kuntellys gans Nicolas Boson hag Eduard Lhuyd. Yma mester ow ri dh'y was, Jowann, tri foynt a skians a as dhodho sawya y gothmans ha diank nebes peryllow.
1707
bledhen gemmyn
Klass:1707
Korf Lagha an Statys Unys
Korf Lagha an Statys Unys yw lagha gorughel an SUA. Ev a dheskrif an maner dre mayth ober governans SUA. Ev a fastas yn 1788 ha yma 27 amendyans. Ev a veu amendys diwettha yn 1992. Ev a fast an tri skorrow a overnans federal: an kortys, an executive hag an legislature.
Rag chanjya an Korf Lagha, res yw dhe amendyans kavos skoodhyans ⅔ Chi an Ganasedhoryon hag an Senedh ha ¾ a'n Statys.
Klass:Gwlasegeth an Statys Unys Klass:Lagha
Saint Patrick, Dominika
Saint Patrick yw plyw yn Dominika.
Klass:Pluwow Dominika
1901
1898 - 1899 - 1900 - 1901 - 1902 - 1903 - 1904
1901 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Meurth.
Mernansow
Klass:1901
Boreles
Boreles, (Chrysanthemums) yw plansow bleujennek y'n kinda Chrysanthemum y'n teylu Asteraceae. Teythyek yns i dhe Asi est hag Europa north-eest. An brassa niver a eghennow a dheu dhywprth Asi est, ha kres ahas diversiat yw yn China. Yma lies varyans rag lowarthow.
Chanakya
Chanakya (Sanskrit: चाणक्य; 375–283 KOK) o lieskonnyk a hen Eynda hag a oberi avel dyskador, awtour, strategydh, filosofydh, erbysydh ha kussulyer. Y'n gelwir, herwydh hengov, Kauṭilya po Vishnugupta.
Boreles
An hanow "chrysanthemum" a dheu dhyworth an Hen Rek: χρυσός chrysos (owr) ha: ἄνθεμον anthemon (bleujen). Bleujyow boreles a dhalleth bleyjowa yn kynnyav a-varr. Aswonys yw avel bleujen dhrudh mis Du. Borleles (Chinek: 菊花; pinyin: Júhuā) a veu tevys yn kynsa yn China y'n 15ves kansvledhen K.O.K.. Rekordys veu dres 500 cultivar erbynn 1630. Erbynn 2014, prederys veu bos dres 20,000 cultivar y'n bys, dres 7,000 anedha yn China. Tevi boreles a dhallathas yn Nihon dres an osow Nara ha Heian (8ves dhe 12ves kansvledhen), ha gerys-da o y'n Oos Edo (17ves dhe 19ves kansvledhen). Sel Emperourethel Nihon yw borelesen, ha myghternses Nihon yw henwys an Tron Borelesen. Dydh Boreles (菊の節句, Kiku no Sekku) yw onan a'n pymp gool sans koth yn Nihon, solempnys war an 9ves dydh a'n 9ves mis. Dallethys veu an gool ma yn 910 pan veu synsys diskwedhva gynsa boreles gans an lys emperourethel.
Chanakya
Y oberennow a veu kellys orth diwedh Emperoureth Gupta y'n 6ves kansvledhen OK. Ny wrussyn ni aga dasdiskudha marnas y'n 20ves kansvledhen a-varr.
Klass:Eyndogyon Klass:Filosofers Klass:Skriforyon
Ker Dherow
right|thumb|200px
Ker Dherow (Wordhonek, Doire po Doire Colm Cille; Sowsnek, Derry po Londonderry) yw sita yn Wordhon, fondys gans Sen Kolomm y'n 6ves kansblydhen. Ha dhedhi 105,000 a drigoryon, an nessa brassa tre yn Kledhbarth Wordhon yw hi, wosa Belfast. Ker Dherow yw desedhys orth penn Loch Feabhail, yn le'ma Avon Feabhail po Foyle ow metya an Keynvor Iwerydh. Saw Carcassonne yn Pow Frynk, Ker Dherow yw an sita unnik gans murow yn Howlsedhes Europa. Murow Derow yw geryes da awos durya omsettyans yn 1688-1689. Konteth Dún na nGall, yn Repoblek Wordhon, yw pur ogas ha'n dre.
Klass:Iwerdhon Klass:Citys ha trevow yn Europa
Argon
Elven gymyk niver 18 y'n Vosen Beriodek yw argon. An hanow a dheu dhyworth an ger Greka argos, ow styrya diek. Y furvell gymyk yw Ar.
Kynth yw nebes pals y'n ayrgylgh, ny veu dhiskudhys argon bys 1894 pan dherivis Arlodh Rayleigh ha Syr William Ramsay dhe guntelles yn Rysoghen i dhe dhiskudha elven nowydh, mes nyns o da gansa dyllo an sewyansow. An acheson rag hemm o may kallsons assaya rag kesstrif restrys gans an Smithsonian Institution yn Washington D.C.. Unn ragsel an kesstrif o talvia dyllo dhe'n sewyansow wosa an kesstrif yn unnik. An pewas o $10,000. Rayleigh ha Ramsay a waynyas an pewas, hag yn mis Genver 1895 y hwrug Ramsay redya areth gans manylyon an diskudhyans. Yn 1904 y kemeras Rayleigh an Pewas Nobel rag Fisegieth ha Ramsay an Pewas Nobel rag Kymyk.
Argon yw gass posek rag diwysyans. Kevys yw dhyworth ayr linyel. An askorrans ollvysel yw moy ages 750,000 tunnas pub bledhen. Usys yw rag golowyansow tredanek hag y'n diwysyans dur. Argon yw an gass yn fenestri dewblek ynwedh.
Argon yw 0.93% a'n ayrgylgh. Y boynt teudhi yw -189°C ha'y boynt bryjyon yw -186°C. Onan a'n gassys nobyl yw argon. Gass diliw, difler yw na wra dasoberi gans elvennow erel.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Nevyon (planet)
Nevyon yw an ethves planet y'gan system howlek. Ev a res a-dro dhe'n howl dhe 164.79 blydhen dor. Yma trydhek loryow aswonnys dhe Nevyon, an brassa anedha yw Triton.
James Sie
James Sie (1962) o gwarier amerikan geryes da.
Pontarddulais
Pontarddulais yw tre yn Abertawe, Kembra; (SN50SE87). Yma hi 40.4 mildir (65 km) dhiworth Kardydh ha 168.4 m (270.9 km) dhiworth Loundres. 6047 o braster an poblans yn 2011, ha 1910 (31.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Abertawe
James Sie
Klass:Amerikanyon LKDT Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon wari gwydhyow amerikanek Klass:Skriforyon fugieth amerikanek Klass:Skriforyon LKDT
Nevyon (planet)
Ev a veu diskudha gans steronydh Almaynek Johann Galle yn 1846, wosa bos dargenys dre awrgym gans John Couch Adams, steronydh kernewek, ha Urbain Leverrier, steronydh frynkek. Planet kowr gas yw, kepar ha Yow, Sadorn, ha Ouran. Ouran ha Nevyon yw traweythyow gelwys planetys kowr rew yn le kowr gas.
Klass:Steronieth
Llanelidan
Llanelidan yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ15SW10). Yma hi 108.1 mildir (174 km) dhiworth Kardydh ha 172.1 m (277 km) dhiworth Loundres. 292 o braster an poblans yn 2011, ha 131 (44.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Metropolis (Romans)
skeusennik|Der Maschinenmensch (An Den-jynn) "Maria" a-dhyworth aswiwans fylm an romans. Romans gans awtoures Almaynek Thea von Harbou yw Metropolis (Gorcita) a veu dyllys yn kensa yn 1925. Desedhys yw an drolla yn 2026 yn cita avonsys hy theknegieth py usi gwithys gans bosva kowethas yn-dann dhor a lavurysi. Mab onan a fondysi an cita a godh yn kerensa gans mowes a-dhyworth an kowethas yn-dann dhor hag an dhew gowethas ow talleth klashya awos fyllans elven gesunya yntredha. An romans o grond fylm Metropolis a wres gans Fritz Lang yn 1927.
Dyllans
Dyllys a veu an romans yn kesresek y'n lyver termyn Almaynek Illustriertes Blatt yn 1925, ow komprhendya nebes skeusennow kosel a-dhyworth an aswiwans fylm py esa ow tones. Y feu dyllys avel lyver yn 1926 gans August Scherl. Treylyans Sowsnek a dhyllas yn 1927.
Llandyrnog
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Metropolis (Romans)
Aswiwans fylm
Y feu an lyver skrifys gans an mynnas a'n aswiwa rag fylm gans gour Harbou, kevarwodher Fritz Lang. Harbou a gesoberas gans Lang war dekst an fylm, henwys Metropolis ynwedh, hag y tallathas y fylmya kyns dyllans an romans. An fylm a omyttyas nebes rannow a'n lyver, yn arbennek kampollansow a'n ockult, ha movyans a nebes penn-nasow.
Pennfentynnyow
Klass:Fugieth skiensel Klass:Romansow
Pernambuco
Pernambuco yw stat yn Borlewen Brasil. Yth aswonnir avel gres istorek a dhiwysyans sugra yn Amerika.
Klass:Statys a Vrasil
Ed Balls
Edward Michael Balls (genys 25 mis Hwevrer 1967) yw darlesor, skrifer, erbysydh, professor ha kyns politeger bretennek.
Konnar dowrgleudhyow
Konnar Dowrgleudhyow o oos bysi a dhrehevel dowrgleudhyow yn Pow Sows ha Kembra ynter an 1790ow hag an 1810ow, hag an hwethen marghas stock a dheuth ganso y'n 1790ow a-varr.
Kilva
Y trehevis an a-varra dowrgleudhyow avel negysyow leel, dell o usys gans gwikoryon, gwrioryon po perghennow balyow a vynnas gorholya gwara, kepar ha dowrgleudh Duk Bridgewater a veu byldyes rag karya glow a-dhyworth Worsley dhe Vanchester.
Bresel Anserghogeth Amerika a dhiwedhas yn 1783. Resek hir a drevasow da a ledyas dhe gressyans yn gober towladow ha kressyans y'n niver a dus esa ow hwilas kevarghewi chatel rag budh gans les personal boghes y'n negys. Hemm a sewyas yn kressyans yn aventurys le war.
Ysbyty Ifan
Ysbyty Ifan yw tre yn Conwy, Kembra; (SH84NW87). Yma hi 109.2 mildir (175.7 km) dhiworth Kardydh ha 184.8 m (297.3 km) dhiworth Loundres. 191 o braster an poblans yn 2011, ha 151 (79.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Faven soya
An faven soya yw plans a Asi Est gans frooth gelwys fav. Ughelder plans faven soya yw ynter 20cm ha 2 veter. An plans a vew saw rag bledhen.
Ysbyty Ifan
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Conwy
Faven soya
Devnydhyow
Y hyllir dybri fav soya po aga usya rag gul olew soya, sows soya, leth soya, bleus soya, tofu ha bosow erel. Bosow soya a gomprehend meur a brotin, ha da yw henna gans losowegoryon.
Konnar dowrgleudhyow
Kilva
Niver a dowlennow py a avonsyas eth yn-bann yn tramasek. Ny veu saw unn dowrgleudh grontyes gans Reyth an Governans yn 1790, mes erbynn 1793 yth esa ugens. An chatel a rontyas yn 1790 o £90,000 (£9.7 milvil yn 2015), mes hemm re savsa dhe £2,824,700 (£299 milvil yn 2015) erbyn 1793.
Faven soya
Devnydhyow
Olew soya a gomprehend trenken oleik y hyllir hy usya dhe wul gorthpryv. Possybyl yw dhe wul bewgeunys (biofuel yn Sowsnek) dhyworth fav soya ha bragesi fav soya dhe wul nattō.
Konnar dowrgleudhyow
Kilva
Nebes a'n dowrgleudhyow py a rontyas dres an spys ma eth yn-rag dhe vos lesek. Byttegyns yth esa nebes, ow komprehendya an Dowrgleudh Pow Henfordh ha Pow Gloster, na wrug tyli yn-mes. Erel, kepar ha Dowrgleudh Bras an West, na veu gorfennys.
Faven soya
Istori
Erbynn 1997, 81% a fav soya o dhyworth plansow varyes yn hennynek. Hemm a styr bos genynnow chanjys gans godhonydhyon.
Konnar dowrgleudhyow
Gwelewgh ynwedh
Dowrgleudh
Faven soya
Istori
Yn China, mar bell y'n termyn eus passyes avel an dernieth Chou, prederys veu fav soya avel onan a'n pymp boos sans.
Klass:Frooth
Konnar dowrgleudhyow
Pennfentynnyow
Klass:Dowrgleudhyow
An Oerwyns
An Oerwyns yw hwedhel gwir skrifys gans William Penrose, tiek a Lannust. An hwedhel a dheskrif y viaj der oerwyns 1891. Treylys veu an lyver dhe Gernewek gans Tony Hak, ha dyllys gans Kowethas Kernewek City Lit. a Loundres. Skrifys yw y'n Furv Skrifys Savonek, Kres. Lyver gwiw dhe dhyskoryon, ev a gomprehend an tekst Sowsnek, tu ryb tu ha'n Kernewek.
William Penrose a asas y vargen tir yn Lannust 9 Meurth 1891 rag mos dhe Druru. A-dro dhe hanter-dydh hi a wra ergh, ytho ev a erviras mos tre. Ev a asas Pennsans seyth eur gorthugherweyth, ha res o dhodho spena nos yn skovva ke dres nos. An nessa myttin ev a besyas war y viaj bys dhe dhrehedhes bargen tir Jericho. Ena ev a spenas remenant an jydh ha'n nessa nos, ow trehedhes tre dohajydh 11 Meurth.
An lyver a gomprehend notennow styryansek skrifys gans Penny Champion, diyskynnyas dhe'n keth teylu ha mappa a'n viaj, ha chaptra ow tisplegya an pyth a hwarva a-wosa.
Klass:Hwedhlow berr
1902
1902 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.
Mernansow
Klass:1902
Llanfair Dyffryn Clwyd
Llanfair Dyffryn Clwyd yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ15NW60). Yma hi 111.2 mildir (179 km) dhiworth Kardydh ha 172.7 m (277.9 km) dhiworth Loundres. 1024 o braster an poblans yn 2011, ha 488 (47.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Karrek vols
Karrek vols yw tirfurv byghan kevys yn ranndiryow rewlivys. Mar kway an rewliv dres karrek weli, eskniys yw an garrek gans skravinas war du a-bann an liv, ha destryppya war du war-nans an liv. Leven yw an garrek eskniys gans skravinas, mes garow ha karnek yw an tu aral destryppys. Mols yw hordh spadhys, ytho semlant an garrek yw hevelep orth knew davas.
400px|skeusennik|Furvyans karrek vols
Konteth Lika-Senj
Konteth Lika-Senj (yn Kroatek, Ličko-senjska županija) yw konteth yn Kroati.
Cicero
Marcus Tullius Cicero (106 KOK - 43 KOK) o statydh ha skrifer romanek.
Klass:Filosofers Klass:Italians Klass:Skriforyon Klass:Dinethyansow 106 KOK Klass:Mernansow 43 KOK
Port Einon
Port Einon yw tre yn Abertawe, Kembra; (SS48NE30). Yma hi 44.7 mildir (72 km) dhiworth Kardydh ha 175.5 m (282.4 km) dhiworth Loundres. 579 o braster an poblans yn 2011, ha 46 (7.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Abertawe
Konteth Krapina-Zagorje
Konteth Krapina-Zagorje (yn Kroatek, Krapinsko-zagorska županija) yw konteth yn Kroati.
Krapina-Zagorje
Antimoni
Elven gymyk yw antimoni, niver 51 y'n Vosen Beriodek. Henwys veu dhyworth an ger Greka anti-monos, ow styrya 'ny war y honan'. Y furvell gymyk yw Sb, dhyworth an hanow Latinek stibium. Usys veu an hanow antimoni rag an tro kynsa gans Constantine a Afrika (merwys yn 1078 O.K.).
Peryllus yw antimoni dhe'n korf denel. Yn despit dhe hemma, usys o antimoni yn dognow byghan rag niver a glevesow dres an 17ves ha 18ves kansvledhen. Usys o pellenigow alkan antimoni dhe lowsya kolodhyon. Res via dhe'n devnydhyer daskavos an bellenig dhyworth an kawgh dhe usya arta. Yma dogen meur ow kawsya damach dhe'n avi, ha hwyja pals. Martesen Wolfgang Amadeus Mozart a ferwis drefen posna gans antimoni. Ev a usya antimoni tartrat yn fenowgh, hag war an 20ves mis Du, 1791, ev a gavas terthen, diwla kwoffys ha hwyja, arwodhyow oll a bosna gans antimoni. Usys veu gans niver a vedhogyon hag erel dhe ladha gwragedh ha neskerens, kepar ha'n ostes gowethas Florence Bravo neb martesen a ladhas hy gour Charles Delaunay Bravo yn 1876, ha'n vedhogyon Dr Palmer (1855), Dr Smethurst (1859) ha Dr Pritchard (1865).
Jezebel y'n Bibel a usya sort a liw blew lagas ow synsi antimoni henwys khol. Martesen tan grek, lin helosk usys gans an morlu Besontin, a synsi antimoni sulfid. Lemmyn usys yw antimoni sulfid yn paynt kudhliwans.
Askorrys yw a-dro dhe 50,000 tonnas a antimoni pub bledhen, dre vras yn China, Russi ha Bolivi. Usys dhe wul batriow yw ha dhe wul plastogow gorthflamm.
Elven govetelek yw antimoni. Y kevir avel dew form, onan metelek golow, arghansek, kales ha brottel, ha'n eyl avel polter loos.
Y boynt teudhi yw 631°C ha'y boynt bryjyon 1635°C. Y dhosedh yw 6.67kg an liter.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Unyans Socyal Kristyon yn Bavaria
An Unyans Socyal Kristyon yn Bavaria (an USK; yn Almaynek, Christlich-Soziale Union in Bayern, berrhes dhe CSU) yw parti politek kristyon-demokratek ha gwithadorek yn Bavaria. An parti yw diberthys dhe'n Unyans Kristyon-Demokratek, parti haval y'n remenant a Almayn; an USK yw moy gwithadorek dhe'n UKD.
W. G. Sebald
Winfried Georg Sebald (18 mis Me 1944 – 14 mis Kevardhu 2001), aswonys avel W. G. Sebald po (avel gwell o ganso) Max Sebald o skrifer hag akademek almaynek.
Unyans Socyal Kristyon yn Bavaria
An Menyster-Lewydh Bavaria a-lemmyn, Markus Söder, yw esel USK.
Klass:Partiow Klass:Gwlasegeth Europa Klass:Bavaria
W. G. Sebald
Klass:Almanyon Klass:Mernansow 2001 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth Klass:Dinethyansow 1944
Ibn Khaldun
Ibn Khaldun (/ˈɪbən xælˈduːn/; Arabek: أبو زيد عبد الرحمن بن محمد بن خلدون الحضرمي, Abū Zayd ‘Abd ar-Raḥmān ibn Muḥammad ibn Khaldūn al-Ḥaḍramī; 27ves a vis Me 1332 – 17ves a vis Meurth 1406) o istorior, filosofer ha sosyologydh arabek. Gwelys yw ev avel onan a'n wodhonydhyon sosyel an moyha y vri y'n Osow Kres. Ev a wrug meur a gevrohow yn istoriografieth, sosyologieth, erbysieth ha demografieth.
Y lyver an moyha aswonnys, Muqaddimah po Prolegomena ("Komendyans") a veu delanwes war istorioryon Ottoman a'n 17ves ha 19ves kansvledhynnyow, kepar ha Kâtip Çelebi, Mustafa Naima hag Ahmed Cevdet Pasha. I a usyas y dybiethow dhe dhielvenna tevyans ha kodh Emperoureth Ottoman.
Klass:Dinethyansow an 14ves kansvledhen Klass:Ejyptyonyon Klass:Filosofers Klass:Mernansow 1406 Klass:Skriforyon
Julia Goldsworthy
Goldsworthy a fethas Candy Atherton, an esel Lavur kyns, yn etholans 2005. Wosa hy etholans, an Parti Livrel Werinel a synsys pastellow vro oll Kernow. Hi a veu fethys yn etholans 2010 gans George Eustice, an ombrofyer gwithadorek, neb a waynas 66 vota moy.
Klass:Dinethyansow 1978 Klass:Kernowesow Klass:Parti Livrel Werinel Klass:Politegoryon a Gernow
Sheryll Murray
Sheryll Murray (genys Sheryll Hickman, 4 Hwevrel 1956 yn Millbrook, Kernow) yw politegores gernowek hag an esel Senedh rag Kernow Soth Est a-dhia 2010. Esel a'n Parti Gwithadorek yw.
Klass:Dinethyansow 1956 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Kernowesow Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Gernow
John Toland
John Toland (1670 - 1722) o filosofer iwerdhonek.
Klass:Filosofers Klass:Godhyli Klass:Mernansow 1722 Klass:Skriforyon Klass:Dinethyansow 1670
Will Self
William Woodard Self (born 26 mis Gwynngala 1961) yw awtour, jornalyas, derivador politek ha darlesor sowsnek. Klass:Dinethyansow 1961 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Socyalydhyon Klass:Sowson
Saint Paul, Dominika
Saint Paul yw plyw yn Dominika.
Klass:Pluwow Dominika
Karesk
right|300px|thumb|Penneglos Karesk Karesk (yn Exeter) yw sita war Avon Esk yn Dewnens, Breten Veur. Yth esa neb 111,000 person trigys y'n sita yn 2001. An Romanyon a fondyas an dre a-dro dhe 50 OK. Y servya Penneglos Karesk Dewnens oll ha Kernow ynwedh a-dhia termyn an Normanyon bys yn 1877. Yma Pennskol Karesk ha Konsel Konteth Dewnans, y'n dre. Yn 2004, Karesk a waynyas an studh a sita Fairtrade.
Klass:Dewnans Klass:Trevow yn Pow Sows
Llanferres
Llanferres yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ16SE71). Yma hi 114.5 mildir (184.2 km) dhiworth Kardydh ha 172.2 m (277.1 km) dhiworth Loundres. 807 o braster an poblans yn 2011, ha 162 (20.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Steronieth
Steronieth yw skians an ster, planettys ha spas. Steronieth yw skians pur goth yn istori mab-den. Movyans an planettys erbynn an ster "stag", o studhys gans tus Babylon, ha hen sivilisasyonow erell.
Yn kothenep hag an oosow kres, nyns o steronieth diblans orth sterdhewynyeth. Displegyans posek y'n gwrians skians steronieth arnowydh o dismygyans pellweler. Yn nownsegves kansblydhen, spektroskopieth a dhallethas a vos usys yn steronieth. Henn o displegyans pur boosek, y teuth ha bos possybyl dhe dhiskudha natur gwir an ster, movyans gwradhek an ster, hag lesans an ollvys.
*
Laozi
Laozi (Chinek: 老子, [làu.tsɹ̩]; "Hen Vester"), hanow gwir Li Er, hanow kortesi Boyang, o filosofer ha skrifer a Hen Jina. Y leverir y vos skrifer Tao Te Ching, fondyer Taoieth filosofek ha duwses yn Taoieth kryjyek ha kryjyansow chinek hengovek.
Hanter-henhwedhel, Laozi yw leverys dhe vos kevosek a Confucius yn Oos Gwenton ha Kynnyav y'n 6ves kansvledhen KOK. Yma re a lever y vos yn fyw yn Oos Statys Breselek y'n 4a kansvledhen KOK. Den posek yn gonisogeth jinek, Laozi yw leverys gans emperours ternieth Tang dhe vos aga hendas ha gans tus gans hanow teylu Li avel dhe vos hendas ynwedh.
Ober Laozi yw kerys gans nebes gwayansow gorth-awtorita. Yma ynwedh delanwes meur war filosoforyon jinek a wrug skrifa wosa y vewnans.
Aber
Aber yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH67SE05). Yma hi 126.3 mildir (203.2 km) dhiworth Kardydh ha 202.9 m (326.5 km) dhiworth Loundres. 233 o braster an poblans yn 2011, ha 113 (48.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Greka
Greka, po Grew, (<font face="Arial Unicode MS">Ελληνικά /ɛˌliniˈka/ y'n yeth hy honan), yw yeth eyndo-europek kewsys yn Europa (Pow Grek, Kypros ha dhyghowbarth Albani) ha tramor (gans Grekys yn Ostrali, an Statys Unys, Pow Frynk ha gwlasow erell) gans nebes pymthek milvil dhen. Y'n lytherennek rek yth yw Greka skrifys.
Yma tus ow kewsel Greka y'n konna-tir balkanek a-dhia an sekond milvlydhen kyns OK. Yma dhe Reka gerva a 600,000 ger, onan a'n vrassa y'n norvys. An taves greka yw huni Homer, lien Grekys an Oos Klasek, an Emperoureth gonedhys gans Aleksander ha'y hembrynkysi, ha'n Testament Nowydh.
An Pader yn Greka
An versyon ma yw huni Aweyl Mathew (6:9-13):
Yn lytherennans romanek:
Keskowsow Istorek ha Keskowsow
Lyver Kernewek yw Keskowsow Istorek ha Keskowsow gans an awtour John Parker. Delinyes yw gans Esther Johns. Skrifys veu avel dew lyver yn kynsa, 'Keskowsow' yn 1998 ha 'Keskowsow Istorek' yn 2005, yn Kernewek Kemmyn, gans Kesva an Taves Kernewek, mes kuntellys veu an dhew avel unn lyver y'n Furv Skrifys Savonek gans Kesva an Taves yn 2009 warbarth ha cidi. Lyver diwyethek yw, gans an Sowsnek tu ryb tu an Kernewek.
Dalghow
An Klass Gorthugher
Klass:Hwedhlow berr
Piauí
Piauí yw stat yn Borlewen Brasil.
Klass:Statys a Vrasil
Ebost
alt=Sin orth|skeusennik|150x150px|An sin orth, rag pub trigva ebost. Lyther elektronek (po ebost) yw unn gonis Kesrosweyth, ow tevnydh (akontow) trigva ebost dhe dhanvon ha degemeres lytherow elektronek.
Konteth Međimurje
Konteth Međimurje (yn Kroatek, Međimurska županija) yw konteth yn Kroati.
Ebost
Klass:Kesrosweyth
Hassiom
Elven gymyk yw hassiom, niver 108 y'n Vosen Beriodek. Y furvell yw Hs. An hanow a dheu dhyworth Hassia, hanow ranndir Hesse yn Almayn. Elven synthetek yw, gwrys yn kynsa gans Peter Armbruster et.al. yn Arbrovji Hwithrans GSI yn Darmstadt yn 1984. Elven pur radyoweythresek yw, gans hwetek isotop, 110 eylen yw an hanter-bewnans hirra, gans hassiom-277.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Hostelri Jamayka
skeusennik|Hostelri Jamayka, Bedheshardh. skeusennik|Dasdhrehevyans a studhva Daphne du Maurier yn Gwithti Giworyon Krank, Hostelri Jamayka. Hostelri Jamayka (Jamaica Inn) yw tavern hengovek war Woon Brenn yn Kernow. Y feu byldyes avel hostelri kochys yn 1750, gans junyansow dhe franklondya, yth o desedhans romans 1936 Daphne du Maurier Hostelri Jamayka esa gwrys avel fylm Jamaica Inn yn 1939 gans Alfred Hitchcock.
Desedhys ryb tenwewn an A30, yn kres an woon yn gwig Bedheshardh, y feu devnydhyes avel post kochys rag chanjya mergh.
Kepar ha'y dhevnydh yn lien ha fylm, an ostel yw komprehendyes yn kan "Jamaica Inn" gans Tori Amos war hy flassen The Beekeeper (An Gwenenwas), skrifys ha hi ow viajya yn karr a-hys fordh an arvor hag awenys gans hwedhel a glowas a-dro dhe'n hostelri.
Y teuth dhe vyldyans restrys gradh II war an 23ens a vis Du 1988.
Kevrennow
Gwiasva sodhogel an hostelri (yn Sowsnek yn-unnik)
Klass:Gwithtiow Klass:Kernow Klass:Ostelyow
Llangollen
Llangollen yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ24SW34). Yma hi 102.9 mildir (165.6 km) dhiworth Kardydh ha 163.6 m (263.3 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 697 (19.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Sorø
Sorø yw tre danek hag an penncita Region Sjælland. Yma poblans a 8,005 yn 2020.
Llangollen
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Sorø
Klass:Danmark Klass:Citys ha trevow yn Europa
Osow Kres
Yma'n Osow Kres ow furvya an spys kres y'n kevrennans hengovek a istori Europa yn tri oos: Hwarheans klasek, an Osow Kres, ha Hwarheans arnowydh. Yn Howlsedhes Europa, yma'n Osow Kres ow turya, herwydh usadow, a-dhia finwedh an Emperoureth Romanek yn Howlsedhes (4a kansblydhen) bys derow an 16ves kansblydhen, termyn an Dasfurvyans, vyajyow hwithrans, pryntya, ha dasserghyans denedhyeth.
Klass:Istori
Saint John
Saint John a ell bos:
2012
2012 (MMXII) yw blydhen lamm a wrug dalleth de' Sul.
Mernanjow
Klass:2012
Theresa Villiers
Theresa Anne Villiers (genys 5 mis Meurth 1968 yn Hunstanton, Norfolk) yw politegores a Vreten hag an esel senedh rag Chipping Barnet a-dhia 2005. Hi yw esel an Parti Gwithadorek.
Villiers o esel senedh europek rag Loundres a-dhia 1999 dhe 2004. Yn 2005, hi a gwaynas an esedh a Chipping Barnet hag hi o esel a Ji Kemmynyon. Hi o Skrifennyas a Stat rag Wordhen Gledh a-dhia 2012 dhe 2016 ha Skrifennyas a Stat rag an Kerghynnedh, Boos ha Negysyow Powek a-dhia 2019 dhe 2020.
Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Loundres Klass:Sowsesow
1900
1897 - 1898 - 1899 - 1900 - 1901 - 1902 - 1903
Theresa Villiers
Klass:Dinethyansow 1968
1900
1900 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.
Mernansow
Klass:1900
Gordon Brown
Ev a sodha avel Chancellor a'n etholans 1997. Pan omdennas Tony Blair yn 2007, Brown a veu etholys avel hembronkyas Parti Lavur ha pennmenyster Ruwvaneth Unys.
Klass:Dinethyansow 1951 Klass:Parti Lavur Klass:Politegoryon a Alban
Chittagong
250px|right|thumb|250px|Chittagong Chittagong (Bengalek: চট্টগ্রাম, Chôţţogram) yw cita yn Bangladesh. Yma a-dro dhe 5,680,000 a dus ow triga yn Chittagong.
Rhosili
Rhosili yw tre yn Abertawe, Kembra; (SS48NW36). Yma hi 48.1 mildir (77.4 km) dhiworth Kardydh ha 178.7 m (287.5 km) dhiworth Loundres. 269 o braster an poblans yn 2011, ha 23 (8.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Chittagong
Klass:Citys ha trevow yn Bangladesh
Rhosili
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Abertawe
F
F yw hweghes lyther an lytherennek Kernewek hag a'n lytherennans romanek dre vras. Hi yw an peswera kessonenn keffrys. War-lergh A Grammar of Modern Cornish gans Wella Brown, hanow an lytherenn F a via leverys  'ev' . An lytherenn ma a via onan a'n lytherennow lyha menowgh yn Kernewek Kemmyn herwydh unn studhyans servadow. Tus Etruri a dhevnydha an lytherenn dhewblek FH rag an son [f] – henn a styrya [wh], a-ban styrya digamma (ϝ) an son [w]. Digamma o lytherenn Rew a-varr, mes nyns yw devnydhys na'n sonenn na'n lytherenn yn Grew arnowydh po klasek. Yma dhe F an kethsam devedhyans hag U, V, ha W.
Jungfrau
Jungfrau yw menydh ughel yn Swistir. Styr y hanow yw gwerghes yn Almaynek. Onan a'n chif pennow menydh y'n Alpow Bernese yw, desedhys yntra ranndir Bern ha ranndir Valais, hanter fordh ynter Interlaken ha Fiesch. Y ughelder yw 4,158 meter (13,642 tr). War-barth an Eiger ha'n Mönch ev a furv fos gowrek a venydhyow ow mires dres an Bernese Oberland, onan a'n gwelyow moyha arbennik yn Alpow Swistir. Yskynnys veu an menydh yn kynsa 3 Est 1811 gans an breder Johann ha Hieronymus Meyer a Aarau ha dew helghyer chamois a Valais, Alois Volken ha Joseph Bortis.
Reynoldston
Reynoldston yw tre yn Abertawe, Kembra; (SS49SE60). Yma hi 44.4 mildir (71.4 km) dhiworth Kardydh ha 174.7 m (281.2 km) dhiworth Loundres. 421 o braster an poblans yn 2011, ha 42 (10%) a wodhya kewsel Kembrek.
Jungfrau
Tennvos fest gerys-da rag tornysi yw ranndir an Jungfrau, gans niver a hensi-horn, ow komprehendya onan a yskyn dhe'n Jungfraujoch (an Jungfraubahn), bolgh ynter an Jungfrau ha Mönch, gans ughelder a 3,454 m (11,332 tr). Komplek meur a gowdell ha drehevyansow a veu drehevys war an Jungfraujoch, henwys "Topp Europa". Omma yma niver a vostiow ha barrys, gwerthjiow, omdhiskedhyansow liesmedia, sodhva bost ha gorsav hwithrans gans ostyansow. Yskynnell a dhe benn karrek an Sfinks ha'y virji steroniethel, ughelder 3,571 m (11,716 tr), War-ves yma skol skia ha'n "Palas Rew", kuntel a gravyansow rew.
Reynoldston
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Abertawe
Aberdaron
Aberdaron yw tre yn Gwynedd, Kembra; (SH12NE42). Yma hi 112.3 mildir (180.7 km) dhiworth Kardydh ha 213.9 m (344.2 km) dhiworth Loundres. 937 o braster an poblans yn 2011, ha 695 (74.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Gwynedd
Ralph Richardson
Syr Ralph David Richardson (1902 - 1983) o gwarier sowsnek.
Klass:Dinethyansow 1902 Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon fylm Klass:Gwarioryon lev Klass:Gwarioryon sowsnek Klass:Gwarioryon wariva Klass:Mernansow 1983
Iselweyth Meur
skeusennik|Skeusen kemerys gans Dorothea Lange yn 1936: Mamm Divroeges
An Iselweyth Meur o iselweyth erbysek a-has dres oll an bys. Ev a dallathas y’n Statys Unys, gans an droglam Stret Fos a vis Hedra 1929. An droglam ma a verkyas an dalleth a dhegvledhen gans diweythieth ughel, boghosogneth, negysyow ow tiskara ha chanjyow politek brassa.
Klass:20ves kansvledhen Klass:Erbysieth
Jordan Peterson
Jordan Bernt Peterson (genys 12 mis Metheven 1962) yw media personality, bresonydh medhegvel, awtour ha professor emeritus a Bennskol a Toronto kanadek.
Klass:Dinethyansow 1962 Klass:Kanadians Klass:Skriforyon
Grappa
skeusennik|250px|Gwinbrennyer Grappa yw frothen gwinbren. Y hyllir aga dybri yn kriv, po aga usya rag gul gwin, sugen ha kyfeyth. Kevys yw grappys yn nebes liwyow; rudh, glasrudh, gwynn ha gwyrdh rag ensampel. Hedhyw grappys a yll bos dihas, der usya jynnow rag remova an has. Prederys yw gwinbrennyer gwyls avel hwenn ha begel, drefen i dhe worheri plansow erel gans aga thevyans gwyls.
Resin yw frooth seghys an gwinbren, ha'n hanow a dheu dhyworth an ger Frynkek rag "grappa."
A-dhia a-varr y'n 21ns kansvledhen y'n Statys Unys ha powyow erel, hag y'n diwysyans boos ollvysel, aswonnys yw grappys rudh rag bos meur gerys, aga homprehendyans megyans ha gnasow a worthoksidans. Ytho i a's teves status kenwerthel avel "superfruit".
Dybradow yw del an gwinbren ha usys yns i dhe wul dolmades.
Boos dhe breves nebes eghennow a Lepidoptera (tykkiow Duw) yw del gwinbrennyer.
Gwandrans
Herwydh an Kowethyans Boos hag Ammeth (FAO), a-dro dhe 76,000 kilometer pedrek a'n bys yw usys rag teva grappys. Usys yw 71% a'n grappys rag gwin, 27% avel frooth fresk ha 2% avel frooth seghys. Rann a askorrans grappys yw usys dhe wul sugen grappa. Usys yw an sugen avel hwekheer yn frooth kavasys "heb sugra keworrys" ha "100% naturel". An arenebedh tir usys rag teva gwinbrennyer a wra ynkressya 2% pub bledhen. skeusennik|400px|Tylleryow tevi gwinbrennyer Ottomma rol a askorroryon gwin ow tiskwedhes an arenebedh usys rag tevi grappys.
Orth keheveli rewlow boos yn powyow an west, hwithroryon a dhiskudhas kyn hwrello Frynkyon dybri moy a vlonek eneval ages powyow erel, an niver a gasys kleves kalon a bes dhe vos isel yn Pow Frynk. Lies godhonydh a breder bos henna drefen an Frynkyon dhe eva moy a win rudh ages an powyow erel. Neppyth y'n grappys a weres iselhe myns cholesterol y'n korf, hag a weres lettya taga'n gwythi. Ny wra medhogyon komendya eva re a win rudh, mes teyr po peder gwedren an seythen yw da.
Grappys a bub liw yw da rag yeghes. Gwin rudh a re les yeghes nag yw kevys yn gwin gwynn drefen bos meur a'n lesow yw usi yn rusk an grappa, ha gwin rudh yn unnik yw bragesys gans an rusk.
Grappys gwynn
Grappys gwynn yw esplegys dhyworth grappys gwyrdh. Chanjys yn dew enyn a wra skwychya yn farow askorrans anthocyanin. Anthocyanin yw an huni a wra treylya grappys rudh dhe vos gwyrdh.
Resin, koryns ha sodones
Resinen yw grappa seghys a bub sort. Korynt Zante yw grappys seghys a Enys Zakynthos. An hanow korynt a dheu dhyworth an Frynkek raisin de Corinthe (grappa Corinth). Yn kwreydhek sodonesen sultana o resinen gwrys a sort arbennik a rappa dhyowrth Turki. Hedhyw sodones yw resin gwrys a rappys kemmyn mes dyghtys yn kymyk dhe geheveli an sodonesen hengovek.
Kyn fo resin ger chevisys dhyworth Frynkek, styr an ger yn Frynkek yw an frothen fresk. Styr Grappe (an ger chevisys avel grappa ha'n ger Sowsnek grape) yw an gronn (avel une grappe de raisin).
Erbynn hedhyw an ger korynt a styr koryns du ha koryns rudh, diw frothen pur dyffrans dhe'n grappa.
Klass:Frooth
Skwardya
Skwardya yw band rokk ow kana yn Kernowek neb a dhallathas performya a-dro dhe 1999 ha pesya bys yn hedhyw.
Eseli Skwardya yw Matthew Clarke, Dave Miller, Colin Roberts hag Alison Roberts.
Yma tri sidi a yllir prena dhiworth Kesson.
Matthew Clarke o esel a Krena keffrys. An band na a waynyas an PanKeltek 2005 gans kan henwys: 'Fordh dhe Dalvann'.
Kevrennow yn-Mes
Klass:rock Klass:Kernowek
Llangynhafal
Llangynhafal yw tre yn Sir Ddinbych, Kembra; (SJ16SW57). Yma hi 116.3 mildir (187.2 km) dhiworth Kardydh ha 176.2 m (283.5 km) dhiworth Loundres. 621 o braster an poblans yn 2011, ha 231 (37.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Ddinbych
Kays Gramasek
Yn gramasek, kays an hanow po rakhanow yw furv janjadow a sin y weythres gramasek yn fres, klows po lavarenn. Rag ensampel, rakhanow a yll bos an gostoedh ("My a'n kas"), an dra ("Ev a'm kas") po an perghennek ("Ow fel yw an bel-na"). Nyns eus kaysys yn Kernowek awos Kernowek dhe dhevnydhya dardrigyow yn le an kaysys. Yma systemow kays hwath yn yethow arnowydh kepar hag Almaynek po Finnek hag yma tresow an kaysys yn Sowsnek kyn nag eus lowr anedhans i.
Yn Almaynek
Yma peswar kays gramasek yn Almaynek nowydh: Substansek, Akusek, Riek ha Piwek.