cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vera Rubin
Ober
Drefen an assay ma, y leverir bos Rubin an steronydh a dhiskudhas mater tewl. Mater tewl yw sort a vater na dhastewyn golow. Hi ha W. Kent Ford a dhiskudhas ster ogas dhe gres an galaksi ha ster pell dyworth kres an galaksi dhe waya war an keth kevradh. Ytho steronydhyon a yll gweles 15 kansran a ronnedh kowal an galaksi.
1905
Mernansow
Klass:1905
Fennva
Klass:Doronieth
Vera Rubin
Ober
Rubin a gavas gradhow onourek dyworth Pennskolyow Creighton, Harvard, hag Yale. Hi a waynyas an Pewas Kenedhlek Skiensow yn 1993.
Henwys yw pellweler yn-dann dhrehevyans yn Chile ha drumm war an planet Meurth war hy lergh.
Bledhynnyow diwettha
Rubin a verwis yn Princeton 25 mis Kevardhu, 2016.
Klass:Amerikanesow Klass:Dinethyansow 1928 Klass:Godhonydhesow Klass:Mernansow 2016 Klass:Steronieth
Byrmani
Byrmani (yn Byrmanek, Myanmar) yw gwlas yn Asi Soth-Est.
Klass:Gwlasow yn Asi
Albani
Repoblek Albani (yn Albaynek, Republika e Shqipërisë) yw stat yn deghow Europa.
Porthskathow
Tre arvorek yn Kernow yw Porthskathow, yn Pluw Erens, ogas dhe Erens y'n Ros ha neb seyth mildir dhe'n soth est a Druru.
Henwyn istorek
Hanow an dre a'n jeves an elvennow porth ha skathow.
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Erens
Augusta, Mayn
thumb|300 px|Augusta thumb|300px| Augusta yw pennsita Mayn, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 18,899.
Suzanne Pleshette
thumb|Suzanne Pleshette Suzanne Pleshette (31 Genver 1937 – 19 Genver 2008) o gwarier amerikan geryes da.
Yr Anhrefn
Yr Anhrefn, aswonnys arta avel Anhrefn, o bagas rokk punk Kembrek a'n 1980ow ha 1990ow.
Suzanne Pleshette
Klass:Dinethyansow 1937 Klass:Gwarioresow fylm amerikanek Klass:Gwarioresow lev Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon wariva amerikanek Klass:Mernansow 2008 Klass:Ynkleudhyansow yn Kaliforni
Augusta, Mayn
An sita a veu fondys yn 1754.
Yr Anhrefn
Istori
Furvys veu Anhrefn (Kembrek rag "Direwl") yn 1982 yn Bangor, Gogledh Kembra. I a gana yn Kembrek yn unnik bys 1994. Ny gevi gweres gans Radio Cymru po kanel bellwolok Kembrek S4C, marnas nebes keswelyow. Aswonnys o Rhys Mwyn, an fabordenydh, avel barner a'n diwysyans pop Kembrek.
Mwyn (genys Gareth Rhys Thomas) a dhallathas y label plasennow y honan, Recordiau Anhrefn, yn 1983, ow kweres bagasow Kembrek erel ha'ga ilewydh. An DJ, John Peel, a gara an bagas, hag y hwrussons tri esedhek rag y dhiskwedhyans war BBC Radio 1. An bagas a waria moy es 300 keskan pub bledhen. I eth dhe Europa dhe wari lies gweyth, dhe Repoblek Chek, Almayn, ha'n Pow Bask. alt=Yr Anhrefn|left|skeusennik|Yr Anhrefn
Yn 1995 an bagas a janjyas tu dhe son moy 'techno', ha dyllys veu Hen Wlad fy Mamau (Bro Goth agan Mammow).
Anhrefn a worfennas skon wosa hemma, mes an vreder Rhys Mwyn ha Sion Sebon a furvyas bagas nowydh, Mangre, yn 2000. Warlergh henna Mwyn a dhyghtya ha'n label Crai ha'n bagas Catatonia.
Erbynn lemmyn yma dhe Rhys Mwyn darlesans pub Nos Lun war BBC Radio Cymru.
Senglow
Klass:Rock
Jeorji Dheghow hag Ynysow Sandwich Deghow
Jeorji Dheghow hag Ynysow Sandwich Deghow (yn South Georgia and the South Sandwich Islands) yw tiredh ynysek y'n Keynvor Iwerydh. Pow omrewlys Predennek yw.
thumb|430px|left| Jeorji Dheghow
Klass:Enesegi Klass:Gwlasow yn Amerika Dheghow
Lewiston, Mayn
thumb|300 px|Lewiston thumb|300px| Lewiston yw sita yn Konteth Androscoggin, Mayn, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 37,121.
An sita a veu fondys yn 1863.
Gwiasva
Klass:Citys yn Mayn
Crymych
Crymych yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN13SE67). Yma hi 71.6 mildir (115.2 km) dhiworth Kardydh ha 195.9 m (315.3 km) dhiworth Loundres. yw braster an poblans, ha 991 (59.1%) a wodhya kewsel Kembrek.
Amalrewlivans
Amalrewlivans (hanow gwann - amalrewlivel) yw an argerdhow a sew teudhi ha rewi yn ranndiryow a-ugh rewlivow po ogas dhe rewlivow. Ytho ranndiryow avel Kernow na veu rewlivys a wodhevis amalrewlivans dres Oos an Rew.
Crymych
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Amalrewlivans
Amalrewlivans a dheuth testen akademek yn dororieth wosa Walery Łoziński, dororydh polonek, dhe gomendya an ger yn 1909.
Yn fenowgh an tir yn ranndiryow amalrewlivel yw rewys, hemm yw stagrew (permafrost).
Argerdhow amalrewlivans
Amalrewlivans a gaws niver a argerdhow a wra godhesow kemysk avrewlys. An argerdhow a gomprehend:
skeusennik|400px|right|Tirfurvow amalrewlivel
Gwynslows
Gwynslows (loess yn Sowsnek) yw tewes a yll bos hwythys pell dhyworth rewlivow dhe ranndiryow amalrewlivek. Dell yw usys tewes po pri liw melyn yw. Gwynslows a ros y hanow dhe Dhowr Melyn po Hwang Ho yn China. Pur kemmyn yw yn Asi kres ha'n Statys Unys.
Konteth Upshur, Virjynni West
Konteth Upshur (yn Upshur County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Upshur
1945
1942 - 1943 - 1944 - 1945 - 1946 - 1947 - 1948
1945 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.
Mernansow
Klass:1945
Lewistown, Pennsylvani
thumb|300 px| Lewistown thumb|250px| thumb|250px| Lewistown yw burjestra yn Konteth Mifflin, Pennsylvani, Statys Unys. Yn 2000, poblans an sita o 8,998.
An sita a veu fondys yn 1790.
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
Pab Fransis
Pab Fransis (Latin: Franciscus; Italek: Francesco; Francisco; genys Jorge Mario Bergoglio, 17 mis Kevardhu 1936) yw penn an Eglos Katholik Romanek a-dhia 2013. Ev yw 256a pab.
Klass:Arghantinans Klass:Dinethyansow 1936 Klass:Pabow
Bangor, Mayn
An sita a veu fondys yn 1834.
Gwiasva
Klass:Citys yn Mayn
Enesik Johnston
Enesik Johnston (yn Johnston Atoll) yw enesik y'n Keynvor Hebask. War-lergh an Statys Unys, an ynys yw onan a 'diredhow ynysek byghan tramor an SU' (US minor outlying islands).
Johnston
Stroudsburg, Pennsylvani
thumb|300 px|Stroudsburg thumb|250px| thumb|250px| Stroudsburg yw burjestra yn Konteth Monroe, Pennsylvani, Statys Unys. Yn 2010, poblans an sita o 6,674.
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
Lepus (ranneves)
Lepus yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Trewydhyan
Tre vyghan yn Kernow yw Trewydhyan, yn Pluw Erens, ogas dhe Borthskathow y'n Ros.
Loskaberth
An Loskaberth, (HaShoah yn Ebrowek) o hilladhans a hwarva yn Almayn Nazi yntra 1941 ha 1945. Hwegh milvil a Yedhowon yn negosas a veu ledhys, ha myns bras a dus vagasow erel (Romyon, Polonek, kemynagoryon, kethreydhoryon, prisnoryon-vresel sovyetek, hag evredhyon ynwedh a veu ledhys der oberyans restrys ha systematek.
Gresham, Oregon
Gresham yw sita yn Oregon, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 114,247.
Loskaberth
Persekutyans Yedhowon re dhallathsa a-varra. Y'n nosweyth 7-8 a vis Du 1938, wosa bos Yedhowon keblys rag hwarvedhyans; ynnys o SA ha dinasydhyon erel dhe omsettya war negysyow ha kerth Yedhowek. Henwys o Kristallnacht ("Nos Wrys", awos bos oll a-dro gweder terrys fenestri gwerthjiow ha negysyow distruys).
Gresham, Oregon
An sita a veu fondys yn 1905.
Loskaberth
Klass:Hilgasieth
Gresham, Oregon
Gwiasva
Klass:Citys yn Oregon
Pow an Lynnyn
thumb|Tyller Park Kenedhlek Pow an Lynnyn (gwynn) a-ji Pow Sows a gledhbarth
Pow an Lynnyn, aswonys ynwedh avel Tir Lynnyn po an Lynnyn, yw ranndir menedhyek y'n north-west a Bow Sows. Gerys-da yw’n tyller ma rag dy’golyow, meur a vri awos y lynnyn, koswigow ha menedhyow. Kowethys yw gans awtours kepar ha William Wordsworth, Samuel Taylor Coleridge, Beatrix Potter hag Arthur Ransome. Fondys veu Park Kenedhlek Pow an Lynnyn yn 1951, gans arenebedh a 2,362 kilometer pedrek. Apoyntys veu avel Ertachva an Bys UNESCO yn 2017. Dres 15 milvil a dus a dheu dhe’n Park Kenedhlek pub bledhen.
Desedhys yw Pow an Lynnyn oll yn konteth Cumbria. Kyns 1974 rynnys o an ranndir ynter tri konteth koth, h.y. Cumberland, Westmorland ha Konteth Karhirbre (Lancashire yn Sowsnek).
Oll an tir ughel yn Pow Sows dres 3,000 tros-hys (914 m) a-ugh nivel an mor a sev a-ji an Park Kenedhlek, ow komprendya Scafell Pike,an menydh ughella Pow Sows. Ev a gomprehend an lynn downa ha’n lynn moyha yn Pow Sows, h.y. Wast Water ha Windermere yn kettep penn.
Klorin
Elven gymyk yw klorin, niver 17 y'n Vosen Beriodek. An hanow a dheu dhyworth an ger Greka chloros, ow styrya melynwyrdh. Peryllus ha dasoberus yw klorin, an elven hag a eksist avel molekulen Cl2, mes sad ha salow yw klorid, atom a glorin hag a geworras elektron, skrifys Cl-.
Pow an Lynnyn
Komplek yw dororieth Pow an Lynnyn. Batholith a ven growan yn-dann an ranndir re gawsas an menedhyow hag yw gwrys dhyworth legh, karrygi loskvenydhyek ha leysveyn.
Klorin
Essensek yw klorid (Cl-) dhe lies eghen, ow komprehendya tus, ha nebes anwenonek yw. Gass klorin (Cl2) yw fest gwenonek. Ev a wra effeythya lagasow ha skevens gans keskrunyans byghan, mar vyghan avel 3 rann an vilvil y'n ayr. Merwel yw anella ayr gans keskreunyans a 500 rann an vilvil rag pymp mynysen. Usys o yn Kynsa Bresel an Bys avel arv. 5000 a verwis dhyworto bys dhe dhevnydh maskow gass. Askorrys yw trenken hydroklorik y'n sagh boos dhe weres trethans boos.
Pow an Lynnyn
thumb|Mappa dororiethel a Bow an Lynnyn, ow tiskedhes an chif kesweythow a tylleryow monow
Klorin
Yma edhom dhe dus a 3g a glorid pub dydh. Komprehendys yw yn lies boos dyghtys avel holan (sodiom klorid, NaCl).
Pow an Lynnyn
Pur lyb yw hin Pow an Lynnyn, gans an tyller glyppa yn Pow Sows, Seathwaite, gans 3,300 mm a law yn kresek pub bledhen. Pur wynsek yw ynwedh ha toppys an menedhyow a gyv awelyow dres 100 dedh an vledhen yn kresek. Yn despit dhe hemma, klor yw tempredhow dell yw usys. Awos an hin, maga deves a wra bargennyow tir Pow an Lynnyn. Herdwick ha Rough Fell yw an chif eghennow.
Klorin
Askorrys veu klorin rag an kynsa prys gans Carl Wilhelm Scheele yn Uppsala, Sweden, yn 1774. Ev a dommhas trenken hydroklorik gans manganes dioksid dhe wul gass gwerek doos gans fler tagek. James Watt a dhiskudhas y kyllir usya klorin rag kanna. Usys yw hypoklorit sodiom hedhyw hwath yn chiow rag kanna ha glannhe. Askorrys yw moy ages 160 milvil tonnas pub bledhen. Usys yw avel kymygennow yn diwysyans (30%), PVC (polyvinyl klorid)(25%), purhe dowr (20%), teudhoryon (15%) ha dowrow kanna (10%). Usys veu klorin dhe burhe dowr y'n kynsa prys yn Maidstone, Pow Sows, yn 1897 dhe dhigelmi tardh tarthen vrith (Sowsnek: typhoid). Erbynn hedhyw usys yw y'n keth fordh yn ollvysel. Awos hemma yma le a glevesow kepar ha tarthen vrith (Sowsnek: typhoid), kolera (tarthen skit) ha fagel kenennow an ympynn (Sowsnek: meningitis) y'n bys.
Pow an Lynnyn
Klass:Ertachva an Bys UNESCO
Boris Johnson
Alexander Boris de Pfeffel Johnson (genys 19ves mis Metheven 1964) yw politeger ha skrifer neb yw Pennmenyster an Ruvaneth Unys ha Lewydh an Parti Gwithyasel a-dhia 2019 dhe 2022. Etholys avel Esel Senedh rag Henley yn 2001, ev a asas an rann yn 2008 rag mos ha bos Mer Loundres erna 2016, yn soodh an pyth ev a sodhas dew dermi. Ev a veu desetholys avel Esel Senedh rag Uxbridge ha South Ruislip yn 2015.
Montana
Montana yw stat yn Statys Unys Amerika. Poblans an stat yn niveryans 2020 o 1,084,225. An bennsita yw Helena.
Boris Johnson
Genys yn Evrek Nowydh dhe gerens renka gwartha, ev a veu dyskys yn Kollji Eton ha Kollji Balliol, Rysoghen, le may studhyas ev Klassekyon.
Montana
Gwiasva
Klass:Statys an SUA
Boris Johnson
Yowynkneth: 1964-1977
Johnson a veu genys 19ves mis Metheven 1964 yn Manhattan, Evrek Nowydh, dhe Stanley Johnson, Sows ha studhyer erbysieth yn Pennskol Columbia, ha'y wreg Charlotte Fawcett, lymnans. An kerens Boris a veu demedhys yn 1963 wosa triga y'n Statys Unys; yn vis Gwynngala 1964 i a dhewelas dhe RU drefen Charlotte dhe vynnes studhya yn Pennskol Rysoghen.
Cwm Gwaun
Cwm Gwaun yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN03SW28). Yma hi 81 mildir (130.4 km) dhiworth Kardydh ha 206.4 m (332.2 km) dhiworth Loundres. 300 o braster an poblans yn 2011, ha 178 (59.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Klorin
Klorin yw rann a lies kesstoff defolya: an ladher hwesker DDT, oyl ynjynorieth avel PCB ha gassys rewi aswonnys avel klorofluorokarbonow (CFC). Wosa diskudhyans effeyth CFCow war an Nivel Ozon, sinys veu Protokol Montreal yn 1987 dh'aga hontrolya.
Cwm Gwaun
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Las Vegas, Nevada
Gwiasva
Klass:Citys yn Nevada Klass:Seow konteth an Statys Unys
Klorin
Poos atomek yw 35.47, y boynt treudhi yw -101°C ha'y boynt bryjyon yw -34°C. Gass melynwyrdh doos flerek yw. Pur dhasoberus yw gans elvennow erel.
Mirva
Klass:Elvennow kymyk
Boris Johnson
Yowynkneth: 1964-1977
Stanley, wosa bos arvethys rag an Unyans Europek, a wayas y theylu dhe Vrussels, le may Boris a studhyas yn Skol Europek ha dyski an yeth frynkek. Wosa soffra Charlotte mooth nervek yn 1975, Boris ha'y theylu a dhehwelas yn Pow Sows arta. Ena, Boris a studhyas yn Lys Ashdown, skol yn Sussex Est. Ena ev a garas rugbi ha Latin ha Greka. Y gerens a didhemedhas yn 1980.
1918
1915 - 1916 - 1917 - 1918 - 1919 - 1920 - 1921
Boris Johnson
Pennmenyster
Wosa an kwityans Theresa May, yth esa etholans rag soodh lewydh Parti Gwithyasel. Y'n dro finel yth esons Johnson ha Jeremy Hunt (Menyster rag Taklow Tramor). Johnson a waynyas gans 66.4%, hag eth ha bos Pennmenyster.
1918
1918 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Meurth.
Mernansow
Klass:1918
Boris Johnson
Pennmenyster
Johnson a omdennas yn mis Gortheren 2022 ha ev a veu sewys gans Liz Truss war 6 mis Gwynngala 2022.
Klass:Eseli Senedh a'n RU 2001-2005 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2005-2010 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Meryon Klass:Parti Gwithadorek Klass:Politegoryon a Loundres‎ Klass:Skriforyon amerikanek
Sinn Féin
Sinn Féin yw parti yn Wordhen Gledh ha Werdhon. An ledyer a-lemmyn yw Mary Lou McDonald.
Klass:Gwlasegeth an Ruwvaneth Unys Klass:Parti politek y'n Ruwvaneth Unys
Yedhoweth
right|thumb|Yarmulke ha menorah, arwoedhow an fydh yedhowek. Yedhoweth yw kryjyans Abrahamek ow talleth yn Ysrael milvlydhen po moy kyns an Oes Kemmyn. An Bibel yw lyver sans an Yedhewon (heb an Testament Nowydh hag a geworras Kristonyon). Yn mysk profoesi Yedhowek yma Moyses, Abraham, Ysay, Esekiel, h.e. Yma a-dro dhe 14 milvil Yedhow y'n bys y'n eur ma. Yma moyha Yedhewon ow triga y'n Statys Unys, Ysrael, po Pow Frynk.
1836
1833 - 1834 - 1835 - 1836 - 1837 - 1838 - 1839
1836 OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Gwener.
Dineythyansow
Klass:1836
Ken Dodd
Syr Kenneth Arthur Dodd OBE (8 mis Du 1927 – 11 mis Meurth 2018) o gesyer, kaner ha gwarier treweythus sowsnek. Klass:Dinethyansow 1927 Klass:Gesyoryon Klass:Gwarioryon sowsnek Klass:Kanoryon Klass:Mernansow 2018
Keir Starmer
Syr Keir Rodney Starmer KCB QC (genys 2 Gwynngala 1962) yw politeger bretennek ha lewydh an Parti Lavur a-dhia 4 Abrel 2020. Esel senedh rag Holborn ha Sen Pankras yw ynwedh a-dhia 2015. A-gledh yw ev war an vornaswydh politek, hag ev a ombreder bos socyalydh.
Wosa mos ha bos laghyas yn 1987, laghyas defens o ev, arbeniger yn gwiryow mab den, ha gwrys a veu ev Konseler Myghternes yn 2002. Ena, ordenys a veu vel Kevarwodher Darsewyansow Poblek yn 2008, ha hembrenkyas an Gonis an Darsewyansow an Kurun. Drefen y sodhva avel KDP, marghek a veu gwrys ev yn 2014.
Etholys yn Senedh a'n Ruvaneth Unys yn 2015, Starmer a waynyas an etholans rag lewydh an Parti Lavur yn 2020.
Cwmllynfell
Cwmllynfell yw tre yn Castell-nedd Port Talbot, Kembra; (SN71SW95). Yma hi 35.3 mildir (56.9 km) dhiworth Kardydh ha 159.5 m (256.6 km) dhiworth Loundres. 1137 o braster an poblans yn 2011, ha 669 (58.8%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Castell-nedd Port Talbot
Jules Verne
skeusennik|Jules Verne, 1878 skeusennik|left|
Jules Verne (8 Mis-Hwevrer 1828 – 24 Mis-Meurth 1905) o awtour, prydydh, ha skrifer gwari frynkek. Ev yw meurgerys rag y bagas a romansow Voyages Extraordinaires.
Verne (hag H. G. Wells ynwedh) yw deskrifys yn fenowgh kepar ha "tas fugieth skiensel". Wosa gweythyow Agatha Christie, y weythyow yw an moyha treylys y'n bys.
Gweythyow meurgerys:
Treylyans Kernewek
Treylyes veu Le Tour du monde en quatre-vingts jours yn 2009 gans Kaspar Hocking. Dyllys veu avel 'Adro dhe'n Bÿs in Peswar Ugans Dëdh' wosa bos kedreylys yn Kernowek Standard gans Nicholas Williams.
Klass:Bretonyon Klass:Mernansow 1905 Klass:Skriforyon fugieth Klass:Dinethyansow 1828
Gwirvos
skeusennik|Steren pellwolok gwirvos, Kim Kardashian
Gwirvos a styr neppyth a eksist. Hwarvedhyans a hwarva yn hwir, po tra a eksist yn tevri a'n jeves "gwirvos", dell yw leverys. Neppyth ogas dhe wirvos yw "gwirvosek".
Gorthwedh gwirvos yn fenowgh yw pyth yw dismygys, kammgrysys, y'n brys, yn hunrosow, pyth yw fals, pyth yw fug po pyth yw anfateryel.
Yn dhespit dhe henna, pyth yw anfateryel a wari rann yn bewnans pubdedhyek ha hwithrans akademek. Rag ensampel, acheson, virtu, bewnans hag ewnder yw tybyansow anvateryel, kales dhe styrya, mes nyns yns i kammgrysyansow pur.
Towlennow pellwolok nag yw skrifys yw gelwys pellwolok gwirvos.
Arpitanek
Arpitanek yw yeth romanek kewsys yn Swistir, Itali, ha Pow Frynk, a-dro dhe'n menydhyow Jura. Ev yw gelwys Francoprovençal ynwedh. A-ban yw Frynkek po Italek an yethow soedhogel a'n tylleryow may kewsir an taves, an niver a arpitanegoryon re lehas. Frynkek yw yeth an werin dres an vrassa darn a'n rannvro arpitanek hengovek (yn arbennik y'n Repoblek Frynk). Krev lowr yw an yeth y'n Valle d'Aosta yn unnik (yn Arpitanek, Val d'Outa).
Hillsboro, Oregon
thumb|250px|Gwel Gresham y'n gwav thumb|250px| Hillsboro yw sita ha se konteth Konteth Washington, Oregon, Statys Unys. An sita a veu ynkorforys yn 1876. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 106,447.
Arpitanek
Klass:Yethow romanek
Hillsboro, Oregon
Gwiasva
Klass:Citys yn Oregon Klass:Seow konteth an Statys Unys
Dy' Meurth
Dy' Meurth (po De Meurth) yw dydh an seythun yntra dy' Lun ha dy' Merher. Y talleth y hanow a Mart- po Mars, an ger Latin rag an dyw a vresel ha'n planet Meurth.
Dy' Meurth yw nessa dydh an seythun, herwydh an brassa niver a dus y'n bys ma – rag ensampel, yn Europa (dre vras) hag Amerika Latin. Yn tylleryow erel, dy' Meurth yw an tressa dydh, rag ensampel y'n Statys Unys. Hanow an dydh yw "tressa dydh" yn Arabek, Grew, ha Portyngalek.
2
Victoria Coren Mitchell
Victoria Elizabeth Coren Mitchell (genys Victoria Coren an 18ves Mis Est 1972) yw skrifer, gwarier poker galwesik ha presentyas Bretennek. Hi a skrif koloven pub seythen rag The Telegraph ha hi re beu ost an dowlen bellwolok kwis Only Connect a-dhia 2008. Genys veu hi yn Hammersmith, Loundres Howlsedhes, an vyrgh unnik a'n jornalyas Alan Coren hag Anne Kasriel.
Nebes hy lyvrow yw Love 16 ha Once More, with Feeling a-dro dh'y assay (gans kesskrifer Charlie Skelton) dhe wul "an gwella fylm porn bynitha". Hi a aswiwas an kolovennow paper nowodhow a John Diamond yn gwari henwys A Lump in my Throat hag o diskwedhys dres an Edinburgh Festival 2000 orth an Assembly Rooms, Grace Theatre ha'n New End Theatre yn Loundres. Wosa henna, hi a's aswiwas arta rag docudrama BBC Two gans Neil Pearson, darlesys yn 2001.
Coren Mitchell o an kynsa benyn dhe waynya hwarvos yn European Poker Tour, an kynsa gwarier dhe waynya tournay galwesik darlesys war an bellwolok (EPT Loundres 2006) ha tournay goraswonogyon darlesys war an bellwolok (Poker Club 2005), ha'n kynsa gwarier dhe waynya dew hwarvosow chyf European Poker Tour (EPT London 2006 ha EPT Sanremo 2014). Hi a wari Texas Hold 'Em yn Victoria Casino yn Edgware Road yn Loundres.
Yn 2021, hi o kesstrifer war an dowlen gwariow hwarthus Taskmaster, le may hwaynyas hi an leshanow Old Goosebump Arm wosa onan a'n kesstrifow.
Candy Atherton
Candice (Candy) Atherton (genys 21 vis Gwynngala 1955) o Esel an Senedh predennek rag Aberfal ha Kammbronn bys 2005. Esel a Barti Lavur yw hi. Strik yw hi ow tifres morhoghes, lewern, ha gnas kernewek hy fastell-vro. Unn a bymp ES rag Kernow o hi. Hi a gollas hy esedh yn dewisyans Senedh an RU, 2005, wosa disputyans a-dro dhe gas orth kethreythogyon, bresel Irak, ha chasya gans helgeun.
Kevrennow
Klass:Dinethyansow 1955 Klass:Mernansow 2017 Klass:Politegoryon a Gernow Klass:Sowsesow
Cita Ho Chi Minh
300px|thumb|right|Cita Ho Chi Minh Cita Ho Chi Minh yw brassa cita Vietnam. An skrifennyas ollgemmyn yw Tran Thanh Hai, ha'n lewydh yw Nguyen Hong Quan. Enep an cita yw 2,095 km², hag yma dosedh a 7,135,576 a drigoryon.
Klass:Vietnam Klass:Citys ha trevow yn Asi‎
Geoff Pierson
thumb|Pierson, [[2006]] Geoffrey "Geoff" Pierson (1949) o gwarier amerikan geryes da.
Klass:Gwarioryon fylm amerikanek
Konteth Wayne, Virjynni West
Konteth Wayne (yn Wayne County) yw konteth yn Virjynni West, Statys Unys Amerika.
Wayne
1452
bledhen lamm
Klass:1452
Chekker kemmyn
Chekker kemmyn (Oenanthe oenanthe) (liesek - chekkras kemmyn), aswonnys ynwedh avel tinwynn, yw edhen vyghan a'n teylu Muscicapidae. Nans yw nebes bledhynnyow, esel o a deylu Turdidae an molghow, mes lemmyn esel a'n Muscicapidae yw, h.y teylu an chekkyer, rudhek ha gwibeseroryon. Eghen gemmyn yw yn Europa ha rann a Asia. An hanow tinwynn a dheu dhyworth y bluvennow gwynn a-ugh an lost, neppyth apert pan vo ow heyja. I a dhivro ynter Breten Veur hag Afrika dhe dremena an gwav. Edhen an gonyow ha rosow yw.
Klass:Muscicapidae
Buorthow
Tre vyghan yn Kernow yw Buorthow, yn Pluw Erens, dew vildir dhe'n soth a Borthskathow y'n Ros.
Henwyn istorek
Klass:Trevow yn Kernow Klass:Pluw Erens
Kalidasa
Kālidāsa o awtour a skrifa yn Sanskrit klassek yw gwelys avel prydhydh ha skrifer gwariow an gwella a hen Eynda. Y wariow ha bardhonieth yw selys, dre vras, war hwedhlow mythologieth eyndek: an Vedas, an Rāmāyaṇa, an Mahābhārata ha'n Purāṇas. Y oberennow hag yw gesys dhyn yw tri gwari, dew vardhonek epik ha dew vardhonek berra.
Ny wodhir meur yn kever y vewnans marnas an taklow a yll bos dismygys der y ober. Ny wodhir na hwath oos y ober poran, mes dres lycklod i a veu skrifys kyns an 5es kansvledhen OK.
Yma meur a delanwes dhe Kālidāsa war lien Sanskrit ha lien eyndek yn ollgemmyn, keffrys ha war Rabindranath Tagore yn komparek.
Klass:Dinethyansow an 4a kansvledhen Klass:Eyndogyon Klass:Prydydhyon
Dale
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Libra (ranneves)
Libra yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Jack Farthing
Jack Farthing yw gwarier Predennek.
Park Kenedhlek Pow an Lynnyn
Park Kenedhlek Pow an Lynnyn yw park kenedhlek y’n north-west a Bow Sows. Ev a gomprehend kres oll Pow an Lynnyn, marnas trev Kendal, nebes ranndiryow ryb an mor ha konaow Tir Lynnyn.
Jack Farthing
Klass:Dinethyansow 1985 Klass:Gwarioryon bellwolok Klass:Gwarioryon fylm Klass:Gwarioryon sowsnek
Park Kenedhlek Pow an Lynnyn
Ev yw an park moyha gerys-da y’n Ruvaneth Unys, gans 16.4 milvil a dornysi pub bledhen. Ynwedh ev yw an park moyha yn arenebedh yn Pow Sows, ha’n nessa moyha y’n Ruvaneth Unys wosa Park Kenedhlek a' Mhonaidh Ruaidh (Cairngorm). Ev a assay gwitha an tirwedh rag chanjyow gans diwysyans po kenwerth. An rann voyha a dir y’n park yw yn perghenogeth privedh. 55% yw tir ammeth. An Trest Kenedhlek a byw a-dro dhe gwarter a’n tir. Yma pennplas an park yn Kendal. Yma kresennow godrigoryon yn Brockhole, ryb Windermere, ha Coniston.
alt=Keswick|skeusennik|Panorama a ranndir Keswick alt=Ullswater|skeusennik|Glenridding hag Ullswater
Klass:Parkow kenedhlek‎
Norristown, Pennsylvani
thumb|300 px|Norristown thumb|250px| Norristown yw burjestra yn Konteth Montgomery, Pennsylvani, Statys Unys. Yn 2020, poblans an sita o 35,748.
An sita a veu fondys yn 1812.
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
Sen Marin
Sen Marin (yn Italek, Serenissima Repubblica di San Marino) yw stat yn deghow Europa.
300px|left|thumb|Map a'n wlas
Yethador
Yethador yw an studhyans a weryow, fatel yns devnydhys yn lavarow, ha fatel wrons i chanjya yn ketestennow dyffrans. An dus a Bow Grek Koth a wre y henwel grammatikē tékhnē, an greft a lytherennow. Ev a yll kavos neb a’n styryow ma:
Pan wren ni kewsel, ni a us an yethador kowser a vyghan, po haval. Pan wren ni skrifa, ni a wra assaya skrifa gans yethador ewn. Ytho, kewsel ha skrifa a’s teves aga gis.
Klass:Yeth
Enesik Midway
Enesik Midway (yn Midway Atoll) yw enesik y'n Keynvor Hebask. War-lergh an Statys Unys, an ynys yw onan a 'diredhow ynysek byghan tramor an SU' (US minor outlying islands).
Midway
Latin
skeusennik|300px|Mappa ow tiskwedhes efander pella an [[Emperoureth Romanek yn-dann Emperour Trajan (a-dro dhe 117 O.K.) ha'n ranndir rewlys gans kewsoryon Latin (rudh tewl). Kewsys veu lies yeth aral y'n emperoureth]] skeusennik|250px|Skrifedh Latin y'n [[Colosseum|Amfiwariva Flavius]] skeusennik|300px|Gwandrans yethow romanek, diyskynysi Latin, yn [[Europa]]
Latin (po an lingua latina) yw yeth italek a wreydh eyndo-europek, kewsys an kynsa yn Pow Latin, ogas ha Rom. Yma'n yethow romanek ow talleth yn Latin an Werin kewsys bys yn 9ves kansblydhen. Y'n eur ma, Latin yw unn yeth soedhogel yn Sita an Vatikan, taves a vri y'n Eglos Katholik Romanek, ha'n yeth usys rag klasyansow godhoniethek.
Hoba Shetland
skeusennik|dyhow Th’ew hoba Shetland agh a hoba a dheu dhort an Enysow Shetland yn whreythek. Ma aga scoodhhirder savonek ow mos a 28 meusva (71 cm) dhe’n leha bes 11 dornva (107 cm) dhe’n moyha (11.2 dornva rag hobas Shetland americanek). Ma blew tew ha garrow cott dhedhans ha bos tus ow predery aga bos en poran skentel. Agh fest krev ew an hobas ma hag usys ens dhe varghogeth, lewya ha porposes fardella.
Klass:Bronnviles
Kledhrennow kul
Hyns-horn kledhrennow kul yw hyns-horn gans kledhrennow nes ages an 4 tros-hys 8 1⁄2 meusva (1,435 mm) a hensi-horn kledhrennow savonek. An les yntra'n gledhrennow war voya hensi-horn yw ynter 1 tros-hys 11 5/8 meusva (600 mm) ha 3 tros-hys 6 meusva (1,067 mm).
Gorwolok
fremys|dyhow|Kehevelyans a gledhrennow savonek (glas) ha kledhrennow kul (rudh).
Awos bos hensi-horn kledhrennow kul byldyes gans gwarrow radius byghanna, kledhrennow skavva, h.e., del yw usys, isella yw an pris drehevyans, darbari hag oberi es hensi-horn kledhrennow savonek po efan.
Hensi-horn kledhrennow kul yw devnydhyes lower gweyth dhe oberi yn diwysyansyow, rag ensampel: balyow, mengleudhyow, gweythvaow, h.e., ple'ma res dhe vraster tren pur vyghan.
Yma devnydhyow ollgemmyn dhe hensi-horn kledhrennow kul keffrys. Hensi-horn menydh kledhrennow kul didhiwysyansek yw po o lemmyn y'n Menydhyow Karnek y'n Statys Unys, yn Meksiko, Kanada, Pow Swis, Pow Grek hag Eynda.
An geyj savonek yw kledhrennow kul yn nebes gwlasow, avel kledhrennow Kap (3 tros-hys 6 meusva) yn Japan, Mordir Nowyth, Afrika Dhyghow ha Tasmani, ha kledhrennow meter yn Malaysi ha Pow Tay.
Lower a gerri stretyn a dhevnydh kledhrennow kul, yn Europa dres oll, ple'ma kledhrennow meter devnydhyes yn kemmyn.
Hensi-horn kledhrennow kul yn Kernow
Yth esa lower a hensi-horn kledhrennow kul yn Kernow bys ha dres an domhwelans diwysyansek, ow komprehendya: an Hyns-horn Resrudh ha Dowr an Chas eth dhyworth Resrudh dhe Dheveryon war gledhrennow 4 tros-hys (1,219 mm), ha'n Hyns-horn Bentewyn eth dhyworth Sen Ostell dhe Ventewyn war gledhrennow 2 dros-hys 6 meusva (762 mm); an dhew hyns-horn ma yw hensi-dewrosa y'n jydh hedhyw.
Oll an hensi-horn kledhrenn kul yn Kernow y'n jydh hedhyw yw hensi-horn havyasek. An Hyns-horn Ethen Lannstefan a dhyworth Lannstefan dhe Velinnowyth war hyns koth an hyns-horn Kernow North. Ev a dhevnydh kledhrennow 1 tros-hys 11 1/2 meusva (597 mm). An Hyns-Horn Ethen Glynn Lappa a dhyworth Benny Halt dhe'n bal, Hwel Rosen Est (East Wheal Rose), war gledhrennow 15 meusva (kledhrennow ispoyntel).
Rol a hensi-horn kledhrennow kul yn Kernow
(Nyns yw hi rol dhien)
Concepcion, Chile
right|thumb|320px|Baner right|thumb|200px|Kota arvow Concepcion (yn Concepción) yw sita yn Chile. Yth esa dhedhi poblans a 216,061 a drigoryon yn 2002.
Kledhrennow kul
Hensi-horn kledhrennow kul yn Breten
(Nyns yns i rolyow dien)
Rol a hensi-horn kledhrennow kul yn Pow Sows
(Rag hensi-horn kledhrennow kul yn Kernow, gwelewgh an rol a-ugh)
Gweller ynwedh
Klass:Hensi-horn
Yedhowek
Yedhowek (ייִדיש, yidi&#X161;) yw an yeth germanek kewsys yn hengovek gans an Yedhewon Ashkenasek a Europa Gledh hag Howldrehevel. Awos henedhladh an Yedhewon orth an Shoah, nyns eus kemmynieth veur a Yedhowegoryon namoy, saw diw dhrevesigeth Hasidek: an eyl yn Brooklyn, Evrok Nowydh, SUA, ha'y ben yn Karsalem, Ysrael. Yma a-dro dhe deyr milvil Yedhoweger y'n eur ma (tus koth dre vras – yma moyha Ashkenazim yowynk ow kewsel Ebrow, Sowsnek, Russek, Frynkek, h.e.). Yedhowek yw pur ogas hag Almaynek, mes yma moy a sonow kessonennel dihaval, le a sonow bogalennel, ha lytherennek Ebrow.
Lupus (ranneves)
Lupus yw ranneves aswonnys avel onan a'n 88 aswonnys gans an Unyans Steroniethek Keswlasek (IAU).
Wyoming
Gwiasva
Klass:Statys an SUA
Ynysow Falkland
Ynysow Falkland (FSS: Enesow Falkland; yn Falkland Islands; yn Islas Malvinas) yw tiredh ynysek y'n Keynvor Iwerydh. Pow omrewlys Predennek yw. Byttegyns, yma Arghantina ow chalenjya an rewl Predennek ena a-dhia dermyn hir. An dhiw wlas a omladhas a-dro dhe berghennogeth an ynysow yn Bresel an Ynysow Falkland yn 1982. Herwydh Arghantina, an ynysow a via rann a bow Tir an Tan (Tierra del Fuego).
Klass:Enesegi Klass:Gwlasow yn Amerika Dheghow
Kostentin Kernow
Kostentin Kernow (Kembrek: Custennin Corneu, Latin: Constantinus) o myghtern Kernow a'n 6ves kansblydhen, keredhys gans Gweltas rag y dhrokter. Y helwi ev Kostentin Sans wosa Petrek dh'y dreylya tro ha Kristoneth yn 586. Y hasas Kostentin (po person arall a'n keth hanow hag oes) rag pregowtha dhe'n Fightyon; mertherys y feu yn 598 yn Alban.
Saint Peter's, Gernsi
Saint Peter's (Frynkek: Saint-Pierre-du-Bois; Gernsek: Saint Pierre) yw plyw yn Gernsi.
Kostentin Kernow
Syrr Kostentin, a omdhiskwa yn henhwedhlow an myghtern Arthur, yw grondys y'n keth person, dell hevel.
Klass:Henhwedhlow
Auburn, Mayn
thumb|300 px|Auburn thumb|300px| Auburn yw sita yn Konteth Androscoggin, Mayn, Statys Unys. Yn 2010, poblans an sita o 35,473.
An sita a veu fondys yn 1786.
Gwiasva
Klass:Citys yn Mayn
Juca de Oliveira
Kevrennow a-ves
Klass:Dinethyansow 1935 Klass:Gwarioryon fylm Klass:Gwarioryon vrasilek
Kansas City, Missouri
Kansas City yw an vrassa sita yn Missouri, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 508,090.
An sita a veu fondys yn 1853.
Gwiasva
Klass:Citys yn Missouri
Camila Morgado
Camila Ribeiro da Silva (genys 12 April 1975) yw gwariores vrasilek geryes da.
Kevrennow a-ves
Klass:Dinethyansow 1975 Klass:Gwarioresow fylm Klass:Gwarioryon vrasilek
Sen Austel
Sen Austel, gelwys ynwedh Austol ha Sen Ostel, yw tre yn Kernow. Wostalleth y tava an dre awos hy bos an kynsa le mayth esa pri gwynn mengleudhys yn Europa. Palys hwath yw hag esperthys yw der an porth, Porthmeur y hanow, yn ogas.
Tornyaseth yw moy ha moy dhe les rag erbysieth Sen Austel. Tennys yw an havysi gans an trethow yn ogas ha'n Edenva, desedhys yn mengleudh kyns. Yn 2004, yth esa 23,500 a drigoryon y'n dre; y'n niveryans 2001, yth esa 22,658. Y boblans lemmyn yw den.
Klass:Trevow yn Kernow
Dinas
Dinas yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN03NW27). Yma hi 82.4 mildir (132.5 km) dhiworth Kardydh ha 207 m (333.1 km) dhiworth Loundres. 805 o braster an poblans yn 2011, ha 357 (44.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Bragji Tommyknocker
Bragji Tommyknocker yw bragji kreft ha diwotti-braga yn Fentynnyow Idaho, Kolorado. I a askor linen a gorevow hag a sodas kreft, ow komprehendya korev gwreydhen, gwrys gans devnydhyow diblans kepar ha keres a'n menydh, gwinwel a'n menydh ha gwreydhen medhoges an gors.
Klass:Kolorado
1977
1974 - 1975 - 1976 - 1977 - 1978 - 1979 - 1980
1977 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sadorn.
Mernansow
Klass:1977
Dyffryn Clydach
Dyffryn Clydach yw tre yn Castell-nedd Port Talbot, Kembra; (SS79NW78). Yma hi 31.2 mildir (50.1 km) dhiworth Kardydh ha 159.3 m (256.3 km) dhiworth Loundres. 3078 o braster an poblans yn 2011, ha 350 (11.4%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Castell-nedd Port Talbot
W. Somerset Maugham
W. Somerset Maugham o skrifor sowsnek.
Sardaynek
Sardaynek yw yeth romanek kewsys yn Sardayn, ynys omrewlys a Itali. Hi yw an unnek esel a'n tavosow Romanek Soth, hwath ogas lowr dhe Latin.
Steven Spielberg
Steven Spielberg (genys 18ves mis Kevardhu 1946) yw fylmgwrier, kevarwodher ha skrinskrifer amerikanek.
Artys Gwelesek
alt=The Church at Auvers, lymnans oyl gans Vincent van Gogh (1890)|skeusennik|The Church at Auvers, lymnans oyl gans [[Vincent van Gogh (1890)]] An arts gwelesek yw furvys art kepar ha lymna, delinya, gwruthyl pryntys, gravyans, priweyth, skeusenieth, gwydhyow, gwruthyl fylmys, desinya, kreftow ha pennserneth. Lies tra a yssyns rannow an artys gwelesek, kepar ha'n artys-gwrythya, art tybyansel, hag artys gwias. Yssynsys y'n artys gwelesek ynwedh yw an artys gweythresek kepar ha desin diwysyansek, desin grafek, desin gis, desin a-bervedh hag art afinek.
An devnydh a-lemmyn a'n term "artys gwelesek" a yssyns art fin kepar ha kreftow ha'n artys gweythresek hag afinek, mes nyns o hemma an kas kyns. Kyns an gwayans Artys ha Kreftow yn Breten Veur ha leow erel dhe dhalleth a'n 20ves kansvledhen, an ger 'artydh' o strothys yn y styryans dhe nebonan owth oberi y'n artys fin (kepar ha lymna, gravya, h.e.) a-der kreft, an artys afinek po myski artys gwelesek gweythresek. An dyffrans o res poslev gans artydhyon a'n Gwayans Artys ha Kreftow hag a dalvesas furvow art teythyek kemmys ha furvow ughel. Skolyow art a wrug dyffrans ynter an artys fin ha'n kreftow ynwedh.
140 KOK
Klass:140 K.O.K.
Anthony Horowitz
Anthony Horowitz (genys 1955) yw awtour sowsnek.
Klass:Skriforyon fugieth Klass:Skriforyon lien fleghes Klass:Sowson Klass:Dinethyansow 1955
Poliomyelitis
Poliomyelitis, po polio, po palsi fleghes yw virus hag a gaws kleves sevur. Ev a les a berson dhe berson. Hanow an kleves a dheu dhyworth an geryow Hen Greka poliós (πολιός), ow styrya "loos", ha myelós (µυελός "mer").
An brassa rann a'n termyn, nyns eus arwodhow a-der an virus a a-ji dhe'n goos. Ankemmyn yw dhe'n virus mos a-ji dhe'n ympynnyon po askorn keyn. Mar hwer hemma, ev a gaws keher dhe vos palsyes. Nebes tus a wellha a'n palsi, erel a vydh evredhek. Ow krog war an keher hag yw nasyes, y fydh edhom dhe'n dus gweres rag kerdhes, po kador ros. Y hyllir nebes anedha kavos ankombrynsi usya aga diwla po anella.
A-dro dhe 15 dhe bub 10,000 a devesigyon a gyv polio a verow. (Hemm yw tevesik a'n jeves 0.015% chons a verwel a bolio.)
Klass:Klevesow
Victoria Wood
Victoria Wood CBE (19 mis Me 1953 – 20 mis Ebrel 2016) o gesyores, gwariores, lyricist, kanores, komposydhes, pianydhes, screenwriter, askorres ha kevarwodhes sowsnek.
Klass:Dinethyansow 1953 Klass:Gesyoresow Klass:Gwarioresow Klass:Mernansow 2016 Klass:Skriforesow Klass:Sowsesow
Moses Storm
Moses Jacob Storm (genys 6 mis Me 1990) yw skrifer, gwarier ha gesyer amerikanek. Klass:Dinethyansow 1990 Klass:Gesyoryon Klass:Gwarioryon bellwolok amerikanek Klass:Gwarioryon fylm amerikanek Klass:Skriforyon amerikanek
Danville, Pennsylvani
thumb|300 px|Danville thumb|250px| thumb|250px| Danville yw burjestra yn Konteth Montour, Pennsylvani, Statys Unys. Yn 2000, poblans an sita o 4,897.
An sita a veu fondys yn 1776.
Gwiasva
Klass:Burjestrevow yn Pennsylvani
2010
2007 – 2008 – 2009 – 2010 – 2011 – 2012 - 2013
2010 (MMX) yw bledhen gemmyn ow talleth dy' Gwener.
Mernansow
Klass:2010
Mhairi Black
Mhairi Black (genys 12 Gwynngala 1994 yn Paisley, Alban) yw politegores albanek hag an esel Senedh rag Paisley ha Renfrewshire Soth a-dhia 2015. Hi yw an esel a'n Parti Kenedhlek Alban.
Black a veu etholys dhe Ji Kemmynyon a'n Ruwvaneth Unys yn 2015, ow fetha Douglas Alexander, an kyns esel Lavur, gans 5684 votys. Hi a veu dasetholys yn 2017 ha 2019. Dhe an termyn a hy etholans yn 2015, Black o an yowynka esel Senedh bykken (hi o 20 dhe an etholans 2015).
A-dhia Genver 2020, Black yw ynwedh an Skeus Skrifenyades a Stat rag Alban a'n Parti Kenedhlek Alban.
Devynnow
Klass:Dinethyansow 1994 Klass:Albanesow Klass:Eseli Senedh a'n RU 2015-2017 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2017-2019 Klass:Eseli Senedh a'n RU 2019- Klass:Parti Kenedhlek Alban Klass:Politegoryon a Alban Klass:Politegoryon LKDT Klass:Socyalydhyon
1976
1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 1977 - 1978 - 1979
1976 OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Yow.
Mernansow
Klass:1976
Konteth Bibb, Alabama
Konteth Bibb yw konteth yn Stat Alabama yn Statys Unis Amerika. Poblans an Konteth yn niverans 2020 o 22,293 a dus. Sedh an konteth yw Centreville. An konteth a veu fondys an 7 a vis Whevrer, 1818.
thumb|left|Chi Court Konteth Bibb
Kevrennow a-ves
Klass:Kontethow Alabama
Easton, Pennsylvani
thumb|300 px|Easton thumb|250px| Easton yw sita yn Konteth Northampton, Pennsylvani, Statys Unys. Yn 2010, poblans an sita o 26,800.
St. Louis, Missouri
St. Louis yw sita yn Missouri, Statys Unys. Yth esa dhedhi poblans a 319,294 a drigoryon yn 2010.
Easton, Pennsylvani
An sita a veu fondys yn 1752.
St. Louis, Missouri
An sita a veu fondys yn 1764.
Easton, Pennsylvani
Gwiasva
Klass:Citys yn Pennsylvani
St. Louis, Missouri
Gwiasva
Klass:Citys yn Missouri
Yvynnen
dyhow|skeusennik|[[Skarawik kemmyn gans yvynnen, Biddeford Pool, ME - mis Est 2013]] Yvyn, Ammodytidae, yw teylu a buskes mor bian.
Tewes yw aga bewva. Boos posek rag lies eghen a buskes erel, morviles hag ydhyn mor yw yvyn.
Yn rannyeth Sowsnek a Gernow yvyn o henwys vidnans hag yn Bretonek ivinenn yw.
Eghennow
Yma seyth genera ha lies eghen yn teylu Ammodytidae. Neb eghennow yw: skeusennik|left|Ammodytes americanus skeusennik|left|[[Yvynnen vian|Ammodytes tobianus]] skeusennik|left|Ammodytes dubius
Kernow Vian
Kernow Vian (Bretonek: Bro-Gerne; Frynkek: Cornouaille) yw onan a naw bro po epskobeth hengovek yn Breten Vian. Yma hi ow synsi ynni an hanter deghow a département Penn an Bys. Kemper yw hy thre vrassa. Konteth o Kernow Vian erna dheuth ha bos hy yurlys dugys Breten Vian.
Yma hanow an pow ow talleth gans huni Kernow yn Breten Veur.
Y'n 218 kemmynieth (communes, kumun) a Gernow Vian arnowydh y triga 456 307 a dus yn eur an niveryans 1999. Aga braster yw 5 979 km².
Golowji Entenin
skeusennik|Golowji Entenin Golowji yn Kernow yw Golowji Entenin, yn Pluw Erens. Yma an golowji yn Penn Entenin y'n Ros, war denewen est a Dhowr Karrek. Drehevys veu yn 1835.
Klass:Drehevyansow Klass:Pluw Erens
Dinbych-y-pysgod
Dinbych-y-pysgod yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN10SW61). Yma hi 66.9 mildir (107.6 km) dhiworth Kardydh ha 196.7 m (316.5 km) dhiworth Loundres. 4544 o braster an poblans yn 2011, ha 470 (10.3%) a wodhya kewsel Kembrek.
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
Matthew Taylor
Matthew Owen John Taylor (genys 3sa a vis Genver 1963 yn Loundres) yw gwlaseger y'n Rywvaneth Unys. Ev yw kadoryer an Parti Livrel-Werinel hag Esel an Senedh rag Truru ha Sen Ostell yn Kernow. Yn 1987 y tewisys ev wostalleth avel ES, yn istewisyans wosa mernans David Penhaligan. Yth esa ev yowynka Esel an Senedh y'n eur na, 24 bloedh.
Bethlehem, Pennsylvani
thumb|300 px|Bethlehem thumb|250px| thumb|250px| Bethlehem yw sita yn Pennsylvani, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 75,781.
An sita a veu fondys yn 1741.
Gwiasva
Klass:Citys yn Pennsylvani
1978
1975 - 1976 - 1977 - 1978 - 1979 - 1980 - 1981
1978 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul.
Demmedhyansow
Klass:1978
Doc Penfro
Pednventydnyow
Klass:Trevow yn Sir Benfro
91 KOK
Klass:91 K.O.K.
Diod
skeusennik|Diod
Diod yw devis elekronieth a as fros tredan dhe frosa war-rag hepken; ny yll gorthtreylya. Awos hemma, i a yll bos devnydhys dhe dreylya fros tredan diworth AC dhe DC.
Diod golow (LED) yw eghenn a dhiod a wra provia golow ynwedh.
Klass:Tredan
Le Corbusier
right|thumb|250px|Le Corbusier yn 1964
Le Corbusier (6 mis Hedra 1887 - 29 mis Est 1965) o pennser ha skrifor a veu genys yn Swistir. Y'n bledhennyow 1930, ev a dheuth ha bos burjeth a Frynk. Geryes da yw ev rag y dhybyansow war bennserneth arnowyth.
Klass:Didhuwydhyon Klass:Frynkyon Klass:Mernansow 1965 Klass:Pennseri Klass:Skriforyon Klass:Swistir Klass:Dinethyansow 1887
Lanndreth-Porth
Lanndreth (St Blazey) yw tre vyghan yn Kernow, Breten Veur. Yn niveryans 2001, yth esa 9,256 a drigoryon dhe Lanndreth-Porth. lemmyn, yma anedha.
Yma'n dre ogas ha Porth (hy thre gentrevek) ha Chi war Dreth yntra Sen Ostell ha Fowydh yn Konteth Powder. Porth (Par) yw ystynnans morrep a Lanndreth.
1987
1987 yw blydhen y'n dydhyans gregorek ow talleth Dy' Yow.
Mernansow
Klass:1987
1975
1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 1977 - 1978
1975 OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.
Mernansow
Klass:1975
Yougoslavi
300px|deghow|thumb| Yougoslavi o gwlas yn deghow Europa a-dhia 1918 bys yn 1992.
Jefferson City, Missouri
thumb|300 px|Gwel Jefferson City thumb|300px| Jefferson City yw pennsita Missouri, Statys Unys. Yn 2010, poblans an sita o 43,079.
Gwiasva
Klass:Citys yn Missouri Klass:Penncitys y'n Statys Unys Klass:Seow konteth an Statys Unys
Enesik Palmyra
Enesik Palmyra (yn Palmyra Atoll) yw enesik y'n Keynvor Hebask. War-lergh an Statys Unys, an ynys yw onan a 'diredhow ynysek byghan tramor an SU' (US minor outlying islands).
Almayn Nazi
thumb|Baner Reich Almaynek Almayn Nazi yw hanow kemmyn an Stat Almaynek hembrenkys gans Adolf Hitler yntra 1933 ha 1945. Henwys ynwedh a-ves Almayn avel Tressa Reich, kynth o aswonnys avel Reich Brassa Almaynek (Großdeutsches Reich yn Almaynek), po yn sempel An Reich yn Almayn Nazi y honan.
Hitler a dheuth ha bos Chansler Almayn yn 1933, ha Führer ('Hembrenkyas'), yn 1934. Almayn Nazi a woryskynnas Poloni 1a Gwynngala, bys may tallathas Nessa Bresel an Bys drodho. Yntra 1939 ha 1941, y fetha brassa rann Europa. Yn 1941, Almayn Nazi a worsyskynnas an URSS yn Oberyans Barbarossa; ow trehedhes ogas dhe Voskva. Byttegyns, stag a dheu ha bos lu Almaynek der an Gwav Russek. Tamm ha tamm Almayn a gollas tiredhow re fethsa. An geffrysysi a woryskynnas Normandy yn 1944 hag yn 1945, Lu Rudh a dhrehedhas Berlin. Hitler a omladhas 30 Ebryl 1945, ha Almayn Nazi a godhas nebes dydhow a-wosa.
Klass:Almayn
Konteth Harju
Konteth Harju (yn Estonek, Harju maakond po Harjumaa) yw konteth yn Estoni.
Kromiom
Elven gymyk yw kromiom, niver 24 y'n Vosen Beriodek. An hanow a dheu dhyworth an ger Greka chromos, ow styrya liw. Pur liwek yw holanow kromiom.
Penelope Fitzgerald
Penelope Fitzgerald (1916 - 2000) o awtoures sowsnek.
Kromiom
Yn 1817 André Laugier a dhiskudhas kromiom y'n men kowas Pallas a Siberi. Essensek yw kromiom dhe lies eghen, ow komprehendya tus. Ev a yll bos gwenonek avel kromatow (CrO42-). An re hag a ober gans kesstoffow kromiom a yll kavos kleves diwysyansek, goliow byw krom y hanow, aswonnys rag an kynsa prys yn Alban yn 1827. Kemmyn o yn-mysk oberoryon y'n diwysyansow liwa, platya krom ha polsya frynkek. Y arwodhyow o tell y'n kroghen ha goliow byw y'n sagh boos.
Penelope Fitzgerald
Klass:Dinethyansow 1916 Klass:Istorioryon Klass:Mernansow 2000 Klass:Prydydhesow Klass:Skriforyon fugieth Klass:Sowsesow
Kromiom
Fowt kromiom yn boos a wra kawsya kleves melys. Boos gans lower a gromiom yw ester, avi leugh ha melyn ow.
Diskudhys veu kromiom yn 1798 gan Nicholas Louis Vauquelin (1763-1829) yn Paris. Askorrys yw 14 milvil tonnas a gromiom pub bledhen. Usys yw dhe wul bryckys hag a yll gorthsevel tempredhow ughel. Usys an alkan yn kesalkenyow kepar ha dur dinam ha platya krom (nivel tenow a gromiom). Dyghtya kreghyn yw devnydh aral, mes kudyn yw bos y dhowr gwast ow synsi krom. Laserow rudhem a dhevnydh atomow kromiom dhe wul golow rudh.
Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh
Dowrgleudh efan o an Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh a frosas yntra Lyskerrys ha Logh yn Kernow, Breten Veur. Ogasti 6 mildir (10 km) yn hys o hag yth esa 25 lokyow dhodho. Ygerys o yn rannow dhyworth 1827. Robert Coad o an ynjynor.
Kromiom
Alkan kales arghansek yw kromiom gans liw glasek.
Dwyrain Trewiliam
Dwyrain Trewiliam yw tre yn Sir Benfro, Kembra; (SN00NE90). Yma hi 69.7 mildir (112.2 km) dhiworth Kardydh ha 199.1 m (320.3 km) dhiworth Loundres. 1784 o braster an poblans yn 2011, ha 217 (12.2%) a wodhya kewsel Kembrek.
Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh
Y'n dalleth, pennborpos an dowrgleudh o an karyans a vordewes ha kalgh dhe wellhe an trenkenweres a wlasow ammethek. An dowrgleudh a weythas an trovyans a dhepositow moon war Vre Garn; yth esa les meur dhodho hag ev a garyas an monyow dhe'n leur dhe'n porth yn Logh dhyworth bason dhe Dhowr an Woon. An kenwerth a gressyas dhe'n poynt bos res dhe vyldya hyns-horn ryb tenewen y hyns gans kompani an dowrgleudh, ha'n dowrgleudh a stoppyas ow pos hefordh y honan war an diwedh.
Gwethheans an dowrgleudh ha'n dowrgleudh hedhyw
skeusennik|Mappa a'n Dowrgleudh Kesunyans Lyskerrys ha Logh ha'n [[Avon Logh|Dowr Logh.]] Ygerys o an Hyns-horn Lyskerrys ha Logh yn 1860 hag ev a dremenas an dowrgleudh dhe bymp leow, tri a-woles dhe Dewesva ha dew a-ugh, mes an hyns-horn a dhistruas an dowrgleudh dh'y benn kledh. Porthva vysi o Tewesva hwath awos an gwriansow John Buller; ev a hevelas bos an dowrgleudh a-ugh dhe Dewesva gasys dhe wethhe, kyn nyns esa hemma sewyans drehevyans an hyns-horn. An dowrgleudh a dhuryas ow kwethhe hag y hwylli skathow byghan devnydhya an dowrhyns yn-unnik.
Hyns-horn an West Bras a brenas kompani an dowrgleudh yn 1909 dhe wallos prenas an hyns-horn ha'y draffik havyasek rych.
An Hyns-horn Lyskerrys ha Karadon (an hyns-horn a garyas an monyow dhyworth an Ranndir Palas Karadon) a dhegeas yn 1917, mes yma'n Hyns-horn Lykserrys ha Logh owth oberi hwath avel an Hyns-horn Nans Logh.
Rannow a'n dowrgleudh re treusvewas bys hedhyw hag y hwyllir aga gweles a-hys y hyns; nebes lokyetow ha lokjambour a yll bos gwelys ogas dhe Logh, mes leun a leys dhyworth an Heyl Logh Est yw ev.
Dowr a fros a-hys moya a'n dowrgleudh hwath. Gwel aral an Lok Terras ogas dhe Logh.|thumb Gwel ow mires soth dhe Bons Plashford; kledh, an Avon Logh Est; kres, an Hyns-horn Nans Logh; dyghow, remenantow an dowrgleudh.|thumb
Bybliografi
•Hadfield, Charles (1967). The Canals of South West England. David and Charles. ISBN 0-7153-4176-6.
•Messenger, Michael (2001). Caradon & Looe - The canal, railways and mines. Twelveheads Press. ISBN 0-906294-46-0.
•Popplewell, Lawrence (1977). The Railways, Canal and Mines of Looe and Liskeard. Oakwood Press. ISBN 978-0-85361-212-4.
•Joseph Priestley (1831). "Historical Account of the Navigable Rivers, Canals, and Railways of Great Britain". London: Longman, Rees Orme, Brown and Green.