cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fos Veur China
Mirva
Klass:China Klass:Ertachva an Bys UNESCO
Medhegneth
Medhegneth re beu gwrys a-dhia osow kynsistorek mayth o sleyneth gans junyansow kemmyn dhe gryjyansow kryjyek ha filosofek a gowethas leel dredha. Rag ensampel, den medhegneth a wrussa gorra erbys ha leverel pysadow rag yaghheans, po hen filosofer a wrussa usya sygera goos herwydh an tybiethow glyborieth. Yn kansvledhynnyow a-gynsow, wosa an sordyans a skiens arnowydh, an brassa rann a vedhegneth yw kesunyans a sleyneth ha godhonieth. Kynth yw an gis ober gwrias sleyneth dyskys dre braktis, godhvos an pyth a hwer orth nivel gogellek ha molekulek y'n gwiasow gwriys yw aswonnys dre wodhonieth.
Mosk Meur Gaza
Oos Bretennek
Yn-dann dyghtyans mer Gaza, Said al-Shawa, astiverys veu an mosk gans an Kussul Moslem Gorughel yn 1926-1927.
Wosa 1948
thumb|left|An mosk y'n 1950ow po 1960ow Yn Batel Gaza yntra skoodhyansow Hamas ha Fatah, ledhys veu imam (pronter) pro-Hamas an mosk, Mohammed al-Rafati, gans gonoryon Fatah 12ves a vis Metheven 2007.
thumb|right|Korf kresek an mosk, ow mires orth an West, wosa an tanbellenans Bretennek yn 1917.
Klass:Eglosyow Klass:Moskow Klass:Stat a Balestin
Medhegneth
Furvow a vedhegneth kynswodhoniethek yw henwys lemmyn medhegneth hengovek po medhegneth werin. Dyghtyansow hengovek po ken dewisyow a vedhegneth gans kudynnow a sawder po effeyth yw gelwys pomstry.
Nagarjuna
Istori
Herwydh bewskrif a'n 4a ha 5ves kansvledhen treylyes gans Kumārajīva, genys veu Nāgārjuna dhe deylu Brahmin yn Maharashtra. Y teuth ha bos Bouddydh neb term yn yn y vewnans.
Anchorage, Alaska
Gwiasva
Klass:Burjestrevow Alaska Klass:Citys yn Alaska
Nagarjuna
Istori
Nebes pennfentenyow a lever y vos ow triga war venydh Śrīparvata ogas dhe cita Nāgārjunakoṇḍa diwedh y vewnans. Magoryon Nāgārjunakoṇḍa a eksist yn ranndir Guntur, Andhra Pradesh, hedhyw. Godhvedhys yw dell veu dhe skolyow Caitika ha Bahuśrutīya managhtiow yn Nāgārjunakoṇḍa, mes ny wrug diskudhansow hendhyskoniethel diskwedhes dustuni vytholl bos an tyller kelmys dhe Nāgārjuna y honan. An hanow "Nāgārjunakoṇḍa" a dheu dhyworth an Osow Kres. Skrifow a'n 3a ha 4a kansvledhen a displeg y vos henwys Vijayapuri y'n Oos Koth.
Klass:Eyndogyon Klass:Filosofers Klass:Mernansow an 3sa kansvledhen Klass:Skriforyon
Jennifer Wexton
Jennifer Lynn Wexton (genys Jennifer Lynn Tosini; 27 Me 1968 yn Washington D.C.) yw politegores a Amerika hag esel Chi an Ganasedhoryon rag an 10ves ranndir kuntellesel yn Virjynni a-dhia 2019. Esel Parti an Dhemokratyon yw hi.
Wexton a fethas an ombrofyores repoblikanek ha kanasedhores kyns Barbara Comstock gans 56.1% an vota.
Devynnow
Klass:Amerikanesow Klass:Demokratyon Klass:Eseli Chi Kanasedhoryon an Statys Unys Klass:Virjynni
Klass:Dinethyansow 1968
Aljebra
skeusennik| Trecen a kehavalen linyek y = 3x + 1
Aljebra (ow menya reunionek a rannow terrys dhyworth Arabek) yw an rann a mathemategydh. Ev us nowejynnow representya an talvasogeth nyns yw godhvedhys hwath. Pan an arwodh ekwal (=) a usys, an semlant ma henwys kehavalen. Rag ensampel, kehavalen pur sempel yw: 2 + 3 = x. Yn an gehavalen ma, x yw ekwal 5, o x = 5. An dyghtyans ma yw henwys ow assoylya rag x.
Dres henna kehavalennow, ymons dibarderyow: semlans gans le avel ha moy avel. An par kehavalen arbennik yw henwys an offis, yn fenowgh usys rag ow kul trecennow, pan onan ynworrans yw usys kalkya onan eskorrans.
James MacPherson (gwarier)
James MacPherson (genys 18 mis Meurth 1960) yw gwarier albanek.
Klass:Albanyon Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Dinethyansow 1960
Aljebra
Aljebra a yll assoylya kudynnow gwir, yw testennow komprehendya fysegieth, ynjynorieth, medhelweyth jynn-amontya, arhwithra, drehevyans, negys ha komptyans.
Klass:Awgrym
Billy Wilder
Billy Wilder (genys Samuel Wilder; 22 mis Metheven 1906 – 27 mis Meurth 2002) o kevarwodher fylm, askorrer ha screenwriter ostrek-amerikanek (Sunset Boulevard, Some Like It Hot).
Klass:Askorroryon re waynyas Pewas Akademi Klass:Dinethyansow 1906 Klass:Kevarwodhoryon re waynyas Pewas Akademi Klass:Mernansow 2002 Klass:Ostrians Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Kaliforni
Manafon
Manafon yw tre yn Powys, Kembra; (SJ10SW24). Yma hi 78.4 mildir (126.2 km) dhiworth Kardydh ha 155.3 m (249.9 km) dhiworth Loundres. 294 o braster an poblans yn 2011, ha 54 (18.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Wallace Stevens
Wallace Stevens (2 mis Hedra 1879 - 2 mis Est 1955) o prydydh modernism amerikanek. Klass:Dinethyansow 1879 Klass:Mernansow 1955 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Konnectikut
William Faulkner
William Cuthbert Faulkner (25 mis Gwynngala 1897 – 6 mis Metheven 1962) o skrifer amerikanek (Pewas Nobel 1949).
Klass:Dinethyansow 1897 Klass:Mernansow 1962 Klass:Pewas Nobel Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Mississippi
Maesyfed
Maesyfed yw tre yn Powys, Kembra; (SO26SW21). Yma hi 52.5 mildir (84.5 km) dhiworth Kardydh ha 138.7 m (223.2 km) dhiworth Loundres. 399 o braster an poblans yn 2011, ha 26 (6.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
David Cronenberg
David Paul Cronenberg CC OOnt (genys 15 mis Meurth 1943) yw kevarwodher, screenwriter ha gwarier kanadek.[1]
Caergybi
Caergybi yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH28SW95). Yma hi 140.7 mildir (226.4 km) dhiworth Kardydh ha 227.1 m (365.4 km) dhiworth Loundres. 10942 o braster an poblans yn 2011, ha 4614 (42.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Ternieth Han
Ternieth Han (Chinek: 漢朝; pinyin: Hàncháo) o ternieth emperourethek a Jina (202 KOK – 9 OK, 25–220 OK), fundyes gans Liu Bang (Emperour Gao) ha rewlys gans an teylu Liu.
An dernieth a veu bleynys gans Ternieth Qin hag o pur verr (221–207 KOK) ha termyn heb myghtern henwys an Kenkians Chu–Han (206–202 KOK). Sewyes veu gans an oos Tri Gwlaskor (220–280 OK). An dernieth a veu goderrys yn berr gans Ternieth Xin (9–23 OK) fundyes gans lesruw kammberghenegi Wang Mang. Ytho, an dernieth yw diberthys yn dew oos — Han West (202 KOK – 9 OK) ha Han Est (25–220 OK).
The Old Curiosity Shop
The Old Curiosity Shop (Kernowek: An Hendaklowji) yw an peswara romans gans Charles Dickens. Dyllys veu an lyver ma yn 1841 kynsa.
Klass:Romansow Charles Dickens
Godh europek
250px|skeusennik|Krogen penn gwithys (1964) thumb|Krogen penn godh europek
Godh europek yw onan a 13 eghen y'n kinda Talpa, ha 59 y'n teylu Talpidae. Gelwys yw an European mole po common mole yn Sowsnek. An wodh a drig yn system a gowfordhow y'n gweres may hwra y geworra dhodho dres termyn. Hi a dheber buluk dre vras, mes treweythyow dybrys yw hwesker, kanstrooses, logos ha hwistlow. Trew godhes a gomprehend gwenenyow a wra palsya buluk.
Yma gwandrans efan dhe'n wodh europek dres Europa ha Asi West, mes ny wra an wodh europek bewa yn Iwerdhon, Spayn ha Norgagh.
Honoré de Balzac
Honoré de Balzac (genys Honoré Balzac; 20 mis Me 1799 - 18 mis Est 1850) o romanser ha dramasydh frynkek (La Comédie humaine).
Klass:Frynkyon Klass:Mernansow 1850 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Dinethyansow 1799
Godh europek
Yma dhe'n wodh europek korf hirgren, hy hys yw ynter 11cm ha 16cm, ha'y foos ynter 70g ha 130g. An venynreydh yw le ages an gorreydh. Aga lagas yw byghan ha kudhys a-dryv blew. Hy liw yw loos tewl, dell yw usys. I a vyw yn aga tell dres an vledhen mes pan asso an yonkers toll aga mamm y'n gwenton po hav, kevys yw godhes war an arenep. Ny vyw godhes yn gweresow segh po livys. Godhes a bar y'n gwenton, ha'n brassa rann a dhinythyansow a hwer yn mis Ebrel ha Me. Yntra dew ha seyth yw myns an teylu. Erbynn diwedh mis Metheven, res yw dhe'n yonkers gasa an toll.
Godhes a dheber hanter aga foos yn boos pub dydh. Nyns yns i dall, mes gwann yw aga golok. Da yw aga hlew yn menowghedhyow isel.
Lavar gwerin
Klass:Bronnviles
Juneau, Alaska
Juneau yw pennsita Alaska, Statys Unys. Yth esa dhedhi poblans a 32,255 a drigoryon yn 2020.
An sita a veu fondys yn 1881.
Gwiasva
Klass:Burjestrevow Alaska Klass:Citys yn Alaska Klass:Penncitys y'n Statys Unys
Cwm Cadnant
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Meifod
Meifod yw tre yn Powys, Kembra; (SJ11SE06). Yma hi 85 mildir (136.8 km) dhiworth Kardydh ha 156.5 m (251.8 km) dhiworth Loundres. 1288 o braster an poblans yn 2011, ha 314 (24.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Merthyr Cynog
Merthyr Cynog yw tre yn Powys, Kembra; (SN93NE48). Yma hi 41.1 mildir (66.1 km) dhiworth Kardydh ha 148.8 m (239.5 km) dhiworth Loundres. 238 o braster an poblans yn 2011, ha 44 (18.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Marcus Valerius Martialis
Martial (c.40-c.104 OK), o bardh romanek a vri drefen y epigrammow.
Merthyr Cynog
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Marcus Valerius Martialis
Bewnans
Genys veu Martial yn trev romanek Augusta Bilbilis (Catalayud, ogas dhe Zaragoza, hedhyw) yn Nans Jalon, rannvro Hispania Tarraconensis (Spayn north-est), a-dro dhe'n vledhen 40 OK. Burjes romanek o, mes ev a gonsidras y honan avel Kelt-Iberian magata, hemm yw den a Spayn a linyeth keltek. Y studhyas an lagha y'n drev may feu genys, hag eth yn rag dhe Rom rag gorfenna y studhyansow. Hemm o yn ternieth emperour Nero. Ena Martial a omros dhe brydydhieth ow kavos skoodhyans gans tus bosek avel Titus ha Domitian. Ev a besyas triga y'n penncita 34 bledhen.
Y tehwelas dhe Bilbilis yn bledhen 98, dres ternieth Trajan, mes erbynn an eur na ev re gollas niver a skodhyoryon yn Rom, ha res o Pliny Yowynk ri mona dhodho rag an viaj tre. Dynnerghys veu yn trev y enesigeth, mes kyn hwrug receva skoodh gans Marcella hag erel yn Spayn, y hunros o dhe dhehweles dhe'n cita veur war lannow Dowr Tiber. Ev a verwis yn Bilbilis po yn 104 OK po 120 OK herwydh an bennfenten.
Y oberyow
Martial a ros genesigeth dhe'n epigram arnowdyh. Ev o an kynsa a'n prydydhyon klassek dhe omri yn leun dhe'n epigram avel furv lienek ynno y honan. Y merkir y ober gans skeusennow a vanerow legrys y oos ha sens lym ges a'n jydh. Yn fenowgh kablys yw rag y fowt a sevureth ha decernyans isel (y ober a gomprehend bardhonieth erotek pur "rudh"). Yma tuedh dhodho ynwedh dhe seboni y skodhyoryon, yn arbennik Domitian. Yn despit dhe henna, y epigrammow a dhiskwedh dhyn skeusen vewek a usadow ha maner Rom y'n oos na. Y tal dhedha bos redys rag aga skeusennow liwek ha deskrivansow hwarthus.
Treweythyow ev a yll skrifa war noten dhihaval, kepar hag y'n kevres berr a vardhonegow rag kov y vyrgh vyghan Erotion, a verwis hwegh dydh wosa hy hweghves pennbloodh:
Tour de France
An resek diwrosa moyha gerys-da y'n bys yw Le Tour de France. Resek war fordhow 22 dydh, 20 kamm yw, dell yw usys a sew hyns a 300 km. Ev a a-derdro an brassa rann a Bow Frynk, ha treweythyow dre bowyow ogas. Treghys yw an torn dhe lies rann ynter unn dre ha'n aral, ha pub kamm yw resek dyffrans. Rekordys yw termyn a gemmer pub diwroser dhe dhrehedhes pub kamm dhe wul sommen rag ervira gwaynyer an 'Tour'.
Marcus Valerius Martialis
Y oberyow
Ev a skrifas dew lyver a epigrammow ha gwariow meur poblek yn Rom aga testen, an Liber Spectaculorum. Kuntellys veu y epigrammow erel yn 12 lyver, an Epigramaton libri xii. Le posek yw an dhiw desten aral ganso, hemm yw Xenia hag Apophoreta.
Klass:Dinethyansow 40 Klass:Mernansow 104 Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon LKDT Klass:Spaynyoryon
Tour de France
War-barth ha'n Giro d'Italia ha Vuelta a España, an Tour de France yw onan a'n tri chif resek kamm, ha'n hirra yn kalender an Union Cycliste Internationale (UCI). An Tour de France a'n jeves hanow meur a-dreus an bys.
Kepar ha'n brassa rann a resegow diwrosa, kesstrivoryon y'n Tour de France a gemmer rann avel esel para. Yma ynter 20 - 22 a barys gans 9 diwroser yn pub para. Gelwys yw an parys gwella y'n bys rag kesstrifa, pubonan anedha gans hanow skoodhyer arghansek. Diskwedhys yw hanow an skoodhyer war wisk an kesstrivoryon. Diwrosoryon pub para a weres an gwella diwroser y'n para. Ow sewya an resek yw karr an para rag skoodhya diwroroyon le mayth usi edhom anedha.
Istori
Fondys veu an Tour avel hwarvedhyans rag paper nowydh L'Auto (ragresegydh paper nowydh L'Équipe hedhyw) gans y olegydh, Henri Desgrange, dhe vos kamm pella ages resek Paris-Brest-Paris (skoodhyw gans L'Auto ynwedh). Y teuth an tybyans a resek torn a-derdro Pow Frynk gans chif derivador diwrosa Desgrange, den 26 bloodh, Géo Lefèvre. Desgrange a dhybras boos gans Lefèvre yn bosti (hedhyw 'TGI Friday') yn Montmartre, Paris, 20 mis Du 1902. L'Auto a dheklaryas an resek 19 mis Genver 1903. An towl o dhe restra torn pymp seythen a 31 Me bys dhe 5 Gortheren; mes re veghus o hemma. Drefen saw pymthek a gesstrivoryon dhe govskrifa, treghys veu an resek dhe 19 dydh, ha'y tallathas an resek 1 Gortheren bys dhe 19 Gortheren, ow kynnik pewas dedhyek. An towl nowydh a dennas 60 a gesstrivoryon, ow komprehendya bodhesigyon, nebes anedha diweyth, nebes erel saw aventurus. An resek a gachyas bern an werin. Natur kales an resek (hirder 6 kamm o moy ages 400km) o fest gerys-da. Kylghresyas an paper a yskynnas a 25,000 kyns Tour 1903, dhe 65,000 wosa an resek. Erbynn 1908 y gylghresyas o dres kwarter milvil, hag yn 1923, 500,000 dasskrif an jydh. Erbynn hedhyw, y restrir an resek gans Société du Tour de France, rann a Amaury Sport Organisation (ASO), yn y dro rann a gowethyans media L'Équipe.
Krysyow klassans
Chif amkan an diwrosoryon yw gwaynya klass ollgemmyn an resek, mes yma tri klassans aral y'n resek: an klassans poyntow, kampyoryon an menydhyow ha'n gwella diwroser yowynk. Hembronyer pub klassans a wisk krys liw dyffrans. Pan wrello diwroser gwaynya moy ages unn kesstrif, ev a dhegemmer pub krys war dhiwedh an kamm, mes unn krys yw gwiskys an jydh nessa, hemm yw huni an kesstrif posekka (y'n aray ma - melyn, gwyrdh, dyjyn polka, gwynn). Liwyow krysyow an Tour re beu degemerys gans resegow erel, r.e. Tour Breten Veur a us krysyow melyn, gwyrdh a dyjyn polka. Giro d'Italia yw nebes dyffrans drefen bos restrer an resek na (La Gazzetta dello Sport) dyllys war baper gwynnrudh.
Mernansow
Keffrys ha mernansow diwrosryon, pymp droklamm marwel aral re hwarva.
Fairbanks, Alaska
thumb|300 px|Fairbanks thumb|300px| Fairbanks yw sita yn Alaska, Statys Unys. Yn 2010, poblans an sita o 31,535.
Tour de France
Mernansow
Klass:Diwrosa Klass:Pow Frynk
Fairbanks, Alaska
An sita a veu fondys yn 1903.
Gwiasva
Klass:Citys yn Alaska
Lynn ragrewlivel
Gwayans rewliv a yll mos war woles nans dhe gemper, le mayth yw avon direwys y'n nans aral. An rewliv a lett an avon ow kawsya lynn ragrewlivel. Wortiwedh an lynn a worliv po terri an arge rew, ow livra an dowr avel liv bras dres eghen henwys jökulhlaup (dhyworth y hanow Rewenysek). Niver a'n brassa livow rewlivel yn istori Amerika north o dhyworth Lynn Agassiz. 300px|skeusennik|Lynn ragrewlivel a-rag Rewliv Mendenhall, [[Alaska]] 300px|skeusennik|Lynn Viedma, [[Arghantina]] 300px|skeusennik|Esplegyans lynnyn ragrewlivel yn Amerika north Nans yw a-dro dhe 13,000 bledhen yn Amerika north, an lien rew Cordilleran eth dhe'n dyghow dhe'n 'Idaho Panhandle', ow furvya arge rew meur a lettyas aber an avon Clark Fork, hag a wrug lynn kowrek 2,000 tros-hys a dhownder ow komprehendya moy ages 500 mildir kubek a dhowr. Wortiwedh an lynn ma (Lynn Missoula) a dardhas dre'n arge rew, ow frosa dhe'n mor gans kevradh fros degweyth moy ages oll an avnow y'n bys war-barth. skeusennik|400px|left|{{legend|#00CEFF|Lien Rew Cordilleran}} {{legend|#FFFF00|Efander moyha Lynn Missoula Rewlivel (est) ha Lynn Columbia Rewlivel (west)}} {{legend|#FFCE00|Ranndiryow skubys gans an livow Missoula ha Columbia floods}} skeusennik|400px|left| Mappa a Lynnyn Agassiz ha Ojibway Rewlivel nans yw a-dro dhe 7900 bledhen An vosen a sew yw rol a avonow a's tevo argeow rew.
Klass:Lynnyn Klass:Rewlivans
Barnaby Rudge
Klass:Romansow Charles Dickens
Bob Ainsworth
Robert William Ainsworth (genys 19 mis Metheven1952) yw politeger bretennek.
Klass:Dinethyansow 1952 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Parti Lavur Klass:Politegoryon a Bow Sows
Para Kenedhlek Pel droos Alban
Para pel droos Alban yw para kenedhlek pel droos Alban. Aga hochyas a-dhia Me 2019 yw Steve Clarke. Alban a'n jeves an para pel droos kenedhlek kottha war-barth ha Pow Sows, drefen i dhe wari an fytt pel droos kenedhlek kynsa yn 1872. Aswonnys yw skoodhyoryon para Alban avel Lu Brith, po Tartan Army'. Yn hengovek, an para a wisk krys ha lodrigow glas gans lavrek kott gwynn.
Sportva
Hampden Park yn Glasgow yw sportva para kenedhlek Alban. Kowethas Pel droos Alban a's deskrif avel an Sportva Kenedhlek. An Sportva a syns 52,000 a dus. An attendyans moyha ynni o 149,415 yn 1937 rag gwari ynter Alban ha Pow Sows.
Natalie Portman
Natalie Portman (genys Natalie Hershlag, Ebrowek: נטע-לי הרשלג,[lower-alpha 1] (1981-06-09) 9 mis Metheven 1981) yw gwariores israelyek-amerikanek.
Klass:Dinethyansow 1981 Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Gwaynyoresow Pewas Akademi Gwella Gwariores Klass:Manykyns
Cylch-y-Garn
Cylch-y-Garn yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH39SW10). Yma hi 143.4 mildir (230.7 km) dhiworth Kardydh ha 226.5 m (364.5 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 448 (60.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Rol a Ehennow Quercus
Quercus yw genas a 600 ehen, ottomma rol nebes anedha.
Tregh Quercus
An Derow Gwynn (tregh kesstyr Lepidobalanus po Leucobalanus). Europa, Asi, Afrika Kledh, Amerika Gledh. Berr yw an styl, an mes a adhves yn hwegh mis, hweg po nebes hwerow ons, heb blew yw an plisk mes a-bervedh.
Tregh Mesobalanus
Europa, Asi, Afrika Kledh. Hir yw an styl, an mes a adhves yn hwegh mis, hwerow ons, heb blew yw an plisk mes a-bervedh (kelmys yn ogas dhe tregh Quercus).
Pencraig
Pencraig yw tre yn Powys, Kembra; (SO25NW98). Yma hi 51.5 mildir (82.8 km) dhiworth Kardydh ha 136.1 m (219 km) dhiworth Loundres. 735 o braster an poblans yn 2011, ha 52 (7.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Rol a Ehennow Quercus
Tregh Protobalanus
Amerika Gledh soth-west (Statys Unys soth-west ha Meksiko north-west). Berr yw an styl, an mes a adhves yn etek mis, pur hwerow ons, gwlanek yw an plisk mes a-bervedh.
Surrealydhieth
Usys veu an hanow rag an kynsa tro yn 1917. Guillaume Apollinaire a skrifas notennow an dowlen rag an balle Parade, gwrys rag Ballets Russes ha Serge Diaghilev. Kesoberyans o hemma war-barth ha Jean Cocteau, Erik Satie, Pablo Picasso ha Léonide Massine. Notennow an dowlen a leveris:
Rol a Ehennow Quercus
Tregh Lobatae
An Derow Rudh (tregh kesstyr Erythrobalanus). Amerika Gledh, Kresel, ha Dehow. Hir yw an styl, an mes a adhves yn etek mis, gwlanek yw an plisk mes a-bervedh.
Surrealydhieth
Kettermyn, ober Sigmund Freud a dhallathas nasya bys art ha lien. André Breton o trenys yn medhogieth brys, ha dres an vresel, ev a oberas yn klavji le mayth usyas methodys Freud war berthyoryon gans 'shell-shock'. Breton a dhelenwis lies skrifer hag artydh wosa an vresel.
Ober Freud a wrug poslev war an brys diswar ha'n fordh y hwrug delenwel omdhegyans hag amovyans. Y deknek a usya dielvenna hunrosow a veu usys gans an surrealydhyon. I a lymnas fantasis hevelep dhe hunrosow ha lymnansow heb vires orth an kanvas.
Yn 1924, Breton a skrifas Surrealist Manifesto, a leveris bos surrealydhieth:
Oberyow surrealydh a's teves elven sowdhan: taklow koynt yw gorrys war-barth heb reson kler. André Breton a leveris bos surrealydhieth movyans domhwelus. A'n 1920ow yn Paris hi a lesas a-derdro'n bys. Hi a veu delanwes war fylmow kepar hag Angel's Egg hag El Topo.
Artydhyon
Max Ernst, Salvador Dalí, Man Ray, André Masson, Joan Miró ha Marcel Duchamp yw yn-mysk an artydhyon surrealydh moyha aswonnys.
Fylmow surrealydh
Man Ray a wrug an fylm surrealydh kynsa: Return to reason (1923). Luis Buñuel ha Dali a wrug dew fylm surrealydh meur aga hanow: Un chien andalou (1929) ha L'Âge d'or (1930). Jean Cocteau a wrug tri fylm. aswonnys avel an Trias Orphik: Le Sang d'un poète (1930), Orphée (1950) ha Testament of Orpheus (1960), a gomprehendas omdhiskwedhyans 'cameo' gans Pablo Picasso.
Lyvrow
Klass:Art
Sitka, Alaska
thumb|300px| Sitka yw sita yn Alaska, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 8,458.
An sita a veu fondys yn 1799.
Gwiasva
Klass:Burjestrevow Alaska Klass:Citys yn Alaska
Haruki Murakami
Klass:Asians Klass:Skriforyon fugieth
Radel
Radel yw an meyn brewys lows a greun war leder menydh po yn-dann als. Gelwys yw scree po talus yn Sowsnek. Gwrys yw radel gans ober rewi-teudhi po argerdhow tewedha erel war enep karrek dres termyn hir. An darnow lows a godh dhe woles an leder.
Friedrich Schiller
Johann Christoph Friedrich von Schiller (10 mis Du 1759 - 9 mis Me 1805) o dramasydh, prydydh ha filosofer almaynek.
Klass:Almanyon Klass:Dinethyansow 1759 Klass:Filosofers Klass:Istorioryon Klass:Mernansow 1805 Klass:Prydydhyon
John Heard (gwarier)
Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Mernansow 2017
Nantmel
Nantmel yw tre yn Powys, Kembra; (SO06NW52). Yma hi 56.7 mildir (91.2 km) dhiworth Kardydh ha 150.5 m (242.2 km) dhiworth Loundres. 621 o braster an poblans yn 2011, ha 73 (11.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Ketchikan, Alaska
thumb|300 px|Ketchikan thumb|300px| Ketchikan yw sita yn Alaska, Statys Unys. Yn 2020, poblans an sita o 8,192.
Gwiasva
Klass:Citys yn Alaska
Kalettir
Kalettir, Kembrek - cramen galed ha Sowsnek - duricrust, yw nivel kales war po ogas dhe enep an tir. Aga thewder a wra varya yntra nebes millimetrow po centimetrow dhe nebes metrow.
Term yw kalettir dhe dheskrifa parth a godhans ha kaleshe furvys war po ogas dhe enep korfow godhesel drefen argerdhow gweres. Yn tipek furvys yns i gans kreunans monyow teudhadow godhesys gans dowrow leun a vonyow hag a way war-vann po war-nans po a-dreus gans gweythres korrbiben. Pur gemmyn yw hemma yn difeythtiryow drefen ethennans.
Yma sortow dyffrans a galetiryow, pub onan anedha gans monydhieth warthevyek. Rag ensampel, kalettir horn po laterit (Sowsnek - laterite po ferricrete) yw gwarthevys gans seskwioksidow horn, kalettir aluminiom (Sowsnek - alcrete po bauxite) gans seskwioksidow aluminiom hag possybyl yw kavos versyonow gwarthevys gans silika (kalettir silika, Sowsnek silcrete), kalciom karbonat (kalettir kalgh, Sowsnek calcrete po caliche) ha jypsum (gypcrete).
Studhyes yn fenowgh veu kaletiryow dres hwithrans ow tochya an planet Meurth drefen ev dhe weres bos gans an planet moy a dhowr neb termyn. Diskudhys veu dowr war Veurth yn tylleryow tirya Viking 2 ha Phoenix. Kalettir Phoenix a veu prevys awosa dhe vos drefen gwayans dowr.
Stendhal
Marie-Henri Beyle (23 mis Genver 1783 – 23 mis Meurth 1842), moy aswonnys avel y hanow pluven Stendhal o skrifer frynkek (Le Rouge et le Noir, La Chartreuse de Parme).
Klass:Frynkyon Klass:Mernansow 1842 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Dinethyansow 1783
Edward Norton
Edward Harrison Norton (genys 18 mis Est 1969) yw gwarier ha gwrier fylmow amerikanek.
Sean Connery
thumb|Sean Connery Syr Thomas Sean Connery (25 Est 1930 - 31 Hedra 2020) o gwarier albanek geryes da.
Edward Norton
Klass:Dinethyansow 1969 Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek
Sean Connery
Klass:Albanyon Klass:Dinethyansow 1930 Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon lev Klass:Gwarioryon wariva Klass:Gwaynyoryon Pewas Akademi Gwella Gwarier-Skoodhya Klass:Kenedhlogoryon geltek Klass:Mernansow 2020 Klass:Peldrosyoryon
Krannen
Krann (treweythyow reden) yw kinda a reden bras y'n teylu Dennstaedtiaceae, henwys bracken yn Sowsnek. Reden (Polypodiophyta) yw plansow vaskiwlek a's teves henedhow an eyl warlergh y gila: plansow meur a askor sporow ha plansow byghan a askor kellow reydhek (oyow ha has). Gnas tipek dhe grann yw aga del bras rynnys. Kevys yns i war bub brastir a-der Antarktika ha pub kergynnedh a-der difeythdiryow. Aga herghynnedh tipek yw gonyow. An kinda ma a'n jeves an gwandrans moyha efan a bub redenen y'n bys. Yma deg eghen y'n kinda, mes a-gynsow aswonys veu unn eghen Pteridium aquilinum. Hevelep dhe reden erel, nyns eus dhe grannen froth po has. An del yowynk, henwyd fiddleheads yn Sowsnek yw dybrys treweythyow, mes nebes a lever aga bos kankregynnek.
Klass:Reden
Michelle Yeoh
Michelle Yeoh Choo Kheng, PSM (/ˈjoʊ/ YOH; genys 6 mis Est 1962) yw gwariores malaysiek. Yn 2023, hi a gwaynyas an Pewas Akademi rag Gwariores Wella rag hy rann avel Evelyn Quan Wang yn Everything Everywhere All at Once.
Redenen
Reden yw bagas a ca. 20,000 eghen a blansow (a-dro dhe 11,000 anedha yw byw hwath) y'n rannans Polypodiophyta. Dihaval dhe Bryophyta, eghennow reden a's teves xylem ha phloem, ytho plansow vaskiwlek (vascular) yns i.
Michelle Yeoh
Devynnow
Klass:Asianesow Klass:Dinethyansow 1962 Klass:Donsyoresow Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwaynyoresow Pewas Akademi Gwella Gwariores Klass:Kerghynedhoryon Klass:Manykyns
Redenen
An rann vrassa a reden a long dhe'n Klass Polypodiopsida. An klass ma a gomprehend an brassa rann a'n re na gwelys yn lowarthow ha gwedhegi. Lostow margh a long dhe glass aral, an Equisetopsida, posek dres eghen y'n Amser Kalghek. Unn kinda yn unnik a dreusvyw. An klassys erel a reden yw byghan ynwedh hedhyw.
Nyns eus dhe reden kor po kellow arbenik war an enep a lett dowr rag ethenna. Drefen henna, i a vyw gwella yn tylleryow mayth usi meur a niwl po glaw ha skeusow a's difresa rag golow howl didro. I a's teves gwreydh, garrow ha del. An garrow a yll furvya skorrow, gelwys stolonow a-ugh an tir, po gwreydhkyfyow yn-dann an dor. An del yw gwyrdh ha bras treweythyow ow tevi sporow war an tu isella. Nebes reden a yll tevi yn fras yn tylleryow gleb. I a yll treusvewa yn moy a dylleryow ages kewni, mes le anedha ages plansow bleujennek.
Dres an Amser Kalghek, a-dhia nans yw 350 milvil bledhen - reden a vewa yn pub tyller war an tir. Lostow an margh a wre tevi bys dhe ughelder a 30 meter. Yth esa koswigow meur a reden ha kewni, leun a hwesker hujes. Hedhyw, nyns eus lower a reden kowrek.
Nyns eus dhe reden hasennow. Yn le henna, i a dhinyth dre sporow.
Klass:Reden
Rhaeadr Gwy
Rhaeadr Gwy yw tre yn Powys, Kembra; (SN96NE46). Yma hi 58.5 mildir (94.1 km) dhiworth Kardydh ha 154.3 m (248.3 km) dhiworth Loundres. 2012 o braster an poblans yn 2011, ha 238 (11.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Llanbadrig
Llanbadrig yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH39SE58). Yma hi 144.2 mildir (232 km) dhiworth Kardydh ha 224.5 m (361.3 km) dhiworth Loundres. 1316 o braster an poblans yn 2011, ha 690 (52.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Llanddaniel Fab
Llanddaniel Fab yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH47SE90). Yma hi 127.9 mildir (205.8 km) dhiworth Kardydh ha 210.1 m (338.1 km) dhiworth Loundres. 748 o braster an poblans yn 2011, ha 470 (62.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Myghternedh Pow Grek
Chi Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg
Klass:Grekys Klass:Myghternedh yn Europa
Memphis, Tennessi
An sita a veu fondys yn 1819.
Gwiasva
Klass:Citys yn Tennessi
Tara Reid
Tara Donna Reid (genys 8 mis Du 1975) yw gwariores amerikanek. Klass:Dinethyansow 1975 Klass:Amerikanyon a dhevedhyans italek Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek
Alexandria Ocasio-Cortez
Alexandria Ocasio-Cortez (lieskweyth berrhys a AOC; genys 13 mis Hedra 1989) yw politeger ha gweythresydh Statys Unys. Hi yw Ganasedhores an SU rag an 14ves ranndir kuntellesel yn Stat Evrek Nowydh a-dhia 2019. Hi yw esel Parti an Dhemokratyon.
F. Scott Fitzgerald
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1896 Klass:Mernansow 1940 Klass:Skriforyon fugieth amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Tir Maria
An Kleghigow
An Kleghigow, po The Chimes: A Goblin Story of Some Bells that Rang an Old Year Out and a New Year In, yw an nessa romansik Nadelik gans Charles Dickens. Dyllys veu an lyver ma yn 1844 kynsa.
Klass:Romansigow Nadelik Charles Dickens
Alexandria Ocasio-Cortez
Ocasio-Cortez o etholys yn 2018, ow fethas Joe Crowley, an incumbent Demokrat a dheg termys, y'n etholans kynsa hag an ombrofyer Repoblikanek y'n etholans ollgemmyn. Hi o dasetholys yn 2020.
Rashida Tlaib hag Ocasio-Cortez yw an kynsa eseli benow Socyalydhyon Demokrat Amerika etholys dhe'n Kuntelles.
Devynnow
Klass:Amerikanesow Klass:Demokratyon Klass:Eseli Chi Kanasedhoryon an Statys Unys Klass:Socyalydhyon Klass:Stat Evrek Nowydh Klass:Dinethyansow 1989
Edhen an kwyllennow
Edhen an kwyllennow (Sagittarius serpentarius) yw edhen breydhus meur hag a vyw war an tir rag an brassa rann a'n termyn. Endemek yw dhe Afrika, kevys y'n gwelstiryow gwastas ha savanna yn Afrika dhe'n dhyghow a'n Sahara. Esel a'n Accipitriformes, hag a gomprehend lies edhen breydhus aral kepar ha skowles, hokys, vulturys ha helghyoryon, desedhys yw yn hy theylu hy honan, Sagittariidae.
Nyns yns i ydhyn kowethasek marnas kesparow ha'ga fleghes. Yn fenowgh kesparow a helgh war-barth. An brassa rann a'n jydh yw spenys war an tir, owth helghya. Hys bewnans y'n gwyls yw 10 - 15 bledhen. Ydhyn an kwyllennow a furv parow tiredhek, gans tiredh efan a 50km2.
Kyn hwer edhen a kwyllennow dres gwandrans efan, hy foblans a wra kodha, dell hevel, martesen drefen chanj yn hy bewva. Klassys yw an eghen avel peryllys ytho.
Klass:Afrika Klass:Ydhyn
Sinclair Lewis
Harry Sinclair Lewis (7 mis Hwevrer 1885 – 10 mis Genver 1951) o skrifer ha dramasydh amerikanek.
Klass:Didhuwydhyon Klass:Dinethyansow 1885 Klass:Mernansow 1951 Klass:Pewas Nobel Klass:Skriforyon fugieth amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Minnesota
Lost margh
Equisetum yw an unnik kinda byw yn Equisetaceae, teylu a reden, a dhinyth dre sporow a-der has. An hanow Kernewek yw lost margh.
"Menhesen vyw" yw Equisetum. Dres 100 milvil bledhen, an kinda o moy divers, ow kwarthevya leur koswigow an Osweyth Paleozoek. nebes eghennow o gwydh bras, 30 meter aga ughelder. Yma palster a'n kinda Calamites a'n teylu Calamitaceae, rag ensampel, yn gweliow glow a'n Amser Kalghek. Leverys yw dell wrug patron spassow an kolmow yn lostow margh ynspirya John Napier dhe dhevisya logrymow. Lostow margh arnowydh a omdhiskwedhas ran an kynsa tro dres an Amser Jurassek.
Usys yw lostow margh yn medhegneth hengovek, mes nyns eus dustuni bos gansa gnasow medhegnethel.
Klass:Reden
Rebecca Gayheart
Rebecca Gayheart (12 mis Est 1971) yw gwariores ha manykyn amerikanek.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1971 Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Manykyns
Alicia Witt
Alicia Roanne Witt (21 mis Est 1975) o gwariores, kanores ha pianydhes amerikanek.
Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Kanoresow Klass:Manykyns
Lília Cabral
Lília Cabral Bertolli Figueiredo (genys 13 July 1957) yw gwariores vrasilek geryes da.
Klass:Dinethyansow 1957 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Gwarioryon vrasilek
T. S. Eliot
Thomas Stearns Eliot (26 mis Gwynngala 1888 - 4 mis Genver 1965) o prydydh, dramasydh hag arvreusyas.
Klass:Dinethyansow 1888 Klass:Mernansow 1965 Klass:Pewas Nobel Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon amerikanek
Llanddona
Llanddona yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH57NE58). Yma hi 131.6 mildir (211.8 km) dhiworth Kardydh ha 209.2 m (336.6 km) dhiworth Loundres. 671 o braster an poblans yn 2011, ha 354 (52.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Morrew
Morrew a hwer pan wra dowr an mor rewi. Drefen bos dhe rew dosedh le ages dowr, ev a neuvell war enep an keynvor. Morrew a worher a-dro dhe 7% a arenep an bys ha 12% a'y geynvorow. Rann veur a vorrew an bys yw degeys yn packrew penneghlek an Arktik hag Antarktika. Packrew a wodhev omlesans ha kodhesans bledhynnyek yn y arenebedh. Drefen an gwynsow, frosow ha tempredhow dhe varya kemmys, morrew yw dynamek, ytho yma varyans meur yn y furvow ha gnasow. Nyns yw morrew an keth tra ha menydhyow rew, hag yw darnow bras a estyll rew po rewlivow hag usi ow folsa dhe'n mor.
Chanj an hin a gaws effeyth meur war balster morrew (y hweller an golinyans a-woles), ow chanjya bewvaow enevales kepar ha'n mordarow hag ors gwynn.
Trallong
Trallong yw tre yn Powys, Kembra; (SN92NE39). Yma hi 35.7 mildir (57.5 km) dhiworth Kardydh ha 147.8 m (237.8 km) dhiworth Loundres. 361 o braster an poblans yn 2011, ha 55 (15.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Ezra Pound
Ezra Weston Loomis Pound (30 mis Hedra 1885 – 1 mis Du 1972) o prydydh ha arvreusyas amerikanek.
Porthtreth
Porthtreth yw trev ha porth pyskessa war arvor kledh Kernow. Yma an drev a-dro dhe dri mildir (5 km) north-west a Resrudh.
An drev a ystyn war an dhew denewen a nans gover a-hys, ha drehevys yw a-dro dhe'n porth hag an treth. West a entrans an porth hag a'n torrdowr yma dew dreth tewesek yw gerys da gans havysi ha mordardhoryon.
Devynnow
Klass:Trevow yn Kernow
Talgarth
Talgarth yw tre yn Powys, Kembra; (SO13SE17). Yma hi 35.7 mildir (57.4 km) dhiworth Kardydh ha 137 m (220.4 km) dhiworth Loundres. 1681 o braster an poblans yn 2011, ha 198 (11.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Tref-y-clawdd
Tref-y-clawdd yw tre yn Powys, Kembra; (SO27SE74). Yma hi 59.9 mildir (96.4 km) dhiworth Kardydh ha 137.2 m (220.8 km) dhiworth Loundres. 2931 o braster an poblans yn 2011, ha 249 (8.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Laterit
Laterit po gweres trovannel yw eghen a weres kevys yn tylleryow trovannel. Eghen yw laterit a galettir.
Gweres yw laterit rych yn horn hag aluminiom konsidrys dell yw usys dhe vos furvys yn ranndiryow trofannel tomm ha gleb. Yma dhedha liw rudh gossenek drefen aga dalgh oksidow horn. I a dhispleg drefen tewedha hir ha dour a'n garrek weli, dell yw usys pan vo tempredhow ughel ha glaw trom yn sesonow gleb ha segh an eyl warlergh y gila. Argerdh termyn hir yw tewedha trovannel (lateritthe). An brassa rann a'n ranndiryow a gomprehend lateritow yw ynter an trovannow Cancer ha Capricorn.
Francis Buchanan-Hamilton o an kynsa dhe usya hag henwel furvyans laterit yn Eynda yn 1807. En a'n henwis  'laterit' dhyworth an ger Latin later, ow styrya bryck. Usys yw an ger lemmyn rag deskrifa nivelinnow gweres rych yn seskwioksidow. Seskwioksid yw oksid gans tri atom a garbon ha dew atom a alkan.
Yn istorek, treghys veu laterit dhe shapow hevelep dhe vryckys, ha usya yn drehevel tirnosow. Wosa 1,000 OK usys veu laterit yn efan yn drehevyansow kepar hag Angkor Wat. A-dhia kres an 1970ow, usys veu laterit rag enep nebes fordhow yn le meyn.
An gwir dhe gerghynnedh yagh
An gwir dhe gerghynnedh yagh po an gwir dhe gerghynnedh yagh ha sostenadow yw gwir denel komendys gans kowethyansow gwiryow denel ha kowethyansow kerghynedhel rag difres an kevreythyow ekolologiethel a brov yeghes denel. An gwir a veu aswonnys gans Konsel Gwiryow Denel an Kenedhlow Unys dres y 48ves essedhek yn mis Hedra 2021 yn HRC/RES/48/13 ha, wosa henna, gans Ollguntelva an Kenedhlow Unys an 28ves a vis Gortheren, 2022 yn A/RES/76/300. Yn fenowgh yth yw an gwir an sel rag defens gwiryow denel gans difresysi gerghynedhel, kepar ha difresysi an tir, difresysi an dowr ha gweythresoryon gwiryow teythyek.
An gwir yw kelmys gans gwiryow denel erel hag yw fogellys war yeghes, kepar ha'n gwir dhe dhowr ha glanythter, an gwir dhe voos ha'n gwir dhe yeghes. An gwir dhe gerghynnedh yagh a dhevnydh maner a weythres dhe dhifres kwalita an kerghynnedh; an maner a weythres ma a wra enebi an effeyth a dhregyn kerghynedhel war unigynnow denel, erbynn an maner a weythres moy hengovek a rewlyans kerghynedhel hag a wra fogella war effeythyow war statys erel po an kerghynnedh y honan. Maner a weythres aral gans difres kerghynedhel yw an gwiryow a natur hag a assay ystynna an gwiryow res dhe dus ha korforethow dhe natur maga ta.
Klass:Kerghynnedh
The Cricket on the Hearth
The Cricket on the Hearth (Kernowek: An Gryll war an Oles) yw an tressa romansik Nadelik gans Charles Dickens. Dyllys veu an lyver ma yn 1845 kynsa.
Klass:Romansigow Nadelik Charles Dickens
Llanddyfnan
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Karol Nadelik
skeusennik|left|Rann a dhornskrif derowel 'A Christmas Carol' A Christmas Carol (Kernowek: Karol Nadelik) yw an kynsa romansik Nadelik gans Charles Dickens. Dyllys veu an lyver ma yn 1843 kynsa.
Kernow
Dickens a skrifas an lyver ma war-lergh viaj dhe Gernow. Yma'n Golowji Eddystone ha teylu a dhen bal yn aga dyji yn Karol Nadelik. Jacob Marley, an keskoweth marow a Ebenezer Scrooge, yw henwys rag Dr Marley a Lannwedhenek. Dickens o koweth a Dr Marley hag ev a drigas gans an medhek hag yth esa ev ow tornya Kernow.
Treylyansow
Yma dew dreylyans a'n lyver ma dhe Gernowek:
Klass:Romansigow Nadelik Charles Dickens Klass:Romansow yn Kernowek
Paul Kagame
Paul Kagame (genys 23 mis Hedra 1957) yw politeger rwandek.
Klass:Afrikans Klass:Dinethyansow 1957 Klass:Lewydhyon
Losowen-gegin
skeusennik|right|Aval dor hweg gans unn tregh removys. skeusennik|right|Spinach thumb|Losow-kegin dhe wertha yn marghas. thumb|right|Ow tevi losow-kegin yn [[Afrika Dhyhow|Afrika Dhyghow]] thumb|right|Trevasa betys y'n Ruvaneth Unys thumb|right|Margha losow-kegin y'n [[Statys Unys]] Losow-kegin yw rannow a  dybrys gan tus avel boos. An styr ma yw usys yn fenowgh dhe styrya pub stoff plans dybradow, ow komprehendya an bleujyow, frooth, garrow, del, gwreydh ha has.
Karetys hag avalow dor yw rannow a wreydh an plansow, mes drefen aga bos dybrys gans tus, losow-kegin yns i. Nyns ymons i y'n keth klass ha frooth, know, erbys, spisys po greunvosow. Prederys yw yn fenowgh bos avalow kerensa sort a losowen-gegin, mes drefen bos gansa hasennow, yn losoniethek frooth yns i. Rann bosek a vegyans tus yw losow-kegin. I a's teves vitamynnow A, B, C, D, monyow ha karbohydratow. Komendyansow an USDA rag Amerikanyon a lever y tal dhe dus dybri yntra pymp ha naw rann a frooth ha losow-kegin pub dydh. Sommen an myns dybrys a wra varya ow kregi war oos ha reydh.
Istori
Kyns ammeth, tus o helghyoryon-kunteloryon. I a hwila frooth, know, garrow, del, bollennow ha keler, ha helghya enevales po marow po byw rag boos. Prederys yw bos tevi trevasow yn lannerghi koswigow an ensampel kynsa a ammeth. Eghennow dhe les a blansow a veu tevys ha hwenn (plansow nag o dhe les) removys. Dewis plansow gans gnasow da kepar ha frothen veur po tevyans uskis a dhallathas yn skon wosa henna.
Gwirhaval yw lies den a-derdro'n bys dhe dhalleth tevi trevasow y'n oos 10,000 K.O.K. dhe 7,000 K.O.K.. Ammeth omvaga o an sort a-varra a ammeth, hemm yw tevi trevasow lowr rag aga theyluyow. Henna a veu gesys o usys dhe geschanjya rag gwara erel. Dhe bub rann a istori, y hallsa tus rych affordya sortow dyffrans a voos ow komprehendya kig, losow-kegin ha frooth. Mes megyans tus voghosek o skwithus dres eghen, dell yw usys neb chifboos gwrys a ris, sugal, gwaneth, barlys, myll po hwegys. Keworra losow-kegin a wre varyans dha'aga megyans.
Askorrans ollvysel losow-kegin
Klass:Bosow Klass:Plansow
Nelson Mandela
thumb|right|Nelson Mandela (2008)
Nelson Rolihlahla Mandela (/mænˈdɛlə/;  XLeveryans Xhosa:  [xoˈliːɬaɬa manˈdeːla]; 18 mis Gortheren 1918 – 5 mis Kevardhu 2013) o an 1a den Africanek bos Lywydh a Afrika Dhyghow. Yn Mvezo a veu genes. Ev a gaskerdhis warbynn system Apartheid (may hwoverna Afrika Dhyghow gans minoryta gwynn dredho) ha karherys a veu yn 1962. Livrys a veu dhyworth pryson yn 1990, hag ev a veu etholys lywydh wosa bos Apartheid diswrys may teu ha bos kynsa hembrenkyas du Afrika Dhyghow, yn unn sodha yntra. Ev o Lywydh a 10 mis Me 1994 bys yn 14 mis Metheven 1999.
William Jennings Bryan
William Jennings Bryan (19 mis Meurth 1860 – 26 mis Gortheren 1925) o laghyas, arethor ha politeger amerikanek.
Nelson Mandela
Ev a verwis 5 mis Kevardhu 2013, 95 bloodh.
Klass:Afrikans Klass:Dinethyansow 1918 Klass:Domhweloryon Klass:Kenedhlogoryon Klass:Lewydhyon Klass:Mernansow 2013 Klass:Pewas Nobel Klass:Skriforyon Klass:Socyalydhyon
William Jennings Bryan
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Demokratyon Klass:Dinethyansow 1860 Klass:Kresydhyon Klass:Mernansow 1925 Klass:Politegoryon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Vyrjyni
Trefaldwyn
Trefaldwyn yw tre yn Powys, Kembra; (SO29NW43). Yma hi 74.7 mildir (120.2 km) dhiworth Kardydh ha 147.5 m (237.3 km) dhiworth Loundres. 1257 o braster an poblans yn 2011, ha 156 (12.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Emperoureth Gupta
Emperoureth yn Eynda o an Emperoureth Gupta (Sanskrit, गुप्त, gupta). An kynsa a vyghternedh posek an Gupta o Chandragupta I (reynys ca. 320-335). Ev a unyas lies ruvaneth byghan re dhisplegyas a-dhia kodhans an emperoureth Kushana. Efanheys veu oryon an emperoureth gans y vab, Samudragupta (335-375). Ev a gemeras Pataliputra yn Magadha, y teuth ha bos penncita an Gupta wosa henna. Yn-dann y vab ev, Chandragupta II (375-413/15) an emperoureth a dheuth ha bos nerth meur an termyn na.
Trefaldwyn
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
Emperoureth Gupta
300px|skeusennik|An Emperoureth Gupta war hy foynt ughel 250px|skeusennik|Chandragupta II war geyn margh
Myghternedh an Gupta
Klass:Eynda
Morval
Morval (yn ria dhyworth an ger Galijek ow styrya "avon") yw baya arvorel furvyes gans beudhans rannel nans nag o rewlivys. Nans avon beudhys yw a dhur bos ygerys dhe'n mor ytho.
Yn tipek, shap ria war vappa yw hevelep orth gwedhen, kyn hyllns bos kompes heb skorrow meur. An patron a dheu dhyworth patron deseghans an nans kyns beudhi. Sewyans beudhi nansow ha furvya morvallow yw arvor avrewlys ha krybbys. Treweythyow yma enesow naturel, hemm yw, toppow breow kyns hanter-beudhys.
John Logie Baird
Klass:Albanyon Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow 1946 Klass:Dinethyansow 1888
Bob Clark
Benjamin Robert Clark (5 mis Est 1939 – 4 mis Ebrel 2007) o kevarwodher fylm, screenwriter, askorrer ha gwarier amerikanek. Klass:Dinethyansow 1939 Klass:Gwarioryon amerikanek Klass:Kevarwodhoryon fylm Klass:Mernansow 2007 Klass:Skriforyon amerikanek
Morval
Kemmyn yw morvallow yn Kernow ha Dewnans, Kembra soth, Iwerdhon soth, Breten Vyghan,Galisi ha'n Mor Adriatek.
Che Guevara
skeusennik|Che Guevara ha'y deylu
Ernesto "Che" Guevara  (14 mis Metheven 1928 – 9 mis Hedra 1967) o domhweler marksydh Arghantinek. Ynwedh, ev o medhek, awtour ha lyskannas. Figur brassa a dhomhwelans Kuba o ev. Y hevelep bos arwodh a rebellyans ollvysel.
Klass:Arghantinans Klass:Dinethyansow 1928 Klass:Domhweloryon Klass:Kemynegoryon Klass:Mernansow 1967 Klass:Skriforyon
Front Line Defenders
Front Line Defenders (Kernewek: Difresysi an Linen A-Rag), po The International Foundation for the Protection of Human Rights Defenders (Kernewek: Fundyans Keswlasek rag Difres Difresysi Gwiryow Denel), yw kowethyans gwiryow denel selys yn Iwerdhon ha fundyes yn Dulyn, Iwerdhon yn 2001 rag difres an re a wra oberi heb freudh dhe surhe an gwiryow denel a dus erel dell yns styrys y'n Diskleryans Ollvysel a Wiryow Denel.
Istori
Yn 2006 Front Line Defenders a fondyas sodhva Kesunyans Europa yn Brussels.
Front Line Defenders a dhegemeras Pewas Displegyans Keswlasek Myghtern Baudouin yn 2007ha Pewas an Kenedhlow Unys yn Gwiryow Denel yn 2018. An 3a a vis Gortheren 2014, Lawlor a veu res Ordyr Chevalier an Legion d'Honneur gans Kannas Frynkek dhe Iwerdhon, Mr Jean-Pierre Thebault, a-barth an governans frynkek.
Amkan Front Line Defenders yw galosegi difresysi gwiryow denel, avel maynoryon chanj sosyel, dhe besya aga ober heb peryll a arvedh, godros po dalghennas.
Kevrennow a-ves
Klass:Iwerdhon
Llaneilian
Llaneilian yw tre yn Ynys Môn, Kembra; (SH49SE35). Yma hi 141.5 mildir (227.7 km) dhiworth Kardydh ha 219.4 m (353.1 km) dhiworth Loundres. 1151 o braster an poblans yn 2011, ha 653 (56.7%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Ynys Môn
Nashville, Tennessi
Nashville yw pennsita Tennessi, Statys Unys. Yth esa dhedhi poblans a 689,447 a drigoryon yn 2020.
Gwiasva
Klass:Citys yn Tennessi Klass:Kontethow a'n Statys Unys Klass:Penncitys y'n Statys Unys Klass:Seow konteth an Statys Unys
Kemmynwlas a Genedhlow
skeusennik|Eseli a'n Kemmynwlas a Genedhlow skeusennik|Myghternes Elizabeth II ha Pennmenystroryon a'n Kemmynwlas a Genedhlow yn Kastell Windsor 1960 An Gemmynwlas a Genedhlow (aswonnys ynwedh avel "Kemmynwlas" hepken) yw keffrysyans a genedhlow. Yn terowel yth o henwys an Gemmynwlas Vretennek, ha selys veu yn 1926 pan dhallathas an Empir Bretennek bos diswrys. Yma 53 kenedhel-esel an Gemmynwlas y'n eur ma.
Ny esir saw kenedhlow a veu parth an Empir Bretennek dhe vos eseli an Gemmynwlas (kyn fe namm a-barth Rwanda ha Mosambik na veu byth trevesigys gans Breten Veur, pan vons gesys dhe junya avel eseli). Y hesir dhe eseli diberth ha dasjunya'n Gemmynwlas yn frank. Byttegyns y hyll junya po dasjunya'n Gemmynwlas bos tamm kales pan vo dhe'n genedhel-ombrofyer torvaow gwiryow mab-den.
Dallathvos
An term "Kemmynwlas a Genedhlow" a dheuth a 1884. Y feu Arlodh Rosebery yn godrik yn Ostrali yn 1884. Hag yn Adelaide y leveris ev y fia nebes trevesigethw an Empir Bretennek ow pos rydh, ha martesen y fia lies ow pos moy anserghek. Ev a leveris y fia an kenedhlow ma ow pos ena an Gemmynwlas a Genedhlow.
Amkan
Nyns yw an Gemmynwlas a Genedhlow kowethas politek. Ruvanes Elizabeth II yw penn-stat 16 kenedhel an Gemmynwlas ynwedh, henwys Gwlaskordhow an Gemmynwlas. Kanada hag Ostrali yw diw wlaskor a'n brassa. Yma Skrifennyas Kemmyn ow tyghtya maters pubdydhyek an Gemmynwlas a Genedhlow. Patricia Scotland yw Skrifennyas Kemmyn a-dhia 2015. Byttegyns nyns eus maystri didro po andhidro dhe'n Ruvaneth unys na dhe'n Skrifennyas Kemmyn war an kenedhlow ma. Yn gwir, yth yw ogas pub huni a'n 53 henedhel ma kenedhlow anserghek gans governansow aga honan. An kenedhlow ma a dheuth war-barth dhe furvya kowethyans gans amkanow kemmyn. Nebes anedha yw:
Nebes kedhlow
Klass:Kemmynwlas a Genedhlow Klass:Fondyansow 1949
Trefeglwys
Trefeglwys yw tre yn Powys, Kembra; (SN99SE31). Yma hi 72.2 mildir (116.1 km) dhiworth Kardydh ha 159.8 m (257.1 km) dhiworth Loundres. 890 o braster an poblans yn 2011, ha 257 (28.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
The Battle of Life
The Battle of Life (Kernowek: An Gas a Vewnans) yw an peswara romansik Nadelik gans Charles Dickens. Dyllys veu an lyver ma yn 1846 kynsa.
Klass:Romansigow Nadelik Charles Dickens
Tirfurv
Tirfurv yw shap aswonadow a enep an tir (ha treweythyow gweli an mor). I a hwer yn lies sort a vynsow, yntra nebes metrow dhe gansow a gilometrow.
= Klassa tirfurvow =
Y hyllir klassa tirfurvow yn niver a fordhow. Unn fordh yw herwydh an kerghynnedh mayth yw furvyes, po an eghen a garrek a dhelenow myns ha shap an tirfurvow, po y dyller herwydh argerdhow tektonek.
= Kerghynnedh =
Tirfurvow arvorel
(rag moy a vanylyon, y hweller an folen, tirfurvow arvorel)
Tirfurvow arvorel yw gwrys gans ober an tonnow, owth esknia, treusperthi ha godhesa stoffow.
Tirfurvow arvorel eskniansel
Penntir, baya, sawen ha stakk yw ensamplow a dirfurvow war an arvor gwrys gans esknians.
Tirfurvow arvorel godhesansel
Wosa esknians, an mor a dreusberth tewes hag erel ha's godhesa, ow furvya trethow ha tavasow tewes.
Tirfurvow avon
(rag moy a vanylyon, y hweller an folen tirfurvow avon)