cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kolm an Askorn
Vertus medhegel
Dell yw kampollys dhyworth an hanow, an losowen vyghan ma a yll 'kelmi' eskern, hemm yw, aga gwellhe pan vons terrys. Hi a yll gweres ynwedh gans remm (po kleves eseli), phlebitis po tregh y'n groghen. An wreydhen yw rathellys ha kemyskys yn amanyn po olew kyns hy ri war an groghen rag treusworra an olewow essensek hag vertus yaghheus.
Klass:Plansow afinus
Ganga
Dowr Ganga, gelwys ynwedh Ganges (Sanskrytek: गङ्गा Hindi: गंगा Urdu: گنگا Ganga IPA: [ˈɡəŋɡaː]; Bengali: গঙ্গা Gonga), yw an tressa avon moyha war isbrastir Eynda a rann diskargans. Henwys yw an avon dhyworth duwies Hindou gelwys Ganga. Doronydhyon, istorioryon ha mythologydhyon a breder bos Ganga kolon gonisogeth, hengov ha bewnans Eynda.
Doronieth
Deklarys yw Dowr Ganga ynter Allahabad ha Haldia avel Dowrgledh Kenedhlek Niver 1 gans an governans. Desedhys yw lies cita diwysyansek war lannow an avon kepar ha Patliputra, Kannauj, Kanpur, Kara, Prayagraj, Varanasi, Ghazipur, Bhagalpur, Munger, Murshidabad, Baharampur ha Kolkata. Arenebedh kreungylgh an Ganga yw moy ages 900,000 kilometer pedrek (390,000 mildyr pedrek) ha trigys yw dres 650 milvil a dus ynno. Downder kresek an avon yw 17 meter ha'n downder moyha 33 meter.
Defolyans
Yma meur a dhefolyans y'n Ganga drefen lies den leel dhe worra aga skollyon ynno. Hemm a gaws meur a glevesow kepar ha terthen skit, kleves avi, terthen vrith ha diftheria. Nivel an bakteria kolifurv re ynkressyas pell a-ugh an normal, an acheson rag meur a'n defolyans. An klevesow ma a gaws tressa rann an mernansow yn Eynda pub bledhen. Drefen henna, an governans re dhallathas ragdres kostek gelwys an Towl Gweythres Ganga (Ganga Action Plan).
Istori
Dres an Oos Vedik a-varr, Dowr Indus ha Dowr Sarasvati o an chif avonow war Isbrastir Eynda yn le an Ganga. Mes y'n Vedas diwettha gorrys yw moy a bosekter dhe'n Ganga. An den europek kynsa dhe skrifa a-dro dhe'n Ganga o Megasthenes (350 – 290 KOK). Yn Piazza Navona yn cita Rom yma fenten henwys Fontana dei Quattro Fiumi (Fenten an Peder Avon) delinyes gans Gian Lorenzo Bernini ha gorfennys yn 1651. An kervyans a wra arwedhya peder a avonow bras an bys (an Ganga, an Nil, an Danaw, ha'n Río de la Plata, ow representya an peswar brastir aswonnys y'n termyn na. skeusennik|Mappa a wastastir an Ganga
Styr erbysek
Dowr Ganga yw usys yn efan yn ammeth war wastastiryow frothek hy fennva. An chif trevasow yw ris, kors sugra, pys melyn, has olew, patatys ha gwaneth. War lannow an avon, an gwern ha lynnyn yw ranndir da rag teva trevasow kepar ha pysennegyon, chillis, kedhow, sesame, kors sugra ha juta. Pyskessa a hwer ynwedh yn dowryow an Ganga. Diwysyansow usi edhom dhedha a veur a dhowr yw desedhys war lannow an avon. Tornyaseth yw posek y'n bledhynnyow diwettha.
Klass:Asi Klass:Avonyow
Konteth Mason, Virjynni West
Konteth Mason (yn Mason County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Mason
Lostledan
Bronnvil a wra bewa a-dro dhe avonyow yw lostledan. Yma dew eghen a lostledan yn few hedhyw, an lostledan Eurasiek (Castor fiber) ha'n lostledan Amerikanek (Castor canadensis). Ymons i an knivil nessa moy y'n bys, wosa an kapybara.
Dustuniow
Klass:Kniviles
Mike Kellogg
Michael "Mike" Kellogg (Chicago, Illinois) yw ost radyo amerikan. Ev yw deklaryer kottha gans Moody Radio hag ost rag Music Through the Night.
Klass:Dinethyansow 1941 Klass:Illinois Klass:Radyo Klass:Skriforyon amerikanek
Reggae
thumb|right|upright=1.6|Gitar skank, resyas reggae Reggae yw eghen a ilewydh a dheuth a Jamayka y'n 1960ow diwedhes. Usys yw an term ynwedh dhe gampolla ilewydh gerysda arnowydh Jamayka ha'y diaspora. Sengel gans Toots and the Maytals, "Do the Reggay" yn 1968 o an gan gynsa dhe usya an ger "reggae", ow henwel an eghen ha'y gomendya dhe bobel an bys. Rag bos kewar yn tien, reggae yw eghen a ilewydh delenwys gans mento hengovek, jazz amerikanek ha 'resyas ha hireth' (rhythm and blues), hag esblegys dhyworth an eghennow kyns a ska ha rocksteady. Dell yw usys, testennow reggae yw nowodhow, kyhwedhlow ha kampollow politek. Aswonnys yw yn es drefen an gorthboynt ynter isbols an gitar faborden ha'n tabour, ha'n rann resyas dreusakenek. An ilow a'n jeves chops rewlys war an dreusaken (gelwys "skank”) gwariys gans gitarydh resyas. An tabour faborden a skwatt war an nessa ha peswora pols y'n barr (gelwys an “drop”). Dalleth reggae o yn ska ha rocksteady, ha dhyworth an diwettha reggae a gavas devnydh an gitar faborden avel daffar frappyans.
Yma kevren ogas yntra reggae ha Rastafari, kryjyans Afrokresek a dhisplegyas yn Jamayka y'n 1930ow, ow skoodhya Pan-Afrikanieth. Wosa devedhyans reggae, Rastafarieth ynwedh a dheuth moy gerysda yn ollvysel. Kemmyn yw kanoryon reggae dhe usya Sowsnek Jamayka po rannyeth Jamayja yn aga hanow, gans niver a eryow/themow dhyworth Rastafari, kepar ha Babylon, sinsemilla/ganja (kanabys yw sakrys dhe holyoryon an kryjyans), Jah (Duw) ha kethneth. Byttegyns, kenys yw reggae yn lies yeth, ow komprehendya Kembrek (Geraint Jarman ha'n Cynganeddwyr), Iwerdhonek (Breag), Rewenysek (Hjálmar) ha Kernewek (Bagas Degol).
Erbynn hedhyw yma lies versyon a reggae, ow komprehendya:
Klass:Ilow
Spencer Perceval
Spencer Perceval (1 mis Du 1762 - 11 mis Me 1812) o statydh bretennek.
Klass:Dinethyansow 1762 Klass:Mernansow 1812 Klass:Politegoryon a Loundres
Peter Fehervari
Peter Fehervari yw romanser (Warhammer 40,000).
Lewpard
Ev yw kevys yn gwyls yn ranndirow efan yn Afrika, yn ranndirow byghan Asi a'n west ha'n kres, war isbrastir Eynda, hag Asi soth ha soth-est. Ev yw rolys yn studh goliadow war Rol Rydh IUCN drefenn bos poblansow an lewpard yn dann godros awos koll trigva, ha poblansow usi diyskynna yn rannow bras an gwrandrans ollvysel. skeusennik|Mappa Is-eghennow Panthera pardus
Dustuniow
Klass:Panther
Samuel Morse
Samuel Finley Breese Morse (27 mis Ebrel 1791 – 2 mis Ebrel 1872) o deviser ha lymner amerikanek (viz. kod Morse).
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Lymnoryon Klass:Mernansow 1872 Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh
Runrig
Bagas rokk keltek albanek o Runrig furvyes war Enys Skye (An t-Eilean Sgitheanach) yn 1973. A-dhia an dalleth, an bagas a gomprehendyas breder ha skriforyon kanow Rory Macdonald ha Calum Macdonald a Uist Dhyghow (Uibhist a Deas). Eseli an 1980ow ha 1990ow (termyn moyha gerys-da an bagas) a gomprehendyas ynwedh Donnie Munro, Malcolm Jones, Iain Bayne, ha Pete Wishart. Munro a asas an bagas yn 1997 rag resegva yn politegieth gans an Parti Lavur hag asleys veu gans Bruce Guthro. Wishart a asas yn 2001 (ev yw esel senedhek Perth ha Kledhbarth Konteth Perth a-dhia 2001 rag Parti Kenedhlek Alban), asleys gans Brian Hurren. Dyllys veu peswardhek kuntilow studyo gans an bagas, ha niver meur a'ga hanow veu kkenys yn Albanek.An bagas a dhuryas bys dhe 2018.
Linen termyn
= Plasennskrif =
Kuntilowyow byw
Noten: An vosen ma a dhiskwedh dyllansow kenwerthel byw. Kanow erel a veu dyllys y'n kevres "Access All Areas" rag Bagas Skodhyoryon Runrig sodhogel, dell dhiskwedhir a-is.
Kuntilowyow kevernyans
Noten: Y renkir saw kuntilowyow kevernyans a veu dyllys yn sodhogel. Moy a guntilowyow kevernyans yw kavadow, mes a veu dyllys heb gummyas an bagas.
Gwydhyowyow
Noten: An vosen ma a gomprehend dyllansow gwydhyow kenwerthel. Gwydhyowyow erel re beu dyllys y'n kevres "Access All Areas" rag Bagas Skodhyoryon Runrig sodhogel, dell dhiskwedhir a-is.
Dyllansow Bagas Skodhyoryon
Kevres a dhyllansow Access All Areas ow komprehendya daffar byw hag kovskrifek avel dyllansow CD ha DVD o kavadow dre vagas sodhogel skodhyoryon Runrig.
Klass:Albanyon Klass:Rock
Konteth Lehigh, Pennsylvani
Konteth Lehigh (yn Lehigh County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Coedcernyw
Coedcernyw yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST28SE47). Yma hi 7.1 mildir (11.4 km) dhiworth Kardydh ha 125.5 m (202 km) dhiworth Loundres. 2022 o braster an poblans yn 2011, ha 199 (9.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Casnewydd
Trevow yn Kernow
Nyns eus tre veur yn Kernow. An voyha yw Kammbronn-Rysrudh, mes Truru yw penn-sita an pow.
Yma nebes trevow poesek (ha nebes gwigow byghan!) yn Kernow a-is:
1772
bledhen lamm
Klass:1772
Gorsav Dowr an Woon
skeusennik|Gorsav Dowr an Woon dhe 1905 ow mires yn-nans an [[Nans Logh war-tu ha Logh.]] Yth esa Gorsav Dowr an Woon (Moorswater railway station) kres oberansow an Hyns-horn Lyskerrys ha Karn ha'n Hyns-horn Lyskerrys ha Logh. Y furvyas an dhew hyns-horn dibarthva penn-dhe-benn dhe'n tyller ma. Omma yth esa krowji an linennow ha hwel pri gwynn esa devnydhyes avel termynal lim rag lies bledhen erna wrug degea a-gynsow.
Istori
Hyns-horn a eylworras an dowrgleudh yn 1860 ha trethysi veu karyes yntra Dowr an Woon ha Logh dhyworth 11ves mis Gwynngala 1879. An Hyns-horn Kernow ygeris yn 1859, ow treusi an linennow ha'n garth gwara dhe Dhowr an Woon dre bonsfordh veur. Gorsav nowyth veu drehevys a-gledhbarth an ponsfordh. Y feu devnydhyes gans trethysi ow viajya dhe Lyskerrys, mes yn 1896 y feu ygerys kay nowyth dhe Gomm rag trethysi ow mos dhe worsav Lyskerrys.
War 15ves mis Me 1901, yth ygerys skorr-junya dhyworth Komm dhe worsav Lyskerrys. Wosa an prys ma, nyns esa res dhe drenow hedhi orth Dowr an Woon ha deges veu an gorsav.
Ethiopi
Ethiopi (yn Amharek, Ityopp'ya) yw gwlas yn Afrika Est.
Gorsav Dowr an Woon
Istori
Trenow gwara re besyas dhe dhevnydhya an linen dhe lergh-gwitha dhe Dhowr an Woon yn treweythus, mes ny dheu an trenow ma yn fenowgh.
Dick York
Richard Allen York (4 mis Gwynngala 1928 – 20 mis Hwevrer 1992) o gwarier amerikanek gerys da.
Gorsav Dowr an Woon
Krowji
skeusennik|Tren lim ow pos dhuntyes dhe Dhowr an Woon. Yth esa desedhys an krowji ynter an linen Bre Garn ha'n lergh-gwitha pri gwynn gans hwelji byghan a-dhelergh dhodho. Yth esa keffrys hwelji rag gwitha an kertow ha'n kochys kyn an linen dhe junya gans Hyns-horn an West Bras. Y feu gwithys an kochys yn krowji aral dhe Logh.
Dick York
Klass:Dinethyansow 1928 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Mernansow 1992 Klass:Ynkleudhyansow yn Michigan
Gorsav Dowr an Woon
Krowji
Y feu deges an krowji war 11ves mis Gwynngala 1961, wosa henna oberys veu an skorr gans ULDow ha okomotyvyow disel Klas 22 Kledhrennow Bretennek.
Jinsei Kataoka
Jinsei Kataoka yw skrifores manga nihonek (Deadman Wonderland, Eureka Seven).
Don Keefer
Klass:Dinethyansow 1916 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Mernansow 2014
Jinsei Kataoka
Klass:Asianesow
1543
Klass:1543
Bram Stoker
Abraham Stoker (8 mis Du 1847 – 20 mis Ebrel 1912) o awtour iwerdhonek a romansow ha hwedhlow berr. Aswonys yw hedhyw yn-dann an hanow "Bram" Stoker rag y romans Gothek Dracula, dyllys yn 1897. Dres y vewnans, moy aswonys o avel skoodhyer personel dhe'n gwarier Henry Irving hag avel dyghtyer negys yn Gwariva Lyceum yn Loundres, o perghennys dhe Irving. skeusennik|left|200px|Men kov dhe Stoker yn Whitby, [[Pow Sows]]
Llanllawddog
Llanllawddog yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN42NE18). Yma hi 55.8 mildir (89.7 km) dhiworth Kardydh ha 178.7 m (287.6 km) dhiworth Loundres. 686 o braster an poblans yn 2011, ha 370 (53.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Gorsav Dowr an Woon
Droglamm
skeusennik|Kledhrennow dhe Dhowr an Woon y'n jydh hedhyw, ow mires war-tu ha tyller an gorsav gwreydhek. War 15ves mis Metheven 1906 y hwarva droglamm dhe Dhowr an Woon. Hwegh kocha gwag a dren arbennek re bia kemeres dhe Lyskerrys, mes hag i ow pos shuntyes y ponsons dhe-ves yn-nans an skorr serth. An gwithyas-sinell re bia gwarnyes yn-kever an kochys ha tren trethysi dhyworth Logh veu stoppyes orth sinellow an dhibarthva. Y feu estemyes bos an kochys ow viajya dres 60 mildir pub our (100 kilometer pub our) a bonyas bys dhe Dhowr an Woon le may kesskwatsons gans kochys erel y'n krowji. Pub onan veu distruys.
Bram Stoker
Yowynkneth
Genys veu Stoker 8 Du 1847 yn 15 Marino Crescent, Clontarf, hemm yw yn rann Ogledhbarth [Dulyn]], Iwerdhon. Y das o Abraham Stoker (1799-1876), a Dhulyn, ha'y vamm o Charlotte Mathilda Blake Thornley (1818–1901), ha megys veu yn Konteth Sligo. Ev o an tressa a seyth flogh, an kottha o Syr Thornley Stoker. Eseli o an teylu a Eglos an Pluv, Clontarf, o eglos Gatholik, hag ena y feu besydhys pubonan a'n fleghes. Pur glav o yn y yowynkneth a-varr, mes ev a wellhas pan veu seyth bloodh.
Capon Bridge, Virjynni West
Capon Bridge yw tre yn Konteth Hampshire, Virjynni West, SUA. Yth esa dhedhi poblans a 2,178 a drigoryon yn 2000.
Bram Stoker
Avel tevesik
Ev a studhyas yn Kolji an Drynsys, Dulyn, ow kradhya yn Awgrym. Ev a dhallathas skrifa daswelyansow gwarivaow, ow tos ha bos koweth Henry irving. Yn 1878 Stoker a dhemedhis Florence Balcombe, mowes pur deg tantys a-gynsow gans Oscar Wilde. I a gavas unn mab, Irving Noel Stoker, genys 31 Kevardhu 1879.
Ev a dhendylas y vewnans dre skrifa niver meur a romansow barthusek, an huni moyha a vri yw Dracula, dyllys yn 1897. skeusennik|right|300px|Kudhlen an dyllans kynsa a Dracula
Capon Bridge, Virjynni West
Klass:Doronieth Virjynni West Klass:Trevow y'n Statys Unys
Fentynnyow Idaho
Fentynnyow Idaho (Idaho Springs) yw cita yn Konteth Clear Creek, Kolorado. An cita a veu fondys yn 1859 hag ynkorforys yn 1885. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 1,782.
Gorsav Dowr an Woon
Erel
Dowr an Woon
Llanllawddog
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Toledo, Ohio
thumb|300 px|Toledo thumb|250px| Toledo yw sita yn Konteth Lucas, Ohio, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 268,508.
Fentynnyow Idaho
Klass:Citys yn Kolorado
Toledo, Ohio
An sita a veu fondys yn 1833.
Gwiasva
Klass:Citys yn Ohio
Jordan
Jordan (yn Arabek, أردنّ ʼUrdunn) yw gwlas yn Asi West.
Klass:Arabi Klass:Gwlasow yn Asi
Bram Stoker
Treylyans Kernewek
Treylyes veu Dracula ha Dracula's Guest dhe Gernewek gans Nicholas Williams, dyllys gans Evertype yn 2016. An treylyans yw yn Kernowek Standard.
Lyvrow nag yw fugieth
Klass:Dinethyansow 1847 Klass:Godhyli Klass:Mernansow 1912 Klass:Skriforyon fugieth wothek
Robert Banks Jenkinson, 2sa Yurl Liverpool
Robert Banks Jenkinson, 2sa Yurl Liverpool (7 mis Metheven 1770 – 4 mis Kevardhu 1828) o statydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1770 Klass:Mernansow 1828 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Planetik
Planetik yw korf karrek y'n efanvos. An brassa niver a'n huni aswonnys dhyn yw desedhys y'n Kevreyth Howlek ow resek a-dro dhe'n Howl. Ymons i avel planettys mes le aga myns. I a wra varya yntra pur vyghan (le ages karr) ha meur 600 mildir (1,000 km) yn aga threuslinen. Nebes planetigow a's teves loryow.
Planetigow a dhiskwedh avel ster byghan y'n ebron, mes i a wra gwaya y'n ebron drefen aga bos resek a-dro dhe'n Howl, ha ster ow heveli gwaya drefen an Nor dhe droyllya. Kepar ha planettys, ny wra planetigow aga golow aga honan mes dastewynna golow an Howl. Aga shap a yll bos avrewlys.
Giuseppe Piazzi a dhiskudhas an planetik kynsa, yn 1801. Ev a'n gelwis Ceres, ha Ceres yw an korf moyha y'n Grugys Planetik. Re erel, kepar ha Juno, Pallas, ha Vesta veu diskudhys awosa. Erbynn an 1850ow, diskudhys veu keniver bos res dh'aga nivera ow talleth gans Ceres avel niver 1. Hedhyw steronydhyon a us pellwelleryow ha jynnys-amontya dhe dhiskudha milyow a blanetigow pub mis. Onan a'ga forposow yw dargana plowghyansow planetigow.
Bronn (tirfurv rewlivel)
Bronn (drumlin) yw tirfurv rewlivel furvyes yn-dann lien rew pa wrello an rew shapya selvarian dhe vreow rond byghan (ughelder le ages 20m). Gwrys yns i dhyworth rewtinyow. Tri chif tybyans a eksist dhe dhisplegya aga furvyans. Martesen pub tybyans a yll bos ewn yn tylleryow dyffrans.
Bronnek
An ger 'bronnek yw usys dhe dheskrifa ranndir meur a vronnow. An term Sowsnek yw basket of eggs topography. Kemmyn yw an tirwedh ma yn rannow a Gledhbarth Pow Sows, Kledhbarth Iwerdhon, Swistir, Kanada ha'n Statys Unys, ha Patagonia.
Planetik
Klass:Steronieth
Peter Trevorah
Peter Trevorah yw skrifer y'n yeth Kernewek a-dhiworth Ostrali.
Abaty Cwm-hir
Abaty Cwm-hir yw tre yn Powys, Kembra; (SO07SE02). Yma hi 59.4 mildir (95.6 km) dhiworth Kardydh ha 150.1 m (241.6 km) dhiworth Loundres. 231 o braster an poblans yn 2011, ha 28 (12.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Peter Trevorah
Mab dhe Douglas E.F. Trevorah (dyskader) ha Joyce (née Malone) yw. Ev a radhyas dhyworth Pennskol Melbourne yn 1979 gans bachelerieth yn lagha. Y dhehengeugh o divroas dhe Ostrali a-dhyworth Rysrudh. Y'n 1990ow, ev a dhallethas dyski Kernewek, ha bardhys veu yn 2001 gans an hanow bardhek. A-dhia an 2000ow a-varr, ev o dyskader Kernewek yn klassys restrys gans Kowethas Kernewek Victoria. Ev re restras kuntellesow Yeth an Werin yn leel pub mis a-dhia ena magata. Wosa omdenna avel laghyas, ev a dhallathas dyski yethow Frynkek hag Awgrym yn skolyow eylradh leel rann-termyn. Ev re wrug kors yeth Bretonek magata dhyworth Pennskol Breteb Vyghan West.
Oberyow Kernewek (yn Kernewek Kemmyn)
Klass:Skriforyon yn Kernowek
Abaty Cwm-hir
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Powys
George Canning
George Canning (11 mis Ebrel 1770 - 8 mis Est 1827) o statydh bretennek. Klass:Dinethyansow 1770 Klass:Mernansow 1827 Klass:Politegoryon a Bow Sows
1801
bledhen gemmyn
Klass:1801
Llanllwni
Llanllwni yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN43NE78). Yma hi 58.2 mildir (93.7 km) dhiworth Kardydh ha 178.1 m (286.6 km) dhiworth Loundres. 623 o braster an poblans yn 2011, ha 367 (58.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Kazuma Kondou
Kazuma Kondou yw lymner manga nihonek (Deadman Wonderland, Eureka Seven).
Klass:Asians
Konteth McDowell, Virjynni West
Konteth McDowell (yn McDowell County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Bara
skeusennik|left|Bara ha bara byghan yn popti skeusennik|left|Eghennow dyffrans a vara skeusennik|left|Baramanyn skeusennik|left|Bara krasys skeusennik|Bara leun servys gans amanyn hag oyow Sort a voos pebys yw bara. An chif devnydh yw toos, gwrys dre vras dhyworth bleus ha dowr. Dell yw usys, keworrys yw holan ha burm. Yn fenowgh pebys yw bara yn forn. Y hyiir y brena a-derdro'n bys.
Konteth McDowell, Virjynni West
McDowell
Bara
Y hyllir krasa bara po y usya dhe wul baramanyn (breghdanow). Pitsa yw boos selys war vara. Yma lies eghen a vara.
Melhwioges
Teylu a gramviles a wra bywa war an tir yw melhwiogesow (Testudinidae), usi rann a'n urdh Testudines. Henwyn kernewek erell rag melhwioges yw kroban ha kronek ervys.
Bara
An dhew chif sort a vara yw:
Bara kryjyk
Kristonedh ha Yedhoweth a's teves rewlys yn kever an devnydh a vara yn aga kryjyansow. Dybrys yw bar heb gwel (matzo) gans Edhewon dres aga Fask. Solempnyans Katholek oferen Korf Krist a us waffers heb gwel.
Difennys yw devnydh bara heb gwel rag oferen an Testament Koth gans eglosyow Ewngryjyk ha gesys yw an devnydh a vara gwel saw avel arwodh a'n Testament Nowydh. Hemm o onan a dri foynt kedrynn a gawsyas an fols ynter eglosyow Ewngryjyk ha Katholek yn 1054.
Eghennow a vara
Klass:Bosow
Melhwioges
Klass:Kramviles
Magdeburg
Magdeburg yw penncita ha'n nessa brassa cita y'n stat almaynek Sachsen-Anhalt. Yma an cita war an Elbe hag yth o hy foblans moy es 230,000 yn 2018.
Klass:Almayn Klass:Citys ha trevow yn Europa
Gorta Fenten Geyn
skeusennik|Tren ow mos war-tu ha Lyskerrys ow trehedhes Gorta Fenten Geyn. Gorta Fenten Geyn (St Keyne Wishing Well Halt) yw gorsav hyns-horn war an Linen Nans Logh a serv an treveglos a Sen Keyn ha gwithti "Magnificent Music Machines".
1831
bledhen gemmyn
Klass:1831
Gorta Fenten Geyn
Istori
Kyn an hyns-horn dhe ygeri, y feu an bargennow tir ha treveglosow y'n arenebedh servyes gans an Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh. An Hyns-horn Lyskerrys ha Logh veu ygerys war 27ves mis Kepardhu 1860 rag karya gwara yntra Lyskerrys ha Logh ha'n dowrgleudh veu devnydhyes lyha ha lyha. Trenow trethysi a dhallathas war 11ves mis Gwynngala 1879, mes nyns o bys dhe'n 25ves mis Hwevrer 1902 yth ygerys an gorta ogas ha Sen Keyn y'n Nans Logh, wosa an hyns-horn dhe junya gans an penn-linen dhe worsav Lyskerrys.
Deskrifans
skeusennik|Entrans dhe Worta Fenten Geyn. Yma unn kay gans skovva vian dhe Worta Sen Kay usi desedhys a-dhyghow dhe drenow ow mos war-tu ha Logh.
Sevisyow
Y hedh ogas ha pub tren dhe Sen Keyn orth govyn - hemm a styr bos res dhe drethysi leverel dhe'n gwithyas-tren y fynnons diyskynna omma; yma res dhe'n re a vynn junya an tren gul sinell kler dhe'n lewyer ha'n tren ow trehedhes. Nyns usi trenow war dhydhyow Sul y'n gwav yntra mis Du ha mis Me.
Erel
Klass:Kernow Klass:Gorsavow
Rod Serling
thumb Rodman Edward Serling (1924–1975) o dramatydh, askorrer, ha hwedhlor a'n Statys Unys.
Klass:Dinethyansow 1924 Klass:Demokratyon Klass:Gwarioryon amerikanek Klass:Mernansow 1975 Klass:Skriforyon fugieth amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh
Ontario
Ontario yw pow yn Kanada. Gans 12.5 milvil driger, Ontario yw an pow an moyha poblys y'n wlaskor. (A-dro dhe 37.9% a dus Kanada a drig yn Ontario.) Pennsita an pow yw Toronto, hag Ottawa – pennsita a Ganada oll – usi y'n pow ma ynwedh. Hamilton ha Loundres yw sitys bras erell. Yn Ontario Deghow – h.y. an rann a'n pow dhe'n soth-est a Lynn Nipissing – yma poblans does ha lies bargen-tir, diwysyans h.e. Ontario Gogledh yw brassa lower, gans poblans pur vyghan ha tiredh koesek. Yma peswar a'n pymp Lynn Meur ow kelghi Ontario. Pow Kebek usi dhe'n howldrehevel a-dreus Avon Ottawa; yma'n Statys Unys dhe'n soth a-dreus an Lynnow Meur, ha Manitoba orth an amal north-west.
Sowsnek yw an yeth moyha kewsys omma a-dhia drevesigans Ontario Deghow gans Lelysi an Emperoureth Kesunys (United Empire Loyalists) yn 1783 wosa an Domhwelans Amerikan. Byttegyns, yma nebes 550 000 a dus ow kewsel Frynkek (ymons i ow triga kyns oll yn kyrghynn Ottawa); yma'n gemmynieth a Frynkegoryon yn Ontario a-dhia kres an 17ves kansblydhen.
Kathleen Wynne a'n Parti Livrel yw kynsa menyster Ontario lemmyn.
left|thumb|300px|Niagara Falls, orth aber Avon Niagara yn Ontario Deghow.
Kevrennow yn-mes
Klass:Powyow ha tiredhow Kanada
1858
bledhen gemmyn
Klass:1858
Jhilmar Lora
Carlos Jhilmar Lora (24 Hedra, 2000) yw gwarier-pelldroes perouanek
Klass:Dinethyansow an 20ves kansvledhen Klass:Peldrosyoryon
Rock Dog
Rock Dog yw fylm bywhes amerikanek gwres yn 2016 askorrys gans Mandoo Pictures.
Klass:Fylmow bywhes amerikanek
Konteth Luzerne, Pennsylvani
Konteth Luzerne (yn Luzerne County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Christopher Plummer
thumb|Christopher Plummer Arthur Christopher Orme Plummer (13 Kevardhu 1929) yw gwarier kanadek geryes da.
Klass:Dinethyansow 1929 Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon ganadek Klass:Gwarioryon lev Klass:Gwarioryon wariva Klass:Gwaynyoryon Pewas Akademi Gwella Gwarier-Skoodhya Klass:Mernansow 2021
Gorsav Tir an Bughes
skeusennik|An skovva ha kay dhe Dir an Bughes ow mires war-tu ha Logh. Gorsav Tir an Bughes (Sowsnek: Causeland railway station) yw gorsav hyns-horn war an Linen Nans Logh a serv an wig Tir an Bughes.
Istori
An Hyns-horn Lyskerrys ha Logh a ygeris a-hys an Nans Logh yn 1860 rag eylworra an Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh ha trenow trethysi a dhallathas war 11ves mis Gwynngala 1879. Wortalleth yth esa gorsavow dhe Dhowr an Woon, Tir an Bughes ha Logh yn-unnik.
Yn mis Kepardhu 1881, y feu deges gorsav Tir an Bughes wosa an gorsav nowyth dhe Dewesva temmik pella a-hys an nans. An gorsav dhe Dir an Bughes a eyl-ygeris yn mis Metheven 1888.
Deskrifans
skeusennik|Gorsav Tir an Bughes yn 1987. Yma unn kay ha skovva dhe Dir an Bughes a-dhyghow dhe drenow a dhrehedh dhyworth Lyskerrys.
Servisyow
Gorsav govyn yw Tir an Bughes. Yma res dhe drethysi a vynn junya an tren gul sinell kler dhe'n lewyer ha'n tren ow trehedhes; yma res dhe'n re a vynn diyskynna leverel dhe'n gwithyas-tren. Nyns usi trenow dydh Sul yntra mis Du ha mis Me.
Erel
Klass:Kernow Tir an Bughes
Goldcliff
Goldcliff yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST38SE36). Yma hi 11.9 mildir (19.2 km) dhiworth Kardydh ha 119.9 m (192.9 km) dhiworth Loundres. 322 o braster an poblans yn 2011, ha 33 (10.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Casnewydd
Agnes Moorehead
Agnes Robertson Moorehead (6 mis Kevardhu 1900 – 30 mis Ebrel 1974) o gwariores amerikanek.
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Dinethyansow 1900 Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Mernansow 1974 Klass:Ynkleudhyansow yn Ohio
Koweyt
Koweyt (yn Arabek, الكويت al Kuwayt) yw gwlas yn Asi West.
Klass:Arabi Klass:Gwlasow yn Asi
Weirton, Virjynni West
Weirton yw sita vyghan yn Virjynni West, SUA. Yth esa dhedhi poblans a 20,411 a drigoryon yn 2000.
1813
bledhen gemmyn
Klass:1813
Llanpumsaint
Llanpumsaint yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN42NW29). Yma hi 58 mildir (93.4 km) dhiworth Kardydh ha 181.4 m (291.8 km) dhiworth Loundres. 719 o braster an poblans yn 2011, ha 383 (53.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
M. R. James
Montague Rhodes James (1 mis Est 1862 – 12 mis Metheven 1936) o awtour ha skoler kresosel. Klass:Dinethyansow 1862 Klass:Istorioryon Klass:Mernansow 1936 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson
Konteth Lycoming, Pennsylvani
Konteth Lycoming (yn Lycoming County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Kurun
right|thumbnail|250px|An gurun a Alban, gwiskys wostalleth gans Jamys V yn 1540. Kurun yw sort a hatt – yn fenowgh gans meyn ker, owr, perlys h.e. – gwiskys gans myghternedh ha tus ryal erell. Yma'n gurun owth arwoedhya myghternses, hag ytho nerth an Stat (yn arbennik yn rywvanethyow).
Arghans
Kurun yw hanow a vona kemmyn yn lies gwlas:
Lyenn
An Gurun Wosek a Geltya yw novel skrifys yn Kernewek gans Melville Bennetto.
Jibouti
Jibouti (yn Arabek, جيبوتي Ǧībūtī; yn Frynkek, Djibouti) yw gwlas yn Afrika Est.
1810
bledhen gemmyn
Klass:1810
Kurun
Lyenn
Klass:Kowethas
Pons Yet Owrek
thumb|200px|Pons Golden Gate skeusennik|Koloven an bons
Pons Yet Owrek (Golden Gate Bridge) yw pons yntra San Francisco ha Konteth Marin, Kaliforni, Statys Unys. An pons yw an tennvos tornysi moyha a vri yn Kaliforni.
Klass:Kaliforni Klass:Ponsyow
1775
bledhen gemmyn
Klass:1775
Thomas Henry Huxley
Thomas Henry Huxley (4 mis Me 1825 – 29 mis Metheven 1895) o bewoniether hag anthropologist sowsnek.
Klass:Godhonydhyon Klass:Mernansow 1895 Klass:Skriforyon Klass:Sowson
Meitneriom
Elven gymyk synthetek yw meitneriom, niver 109 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Mt. An hanow a enor an fysegydh a Ostri, Lisa Meitner (1878-1968). Hi a dhiskudhas an elven protaktiniom, ha'n kynsa dhe worra yn-rag y halsa atomow godhav folsans nuklerek. Gwrys veu meitneriom rag an kynsa prys yn 1982 y'n Arbrovji GSI yn Darmstadt, Almayn gans bagas ow komprehendya Peter Armbruster ha Gottfried Munzenburg. Pur radyoweythresek yw. An isotop gans an hanter-bewnans hirra yw meitneriom-278 (4.5 eylen).
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Olldhebrer
Olldhebroryon po omnivores (dhyworth Latin omnes, omnia "oll" po "puptra", + vorare "devorya") yw enyvales a yll kavos aga megyans a lies eghen a voos hag aga boos a yll komprehendya plansow, enyvales, algae, fongow ha bakteria.
Mark Drakeford
Mark Drakeford (genys 19 mis Gwynngala 1954 yn Karvyrdhin) yw politeger a Gembra. Ledyer Parti Lavur yn Kembra ha Kynsa Menyster Kembra a-dhia 2018 yw. Ev yw esel Senedh Kembra rag Kardydh West a-dhia 2011.
Gwariow Europa
Gwariow Europa yw darvos sportys keswlasek y'n tradicyon olympek, governas gans an Kessedhogyon Olympek Europek. An dyllans kynsa a veu synsys yn Baku yn 2015. Dyllans 2019 o yn Minsk hag an dyllans nessa a vydh yn Krakow yn 2023.
Olldhebrer
Gwelowgh ynwedh
Klass:Enyvales
Mark Drakeford
A-dhia 2013 dhe 2016, Drakeford o Menyster rag Yeghes ha Servisyow Socyal hag a-dhia 2016 bys yn 2018, ev o an Skrifennyas Kabinet rag Arhans yn-dann Carwyn Jones. Pan omdennas Jones yn 2018, Drakeford a veu etholys an ledyer ha Kynsa Menyster, ow fethas Vaughan Gething. Yn etholans Senedh Kembra 2021, Drakeford ha’n Parti Lavur yn Kembra a waynyas 30 esedh, rann vrassa y’n Senedh, ha remaynyas avel Kynsa Menyster.
Gwariow Europa
Klass:Sport
Mark Drakeford
Drakeford a skoodhyas Jeremy Corbyn yn etholans Ledyer Parti Lavur yn 2015.
Devynnow
Klass:Politegoryon a Gembra Klass:Socyalydhyon Klass:Parti Lavur Klass:Dinethyansow 1954
Kelyonen
skeusennik|Kelyonen
Kelyonen yw hweskeren y'n urdh Diptera (dhyworth an geryow Grek di = dew, ha ptera = eskelli).
An dyffrans moyha apert dhyworth hwesker erel yw aga neyj. Kelyonen a's teves diw askel neyja war hy thorr ha kopel a halteres. An halteres, a esplegyas dhyworth an eskelli war dhelergh, a ober kepar ha sensellow neyja: i yw organow kespos. Ynwedh kelyon a's teves lagasow meur gans golok elyn ledan fest da.
Gans gweres aga dewlagas ha halteres, kelyon yw neyjoryon da dres eghen. I a yll avoydya an brassa rann a breydhyoryon. Aga slynkya, sedha ha treylya yw aga chif aswiwans.
Urdh meur yw Diptera ha pur bosek rag ekolegieth ha tus. Kelyon yw ponegoryon posek, eyl dhe neb marnas an gwenen. Martesen kelyon o yn-mysk an ponegoryon kynsa yn istori bewoniethel. Usys yw kelyon frooth yn hwithrans godhoniethel. Lesa disesys a wra moskitos, kepar ha malaria, terthen dengue, terthen Nil west, terthen velyn ha disesys klevesys erel. Kelyon kig, kevys a-derdro'n bys, a les disesys dre voos. Kelyon kepar ha gwibes ha sodron a yll bos troblys. Kawsya damach erbysel dhe vughes a wra kelyon meur kepar ha kelyon tsetse. Usys yw larvae preves hwetha, aswonys avel kontron, avel treustrum pyskessa po dhe lanhe goliow yn medhegneth. .
Kylgh bewnans
Ynwedh kelyon yw holometabolous, ow tiskwedhes metamorphosis kowal. Hemm a styr aga oyow dhe dreylya dhe breves, a dheber gans ewl vras. An preves a dreyl dhe bupaow. Aga horfow a janj pan vons y'n pupa. Wosa kamm an pupa, an gelyonen devesik a vyw. Kevys yw kelyon war bub brastir ha bewva a-der Antarktika.
Eghennow a gelyon
Yma a-dro dhe 1,000,000 eghen a gelyon, herwydh estemyans, kyn feu deskrifys saw a-dro dhe 150,000 anedha. T
Isurdhow a gelyon
Klass:Hwesker
Elizabeth Montgomery
Elizabeth Victoria Montgomery (15 mis Ebrel 1933 – 18 mis Me 1995) o gwariores amerikanek.
Klass:Dinethyansow 1933 Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Mernansow 1995 Klass:Ynkleudhyansow yn Kaliforni
Kig
Kig yw keher dybrys rag boos. Kigdebroryon ha neb olldhebroryon a dheber kig ha res yw dhe neb kigdebroryon dybri kig hepken. Kig yar, kig davas po on, puskes, boos trig, kig mogh ha kig bewin yw kigyow dybrys kemmyn gans tus.
Lytherennow kyrillek
alt=John 4.16 in Old Church Slavonic|skeusennik|680x680px|John 4.16 yn Slavonek Eglos Koth
Magnesiom
Elven gymyk yw magnesiom, niver 12 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Mg. An hanow a dheu dhyworth an hanow le Magnesi (Magnesia), rann a Bow Grek an est, hag yn y dro dhyworth hanow an looth koth Magnetes.
Lytherennow kyrillek
An lytherennow kyrillek yw abecedari Slavek teythyek. Lemmyn usys yw dhe wul kevreyth skrifa, hemm yw an skrypt kyrillek rag skrifa Russek, Ukraynek, Belarussek, Rusyn, Bulgarek, Makedonek ha rag brassa rann a yethow Slavek Soth. Displegys o y'n kynsa le y'n Kynsa Emperoureth Bulgarek dres an 10ves kansvledhen. Res o dhe'y usya gans an URSS rag lies yeth di-Slavek y'n Kaukasus, Siberi, Asi Gres ha Russi Gledh. alt=А, Б, В, Г, Д, Е, Ё, Ж, З, И, Й, К, Л, М, Н, О, П, Р, С, Т, У, Ф, Х, Ц, Ч, Ш, Щ, Ъ, Ы, Ь, Э, Ю, Я|skeusennik|Lythernnow kyrillek
Istori
Slavonek Eglos Koth o yeth dherowel an dus slavek. Slavonek Eglos Koth o usys y'n Eglos Russek Ewngryjek. Yn 9ves kansvledhen, dew vanagh henwys Sen Cyril ha Methodius o kanasow eglos yn Europa Est. I a bregothas dhe'n dus slavek dre dhismygi glagolitek, hag o kyrillek a-varr. Selys o y'n brassa rann war an abecedari Grek, yeth teythyek an dhew vanagh. Kynth, i a geworras lytherennow nowydh pals rag representya sonyow nag eus yn na Slavonek na Grek.
Manganes
Elven gymyk yw manganes, niver 25 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Mn. Ny wodhvedhys yw pyth yw styr an hanow, po dhyworth an ger Latin magnes, ow styrya tennven awos y voon pyrolusit bos tennvenek, po dhyworth magnesia nigra awos liw manganes oksid. An moon moyha kemmyn yw pyrolusit.
Lytherennow kyrillek
Istori
Dres an 18ves kansvledhen Nikolay Karamzin a geworras an lytherennow Э, Й hag Ё.
An Goloven Dhororiethel
An Goloven Dhororiethel yw an kevreyth a glassa karrygi hag istori an Nor yn osow hag amseryow dyffrans. Displegys veu an kevreyth a'n 19ves kansvledhen, dre vras gans dororydhyon Breten Veur, kepar ha Roderick Murchison, Adam Sedgwick ha Charles Lyell, kynth o erel dhyworth Europa, kepar ha Friedrich Von Alberti ha Alexandre Brongniart. Chanjys dhe'n kevreyth yw rewlys gans Desedhek Kesgwlasek Nivelonieth (International Commission on Stratigraphy).
Lytherennow kyrillek
Istori
Yn 1708, Peder Bras a geworras lytherennow byghan.
Yn 1991, Azerbayjan, Turkmenistan hag Usbekistan a erviras dhe hedhi usya lytherennow kyrillek ha dalleth usya lytherennow latinek.
Dick Sargent
Richard Stanford Cox (19 mis Ebrel 1930 – 8 mis Gortheren 1994), aswonys a-sankshyon avel Dick Sargent, o gwarier amerikanek.
Manganes
Elven essensek yw manganes dhe bub eghen. An rann vrassa anedha yw y'n eskern. Peryllus yw anella mog po polter manganes. Arwodhyow an kleves 'terthen vog' (fume fever) yw skwithder hag anoreksia. Yn Oos Viktoria,  'Condy's Disinfecting Fluid' a via yn pub gwerthji kymyst hag usys o rag golghi an lonk. Permanganat o unn a'y dhevnydhyow. Usys o manganes y'n Oos Romanek dhe wul gweder kler, yn medh Pliny an Kottha yn 79KOK. An kymygydh a Sweden, Johan Gottlieb Gahn (1745-1818), a dhiskudhas an alkan pur yn 1774.
Dick Sargent
Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon LKDT Klass:Mernansow 1994
Manganes
Askorrys yw a-dro dhe 5 milvil tonnas a'n alkan pub bledhen. Nyns yw an alkan usys awos y vos re vrottel. Kesalkenyow yw devnydh 95% a'n moon, kepar ha dur (1% manganes), ha dur manganes (13% manganes) - usys dhe wul kledhrennow hensi horn, gonnys ha prennyer baghow prison.
Poos atomek manganes yw 54.94, y boynt teudhi yw 1244°C ha'y boynt bryjyon yw 1962°C. An dosedh yw 7.4kg an liter. Alkan kales brottel arghansek yw manganes. Ev a dhasober gans dowr dhe furvya gossen.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Magnesiom
Elven essensek dhe bub tra byw yn ogas, marnas nebes hwesker. Essensek yw yn arbennek dhe blansow, awos magnesiom yw yn kres an molekulen klorofyl. An rann vrassa dhe vagnesiom yw y'n eskern. Ev a wra peswar gweythres: ev a rewl gwayans kesstoffow dre genennow, yth yw rann a voy ages kans ensaym, usys yw dhe dhrehevel protinyow, ha usys yw yn hevelepi DNA. Kevys yw y'n rann vrassa a vosow, yn arbennek know, panes ha choklet, hag yma nivelyow ughel yn nebes sortow a gorev.
Usys yw magnesiom yn medhegneth avel fysyk lowsya (holanow Epsom yw magnesiom sulfat), po dhe wellhe drog torr (leth magnesia yw magnesiom hidroksid). Yn Nessa Bresel an Bys, usys o milvilyow a danbellennow magnesiom dhe dhalleth tanow yn citys Europa. Unweyth magnesiom a dhalleth leski, analladow yw dhe lettya an flammow marnas y worheli gans tewes.
Yn hav 1618 yth esa seghter euthyk yn Pow Sows. Pan gerdhas Henry Wicker dres Epsom Common, ev a welas bughes owth avoydya poll dowr. An dowr o pur hwerow, drefen holan ynno. Kyns pell, gerys-da o holanow Epsom dres Europa oll. An den kynsa dhe aswon bos magnesiom elven veu Joseph Black yn Karedin, Alban, yn 1755. An den kynsa dhe wul magnesiom pur ow Syr Humphrey Davy, an Kernow, yn 1808, dre elektrolysans magnesiom oksid.
Llansteffan
Llansteffan yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN31SE01). Yma hi 55.9 mildir (89.9 km) dhiworth Kardydh ha 183.7 m (295.6 km) dhiworth Loundres. 924 o braster an poblans yn 2011, ha 429 (46.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Magnesiom
Poos atomek magnesiom yw 24.30, y boynt teudhi yw 649°C ha'y boynt bryjyon yw 1090°C. Y dhosedh yw 1.74kg an liter. Alkan gwynn-arghansek, splann, nebes medhel yw magnesiom. Ev a lesk yn ayr, hag a dhasober gans dowr.
Hyns-horn Himalayek Darjeeling
skeusennik|Dew jynn Klass-B war Hyns-horn Himalayek Darjeeling. skeusennik|Tren owth yskynna loup dhe Agony Point (Poynt Galarow) war Hyns-horn Himalayek Darjeeling. Hyns-horn kledhrennow kul geyj 2 tros-hys (610 mm) yntra Jalpaiguri Nowyth ha Darjeeling yn Bengal West, Eynda yw an Hyns-horn Himalayek Darjeeling (Sowsnek: Darjeeling Himalayan Railway; Hindiek: दार्जिलिंग हिमालयी रेल), keffrys aswonys avel an DHR po an Toy Train (an Tren Gwari). An linen a veu byldyes yntra 1879 ha 1881 hag yth yw nebes 88km (55 mildir) hy hys. Yth yskynn a nebes 100 m (328 th) a-ugh dhe nivel an mor yn Jalpaiguri Nowyth dhe a-dr0 dhe 2,200 m (7,218 th) yn Darjeeling, ow tevnydhya hwegh ygam-ogam ha pymp loup dhe waynya ughelder. Hwegh lokomotyv disel a dhevnydhir rag brassa rann an serivsyow war an euryador, gans trenow havysi pubdedhyek a Dharjeeling dhe Ghum - ughella gorsav hyns-horn Eynda - ha'n servis Red Panda (Panda Rudh) usi tennys gans lokomotyvyow ethen a bon yntra Dharjeeling ha Kurseong. Trenow arbennek rag karoryon jynnow-ethen a dennir gans lokomotyvyow Klass-B Bretennek koth. Yma penndyller an hyns-horn yn Kurseong.
War 2sa mis Kevardhu 1999, UNESCO a dheklaryas bos an Hyns-horn Himalayek Darjeeling Tyller Ertach an Bys. Dew hyns-horn a veu addyes yn tiwettha, ha'n tyller res eth aswonys avel onan a hensi-horn menydh Eynda.
Magnesiom
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Hyns-horn Himalayek Darjeeling
Kevrennow
Gwiasva Kowethas an Hyns-horn Himalayek Darjeeling (yn Sowsnek)
Klass:Ertachva an Bys UNESCO Klass:Hensi-horn yn Eynda
Arnold Bennett
Enoch Arnold Bennett (27 mis Me 1867 – 27 mis Meurth 1931) o skrifer sowsnek. Klass:Dinethyansow 1867 Klass:Mernansow 1931 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowson
Storlok
Storlok o bagas ilow rokk ha blous a gana yn Bretonek. Styr ‘storlok’ yw tros yn Bretonek. I o an kynsa bags dhe gana yn Bretonek. Aga hanow yw aswonnys hwath yn Breten Vyghan kepar ha Gwerz ar vezhinaerien, Keleier Plogoff po Boutoù koat dre dan. Kemyskans yw testennow aga hanow a brotestyansow ow tochya Breten Vyghan (Keleier Plogo ha Kastell Rock), protestayansow kesgwlasek (Gwerz Marv Jorj Jackson) po arayow a ganow hengovek (Marjanig). skeusennik|250px|Bernez Tangi Ilow bretonek an oos na a wre devnydh a ganow gwerin ha telynnow, kepar hag Alan Stivell, An Tri Yann ha Sonerien Du. Pan veu Storlok furvyes yn 1976, an poslev o war rokk. Wosa dyllans aga huntilow Stok ha stok yn 1979, an bagas a erviras keskar yn 1980.
Ilewydhyon
Furvyes veu an bagas gans
Eseli erel :
Kevrennow a-ves
Klass:Rock
Konteth Mercer, Virjynni West
Konteth Mercer (yn Mercer County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Greunvos
skeusennik|300px|left|Kergh, barlys ha nebes askorrasow boos gwrys a reunvos. skeusennik|300px|left|Bolla greunvos hansel gans hanaf koffi. Greunvos dell yw usys a gampoll eghen a welsen tevys dhe vos dybrys. Nebes anedha, kepar ha gwaneth yw usys dhe voosa tus. Nebes anedha yw res dhe vughes, ha mynsow le yw usys rag devnydhyow erel.
Kemmyn yw rag boos hansel. Herwydh usadow, dybrys yw gans leth y'n Statys Unys ha Breten Veur. Yn fenowgh gwrys yw hwekka gans sugra, melysugen po frooth.
An ger 'greun' a dheu dhyworth an Latin granum.
Istori
Y'n 19ves kansvledhen, Amerikanyon a dhybri meur a gig rag hansel mes boghes greunvos po fiber. Wosa henna, tus a dhallathas prederi a-dro dhe dhybri yn yagh, ha dybri hansel yagh ynwedh.
Ytho gwrys veu Granula. An hanow a dheu dhyworth granulates, furvyes a reun. Yn 1863 hemm o an kynsa greunvos rag hansel, owth ynkludya darnow poos gwrys a dalgh, plysken a-ves greun hag yw removys pan vo gwrys bleus. Res o gwlyghi an greunvos dres nos kyns y dhybri. Nyns o divera leth dresto lowr rag y wul dybradow. Ytho greunvosow dybrys hedhyw a dhallathas mes a gaskyrgh yeghes dallethys y'n 1860ow. Toos tanow pebys res dhe berthyoryon yn klavjiow a ynspryas dew dhen, C.W. Post ha W. K. Kellogg. An dhew a dhallathas kowethyansow henwys dhyworta aga honan. Kellog's yn arbennik yw meur aga hanow drefen bos Cornflakes mar erys-da.
Eghennow a reunvos
Yn mysk an eghenow posekka a reunvos yma:
Llansadwrn
Llansadwrn yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN63SE82). Yma hi 45.7 mildir (73.5 km) dhiworth Kardydh ha 164.5 m (264.7 km) dhiworth Loundres. 504 o braster an poblans yn 2011, ha 201 (39.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Akron, Ohio
thumb|300 px|Akron thumb|250px| Akron yw sita yn Konteth Summit, Ohio, Statys Unys. Yth esa dhedhi poblans a 199,110 a drigoryon yn 2010.
Gwiasva
Klass:Citys yn Ohio
Charles Bronson
thumb|Charles Bronson Charles Dennis Buchinsky (3 Du 1921 – 30 Est 2003) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Dinethyansow 1921 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon fylm bughwesyon Klass:Mernansow 2003 Klass:Ynkleudhyansow yn Vermont
Tallinn
Tallinn yw penncita Estoni.
Konteth McKean, Pennsylvani
Konteth McKean (yn McKean County) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Aberedw
Aberedw yw tre yn Powys, Kembra; (SO04NE64). Yma hi 44.5 mildir (71.6 km) dhiworth Kardydh ha 143.6 m (231.1 km) dhiworth Loundres. 223 o braster an poblans yn 2011, ha 25 (11.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
1864
bledhen lamm
Klass:1864
Lien Bretonek
An lien Bretonek a yll bos: an lien skrifys yn Bretonek, po an lien skrifys gans Bretones yn yethow erel, avel an Frynkek, an Gallowek po an Latin.
Dornskrif Leyden
An tekst kottha skrifys yn Bretonek yw dornskrif Leyden. Yma yn pennskol Leyden, yn Iseldiryow.
Lien goth
Yma lies gwari mir ha bardhoneg yn Bretonek kres:
-An Dialog etre Arzur Roe d'an Bretounet ha Guynglaff
-Buhez Santes Nonn hag he map Devy
-Buhez Santes Barba
Lien arnowydh
Lies den a guntellyas lien war anow:
-Kervarker, yn lyver Barzaz Breiz (1839)
-Fañch an Uhel, a wrug dyllo bardhonieth ha kedhlow
Lan Inizan a wrug skrifa an romans Bretonek kynsa, henwys "Emgann Kergidu" (1877-1878).
Yann-Bêr Kalloc'h a wrug skrifa bardhonogow yn "Ar en deulin". Ev a wrug merwel yn Bresel Bys Kynsa.
Yn 1925, an skrifer ha yethor Roparz Hemon a wrug gwruthyl lyver termen nowydh rag an lien arnowydh yn Bretonek: Gwalarn. Lies skrifer Bretonek a dhallathas ena: Youenn Drezen, Jakez Riou, Abeozen.
Ytho nebes oberow a vri:
-Itron Varia Garmez, gans Youenn Drezen (romans)
-Geotenn ar Werc'hez, gans Jakez Riou (hwedhlow berr)
Awos an Nessa Bresel Bys, lies skrifer (Ronan Huon, Pêr Denez) a wrug gwruthyl lyver termen nowydh: Al Liamm.
Klass:Gonisogeth keltek Klass:Lien
1756
bledhen lamm
Klass:1756
Unyans Steroniethek Keswlasek
Yma an Unyans Steroniethek Keswlasek (Frynkek: Union astronomique internationale, UAI; International Astronomical Union, IAU) korf a wra avonsya steronieth dre kesoberyans keswlasek ha gorra henwyn sodhogel war bythow yn spas, ha'n 88 a rannevesow. Sevelys o yn 1919. Yma pennplas ganso yn Paris hag esel yw a'n Konsel Godhonieth Keswlasek (ISC).
Dustuniow
Klass:Pow Frynk Klass:Steronieth
Koprivnica
Koprivnica yw cita yn Kroati north ha penncita Konteth Koprivnica-Križevc yw. Yma poblans a-ugh dhe 30,000 y'n cita a-dhia 2011.
Devynnow
Klass:Kroati Klass:Citys ha trevow yn Europa
Fentynnyow Lester Eth
Fentynnyow Lester Eth (Steamboat Springs) yw cita ha se konteth Konteth Routt, Kolorado. An cita a veu ynkorforys yn 1900. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 13,224.
Klass:Citys yn Kolorado Klass:Seow konteth an Statys Unys
Aphex Twin
Aphex Twin (genys Richard David James, 18 Est 1971, yn Lymryk, Iwerdhon) yw ilewydh Kernewek genys yn Iwerdhon. Trigys yw hag oberi y'n RU. Ilewydh elektronek a vri yw.
Aphex Twin yw y hanow gwari, hemm yw kesunyans a "Aphex Systems Limited", arwodh kenwerthek daffar audio ha'n ger Twin dhe berthi kov y vroder, genys yn farow, mes henwys Richard James.
Bewnans a-varr
Genys veu Aphex Twin yn Lymryk, Iwerdhon. Megys veu yn Kernow. Ev a dhallathas gul ilow pan veu degowek. Ev a dhallathas oberi avel DJ yn 'raves' byghan a-der dro Kernow a-dhia 1988, yn tylleryow kepar ha tewynnow po Poll Lannwenep. Yonkers leel a dheuth, gans argevrohow entra res yn kanabys. Keskanow a hwarva ynwedh yn klubys byghan yn trevow kepar ha Porth Ia, Porthtewyn ha Sen Austel. Yn 1991, ev a furvyas label plasennow gelwys Rephlex Records.
Wosa sewena
Yn-mysk an pewasow gwaynys ganso, yma 'Prix Ars Electronica' yn 1998, 'Sengel an Vledhen' y'n Pewasow NME yn 2000 rag "Windowlicker", ha Pewas Grammy yn 2015 rag an 'Kuntilow Dons/Elektronika Gwella' gans "Syro".
Y hwor, Julie James, yw politegores Parti Lavur kembrek apoyntys avel Menyster Kembra rag Chanj an Hin yn 2021.
Oberyow dewisys
skeusennik|Aphex Twin ow kwari yn Gool Ilosaarirock 2011 skeusennik|Aphex Twin yn 2008 skeusennik|Poll Lannwenep, le mayth o niver a 'raves' restrys gans Aphex Twin y'n 1980ow
Plasennskrif owth usya fughenwyn
AFX
Bradley Strider
Kenya
Klass:Gwlasow yn Afrika
Aphex Twin
Plasennskrif owth usya fughenwyn
Martin Tressider
Rann a gevres:
Polygon Window
Power Pill
Q-Chastic
Universal Indicator Klass:Dinethyansow 1971 Klass:Godhyli Klass:Kernowyon
Snaefell
Snaefell (Norsek koth snjœ-fjall/snjó-fall – menydh ergh; Manowek: Sniaull) yw an menydh ughella yn Enys Manow ha’n unn bleyn dres 2000 tros-hys war an enys. Yma gorsav hyns-horn, bosti ha niver a wernow keskomunyans war an bleyn.
Gwelyow
(Rag neb reson, nyns usi Kembra war an leghen).
1791
Klass:1791
Jack Klugman
thumb|Jack Klugman Jacob Joachim "Jack" Klugman (27 Ebrel 1922 – 24 Kevardhu 2012) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Dinethyansow 1922 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Mernansow 2012 Klass:Ynkleudhyansow yn Kaliforni
Snaefell
Yskynna Snaefell
Hyns-horn Menydh Snaefell a yskyn an menydh yntra mis Ebrel bys dhe vis Hedra a Laksaa dhe’n penn.
Desedhys yw koloven drigonometrek war benn an menydh. Yma men kedhlow war benn karnedh yn ogas.
Kewer
Yn 1970, gorsav gewer awtomatek penn Snaefell a rekordyas hwaff a 150 mildir an our. An tooth ma yw onan a’n moyha rekordys bythkweth y’n Enesow Bretennek. 2 Kevardhu 1966, ha’n gwyns ow trehedhes krevder trowyns, gwernen radyo Awtorita Ayrennans Civil a veu distruys.
Llanwinio
Llanwinio yw tre yn Sir Gaerfyrddin, Kembra; (SN22NE22). Yma hi 65.1 mildir (104.7 km) dhiworth Kardydh ha 190.4 m (306.4 km) dhiworth Loundres. 439 o braster an poblans yn 2011, ha 202 (46%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Gaerfyrddin
Snaefell
Mirva
Klass:Enys Vanow Klass:Menedhyow
John Boyne
John Boyne (genys 30 mis Ebrel 1971) yw romanser iwerdhonek (The Boy in the Striped Pyjamas). Klass:Dinethyansow 1971 Klass:Godhyli Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon lien fleghes Klass:Skriforyon LKDT
William Morgan
William Morgan (1545 – 10 mis Gwynngala 1604) o epskop ha treylyer a'n Bibel. Klass:Dinethyansow 1545 Klass:Kembrion Klass:Mernansow 1604 Klass:Skriforyon