cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oscar Wilde
Bardh, romansydh ha skrifer gwariow iwerdhonek ow skrifa yn Sowsnek o Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde (16 Hedra 1854 – 30 Du 1900). A-vri ova drefen lymder y skians. Y tisplegyas dhe vos onan a'n skriforyon gwariow moyha sewenus diwedh an termyn Viktoryanek yn Loundres, hag onan a ster moyha y oos. Performys yw niver a'y wariow bys hedhyw, yn arbennik 'The Importance of Being Earnest'. Kevys veu kablus a "dhivethter bras" gans gwer erel, ha breusys dhe dhiw vledhen a lavur kales. Pan veu rydhsys Wilde a'n prison, ev a wolyas an gorthugher na dhe Dieppe war an kowbal. Ny dhehwelas dhe Vreten vytholl.
Benenes yn Palestin
Onan a'n taklow chyf a wra ervira an rol a venyn balestinek yw strethur an teylu. Hemm a yll bos teylu sprusek po unses hamula (hamula a styr "teylu ystynnys" hag yw strethur teylu an moyha kemmyn yn Palestin). An delanwesow a vri war wiryow benenes yn Palestin a yssyns an hengov a dasrewl ha dyskasow an Koran yntra Palestinysi Islamek po an Bibel yntra Palestinysi Gristyon. Nyns esa gwaytyans war Balestinyadesow dhe dhendil bewnans rag an teylu, mes dhe dhesedha dhe'n rolyow hengovek a venenes yn kowethas palestinek. Byttegyns, benenes yw kehaval orth gwer yn hengovek.
Byttegyns, y feu chanj gradhel yn omdhalghow kerens yn kever adhyskans aga myrghes balestinek a-dhia kres an 1970s. A-dhia an termyn na, nebes benenes balestinek a gowlwrug aga adhyskans a bennskol, a-der saw skol nessa. Achesonys an chanj a omdhalgh o an "gorholeth mogghes rag benenes y'n marghas lavur", chanjyow y'n studh erbysieth y'n Lann West, "bernyow erbysek" aga herens ha'n tybyans bos chons gwell dhe venyn balestinek adhyskys yn ta y'n "marghas demedhi". Dres henna, gans adhyskans, myrgh dibries a yll skoodhya hy honan ha'y herens.
Oscar Wilde
Rol a lyvrow
Bardhonieth Gwariow
Benenes yn Palestin
Arhwithrans gans an Sodhva Gresel Palestinek a Statystygyon a 2011 a dhiskwedhas y hwrug 35 kansrann a venenes pries yn Gaza degemeres freudh fisegel gans aga gwer dres an 12 mis kyns hag y hwrug 40 kansrann a venenes dibries degemeres freudh fisegel a esel aga mayni. Yn 2013, UNRWA a hedhas y varathon yn Gaza wosa rewlysi Hamas dhe dhifenna benenes, benenes balestinek a Gaza y'ga mysk, a gemeres rann y'n resek.
Istori
skeusennik|Kowethas Benenes Arabek, [[Jerusalem, (fr), 1929]] Yth esa chanj yn order kowethasek yn 1844 pan wrug benenes kemeres rann, an kynsa tro, war-barth gans gwer yn unn brotestya erbynn an kynsa trevesigeth Edhowek yn ogas dhe'n dre Afulah. Yntra 1900 ha 1910, drefen bos an ranndir Palestin (hag a yssynsas an tyller lemmyn gelwys Jordan) yn-dann rewl Ottoman, benenes arabek a dhallathas gwruthyl lies kowethas. An kowethasow ma a veu furvys, yn brassa rann, y'n sitys brassa hag, yn arbennik, yn sitys gans poblansow bras a Gristonyon kepar ha Jaffa, Jerusalem, Haifa hag Akre. Yn 1917, i a gemeras rann yn protestyansow bras pan hwyris an Diskleryans Balfour. Wosa henna, i a furvyas kanasedh a 14 esel hag a wrug gorholeth daskalwans an Diskleryans Balfour ha hedh a omynvroans Edhowek dhe Balestin.
Oscar Wilde
Gravyansowu
Klass:Artydhyon Klass:Godhyli Klass:Prydydhyon Klass:Skriforyon fugieth wothek Klass:Skriforyon LKDT Klass:Dinethyansow 1854 Klass:Mernansow 1900
Benenes yn Palestin
Istori
Yn 1921, benenes palestinek a selyas aga howethas aga honan gelwys an Kowethas Benenes Arabek, yn Jerusalem. An Kowethas a restras protestyans erbynn an drevesigeth Edhowek yn Palestin. Drefen fowt a arghasans ha'n poos sosyel ha politek gorrys war venenes an Kowethas Benenes Arabek, an bagas a hedhas wosa dew vledhen. Benenes a furvyas 'kessedhek-sawya' dhe guntel argevrohow rag y dhasserghi. Y'n gostlow Palestin a 1929, benenes a gemeras rann yn lies protestyans a gawsyas benenes dhe vos ledhys gans an lu Mandat Bretennek. I a restras Keskussulyans Benenes le may hwussons i danvon lyther-protestya dhe Vyghtern George V ha'n Kesunyans Kenedhlek.
Wosa gwrians an stat Israel yn 1948, an kemeres rann a venenes palestinek yn gorthenep o ogas ha mann drefen aray sosyel tynn a'n prys na. An koll a dir rag Palestinysi a wrug kudyn erbysek. Hemm a wrug gorholeth rag benenes y'n bys ober yn despit dhe'n fronansow sosyel.
Fondyans an Kowethas Livrans a Balestin (Palestinian Liberation Organization) yn 1964 a weresas fondyans an Kowethas Benenes a Balestin. Hemm a asas benenes dhe gemeres rann y'n kynsa esedhek an Konsel Kenedhlek Palestinek synsys yn Jerusalem.
Kas Israeli–Palestinek
An gas Israelyek–Palestinek a nasyas yn feur an benenes palestinek. Kansow a vilyow a venenes o bellhas a'ga mammvro wosa an Vresel Arab-Israelyek a 1948 ha moy dres an Vresel 1967 kepar ha'n vardhes May Sayegh. An brassa rann anedha ha'ga henath yw fowesigyon hwath. Lies kamm kemerys gans an Lu 'Defens' Israel (LDI) a nasyas an yeghes fisegel ha brysoniethel a venenes palestinek, keffrys ha'ga adhyskans ha diogeledh erbysek. gores dhe'n wask dyllys gans an Ma'an News Agency yn 2007 a dherivas y hwrug lies benyn perthi freudh brysoniethel ha reydhel orth an jeckva Israelyek yn Beit Safafa. An hwarvosow ma a dherivas hwithransow lomm war skeus kammow diogeledh.
Gwiryow Benenes yn Palestin
Yn mis Du 2019, governans PA a dhrehevyas an ispoynt rag bloodh demedhi dhe 18 rag benenes ha gwer rag assaya lehe an kevradh a dhemedhyansow a-varr. Kyns hemma, an ispoynt y'n Lann West o 15 rag benenes ha 16 rag gwer hag yn Gaza yth o 17 rag benenes ha 18 rag gwer. Yth esa gallos dhe vreusysi alowa demedhyans a-varra.
Kevradhow didhemedhi rag benenes a greg war laghys studh personel rag tus Islamek. An laghys ma a lever y hyll gour didhemedhi y wreg rag py acheson pynag mes ny yll benenes govyn rag didhemedhyans marnas yn kasow arbennik. Mar kwra benyn didhemedhi, nyns yw res dhedhi ri dustuni vyth, mes hi a wrussa hepkor oll hy gwiryow arghansek ha hy arrgovrow ynwedh. An Menystrans Benenes yn Palestine, selys yn 2003, yw an maynorieth jyf yw omgemeryansek rag avonsya ha difres gwiryow benenes. Menystransow an governans a wra avonsya an amendyans a laghys disfaverek hag unses genedh re beu fondys yn pub menystrans.
Yn mis Meurth 2018, an PA a wrug daskelwel y lagha demedhi-agas-defolyer, lagha a asas defolyer dhe dhiank kessydhyans dre dhemedhi y fethesik. Byttegyns, awos bos Konna Gaza rewlys de facto gans Hamas, an lagha demedhi-agas-defolyer ejypek a bes ena.
Yn-dann an Emperoureth Ottoman
Yn-dann an sesyans Ottoman (1516-1917), nyns esa asnodhow lowr kevarghewys yn skolyow. Ytha esa nebes skolyow poblek ha privedh y'n ranndiryow gans an moyha pobel ha kevradh anlettryseth ughel yn ollgemmyn, mes rag benenes yn arbennik. Yn kres an 19ves kansvledhen, kanasow eglos Kristyon a dheuth dhe Balestin dhe assaya treylya kemenethow palestinek hag o gelwys “war dhelergh” ha “heathens”. Drefen own a emperouregieth an west ha adhyskans estren Kristyon, an governans Ottomana dhallathas ri poslev war adhyskans meurghys gans an stat.
Yn 1864, an governans Ottoman a wrug polisi na alsa kanasow eglos dhe wruthyl skolyow saw yn kemenethow gans poblans bras Kristyon rag lesta an lesans a emperouregieth an west  y'n emperoureth Ottoman. Yn-dann vaystri SultanʿAbdul Hamid II, an Lagha Adhyskans Poblek a 1869 o gweythresys deg bledhen wosa bos gwrys. Gans an lagha ma, adhyskans selvennek o res porres rag fleghes oll yn-dann 12 bloodh. An reythyans ma a aswonnas an edhom rag an adhyskans a vowysi ha'ga adhyskans dres an kynsa nivel; an sewyans a hemma o an displegyans a adhyskans kesdhyskansek ha skolyow diberthys dre reydh y'n ranndiryow gans an arghans dhe ventena an dhew skol. Byttegyns, bythkweth ny wrug an ambosow gwrys gans an lagha 1869 seweni drefen na wrug lies mowes kavos moy ages nivel kres a adhyskans awos fowt a asnodhow.
Daniel McKeague
Daniel "Dan" McKeague (genys 5 mis Metheven 1974) yw gwarier amerikan geryes da.
Benenes yn Palestin
Yn-dann an Emperoureth Ottoman
Gans komendyans an wask yn Palestin yn 1908, jornalysi ha tybiethydhyon a dhallathas kabli yn ygor an kwalita adhyskans yn-dann kanasow Kristyon. Yn 1911, y'n jornal liennek al-Nafaʾis al-ʿasriyya, skeusskrifer 'Kh. S' a skrifas erthygel a-dro dhe adhyskans benenes yn Syri Veur, ranndir gans Palestin ynni. Yn furv a geskows ynter benyn ha'y servont, an erthygel yw yn kever an fowt a adhyskans maystri tre ha kenedlegiethek rag mowysi yowynk.
Daniel McKeague
Klass:Dinethyansow 1974 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek
Benenes yn Palestin
Yn-dann an Mandat Bretennek
Dres Kynsa Bresel an Bys (1914-1918), an governans Ottoman a welas kaletteryow erbysek, politek ha sosyel hag a gawsyas gwethter a skolyow. An gwallusteryow dre wonis y'n lu yn KBB hag an divotter gwrys gans an gorheas Bretennek a'n arvor syriek a asas benenes ha fleghes dhe omdhifres aga honan. Wosa an vresel, an Emperoureth Ottoman a hepkorras ranndir Palestin yn 1918. Wosa an Keskussulyans San Remo, an Ruvaneth Unys o res an mandat dhe ri “gweres ha gonisyow menystrek" bys may halla Palestin omrewlya. An menystrans trevesik bretennek a wrug kevarghewi yn adhyskans gans an tybyans y halsa adhyskans difres mowysi an effeythyow a vresel.
An kynsa Kevarwodher Adhyskans, Humphrey Bowman (1920-1936), a venegas an edhom a adhyskans rag “trenya burjysi mas a'n pow.” Byttegyns, an mynnas skoodhya adhyskans fleghes, ha mowysi yn arbennik, o dispresys. Ny wrug kemenethow dres Palestin degemeres an asnodhow res dhe lesa adhyskans mowysi. Res o dhe ranndiryow ardyghtya skolyow gorlenwys ha gans mayni anlowr, hag an Vrythonyon a weythresas skwirys a wethhas an studh. Nyns esa dhe ranndiryow kepar ha Hebron moy ages unn skol dhe skoodhya 70,000 triger (77% a ombrofyansow o naghys), res o dhedha drehevel skol mowysi nowydh heb gweres arghansek a Vreten. Drefen an fowt a arghasans, nyns esa skolyow efanys, yn arbennik skolyow rag mowysi. Yn gwigow powek, nyns esa meur a hedhas dhe adhyskans rag mowysi awos achesonys arghansek, kepar ha'n drehevel res porres a skolyow dibarow rag mowysi ha mebyon. Ynwedh, an Brythones a anias y fydh kudyn gans re a adhyskans hag a wrussa “gasa an parkow heb aras po lehe gwiwder po hwans an dus rag ober ammeth" herwydh Lord Cromer.
Yn 1920, an Ughel-Negesydh a-barth Palestin, Herbert Samuel, a gomendyas drehevel 300 skol kynsa powek rag mowysi ha mebyon yn spys a beder bledhen. Mes, erbynn 1925, nyns esa moy es 98 drehevyans nowydh o drehevys ha nyns o marnas 10 anedha rag mowysi. Dres henna, A. L. Tibawi a lever y hwrug menystrans Breten Veur lehe aga thowlargh adhyskansek a £130,000 yn 1921 dhe £97,279 yn 1923-1924, hag i ow mogghe aga rent a voy es milvil peuns dres deg bledhen (1921-1931). Erbynn diwedh an oos Mandat (1948), yth esa saw 80 skol mowysi menystrys gans an governans yn Palestin gans 15,303 studhyores hepken. Mowysi arabek o saw 21% a studhyoryon oll yn skolyow an governans. Saw 7.5 kansrann a vowysi yn ranndiryow powek a dhegemeras adhyskans, kehevelys dhe 60% a vowysi yn ranndiryow trevek.
Yn-dann Sesyans Israelyek
Wosa Nessa Bresel an Bys, an Kenedhlow Unys a rannas tir Palestin yn treghow dyffrans. Yn 1948, Palestin an Mandat o gorfennys ha studh Israel o gwrys. Tiredh Palestin o rynnys ynter Israel, Jordan, hag Ejyp. Kyn hwrug Israel sesya an tir, ny wrussons i perghenegi an dus ha hemma a nasyas adhyskans an Balestinysi. Res o dhe ranndiryow Jerusalem Est, Glann West, ha Lyn Gaza holya an kors-dyski a Jordan hag Ejyp. Hogen wosa sesyans Glann West gans Israel yn 1967, Palestinysi a besyas holya kors-dyski a Jordan drefen rewl lu Israel a Balestin. Wosa sinans an Oslo Accord yn 1993, possybyl o rag Palestinysi dhe wruthyl aga lyvrow-dyski aga honan heb bos rewlys gans Jordan. A 1994 dhe 2000, an awtorita palestinek o res an chons dhe fondya aga lyvrow-dyski aga honan gans menystrans an Menystrans Adhyskans Jordan.
Herwydh hwithrans 2018, y'n vledhen akademek 2017-2018, y'n 48 skol adhyskans ughella gans leshyans yn Palestin, benenes o a-dro dhe 60% an poblans a studhyoryon ha 23% a'n gevasran akademek. Byttegyns, ny wra an statystygyon ma derivas an prevyansow leun a studhyoryon yn Palestin. Bagas Gorwolyas Palestinek a leveris y hwrug gwriansow lu ha trevesigyon Israel yn Tiredh Sesys Palestin nasya 28% a'n poblans studhyoryon a Balestin dre ladhvaow, goliow ha dalghenasow. Dres henna, awos kudhdan settys gans an lu israelyek studhyoryon a fyllis moy ages 1,500 dydh skol yntra 2003 ha 2005.
Delanwes sosyel a adhyskans
A-dhia kres an 1970s, teyluyow re beu ow movya war-tu hag adhyski aga myrghes yn ughel ha'ga rolya yn pennskolyow a-der saw skol nessa. Acheson an chanj ma yw y teu ha bos benenes res yn marghas lavur. Yma hemma ow chanjya an studh erbysek y'n Lann West. An tybyans bos benyn yowynk adhyskys desiradow rag demedhyans yw selys yn fyrv.
Pontypridd
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Lywydhyon a'n Statys Unys Amerika
Rol Lywydhyon Statys Unys Amerika
gwag gwag gwag National Union National Union gwag gwag (2sa term) gwag gwag gwag Gerald Ford Nelson Rockefeller
נשיא ארצות הברית
Anthony Eden
Robert Anthony Eden, 1a Yurl Avon, KG, MC, PC (12 mis Metheven 1897 – 14 mis Genver 1977) o Pennmenyster Ruwvaneth Unys a 1955 dhe 1957.
Klass:Mernansow 1977 Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Eseli Chi an Arlydhi a'n RU Klass:Dinethyansow 1897
Rutheniom
Elven gymyk yw rutheniom, niver 44 y'n Vosen Beriodek. Y furvell gymyk yw Ru. An hanow a dheu dhyworth an ger Latin rag Russi. Nyns eus rann vewoniethel dhe rutheniom.
Eric Pickles
Eric Jack Pickles, Baron Pickles, Kt, PC (genys 20 mis Ebrel 1952) yw politeger bretennek.
Rutheniom
Kevys yw alkan rutheniom yn naturel, hag yma nebes monow gans rutheniom, kepar ha laurit (rutheniom sulfid). Askorrys yw dhyworth purhe nikel yn Ontario, Kanada hag Afrika Dheghow, a-dro dhe 35 tonnas an vledhen. Hanter anedha yw usys y'n diwysyans elektronek ha 40% aral y'n diwysyans kymyk. An diwysyans elektronek a wra devnydh a rutheniom dhe wul sprallansoryon asklosen (chip resistors). Keworrys yw rutheniom dhe blatinom dhe wul gemmweyth.
Eric Pickles
Klass:Dinethyansow 1952 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2010-2015 Klass:Politegoryon a Bow Sows
Rutheniom
Poos atomek rutheniom yw 101.07, y boynt teudhi yw 2310°C ha'y boynt bryjyon yw 3900°C. Y dhosedh yw 12.4kg an liter. Alkan tanow lenter arghansek yw.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Stamford, Connecticut
thumb|300 px|Gorsav Metro-North yn Stamford thumb|300px| Stamford yw sita yn Konteth Fairfield, Connecticut, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 135,470.
An sita a veu fondys yn 1641.
Gwiasva
Klass:Citys yn Konnectikut
Harold Macmillan
Harold Macmillan, OM, PC, FRS (10 mis Hwevrer 1894 – 29 mis Kevardhu 1986) o Pennmenyster Ruwvaneth Unys a 1957 dhe 1963.
Klass:Mernansow 1986 Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Dinethyansow 1894
Carrot Top
thumb|Carrot Top, [[2009]] Scott Thompson (25 Whevrer, 1965) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Dinethyansow 1965 Klass:Gesyoryon Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek
Tonyrefail
Tonyrefail yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST08NW16). Yma hi 13.1 mildir (21 km) dhiworth Kardydh ha 142 m (228.5 km) dhiworth Loundres. 11852 o braster an poblans yn 2011, ha 1286 (10.9%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Trealaw
Trealaw yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST09SW04). Yma hi 14.9 mildir (24 km) dhiworth Kardydh ha 142.5 m (229.3 km) dhiworth Loundres. 3871 o braster an poblans yn 2011, ha 334 (8.6%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Veronica Taylor
Kathleen Charlotte McInerney, aswonys ynwedh avel hy hanow gwari Veronica Taylor yw levwariores amerikanek.
Robert Walling
Robert Victor Walling (5 Meurth 1895 - 30 Gortheren 1976), o souder, bardh, jornalyas ha skrifer gans bern arbennik y’n yeth Kernewek.
Bewnans a-varr
Genys veu yn Aberplymm yn 1895, an kynsa a beswar flogh dhe Robert Alfred Walling, jornalydh ha golegydh paper nowydh, ha Florence (neé Greet). Adhyskes veu ev yn Skol Ramasek Aberplymm. Wosa henna ev a gavas ober avel deriver dhe’n Western Daily Mercury, 1912–1914. Yn Kynsa Bresel an Bys ev a veu kapten y’n Artyllery Riel Tregys, le may hwrug servya yn Pow Frynk. Goliys veu yn Batel Passchendaele yn 1917.
Ev o golegydh Cunard Daily Bulletin and Magazine yn Liverpool yn 1919, ha'y removas dhe Golkata avel isgolegydh  The Statesman a-dhia 1921 bys dhe 1924 hag ena remova dhe Manchester avel isgolegydh an Manchester Evening News. Yn 1926 apoyntys veu avel skrifenyas Fondyans Jornalydhyon ha golegydh y lyver termyn.
Yn Eynda, ev a vetyas Ida Violet Harvey. Hi o gwrek Charles Edward Pinckney y'n eur na. Robert hag Ida a viajyas dhe Bow Sows war-barth yn 1923. I a dhemedhis yn 1937 wosa mernans Pinckney. Yn 1939 trigys ens i gans kerens Robert yn Aberplymm, le mayth o Robert jornalydh hwath gans bern yn materyow morek.
Rann dhiwettha y resegva o spenys avel golegydh an South Devon Times, paper nowydh seythennek.
Bern y’n yeth Kernewek
Pan veu yowynk hag yniys gans y das, ev a veu ynspirys gans lyver Henry Jenner, A Handbook of the Cornish Language. Dres spisyow yn klavjiow breselek ev a askorras lyver termyn lymnys An Houlsedhas yn Kernewek yn y dhornskrif y honan. Tri dyllans veu skrifys, pubonan heb bos gorfennys, war-barth ha lymnanow ganso. Walling a dhevynnas tus erel yn Kernewek, mes lower a'n dalghow yw ganso y honan. Pur bosek yw an lyver termyn rag konvedhes studh an Dasserghyans Kernewek y’n dedhyow a-varr, ha fatel veu an yeth ow tisplegya.
Berdhys veu Walling avel bardh Gorsedh Kernow yn 1934 gans an hanow bardhek. Y das a veu berdhys yn 1942 gans an hanow bardhek Gwallon Dewnans.
Komprehendys veu Walling ha'y istori yn Kynsa Bresel an Bys y'n gwari gans Alan Kent Surfing Tommies.
Klass:Mernansow 1976 Klass:Skriforyon yn Kernowek
Menydh
Menydh yw godogh naturel meur a enep an Nor a'n jeves "bleyn" (Sowsnek - summit po peak) dell yw usys. Herwydh usadow, i yw serthha hag ughella ages bre. Yn fenowgh, effeythys yns i gans rewlivans drefen an hinyow yeyn kevys warnedha. skeusennik|Bleyn an Matterhorn
Styr menydh
Poynt ughella menydh yw gelwys bleyn. Tylleryow gerys-da yns i rag krambloryon.
Furvyans
skeusennik|left|700px|Tektonieth plattys, ow tiskwedhes tylleryow furvyans kadon menydhyow pleg, stratoloskvenydh ha loskvenydh skoos
Furvyans menydhyow yw gelwys orogeni (dhyworth an geryow Grek (ὄρος, óros, menydh + γένεσις, génesis, gwrians). Menydhyow yw furvyes drefen tektonieth plattys, pan vo dew blat herdhys an eyl tro'ha'y gila. Kadon menydhyow yw bagas meur a venydhyow an eyl a-hys y gila. Yma teyr chif fordh y hyllir furvya menydh:
Menydhyow pleg
Pan wrello dew blat gwaya an eyl tro'ha'y gila, (amal plat gelwys amal keskeveryel), treweythyow unn plat a way yn-dann plat aral, argerdh henwys tansugna. Pan wrello plat keynvoryek kesskwatya plat brastiryel, an plat keynvoryek a way yn-dann an plat brastiryel drefen y vos poosa. Emlow keskeveryel a yll furvya menydhyow (henwys menydhyow pleg) ha loskvenydhyow. Ensamplow yw kadon menydhyow an Andes yn Amerika Dhyghow ha gwarak enysow Nihon, keffrys ha Kylgh Tan an Keynvor Hebask. Menydhyow ughella an Nor, an Himalayas a veu furvyes gans plat Eynda ow herdhya erbynn plat Eurasi.
skeusennik|right|300px|Furvyans horst po menydhyow stock
Menydhyow stock
War emlow dargeveryel, an dhew blat a way an eyl dhe ves ha'y gila. Nansow fols ha menydhyow gelwys menydhyow stock (po horst) yw an sewyans. Ensamplow yw nebes kadonow menydhyow yn Afrika est kepar ha Ingangani yn Zimbabwe ha'n Vosges yn Pow Frynk.
Menydhyow loskvenydhyek
Tardhans loskvenydhyow a yll furvya menydhyow yn tidro drefen keworrans nivel wosa nivel a lava po lusow. Tardhansow unnsel a lava a furv loskvenydhyow skoos, kepar ha menydhyow Hawaii ha Rewenys. Tardhansow a lusow ha lava warbarth a furv stratolokvenydhyow, kepar ha Menydh Fuji ha Cotopaxi.
Tonypandy
Tonypandy yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (SS99SE84). Yma hi 15.5 mildir (24.9 km) dhiworth Kardydh ha 143.1 m (230.3 km) dhiworth Loundres. 3609 o braster an poblans yn 2011, ha 353 (9.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Gossypium
Plans usys rag gul devnydh a'n stoff a dyv a-derdro y hasennow dhe gavos koton yw Gossypium po'n plans koton. Awos hemma, yth yw unn a'n plansow amethel moyha kemmyn tevys y'n bys. Dell yw usys tevir yw Gossypium yn boslannow. Prysk gans ughelder a 1-2 meter yw eghennow Gossypium dell yw usys, mes yma lies varyans a-dreus an bys. Ledan yw an del, gans lappys (tri, pymp po seyth anedha). An has yw komprehendys yn kodh gelwys bomba, pub hasen kerghynnys gans fibrow a dhew sort. Digelmys yw an fibrow dhyworth an has dre argerdh henwys jynnya. Hemma a hwer yn dew gamm. Y'n kynsa kamm, digelmys yw an fibrow hirra, usys dhe wul pannweyth kwalita ughel. An eyl jynnya a dhigelm fibrow berra, usys dhe wul pannweyth a gwalita isel po lynt.
Kellie-Jay Keen-Minshull
Kellie-Jay Keen-Minshull, awsonys ynwedh avel Posie Parker, yw gweythresores bretennek. Klass:Dinethyansow 1974 Klass:Sowsesow
Alec Douglas-Home
Alexander Frederick Douglas-Home, Baron Home of the Hirsel, KT, PC (2 mis Gortheren 1903 – 9 mis Hedra 1995) o Pennmenyster Ruwvaneth Unys a 1963 dhe 1964.
Klass:Mernansow 1995 Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Alban Klass:Politegoryon a Loundres Klass:Eseli Chi an Arlydhi a'n RU
Little Rock, Arkansas
Little Rock yw an vrassa cita ha penncita Arkansas, Statys Unys. Yn 2020, poblans an sita o 202,591.
An sita a veu fondys yn 1821.
Gwiasva
Klass:Citys yn Arkansas Klass:Penncitys y'n Statys Unys Klass:Seow konteth an Statys Unys
Gilbert Gottfried
thumb|Gottfried, [[2020]] Gilbert Jeremy Gottfried (28 Whevrer, 1955) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Dinethyansow 1955 Klass:Gesyoryon Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon wari gwydhyow amerikanek Klass:Mernansow 2022 Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh
Mosk Jamal Abdel Nasser
Mosk Jamal Abdel Nasser (Arabek: مسجد جمال عبد الناصر‎ Masjid Jamal 'Abd an-Nasser) yw an brassa mosk yn al-Bireh, Glann West, Palestin. A'y sav yn ranndir yn kres an sita, an mosk yw henwys wosa kyns lewydh a Ejyp ha hembrenkyas arab Gamal Abdel Nasser.
An 14ves mis Meurth, 2002, an lu Israel (IDF) a sesyas an mosk ha usya y tourik rag kelsetha ha ladha peswar Palestinyas.
An 22a mis Gwynngala, 2007, dewdhegow a wragedh a brisnoryon kelmys gans Hamas hag eseli benow Hamas a geskerdhas a Vosk Jamal Abdel Nasser dhe Blen Al-Manara yn-dann brotestya kargharans kawsys gans politegieth aga herens gans an Awtorita Palestinek. Yth fons i lettys a dhrehedhes an plen awos lu diogeledh an Awtorita dhe usya gas dagrow dh'aga heskar.
Devynnow
Klass:Moskow Klass:Stat a Balestin
Gweder Hebron
Gweder Hebron (Arabek زجاج الخليل, zajaj al-Khalili) yw gweder askorrys yn Hebron ha rann a dhiwysyans art sewenus fondys y'n cita y'n oos romanek yn Palestayn. Ev a wra durya bys dhe hedhyw, yn kwarter Cita Goth Hebron henwys "Kwarter an Hwyther Gweder" (Haret Kezazin, Arabek حارة القزازين) ha gweder Hebron a bys avel tennvos tornyaseth dhe'n cita. skeusennik|left|Diskwedhyans a Weder Hebron yn gwerthji yn [[Hebron.]]
Yn hengovek, teudhys veu an gweder owth usya devnydhyow kriv leel, a gomprehend tewes dhyworth gwigow yn ogas, sodiom karbonat (dhyworth an Mor Marow), ha keworransow liw kepar ha horn oksid ha kober oksid. An dydhyow ma, usys yw gweder eylgylghys yn fenowgh.
Askorra gweder yn Hebron yw kenwerth teylu, ha'y gevrinyow synsys ha treusworra gans nebes teyluyow palestinek neb a ober an gweythvaow desedhys a-ves dhe'n cita. An askorrasow a gomprehend gemmweyth gweder kepar ha paderennow, breghelligow ha bysowyer, gweder liw ha lugern gweder. Byttegyns awos an kas yntra Palestayn hag Ysrael, askorrans gweder re dheklinyas.
Istori
skeusennik| An weythva gweder, 1900-1920 Fondys veu an diwysyans gweder yn Hebron y'n oos romanek yn Palestayn. Ha'n diwysyans gweder Fenycyan deklinya y'n citys war an morrep, an diwysyans a vovyas dhe bervedh an pow, yn arbennik Hebron. Diskudhys veu taklow gweder dhyworth Hebron mar goth avel an 1a ha 2a kansvledhen.
Y hyllir gweles fenestri gweder liw gwrys a weder Hebron a'n 12ves kansvledhen yn Fow an Ugheldasow, a veu eglos dres an Krowsgasow yn Palestayn. Ensamplow eral a fenestri gweder liw askorrys yn Hebron yw an re a wra afina Krommdo an Garreg yn Cita Koth Jerusalem.
Erbynn 1483, pan vysytyas Felix Fabri an cita, ev a dhiskrivas mos ''"a-hys stret hir an cita, mayth yw trigys oberoryon a dhivers artys, mes yn arbennik oberoryon gweder; ha gwrys yw gweder y'n tyller ma, gweder ylyn vytholl, mes gweder du ha'n liwyow yntra golow ha tewl." ''
Taklow tipek gwrys gans an gweythvaow ma o taklow hewul, ow komprehendya skudellow eva ha dybri, lestri synsi olew ha lugern olew kyn hwre an gweythvaow askorra gemmweyth ha gweresoryon ynwedh. Chif prenoryon an gemmweyth o Bedwynas dhyworth an Negev (Naqab), Diffeythdir Arabia, ha Sinai, mes danvonys veu lower a esporthow an taklow kostys yn karavans kowrvargh dhe Ejyp, Surri ha Jordan. Dres 150 a bobel a veu arvethys gans an diwysyans yn Hebron herwydh Ulrich Jasper Seetzen pan eth dhe Balestayn yn 1807-1809.
Y'n 19ves kansvledhen askorrans a dheklinyas drefen kesstrif gans askorrasow europek. Yn despit dhe hemma, boghosogyon a besya prena gweder Hebron. Derivas gans kannas Pow Frynk yn 1886 a gampoll dell o gul gweder Hebron pennfenten gober posek dhe erbysieth Hebron gans peder gweythva ow tendyla 60,000 frank an vledhen.
Askorra gweder a wra durya y'n 21s kansvledhen yn teyr gweythva desedhys a-ves a gwartron hengovek an cita goth yntra Hebron ha trev Halhul yn ogas. An teylu Natsheh a berghenn diw weythva. Yma gwerthji ogas dhe bub gweythva. Gweder Hebron yw tennvos dhe dornysi dhyworth Palestayn ha gwlasow erel. Mes kudynnow gans esperthi, an fowt a dornysi ha fronansow war vovyans palestinek wosa an 'Nessa Intifada' a wra treusvewans an diwysyans y'n termyn a dheu pur gales.
Askorrans
skeusennik| Movya gweder teudh gans rach avel rann a'n argerdh askorra arnowydh.
Yn hengovek, askorrys veu gweder Hebron gans tewes dhyworth gwig Bani Na'im, dhe'n est a Hebron, ha sodiom karbonat kemerys dhyworth an Mor Marow. Yn le tewes, usys yw gweder eylgylghys lemmyn.
Kevrennow a-ves
Klass:Stat a Balestin
Fort Smith, Arkansas
thumb|300 px|Stret yn Fort Smith thumb|300px| Fort Smith yw sita yn Konteth Sebastian, Arkansas, Statys Unys. Yn 2010, poblans an sita o 86,209.
An sita a veu fondys yn 1817.
Seaborgiom
Elven gymyk synthetek yw seaborgiom, niver 106 y'n Vosen Beriodek. Y furvell yw Sg. An hanow a enor Glenn T Seaborg (1912-1999), kymygydh nuklerek amerikanek, neb a dhiskudhas deg elven treus-uranik, ha kavos an Pewas Nobel rag Kymygieth yn 1951.
Elven pur radyoweythresek yw, gans pymthek isotop, 14 mynysen yw an hanter-bewnans hirra, gans seaborgiom-269. Diskudhys veu yn 1974 gans dew vagas a wodhonyhdyon, bagas sovietek yn Dubna, Russi ha bagas amerikanek yn Pennskol Kaliforni, Berkeley.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Michael Jeter
thumb|Jeter, [[1992]] Michael Jeter (26 Est, 1952 – 30 Merth, 2003) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Amerikanyon LKDT Klass:Dinethyansow 1952 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Gwarioryon LKDT Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Kanoryon amerikanek Klass:Mernansow 2003
H. Rider Haggard
Henry Rider Haggard (1856–1925) o skrifer sowsnek. Ev yw moyha aswonys rag y romansow aventur. Meur yw hanow an romansow rag aga tismygans ha hwedhlow a synsas bern an redyoryon. Pur erys-da o y romansow dres y vewnans, ow tasserghi genre romansow aventur. Haggard a skrifas lyvrow a-dro dhe ammeth ha divroans.
Trigys o yn Afrika Dhyghow hwegh bledhen pan ve den yowynk. Lower a'y romansow o settys yn Afrika, ow komprehendya King Solomon's Mines (1886), Allan Quatermain (1887) ha She (1887).
Treylyans Kernewek
Treylyes veu She avel Honna gans Nicholas Williams. Dyllys veu gans Evertype yn 2016 yn Kernowek Standard.
Klass:Dinethyansow 1856 Klass:Mernansow 1925 Klass:Skriforyon fugieth wothek Klass:Sowson
Joey Mazzarino
Joseph "Joey" Mazzarino (1968) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Gwarioryon fylm amerikanek
Treorci
Treorci yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (SS99NE13). Yma hi 18.8 mildir (30.2 km) dhiworth Kardydh ha 145.4 m (233.9 km) dhiworth Loundres. 7465 o braster an poblans yn 2011, ha 1085 (14.5%) a wodhya kewsel Kembrek.
Washington Irving
Washington Irving o skrifer amerikanek. Ev a veu genys yn Cita Evrek Nowydh 3 Ebrel, 1783. Ev a dhallathas y resegva liennek ow skrifa hwedhlow berr hwarthus rag paperyow nowydh. Ev a wolegas lyvrow termyn. Yth eth dhe Europa war vateryow teylu pan veu den yowynk, ow kortos ena 17 bledhen. Ev o kannas an Statys Unys dhe Spayn yntra 1842 dhe 1846. Y skrifas bewskrifow, hag ev y honan a gonsidras y ober 5 lyver a-dro dhe vewnans George Washington avel y weyth mester. Ev a verwis yn y ji, (Sunnyside), yn Tarrytown, Evrek Nowydh, 28 Du 1859. Irving ha'y gevosek, James Fenimore Cooper o an awtours amerikanek kynsa dhe vos aswonys yn keswlasek. Irving a gentrynnas awtours amerikanek ha skoodhya laghas gwirpryntyans kreffa. Ev yw moyha aswonys hedhyw rag dew hwedhel berr: "Rip Van Winkle" ha "The Legend of Sleepy Hollow". Re bons aswiwys dhe'n wariva, pellwolok ha fylmow bewhes ha gwrians byw.
Hugh Lofting
skeusennik|left|250px|Kudhlen The Voyages of Doctor Doolittle Hugh John Lofting (14 Genver 1886 – 26 Gwynngala 1947) o awtour sowsnek, adhyskys avel ynjynor civil, a skrifas lyvrow a-dro dhe Doctor Dolittle, kemeryans klassek lien rag fleghes.
Treorci
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Skandiom
Elven gymyk yw skandiom, niver 21 y'n Vosen Beriodek. Y furvell yw Sc. An hanow a dheu dhyworth an ger Latin rag Loghlyn Scandia. Nyns eus rann dhe skandiom y'n korf denel. Nyns yw gwenonek.
Hugh Lofting
Bewnans personel
Genys veu Lofting 14 Genver, 1886 yn Maidenhead, Berkshire, Pow Sows, dhe Elizabeth Agnes (Gannon) ha John Brien Lofting. Y linyeth o sownek hag iwerdhonek. Y vroder kothha, Hilary Lofting, a dheuth has bos romansydh yn Ostrali, wosa divroans yn 1915.
Washington Irving
Treylyes veu "Rip Van Winkle" dhe Gernewek gans Eddie Climo ha dyllys gans Gwask an Orlewen yn Kernewek Unys yn 2017.
Skandiom
Diskudhys veu skandiom yn 1879 gans Lars Fredrik Nilson (1840-1899), Professor Kymygieth yn Pennskol Uppsala, dhyworth euksenit, moon kompleth a nebes alkenyow. Yma moon skandiom (henwys thortveytit - Sc2Si2O7) mes pur danow yw. Askorrys yw an brassa rann avel isaskorr balyow uraniom, a-dro dhe 20 tonnas an vledhen. Arbennegys yw devnydhyow skandiom. Keworrys yw dhe aluminiom dh'y wul kalessa ha skaffa rag kesrannow jynnow ebron. Usys yw lugern skandiom gans an diwysyans pellwolok. Purvaow oyl a wra devnydh a'n isotop skandiom-46 avel maynor tresya.
Hugh Lofting
Bewnans personel
Adhyskys veu yn Kolji Mount St Mary yn Spinkhill, Derbyshire. A-dhia 1905 dhe 1906, ev a studhyas ynjynorieth civil yn Massachusetts Institute of Technology, Cambridge, Massachusetts, Statys Unys.
Washington Irving
Oberyow dewisys
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans sowsnek Klass:Mernansow 1859 Klass:Skriforyon fugieth amerikanek Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh
Mississippi (avon)
right|230px Rag an Stat, y hweller Mississippi
Hugh Lofting
Bewnans personel
Ev a viajya yn efan avel ynjynor civil kyns omjunya dhe'n lu yn rejyment an Gwythysi Iwerdhonek yn Kynsa Bresel an Bys. Yn y lytherow tre, ny vynnas skrifa a-dro dhe'n vresel euthyk, ytho ev a skrifas lytherow dismygyansek, sel rag y novelow Doctor Dolittle wosa an vresel. Goliys yn trok y'n vresel, yn 1919 ev a removas warbarth ha'y deylu dhe Killingworth, Connecticut. Ev a dhemedhis teyrgweyth, ow tinythi tri flogh, onan anedha, y vab Christopher, a dheuth ha bos asektour y stat liennek.
Skandiom
Poos atomek skandiom yw 44.96, y boynt teudhi yw 1541°C ha'y boynt bryjyon yw 2831°C. Y dhosedh yw 3.0kg an liter. Alkan medhel gwynn-arghansek yw.
Mississippi (avon)
Dowr Mississippi yw avon y'n Statys Unys. Onan a'n avonow hirra y'n bys yw. An cita vrassa war y lannow yw Memphis, Tennessi. Y hanow a dheu dhyworth hanow teythyek amerikanek a styr "avon vras". Desedhys yw pennfenten an avon yn Lynn Itasca yn stat Minnesota, ogas dhe or Kanada. An Mississippi a res dhe'n soth dre statys Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Tennessi, Arkansas, ha Mississippi. Desedhys yw aber an Mississippi yn stat Louisiana, dhe'n soth a cita New Orleans. An Mississippi a res dhe Vorblek Meksiko.
Skandiom
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Hugh Lofting
Bewnans personel
Lofting a verwis 26 Gwynngala, 1947 tre yn Topanga, Kaliforni, dhyworth kaletter an avi. Ynkleudhys yw yn Korflan Evergreen, yn Killingworth, Connecticut.
Mississippi (avon)
An Mississippi a wra parth yn Morblek Meksiko le may hallo saw boghes enevales treusvewa drefen bos kemmys godeyl ha kymygow erel a res dhe'n avon dhyworth bargenyow-tir.
Hugh Lofting
Doctor Dolittle
Kemeryans Hugh Lofting, Doctor John Dolittle, medhek sowsnek trigys yn "Puddleby-on-the-Marsh" yn West Pow Sows, a alsa kewsel dhe enevales, a omdhiskwedhas yn kynsa y'n lytherow skrifys ganso dhe'y fleghes yn kres an vresel. Settys yw an lyvrow yn Pow Sows y'n oos Viktoryanek a-varr, 1820-1840.
An lyver kynsa, The Story of Doctor Dolittle: Being the History of His Peculiar Life at Home and Astonishing Adventures in Foreign Parts Never Before Printed, dyllys yn 1920 y'n Statys Unys (dyllys veu yn Breten Veur yn 1924) a dhallathas an kevres. Ev a waynyas pewas (wosa y vernans) Lewis Carroll Shelf ragdho yn 1958. An nessa lyver, The Voyages of Doctor Dolittle (1922) a waynyas Medal Newbery. Eth lyver aral a sewyas, ha wosa y vernans, dew aral, komposys a dharnow berr na veu dyllys a-gynsow.
Mississippi (avon)
Treusporth
Pur bosek veu an Mississippi rag treusperthi taklow yn istori an Statys Unys. Y'n 19ves kansvledhen, y hwre lies gorhel tan viajya war an avon. St. Louis, Missouri, Memphis, Tennessi, hag Orleans Nowydh o porthow posek.
Hugh Lofting
Doctor Dolittle
Varya a wra kronologieth an hwedhlow dhyworth an array dyllo. An lyver kynsa a veu sewyes gans Doctor Dolittle's Post Office (1923), Doctor Dolittle's Circus (1924) ha Doctor Dolittle's Caravan (1926). Ena y teuth an eyl The Voyages of Doctor Dolittle (1922), pesyes gans Doctor Dolittle's Zoo (1925). Wosa henna, an gronologieth yw yn array dyllo, Doctor Dolittle's Garden (1927), ena Doctor Dolittle in the Moon (1928) ha Doctor Dolittle's Return (1933), ow korfenna gans Doctor Dolittle and the Secret Lake (1948).
Hilgasieth
An lyver kynsa a gomprehend niver a eryow bismerus hilgasek hag isplot adro dhe wynnhe kneus. An delinyansow derowel ynwedh yw hilgasek. Pan veu an lyvrow eyldyllys yn 1988, an geryow hag isplot a veu removys.
Mississippi (avon)
Ragavonow
An Mississippi a'n jeves lies ragavon meur, hemm yw, avonow a res dhodho. Kreungylgh an Mississippi a worher meur a'n Statys Unys (41% a'y arenebedh).
Y Cymer
Y Cymer yw tre yn Rhondda Cynon Taf, Kembra; (ST09SW41). Yma hi 13.3 mildir (21.4 km) dhiworth Kardydh ha 141.1 m (227.1 km) dhiworth Loundres. 4605 o braster an poblans yn 2011, ha 423 (9.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Mississippi (avon)
Ragavonow
Rol a nebes ragavonow posek an Mississippi- (restrys dhyworth an pennfenten dhe'n aber):
An Mississippi yn lyvrow, fylmow ha kanow
Rann veur a'n lyver Huckleberry Finn gans Mark Twain yw settys war Dhowr Mississippi. Twain a skrifas lyver ynwedh gelwys Life on the Mississippi, gans hwedhlow ynno a-dro dhe'y govyow owth oberi war worhel tan.
An avon a wari rann yn lies fylm ynwedh, kepar ha Pretty Baby gans Jodie Foster ha'n ilowari Showboat keffrys ha'n ilowari Mississippi gans an ster W C Fields ha Bing Crosby.
Klass:Ryvers a'n Statys Unys
Tourik Bab Al-Asbat
skeusennik|250px|Tourik Bab Al-Asbat Tourik Bab Al-Asbat (Arabek منارة الأسباط Minarat al-Asbat), Tourik an Lothow aswonys ynwedh avel (منارة إسرائيل  Minarat Israil),  yw tourik yn Jerusalem. Onan a'n peswar tourik a Haram al Sharif (po Temple Mount yn Sowsnek) yw, desedhys war fos an ogledh.
Istori
Tourik yw Bab al-Ashbat drehevys gans an Mamluks yn 1367. Ev a gomprehend shafta karrek hirgren drehevys gans an Emperoureth Ottoman, owth yskynna dhyworth goles hirbedrek war benn parth treylva trihornek. An shafta a gulha a-ugh balegva an muezzin (pronter), hag afinys yw gans fenestri kylghek ha krommdo rond war y benn. Dasdrehevys veu an krommdo wosa dorgrys Jericho yn 1927.
Kons kalgh
Kons kalgh yw tirfurv karst naturel hag a gonsyst a arenep gwastas a galgh hevelep orth kons gwrys. Usys yw an term dre vras y'n Ruvaneth Unys hag Iwerdhon. Yn tylleryow erel y'n bys henwys yns i avel alvar.
Tourik Bab Al-Asbat
Istori
Klass:Stat a Balestin Klass:Touryow
Troy Baker
Troy Baker (genys 1 mis Ebrel 1976) yw levwarier hag ilewydh amerikanek.
Fayetteville, Arkansas
thumb|300 px|Fayetteville thumb|300px| Fayetteville yw sita yn Konteth Washington, Arkansas, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 93,949.
Treherbert
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Rhondda Cynon Taf
Kons kalgh
Furvyans
Gwrys yw konsow kalgh pan wrello rewliv kravas an gweres a-ughto dhe asa kalgh yn gweli gorwelyek. Drefen bos kalgh teudhadow yn dowr (yn arbennik glaw trenk), tewedha a-hys fowtow ha krackys a wra leghyon (gelwys klintow) enyshes gans folsyow down (henwys grikow).
Troy Baker
Klass:Dinethyansow 1976 Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Gwarioryon wari gwydhyow amerikanek Klass:Kanoryon amerikanek Klass:Rock amerikanek
Kons kalgh
Ensamplow
Kevys yw konsow kalgh yn kerghynedhow rewlivys yn kyns a-dro dhe'n bys. Ensamplow da yw kevys y'n Nansow Konteth Evrek ha Cumbria yn Kledhbarth Pow Sows (kepar hag a-ugh Malham Cove, war denewen menydh Ingleborough, hag a-ugh Grange-over-Sands), hag y'n Burren, Iwerdhon.
Ralph Waite
thumb|Waite, [[2012]] Ralph Waite (1928 – 2014) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Demokratyon Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Mernansow 2014 Klass:Ynkleudhyansow yn Evrek Nowydh
Courtnee Draper
Courtnee Alyssa Draper (genys 24 mis Ebrel 1985) yw gwariores amerikanek.
Klass:Dinethyansow 1985 Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon wari gwydhyow amerikanek
Fayetteville, Arkansas
An sita a veu fondys yn 1906.
Gwiasva
Klass:Citys yn Arkansas
David Dimbleby
David Dimbleby (genys 28 mis Hedra 1938) yw jornalyas ha kyns darlesor a Bow Sows. Klass:Dinethyansow 1938 Klass:Sowson
Melionen gemmyn
Viola odorata yw eghen a blans bleujowek y'n kinda Viola, teythyek dhe Europa hag Asi. Hy hanow Kernewek yw melionen gemmyn hag ynwedh melionen velyseth (Kembrek - fioled bêr ha Sowsnek - wood violet or sweet violet). Bleujen bubvledhynnyek losowek smat byghan yw. Re beu komendys dhe Amerika north hag Ostrali.
Gnasow
Y hyllir aswon Viola odorata gans an gnasow a sew: An bleujyow a adhves dhe ughelder a 4 - 6 meusva (10–15 cm) ha les a 8–24 meusva (20–61 cm). kevys yw an eghen ma ogas dhe emlow koswigow po lanerghi. Kemmyn yw war lesinyow skeusek ha lowarthow.
Usadow
Sawor hweg an vleujen ma re beu gerys-da, yn arbennik yn Oos Viktorya. Usys yw dhe wul lies melyseth ha dowr eth hweg. Frynkyon a wra melysugen melion, usys yn diwesow po kegina.
Mythologieth
Bleujen dhrudh o melionen yn Hen Res, ha deuth ha bos arwodh Athenys. An sawor a gampollas reydh, ytho melionen o arwodh a Aphrodite ha'y mab Priapus, duw lowarthow ha dinythyans.
Klass:Plansow
Springdale, Arkansas
thumb|300px| Springdale yw sita yn Arkansas, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 84,161.
An sita a veu fondys yn 1838.
Gwiasva
Klass:Citys yn Arkansas
Mellyonen rudh
skeusennik|left|320px|Park leun a vellyon rudh tevys yn kenwerthel rag hy virtus medhygiethel.
Plans bleujennek byghan yw mellyonen rudh (Latin: Trifolium pratense; Kembrek: meillionen goch; red clover) ha kevys yw a-dro dhe 300 eghen dhyffrans yn teylu mellyon. Heb ankresyans, y hyll tevi dhe ughelder a 20 - 80cm, mes an ughelder a greg war nas an gweres. Hys an del yw 15-30mm ha'y les yw 8-15mm, gwyrdh gans shap loor war hanter pella an dhelen. Liw an vleujen yw rudhwynn tewl, 12-15mm hy hys.
Gnasow medhygiethel
Hwithrans godhoniethel a-dhiwedhes a dhiskwedh bos lower a isoflavinow kepar ha genistin y'n vellyonen rudh, a's teves gnasow pur haval dhe estrogen, ha hemm yw an skila hy bos da rag koselhe paynys an misastel po menopos ha krevhe an golon.
Lies hwithrans godhoniethel a hwer a-lemmyn a vir orth effeyth mellyon rudh war glevoryon a wodhev a ganker.
Mosk Al-Hamadiyya
Mosk Al-Hamadiyya (Arabek: مسجد الحمادية‎ Masjid al-Hamadiyya) yw an brassa mosk y'n dre balestinek a al-Khader, dhe'n west a Vethlehem. An mosk a re gonis dhe'n brassa rann a drigoryon an dre. Drehevys veu an mosk a-varr y'n 15ves kansvledhen, dastrehevys veu gans trigoryon an dre y'n 1990s.
Mellyonen rudh
Gnasow medhygiethel
Tevys yw yn efan avel trevas megyans, posek drefen hy dhe stagella nitrojen, a wra ynkressya frothuster gweres. Tennvosek yw ynwedh dhe hwesker, unn ponegyer posek yw Bombus ruderatus, po gwenenen wyls an lowarth.
Mosk Al-Hamadiyya
Herwydh Kresen Vyski Keswlasek an Kres Est, yn 2008 y hwrug bagas a trevesigoryon Israelyek a Efrata hag El'azar kolleski an mosk gans keunys a gowellow gwenen ledrys. Imam an mosk ha hembrenkyans Islamek a wovynnis gweres orth an Awtorita Kenedhlek Palestinek rag dastrehevel an mosk ha difres al-Khader a omsettyansow y'n termyn a dheu.
Klass:Moskow Klass:Stat a Balestin
Don Ameche
thumb|Ameche, [[1964]] Dominic Felix Amici (1908 – 1993) o gwarier amerikan geryes da.
Mellyonen rudh
Gnasow medhygiethel
Jowann Richards a skrifas novel yn Kernewek henwys Blas a Vellyon.
Clement Attlee
Clement Richard Attlee, 1a Yurl Atlee, KG, OM, CH, PC, FRS (3 mis Genver 1883 - 8 mis Hedra 1967) o Pennmenyster Ruwvaneth Unys a 1945 dhe 1951.
Klass:Dinethyansow 1883 Klass:Mernansow 1967 Klass:Parti Lavur Klass:Politegoryon a Bow Sows Klass:Socyalydhyon Klass:Eseli Chi an Arlydhi a'n RU
Mellyonen rudh
Gnasow medhygiethel
Klass:Plansow afinus
Don Ameche
Klass:Amerikanyon a dhevedhyans italek Klass:Dinethyansow 1908 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Gwaynyoryon Pewas Akademi Gwella Gwarier-Skoodhya Klass:Kanoryon amerikanek Klass:Mernansow 1993 Klass:Ynkleudhyansow yn Iowa
Liwans
skeusennik|right|280px|Imaj dhyworth fowys Lascaux skeusennik|Daffar ha stoffow lymna
Liwans (ynwedh liwyans po lymnans) yw usya liwyow dhe wul art gwelesek. Hemm yw an ger ynwedh rag ober lymnys a art. Lies sort a liw po paynt yw usys dhe wruthyl art, ow komprehendya dowrliwyow, liwyow akrylik, ha paynt oyl. Da yw gans artydhyon erel oberi gans pluvennow plomm, krey po glowbren.
Liwansow meur aga hanow yw gwithys yn fenowgh yn mirvaow art, kepar ha'n Mirva Genedhlek yn Loundres ha'n Louvre yn Paris. Gwithys yw onan a'n liwansow moyha y hanow y'n bys y'n Louvre, h.y. an Mona Lisa, lymnys gans Leonardo da Vinci. Yma mirvaow privedh ha poblek yn lies cita a-derdro'n bys.
Dres istori, lies lymner re beu rann a vovyansow dyffrans, gans tybyansow dyffrans a-dro dhe destennow po teknegow. Ottomma rol a ensamplow:
Klass:Artys Gwelesek
Emily Maitlis
Emily Maitlis (genys 6 mis Gwynngala 1970) yw jornalyades bretennek.
Mandy Patinkin
thumb|Patinkin, [[2012]] Mandel Bruce "Mandy" Patinkin (genys 30 mis Du 1952) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Demokratyon Klass:Dinethyansow 1952 Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Gwarioryon lev amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek
Steren
right|260px|skeusennik|Ranndir furvya ster y'n [[Komolen Veur Magellanek, skeusen NASA/ESA]] skeusennik|right|260px|Yma an bonni ster ygerys Pismis 24 y'n niwlen ster NGC 6357. skeusennik|250px|right|Niwlen ster an Kanker, remenans ughnova gwelys rag an kynsa tro a-dro dhe 1050 OK
Steren yw pel meur dres eghen a vater pooth lentrus y'n efanvos. Gelwys yw an mater plasma. Synsys yw ster war-barth gans gravedh. Drefen aga bos mar booth, i a dhyllo tomder ha golow.
Steren yw an Howl yn kres an Kevreyth Howlek.
Dovheans
skeusennik|270px|[[Gwaneth]] skeusennik|270px|Bughes yn [[Hen Ejyp]]
Steren
Myns an mater yn steren, h.y. hy gronnedh, yw mar vras ev dhe dhalleth dasoberyans nuklerek. An dasoberyans a janj hidrojen dhe heliom ha dyllo tomder.
Dovheans
Dovheans yw chanj a hwer yn enevales gwyls po plansow, pan vons gwithys gans tus termyn hir. An term Latin, domesticus, a styr "gul gwiw rag tre".
Mar hwra tus kemeres enevales gwyls ha plansow ha'ga gwitha ha'ga maga, dres termyn an enevales ha plansow a yll chanjya. An enevales ha plansow a dheu ha bos serghek war an dus a's gwith, hag i a janj yn fordhow yth yw gwell rag usadow denel. An chanj ma (dovheans) a hwer drefen tus dhe dhewis py enevales a yll dinythi an henedh nessa. Gelwys yw an argerdh ma 'dewisyans kreftus' gans bewonydhyon.
Steren
Ster kepar ha'n Howl yw mar booth drefen an dasoberyans nuklerek dhe hwarvos ynna. Hanow an dasoberyans ma yw kesteudhans nuklerek. Kesteudhans nuklerek a wra golow, tomder hag elvennow kymyk moy. Y'n Howl, mes nyns yw hemm gwir rag pub steren, an chanj a sew yw askorrans heliom, gans mynsow munys a elvennow possa. Yma dhe ster myns meur a hidrojen, ytho an dasoberyans a yll gul myns meur a nerthedh, a wra an tomder. Dewynnys yw an nerthedh dhe ves a'n steren, lower anodho avel golow, an remenans avel furvow erel a dewynnans elektotennvenek.
Dovheans
An dovheans kynsa a blansow a hwarva pan dhallathas ammeth. An eneval kynsa dovheys o an ki. Y'n domhwelans neolithek, tus a dhoveas deves ha gever, hag ena bughes ha hoghes.
Steren
Pan vo steren kepar ha'n Howl ow kotthe, hi a vynn moghhe hy myns ha dos dhe vos steren gowrrudh wosa termyn a 109 bledhen (bilvil).
Dovheans
Plansow dovheys yw tevasow po plansow afinus.Tus a wra devnydh a enevales dovheys avel da byw, hemm yw, rag boos, dillas hag ober. Nebes enevales a yll bos gwithys avel enevales dov.
Plansow dovheys
An dustuni kynsa a dhovheans plansow a dheu dhyworth gwaneth kevys yn gwigow neolithek kyns devisans priweyth yn Asi soth-west. Dedhyes yns i dhe 10,500 - 10,100 K.O.K.. An hasa ha tevasa kynsa a blansow a hwarva y'n Kilgans Frothus, Ejyp hag Eynda.
Steren
Steren an Norvys, an Howl
An steren nessa dhe'n Norvys yw an Howl. Nerthedh dhyworth an Howl a skoodh bewnans war an Norvys dre brovia golow rag plansow. Plansow a dreyl an golow dhe nerthedh yn argerdh henwys lughwrians. Nerthedh dhyworth an Howl a gaws an gewer ha gluthyans war an Norvys.
Dovheans
Plansow dovheys
Ammeth a dhallathas yn anserghek yn niver a dylleryow termynyow dyffrans. Erbynn 7000 KOK eth trevas neolithek posek re omdhiskwedhsa, gwaneth emmer, gwaneth einkorn, barlys, pys, pys melyn, gwegbys hwerow, gwegbys ha lin.