cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лыткин Георгий Степанович
Гижан удж
Илля Вась унакодь гижліс Г.С. Лыткин йылысь, нимӧдіс сійӧс «коми гижӧдлӧн ыджыдайӧн». 1926-ӧд воӧ Канкарын лэдзӧм «Коми гижысьяс» небӧгын (сійӧс вӧлі сиӧма Ёгушлы) Илля Вась висьталӧма коми туялысь да гижысь йылысь, сылӧн гижан удж да олан туй йывсьыс. Илля Вась пасйӧма да вайӧдӧма Г.С. Лыткинлысь «Олан-вылан туйӧй» кывбур, сэки жӧ нимтӧма сійӧс «сьыланлыддянӧн». В.И. Лыткин пасйӧма тшӧтш: «Тайӧ сьыланлыддяныс (ас киӧн гижӧм) меным сюри Академия Наукаысь. Сэні нӧшта на эмӧсь Степан Ёгорлӧн сьыланлыддянъяс» А.К. Микушев «Коми литература да народная поэзия» небӧгын (Сыктывкар, 1961), казьтылӧма Г.С. Лыткинлысь «Ыджыд вӧт», «Вӧйпӧм коми йӧзлы», «Кутш, каля, курӧг» да мукӧд кывбура гижӧд.
Г.С.Лыткин эскӧ тӧдӧмлунӧ, велӧдчӧмӧ, шыӧдчӧ коми морт дорӧ кывбура визьӧн, висьталӧ татшӧм кӧсйӧм: «...Бур гижӧдӧн сяммӧдсьыны».
Сора тӧлысь 20-ӧд лун
Сора тӧлысь 20-ӧд лун — Григорий календарын 201-ӧд лун (кассяна воясӧ — 202-ӧд лун). Во помӧдз 164 лун.
Логинова Лидия Петровна
Логинова Петыр Лидьӧ (1954) — коми сьылысь, «Зильган турун» ансамбльлӧн художественнӧй веськӧдлысь да сьылысь, Коми Республикаса нимйӧза артист (1994), Россияса культураын нимӧдана уджалысь (2010).
860-ӧд вояс
Кӧкъямыссё квайтымынӧд вояс - 861 восянь 870 воӧдз.
Астрея
5 Астрея (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 167 × 123 × 82 км. Астрея восьтіс германияса астроном Карл Людвиг Хенке 1845 воӧ.
Коми му (газет)
Газетлӧн история
1979—1989 воясын «Югыд туй» газетын редакторалӧ Геннадий Беляев, 1989—1992 воясӧ — коми гижысь Александр Ульянов.
Ловъю (Луздор район)
Ним артмӧм
Коми кыв туялысь А.И. Туркин серти, «Ловъю» ним артмӧма ловпу (рочӧн: ольха) нимсянь. Луз-летка сёрнисикасын й шы вуджӧма ль шыӧ роч кывлӧн влияние улын. Йӧзыслӧн висьталӧм серти, ю бокын ёнджыкасӧ быдмӧ тайӧ коръя пуыс.
Рака тӧлысь 23-ӧд лун
Рака тӧлысь 23-ӧд лун — Григорий календарын 82-ӧд лун (кассяна воясӧ — 83-ӧд лун). Во помӧдз 283 лун.
Хииака
Хииака (Hiʻiaka) — тайӧ Хаумеалӧн спутник. Сылӧн радиус — 155 км. Хаумеаӧдз шӧр кост 49880 км. Хииака восьтісны Америкаса астрономъяс Майк Браун, Чедвик Трухильо да Дэвид Рабиновиц 2005 воын.
Лебедев Михаил Николаевич
Гижан удж
1939-ӧд воын литератураын ыджыд уджысь М. Н. Лебедевлы вӧлі сетӧма «Почёт Пас» орден.
Сыктывкар
Ӧткымын орчча оланіныскӧд карыс артмӧдӧ асвеськӧдлан юкӧн – Сыктывкар каркытш.
Вузасьӧм
Вузасян рынокын медводдза места юкӧны кык котыр - «Ассорти» да «Эконом». Налӧн везъясынӧсь 2 гипермаркет, 9 супермаркет, 6 универсам. «Продтӧваръяс» - сёян-юан вузалана да уналы мусмӧм вез, кӧні 11 лавка. 2010' арсянь тайӧ рынокӧ кутіс нырччыны розничнӧй федеральнӧй вез «Магнит», коді пыр лыдмӧдӧ ассьыс лавкаяссӧ.
Кинотеатръяс
2010' вӧльгым 25' лунӧ «Парма-2» кинозалын пондӧмаӧсь петкӧдлыны 3D кино.
Спорт
Паськыда нималӧ нывъяслӧн («Зыряночка» БК, Рочмулӧн медвылыс лига) да зонъяслӧн (Сыктывкарса канму университетлӧн БК, Рочмулӧн студенческӧй баскетболысь ассоциация) баскетбол, вартчӧм, мича гимнастика, бокс да мукӧд вермасян кужӧгъяс. Шӧр стадион вылын тшӧкыда овлывлӧны машинаӧн панъясьӧмъяс («Супер шип»). Лямпа-лызь спорт карас важысянь сӧвмӧма, тані уджалӧны куим официальнӧй лызнича:
Коми Республикаса канпас
Коми йӧзлӧн эскӧмъяс серти, татшӧм лэбачыс гӧгӧрвосьӧ кыдзи шонді, медвылыс власьтлӧн символ. Нывбабалӧн чужӧмыс — Зарни аньлӧн чужӧм. А йӧра — тайӧ вынйӧра да аслыссикас чужӧм.
2001-ӧд во
2001-ӧд (Кык сюрс ӧтиӧд) во — Григорий календар серти, абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.
890-ӧд вояс
Кӧкъямыссё ӧкмысдасӧд вояс - 891 восянь 900 воӧдз.
Омск
Карын олӧ 1 138,8 сюрс гӧгӧр морт (2006).
Дармштадтий
Дармштадтий, лат. Darmstadtium (Ds) тайӧ 110-ӧд химия элемент, радиоактив кӧртулов.
Эжваса дзоридзьяс (ансамбль)
История
1982—1988 воясӧ «Эжваса дзоридзьяс» хорын сьыліс Лидия Логинова, коді 1994 воын лои Коми Республикаса нимйӧза артисткаӧн.
Вӧлӧкпом (Сыктыв район)
География
Грездсянь Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз км.
960-ӧд вояс
Ӧкмыссё квайтымынӧд вояс - 961 восянь 970 воӧдз.
Челябинск
Челябинск – Рочмуын медыджыд каръясысь ӧти, Челябинск обласьтлӧн юркар.
Австралияса доллар
Австралияса доллар тайӧ сьӧм Австралияын.
Левкофея
35 Левкофея (символ: ) — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 103,1 км. Левкофея восьтіс германияса астроном Роберт Лютер 1855 воӧ.
Йӧлӧга (газет)
Газетлöн история
«Йöлöга» газет – дзик öти коми кывъя петас республикаса том йöзлы. Редакцияын уджалö нёль том да водзмöстчысь журналист. Сiдзкö, буретш сiйö водзмöстчысь томуловыс, кодi вермас гораа висьтавны ас йывсьыс, кодi радейтö ассьыс чужан кывсö, пыдди пуктö аслас войтырыслысь культурасö да традициясö.
Сидоров Алексей Семёнович
Олан туй
Велӧдчан небӧгъяс водзӧ дасьтӧ да лэдзӧ 1930–ӧд воясӧ. 1930–ӧд воын петӧ Семен Ӧльӧшлӧн шӧр школаяслы синтаксисысь учебник.
А. С. Сидоров да марризм
Зэв сьӧкыд гӧгӧрвоны А.С. Сидоровлысь кыв велӧдан уджсӧ марристскӧй теориятӧг. Марризм выналігӧн коми муын чужан кывйӧс история боксянь зэв омӧля велӧдісны, эз чайтны збыльӧн финно-угорскӧй кывъяслысь история боксянь ӧткодьлунсӧ. Марристъяс серти, став кывйыс сӧвмис сӧмын скрещивайтчӧмӧн. Быттьӧкӧ важӧн вӧлі сӧмын 4 яфетическӧй племя – сал, бер, рош, йон, и тайӧ нимъяс сорласьӧмысь пӧ артмис став лексикалӧн озырлуныс. Тайӧ теорияыс вӧлі зэв примитивнӧйӧн да вульгарнӧйӧн. Мый жӧ кыскис медъёна Семен Ӧльӧшӧс тайӧ теорияас? Тыдалӧ, сійӧ, мый яфетическӧй теория топыда йитліс кывсӧ обществоын мунан вежсьӧмъяскӧд. Марризм чуксаліс уна сикас ичӧт войтыръяслысь кывъяс, и не видлавны найӧс дась меркаясӧн, мукӧд кывъяс велӧдӧмын артмӧм канонъяс отсӧгӧн. Вермас лоны, мый та вӧсна медъёна А.С. Сидоров и сулаліс яфетическӧй теория дор.
Кор сёрнитам А.С. Сидоров йылысь, кыдзи яфетолог йылысь, оз ков вунӧдны, мый сійӧ некор эз вӧв марризмлӧн теоретикӧн, а пыр вӧчис коми кыв кузя конкретнӧй удж. Сы вӧсна и ӧнӧдз тайӧ тайӧ уджъясыс зэв коланаӧсь, тӧдчанаӧсь. Коми синтаксис, кузя сійӧ гижис зэв ыджыд удж – кык тома «Синтаксис коми языка». Сійӧс абу йӧзӧдӧма. Та йылысь монографияыс петіс сійӧ кулӧм бӧрын нин. «коми литературный язык эпохи раннего феодализма» уджын коми лингвист велӧдіс XІV–XVІІ нэмъясса важ коми гижӧдъяс. Архивъясысь ачыс аддзис и некымын важ коми кывйӧн гижӧм памятник, пыртіс найӧс наукаӧ. Историческӧй лексикология юкӧнын Семен Ӧльӧш корсис архивъясысь и дешифруйтіс гижӧдъяслысь важ коми тӧлысь нимъяс. Но став тайӧ вӧчӧмторсьыс ӧнӧдз йӧзӧдӧма неыджыд юкӧн.
Трихоглоттис
Трихоглоттис (Trichoglottis) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Майкоп
Майкоп тайӧ Рочмуса кар, Адыгея республикалӧн юркар. Промышленнӧй, научнӧй да культурнӧй шӧрин.
Кариокар
Кариокар (Caryocar) –  кариокар котырса корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Пекуи
Пекуи ( Caryocar brasiliense )  —  кариокар котырса корья пу сикас. Сійӧ быдмӧ Бразилияын.
Вӧркута
География
Кар пукалӧ Вӧркута ю берегын. Вӧркутасянь Сыктывкар юркарӧдз км.
Банан
Банан (Musa) — банан котырса корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Лӧддза-номъя тӧлысь 1-ӧд лун
Лӧддза-номъя тӧлысь 1-ӧд лун — Григорий календарын 152-ӧд лун (кассяна воясӧ — 153-ӧд лун). Во помӧдз 213 лун.
Эвен кыв
Эвен анбур
Латин (1932 - 1937)
Анцистроринхус
Анцистроринхус (Ancistrorhynchus ) — орхидея котырса быдмас увтыр. Сійӧ быдмӧ Африкаын.
Милан
Йӧз: 1 300 000 гӧгӧр
Вейвот
Вейвот — тайӧ Кваоарлӧн спутник. Сылӧн радиус — 37 км. Кваоарӧдз шӧр кост 14500 км. Вейвот восьтіс Америкаса астроном Майк Браун 2007 воын.
Инта
География
Кар сулалӧ Ыджыд Инта юлӧн шуйга берегын. Интасянь Сыктывкар юркарӧдз 608 км., Москваӧдз 1600 км.
Олысь лыд
1970 — 287, 2000 — 580.
Мальдивса руфия
Руфия тайӧ сьӧм Мальдивъясын.
Попов Серафим Алексеевич
Гижан удж
Гижны Серафим Попов заводитӧма школаын велöдчигöн, но тайö кывбуръясыс эз воны миян кадöдз. Ачыс гижысь нимтывлӧма найöс «шуточные опыты». Медводдза кывбур («Томлун» нима) йöзöдöма 1937 воын. Лирика геройöн медводдза кывбуръясын лоö «выль морт», быдмысь да ставсö окотитысь тöдны партиялöн воспитанник.
Серафим Попов йӧзӧдіс 18 кывбур да поэма чукӧр верстьӧяслы, 9 небӧг челядьлы. Кывбуръяссӧ вуджӧдӧма роч, фин, украина, венгер, болгар, немеч да мукӧд кыв вылӧ.
Антилла
Антилла (Antilla ) — орхидея котырса быдмас увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Сету кыв
Пример
Kõik inemiseq sünnüseq avvo ja õiguisi poolõst ütesugumaidsist. Näile om annõt mudsu ja süämetun’stus ja nä piät ütstõõsõga vele muudu läbi kjauma.
Клейн Александр Соломонович
Олан туй
Коймӧд курсын велӧдчигӧн, 1941 воын, ас кӧсйӧм серти муніс фронт вылӧ. Ленинград улын тышкасигӧн висьмӧм да контуженнӧй морт веськаліс немеч пленӧ, кор вӧлі петӧны кытшысь. 1944 воын пышйӧ пленысь. Сійӧс мыждӧны да пуксьӧдӧны 20 вы вылӧ: пукаліс Сибырса да Вӧркутаса лагеръясын. 1955 воын мездӧма, 1966 воын дзикӧдз реабилитируйтӧма. Мездӧм бӧрын кольччис Вӧркутаӧ.
1964 восянь оліс Сыктывкарын, велӧдіс Коми Республикаса культура колледжын сценаса речь да ставмирса художествоа культуралысь история. 1969 воын помаліс театр, шылад да кинематографиялысь Ленинградса институтысь театроведческӧй факультет. 1987 воын дорйис искусствоведение кандидат ним вылӧ диссертациа.
2023-ӧд во
2023-ӧд (кык сюрс кызь коймӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
Спаспоруб (Луздор район)
Спаспоруб (Спаспоруб) – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Спаспоруб сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Изэрд
Изэрд тайӧ туйлӧн элементыс.
Попов Николай Павлович
Олан туй
1937-ӧд воын сійӧс репрессируйтісны сідз шусяна «контрреволюционнӧй котырӧ» пырӧмысь. 1945-ӧд вося вӧльгым тӧлысьӧ недыр кежлӧ сійӧс мездывлісны лагерсьыс, но сэсся бара мӧдӧдӧма Красноярск крайӧ ссылкаӧ. Выльысь мездісны И.В. Сталин кувсьӧм бӧрын. Мыжтӧг мыждӧмысь делӧсӧ тупкӧма 1955-ӧд вося моз тӧлысь 24-ӧд лунӧ.
Аракамуния
Аракамуния (Aracamunia liesneri ) — орхидея котырса быдмас увтыр. Сійӧ быдмӧ лунвыв Венесуэлаын.
Мексикаса песо
Мексикаса песо тайӧ сьӧм Мексикаын.
Эфиопияса быр
Эфиопияса быр тайӧ сьӧм Эфиопияын.
1370-ӧд вояс
Сюрс куимсё сизимдасӧд вояс - 1371 восянь 1380 воӧдз.
Ванда (быдмӧг)
Ванда (Vanda ) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
1400-ӧд вояс
Сюрс нёльсёӧд вояс - 1401 восянь 1410 воӧдз.
Той
Той (Anoplura) тайӧ пемӧс.
Вармингия
Вармингия (Warmingia) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Галис кыв
Галис кыв (galego [gaˈlego]) — роман кывъясысь ӧти. Сійӧ — галис войтырлӧн чужан кыв, Галисияын (ӧні рытыввыв Испания) официал кыв.
Рочму
Рочму Федерация (офиц. Россия Федерация, Россия, Российская Федерация) — Асыввыв Европаын да Войвыв Азияын канму. Олысьяс лыд 146 544 710 мортъяс (2016). Рочмулӧн мутас, висьтаван сылӧн Оланподувӧ, лыддьысьӧ 17 125 191 км². Мутас серти муын медводдза инын, НВӦ серти СПВ серти 5-ӧд инын, олысьяс лыд серти 9-ӧд инын.
Лӧддза-номъя тӧлысь 17-ӧд лун
Лӧддза-номъя тӧлысь 17-ӧд лун — Григорий календарын 168-ӧд лун (кассяна воясӧ — 169-ӧд лун). Во помӧдз 197 лун.
Тимин Владимир Васильевич
Олан туй
1962 воын пырӧма уджавны СССР-са наукаяс академияö (öнi – Коми наука шӧрин) приборъяс серти механикöн. Тöлысь мысти индӧмаӧсь электрооборудование серти инженерöн да экспериментальнöй мастерскöйясын начальникöн. 1963 воын уджысь орöдчытöг пырӧма велöдчыны Коми канмуса педагогика институтысь роч кыв да литература факультетö. 1965 воын вуджӧма уджавны СССР-са наукаяс академиялöн кыв да литература юкöнö — фольклор секторö. Фольклор экспедицияöн ветлӧма Ву, Уса да Косью пöлöнса сиктъясö. Ветлӧма командировкаö Таллиннö да Тартуö, кывзӧма университетын лекцияяс.
Кулӧма 2015 вося вӧльгым 25-ӧд лунӧ Сыктывкарын.
Уйба Владимир Викторович
Туялан удж
Йӧзӧдӧма 290 сайӧ туясян удж.
Лӧддза-номъя тӧлысь 18-ӧд лун
Лӧддза-номъя тӧлысь 18-ӧд лун — Григорий календарын 169-ӧд лун (кассяна воясӧ — 170-ӧд лун). Во помӧдз 196 лун.
Ёлькыб (Удора район)
Ёлькыб (Ёлькыб) — Коми республикаын Удора районса Кослан сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Ѐ
Роч да украин кывъясын ѐ вӧдитчисны XX нэмлӧн водзӧдз Е шыпас вылын личкӧм пасйӧм пыдди (ӧні е́), пример вылӧ: ужѐ — нин / у̀же — векниджык.
Вулшлегелия
Вулшлегелия (Wullschlaegelia) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Суоми кыв
Кадакывлӧн вежласьӧм
Ӧнія кад, соссяна форма
Лӧддза-номъя тӧлысь 19-ӧд лун
Лӧддза-номъя тӧлысь 19-ӧд лун — Григорий календарын 170-ӧд лун (кассяна воясӧ — 171-ӧд лун). Во помӧдз 195 лун.
1510-ӧд вояс
Сюрс витсё дасӧд вояс - 1511 восянь 1520 воӧдз.
Пекин
Йӧз:.
Климов Юрий Михайлович
Климов Юрий Михайлович (1940) — спортсмен (гандбол), спортса нимӧдана мастер, олимпиадаса чемпион.
Сан-Паулу метрополитен
Сан-Паулу метрополитен (Metropolitano de São Paulo) тайӧ метрополитен Сан-Паулу, Бразилия.
Латин кыв
Латин кыв (lingua latīna [laˈtiːna]) — тайӧ итал котырса бырӧм кыв (олӧма XII-XV нэмӧдз), роман кывъяслӧн "пӧль", Римувса Империяын, Ватиканын да католик вичкоын официал кыв.
Австралия (мувеж)
Австралия - тайö му юкöн да мувеж лунвыв шарджынйын. Австралиянас тшöтш шусьö и мувеж вылас куйлан öтка канму - Австралияса Öтувъябур
Австралияöс восьтöм да туялöм
Асьсö Австралия материксö восьтiсны ХVII нэм пуксигöн голлансаяс. Асланыс Малайя архипелагвывса колонияяс гöгöр уялiгöн найö тöдлытöг веськалiсны материк вадорö. Голланса Тасман кытшовтiс Австралияöс лунвывсянь да аддзис туй вывсьыс дi, кодöс шуисны сы нимöн – Тасмания. Тайö дiсö Тасман чайтлiс материк лунвыв помöн да мунiс водзö асыввылö; сэнi сiйö восьтiс Выль Зеландiяс да уна мукöд дi Лöнь океан вылысь.
Австралия дiясысь медсьöкыд вöлi тöдмавны Выль Гвинеяöс. Сiйöс тöдмалöмын ыджыд удж вöчис ветлысь-мунысь роч Миклуха-Маклай, кодi дыр олiс папуасъяс пöвстын.
Веркöс
Эйр ты – ляпкыдик сола няйт нюр, кодлöн вадоръясыс ветлыны позьтöм няйт; стöч тöдмавны тайö вадоръяссö позис сöмын лэбöг вывсянь.
Климат, юяс да тыяс
Тöлын, юньын, юльын да августын, Австралияын овлö кос да шоныд; сöмын шочиника кынмывлö да керöсъяс вылын лымъялыштö. Унджык енэжваяс Австралияын тöлын усьлöны сöмын асыввыв да лунвыв вадоръясын, кор на пöлöн мунöны циклонъяс. Австралия лунвыв вадоръясын климатыс сэтшöм кодь жö, кутшöм Мушöр саридз вадоръясын: тöлыс сэнi овлö зэра, зэръяссö вайöны рытывтöвъяс.
Дзоньнас климатыс пöшти став Австралия материк пасьта континентвывса, – шонтöг да енэжваяс ёна вежласьöны.
Сьӧдъюр
Перк (Sylvia atricapilla; Черноголовая славка; черноголовка; славка-черноголовка) — пышкай сяма лэбачьяслӧн котырӧ пырысь тылаборда.
Сизяб (Изьва район)
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс
Австралия (мувеж)
Климат, юяс да тыяс
Енэжваяс Австралия пытшкöс мутасъясын оз пыр öтмоз усьны; сэнi друг овлöны сувтса зэръяс, мый вöсна му вылас шыльыд инъясын лоö пидзöсöдз ва. Но муыс оз удит кöтасьлыны: ваыс лэччо увтас инъясö да сола тыясö, кöнi öдйö пакталö.
Юяс Австралияын этша, а кодъяс эмöсь, этша вааöсь. Медся ыджыд юыс – Муррей – кузьтанас роч Дон кузьта, но ваыс сы серти этша. Кос кадö сiйö öдва воö океанö ляпкыдик да векньыдик юöн. Муррейлöн уна вожъяс, и öти вож – Дарлинг пöшти кыкпöв кузьджык Муррейысь, но кос кадö сiйö пöрлö тупкöса некымын тыö.
Ыджыдъяг (Удора район)
Ыджыдъяг (Ыджыдъяг) — Коми республикаын Удора районса Кослан сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Мокша (войтыр)
1989 воын Мордовияын пасйӧма 180 сюрс мокша; мукӧдыс олӧны Рочмуса регионъясын (Шӧр Россияын, Волга бердын, Сибырын). Диаспораяс эмӧсь Эстонияын, Австралияын, АӦШ-ын. Мокша пӧвстын паськалӧма православие, эмӧсь лютерана да ас эскӧмӧ кутчысьяс (мокшень кой).
Савапиян (Сыктывдін район)
Савапиян (Савапиян) – Коми республикаын Сыктывдін районса Паджга сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Кывбертлас
Ним
Коми йӧзкостса культураын кывбертлас кыв кындзи нӧшта вӧдитчӧны кывпесан да кывбертлан терминъясӧн.
Поддёвка
Поддёвка – фольклор жанр, пырӧ челядь фольклор жанръяс лыдӧ.
Королёв Владимир Николаевич
Общественнӧй удж
Владимир Королёв — Рочмуса географическӧй котырӧ пырысь, Коми Республикаса мастеръяс котырӧ пырысь (дзик ӧти морт коми пу пыжъяс вӧчалӧм серти), Ж.И. Кусто котырӧ пырысь.
«Зарни Ань» коч
Ёртъясыскӧд ӧтвылысь вӧчӧма «Зарни ань» коч. Паруса пыжӧн 1991-ӧд воын Сыктывкарсянь катӧма Эжва ю йылӧ, вӧлӧкті вуджӧма Печӧра ковтысӧ, воӧдчӧма Печораӧ да кылӧдчӧма Войвыв Йиа океанӧдз.
Во мысти «Биармиа» шӧрин реконструируйтӧма мӧд коч — «АNBUR». Сійӧс вӧлі вӧчӧма Сыктывкарса опытнӧй судомеханическӧй заводлӧн важ стапельяс вылын.
Небӧгъяс
«Биармиа»: от краеведения — к философии биосферного воспитания» небӧг сиӧма XVII-ӧд нэмын нималана коми му восьтысьяс Дмитрий Зырянлы да Федор Чукичевлы, кодъяс волӧмаӧсь Аляскаӧдз да Калифорнияӧдз.
Ужгаса подув школа
Велӧдан-велӧдчан процесс
Велӧдӧны Ужгаса школаын роч кыв вылын.
Структура
Школаын лыддьысьӧ 9 класс: нёльыс ичӧт школасаӧсь, витыс подув школасаӧсь). Тані жӧ челядь сад.
Керчомъя (Кулӧмдін район)
Ним артмӧм
Туялысьяс чайтӧны, мый Керчомъя сикт ним артмӧма «кер» да «чом» кывъясысь, сідзкӧ «керъя чом» (медводдза оланін)
Ужгаса подув школа
1960-ӧд вояс
1960-ӧд воын вӧлі восьтӧма Погост грездын восьмилетньӧй школа. И велӧдчанін кутіс шусьыны «Ужгаса восьмилетньӧй школа».
Школаын эз тырмыны велӧдчан жыръяс, да ичӧт классъяс велӧдчисны поп керкаын. Зэв ёна вӧлі колӧ выль керка школа вылӧ.
Бевин
Бевин — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 3 км. Сатурнӧдз шӧр кост 17 119 000 км. Бевин восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2005 воын.
Чувашия
Канкарыс — Шубашкар. Шубашкарсянь Мӧскуаӧдз 630 км.
Канкар
Республикалӧн канкар — Шубашкар, кытӧн олӧ 500 сюрс морт. 2003' воын сійӧ вермис конкурсын «Рочмуын олан понда медбур кар».
Чужанвуж серти
2002' вося гижӧдӧм дырйи Чуваш Республикаын олӧма 106 этнос, на пӧвстын чувашъяс — кык коймӧд торысь унджык, рочъяс — нёльӧд торысь унджык:
1680-ӧд вояс
Сюрс квайтсё кӧкъямысдасӧд вояс - 1681 восянь 1690 воӧдз.
Зевксина
Зевксина  (Zeuxine) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Ада (быдмӧг)
Ада (Ada) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лун
Вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лун — Григорий календарын 323-ӧд лун (кассяна воясӧ — 324-ӧд лун). Во помӧдз 42 лун.
Горадзуль
Горадзуль (Campanula) – тайӧ быдмӧг.
Зӧр
Зӧр (Avena) – тайӧ быдмӧг.
Корсикан кыв
Корсикан кыв (Corsu, Corso, Corse, Corsi) — роман кывъясысь ӧти, матіса итальянлань. Сiйö — корсикан войтырлӧн чужан кыв, Корсика ді (ӧні Франция) вылын официал кыв (франсузкӧд).
Вулих Наталия Васильевна
Туялан удж
Вулих вӧлӧма «Овидиана» Войтыркостса туялан котырын вице-президентӧн.
1979-ӧд во
1979 (Сюрс ӧкмыссё сизимдас ӧкмысӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.
Луздор (Луздор район)
Луздор (Верхолузье) – Коми Республикаын сикт, Луздор районысь Луздор сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Савенко Ольга Николаевна
Олан туй
Ольга Савенко чужӧма Усинск районса Лыжавомын 1956 вося кӧч тӧлысь 11 лун. «Коми гор» телерадиокомпанияын корреспонденталӧма юӧр сетан редакцияын, нуӧдӧма челядь уджтасъяс. Уджалӧ «Коми гор» телерадиокомпанияын тематическӧй вешанньӧ службаса начальникӧн.
І
История
Роч кывйын 1918 воӧдз і вӧдитчисны и пыдди гора шыяс да й водзын, а сідзжӧ омонимъясӧ міръ (быдму) / миръ (чӧвлун) торйӧдӧм пыдди. XIX нэмлӧн водзӧдз роч і тшӧкыда гижисны кыдз ї.
Видзӧдӧй тшӧтш
Эллин Ι
1750-ӧд вояс
Сюрс сизимсё ветымынӧд вояс - 1751 восянь 1760 воӧдз.
Емель (Кӧрткерӧс район)
География
Грезд пукалӧ Ньывсер юлӧн веськыд берегын. Емельсянь Одыб шӧрсиктӧдз 8 км, Кӧрткерӧс юрсиктӧдз 138 км.
Чуваш кыв
Чувашӧн кывбур
Ӑшшӑн асӑнсамӑр.
Носу (кыв)
Латин анбур (1951)
Финальяс:
Тимушев Степан Фёдорович
Тимушев Степан Фёдорович (1919—1986) — коми журналист, гижысь, вуджӧдчысь.
Ватар
Рӧдвуж кывйын
Удмуртъяслы тӧдса тайӧ войвывса лэбачыс, найӧ шуӧны сійӧс «вутурӧн». Тэчасыс миян кодь жӧ кык юкӧна: вуыс — ва, турыс — тар. Кыкнан кывъяс нимъясыслӧн подулыс ӧти: уткасӧ таркӧд — яг выв пӧткакӧд — орччӧдӧм.
1793-ӧд во
1793 во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.
Гаспра
951 Гаспра — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид. Сылӧн ыджда — 18,2 × 10,5 × 8,9 км. Гаспра восьтіс роч астроном Григорий Николаевич Неуймин 1916 воӧ.
Романш кыв
Романш анбур
А сідзжӧ: é, è, ê, ö, ü, ch, dsch, gl, gn, qu, sch, s-ch, tg, tsch
Парма гор (газет)
Газеткӧд йитӧд
Телепонъяс: медшӧр редактор (882137) 94-5-77; корреспондентъяс, касса 94-5-80 (факс), медшӧр бухгалтер 93-9-34 (факс);
Байкалсайса край
Байкалсайса край тайӧ регион Рочмуын.
Борис Дмитриевич Попов
Олан туй
Пуктӧма ыдыжд пай канмулысь задание вӧчигӧн: америкаса вавывса катеръяс прмиитӧмӧ.
Ирландса кыв
Ирландса анбур
Пыртӧм кывъясын сідзжӧ:
Ḃḃ Ċċ Ḋḋ Ḟḟ Ġġ Ṁṁ Ṗṗ Ṡṡ Ṫṫ
Ивадор (Сыктывдін район)
География
Ивадор пукалӧ Эжва юлӧн веськыд берегын. Грездсянь Паль шӧрсиктӧдз 4 км, Выльгорт юрсиктӧдз 60 км.
Тяпорсикт (Сыктыв район)
География
Грезд пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегын. Тяпорсиктсянь Поёл шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз км, Сыктывкар юркарӧдз  км.
Ј
История
Серб анбурӧ шыпассӧ пыртіс кывтуялысь Вук Стефанович Караджич 1818 воӧ. Македон анбурӧ Ј пырис 1944 воӧ.
Кулӧмдін район
Кулӧмдін район 2010 воын
Районын олiс 26,9 сюрс морт. 2002 восянь лыдыс чинiс 16 процент вылӧ (республика пасьта 11,5 процент вылӧ).
Петшӧр
Петшöр йöзкостса эскöмъясын
Петшöр – вына видзöг.
Турун чукöртöм вылö, дерт, вöлiны асланыс лунъяс, кор турунсö лыддисны медвынаöн. Трöича да Иван лун водзын ёнджыка чукöртлiсны быдсяма турунсö. Ветлывлöмаöсь турунысла вой кежлö, öткöнджык, абу позьöма сёрнитны мунiгас и локтiгас, и мед эськö некод эз аддзыв — сэки чукöртöм туруныс вынсö оз вошты. Петшöрын медуна выныс быдмысь тöлысь дырйи. Но медым отсасис петшöрыс, колö быть нетшкыны сiйöс аслыд, сотöм вылö скöравтöг.
Арсеньев Флегонт Арсеньевич
Олан туй
Кулӧма 1889-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 18 (30)-ӧд лунӧ. Гуалӧма Кырув вико бокын Усть-Сысольскын, гуыс абу тӧдса.
Туялан уджъяс
1858-ӧд воын йӧзӧдӧма «Отечественные записки» (№ 4) журналын С. Т. Аксаковлы сиӧм вӧралысьяс йылысь медводдза висьт. Вӧралан висьтъясыс петавлісны сідзжӧ «Время», «Журнал коневодства и охоты», «Журнал охоты», «Природа и охота» журналъясын. Тайӧ пасйӧдъясыс петавлісны торъя небӧгъясӧн 1864 да 1885-ӧд воясын. Юкӧнъяссӧ тшӧкыда йӧзӧдлісны и Сӧвет кадӧ. Вӧралан висьтъяссӧ гижны отсавлӧма сы дорын олысь кесйысь Абрам, кыйсьысь-вӧралысь жӧ.
Сёркни
Сёркни (Brassica rapa) – тайӧ быдмӧг.
Эрантес
Эрантес (Aeranthes) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Африкаын да Мадагаскарын.
Тантал (элемент)
Тантал, лат. Tantalum (Ta) тайӧ 73-ӧд химия элемент. Кӧртулов, еджыд рӧма. Топыдлун - 16,654 г/см³. Сылан температура - 3290 K либӧ 3017 °C. Пуӧ 5731 K либӧ 5458 °C температура дырйи.
Чагин Георгий Николаевич
Чагин Георгий Николаевич — историк, этнограф, перымса комияслысь да роч культура туялысь, история наукаясса доктор.
Филиппова Валентина Викторовна
Олан туй
1992-ӧд воын Москваса канму университетын дорйӧма филология наукаясса кандидат ним вылӧ диссертация. 1998-ӧд воын сылы сетӧма «доцент» звание.
Уджъяс
Йӧзӧдӧма 80-ысь унджык удж, на лыдын – велӧдчан небӧгъяс да индӧдъяс, монография (мукӧд туялыськӧд) да фольклор текст чукӧръяс.
Вомынбӧж (Кулӧмдін район)
Велӧдчӧм
Челядь велӧдчӧны Пожӧг сиктса школаын.
Ӧзын (Кӧрткерӧс район)
География
Грезд пукалӧ Ньывсер юлӧн веськыд берегын. Ӧзынсянь Одыб шӧрсиктӧдз 4 км, Кӧрткерӧс юрсиктӧдз 134 км.
Шахов
Шахов ов артмӧм йылысь абу ӧти видзӧдлас. С.В. Веселовский серти «шах» – тайӧ чери кыян кулӧм («мережа, вентерь с крыльями») кывйысь.
Вӧгул кыв
Манси да вӧгул нимъяс йылысь
Тöдувса гижöдъясын манситö нимтöны тшöтш вöгулöн. Вöгул кывсö гöгöрвоöдöны Вийя ‘Воль ю’ нимысь, хант ног сiйö лоö: Вогаль ёган "Вогаль ю". Татысь пö артмöма комилöн вöгул ним дай роч вогул. Манси кывйын воль "вомын" – кык чукыльтанiн костын веськыда визувтысь юлöн юкöн. Тадзикöн вöгул кывйöн кутöмаöсь нимтыны ю дорын олысь чери кыйöмöн кынöмпöтсö перйысь маньсиöс комияс да орччöн олысь мукöд войтыр.
Кадакыв
Суськан кадакывнас мансиыс, мукöд йöгра моз жö, оз вöдитчы. Та пыдди кадакыв бердö содтöны вежласьтöм ат кывтор: ам ат вислум "ме эг босьт", ат ке вислын "эн кö босьт"…; кадакывтöг соссигöн шуöны ати "абу".
Урчитанъясысь артмöма öткымын кыв водз содтöс, кодi вермö торйöдчыны кадакывсьыс, и весиг, тöдчöдöма кö сiйö лоö, сёрникузя помöдз вешйыны.
Кыввор
Манси важысянь волысьöма коми йöзкöд (Х–ХIХ нн.). Сiйöн манси сёрниö пырöма культура юкöнысь уна коми кыв: мöс > мис, ыж > ош, баля > паля, порсь > пурысь, нянь > нянь, кöрт > кер, акань > акань, ''видза олан! > пася олэн! (чолöмасьöм), роч > русь''…
Лыддьысянтор
Афанасьева, К.В. Русско-мансийский тематический словарь. СПб, 2002.
Ahlqvist, A. Wogulisches Wörterverzeichnis. Helsinki, 1891.
''Баландина, М. П''. Словоизменение существительных в обско-угорских языках // XXIII Герценовские чтения: Филол. науки. Лингвистика. Л., 1970, с, 177–179.
''Герасимова, Д. В.'' О названиях промысловых животных в мансийском языке // Лексико-грамматические исследования языков народов Севера СССР. Л., 1980, с. 71–78.
''Кузакова, Е. А.'' Служебные части речи южно-мансийского диалекта.// Просвещение на советском Крайнем Севере. Вып. 8. Л., 1958, с. 307—318.
''Сайнахова, А. И.'' Местоименные частицы в мансийском языке // Сов. финноугроведение, т. 1, 1965, № 4, с. 273–279.
''Тамбовцев, Ю. А.'' Сочетания фонем в мансийском языке // Теоретические вопросы фонетики и грамматики языков народов СССР. Вып. 1. Новосибирск, 1979, с. 30—39.
''Чернецов, В. Н.'' Мансийский (вогульский) язык // Языки и письменность народов Севера. Вып. 1. М.; Л., 1937, с. 163–192.
Сотчӧмвыв (Сыктывдін район)
Сотчӧмвыв (Сотчемвыв) – Коми республикаын Сыктывдін районса Паль сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
География
Сотчӧмвыв пукалӧ Эжва юлӧн веськыд берегын. Грездсянь Паль шӧрсиктӧдз 3 км, Выльгорт юрсиктӧдз 67 км.
Изки карнан
Кыдзи ворсöны
Код оз шыась – дас кöлач.
Код шыасяс – дас зiмгун.
Африка
Ыджда, куйланiн да дорöсъяс
Экватор вуджö Африкаöс пöшти шöрöдыс: войвыв помыс сылöн – Абьяд нöрыс – сулалö 37-öд параллель вылын войвыв пасьтöсын, а лунвыв помыс – Ем нöрыс – 35 параллельын лунвыв пасьтöсын. Европаысь Африкаöс торйöдöны абу ёна паськыд Мушöр саридз да Гибралтар вис, – медвекньыдiнас пасьтаыс сылöн сöмын 14 км.
Суэц вуджанiнтi, кöть и кодйöма канал, позьö нуöдны мувыв туйяс тайö му юкöнъяс костын. Саридзвыв туйяс Африкасянь Европаö да Азияö дженьыдöсь да бурöсь, но мукöд му юкöнъяссьыс сiйöс торйöдöны паськыд океанъяс.
Мукöд куръяяс да кöджъяс посниöсь. Дiяс Африкаын этша. Рытыввыв вадоръяс пöлöн куйлöны некымын негырысь дi чукöръяс: Азор, Канари, Кабо-Верде дiяс. Африкалöн эм сöмын öти ыджыд дi – Мадагаскара, куйлö Индия океанын, материкысь сiйöс торйöдö паськыд Мозамбик вис.
Африкаöс туялöм
Медзводдза морт, кодi вöчис гырысь ветлöмъяс пыдöдз Африка материк пытшкö, вöлi Ливингстон. Сiйö туялiс Замбези ю да аддзис сы вылысь зэв ыджыд борган и шуис сiйö Виктория. Сы бöрын сiйö восьтiс Ньяса ты, Конго юлысь вылыс помсö да Бангвеоло ты. Ливингстон зэв шоча юöртлiс ас йывсьыс чужанiнас да öти кадö чайтлiсны, сiйö пö кулöма. Корсьны сiйöс мöдöдчис америкаса Стэнли. Африка асыввыв вадорын, Занзибар дiкöд паныд, Стэнли чукöртiс ыджыд караван, мунiс Танганьика ты дорö, сэнi сiйö аддзис Ливингстонöс. Тайö тысö öтлаын кытшовтöм бöрын, Стэнли бöр мунiс, а Ливингстон мöдöдчис водзö лунвывлань, но регыд кулi малярияысь. Стэнли вöчис нöшта куим ветлöм Африкаöд, тöдмалiс Виктория ты, Конго ю да важ тропикдорса вöръяс ю пöлöныс.
Юяс да тыяс
Кузьта сертиыс мöд ю Африкалöн – Конго. Сiйö нуö сэтшöм уна ва, мый пасьтаыс сылöн шöр юкöнас 10 км гöгöр. Но, кöнi сiйö паськöдчö океанлань кыпалöм материк вомöн, сэнi Конго векнялö 400 м-öдз да визувтö коськъяс пыр джуджыд, чуклясян сёртасöд 50 км-öн час.
Быдмöгъяс да пемöсулов
Бöрынджык, кор Африкаын заводитiсны кыйсьыны зверьяс бöрся лыйсянъясöн, пемöсъяс тайö материк вылас кутiсны öдйö шочмыны. Торъя нин ёна бырöдiсны лёка кыйöмöн слöнъясöс дона водзиръясыс понда да страусъясöс дона гöн пондаыс.
Степьясын пемöсъяс ёна этшаджык – сiйö медсясö антилопаяс да зебраяс, кодъяс локтöны татчö ульсов кадö, кор степьяс веж турунаöсь. На бöрся вöтчöны и яйсёйысьяс – левъяс, гиенаяс. Степьясын век олысьяс пöвсысь медсясö олöны танi му пытшкын олысь пемöсъяс; найö заптöны сэнi аслыныс кöрымсö кос поводдя кад кежлö; татшöмъясыс – 4 см кузьта ем кодь гöна дикобразъяс, му кöчьяс, кодзувкотъяс да лёкгагъяс. Мусинъяс степьясын – сьöдмуаöсь да каштанрöмаöсь; сiсьмöг сэнi чукöрмö уна кос климатын быдмöгъяс надзöн сiсьмöм вöсна.
Политикаса юксьöм
Мувеж войвылын йöз кан улынöсь кольöны öткымын мувывтор: Испаниялӧн Сеута, Мелилья, Канара дiяс да Португалиялӧн Мадейра.
Шыр да пельӧс
Ворсанног
Бöрйöны ворсысьяс пöвстысь куталысьöс, кодi лоö «каньöс», мукöдыс – «шыръяс». Ворсöны керка пытшкын. Оз кö быдöнлы тырмы пельöсыс, позьö содтыны улöсъяс. «Шыръяс» сувталöны пельöсъясö, а бöрйöм «кань» ветлöдлö на водзын да шуалö: «Шырö, шырö, вай мен пельöс!»
Перым край
Перым край тайӧ Рочмуын регион. Видзӧ ӧтувъя суйӧр Коми, Удмурт да Башкортостан республикаяскӧд, Киров да Свердловск обласьтъяскӧд.
Ермаков Александр Константинович
Гижан удж
Медводдза гижӧдыс петӧма «По ленинскому пути» округса газетын 1980-ӧд вояс помын. Медводдза асшӧр прозаа небӧг — «Кӧмтӧг вундӧмпод вылӧт» (Кӧмтӧг вундӧм му вывті) небӧг — йӧзӧдӧма 1992-ӧд воын. Гижӧдъясыс петавлӧмаӧсь и ӧтувъя небӧгъясын.
Сицил кыв
Сицил анбур
А сідзжӧ: DD, DR, TR, RR, STR, FL
Брыка (Изьва район)
Брыка (Брыка) — Коми республикаын Изьва районса Сизяб сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Аганисия
Аганисия (Aganisia ) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын (Тринидад, Бразилия, Колумбия, Венесуэла, Гайана да Перу).
1930-ӧд вояс
Сюрс ӧкмыссё комынӧд вояс - 1931 восянь 1940 воӧдз.
Трюм (тӧлысь)
Трюм — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2,8 км. Сатурнӧдз шӧр кост 20 474 000 км. Трюм восьтісны Брэтт Глэдмэн, Джон Кавелаарс да мӧд астрономъяс 2000 воын.
Пычим (Сыктывдін район)
География
Пычим пукалӧ Эжва юлӧн шуйга берегын, Пычим юсянь неылын. Посёлоксянь Паль шӧрсиктӧдз 3 км, Выльгорт юрсиктӧдз 67 км.
Ошкӧ-бабӧ
Ошкö-бабö — важся коми йöзкостса ворсöм.
Нимъяс
Ворсöм нимъяс: «Ошкö-бабö» (Нёбдін), «Ошкысь ворсöм» (Одыб, Сизяб), «Ош гуöн ворсны» (Латьюдін).
Ворсанног
Чöдтö вотам, пувтö öктам,
Чингизидъяс
Чингизидъяс (Алтан ураг - "Зарни визь") тайӧ династия
Льӧм
Льӧм (Prunus padus) – тайӧ пу.
Гектор
624 Гектор — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид, Юпитерлӧн медыджыд троян. Сылӧн ыджда — 370 × 195 × 195 км. Гектор восьтіс германияса астроном Август Копфф 1907 воӧ.
Спутник
Астероидлӧн эм спутник — Скамандрий (S/2006 (624) 1). Сылӧн ыджда — 15 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс Кек телескоп вылын 2006 воӧ.
Пышкай (ворсӧм)
Пышкай — коми челядьлöн важся йöзкостса ворсöм.
Миян гажа сад йöрö
Криптон
Криптон, лат. Krypton (Kr) тайӧ 36-ӧд химия элемент, дыш ру. Топыдлун - (0 °C, 101,325 кПа) 3,749 г/л, (−153 °C) 2,155 г/см³. Сылан температура - 115,79 K либӧ -157,36 °C. Пуӧ 119,93 K либӧ -153,22 °C температура дырйи.
Гагиева Анна Капитоновна
Гагиева Анна Капитоновна (1957) — коми войтырлысь история туялысь, история наукаясса доктор. Нывдырся овыс — Мальцева.
Лудік
Лудік (Heteroptera) тайӧ пемӧс.
Онопсикт (Кӧрткерӧс район)
Онопсикт (Афанасьевка) – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Нёбдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Лума
Лума ( Luma ) —  мирт котырса корья пу сикас. Сійӧ быдмӧ Шӧрвыв Америкаын.
Гаждор (Сыктывдін район)
Медводдза овъяс
1719 — Белых, Осипов
Кушман
thumb|250px|Кушман Кушман (Raphanus sativus) – тайӧ быдмӧг.
Войвыв кӧрт туй
Войвыв кӧрт туй тайӧ Рочмуса кӧрт туйяслӧн филиалныс рочмуса войвыв да асыв-войвыв регионъясын:
1967-ӧд во
1967-ӧд (сюрс ӧкмыссё квайтымын сизимӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
Владыкин Владимир Емельянович
Гижан удж
1993 восянь пырӧ Россияса гижысь котырӧ.
Шиликова Зоя Васильевна
Олан туй
Зоя Шиликова чужӧма 1940-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 4-ӧд лунӧ Кӧрткерӧс районса Шойнаты сиктын. 1962 воын помалӧма Коми канмуса педагогика институтысь филология факультет.
Гижан удж
Нелямын воысь дырджык Зоя Васильевна веськӧдлӧм улын Шойнатыса школаын уджалӧ «Би кинь» литературно-творческӧй кружок.
Сукгоева Анастасия Михайловна
Гижан удж
2018-ӧд воын шедӧдӧма Александр Лужиков нима литературнӧй премия. Пырӧдчылӧма «Хрустальный родник» VIII ставроссияса литературнӧй конкурс-фестивальӧ да «Литературное творчество для детей: стихи» нимпасын лоӧма лауреатӧн.
Пырӧдчылӧма челядьлы том гижысьяслы семинарӧ (Фонд СЭИП, 2019), Россияса, СНГ-са да суйӧрсайса том гижысьяслӧн «Липки» войтыркостса форумӧ (2019), Россияса гижысь котырлӧн том литераторъяслы «Химки» совещанньӧӧ (2020, 2021), челядь гижысьялӧн «Как хорошо уметь писать...» фестивальӧ (2020), вуджӧдчысьялӧн семинарӧ (2020, Фонд СЭИП).
1965-ӧд во
1965-ӧд (Сюрс ӧкмыссё квайтымын витӧд) во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ пекничасянь.
Самарин Николай Степанович
Самарин Николай Степанович (1923—1944) — коми гижысь.
Антиопа
Спутник
Астероидлӧн эм спутник — S/2000 (90) 1. Сылӧн ыджда — 89,4 × 82,8 × 79,6 км. Спутник восьтісны америкаса астрономъяс Кек телескоп вылын 2000 воӧ.
Сыктывкар каркытш
Тэчас
Та кындзи, торйӧнмоз сӧвмӧ Эжва — Сыктывкар кытшын асвеськӧдлан район.
Костромин Анфим Иванович
Костромин Анфим Иванович (Лыатыса Анфим) (1907—1967) — коми драматург, культураын уджалысь.
Прага
Прага (Praha) - тайӧ Чехияса кар, Чехиялӧн юркарыс.
Старцев Зосима Алексеевич
Олан туй
Зосима Старцев чужис 1902 вося йирым тӧлысь 1-öд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Куньыбын (ӧні — Сыктыв районса Куньыб сикт). Помаліс чужан сиктас вылыс начальнӧй училишӧ, мӧд тшупӧда школа. Сӧветскӧй партшкола помалӧм бӧрын паніс да нуӧдіс чужан сиктас культурно-просветительскӧй удж. Уджаліс Усть-Сысольск уездса йӧзӧс велӧдан отделын, Коми обласьтса йӧзӧс велӧдан отделысь небӧг лэдзанінын. Велӧдіс, вӧлі Айкатылаын профтехшколаса веськӧдлысьӧн. Сэсся водзӧ велӧдчис журналистика институтын. Уджаліс «Вöрлэдзысь» газетын да республикаса радиоын.
Гижан удж
Гижан удж дорӧ Зосима Старцев шыӧдчис 1920-ӧд вояс шӧрын. Кывбур чукӧрсӧ йӧзӧдіс 1930-ӧд вояс пансигӧн. Кывбуръясыс матынӧсь публицистика дорӧ, гижис быд лунся олӧм йывсьыс.
Вом
Вом тайӧ сёян изан ноглӧн юкӧныс.
Кыка кӧр
Нимъяс
Ворсöм нимъяс: «Кыка кöр» (Бадьёль, Вӧльдін, Носим, Пöдчерем), «Кыка кер» (Немдін), «Пöла кöр» (Пожӧг), «Чур, гозъя!» (Паль, Придаш, Час), «Гозъя кöр» (Одыб), «Гозъя падöс» (Разыб), «Кöрйöн ворсöм» (Вачöртыдiн, Веньдiн) «Чутiкысь ворсны» (Поёл), «Стобйысь ворсны» (Абъячой), «Кыка дечöн пышъялöм» (Придаш).
Ворсанног
Ворсысьяс сувталöны öта-мöд бöрсяньыс гозйöн да кутчысьöны кинас. Насянь некымын воськолöн водзынджык мышкöн сулалö куталысь. Медбöръя (либö медводдза) гозйыс друг чепöсйö водзö, медым кытшовтны куталысьöс öтар-мöдар боксяньыс да кутчысьны кинас. Куталысьлы колö кыйны на пиысь кодöскö. Кодi кольö гозтöг (либö кодöс кутасны), пондас кутасьны. Выльöн артмöм гоз сувтö водзö (бöрö), а бöръя (медводдза) гозъя бара котöртö.
Паркерӧс (Кӧрткерӧс район)
Паркерӧс (Паркерос) – Коми Республикаса Кӧрткерӧс районысь Нёбдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Мӧскоги кыв
Дифтонгъяс
Мукӧддырйи тонъяс пасйӧны циркумфлексӧн да акутӧн (пример вылӧ â, á ); ныр пыр шуанног — крукӧн шыпас улын ( ą ).
Важ перс кыв
Видзӧдӧй тшӧтш
Шӧр перс кыв
Фёдоров Геннадий Александрович
Гижан удж
Г.Фёдоров гижӧдъяссӧ заводитіс йӧзӧдны 1928–ӧд воӧ «Ордым» журналын. А медводдза «Зелля» небӧгыс, кӧні вӧлі йӧзӧдӧма нёль акта пьеса, петіс 1931–ӧд воын. «Сиктса асыв» (1932), «Колхозницаяс» (1936), «Трактористка Василиса» (1938) повесьтьясын гижысьыс серпасалӧ коми сиктлысь вежсьӧмсӧ коллективизация воясӧ. Паськыда тӧдса Г. Фёдоровлӧн 1960–1980–ӧд воясӧ гижӧм историческӧй романъясыс. «Кыа петігӧн» (1962) романын да «Востым» (1982), «Чужан мусянь ылын» (1989), «Эзысь сюра кӧр» (1991) трилогияын авторыс висьталӧ гражданскӧй войнаса героиня Домна Каликова да медводдза коми поэт И.А.Куратовлӧн олӧм йылысь.
Дуранта
Дуранта  ( Duranta ) — вербена котырса корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Радон
Радон, лат. Radon (Rn) тайӧ 86-ӧд химия элемент, дыш ру, радиоактив. Топыдлун - (0 °C) 9,81 г/л, (−62 °C) 4,4 г/см³. Сылан температура - 202,0 K либӧ −71,15 °C. Пуö 211,3 K либӧ −61,85 °C температура дырйи.
S/2016 (107) 1
S/2016 (107) 1 — тайӧ Камиллалӧн спутник. Сылӧн ыджда — 3,5 ± 0,5 км. Камиллаӧдз шӧр кост 340 км. Спутник восьтісны Лунвыв Европаса обсерватория вылын 2016 воӧ.
Бухарест
Йӧз:
Азия
Азия - му юкöнъясысь медыджыд. Куйлö войвыв шарджынйын. Öтув Европакöд артмöдö мувеж Евразия.
Ыджда, куйланiн да дорöсъяс
Азия – зэв ыджыд му юкöн; сiйö босьтö коймöд юкöн гöгöр став косiн веркöссьыс да дас кыкöд юкöн став мушар веркöссьыс. Лунвылын сылöн Малакка кöдж пöшти воö экваторöдз, а Малайя архипелаг пырö 11° вылö лунвыв шарджынйö, сiйö лоö быттьöкö Австралияö вуджан поскöн. Войвылын Челюскин нöрыс сöмын 12°-öн оз во Войвыв полюсöдз, а Войвыв Мулöн дiясыс воöны полюслань нöшта на матöдз.
Дорöсыс Азиялöн абуджык вундалöм Европалöн дорысь: кöджъяс да дiяс танi босьтöны витöд пайсö став мувывторсьыс. Саридзьяс омöля пырöны материк пытшкас; танi эмöсь мутасъяс саридзсянь 2 сюрс км сайын дай ылынджык. Но саридзьяс да куръяяс вель ёна жö пырöны Азия вадоръясö, торъя нин асыввыв вадоръясö.
Войвылын Азиялöн куим кöдж: Ямал, Таймыр да Чукотка; Войвыв йиа океан артмöдö саридзьяс: Кара, Лöпта, Асыввыв-Сибырса да Чукотка. Таймырсянь войвывланьын куйлö Войвыв Му архипелаг, а асыввылын Таймырсянь – Выль-Сибырса дiяс, Врангель дi. Азиялысь асыввыв вадоръяссö кытшалöны Лöнь океанса саридзьяс: Беринг, Оката, Ниппонса, Виж, Асыввыв-Китайса, да Лунвыв-Китайса саридзьяс.
Веркöс
Азия аслас мусюръяс серти медся джуджыд му юкöн. Медшöр вывтасъяс сэнi лоöны дорвыв мунысь керöсъясысь (керöс лёдзьясысь), кодъяс унджыкыс сулалöны мылькъяладорнас (ортсыладорнас) либö Индiа океанлань, либö Лöнь океанлань банöн. Мылькъя ортсыладорнас лунвывлань – Индiа океанлань – бергöдчöмöн сулалöны Гималаяс, Каракорум, Кунь-Лунь, Гиндукуш да Алтай. Войвылын Алтай да лунвылын Гималаяс костын куйлö ыджыд керöса мутас, шусьö Пытшкöс Азияöн либö Медшöр-Азияса керöсаинöн; лунвылас танi эм Тибет плато, кодi падвежалöма уна мусюръясöн, а войвылас – Гоби плато. Медся джуджыд керöсъяс Азияын, и став му вылын – Гималаяс. Налöн медыджыд йывныс, Эверест, джуджтанас лоö 8882 м. Тайö том кöрöм керöсъяс нюжöдчöны ыджыд кытшолöн да тэчöмöсь уна параллельнога мусюръясысь, кодъяс öти мöдысь вылынджык. Керöс йывъясас кузялаыс некор оз сывлы лым.
Климат
Тöлын материкыс Азиялöн кöдзалö ёнджыка сiйöс кытшалысь саридзьясысь. Кöдзыдъяс сулалöны не сöмын Войвыв Азияын, но и Пытшкöс Азияын – Гималаясöдз. Тайö став ылдöс вылас чукöрмö кöдзыд сынöд масса, кодi мунö асыввылö да лунвылö шоныд океанъяслань. Тадзи артмöны тöвся муссонъяс. Океанъясын тайö кадас атмосфераса личкöмыс ичöт, а материк вылын – ыджыд. Тöвъяс кöдзыд материксянь вайöны асыввыв вадоръясö ён кöдзыдъяс, а Лунвыв Азияöс наысь прамöя сайöдöны керöсъяс. Но век жö и Лунвыв Азияын тöлын тöвъяс пöльтöны материксянь океанö. Тöвся муссонъяс быдлаö вайöны кос да сэзь поводдя.
Быдмöгъяс да пемöс улов
Азияысь петiсны пöшти став гортса пемöсъяс, кодъясöс вöдитöны öнi став му юкöнъясын. Азия степьясысь петiсны вöв да верблюд; Пытшкöс Азия степьясын и öнi на эмöсь кид вöвъяс. Азияысь жö петiсны сюра гырысь скöт, – мöсъяс да буйволъяс, а сiдзжö, ыж, кöза да порсь. Тибетын видзöны керöсвыв öш – як, кодöс некод оз вермы вежны джуджыд керöсвыв транспортын; Индiын – гöрба öш – зебу; сэнi жö – Индiын да Индокитайын кесъялö мортлы став пемöсъяс пытшкысь медся ёныс – слöн.
Белинда
Белинда — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 45 км. Уранӧдз шӧр кост 75 255 км. Белинда восьтіс Америкаса астроном Стивен Синнот 1986 воын.
Фольклор
Ним артмӧм
«Фольклор» термин чужис Англияын XIX нэм шӧрын. Сійӧ артмӧ «folk» — войтыр да «lore» — мывкыдлун англичан кывъясысь, мый позьӧ вуджӧдны кыдзи «йӧзкостса тӧдӧмлун», «войтырлӧн мывкыдлун».
Айму водзын бур уджысь (орденлӧн медаль)
Медаль тшупӧдъяс
Медальлӧн эм кык тшупӧд:
Ыджыдджыкӧн лоӧ медводдза тшупӧда медаль, коді сетӧ позянлун бура уджалӧмысь босьтны «Айму водзын бур уджысь» IV тшупӧда орден. Медводз сетӧны II тшупӧда медаль, а сэсся I тшупӧда медаль.
Военнӧслужашӧйяслы тышъясын повтӧмлун петкӧдлӧмысь сетӧны орделысь медаль, кӧні серпасалӧма меч.
Медаль новланног
Медаль новлӧны шуйга морӧсын орденъяс бӧрын. Эм кӧ I тшупӧда медаль II тшупӧда медаль оз новлыны (новлӧны, медаль кӧ мечӧн).
Йирым тӧлысь 3-ӧд лун
Йирым тӧлысь 3-ӧд лун — Григорий календарын 276-ӧд лун (кассяна воясӧ — 277-ӧд лун). Во помӧдз 89 лун.
Кӧмри кыв
Диакритика пасъяс
¨ (didolnod)
Неркаги Анна Павловна
Неркаги Анна Павловна (1951) — яран гижысь. Яран кывйысь Неркаги вуджӧдсьӧ кыдзи «кусыньтчытӧм рӧд».
Гижан удж
Анна Неркагилысь гижӧдъяссӧ тӧдӧны уналаын. Гижӧдъяс сертиыс дорйӧма куим диссертация. Повесьтъяссӧ вуджӧдӧны Венгрияын, АӦШ-ын, Италияын, Канадаын, Финляндияын.
Варшава
Йӧз:
Сизь
Паськалöм
Сизьяс паныдасьлӧны быдлан: абуӧсь войвыв полярнӧй му дорын, Ирландияын, Австралияын, Выль Зеландияын, Выль Гвинеяын, Мадагаскарын да кутшӧмсюрӧ океанса діяс вылын. Рочмуын паныдасьлӧ сизьяслӧн 14 сикас.
Оласног да сёян
Кызвын кадсӧ сера сизьяс коллялӧны лыска пуа вӧръясын, кӧні пӧткӧдчӧны коль кӧйдысӧн. Сёяныс кӧ тырмымӧн, чужанінас и тӧвйӧны. А тшыг воясӧ кынӧмпӧтсӧ перйӧм могысь лэбзьывлӧны вель ылӧдз – лунвыв либӧ рытыв-лунвыв муясӧ. Гожӧмнас сера сизь куталӧ быдсяма гагъяссӧ, пучӧйясӧс, пуясӧс розьӧдлысь номыръясӧс, кокавлывлӧ и кодзувкотъясӧс. Арланьыс вуджӧ быдмӧг сёян вылӧ – нетшкӧ пуяс вылысь кольяссӧ да пылльӧ найӧс. Лунтырся кыйдӧс лыдыс пӧ кайлывлӧ ветымын колльӧдз. Сёянінсӧ сера сизьяс быд пӧрйӧ оз вежлавны да, ӧти местаас тыртӧм коль чукӧръясыс овлӧны вель гырысьӧсь. Тулыснас сера сизь кытшӧн розьӧдлӧ кыдз пулысь сюмӧдсӧ да чӧсмасьӧ зараваӧн.
Полльӧ (Кулӧмдін район)
Полльӧ (Великополье) – Коми Республикаын Кулӧмдін районысь Пожӧг сикт овмӧдчӧминса грезд.
«Ӧ» коми шыпаслы паметник
История
«Ӧ» коми шыпаслы паметник сувтӧдӧм йылысь мӧвп медводдзаысь юргис 2008-ӧд воын. Сэки «Коми войтыр» ӧтмунӧмысь Сыктывкарса юкӧнлӧн (веськӧдлысь – М. В. Кузьбожева) чукӧртчӧм вылын вӧлі бӧрйӧны вӧзйӧмъяс, кыдзи пасйыны 2009-ӧд воын Коми кыв во. Ӧльӧш Рассыхаев вӧзйис вӧчны да сувтӧдны «Ӧ» коми шыпаслы паметник. Медшӧр помкаыс вӧлі сыын, медым нӧшта ӧтчыдысь йӧзсӧ туйдыны ыджыд мытшӧд вылӧ, коді йитчӧма «ӧ» шылӧн юргӧмкӧд. Роч йӧз сёрниын «ӧ» шысӧ тшӧкыда кедзовтӧны сы вӧсна, мый велавтӧгыд сійӧс сьӧкыд шуны. А роч гижӧдъясын тайӧ шысӧ нӧшта на ёна дзескӧдӧны – сы пыдди пасйӧны либӧ «о» шыпас либӧ вежӧны «э» вылӧ. Сэк жӧ, «ӧ» шы тшӧкыда паныдасьлӧ коми сёрниын. Тайӧ лои аслыспӧлӧс шыпасӧн, кытысь кылӧ коми руыс, коми войтырлӧн асшӧрлуныс.
Фадеев Тимофей Павлович
Гижан удж
«Олӧм лун» небӧгысь Т.П. Фадеевлы сетӧма М. Лихачёв нима литературнӧй премия.
Л
Видзӧдӧй тшӧтш
Эллин Λ
Латин Ʌ
Кутш
Оланін
Тӧвйӧ и гожй пыр ӧтилаын, ылi муясӧ вешйывтӧг. Радейтӧ кушинъяс да паськыд эрдъяс, кытысь перйӧ аслыс да быдтасъясыслы кынӧмпӧтсӧ. Мича лунъясӧ шлывгӧ-бергалӧ сӧстӧм енэж пыдӧсын, бордъяссӧ быттьӧ оз и лайкнитлы. Качӧдчывлӧ сэтшӧм вылӧдз, мый весиг сы вылӧ видзӧдысьяслӧн синныс оз кут аддзыны. Лэбалiгас ыджыд кутш торъялӧ мукӧдсьыс сiйӧн, мый бордтыв помъясыс паськӧдӧм чуньяс кодьӧсь.
Изьва-Печора уезд
Изьва-Печора уезд — Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтын уезд (1922–1929 воясын).
Шенгкар
Йӧз
Йӧз: 5,7 сюрс гӧгӧр (2010).
Шеболкин Павел Андреевич
Гижан удж
«Бордъя вояс» кывбур чукӧр (1932) эскӧдіс, мый коми литератураын быдмӧ ыджыд поэт-романтик. 1930-ӧд вояс шӧрын петӧны татшӧм лиричнӧй кывбуръяс, кыдзи: «Гажӧн ыпъялӧ зарниа лун» (1934), «Регыд, регыд ми аддзысям тэкӧд» (1935), «Пӧрысь ниа улын» (1936) да мукӧд.
Почёт орден (Рочму)
Орденлӧн статут
2012 вося косму тӧлысь 12 лунӧ статутӧ пыртӧма содтӧд:
Микмак (кыв)
Пример
Msit mimajulnu'k weskwijinu'ltijik alsumsultijik aqq newte' tett wkpimte'tmut aqq koqwajo'taqnn wejkul'aqmititl.
Ӭ
История
XIX нэмӧ роч кывйын Ӭ мукӧддырйи вӧдитчисны пыртӧм кывъясын да ас нимъясын [ø] либӧ [ə] (коми Ӧ) шы пасйӧм пыдди: Гӭте, Шлӭцеръ, Тӭпферъ, Сентъ-Бӭфъ, Бӭрнсъ, Дӭфферинъ.
Коми фольклор чукӧртӧм да велӧдӧм
Коми фольклор чукӧртӧм да велӧдӧм пансьӧ XVIII нэмсянь.
1. Коми фольклор йылысь ӧтувъя юӧръяс чукӧртӧм (XVIII нэмсянь — XIX нэм шӧрӧдз)
Тайӧ кадколастыс йитчӧма роч туялысьяслӧн уджкӧд. Иван Лепёхин 1772 воын путешественниклӧн очеркын пасйӧ йӧзкостса календаркӧд йитчӧм некымын обряд (Илля лун йылысь). Академик Андрей Шёгрен 1827 воын волiс Коми муӧ, чукӧртiс кыв да фольклор-этнографияысь вель уна материал да медводдзаӧн тӧдчӧдiс коми культуралысь локальнӧй характерсӧ, торйӧдiс Сыктыв-Луз сьылан традиция. Сiйӧ гижис шмонитан сьыланкывъяс да сьылӧданчанкывъяс.
М
Видзӧдӧй тшӧтш
Эллин Ϻ
Кулим (Изьва район)
Кулим (Мошъюга) — Коми Республикаын Изьва районысь Мокчой сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Истомин Пётр Анисимович
Истомин Пётр Анисимович (1891—1919) — медводдза коми лётчик.
Читаёв (Луздор район)
История
2016 воын грездын пырӧма Абъячой сикт овмӧдчӧмин улӧ (2016 вося ода-кора тӧлысь 6-ӧд лунся 41-РЗ № Коми республикаса оланпас).
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Франциско
Франциско — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 11 км. Уранӧдз шӧр кост 4 276 000 км. Франциско восьтісны Мэтью Холман, Джон Кавелаарс, Дэн Милиславлевич да Брэтт Глэдмэн 2001 воын.
Сьӧдтыдін (Кулӧмдін район)
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Василей (гаж)
История
Та кындзи, жури вичмӧдӧ куим медводдза места вермысьяслы да Гран-при, а залын пукалысьяс — «Видзӧдысьяслысь приз».
Василей — 2016
Конкурс вылӧ вӧлі мӧдӧдӧма 36 сьыланкыв, на пиысь бӧрйӧма 14 (а абу 13, кыдзи и век), кодъяс юргасны конкурс дырйи. Журиӧн веськӧдлӧ Коми республикаса нималана уджалысь Станислав Васильев.
1778-ӧд во
1778 во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь.
Ҋ
Мукӧддырйи Ҋ пыдди гижӧны Ј.
Пахорукова Вера Васильевна
Олан туй
1951—1955-ӧд воясын велӧдчӧма Кудымкарса педагогика училишӧын. 1960-ӧд воын помалӧма Перым канмуса педагогическӧй институтын филология факультетысь коми-перым-роч юкӧн. 1960—1964-ӧд воясӧ уджалӧма перым коми кывйысь методистӧн Перым Коми кытшса Велӧдысьясӧс сӧвмӧдан институтын, 1964—1968-ӧд воясӧ — Кудымкарса педагогика училишӧын роч кыв да литература велӧдысьӧн.
Туялан удж
1974-ӧд воын дорйӧма филологияса кандидат ним вылӧ диссертация (темаыс — «Зарождение и развитие коми-пермяцкой прозы»), 1997-ӧд воын — филология доктор ним вылӧ диссертация (темаыс — «Коми-пермяцкая проза в контексте пермских литератур»).
Чоктав кыв
Чоктав кыв (Chahta) — АӦШын (Оклахома, Миссисипи, Луизиана да Теннесси штатъясын) кыв. Анбур — латин.
Пинега
Пинега — тайӧ Кардор обласьтын ю (кузьтаыс ), Вынва юлӧн веськыд вож.
Кобра (Койгорт район)
География
Кобра пукалӧ Кобра юлӧн шуйга берегын. Грездсянь Койгорт юрсиктӧдз 64 км.
Некрасова Галина Александровна
Олан туй
1981—1983-ӧд воясын уджалӧма Кыв, литература да история институтысь кыв юкӧдын старш­ӧй лаборантӧн. 1984—1986 воясын велӧдчӧма Тарту университетса (Эстония) аспирантураын «Фин-йӧгра кывъяс» специальносьт серти. 1987-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысьын пырӧма уджавны Кыв, литература да история институтысь кыв юкӧдӧ: вӧлӧма младшӧй научнӧй сотрудникӧн (1987-ӧд восянь), старшӧй научнӧй сотрудникӧн (1993-ӧд восянь).
Ыджыдвидз (Кӧрткерӧс район)
История
Ыджыдвидзлöн историяыс йитчöма Выльыб грезд артмöмкöд. Медводдзаысь Ыджыдвидз Вишера погостыс казьтывсьö 1585 воö. Вöлöма 3 керка, олöмаöсь Висер юлöн шуйга берегас, öнiя Выльыб весьтын, а местасö шулöмаöсь Кöсьта керöсöн. Мöдар берегас вöлöма паськыд видз. XVII нэмын Висер ю писькöдöма сэтi выль ва туй.
Хмонг (кыв)
Латин-кирилл анбур (1956)
Шӧр сёрнисикас:
<font size="+2">a b ƃ c d ƌ e э f g h ч i j k l m ш n ŋ o p ʔ q r s ʃ з t u v w x y z ʑ ж
Латин анбур (1957)
Асыввыв сёрнисикас:
Латин анбур (1958)
Асыввыв сёрнисикас: