cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Linen Nans Tamar
Kledhrennow an gemeneth
Yn mis Medi 2005 an hyns-horn veu ordenys avel Linen Kledhrennow an Gemeneth. Amkan an plott ma yw dhe wellhe an hyns-horn grondyes war y gostys ha rentys gwir.
Yn mis Meurth 2008 Konsel Dewnens a skoodhyas ragdres dhe eyl-ygeri an hyns-horn gwreydhek dhe Davistock.
Gwelewgh ynwedh
Klass:Hensi-horn yn Kernow
Kebab
Kebab yw sandys divers a gig kegys, gans aga devedhyansow yn keginieth an Est Kres. Varyansow liesek yw meurgerys a-dro dhe'n bys.
Kebab yw kig treghys po kig a veu melys gans onyon ha losowyow kegin erel, herwydh pub reseyt dyffrans. Yn kemmyn yth yw kebab kegys a-ugh tan war gigbren, mes nebes sandys kebab yw pebys yn forn po pareusys avel bros kepar ha kebab tas. An kig hengovek rag kebab yw kig davas po kig on, herwydh usadow, mes reseytys leel a yll yssyns bewin, gaver, kig yar po puskes. Yn tanow yth yw kig mogh yssynsys ynno drefen lettyansow kryjyek.
Klass:Bosow
Brasil
Brasil yw repoblek yn Amerika Dheghow. Homma yw an voyha tir yn Amerika Latin, hag ystynna a'n Andes bys an Iwerydh a wra. Nans an Amason a ystynn a-dreus gogledh an wlas. An vrassa sitys usi desedhys y'n soth hag est, y'ga mysk São Paulo ha Rio de Janeiro.
Pen-hŵ
Pen-hŵ yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST49SW41). Yma hi 17.3 mildir (27.8 km) dhiworth Kardydh ha 116.4 m (187.4 km) dhiworth Loundres. 731 o braster an poblans yn 2011, ha 48 (6.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Paterson, Jersi Nowydh
thumb|300 px|Paterson thumb|300 px| Paterson yw sita yn Konteth Passaic, Jersi Nowydh, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 159,732.
An sita a veu fondys yn 1791.
Gwiasva
Klass:Citys yn Jersi Nowydh
Burton
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Ryskammel
Ryskammel (Camelford) yw tre yn Kernow, Breten Veur. Avel Dintagell (gwig gentrevek). Y boblans yw.
Yma'n dre war Avon Kammel yn Kledhbarth Kernow. Kyllas o hy chyf diwysyans. Y'n eur ma, yma Gwithti Kledh Kernow y'n dre ha tornyaseth yw an diwysyans an moyha.
Ryskammel yw an destenn a nebes henhwedhlow yn kever an Myghtern Arthur. Rag ensompel, kas Kammlann po lys Camelot a via yn Ryskammel herwydh an hwedhlow ma.
Bluefield, Virjynni West
Bluefield yw sita yn Virjynni West, SUA. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 9,658.
Ryskammel
Yn Mis Gortheren 1988, ugens tonnas a aluminium sulphate re skoellys y'n tank kamm yn gweythva dhowr Lowermoor yn Bosvenegh, hag a dhefolas dowr Ryskammel ha'n gyrghynn. Yma hwath govynnow yn kever effeythyow an anfeusi dre'n hirneth, spit dhe gyns derivas dyllys yn Mis Genver 2005 gans desedhek govynn anserghek (furvys yn 2002).
Konteth Harris, Teksas
Konteth Harris (yn Harris County) yw konteth yn Teksas, Statys Unys Amerika.
Bluefield, Virjynni West
Klass:Citys yn Vyrjyni West
Konteth Harris, Teksas
Klass:Kontethow a'n Statys Unys Klass:Teksas
Rol a hensi-horn war Enys Vanow
Gweller ynwedh
Klass:Rolyow
Capricornus (ranneves)
Capricornus yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Capricornus yw onan a'n 12 ranneves hengovek y'n stergylgh, hag onan a'n 48 ranneves derowel Ptolemy. Y hanow yw Latinek rag "gaver hornek", ha herwydh henhwedhel Grek, yth yw an duw Pan gans penn gaver, a lammas yn avon rag skapya diworth an euthvil Typhon, ha treylya y hanter isel yn pysk.
An ranneves modern yw amalys gans Aquila, Saggitarius, Microscopium, Piscis Austrinus hag Aquarius. Nyns eus meur a ster ughel aga splannder yn Capricornus, an splanna anedha yw Delta Capricorni (henwys Deneb Algedi) gans braster +2.9.
Yn hendermynyow, an howl o yn Capricornus hag ev a dhrehedh poynt an pella dhe'n soth a'n kehysedh nevek. Kynth yw an poynt na yn Saggitarus lemmyn, an trovan Capricorn yw hwath henwys rag an ranneves Capricornus.
Yma an bonni pelek M30 yn ranneves Capricornus. Yma an bonni ma 30,000 vlydhen wolow dhe-ves ha braster kowal +7.5.
Galaksi
Galaksi yw an term usys yn steronieth rag kuntel a ster, remenans ster ha stoff yntersterek synsys war-barth gans gravedh.
An Hyns Sen Jamys yw an galaksi mayth yw an Norvys ha Kevreyth Howlek rann anodho. Gans Galaksi Andromeda ha galaksis erel, onan yw an Hyns Sen Jamys a'n Bagas Leel. An Bagas Leel yn y dro yw rann a guntel a vagasow henwys an Ughvonni Virgo (kuntel a dres 1,000 a alaksis). Yma lies ughvonni, milvilyow anedha hag a furv fosow ha shapow erel. skeusennik|350px|Golinyans klassans Hubble
Klassans
An steronydh Edwin Hubble a restras galaksis herwydh aga furv. Yma tri chif klass:
Galaksis troyllyek barrys yw isglass a alaksis troyllyek denotys gans SB (rag spiral barred). Adro dhe hanter galaksis troyllyek yw a'n sort ma, gans breghow owth ystynna yn-mes yn kompes, avel barrys, kyns i dhe dhalleth troyllya pella dhyworth kres an galaksi.
Kevys yw galaksis avrewlys ynwedh, Ir (Irregular), na yllir aga klassa y'n klassansow a-ugh.
Klass:Steronieth
Eglos Pow Sows
right|thumb|[[Justin Welby, Arghepskop Kargens]]
Eglos Pow Sows a dhallathas y'n gedrynn ynter Henry VIII hag an Pab yn kever torrva demmedhyans an myghtern. Yn 1536 yth esa Reyth Gorughelder ow kwarnya mayth o Henry VIII penn gorughel a'n eglos yn Pow Sows. (Yth esa diwedh an fols ma ynter Pow Sows ha Rom a-dhia 1553 bys 1559, yn termyn Maria Tudur, mes an vyghternes Elizabeth Tudur a dhasselyas an sovran avel penn gorughel a'n eglos.)
Penn an eglos yn-dann an sovran yw Arghepskop Kargens (Justin Welby a-lemmyn).
An skorrenn a Eglos Pow Sows yn Kernow yw Epskobeth Truru, diberthys yn 1877 a Epskobeth Karesk.
Henry Lewis
Skolheyk kembrek o Henry Lewis (21 Est 1889 - 14 Genver 1968).
Genys veu yn Ynystawe y'n hen gonteth Glamour. Ev a radhyas yn Kembrek dhyworth Pennskol Kardydh kyns mos dhe Kolji Yesu, Rysoghen, le may hwrug studhya y-dann Syr John Rhys. Ev a veu dyskader skol yn Ystalyfera a Llanelli, ena yn Kynsa Bresel an Bys ev a veu sodhek gans Fusylers Riel Kembrek. Wosa an vresel, ev eth ha bos is-arethyor yn asran Kembrek, Pennskol Kardydh, ena gwaynya kaderyeth Kembrek yn Pennskol Abertawe, sodh synsys ganso bys dhe'y omdennans yn 1954.
Ev o golegydh Cyfres y Brifysgol a'r Werin (Kevres an Bennskol ha'n Werin) rag termyn, hag ev a dreylyas ha keworra Brenin yr Ellyllon (Myghtern an Spyrysyon) gans Gogol dhe'n kevres.
Y lyver Llawlyfr Cernyweg Canol o asnodh posek rag tus y'n Dasserghyans a-varr.
Rol a oberyow
Klass:Kembrion Klass:Mernansow 1968 Klass:Studhyansow keltek Klass:Dinethyansow 1889
Abrans
Abrans yw blew kott a-ugh pub lagas a sew shap amal isella drummow abransek nebes enevales. Yn tus, dewabrans a's teves dew weythres dre vras: yn kynsa, keskomunyans dre semlant an enep, hag yn eyl, lettyans hwys, dowr hag atal erel rag mos dhe graw an lagas. Kemmyn yw tus dhe janjya aga dewabrans dre remova blew po mingreft.
'Abransek' o hanow bardhek Wilfred Melville Bennetto, awtour novel kynsa Kernewek an Dasserghyans.
skeusennik|300px|Gis an 1930ow o abransow pur voon, kepar ha Joan Crawford skeusennik|300px|left|An dewlagas a dhiskwedh sowdhan war enep an venen ma
Klass:Blew Klass:Enep
Epskobeth Truru
Epskobeth yn Eglos Pow Sows yw an Epskobeth Truru; yma hi ow synsi ynni Kernow oll, ha nebes plywow yn Dewnans. Y tasfondyas an epskobeth yn 1877, dell esa rann a Epskobeth Karesk a-dhia gres an 11ves kansblydhen. Timothy Thornton yw an epskop a-lemmyn; an peswardhegves epskop arnowydh yw ev. Yma dhe'n epskobeth penneglos vryntin yn Truru.
Yth esa se nebes epskobow a Gernow, a lyha, yn Lannales y'n Oesow Kres. Hedhyw, yma se sufragan yn Lannales ow synsi ynno Howldrehevel Kernow oll; yma'n remenant a Gernow yn-dann epskop Truru yn ewn.
Yma Kesva an Taves Kernewek ha Konsel Ekumenek Epskop Truru rag Servisyow y'n Yeth Kernewek owth omgemmeres projekt rag treylya an Bibel oll yn Kernewek Kemmyn ha Kernewek Unys, ow chekkya an treylyans erbynn tekstow Ebrow ha Grew. Y tyllas vershyon Kernewek Kemmyn a'n Testament Nowydh yn 2004.
Centaurus (ranneves)
Centaurus yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Dallas
thumb|300 px|Dallas, Teksas Dallas yw sita yn Teksas, Statys Unys. Yn 2020, poblans an sita o 1,304,379.
Red Dwarf
skeusennik|Red Dwarf (1992-99)
Dallas
An sita a veu fondys yn 1841.
Red Dwarf
Red Dwarf yw towlenn pellwolok fugieth skiensel komedi a veu skrifys gans Rob Grant ha Doug Naylor ha darlesys gans BBC 2 yntra 1988 ha 1999 ha gans Dave wosa 2009.
Hwedhel
Wosa tri milvil blydhen an sterlester yw salow arta ha Lister a yll bos livrys. Ynwedh, Holly a yll gul tewlel imach unn den diworth oll an para lester, gans oll y skiens, amovyans, hag omdhegyans. An imach ma yw kepar ha den, mes heb galloes tochya. Holly re wrug dewis imach Arnold Rimmer drefenn bos lies keskows yntra Rimmer ha Lister (mes nyns ens i kowetha).
Yth esa kath gans Lister. Hi o torrek ha kudhys ha hi a wrug treusvewa an droglam. Tri milvil blydhen a-wosa, yma unn den felis sapiens gesys. Heb hanow, ev yw henwys Cat gans an dus erell.
Pan vyajons dhe Norvys i a vetya Kryten, robot-servyas dhe Nova 5, sterlester arall gans para marow. Aga viaj pur hir a wra pesya...
Tus
Dave Lister (Craig Charles) yw diwettha den an Norvys martesen. Ev o teknegydh diek ha heb ughelwans kyns an droglam.
Arnold Rimmer (Chris Barrie) o teknegydh ynwedh, chif dhe Lister hepken. Yma revrons meur a sogodhyon ha dever dhodho hag ev re assayas dos ha bos soghek ughella lies tro. Ev a veu ladhys gans an droglam (hag o y fowt) mes ev yw imach lemmyn.
Cat (Danny John-Jules) yw den-kath, po felis sapiens. Yth esa meur a'n dus na y'n sterlester, mes oll an erell re dhiberthas. Ev yw pur omgerensedhek hag omvodhek.
Holly (Norman Lovett ha Hattie Hayridge) yw jynn-amontya Red Dwarf gans enep den war skrin.
Kryten (David Ross y'n kynsa tro; Robert Llewellyn a-wosa) yw robot-servyas diworth an sterlester Nova 5 mayth o oll an dus anodho marow.
Klass:Fugieth skiensel Klass:Towlennow pellwolok
Ynysow Kayman
An Ynysow Kayman (FSS: Enesow Kayman; Cayman Islands) yw tiredh ynysek y'n Mor Karib. Pow omrewlys Predennek yw.
Kayman
St. Albans, Virjynni West
St. Albans yw sita yn Virjynni West, SUA. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 10,861.
Klass:Citys yn Vyrjyni West
Doolish
Klass:Citys ha trevow yn Europa Klass:Enys Vanow
Bochotnica
Bochotnica (leverys ) yw gwig istorek yn Poloni soth-est. Hy foblans yn 2020 usi a-dro dhe 1,500.
Arthur Ransome
Arthur Michell Ransome CBE (18 Genver 1884 – 3 Metheven 1967) o jornalyas hag awtour sowsnek. Meur a vri yw rag skrifa’n kevres a lyvrow fleghes ‘Swallows and Amazons’, desedhys yn Pow an Lynnyn ha Norfolk. Ev a skrifas ynwedh a-dro dhe Russi, kyns, dres, ha wosa domhwelansow 1917. Ev a ros kedhlow a-dro dhe hembrenkysi an Domhwelans dhe’n Servis Kedhlow Kevrinek. Kettermyn, gogrysys veu ev dhe vos aspyas Sovietek gans MI5.
Bewnans a-varr
Y das o Cyril Ransome (1851–1897) ha’y vamm Edith Ransome (née Baker Boulton) (1862–1944). Arthur o an kottha a beswar flogh: yth esa dwy hwor dhodho, Cecily ha Joyce, ha broder Geoffrey ledhys yn Bresel Kynsa an Bys yn 1918. Joyce a dhemedhas y’n teylu Lupton, diwysyansoryon ha politegoryon. Genys veu Ransome yn Leeds. Y das Cyril o professor istori yn Kolji Konteth Evrek (Pennskol Leeds lemmyn). An teylu e dhe Nibthwaite yn Pow an Lynnyn yn fenowgh. Y das a verwis kyns y dermyn yn 1897, ha hemm a’n nasyas yn feur. Adhyskys veu ev yn Windermere hag awosa yn Skol Rugby. Kas o ganso an skolyow drefen y wolok voghes ha fowt sleyneth athletek. Ev a studhyas kymyk yn Kolji Konteth Evrek.
Resegva skrifa
Wosa bledhen yn Kolji Konteth Evrek, ev a hepkoras y adhysk, ha mos dhe Loundres dhe vos skrifer. Ev a oberas avel skoodhyer sodhva yn kowethyans dyllo. Y lyver posek kynsa o ‘Bohemia in London’ (1907). Ransome a dhemedhas Ivy Constance Walker yn 1909 hag yth esa unn vyrgh dhedha, Tabitha. Nyns o demedhyans lowen. Y wrek a vynnas ev dhe spena moy a dermyn gensi ha’ga myrgh yn le skrifa. Y a dhidhemedhas yn 1924. Ransome a dhallathas skrifa bewskrifow. Dyllys veu lyver a-dro dhe Edgar Allan Poe yn 1910 hag unn aral a-dro dhe Oscar Wilde yn 1912. An nessa lyver a gawsyas ev dhe vos y’n breuslys awos kas kabel gans Arlodh Alfred Douglas. Ev a waynyas an kas, mes an kas o tennva veur warnodho tredhek mis. Wosa henna charjys veu y dhyller gans kammdreylyans, ha fia dhe’n fo.
Jornalyas tramor
Yn 1913 Ransome a asas y wrek gynsa ha’y vyrgh ha mos dhe Russi dhe studhya y wonisogeth. Yn 1915 Ransome a dhyllas ‘The Elixir of Life’ (dyllys gans Methuen, Loundres), y novel unnik rag tevesigyon. An nessa bledhen dyllys veu ‘Old Peter's Russian Tales’, kuntel a henhwedhlow dhyworth Russi. Wosa dalleth Bresel Kynsa an Bys yn 1914 ev eth ha bos jornalyas tramor ‘The Daily News’. Ev a aswoni niver a hembrynkysi Bolshevik, ow komprehendya Vladimir Lenin, Leon Trotsky ha Karl Radek. Ev a vetyas an venen neb a via y nessa gwrek, Evgenia Petrovna Shelepina. Hi veu skrifennyades brivedh Trotsky y’n termyn na. Yn mis Hedra 1919, Ransome a dhug messaj posek ynter Estoni ha Russi ow kweres kres ynter an dhiw wlas. Ransome hag Evgenia eth dhe driga y’n penncita, Reval (Tallinn) wosa hemma. Ev a skrifas lyver a-dro dhe dhrehevel lester-gwari, ‘Racundra’s First Cruise’. Wosa an didhemedhyans, ev a dhemedhas Evgenia, hag i a dheuth dhe Bow Sows le mayth oberi avel jornalyas dhe The Guardian.
Kevres Swallows and Amazons
Erbynn 1929, Ransome hag Evgenia a wre triga yn Pow an Lynnyn drefen ev dhe ervira skrifa lyvrow fleghes. Meur-gerys o an lyver kynsa, ‘Swallows and Amazons’, desedhys yn Pow Lynnyn, ytho ev a skrifas re erel y’n keth kevres ynter 1929 ha 1947.
Pewasow
Ransome a waynyas an Medal Carnegie kynsa dhyworth an Kowethas Lyverva rag y lyver 'Pigeon Post'. Ev a gavas CBE yn 1953. Dew bennskol, Durham ha Leeds, a ros doktouriethow onourek dhodho. Treulyes yw y lyvrow dhe lies yeth, hag yma kowethasow gwerthveurheans yn lies gwlas ynwedh. Henwys yw planetik 6440 Ransome dh’y enora.
Oberyow
"Dyllys wosa y vernans"
Galithi
Galithi, Galisi po Galisa (henwys Galiza po Galicia y'n taves teythyek) yw kemmynieth omrewl yn north-west Spayn. An keynvor Iwerydh usi dhe North ha West an pow; y'n Est yma Asturya ha Leon (rann a gemmynieth Kastil ha Leon) yn Spayn; ha dhe'n Soth yma Portyngal.
Arthur Ransome
Oberyow
"Kevres Swallows and Amazons" Klass:Dinethyansow 1884 Klass:Mernansow 1967 Klass:Skriforyon lien fleghes Klass:Sowson
Galithi
Sen Jago, ha Lugo le pergherinses a vri goth, yw pennsita an gemmynieth. Vigo, A Coruña, ha Ferrol yw teyr sita arall a boes y'n bro (ha pub huni anedha brassa es an bennsita).
An hanow Galiza (po 'Galisa' yn furv kernewekhes) yw kottha ages Galicia, ha trovys yn hen dekstow Galijek-Portyngalek. Ytho yth ompreder kenedhlogydhyon alijek y vos an furv unnik ewn. War-lergh governans Galisi, yma dhe'n dhew hanow (Galiza ha Galicia) studh soedhogel.
Cetus (ranneves)
Cetus yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Rabat
Klass:Citys ha trevow yn Afrika
Corsek
Corsek (Corsu po Lingua corsa en Corsek) ew yeth romanek cowsys en Corsica.
thumb|left|Radnyethow Corsek
Brian Cox
Brian Cox (genys 1946) yw gwarier albanek.
Klass:Albanyon Klass:Kenedhlogoryon geltek Klass:Socyalydhyon
Klass:Dinethyansow 1946
Chi war Dreth
Y'n Oesow Kres, yth esa fondyans eglosyek poesek y'n dre. War-lergh Nikolaus Pevsner, an peswar kres dhe les y'n eglos kernewek o Glasneth, Chi war Dreth, Lannales ha Bosvenegh.
Y kasas lies triger an wig rag Amerika y'n blydhynyow 1860. An poblans a-lemmyn yw nebes 3 000 a dus. An kyns triger geryes gwell yw Daphne Du Maurier.
Brogh
Brogh (Meles meles) yw bronnvil yn urdh kigdevoryoryon.
Klass:Kigdevoryer
Mor Marow
An Mor Marow yw lynn holanek ynter Israel ha Jordan.
Klass:Moryow ha keynvoryow
Konteth Pocahontas, Virjynni West
Konteth Pocahontas (yn Pocahontas County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Paris
Paris yw pennsita Pow Frynk yn kres-gogledh an wlas war Dhowr Seyn. Yma moy es den ow triga yn Brassa Paris. Komprehendys y'n sita yma morrep deghow (Rive droite) ha morrep kledh (Rive gauche). Geryes da a-dreus an bys rag hy drehevyansow meur ha bywder gonisogethek, Paris yw keffrys kres erbysiethek a vri hag arwoedh istorek krev.
Gevellansow
Klass:Sitys Pow Frynk
Napoleon Ia a Bow Frynk
Napoleon Bonaparte (15 August 1769 – 5 May 1821), po Napoleon 1a a Bow Frynk, o politeger frynkek ha hembrenkyas an lu a rewlyas Pow Frynk a 1799 dhe 1814 ha rag spys (an "Kans Dydh") yn 1815. Ev a dheuth ha bos Emperour a Bow Frynk ha Myghtern Itali avel Napoleon I. Orth penn y allos, yth esa maystri dhodho war veur a Europa.
Genys veu Napoleon yn Corsica dhe deylu jentyl. Ev a dhyskas kewsel Corsek kyns Frynkek. Ev eth dhe Bow Frynk ha dyski bos sodhek an lu. Ev a dheuth ha bos ledyer an lu posek dres an Kynsa Repoblek Frynkek. Yn 1799, ev a dhomwelas an governans yn coup d'état. Y'n kynsa le, y ditel o Konsul. Wosa pymp bledhen, ev a veu stallys avel Emperour Pow Frynk. Y'n kynsa deg bledhen a'n 19ves kansvledhen, Emperoureth Frynk a wrug an Breselyow Napoleonek gans lies pow. Wosa lies trygh, Frynk a dheuth ha bos pur bosek yn Europa.
Goryskyn frynkek a Russi yn 1812 a dheuth ha bos kynsa fethans Napoleon. Ny wrug y lu gwellhe wosa henna. Yn 1814 kesunyans erbynn y Emperoureth a omsettyas orth Frynk ha gwaynya. Napoleon a veu bansys dhe Enys Elba. Wosa le es bledhen, ev a skapyas ha dehweles dhe vos Emperour a Bow Frynk arta. Byttegyns, ev a veu fethys orth Batel Waterloo yn mis Gortheren 1815. Napoleon a veu bansys dhe Sen Helena, rewlys gans Breten Veur. Ev a verwis ena a ganker an torr, 51 y vloodh.
Klass:Emperours Klass:Frynkyon Klass:Kenedhlogoryon Klass:Mernansow 1821 Klass:Politegoryon a Europa Klass:Dinethyansow 1769
Allentown, Pennsylvani
thumb|300 px|Allentown thumb|250px| thumb|250px| Allentown yw sita yn Konteth Lehigh, Pennsylvani, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 125,845.
An sita a veu fondys yn 1751.
Gwiasva
Klass:Citys yn Pennsylvani
Vienna, Virjynni West
Vienna yw sita yn Virjynni West, SUA. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 10,676.
Klass:Citys yn Vyrjyni West
Chamaeleon (ranneves)
Chamaeleon yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
William Jordan
Yeth Gwrians an Bys yw kemmysk a elvennow Kernewek Kres ha Kernewek Diwedhes. Yma Ken George ow profya bos Jordan den koth pan skrifas ev an gwari – ytho, yeth y flogholeth a via Kernewek Kres, mes yth esa dhodho troeth a'n Kernewek Diwedhes kewsys a-derdro.
Luanda
Luanda yw pencyta Angola.
William Jordan
Yma'n gwari ow kul devnydh a elvennow dhiworth Origo Mundi, mes moy kompleth yw an persons yn Gwrians an Bys.
Luanda
Klass:Citys ha trevow yn Afrika
Porto Novo
Porto Novo yw pencyta Benin.
William Jordan
Jordan, William
Porto Novo
Klass:Citys ha trevow yn Afrika
Coma Berenices (ranneves)
Coma Berenices yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Lowarn Arktek
An lowarn arktek, hanow skiansek Vulpes lagopus yw lowarn byghan a drig yn ranndir an Arktek. Y ughelder yw 10-12 meusva (25-30 cm), ha'y boos yw 6.5 - 21 peuns (2.7 - 4.5 kg). An re benow yw le ages an re gorow dell yw usys. Shap y gorf yw krenn, gans tron ha garrow berr, ha skovarnow kott blewek. Y vinvlew yw tew ha down, gell y'n hav ha gwynn y'n gwav. Hys aga bewnans yw 3 - 6 bledhen.
An lowarn ma a yll bewa y'n ogledh yeyn pan vo an tempredh -35°C hogen. Aga minvlew tew a's gwith tomm. Minvlew an lowarn arktek a brev an enysheans gwella a bub bronnvil oll. Y bawyow ledan blewek a allosegi ev dhe gerdhes war rew po ergh rag hwilas boos. Lewern arktek a's teves skovarnow pur dha may hallo klewes enevales byghan yn-dann an ergh. Pan wrello klewes eneval yn-dann an ergh, ev a lamm ha hwaffa dre'n ergh rag kachya y breydh. Olldhebroryon yw lewern arktek, ow tybri lemmyngas, skovarnogow arktek, puskes, ydhyn, oyow, frooth, hwesker, reunes byghan ha karyn.
Ny wra lewern arktek gwavgoska. I a dyv minvlew tewwa rag an kynnyav, ow kwaynya moy ages 50% a boos aga horfow avel blonek rag enysheans ha kreunyow nerth. Torrasneth a dhur 53 dydh kyns genesigeth an lewernigow. An vamm a askor 5-8 lowarnik, ha treweythyow kemmys ha 25 lowarnik. Ha'n tas ha'n vamm a weres maga an re yowynk. An re benow yowynk a as an teylu ha furvya aga bagasow aga honan, ha'n re gorow a wort gans an teylu. Lewern arktek a furv koplow y'n seson omdhon. Dinythys yw lewernigow a-varr y'n hav. An kerens a veyther an yonkers yn fow meur yn-dann dor. Dinythys yw an lewernigow gans minvlew gell. Kepar dell wrellons adhvesi, aga minvlew a dreyl gwynn. I a gosk gans aga lostow plegys a-dro dhedha aga honan. I a's teves sens krev a glewes blasow. I a yll klewes blas karyn gesys gans eirth gwynn a bellder kemmys ha 10 - 40 km.
Klass:Kigdevoryer
Circinus (ranneves)
Circinus yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Columba (ranneves)
Columba yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Venetek
Venetek (Vèneto yn Venetek) yw yeth romanek kewsys y'n rannvro Veneto (Itali).
Pillgwenlli
Pillgwenlli yw tre yn Casnewydd, Kembra; (ST38NW33). Yma hi 10.4 mildir (16.8 km) dhiworth Kardydh ha 123 m (197.9 km) dhiworth Loundres. 6978 o braster an poblans yn 2011, ha 595 (8.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Casnewydd
Taywan
200px|left|thumb|Taywan dhyworth an efanvos
Klass:China Klass:Gwlasow yn Asi
Powys
Powys yw konteth vras yn Kembra gres war an amal gans Pow Sows. Fondyes veu war 1 Ebryl 1974. Yma hy hanow ow kovhe gwlaskor goth Powys.
Corona Australis (ranneves)
Corona Australis yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Gaborone
Gaborone yw pencyta Botswana.
Klass:Citys ha trevow yn Afrika
Rol a hensi-horn yn Kernow
skeusennik|Mappa a hensi-horn geyj savonek yn Kernow (yn Sowsnek). Yma istori hir a hensi-horn yn Duketh Kernow ow komprehendya an ynjynor kernowek Richard Trevithick a dhrehevas an kensa jynn-ethen hyns-horn yn 1802. Awos an diwysyansow balweyth ha mengleudhyans y'n gonteth, lower a hensi-tram ha hensi-horn, a dreus an tir a-dhyworth an ugheldiryow dhe'n arvordiryow, a devas, ygeri ha degea ynter an 18ves kansvledhen ha'n jydh hedhyw.
Hensi-horn trethysi eus pywys gans Network Rail
An rol ma a gomprehend an hensi-horn geyj savonek a gar trethysi hag eus pywys ha mentenys gans Network Rail.
Hensi-horn gwara eus pywys gans Network Rail
skeusennik|Tren pri China tennys gans jynn klas 66 war an skorren Fowydh. An rol ma a gomprehend an hensi-horn geyj savonek a gar gwara hag eus pywys ha mentenys gans Network Rail.
Nyns yw hi rol dhien.
Hensi-horn kledhrennow kul deges
Nyns yw hi rol dhien.
Saint Peter Port
Saint Peter Port (Frynkek: Saint-Pierre-Port; Gwernenysek: Saint Pierre Port) yw pennsita Gwernenys.
Klass:Pluwow Gwernenys
Montreal
An sita a veu fondys yn 4 Me 1642.
Klass:Citys yn Kanada
Ouagadougou
Ouagadougou yw pencyta Burkina Faso.
Elizabeth, Jersi Nowydh
Gwiasva
Klass:Citys yn Jersi Nowydh Klass:Seow konteth an Statys Unys
Corona Borealis (ranneves)
Corona Borealis yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
John Page
William John Page, (19 Hedra 1913 - 19 Me 1985), aswonys avel Jowan Page o skrifer Kernewek.
Wosa omdenna a'y soodh avel treylyas a-ji Kowethas an Kenedhlow Unys, Jowan Page ha'y wreg a dheuth ha triga yn Fowydh. Ena i a weresa y'n Skol Golya. Neb prys ev a glewas son Kernewek kewsys pan esa ow vysytya Fogo Karnglas. Prest yth erviras studhya an yeth ha mar lymm ova a'y skians yn yethow may sewenas y'n apposyans an tressa gradh kyns penn diwvledhen wosa ev dhe dhalleth. Ev a veu degemerys yn mysk Berdh Gorsedh Kernow yn 1974 gans an hanow bardhek.
Skoodhya a wre-va an yeth gans nell ha mos ha bos Skrifynyas Kesva an Taves Kernewek yn 1978. Ev a gewsi war an radyo yn kever Kernewek ha dyllo skrifennow keffrys rag an paperyow nowodhow ha lyvrigow termyn. Dewisys veu yn esel Konsel an Orsedh ha'y soodh o skoodhya Baner an Orsedh. Moy es unnweyth ev eth dhe Gembra avel kannas an Orsedh. Soweth, kleves a'n kemeras, ha res o dhodho omdenna a'y oberyow ha mos tramor rag may kaffa powes ha kewer well yn 1980. I a besyas ena bys yn 1984 hag y'n prys na dehwelys ens dhe Logsulyan.
Kynth o ev yethor skiansek, ow kewsel Kembrek, Frynkek hag Arabek yn mysk tavosow erel, nyns o segh yn fordh y dhyskans.
Ev a gernewekhas unn awayl ha pennskrifa "Dzhuan Tshei an Hor" yn 1982. Y tyllas ev niver a hwedhlow berr ynwedh. Y lyver Whethlow Noweth ha Coth a veu dyllys yn Kernewek Unys y'n kynsa le yn 1977, hag ena yn Kernewek Kemmyn yn 1991 ha 1996. An peswora dyllans yn Furv Skrifys Savonek (Kres) yn 2012 a gomprehendyas cidi.
Klass:Skriforyon yn Kernowek
Johnny Cash
thumb|Johnny Cash (1969) Johnny Cash (26 Hwevrel 1932 – 12 Gwynngala 2003) o kaner, ilewydh ha gwarier amerikan geryes da.
Toll du
thumb|Dell hevel toll du a-dherag [[Hyns Sen Jamys|Fordh Sen Jamys.]] Toll du yw rann efanvos ma na yll tra vydh (golow keffrys) diank dhyworto. Herwydh tybieth gemmyn perthynekter, yth omsew dre'n warr gwrys dre ronedh pur dhoos.
Or yma a-dro dhe'n toll du, gorwel hwarvos y hanow. A-ji dhe'n or ma, ny yll golow y honan diank dhyworth gravedh gronedh. Rakhenna y hanow yw 'toll du'.
Herwydh jynnweyth quantum, yma dhe dell du unn tempredh, hag y tyllons dewynnyans Hawking, may teu byghanna dredho.
Klass:Steronieth Klass:Fysegieth
Nick Clegg
Syr Nicholas William Peter "Nick" Clegg (genys 7 Genver 1967 yn Chalfont St Giles, Buckinghamshire) yw politeger bretennek kyns, an leyder a'n Parti Livrel Werinel a-dhia 2007 dhe 2015, hag an esel Senedh rag Sheffield Hallam a-dhia 2005 dhe 2017.
Clegg a veu etholys esel a'n Eurosenedh rag Midlands Ost yn 1999. Ev a veu etholys dhe Ji an Gemmynyon y'n etholans 2005 rag Sheffield Hallam. Yn 2007, ev a veu etholys an leyder a'n Parti Livrel Werinel. War-lergh an etholans 2010, Clegg a entras yn governans yn keffrysyans gans an Parti Gwithadorek hag ev a veu gwrys is-pennvenyster. Y'n etholans 2015, an Gweriniethoryon Livrel kellys 49 eseli ha Clegg a omdennas maga an leyder a'n Parti. Ev a veu spedys y'n offis gans Tim Farron.
Clegg a kellys y esel y'n etholans 2017 - an ombrofyer Lavur, Jared O'Mara, gwaynas 2,125 votys moy ages Clegg.
Klass:Dinethyansow 1967 Klass:Parti Livrel Werinel Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017
Sahara
thumb|Skeusen Sahara, dhyworth lorel An Sahara (Arabek: الصحراء الكبرى‎, aṣ-Ṣaḥrāʾ al-Kubrā , 'an Difeyth Meur') yw difeyth yn Afrika Kledh. An brassa difeyth is-tropek ha'n tressa (a-ves an Antarktek ha'n Arkek).
Klass:Afrika
Tregarrek
Tregarrek yw trev yn Kernow kres, yntra Sen Ostel ha Bosvena. Hanow an drev a dheu dhyworth karrek rowan eus est dhe'n drev.
Tregarrek yw trev enesik Kernow King.
Klass:Trevow yn Kernow
Kolorado
Kolorado (yn Sowsnek ha Spaynek, Colorado) yw stat yn Statys Unys Amerika. Poblans an stat yn niveryans 2020 o 5,773,714.
Istori
Y'n dedhyow a-varr a valweyth yn Kolorado, nebes a'n dus kernewek a dheuth omma dhe wul aga thre, ow triga yn Georgetown, Central City, ha Silver Plume.
Devedhyansow
Klass:Statys an SUA
Bangui
Bangui yw pencyta Centrafrika.
Klass:Citys ha trevow yn Afrika
Bujumbura
Bujumbura yw pencyta Burundi.
Gool Fylm Kernow
An gool a skoodh gul fylmow yn Kernow yn Kernewek po yn Sowsnek, hag yma kesstrif henwys "Govyn Kernewek", may komend ombrofyoryon aga thybyans rag fylm y'n yeth kernewek. An waynyoryon a recev skoodhyans arhansek ha teknogel rag an askorrans.
Bujumbura
Klass:Citys ha trevow yn Afrika
Gool Fylm Kernow
Lies gwrier fylmow a ober yn Sownek hepken a alow aga honan gwrioryon fylmow Kernewek. Aga fylmow a wra devnydh yn fenowgh a themow po tirwedhow Kernow. Rag diwysyans fylm Kernow y feu gwruthys an termyn "Oggywood".
Asi
300px|thumb 300px|thumb Asi (UCR Asia) yw brastir hengovek (po rann veur a'n brastir Eurasi). Moy ages 4,000 milyon a dus a drig yn Asi – a-dro dhe dhew dhen yn tri y'n bys ma.
Gool Fylm Kernow
Kevrennow a-ves
Klass:Golyow Klass:Kernow Klass:Sinema
Asi
Yn fenowgh, yma dorydhyon ow tiberth Asi yn niver a rannow:
Gorhemmynans Yethoniethel
Gorhemmynans Yethoniethel, po Gramasek Worhemmyn, yw assay dhe selya rewlys a styr devnydh preferyes po ewn a yeth. Y hyll an rewlys kowsel orth rannow yethoniethel kepar ha spellyans, leveryans, gerva, ordenans an geryow, ha semantek. Treweythyow herwydh purieth yethoniethel, praktisyow skwir a'n par ma a yll profya bos nebes devnydhyow anewn, yn anakord, heb reson, ow fyllel a effeyth keskommunyans, po a dalvos isel aga golok. Keffrys y hyllons komprehendya breusow a dhevnydh yeth kowethyasek ewn ha politek ewn.
Y hyll gorhemmynans yethoniethel medra dhe selya yeth savonek, dyski pandr'a wel kowethas avel an furv ewn po gwella, po kussulya a geskommunyans effeythus po feusik y is. Mar pe gwithyasel preferyansow, y hyll gorhemmyn diskwedhes kepar hag ow sevel orth chanj yethek; mar pe radikal, y hyll askorra neologiethow.
yn fenwogh yma methodys gorhemmyn a yethonieth gorthwedhys orth methodys deskrifya, usi devnydhyes yn yethonieth akademek, a wel hag a rekord fatel dhevnydhir yeth yn hwir. Sel hwithrans yethoniethel yw daselvennans tekst (korpus) ha studhyansow gwel, an dhew anedha yw gwriansow deskrifa. Byttegyns, y hyll deskrifa yethoniethel komprehendya aspiansow a dhevnydh yeth an hwithrer y honan. Yn hengov yethoniethel Europa Est, yma'n studhyans a wonis ha gorhemmyn yeth savonek aswonys avel "gonisogeth yeth" po "gonisogeth kows".
Yn despit dhe vos methodys konter apert, gorhemmyn ha deskrifa yethoniethel yw tybys dhe vos kesplethadow yn fenowgh, awos bos res dhe akontys deskrifa kompassus prederi ha rekordya preferyansow kowsoryon a eksist seulabrys, ha kyns konvedhes fatel dhevnydhir yeth yn hwir yma odhom a worhemmyn bos effeythus.
A-dhia gres an ugensves kansvledhen nebes gerlyvrow ha gidlyvrow, usi oberow a worhemmyn aga natur, re gomprehendyas dalghow ha methodys deskrifa yn moy ha moy. Method pur dheskrifus a yll bos a us hag ow nesa themow a dhadhel besus ynter awtoritas, po yn rannyethow, testennow, gisow, po formelderow. Nebes gislyvrow, kepar ha The Chicago Manual of Style, yw desinyes dhe worra gis unnik hag ytho ymons gorhemmynus dre vras.
Mate Kapović a wra dyffrans yntra "worhemmyn" ha "deskrifa", ow styrya an kyns avel "process a godhevaryans arbennik a yeth rag neb eghen a dhevnydh sodhogel"m ha'n diwettha avel "tuedh anwodhoniethek a gloudhe gorhemmyn yethoniethel".
Klass:Yeth
Hebe Camargo
thumb|180px|Hebe Camargo Hebe Maria Camargo (genys 8 Meurth 1929 - 2012) o gwarier brasilek geryes da.
Klass:Dinethyansow 1929 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Gwarioryon vrasilek Klass:Kanoresow‎ Klass:Mernansow 2012
Mernans yn Kylgh
Hwedhel berr yw Mernans yn Kylgh gans an awtour Jowann Richards. Dyllys veu gans Kowethas an Yeth Kernewek yn 1992. Skrifys veu yn Kernewek Kemmyn. Hwedhel kevrin-moldrans yw.
Diskudhys yw korf marow Edward Collett yn kres hen gylgh meyn dydh kynsa kowans hendhyskoniethel. Mes piw a'n ladhas? Yma lies gogrysek martesen a'n gwrug. Res yw dhe'n kreslu diskudha an gwiryoneth.
Chif kemeryansow
Klass:Hwedhlow berr
Artys-Gwrythya
alt=Two dancers leaping|skeusennik|Dons yw eghen a art-gwrythya hag yw gwrys dres an bys. An artys-gwrythya yw artys kepar hag ilow, dons ha drama hag yw gwrythys rag miroryon (po goslowysi h.e.). Dyffrans yw a artys gwelesek, an devnydh gans artydhyon a baynt, kewarghlen po devnydhyow dyffrans dhe wruthyl taklennow art fisegel po sevelyek. Artys-gwrythya a yssyns efander a daklow gwrythys, po performys, a-dherag tus yn fyw.
Yma drama, ilow, dons ha eghennow erel a wrythyansow yn pub gonisogeth. An istori a ilow ha dons a dhallathas yn osow kynsistorek ha sleynethow an cirk a dhallathas yn Hen Ejyp dhe'n lyha. Lies art-gwrythya yw performys yn halwesik. Gwrythyansow a yll bos yn drehevyansow a-burpos, kepar ha gwarijiow, chiow gwari kenys, gwarivaow ygor dhe'n ayr yn golyow ha war warivaow yn tyldys kepar hag y'n cirk.
Performyansow yn fyw a-dherag miroryon yw furv a dhidhan. An displegyans a sonskrifa ha gwydhyow a asas tus dhe brevi an artys-gwrythya yn privedh.
A artys-gwrythya a assay diskwedhes amovyansow hag omglewansow a'n awtour po a'n gwarier.
Kernow King
Kernow King po (Edward Rowe y hanow gwir) yw gesyer kernewek. Ev a dheuth ha bos geryes da yn Kernow wosa ughkarga gwydhyows komedi war an wiasva YouTube, may tevnydh meur a rannyeth Kernow ha may hwra lies devyn dhe vewnans arnowyth yn Kernow, keffrys ha dh'y drev enesik, Tregarrek.
Wosa y wydhyows, ev a wayas dhe gomedi sevel, gans y gynsa diskwedhyans Wonders of the Cornish Universe a dornyas a-dro dhe Gernow ha dhe lies tyller pella y'n Ruvaneth Unys. Y nessa diskwedhyans, Splann! a dhalleth tornya yn 2013. Ev re dhalathas devnydhya moy Kernewek yn y wydhyows, yn arbennek pan omdhiskwa war-barth hag an Cornish Oafs.
Trigys yw yn Aberfala.
Kevrennow a-ves
Klass:Gwarioryon a Gernow
Corvus (ranneves)
Corvus yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Kongo (avon)
Klass:Afrika Klass:Avonyow
Vyrjynia West
Vyrjynia West (West Virginia) yw stat yn Statys Unys Amerika. Vyrjynia West a dorras dhe-ves dhyworth Vyrjynia dres an Vresel Cyvyl Amerycanek hag a vue degemmerys y'n Unyans avel stat dyblans an 20ves a vys Metheven 1863.
Kolljiow ha Pennskolyow
Klass:Statys an SUA
Pennfolen/Kevrennow
Porth an gemeneth Towl 1,000 erthyglow Klasyansow Menegva erthyglow
Sowsnek
Sowsnek yw yeth germanek kewsys gans 400 milvil a dus yn lies pow an Norvys. Yma an yeth ow talleth yn Pow Sows, Breten Veur; mes yma an niver brassa a sowsnegoryon ow triga yn Statys Unys Amerika y'n termyn ma. Nyns yw sowsnek yeth europek namoy, mes yeth treusvysek.
Synsys yn broyow gans poblansow meur a sowsnegoryon yw an re ma:
Gans an yethow skots ha frisek, yma sowsnek ow kul rann a'n bagas sows-frisek, eev rann a'n yethow germanek west.
Caeriw
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Crater (ranneves)
Crater yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Andes
thumb An Andes yw kadon menydh yn Amerika Soth. Hirra kadon y'n Norvys yth yw, a-dro dhe 7,000km y hirder hag a-dro dhe 200km y lester. Aconcagua (Arghantina) yw an ughella poynt, 6,962m y ughelder.
Klass:Amerika Dheghow Klass:Menedhyow
Konteth Accomack, Virjynni
Konteth Accomack (yn Accomack County) yw konteth yn Virjynni, Statys Unys Amerika.
Accomack
Vancouver
300px|thumb|right|Gwel Vancouver Vancouver yw an brassa sita yn Kolombi Bredennek, Kanada. Yn 2006, poblans an sita o 578,041.
An Sita Vancouver a veu inkorporatys yn 6 Ebrel 1886.
Klass:Citys yn Kanada
Rheidae
Rheas yw ydhyn meur na yllyns neyja y'n urdh Rheiformes, teythyek dhe Amerika Dhyghow, kelmys a bell dhe'n strus hag emu. Usys veu an hanow "rhea" rag an kynsa tro yn 1752 gans Paul Möhring ha degemerys avel an hanow kemmyn Sowsnek. Möhring a henwis an rhea wosa an Titan grek Rhea, hy hanow hen Greka (Ῥέα) ow tos dhyworth ἔρα "dor". Hanow gwiw ytho, drefen bos an rhea heb an gallos a neyja. Usys yw an hanow Gwarani (yeth teythyek Paragway), nandu ynwedh gans lies yeth a-derdro dhe'n bys.
Vrahovice
thumb|right|Vrahovice Vrahovice ew trev en Pow Chek. Ma trigys en Vrahovice a-dro dhe 3400 a dus.
Rheidae
Ydhyn meur tawel, loos po losgell gans garow hir yw rheas, kevys saw yn Amerika Dhyghow (kyn fo poblans a dres 600 a rheas dienkys yn Almayn ha poblans le yn Konteth Hertford, Pow Sows).
Arthur Gernow
thumb|right|Imaj an Myghtern Arthur diworth an Oes Viktorianek. Arthur o hembrenkyas henhwedhlek an luyow brythonek erbynn an Sowson. Herwydh Historia Regum Britanniae gans Jeffri a Venow, Myghtern Breten o ev neb a verwis y'n vlydhen 542 OK. Geryes da yw ev yn arbennik yn henhwedhlow a Gembra, Breten Vyghan, Kernow, Pow Frynk, ha Pow Sows.
Vrahovice
Kevrednow a-ves
Klass:Citys ha trevow yn Europa Klass:Pow Chek
Arthur Gernow
Genys yn dinas Gorles, yurl Kernow, y fia ev herwydh Geoffroi. Margh Kynver o "Myghtern Kernow" yn y dermyn ev. Kalesvol o hanow y gledha. Y noy Moddras a'n ladhas yn Kas Kammlann wosa usurpya an gurun ha demmedhi an vyghternes, Gwynnever.
Rheidae
I a furv bagasow a 20-25 edhen. Dybri losow, has ha frooth a wrons dre vras. Usys yw aga fluvennow, kig ha kroghen yn Amerika Dhyghow.
Arthur Gernow
Yn Bywnans Ke, Arthur yw gelwys Arthur Gernow ('Arthur Gornow', 'Arthor Gurnow' yn lytherennans an vammskrif).
Klass:Henhwedhlow Klass:Mythologieth keltek
Rheidae
Klass:Ydhyn
Saint Helier
Saint Helier (Frynkek: Saint-Hélier; Jersek: Saint Hélyi) yw penncita Jersi.
Hyns-horn Mengleudh Pennlegh
skeusennik|An Mengleudh Pennlegh dhyworth [[Pennsans.]] Hyns-horn diwysyansek kledhrennow kul 2 tros-hys (610 mm) o an Hyns-horn Mengleudh Pennlegh a servyas an Mengleudh Pennlegh yn Lulynn, Kernow. An hyns-horn mogha west yn Kernow hag onan a'n hensi-horn diwysyansek kledhrennow kul y'n Ruwvaneth Unys o va.
Istori
skeusennik|Kay an Soth, Porth Lulynn. Benn an Hyns-horn Mengleudh Pennlegh. An hyns-horn veu drehevys yn 1900 dhe junya an mengleudh gans kay soth an porth yn Lulynn, hanter mildir (0.8 km) dhe-ves. Jynn-ethen hyns-horn veu prenys dhyworth an kompani Köppel yn Almayn dhe bonya war an linen, esa eylworrys gans jynnow-motor y'n 1930ow.
Saint Helier
Klass:Citys ha trevow yn Europa
Hyns-horn Mengleudh Pennlegh
Istori
Serth o an hyns-horn saw unn gornel war kay an soth yn Lulynn. Dew-gledhren o brassa rann an linen hag yth esa res dhe'n kompani devnydhya hwegh jynn dhe oberi an hyns-horn: peswar war an penn-hyns-horn ha dew rag ober-shuntya.
Deges veu an hyns-horn yn 1973 hag ev veu eylworrys gans kevreyth karyor tredanek war an unn hyns. An mengleudh veu deges yn 1989/1990.
Gwelewgh ynwedh
Kledhrennow kul
Rol a hensi-horn yn Kernow
Klass:Hensi-horn yn Kernow
George Osborne
George Gideon Oliver Osborne CH (genys Gideon Oliver Osborne; 23 mis Me 1971) yw pennskrifer paper-nowodhow ha politeger kyns bretennek.
Bob Newhart
thumb|Bob Newhart George Robert "Bob" Newhart (genys 5 mis Gwynngala 1929) yw gwarier amerikan geryes da.
George Osborne
Klass:Eseli Senedh a'n RU 2001-2005 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2005-2010 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Dinethyansow 1971
Toll
skeusennik|Arghans. Toll yw arghans mayth yw res dhe dus pe dhe’n governans.
An governans a us an arghans may tegemer dhyworth tollow rag prena taklow. Rag ensamplow, tollow yw devnydhys rag tyli dhe dus neb a ober rag an governans, kepar hag an lu ha an kreslu, provia gonisow kepar hag adhyskans ha yegheswith, po drehevel taklow kepar ha fordhow, ponsyow, ha pibenow-karth.
Klass:Erbysieth
Kenedhel heb stat
Kevrennow a-mes
Klass:Gwlasegeth
1776
1773 - 1774 - 1775 - 1776 - 1777 - 1778 - 1779
Pennfolen/Dynnargh
Dynnargh dhe Wikipedia Kernewek!
Jackie Gleason
thumb|Gleason, [[1975]] John Herbert "Jackie" Gleason (1916-1987) o gwarier amerikan geryes da.
Pennfolen/Dynnargh
<div style="border-top: 1px solid #aaaaaa; height: 1px; width: 385px; margin-top:0.9em; margin-bottom: 0.9em;">
Lemmyn yma  a erthyglow y'n Wikipedia Kernewek. Mar kodhes konvedhes Kernewek ty a yll ri gweres dhyn! Gwra skrifa erthygel a-dro dhe neppyth a les dhis, po gwelhe, po ewnhe an pyth usi omma seulabrys. Rag hwilas erthygel arbennek, mir orth an kevrennow a-woles po usya an gelligen 'hwila' a-gledh.
<div style="border-top: 1px solid #aaaaaa; height: 1px; width: 435px; margin-top:0.9em; margin-bottom: 0.7em;">
Porth an gemeneth An tavern Towl 1,000 erthyglow Klasyansow Menegva erthyglow
L.C.R. Duncombe-Jewell
Louis Charles Richard Duncombe-Jewell (po Ludovico Cameron Duncombe-Jewell avel y kelwys ev nepprys) o romanseger Keltek ha kenedhleger kernewek. Genys yn Loundres veu ev. Yn 1901-03 Duncombe-Jewell o skrifennyas an Cowethas Kelto-Kernuak. Ev yw awtour an kynsa sonet y'n taves Kernewek y'n lyver-termyn Celtia (1901). Drefenn y wovynn eev y skrifas Henry Jenner Handbook of the Cornish Language yn 1904. Jakobitydh diogel ova, ha war-lergh Aleister Crowley (kevrinek keryes da a o koweth dhodho) Duncombe-Jewell a vynna kesunya an powyow Keltek oll rag gul emperoureth. Y treylyas ev ha bos Katholik Romanek. Onan a'n kynsa berdh yn Gorsedh Kernow o ev, ha ganso an hanow bardhek.
1451
bledhen gemmyn
Otto Sander
Otto Sander (30 mis-Metheven 1941 – 12 mis-Gywynngala 2013) o gwarier almaynek geryes da.
Veliko Tarnovo
Veliko Tarnovo yw pennsita an rannvro Veliko Tarnovo yn Bulgari.
L.C.R. Duncombe-Jewell
Klass:Dinethyansow 1866 Klass:Skriforyon yn Kernowek Klass:Sowson Klass:Studhyansow keltek Klass:Kenedhlogoryon gernowek Klass:Mernansow 1947
1451
Klass:1451
Veliko Tarnovo
Klass:Bulgari Klass:Citys ha trevow yn Europa
Otto Sander
Klass:Almanyon Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon fylm Klass:Gwarioryon lev Klass:Gwarioryon wariva Klass:Mernansow 2013 Klass:Dinethyansow 1941
Crux (ranneves)
Crux yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Vale, Gernsi
Klass:Pluwow Gwernenys
Anne Rice
Anne Rice (1941 - 2021) o skrifores amerikanek.
Linen Arvordiryow Atlantek
Hyns
An Linen Arvordiryow Atlantek a dhalleth dhe Worsav Porth, ple'ma junyans gans an Penn-Hyns-horn Kernow. Ow tiberth an gorsav, res yw dhe'n linen treylya war warr ogasti 180 gradh dhe junya hyns an hen Hyns-Horn Monow Kernow (HMK) ogas dhe'n hen worsav yn Lanndreth. An linen a hol hyns an HMK rag remenant an viaj.
Wu Zetian
Wu Zetian (Chinek sempelhes: 武则天; Chinek hengovek: 武則天; pinyin: Wǔ Zétiān), henwys ynwedh Wu Zhao, Wu Hou ha, dres an Ternieth Tang, Tian Hou, o an kynsa myghternes China. Hi a veu genys circa 625 OK ha verwel circa 725 OK.
Hi a rewlyas yn-dann hanow Ternieth Zhou (gwarnys gensi hy honan), a 690 dhe 705. Kyns henna, hi o esel Ternieth Tang.
Benyn nerthek, dyskys ha meur hy thenvos o hi. Moy ervirus ha ragvewek o hi ages hy gwer hag aswonnys yw hi gans istorioryon avel an nell gwir a-driv dhe'n tron. Yth esa hi ena pan veu synsys an lys ha pan o an Emperour klav, hi a synsis an lys hy honan. Yth esa Sel Emperourerthek dhedhi.
Hi a veu genys dhe deylu golusek. Hy thas a wre hy hennertha dhe redya lyvrow ha dos ha bos dhyskys; hemm o tanow rag benenes.
Klass:Dinethyansow 624 Klass:Asianesow Klass:Emperours Klass:Mernansow 705 Klass:Prydydhesow
Whitley Stokes
thumb|Whitley Stokes Whitley Stokes (1830-1909) o den lagha ha skoler Keltek a dhiwedhans Wordhonek (genys yn Dulynn y feu). Yth eth ev ha bos laghyas yn 1855 wosa studhya orth Trinity College, Dulynn. Stokes a obera yn Eynda a 1862 dhe 1882 avel gonisyas yn mater an lagha; yn 1877 an is-myghtern a'n wrug esel laghel a'y gonsel, hag ev a dhesinyas an godenn sivil ha kodenn drogober.
Frank Lloyd Wright
right|thumb|Frank Lloyd Wright (1954) Frank Lloyd Wright (genys Frank Lincoln Wright; 8 Metheven 1867 - 9 Ebrel 1959) o pennser ha skrifer amerikanek. Ev a dhesinyas moy ages 1000 dhrehevyans ha 532 anedha a veu gorfennys kepar ha Fallingwater yn Pennsylvani ha Gwithti Solomon R. Guggenheim yn Evrek Nowyth. Ev a vedras desinya drehevyansow yn kessenyans gans an kerhynnedh (pennserneth organek).
Anne Rice
Klass:Amerikanesow Klass:Mernansow 2021 Klass:Skriforesow Klass:Skriforyon fugieth amerikanek Klass:Skriforyon fugieth wothek Klass:Ynkleudhyansow yn Louisiana Klass:Dinethyansow 1941
Linen Arvordiryow Atlantek
Hyns
A-dhyworth Lanndreth, an HMK a wrug devnydh hyns an hen Dhowrgleduh Porth, a veu byldyes dhe servya an Bal Konsolow Fowydh, mar bell avel y dhiwedh dhe Velyn Pons. Omma an linen a wra entra an Nans Logsulyan, ple'ma lower a remenantys diwysyansek eus Ertachva an Bys.
Porthynys
thumb|right|An porth--"Caacrinolaas" Porthynys (Porth Enys yn Kernewek Unys, Mousehole yn Sowsnek) yw gwig pyskessa ogas ha Lulynn yn Howlsedhes Pennwydh, Kernow. Yma dhe'n porth gerda avel onan a'n tekka y'n Rywvaneth Unys.
Frank Lloyd Wright
200px|left|thumb|Fallingwater
Delphinus (ranneves)
Delphinus yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Stat
Yn politegieth arnowydh, yth yw stat kowethas gans maystri war le doroniethel po tiredh. Y krysir bos tri thamm chyf dhe statys:
Porthynys
Porthynys yw geryes da rag y wolowyjyon Nadelik, gwrys pub blydhen rag kuntelles alusenow. A-dhia 1981, an golowyjyon yw difeudhys 19 Kevardhu dres unn our yn kov an dus ledhys yn terosa skav-sawya Penlee.
Richard Kiel
thumb|Kiel, [[2014]] Richard Dawson Kiel (1939-2014) o gwarier amerikan geryes da.
Konteth Alleghany, Virjynni
Konteth Alleghany (yn Alleghany County) yw konteth yn Virjynni, Statys Unys Amerika.
Cygnus (ranneves)
Cygnus yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Stat
Klass:Gwlasegeth
Richard Kiel
Klass:Dinethyansow 1939 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Gwarioryon wari gwydhyow amerikanek Klass:Mernansow 2014 Klass:Skriforyon amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Kaliforni
1776
1776 OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.
Porthynys
Porthynys o onan a'n diwettha trevow mayth o Kernewek hengovek kewsys avel mammyeth. Yth esa Dolly Pentreath ow triga omma, ha John Keigwin o Kernewegor geryes da arall a Borthynys.
Draco (ranneves)
Draco yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
1776
Dineythyansow
Klass:1776
Ulaanbaatar
Penncita Mongoli yw Ulaanbaatar.
Justin Trudeau
Justin Trudeau (genys 1971) yw politeger kanadek.
Pisko hwerow
Pisko hwerow yw diwes kemmyskys (po koktel) dhyworth Perou, pur gemmyn avel rann a cuisine Perou ha Chile. Hanow an diwes a dheu dhyworth 'pisko', an las selyek, ha’n term koktel 'hwerow', kampollans dhe sugen citrus ha hwekheans. An versyn a Berou a gomprehend pisko perouvek, sugen limaval, melysugen, rew, gwynn oy hag Angosturas bitters. Hevelep yw an versyon a Chile, mes an pisko a dheu a Chile ha ny wrons i devnydh a’n gwynn oy ha bitters. An las selyek, pisko, yw eghen a aguardiente po dowr tomm frynkek gwrys dhyworth grappys. Y hanow a dheu dhyworth porth Pisco yn Perou, ha usys veu nans yw mar bell ages 1764.
Linen Arvordiryow Atlantek
Hyns
Ogas dhe worsav Logsulyan an hyns-horn a bass an Bonsfordh Treffry, ponsfordh hyns-horn ha dowrbons istorek dew borpos esa gwrys yn 1844 a garyas penn-hyns an Hensi-Tram Treffry. skeusennik|Tren pri China y'n Nans Logsulyan. Wosa Logsulyan, an linen a bass lower a seghoryon ha gweythyow pri China koth hag arnowydh, kyn ev dhe bassya an gorsavow yn Karnrosveur ha Tregarrek.
Pisko hwerow
Devisys veu an koktel yn 1922 yn Lima gans an tavernor amerikanek Victor Vaughen Morris. Ev a argemynnas an koktel nowydh yn paperyow nowydh Perou ha Chile, hag yn skon y teuth gerys-da. Perou a solempen dy’gol poblek pub bledhen dydh Sadorn kynsa mis Hwevrer ragdho. Gerys-da yw ev erbynn lemmyn dres an Bys. Dyghtys yw yn gwedrennow old fashioned, hag apoyntys veu avel koktel klassek kevos gans an IBA (Kowethas Keswlasek Tavernoryon).