cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фин-йӧгра войтырлӧн VII Ставмирса конгресс (2016)
Конгресс восьтӧм
Медшӧр докладӧн висьтасис Суомиса велӧдӧм да наука министр Санни Грахн-Лаасонен. Фин-йӧгра войтырлӧн консультативнӧй комитетлӧн удж йылысь сёрнитіс комитетӧн веськӧдлысь Валерий Марков. Конгресс вылӧ локтысьясӧс чолӧмаліс сідзжӧ Лахти карса мер Юрки Мюллювирта.
Размыслов Ананий Прокопьевич
Гижан удж
Комиӧдӧма А. С. Пушкинӧс, В. Маяковскийӧс, Б. Брюсовӧс, С. Есенинӧс, И. Чавчавадзеӧс, К. Хетагуровӧс да мукӧдӧс.
Ê
Шуанног
португал — [e]
Финъяс
Ас ним да войтыр юкӧнъяс
Финъяс асьнысӧ шуӧны suomalaiset. Медводдзаысь финны (лат. Finni) экзоэтноним паныдасьлӧ римса историк Тацитлӧн (миян эраса I нэм). Птолемейлӧн «Географияын» (3 небӧг, 5 юкӧн, 21) найӧ олӧны Балтика бердын венедамъяскӧд орччӧн. Чайтӧны, мый важся германечьяс тадзи шулісны чери кыйысь да вӧралысь саамъясӧс: важ герм. Finn(ar) ← *fenn(oZ) «корсьысьяс» ← *fenþ- «корсьны, аддзыны». Сёрӧнджык найӧс вежисны асыв-лунвывсянь воысь балтикабердса финъяс, кодъясӧс кутісны шуны сідз жӧ.
Оньмӧсьт (Луздор район)
Оньмӧсьт (Оньмесь) — Коми Республикаын Луздор районса Луздор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Ним артмӧм
Посёлок ним артмӧма Оньмӧсьт ю ним серти. Коми кыв туялысь А.И. Туркин серти, сійӧ артмӧма онь (луз-летка сёрнисикасын «ру» вежӧртас) кывйысь да -ӧсь кывбердлӧн суффиксысь: сідзкӧ руа ю. Туялысь вайӧдӧ сідзжӧ Оньмӧсьт юлӧн вожлысь роч нимсӧ (Утренняя Роса), кодлӧн вежӧртасыс матын Оньмӧсьт ю нимлы.
География
Посёлок пукалӧ Луз юлӧн веськыд берегын, Оньмӧсьт ю вомын. Оньмӧсьтсянь Луздор шӧрсиктӧдз км, Абъячой юрсиктӧдз км.
Ɛ
Видзӧдӧй тшӧтш
Ԑ
Тима Вень
Гижан удж
Медводдза мирӧвӧй тыш кадö гижис «Гут да ном» (1916), «Кöнкö веж турун пöвстын» (1917) кывбуръяс.
Сылöн поэзияын абу этша конъюнктурнöй кывбур, кодъясöс гижöма сы кадся политика дорйöм могысь: «Кодi гöрд му понда олö?», «Дубинушка», «19-öд во», «Важ олöм колльöдöм», «Том ёртлы», «Олан да вылан, Сöвет Коми му», «Юкмöсö» и мукöд. Татшöм кывбурыс абу этша. Но йöз да туялысьяс казялöны мöд сикас кывбуръяс – найö этшаджыкöсь, дженьыдöсь да мыла кывъяöсь. Найöс тöдö быд коми морт – «Менам кывъясöй», «Потандорса», «Ок, эськö».
Рассыхаев Денис Александрович
Рассыхаев Денис Александрович (1981) — коми артист, Виктор Савин нима Драма театрын юрнуöдысь ворсысь, режиссёр.
Ичӧт Путшкымдін (Удора район)
Ичӧт Путшкымдін (Малая Пучкома) — Коми республикаын Удора районса Путшкымдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Илля Вась
Гижан удж
Василий Лыткин уна гижис челядьлы. Некымынысь петавлісны челядьлы лыддьӧм вылӧ бӧрйӧм гижӧдъяс: «Шӧвк тупыль кодь шань» (1995), «Нёримӧ дядьӧ» (2005).
Бордъя шыр
Поздйысьöм
Гозйöдчöны шыръясыс арнас, но пытшпиасьöны сöмын тулыснас. Лӧддза-номъя тӧлысь помын чужтöны кык пиöс, кодъяс водзпöрсö синтöмöсь да гöнтöмöсь. Чужöм бöрас йылöмыс каттьысьöны мамыслöн морöсö да тшапкысьöны нёняс. Тадзи вомсö восьтлытöг найö кутчысьöны лун нёль-ö-витöдз. Сэки мамыс öшалысь пияннас и лэбзьывлö аслыс сёянсö корсьны. Куим вежон мысти том пияныс асьныс нин заводитöны лэбавны.
Пустӧш (Сыктыв район)
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Ёдва (Удора район)
Ёдва (Ёдва) – Коми республикаын посёлок, Удора районысь Ёдва сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Вакатша
Паськалӧм
Вакатшаяс паськыда олӧны оз сӧмын Европаын, а тшӧтш и Азияын да Войвыв Америкаын. Комиын сідзжӧ уналаын паныдасьлывлӧны, но медъёна гырысь юяс бердын — Печора, Эжва, Сыктыв да Визин ковтысъясын.
Оласног, поздйысьӧм да сёян
Тулыснас локтӧны мукӧд лэбачысь сёрӧнджык — ода-кора тӧлысь помын. Кызвыныс овмӧдчалӧны лыа бӧжъясын да вадорса ластаяс вылын, оз ӧткӧн-ӧткӧн, а гырысь чукӧръясӧн. Познысӧ лӧсьӧдӧны му вылӧ, гуранторйӧ. Унджыкысьсӧ поз пыдӧсас нинӧм оз вольсавны, но кодсюрӧыс вольӧс пыддиыс ваялӧны кос турун да гылалӧм лэбач гӧн. Пӧжны пуктӧны вижов рӧма руд да рудовгӧрд чутъяса кык-ӧ-куим кольк. Пӧжсян кадыс кыссьӧ куим вежонӧдз. Сэки позъяс пукалӧны гознан лэбачыс, ӧта-мӧдсӧ вежлалӧмӧн. Чужӧм бӧраныс кайпияныс сы дыра кымын жӧ сӧвмӧдчӧны позъяс бать-мамныслӧн дӧзьӧр улын, а сэсся петӧны асшӧр олӧмӧ.
Пожӧг сикт овмӧдчӧмин
Медшӧр юӧр
Овмӧдчӧминлӧн шӧрсикт — Пожӧг сикт.
Ż
Шуанног
мальта — [z]
Нотофагус
Нотофагус ( Nothofagus ) — Fagales чукӧрса нотофагус котырса корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Лунвыв Америкаын.
Инкери финъяс
История
1917 воын Инкери муын олӧма 160 сюрс гӧгӧр фин (ас и Суомиысь локтысьяс), на пиысь 140 сюрс лютеране.
Карелъяс
Лыд
2010-ӧд вося Йӧзӧс пасъялӧм серти, Рочмуын олӧма 60 815 карел: Карелияын — 45 570 (74,9 %), Твер обласьтын — 7394, Петыркарын — 1396, Мурманск обласьтын — 1376, Ленинград обласьтын — 1345, Москваын — 385, Вылькар обласьтын — 183.
Йӧртымдін (Удора район)
География
Йӧртымдін пукалӧ Ву юлӧн веськыд берегын. Сиктсянь Кослан юрсиктӧдз 80 км, Сыктывкар юркарӧдз 346 км.
Кедвавом (Уква каркытш)
История
Сиктӧ медводдзаӧн овмӧдчӧма 1763—1782 воясӧ Изьва слӧбӧдаысь (ӧні Изьва сикт) Василий Титович Рочев. Татчӧ йӧзыс локталісны и мукӧд изьва грездысь: Гамысь, Ластаысь.
Тӧдчана эмторъяс
Памятникыс артмӧ пуысь вӧчӧм кык щитысь, кытчӧ гижӧма войнаын усьӧмаяслӧн овъясыс, да вит пельӧса кодзула памятник-обелискысь. Памятник подулыс вӧчӧма кӧрт бетон плита вылын кирпичысь. Обелискыс вӧчӧма цинкуйтӧм жӧчысь. Обелисккӧд орччӧн кыкнан дорсяньыс сувтӧдісны овъяса щитъяс усьӧмаяслысь овъяссӧ гижӧмӧн. Памятниксӧ выльмӧдісны-мичмӧдісны 2005 вося ода-кора тӧлысь 9 лун кежлӧ: щитъяссӧ клеитісны зарни шыпасъяса да зарни доргӧгӧра пемыдгӧрд кабалаӧн. 2006 воын памятник гӧгӧрсӧ потшӧсалісны, пуктісны скамейкаяс, краситісны йӧрсӧ, скамейкаяссӧ да обелисксӧ. Обелиск дорас лӧсьӧдісны клумба.
Коми йӧзкостса эпос
Коми йӧзкостса эпос чукӧртӧм да туялӧм
Коми эпос туялӧмӧ медыджыд пай пуктiс А.К. Микушев. Сiйӧ туялiс коми эпос чукӧртан история, ачыс гижавлiс экспедицияясын эпическӧй сьыланкывъяс да дорйис тайӧ тема сертиыс филология доктор ним вылӧ диссертациа.
Луораветлан кыв
Луораветлан анбур
Ӧнія кирилл
Ś
Śś — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ поляк, улыс сорб, беларус (латин анбурын), черногор кывъясын.
Шуанног
поляк — [ɕ]
Косьювом (Инта каркытш)
Ним артмӧм
Косьювом сиктлӧн ним артмӧма Косью ю нимсянь.
Культура
Сиктын эм Культура керка. Праздникъяс дырйи дасьтӧны концертъяс, уджалӧны челядьлы быдсяма сикас кружок: лепка, оригами, серпасалӧм, драмкружок. Быд вежон помын том войтырлы дасьтӧны дискотекаяс.
Ŭ
Ŭŭ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ эсперанто, джарай да беларус (латин анбурын) кывъясын.
Ć
Шуанног
улыс сорб — [ʧ]
Басса (кыв)
Басса (Bassa) — тайӧ Либерияын да Сьерра-Леонеын кру кыв. Анбур — латин, важӧн вах.
Первомайскӧй (Сыктыв район)
Первомайскӧй (Первомайский) – Коми республикаын Сыктыв районса Куньыб сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Поёл (Сыктыв район)
Поёл (Пыёлдино) – Коми Республикаын Сыктыв районысь Поёл сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт. Медваж коми сиктъяс лыдысь.
Сынянырд (Ускар каркытш)
История
Водзынсӧ вӧлі пырӧ Колва сикт сӧвет улӧ.
Щукин Николай Александрович
Щукин Николай Александрович (1933—2022) — коми гижысь, вуджӧдчысь.
Гижан удж
Комиӧдӧма роч (С. Есенин, А. Журавлев, А. Коршунов, В. Михайлов, А. Суворов, да мукӧд) да яран поэтъясӧс (П. Явтысый).
Торлопов Георгий Иванович
Олан туй
1936-ӧд восянь редакторалӧма «Коми комсомолец», «Вöрлэдзысь», «Колхозник» (Сыктывдін район) газетъясын, радиоын. 1952—1953-ӧд воясын вӧлӧма медшӧр редакторӧн «Войвыв кодзув» журналын.
1955-ӧд воын помалӧма партийнӧй школа. Вӧлӧма КПСС обкомысь пропаганда юкӧдын веськӧдлысьӧс вежысьӧн, Коми АССР-са гижысь котырлӧн правленньӧса веськӧдлысьӧн (1958 восянь), Коми радиокомитетын старшӧй редакторӧн, Коми радиоын шӧр редакторӧн. 1976 воын петӧма пенсия вылӧ.
Тимонин Николай Иосифович
Олан туй
Николай Тимонин чужис Коми обласьтысь Луздор районса Поруб грездын 1934 вося тӧвшӧр тӧлысь 2-ӧд лунӧ.
Уджысь орӧдчытӧг помаліс аспирантура. 1983—1996 воясӧ — СССР-са наукаяс академияысь Коми филиаллӧн (ӧні — Россияса наукаяс академиялӧн Коми наука шӧрин) Президиумын веськӧдлысьӧс наукаысь вежысь. Вӧчис ыджыд удж Коми муын туясьӧмъяс котыртӧмын, академическӧй учреждениеяс лӧсьӧдӧмын да ёнмӧдӧмын. Н.И. Тимонин унатор вӧчис СССР-са наукаяс академиялысь Коми филиалысь Коми наука шӧрин артмӧдігӧн.
Загаръя (Луздор район)
География
Грезд пукалӧ Луз юлӧн веськыд берегын. Белявчисянь Абъячой шӧрсиктӧдз 5 км, Сыктывкар юркарӧдз км.
Фарер діяс
Фарер діяс (фар. Føroyar, Фёрьяр, «Ыж діяс», дан. Færøerne, нор. Færøyene, исл. Færeyjar) — тайӧ діяс Атлантика океанын да Даниялӧн асвеськӧдлан провинцияыс.
Ток писин (кыв)
Ток писин анбур
a, b, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, r, s, t, u, v, w, y
Идо (кыв)
Идоӧн буркыв
Donez a ni cadie l’omnidiala pano,
ma liberigez ni del malajo.
Ждановчи (Сыктыв район)
Ждановчи (Ждановцы) – Коми Республикаын Сыктыв районса Куратов сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Ò
Шуанног
ломбард — [ɔ]
Суриана котыр
Суриана котыр (Surianaceae) — Fabales чукöрса корья пу быдмӧг котыр. Сурианаяс 5 увтыр да 8 сикас. Сійӧ быдмӧ Австралияын да Америкаын.
Зимстан (Кулӧмдін район)
Медводдза этап
20-ӧд вояс помын юӧртісны ӧддзӧм индустриализация нырвизь йылысь, та вӧсна канмулы коліс зэв уна материальнӧй да йӧз ресурсъяс. Донтӧм уджалан вына лагеръяс да мырдӧн овмӧдӧминъяс лӧсьӧдӧм отсӧгӧн индустриализация дырйи вӧлі пӧртӧма мог — тайӧ вӧр-ва озырлун видлалӧм-перйӧм. Тані, дерт жӧ, мунӧ сёрниыс вӧр промышленносьт йылысь.
Но весиг татшӧм немортногса гӧгӧртасын морт зільӧ видзны ассьыс мывкыдлунсӧ, водзсасьӧ судьбалы. Такӧд йитӧдын колӧ казьтыштны Пелагея Ивановна рӧдвужлӧн олӧмсьыс лоӧмтор. Найӧ зілисны вежны ассьыныс судьбасӧ: Пелагея Ивановна да Николай Митрофановичлӧн вокъясыс пышйисны вӧр кылӧдӧм дырйи. Вӧрсӧ кылӧдлісны Сыктывкарӧдз. Николай Митрофановичлӧн вокыс — Алексей Митрофанович пышйис Сибырӧ, Томск карӧ, Тимирязевка дачаса посёлокӧ. Медводз ветлӧдліс-корысяліс поездъясті, сьыланкывъяс сьыліс, тадзи нажӧвитіс сьӧм олӧм вылас. Ӧнія кад кежлӧ сы йылысь нинӧм абу тӧдса. Пелагея Ивановналӧн вокъясыс тшӧтш пышйисны. Гостев Федор Иванович Воронеж обласьтын, а Владимир Иванович Севастопольса Орлинӧй посёлокын.
Донъявны кӧ мырдӧн овмӧдӧмаяслысь канму войвыв регионъясын экономика сӧвмӧдӧмӧ пуктӧм пайсӧ, то колӧ пасйыны, мый тайӧ донъялӧмыс оз вермы лоны ӧти пӧлӧса. Мырдӧна удж — тайӧ абу сӧмын экономика боксянь тшупӧд, но и политика, мывкыд боксянь. Экономика ӧддзӧмлӧн доныс, видзӧдны кӧ сы вылӧ «мортӧс муртӧсалӧмӧн», лоӧ вывті ыджыдӧн. Быдпӧлӧс воштӧмъяс (веськыд и абу веськыд) мырдӧна миграцияысь, дерт жӧ, ыджыдӧсь.
Вежа Иоанн Предтечалӧн вичко (Мыс сикт, Кулӧмдін район)
XX нэм
1991 вося сора тӧлысь 7 лунын Ыб сиктса Господь Вознесение вичкоса поп Трифон нуӧдіс медводдза служба.
Ꞩ
Сідзжӧ шыпас бергалӧ луисеньо, купеньо да хуаненьо кывъясын (Калифорнияын).
Сканер
Сканер тайӧ компьютерлӧн ортсы лӧсьӧдантор. Сканер пӧртӧ серпасӧс лыдпаса сикас.
Вожаёль (Княжпогост район)
Вожаёль (Вожаёль) – Коми республикаын посёлок, Княжпогост районысь Вожаёль сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Интерлингва (кыв)
Интерлингва (Interlingua) — лӧсьӧдӧм войтыркостса кыв латин кыв панас вылын, код вӧлі йӧзӧдӧма 1951 воын да лӧсьӧдӧма 1936-1951 воясӧ Войтыркостса отсасян кывлы котырӧн («International Auxiliary Language Association», IALA) Германияса да Америкаса кыв туялысь Александр Гоудлӧн веськӧдлӧм улын.
2022-ӧд во
2022-ӧд (кык сюрс кызь кыкӧд) во — Григорий календар серти, абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.
Талыш кыв
Талыш анбур
Латин (1929 — 1938):
Расчой (Сыктыв район)
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Гоуд Александр
Гоуд Александр (англ. Alexander Gode, тыр ним: Alexander Gottfried Friedrich Gode-von Aesch) (1906-1970) — Германияса да Америкаса кыв туялысь, вуджӧдчысь, Интерлингва кывлӧн лӧсьӧдысь.
Изъюров Иван Васильевич
Гижан удж
Иван Изъюровлӧн медводдза кывбуръяс да висьтъяс петавлісны «Ордым» журналын 1926-ӧд воын. Сёрӧнджык петісны «Тималӧн бригада» (1932) да «Доменьлӧн мыж» (1936) повесьтъяса небӧгъяс, «Шуд» (1935) висьт чукӧр.
1934-ӧд восянь Иван Изъюров пырӧ гижысь котырӧ. 1967-ӧд восянь — Коми АССР-са гижысь котырын кывкутысь секретар. Уна во чӧж вӧлӧмаі «Север» журналса редколлегияӧ пырысьӧн.
Европа (тӧлысь)
Европа — тайӧ Юпитерлӧн ыджыд спутник, Галилей спутникъяс пиысь. Сылӧн радиус — 1560 км. Юпитерӧдз шӧр кост 670 900 км.
Видзӧдӧй тшӧтш
Европа (астероид)
Ительмен кыв
Ительмен анбур
Латин (1930 вояс)
Вылыс Инта (Инта каркытш)
География
Посёлок сулалӧ кӧрт туй бокын. Интасянь Вылыс Интаӧдз км.
Екшор (Луздор район)
География
Грезд пукалӧ Луз юлӧн шуйга берегын. Екшорсянь Читаёв сиктӧдз 10 км, Абъячой юрсиктӧдз 36 км.
Астра котыр
3. Coleostephus myconis
9. Calendula arvensis
Лужиков Александр Михайлович
Гижан удж
Гижöдъясыс петавлӧмаӧсь «Литературнöй газетын», «Литературнöй Россияын», «Север» журналын.
1991 восянь пырӧ Россияса Гижысь котырö.
Изъяшор (Луздор район)
Изъяшор (Изъяшор) — Коми Республикаын Луздор районса Абъячой сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Оберон
Оберон — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 761 км. Уранӧдз шӧр кост 583 520 км. Оберон восьтіс Британияса астроном Уильям Гершель 1787 воын.
Миранда
Миранда — тайӧ Уранлӧн спутник. Сылӧн радиус — 235 км. Уранӧдз шӧр кост 129 900 км. Миранда восьтіс Америкаса астроном Джерард Койпер 1948 воын.
Пыстин Илья Иванович
Олан туй
1941—1944 воясӧ гижысь вӧлі фронт вылын. Вӧлі политотделса инструкторӧн, стрелкӧвӧй дивизияын парткомиссиаса кувкутысь секретарӧн, 1942—1943 воясӧ — армейскӧй газетын начальник. 1943—1944 воясӧ Илля Пыстин офицерскӧй состав бурмӧдан курсъяс вылын. 1944 вося урасьӧм тӧлысьсянь — стрелкӧвӧй батальонса командир. Лӧддза-номъя тӧлысьӧ сійӧ ранитчӧ, контузитчӧ, куйлӧ госпитальын. Омӧль дзоньвидзалун вӧсна 1944 вося кӧч тӧлысьӧ сійӧс демобилизируйтӧны.
Ɥ
Шуанног
абхаз — [t͡ʃʰ]
Видзӧдӧй тшӧтш
Ч
Ɋ
Ɋɋ — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс нумангганг кывйын (Папуа-Выль Гвинея) 1930-ӧд вояссянь 2002 воӧдз-2-a.
Тугъя турунчӧж
Оласног
Арланьыс тугъя турунчӧжъяс ӧтувтчӧны гырысь кельӧбъясӧ да лунвылӧ петан кадӧдзыс олӧны лӧнь тыяс гӧгӧрын. Чужанінсӧ эновтӧны йирым тӧлысьын. Тӧвсӧ колялӧны Войвыв море дорын, Британияса діяс гӧгӧрын, Шӧрмудор саридз пӧлӧнын. Турунчӧжъяслӧн яйыс сёйны шогмана да, лыддьыссьӧны кыйны туяна пӧткаясӧн.
Шудаяг (Уква каркытш)
Шудаяг (Шудаяг) — Коми республикаын Уква каркытшӧ пырысь карсяма посёлок.
Ꞇ
Видзӧдӧй тшӧтш
τ
Козлова Елена Васильевна
Гижӧдъяс
Е.В. Козловалӧн повесьт-висьтъяссӧ пыртӧма 1-3 класса школаса лыддьысян учебникъясӧ.
Елена Козловалысь висьтъяссӧ вуджӧдӧма роч, удмурт, мари, мордва, башкыр кывъяс вылӧ.
Россияса литература сӧвмӧдӧмӧ уна вося пай пуктӧмысь 2019-ӧд воын сылы сетӧма Д. Н. Мамин-Сибиряк нима ставроссияса литературнӧй премия, зарни медаль да сьӧм.
Истомин Аркадий Степанович
Олан туй
Терапияысь интернатура помалӧм бӧрын кык во уджалӧма веськӧдлысьӧн Ошыбса больничаын да участкӧвӧй терапевтӧн. 1987-ӧд вося кӧч тӧлысьсянь 1992-ӧд вося урасьӧм тӧлысьӧдз уджалӧма медшӧр врачӧн Кудымкарса районнӧй бурдӧдчанінын.
Гижан удж
Кывбуръясыс петавлісны «Звезда» кытшса газетын, «Дружба народов» газетын, «Медицинская газетаын», «Литературная газетаын» (1999), «Литературная Россия» еженедельникын. Петавлісны ӧтувъя чукӧръясын: «Иньва», «Керӧсӧ туёк», «Любимое и безответное», «Ступени надежд», «Притяжение»; перым коми поэзиялы сиӧм «Золотой свет» сборникын, «Современная литература народов России» кыфвбура антологияын (Москва, 2003).
Бали кыв
Бали кыв (basa Bali, ᬩᬲᬩᬮᬶ ) — тайӧ Бали, Ломбок, асыввыв Ява да лунвыв Сулавеси діяс вылын (Индонезия) малай-полинезия кыв. Анбуръяс — латин (Tulisan Bali), шоча бали аслыссикас анбур (Aksara Bali).
Кай варыш
Поздйысьӧм да оласног
Волысь-мунлысь лэбачьяс. Коми муӧ локтӧны ода-кора тӧлысьлӧн мӧд джынйын. Овмӧдчӧны коръя вӧръясын, но кушин-эрдъяссянь да видзьяссянь оз ылӧ. Паськыд вӧраинъяс налы оз лӧсявны, сы вӧсна мый тшӧкыд пармаын кыйсьыны-вӧтлысьны лэбачьяс бӧрся зэв сьӧкыд.
Заречье (Сыктыв район)
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Тохар кывъяс
Тохар кывъяс (тохар А, ас ним гашкӧ ārśi да тохар Б, kuśi либӧ kuči) — тайӧ бырӧм инд-европаса кывъяс. Тохар кывъяс вылын сёрнитісны IX нэмӧдз Шӧр Азияын, Тарим ю вожын.
Шыр варыш
Паськалöм
Шыр куталысь варыш — варыш котырö пырысь лэбач, кодӧс рочьяс шуöны луньясöн; öтувтö квайт сикас лэбачöс: юсьпöлян лунь, ыбвыв лунь, видзвыв лунь, степса лунь да пегана пунь. Олöны-вылöны лунь варышъяс Му сяр пасьтала, сöмын Арктикаын да Антарктикаын оз паныдасьлыны.
Чисталёв Иона Тимофеевич
Чисталёв Иона Тимофеевич (Жан Морӧс; 1893—1923) — коми поэт, вуджӧдчысь, критик, велӧдысь, нималана коми гижысь Тима Веньлӧн вокыс, нималана коми шылада фольклор туялысь Прометей Чисталёвлӧн батьыс.
Шыр варыш
Рöдвуж кыв вылын
Шыр куталысь варыш нимыслöн пытшкöсса вежöртасыс ясыд, сы серти кокньыда позьö гöгöрвоны, мыйöн пöткöдчö тайö лэбачыс. Перымса комилöн ас нимыс абу, найö вöдитчöны рочьяслысь босьтöм лунь кывйöн. Удмуртъяс ногöн — шордзиськись душес, пурись душес, шыр кучыран, кодъяс гöгöрвоöдсьöны тадзи: «шлывгысь варыш», «руд либö дзор варыш», «шыр варыш».
Абъячойса шӧр школа
Школалӧн удж
- "Школа - социокультурнӧй шӧрин" дінмуса ресурснӧй шӧрин;
Радайа
Радайа (сету Radaja, роч Сигово) - грезд Печорскӧй районын (Псков обласьт), сету войтырлӧн музей-усадьба.
Попова Юстина Аверкиевна
Гижан удж
Вуджӧдіс коми кыв вылӧ челядь литература: В.М. Гаршиналысь, В.Г. Короленколысь, А.П. Гайдарлысь, Л. Кассильлысь прозасӧ.
Анар
Анар (вой. саами Anár, ан. саами Aanaar, кол. саами Aanar, суоми Inari, швед Enare), сідзжӧ Инари - сикт Лапландияын (войвыв Суоми Му), Анар ты (вой. саами Anárjávri, ан. саами Aanaarjävri, кол. саами Aanarjäuˊrr, суоми Inarijärvi, швед Enare träsk, нор. Enaresjøen) дорын, саами войтырлӧн администрация да культура шӧрин. Анарын сулалӧ Суоми Муса Саами парламент (вой. саами Sámediggi, ан. саами Sämitigge, кол. саами Sää´mte´ǧǧ, суоми Saamelaiskäräjät). Йӧз - 459 морт (2005).
Колобов (Луздор район)
Колобов (Колобово) — Коми Республикаын Луздор районса Летка сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Тефия
Тефия либӧ Тетис — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 531 км. Сатурнӧдз шӧр кост 294 620 км. Тефия восьтіс Италияса да Францияса астроном Джованни Доменико Кассини 1684 воын.
Беляев Геннадий Васильевич
Туясян удж
Кыдзи литературнӧй критик тӧдса 1960-ӧд вояссянь. Туяліс коми гижысьяслысь олӧмсӧ да гижӧдъясссӧ: Иван Куратовлысь, Нёбдінса Витторлысь, Михаил Лебедевлысь, Палалей Кальӧлысь, Иван Тороповлысь, Геннадий Юшковлысь, Пётр Шаховлысь да мукӧдлысь.
Тарабукин Иван Иванович
Олан туй
Иван Тарабукин чужис 1902 вося моз тӧлысь 14-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Яренск уездса Ситты грездын (ӧні — Сыктывдін районса Парма грезд). Челядь дырйиыс отсасис батьыслы гортса овмӧсас, пилитіс паракод вылын пес. 1918 воын лои переписчикӧн Проньдор вӧлӧсьтса исполкомын, уджаліс сиктса том йӧзкӧд уездсянь котыртысьӧн. 1920 восянь сійӧ велӧдчис Югдінын сӧмын на воссьӧм Войвыв-Двинаса университетын. 1922—1925 воясӧ велӧдчис Йӧзкостса велӧдӧм Усть-Сысольскса институтын, коді лои вылыс тшупӧда педтехникумӧн. 1925 воын техникум помалӧм бӧрын муніс Гӧрд армиаӧ.
Ỻ
Ỻỻ — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс шӧрнэмса кӧмри кывйын. Шуанног — [ɬ] (ӧні ll).
Лютоев Николай Александрович
Общественнӧй удж
Куим созыв Николай Лютоевӧс бӧрйылісны Кулӧмдін районса сӧветӧ депутатӧн. Пырӧ «Коми войтыр» ӧтмунӧмлӧн Кулӧмдінса юкӧнӧ, Ветеранъяслӧн райсӧветса президиумӧ.
Вурдов Алексей Иванович
Гижан удж
2013 воын Алексей Вурдов гижис рочӧн челядьлы «Заветная мечта» да «Тайна пармы» пьесаяс, комиӧн «Кык вылӧ ӧти шуд» да «Кодрасьӧм» пьесаяс сиктса олӧм йылысь.
Гущин Василий Яковлевич
Гущин Василий Яковлевич (1952) — коми шылад тэчысь.
Ꝡ
Ꝡꝡ — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс важ скандинав кывйын. Шуанног — [yː].
Йоруба (кыв)
Йоруба (èdèe Yorùbá) — тайӧ Нигерияын, Тогоын да Бенинын бенуэ-конго кыв. Анбур — латин.
1877-ӧд во
1877 во – абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ выльлунсянь.
Заполярнӧй (Вӧркута каркытш)
История
Чужис 1940-50-ӧд воясӧ.
Воя (Вуктыл каркытш)
История
1859 воын Воя (Усть-Воя) грездын 5 овмӧс, 25 морт; 1926 воын — 23 овмӧс, 55 морт. 1930 воын вӧлӧма паракод сувтанін. Сёрӧнджык Воя лои сиктӧн, 1977 воӧдз вӧлі сиктсӧвет шӧринӧн.
Говорухина Светлана Ювинальевна
Олан туй
Светлана Говорухина чужӧма 1959-ӧд вося косму тӧлысь 5-ӧд лунӧ Сыктывкарын. Быдмӧма Удорса районса Кослан сиктын.
Ꜹ
История
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура AV av.
1882-ӧд во
1882 во — Григорий календарын абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.
Афанасьева Елена Евгеньевна
Гижан удж
Елена Афанасьевалысь кывбуръяссӧ роч кыв вылӧ вуджӧдлісны Екатерина Соколова, Евгений Козлов.
Игбо (кыв)
Игбо анбур
Тонъяс мукӧддырйи пасйӧны: ⟨à⟩, ⟨á⟩
Предание
Предание – тайö фольклор жанр, паськыда тӧдса вомгора висьт, кодлӧн подувнас лоӧны збыль вӧвлӧмторъяс.
Ȯ
Ȯȯ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ лив да шейен кывъясын.
Ư
Ưư (сюра U) — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ въет да джарай кывъясын.
Шуанног
въет — [ɨ]
Ẋ
Ẋẋ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ чечен латин анбурын. Шуанног — [ħ] либӧ [ʜ]. Сідзжӧ Ẋ вӧдитчӧны рытыввыв африкаса кывйын хассания (араблӧн сёрнисикас).
Мойд
Волшебнӧй мойдъяс
Ёна паськалӧмаӧсь и роч лубочнӧй книгаысь босьтӧм сюжетъяс: Бова королевич, Еруслан Лазаревич, Портупей прапорщик йылысь. Тшӧкыда паныдасьлӧны Илля Муромец, Алёша Попович, Добрыня Никитич – роч эпосысь багатыръяс йылысь висьталӧмъяс.
Волшебнӧй мойдса персонажъясӧс позьӧ юкны 3 сикас вылӧ: медшӧр герой, геройлӧн отсасьыс да геройлы паныд сувтысь (антогонист).
Отсасьысьяс: невеста, Ёма, Баб-Яга, пӧч, вокъяс, лев, тигр, кӧин, вӧв. Чудеснӧй предметъяс – чунькытш, чышъян, зуд, би да гырнич.
Ṡ
Ṡṡ — латин анбурлӧн шыпас, важӧн вӧдитчисны ирландса кывйын (ӧні sh, шуанног — [h]).
Пылаева Соломония Васильевна
Олан туй
Соломония Пылаева чужӧма 1930-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 28-ӧд лунӧ Сыктывкарын. Мамыс Койтыбӧжысь — вурсьысь, батьыс — карса, кывсьӧма кӧмкот вӧчысь Кӧч Васьӧн, овыс Малыгин. Буретш батьыс бӧрйӧма нылыслы Соломония нимсӧ.
Кри (кыв)
Кри (ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ Nēhiyawēwin, Nīhithawīwin, Nēhinawēwin либӧ Nehirâmowin, Nehilawewin, Leluwewn, Innu-Aimûn, Iynu-Ayamûn, Iyiyiw-Iyimiwin) — Канадаын алгонкин кыв. Анбур — Канадаса вужвойтыръяслӧн слога анбур либӧ латин.
Павлова Надежда Мисаиловна
Олан туй
Надежда Павлова чужӧма 1966-ӧд вося ода-кора тӧлысь 21-ӧд лунӧ Емдін районса Семуков грездын. 1987 воын помалӧма Перымса канму культура институт. Уджалӧма Емдін районса Айкатылаын культура керкаын да «Радуга» содтӧд тӧдӧмлун сетан шӧринын. Уджалӧ педагог-котыртысьӧн челядьлы 23 №-а содтӧд тӧдӧмлун сетан шӧринын, мый уджалӧ Сыктывкарын Коми национальнӧй гимназияын.
Филофросине
Филофросине, важӧн S/2003 J 15 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 22 721 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
Дунган кыв
Дунган анбур
Китайын дунганӧн гижӧны иероглифъясӧн либӧ араб анбурӧн (сяоэрцзин).
Чичивичи
Сёян
Чичивичияс пӧткӧдчӧны быдмӧг кӧйдысӧн да гаръясӧн, кокавлывлӧны тшӧтш и гагъясӧс.
Рӧдвуж кывйын
Перым войтыръяслӧн ӧтувъя лэбач нимыс абу. Удмуртъяс нимтӧны ас ногыс: валуллясь да горд дзольгыри, кодъяс гӧгӧрвосьӧны, кыдзи «вӧв вӧтлысь» да «гӧрд воробей». Воддза нимсӧ лӧсьӧдігӧн найӧ ӧткодялӧмаӧсь лэбачыслысь шыалӧмсӧ вӧлӧн мунігӧн вӧтлысьыслысь чибӧ вылас горӧдлӧмъяскӧд, а мӧд нимыслы подувнас лоӧма вывтыр гӧныслӧн гӧрд рӧмыс.
Тшугӧр (Вуктыл каркытш)
Тшугӧр (Усть-Щугор) — Коми республикаын Вуктыл каркытшӧ пырысь грезд. 2015 вося вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лунӧдз вӧлі Вуктыл районса Сопльӧс сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грездӧн.
География
Грезд пукалӧ Печӧра юлӧн шуйгаладорас, Тшугӧр ю вомын. Тшугӧрсянь Сопльӧсӧдз 37 км.
История
1916 воын Тшугӧр (Щугор) сиктын 45 овмӧс, 193 морт; 1926 воын — 52 овмӧс, 197 морт. 1918 вося мусерпасын «Щугорское».
S/2003 J 16
S/2003 J 16 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 20 744 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Бретт Глэдман 2003 воын.
Тшугӧр (Вуктыл каркытш)
История
1930 воын сиктын вӧлӧма приёмнӧй покой, велӧдчанін, керка-лыддьысянін, паракод сувтанін, потребительяслӧн котыр, кредит сетан товарищество, кресьттяналы общественнӧй отсӧг сетан комитет, милиция юкӧд.
1989 воын грездын олӧма 819 морт (606 айлов, 213 нывбаба), на пиысь джынйыс рочьяс. 2000 воын 30 овмӧс, 51 морт.
Велӧдӧм
1886 воын сиктас восьтӧма вичкобердса школа, 1903 воын — айловъяслы земскӧй училишӧ, 1904 воын — нывбабаяслы земскӧй училишӧ.
Рекемчук Александр Евсеевич
Олан туй
Сыктывкарын Александр Рекемчук гӧтрасьӧма Луиза Потолицынакӧд, и 1963 воын найӧ вуджӧмаӧсь овны Москваӧ.
S/2003 J 2
S/2003 J 2 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 29 541 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард да Дэвид Джуитт 2003 воын.
Эйрене
Эйрене, важӧн S/2003 J 5 — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 974 000 км. Спутник восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
Ọ
Шуанног
йоруба — [ɔ], сідзжӧ гижӧны O̩o̩
S/2004 S 3
S/2004 S 3 — буракӧ Сатурнлӧн спутник. Сатурнӧдз шӧр кост 140 100 – 140 600 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс 2004 воын, но регыд сійӧ воши.
Тюрнин Николай Алексеевич
Олан туй
Николай Тюрнин чужис 1956 вося рака тӧлысь 5-ӧд лунӧ Сыктывкарын, но челядьдырйиыс колис Кулӧмдін районса Дереваннӧй сиктын.
Комын воысь дырджык Николай Алексеевич уджаліс коми печатьын: «Югыд туй» (ӧні — «Коми му») газетын, дас сизим во — «Би кинь» журналын; корреспонденталіс Коми радио да телевидениеын.
Гамма (эллин шыпас)
Видзӧдӧй тшӧтш
Г
S/2004 S 12
S/2004 S 12 — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2,5 км. Сатурнӧдз шӧр кост 19 906 000 км. Спутник восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт, Джен Клина да Брайан Марсден 2005 воын.
Эта
Ηη (важ эл. ἦτα [êːtaː], эл. ήτα [ˈita]) — эллин анбурлӧн сизимӧд шыпас. Шуанног — важӧн [ɛː], ӧні [i]. Лыд пасйӧм — 8.
Сидорова Глафира Петровна
Сидорова Глафира Петровна (1922—2019) — нималана коми актриса.
Олан туй
Уна во чӧж веськӧдлӧма театръяслӧн ставроссияса котырлӧн Коми юкӧнӧн.
Лимерова Валентина Александровна
Киподувса уджъяс
Валентина Лимерова вӧлі кывкутысь редакторӧн татшӧм небӧгъясын:
Тэта
Видзӧдӧй тшӧтш
Кирилл Ө
Кикуйю (кыв)
Кикуйю анбур
a /a/ b /β/ mb /mb/ c /ʃ/ nd /nd/ e /ɛ/ g /ɣ/ ng /ŋg/ ngʼ /ŋ/ h /h/ i /i/ ĩ /e/ nj /ɲɟ/ k /k/ m /m/ n /n/ ny /ɲ/ o /ɔ/ ũ /o/ r /ɾ/ t /t/ th /ð/ u /u/ w /w/ y /j/
1872-ӧд во
1872 во — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.
Шӧр Тыла (Княжпогост район)
Шӧр Тыла (Средняя Отла) — Коми Республикаын Княжпогост районысь Сьӧська сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Лямбда
Λλ (важ эл. λάβδα [laːbdaː], эл. λάμδα [lamða]) — эллин анбурлӧн дас ӧтикӧд шыпас. Шуанног — [l]. Лыд пасйӧм — 30.
Остапова Елена Васильевна
Туялӧм
Е.В. Остапова туялӧ коми литературалысь поэтика, художествоа литература вуджӧдӧмын сьӧкыдлунъяс да коми литератураысь велӧдан методика. Дасьтӧ коми литератураысь лыддьысян небӧгъяс.
Баженова Ольга Николаевна
Олан туй
2014-2015-ӧд воясын уджалӧма Коми Республикаса войтырлӧн шылада-драмаа театрын, та кадӧ жӧ велӧдӧма Искусствояс гимназияын.
2016-ӧд восянь уджалӧ ИЯЛИ ФИЦ Комиын Уро РАНын лаборант-туялысьӧн.
Гижан удж
Ольга Николаевна заводитіс гижны кывбуръяс 2007 восянь, кор велӧдчис Гожся филологияса университетын (семинаръяс нуӧдіс В.В. Тимин).
Медводдза асшӧр небӧгӧн позьӧ шуны «Кывбуръяс» чукӧр, кодӧс дасьтӧма С. К. Терентьев 2011-ӧд воын. Ки помысь небӧгын 35 кывбур, кодъясӧс гижӧма важ перым анбурӧн, а орччӧн — ӧнія графикаӧн.
Ларев Александр Константинович
Олан туй
Александр Ларев чужис 1930 вося тӧвшӧр тӧлысь 7-ӧд лунӧ Коми АССР-ын Емдін районса Кӧжмудор сикт улӧ пырысь От грездын. 1957 воын помаліс А. Н. Островский нима Ленинградса канму театрса институт. 1957—1960 воясӧ ворсіс В.А. Савин нима канмуса академическӧй Драма театрын. Сэсся — уджаліс корреспондентӧн, редакторӧн, шӧр редакторӧн «Коми гор» телерадиокомпанияын.
Пи (эллин шыпас)
Ππ (важ эл. πῖ [ˈpîː] либӧ πεῖ [pé͜e], эл. πι [ˈpi]) — эллин анбурлӧн дас квайтӧд шыпас. Шуанног — [p]. Лыд пасйӧм — 80. Мукӧддырйи математика формулаясын π пыдди гижӧны ϖ.
Кхам муан (кыв)
Гора пасъяс
᩵ - тон-1, ᩶ - тон-2
Сыктывкарса канму университет
Институтъяс да кафедраяс
Гӧгӧртас велӧдан кафедра
Прикладнӧй математика да информационнӧй технология велӧдан кафедра
4. Гуманитарнӧй наука кафедра
Философия да этика кафедра
5.Социальнӧй технология институт
Начальнӧй да дошкольнӧй образование кафедра
7.Культура да искусство институт
Экономика да менеджмент сервис кафедра
Университет нималана помалысьяс
5. Алёна Дьяконова
Тау
Видзӧдӧй тшӧтш
Ꚍ
Т
Козлов Евгений Валерианович
Гижан удж
Вуджӧдӧ фин-йӧгра да роч гижысьясӧс. Комиӧдӧма Варлаам Шаламовӧс, Игорь Шкляревскийӧс, Василий Климовӧс, Ар Сергиӧс, Альбертина Ивановаӧс, Елена Габоваӧс, Тамара Ломбинаӧс, Дмитрий Фроловӧс, Надежда Мирошниченкоӧс, Александр Суворовӧс, Андрей Поповӧс. 1993 воын Евгений Козлов Ставроссияса культура фондлӧн Мурманск юкӧнкӧд ӧтвыв уджалӧма медводдза саам гижысь Октябрина Вороновалысь «Ялла» (Олӧм, 1991) небӧг вылын, мый петӧма саами, коми да роч кывъяс вылын. Комиӧдӧма роч гижысь Юрий Николаевич Могутинлысь сідз шусяна «духовнӧй кывбуръяс» да йӧзӧдіс «Берба-бальысь югзьӧ лов» небӧг (2012).
Ипсилон
Видзӧдӧй тшӧтш
Ү
Уег (Чилимдін район)
Олысь лыд
Сиктын олӧны роч йӧз.
Бугаев (Чилимдін район)
Олысь лыд
Сиктын олӧны роч йӧз.
1819-ӧд во
1819 во – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ пекничасянь.
Хи
Видзӧдӧй тшӧтш
Кирилл Х
Омега
Видзӧдӧй тшӧтш
Ѡ
Климов Василий Васильевич
Климов Василий Васильевич (1927—2020) — перым коми гижысь, фольклор туялысь.
Алеут кыв
Кирилл (Рочму, Беринг ді вылын)
Шыпасъяс скобкаясын бергалӧны сӧмын пыртӧм кывъясын.
Сампи
Видзӧдӧй тшӧтш
Ͳ
Важ коппа
Ϙϙ — важ эллин анбурлӧн шыпас. Шуанног — [k] ο, υ , ω водзын.
Сан (эллин шыпас)
Ϻϻ — важ эллин анбурлӧн шыпас. Шуанног — [z] либӧ [s].
Видзӧдӧй тшӧтш
Μ
Ельцова Елена Власовна
Олан туй
Алёна Ельцова чужӧма 1979-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 19-ӧд лунӧ Коми Республикаса Кулӧмдiн сиктын. 1996-ӧд воын Кулӧмдiнса шöр школаын велöдчöм бöрын помалӧма Коми Республикаса Юралысь бердын Ю.А. Спиридонов нима искусствояс гимназия. 1998-ӧд воын «Кассяна во» небöг йöзöдöм бöрын сійӧс босьтӧма Россияса гижысь котырö. 2001-ӧд воын помалӧма Сыктывкарса канму университетысь финн-йöгра факультет, 2003-ӧд воын — Москваын А.М. Горький нима Литературнӧй институт. 2005-ӧд восянь уджалö Кыв, литература да история институтын литература секторын туялысьöн. 2009-ӧд восянь дорйӧма филология наукаяса кандидат ним вылö диссертация.
Гижан удж
А.Е. Ванеев нима литературнӧй премия босьтысь.
Кулӧмъю (Эжва вож)
Кулӧмъю (Кулом-Ю) — Россияын Эжва юлöн веськыд вож, кузьтаыс 84 км., визувтö Коми Республикалöн Кулӧмдiн районті. Ю вомыс Эжва юлöн веськыдвылас, 677 км. Юыс пансьö Кулöмчурк нöрыслöн лунвылас. Эжваö Кулöмъюлöн усянінын пуксьöма Кулӧмдiн сикт.
Айму вӧсна Ыджыд тыш
Айму вӧсна Ыджыд тыш (1941—1945) — СССР-лӧн вир кисьтана тыш нацистскӧй Германиякӧд да сылӧн союзникъяскӧд: Болгария, Венгрия, Италия, Румыния, Словакия, Финляндия, Хорватия.
История
1941 вося лӧддза-номъя тӧлысь 22 лунӧ фашистскӧй Германия война юӧртӧг уськӧдчис Сӧвет Союз вылӧ. Медводдза кадас СССР-са вынъясын вӧліны зэв ыджыд воштӧмъяс. Дженьыд кадӧн вӧчӧма вӧлі ставсӧ, медым ӧдйӧджык вуджӧдны война рельсъясӧ канму органъяс, промышленносьт, транспорт да видз-овмӧслысь уджъяссӧ.
Зарни Ань (ансамбль)
История
Михаил Бурдин ворсӧ важся коми йӧзкостса инструментъясӧн: сигудӧкӧн, чипсанӧн, брунганӧн, шур-шарӧн и с.в.
Пантелеева Серафима Васильевна
Пантелеева Серафима Васильевна (1846—1918) — медицинаын зільысь, туялысь, гижысь, аньяслысь право дорйысь. Коми промышленник Василий Латкинлӧн ныв.
Олан туй
1864 воын петӧма верӧс сайӧ роч революционер Лонгин Фёдорович Пантелеев сайӧ. Регыд мысти верӧссӧ арестуйтӧны да 1866 воын Сибырӧ мӧдӧдӧны. Сы бӧрся сэтчӧ жӧ мӧдӧдчӧма Серафима Васильевна. Сибырын олӧм йылысь гижӧма «Из пережитого в шестидесятых годах» мемуаръяс.
Воляпук (кыв)
Воляпук (Volapük) либӧ волапюк, воляпюк — лӧсьӧдӧм войтыркостса кыв, лӧсьӧдысь — Германияса католик священник Иоганн Мартин Шлейер (1879 воӧ), реформатор — Ари де Йонг (1920 воӧ).
1801-ӧд во
1801 (Сюрс кӧкъямыссё ӧтиӧд) во – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь.
Нестерова Алёна Николаевна
Гижан удж
Медводдза кывбурыс петавлӧма 1996-ӧд воын «Би кинь» журналын. Алёна гижӧ кывбуръяс комиӧн и рочӧн; тэчӧ верлибръяс да рифмаа стихъяс. Кывбуръяссӧ йӧзӧдлывлісны «Разноцветные фантазии», «Край родной, ты дорог мне», «Небыдик ловшы», «Ме тэнӧ радейта…» альманахъясын, «Российский писатель» москваса газетын, «Войвыв кодзув» журналын.
2013-ӧд воын А. Старцевалы вичмӧма А. Лужиков нима премия.
Эсперанто (кыв)
Эсперантоӧн буркыв
sed liberigu nin de la malbono.
Джиян (Кӧрткерӧс район)
Фольклор
Грездса крам праздникъяс — Иван лун да Модест лун.
Ӧтувъя диктант
Ӧтувъя диктант — коми кыв вылын диктант гижан ӧтувъя акция, кодӧс нуӧдӧ «Коми войтыр» ӧтмунӧм да коми том войтырлӧн «МИ» котыр. Медводдзаысь нуӧдӧма 2015 вося урасьӧм тӧлысь 18-ӧд лунӧ. Сідзжӧ шуӧны Коми диктант.
Гижысь лыд
Котыртысьяслӧн арталӧм серти, ассьыс тӧдӧмлунсӧ 2015 воын донъявны воліс 500 сайӧ морт. Медводз диктант гижисны Москваын олысь комияс. Россияса Президент бердын Коми Республикаса Пырпеткӧдланінын гижисны 23 морт.
Пушкин Александр Сергеевич
Пушкин коми литератураын
Пушкинлысь гижӧдъяссӧ тшӧкыда комиӧдавлісны. Медводдза вуджӧдчысьяс лыдын вӧлі Иван Куратов. Ыджыд роч кывбуралысьлӧн чужан лунсяньыс 200 во тыркежлӧ коми литература туялысь Владимр Дёмин лӧсьӧдіс «Бӧр вои ме...» небӧг (1999), кӧні чукӧртӧма Александр Пушкинлӧн комиӧдӧм гижӧдъяс. Вуджӧдчысьяс лыдын: Тима Вень, Альберт Ванеев, Владимир Тимин да мукӧд.
Георгий Торлопов комиӧдіс Викентий Вересаевлысь «Пушкiнлӧн олӧм» биографическӧй очерк.
Костромина Ия Николаевна
Костромина Ия Николаевна (комиӧн – Микол Ия, 1931—2012) — коми кыв туялысь.
Пасвомын (Кӧрткерӧс район)
Пасвомын (Пасвомын) – Коми Республикаын Кӧрткерӧс районысь Висер сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Целогина
Целогина (Coelogyne) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Океанияын.
Энциклия
Энцикли ( Encyclia ) — Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шöрвыв да Лунвыв Америкаын.
Эулофиелла
Эулофиелла (Eulophiella ) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Мадагаскарын.
Эпистефиум
Эпистефиум (Epistephium) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр.
Гомфихис
Гомфихис (Gomphichis) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Шӧрвыв да Лунвыв Америкаын.
Холкоглоссум
Холкоглоссум (Holcoglossum) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Гинкго
Гинкго ( Ginkgo biloba ) — гинкго котырса пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Жумеллея
Жумеллея (Jumellea) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Мадагаскарын да Африкаын.
Куркума
Куркума (Curcuma) –  имбирь котырса быдмас увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Онцидиум
Онцидиум (Oncidium) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Платантера
Платантера (Platanthera) – Орхидея котырса быдмӧг увтыр.
Коми наука шӧрин
Коми наука шӧрин – Россияса наукаяс академиялöн Урал юкöнö пырысь туясян шöрин, кытчö 1988 воын öтувтöма Коми Республикаса некымын туясян институт, кодъяс вöлi пырöны СССР-са наукаяс академиялöн Коми филиалö.
Альварадоа
Альварадоа ( Alvaradoa )  —  симаруба котырса корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Шӧрвыв Америкаын.
Вампи
Вампи (Clausena lansium )  —  рута котырса корья пу вид. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Корлан
Корлан ( Nephelium hypoleucum )  —  сапиндус котырса корья пу вид. Сійӧ быдмӧ Азияын.
Токсикодендрон
Токсикодендрон ( Toxicodendron ) — сумах котырса корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Америкаын.
Психотрия
Сикасъяс
{|
Купуасу
Купуасу ( Theobroma grandiflorum )  —  мальва котырса корья пу сикас. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Сюзяыб (Кӧрткерӧс район)
История
Улыс Сюзяыбын вӧлӧма мӧд тӧргуйтысь Ӧгапин Епим Семӧ, челядь абу вӧлӧма да Лекан Семӧӧс пыртлӧма. Епим Семӧ вайлӧма первой самӧвар да тӧчила.
«Ленин-Гранат» нимсӧ колхозлысь сэсся вежлісны да шусьыліс «Ленинскӧй Знамяӧн». 1961-ӧд воын Сюзяыбса да Висерса «Выль ордым» колхозъяс ӧтлаасисны да колхозыс шусьыліс «Дружбаӧн». Сюзяыбса «Ленинскӧй Знамя» вӧлі районируйтӧм семеноводческӧй кӧзяйствоӧн.
Канюков Виталий Изосимович
Канюков Виталий Изосимович (1928—1995) — перым коми гижысь, журналист.
Кириченко Евгения Ивановна
Олан туй
1989-ӧд воын Архитектура теория и историяса Ставсоюзса туясян институтын (ЦНИИТИА) дорйӧма архитектураса доктор ним вылӧ диссертация, темаыс — «Проблемы развития архитектуры середины XIX — начала XX века».
Петыр-Павел вичко (Кулӧмдін)
1990-ӧд вояс
1992 воын Петыр-Павеллöн вичкоын ыджыдавны владыка Питирим индiс отеч Ионаöс (Скибинöс).
Полугрудов Алексей Владимирович
Олан туй
Алексей Полугрудов чужӧма 1976-ӧд вося сора тӧлысь 17-ӧд лунӧ Коми АССР-ын Емдiн районса От сиктын. Помалӧма Ю.А. Спиридонов нима Коми Республикаса юралысь бердын Искусствояс гимназия, Сыктывкарса канму университетысь финн-йӧгра факультет.
Гейррод
Гейррод — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Сатурнӧдз шӧр кост 23 006 200 км. Гейррод восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2019 воын.
Гуннлод
Гуннлод — тайӧ Сатурнлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Сатурнӧдз шӧр кост 21 564 200 км. Гуннлод восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2019 воын.
Троича лун
Эскӧмъяс
Удораын, Луздорын да Емва вожын том йӧз сувтӧдлӧмаӧсь ыджыдджык кыдз пу луд вылӧ, мичмӧдлӧмаӧсь, сэсся сы гӧгӧр гажӧдчылӧмаӧсь.
Троича вичко улӧ пырысь сиктъясын тайӧ луныс вӧлӧма сура праздникӧн и олысьясыс виччысьлӧмаӧсь гӧсти став матігӧгӧрса сикт-грездъясысь рӧдвужсӧ.
Терюков Александр Иванович
Олан туй
Александр Терюков чужӧма 1948-ӧд вося моз тӧлысь 6-ӧд лунӧ Удора районса Кослан сиктын. 1975-ӧд воын помалӧма Ленинградса канму университет. Сэксянь олӧ да уджалӧ Ленинградын (Петыркарын) Пётр Великӧй нима Рочму наукаяс академияса антропология да этнография музейын (Кунсткамера). Веськӧдлӧ Европаса рочму да асыввыв славяналӧн этнография отделӧн.
Коми му ХVІ нэмсянь ХІХ нэмӧдз
Кӧні овлӧмаӧсь комияс ХІV–ХVІІ нэмъясӧ
Визин — ӧні Сыктыв районса шӧрин, юрсикт. 1586’ вося важ кабалаын гижӧма — «Визинга погост». Сэні вӧлӧма кык пу вичко да тайӧ вичкоас уджалысьяслӧн куим овмӧс. Погостыскӧд орччӧн сулалӧмны грездъяс. Тайӧ грездъясас вӧлӧма 65 овмӧс, нёльыс на пӧвстысь тыртӧм. Коми войтыр сійӧ кадас вӧдитісны му-видз, скӧт видзисны, вӧралісны, кыйисны чери. Медсясӧ паныдасьлӧмаӧсь Тебеньков, Попов, Беляев овъяс. На пӧвстысь унаӧн мунлӧмны Ятка да Кама вожъясӧ, Сибырӧ. Кутшӧмкӧ кад мысти унджык грездыс ӧтлаасьӧма погостыскӧд. Бӧрынджык погостысь лоӧма ыджыд сикт. ХVІІІ нэмӧ роч академик И. И. Лепёхин воліс Коми муӧ. Сійӧ со кыдзи гижӧ тайӧ сикт йывсьыс: «Визин сикт зыряналӧн медся ыджыд сикт, кодӧс ми аддзылім. Сэні артавсьӧ 201 овмӧс да кык грезд... вичкояс; олысьыс, гижалӧм серти, 641 морт». Сиктыс сэсся водзӧ кутіс сӧвмыны-паськавны, ӧні сійӧ Сыктыв районса шӧрин.
Печӧра ю бокӧ, сарлӧн власьтысь пышйӧм бӧрын, овмӧдчӧны роч йӧз, Сус Кристослы ас ногыс эскысьяс, сідз шусяна торйӧдчӧмаяс (раскольникъяс), важ ног пернапас чӧвтысьяс. ХІХ нэм шӧрын нин Коми му вӧлі бура тӧдмалӧма, йӧз овмӧдчалісны медся ылі пельӧсъясӧ. Но сэк жӧ Печӧра ю бокын, сылӧн вожъясын, Уса да Колва юяс пӧлӧн вӧліны на тыртӧм муяс.
Ӧти кывйӧн кӧ, выль сикт-грездъяс ХІХ нэмын ӧдйӧ быдмисны-паськалісны. ХІХ нэм шӧрын сэтшӧмыс вӧлӧма нин 600. На пӧвстысь унджыкыс сулаліс ыджыд юяс да налӧн вожъяс пӧлӧн. Водзын кӧ коми йӧз керкаяссӧ кыпӧдалісны сідз-тадз, водзӧ некутшӧм видзӧдтӧг, мичлун артышттӧг, ХVІІІ–ХІХ нэмъясын тайӧ серпасыс тӧдчымӧн вежсьӧ. Керкаяс лэптӧны визьӧн-визьӧн нин, юяс либӧ туйяс пӧлӧн. Содӧ тшӧтш йӧз лыд. ХІХ нэм шӧрын Коми муын овлӧма нин 83 сюрс морт, на пӧвстысь 75 сюрсыс комияс, 8 сюрсыс — роч йӧз. Комиӧ воӧм рочьяс медсясӧ овлісны Емдінын, Лоймаын, Сереговса сов пуан заводын, Сыктыв вылын, Кажымса кӧрт сывдан заводъясын.
Коми войтыр уна помка вӧсна тшӧтш мунавліс мукӧд муясӧ. Шуам, ХVІІІ нэмсянь йӧзыс кутісны овмӧдчавны Алтайӧ, сэні коми войтыр тшӧтш вӧдитіс видз-му овмӧс. Нӧшта уджалісны кӧрт сывдан заводъясын. ХІХ нэм шӧрсянь изьватас кутісны овмӧдчавны Из сайӧ, Об да Ляпин юяс бокӧ. Медводдза коми йӧз воӧмаӧсь сэтчӧ 1842’ воын. Кутшӧмкӧ кад мысти чужис Саранпауль нима ыджыд сикт. Йӧгра (манси) кыв вылын тайӧ — «зыряналӧн грезд».
Коми йӧз — Сибыр восьтысьяс
История туялігӧн векджык гижлӧны вӧлі, мый комияс вӧлӧмны пӧ роч дружинаясӧс да Ермаклысь урмасӧ Сибырӧ нуӧдысьясӧн, бӧрыннас сэсся пӧ тшӧтш унаӧн овмӧдчавлӧмаӧсь Комиысь Сибыр пасьтала. Збыльвылассӧ коми йӧз паськӧдчылӧмны сэтчӧ рочьяс дорысь ёна важӧнджык на, Роч канму дорӧ Сибыр йиттӧдз некымын сё воӧн водзджык, ХІІ нэмсянь нин. Коми да йӧгра (манси да ханты) уна нэм чӧж овлісны орччӧн, эз сӧмын корсюрӧ тышкасьлывлыны, но тшӧкыдджыка овлісны бурӧн-ладӧн, волысисны ӧта-мӧд костын да зэв ёна вежласисны, вузасисны. ХІІ–ХІV нэмъясӧ Европа войвылын климатыс ёнакодь кӧдздӧдӧма, няньсӧ зэв тшӧкыда кынтавлӧма. Ӧттшӧтш няня муяс коми йӧзлы эз кут тырмыны, да вӧралӧмлӧн (дона куяслӧн) тӧдчанлуныс зэв ёна содӧма. Важ комияс та вӧсна ёнджыка пондісны вӧравны, кыйны тулан, низь, ур, сьӧдбӧж, куяссӧ вузалісны Волгавывса Булгарияӧ, Рочӧ, весиг Суомиӧ, водзӧ Европаӧ. Коми муын вӧръяс ӧдйӧ гӧльмисны вӧрпаӧн, вочасӧн писькӧс коми вӧралысьяс да вузасьысьяс вуджисны Из да паськӧдчисны паськыд ота Сибырӧ, Об юӧдз да сы сайӧ, шӧр да войвыв Сибырӧ.
Вӧралан кӧлуй
Комиӧ вужъясьӧм роч йӧз велӧдчисны комияслысь на ног жӧ вӧравны да кыйны чери: тывъясисны, ботайтчисны, пукталісны пӧткалы лэчьяс да с.в.
Коми йӧзлӧн удж-ноксьӧм
ХVІІ–ХVІІІ нэмъясӧ комияс водзӧ овмӧдчалісны войвылӧ да асыв-войвылӧ, петісны тундраӧ. Вӧр-ваыс да поводдяыс сэні ёна зумышджык да кӧдзыдджык. Коми муын войвывса олысьяс, изьватас комияс, вочасӧн босьтчисны-кутчысисны кӧр видзны. Тайӧ выль уджсӧ найӧ кутісны вӧчны ХVІІ нэм шӧрсянь, кӧръяссӧ видзны велӧдчисны яранъяслысь, кодъяс олісны Печӧра ю вожын, тундраын. Изьватас ӧдйӧ велалісны тайӧ уджӧ. Сьӧлӧм выланыс воӧма яранъяслӧн чум, кӧр видзысьяслӧн нэмӧвӧйся оланін. Сійӧс позьӧ вӧлі кокниа чукӧртны-разьны, нуны тундра быд пельӧсӧ. Чумсӧ вӧчлісны кузь потшъясысь, тэчлісны куим пельӧсаӧс, вевттьылісны кӧр куясӧн. Чум пытшкас позис бипур пестыны, дасьтыны сёян-юан. Чумсӧ разьӧм бӧрас новлӧдлӧм могысь вӧлі лӧсьӧдӧма торъя додь. Яранъяслӧн кӧлуйысь изьватас ёна кутісны новлыны малича да пими. Таысь кындзи велалісны яран моз жӧ заптыны да видзны кӧр яй да чери.
Коми му лунвылын вочасӧн босьтчӧны карабъяс вӧчны-стрӧитны. Медсясӧ Ношуль сиктын. Яренск уездын ва вывті ветлан ыджыд пыжъяссӧ, медсясӧ Сереговса сов нуӧм могысь, вӧчаліс Гам, Зӧвсьӧрт да мукӧд сикт-грездъясса коми войтыр. Койгортын, Визинын да Волсяын гырысь пу пыжъяссӧ вӧчлісны сы могысь, медым нуны Кардорӧ Кама вылысь пызь, шыдӧс да мукӧд сёян-юан. Вылыс Печӧраын карабъяс вӧчлісны тӧчилаяс нуӧм могысь, найӧс медсясӧ мӧдӧдлісны Сыктывдінкарӧ да Югдінӧ. Коми йӧз кыпӧдалісны-стрӧитісны ва вывті ветлысь ыджыд пыжъяс, позьӧ шуны, кималасӧн, некутшӧм гижтас (чертёж) эз вӧвлы. Дерт, пӧль-пӧчлысь тӧдӧмлунъяс юрас кутӧмӧн. Ыджыд пыжъяссӧ вӧчавлывлісны сӧмын черӧн. Тадзитӧ, дерт, мунліс та вылӧ уна вӧр. ХVІІІ нэмын петлісны сарлӧн индӧдъяс, сэні вӧлі чорыда шуӧма пилитавны вӧрсӧ пилаӧн, кыпӧдны карабъяссӧ пилитӧм пӧвъясысь. Индӧма вӧлі сідзжӧ, черӧн вӧчӧм ыджыд пыжъяс кутысьясӧс колӧ быть пӧ штрапуйтны. Коми муын вӧр пилитан делӧ писькӧдчис-вужъясис зэв сьӧкыда. Коми войтыр мӧвпалісны со кыдзи: пилатӧ ньӧбӧм вылӧ колӧ уна сьӧм, а черыд ас овмӧсад пыр эм. Карабъяссӧ ёна ньӧбавлісны миян суседъяс, Ятка муын олысьяс. Найӧ окотапырысь вузавлісны ас быдтӧм шобді мукӧдлаӧ, нулісны уна тӧвар Кардор пыр саридз сайӧ. Тайӧ кадӧ жӧ сӧвмӧ вӧр пӧрӧдӧм. Роч му буретш сэки лӧсьӧдіс ассьыс карабъяс, дасьтіс флот. А та могысь колӧ вӧлі уна да бур вӧр. Коми муын флотлы отсӧг сетӧм могысь торйӧдісны мича пожӧма ягъяс. Вӧрсӧ сэки пӧрӧдісны сӧмын канмулы. Торъя купечьяслы вӧрсӧ керавны оз вӧлі позь. Коми войтыр вӧр пӧрӧдны медасьлісны буретш канмулы. А тулыснас пуръясӧн кылӧдлісны дась керъяссӧ Кардорӧдз. Сӧмын 1890’ воын роч сар сетіс позянлун заптыны вӧрсӧ тшӧтш торъя йӧзлы, прӧмышленникъяслы.
Вузасьӧм. Ӧта-мӧд костын вузасьӧмсӧ сӧвмӧдіс Коми му пыр мунысь кык вузасян туй. Ӧтиыс — Из вомӧн, мӧдыс — Луза да Летка юяс пыр, йитліс Ятка му Кардор бердса ӧзынкӧд. Тайӧ туйяс пӧлӧн кыпалісны-сӧвмисны сёян-юан, тӧварӧн, дона куясӧн вузасян шӧринъяс: Эжва увланьын Туглим, Емва вылын Туръя, Луза ю дорын Ношуль. Ёна ньӧбасисны-вузасисны тшӧтш Абъячойын да Изьваын. Коми йӧз пӧвстын сійӧ кадас вузасьӧм отсӧгӧн озырмӧны торъя йӧз. Медсясӧ нималӧны Суханов купечьяс. Найӧ ньӧбалӧны коми вӧралысьяслысь дона куяс да нуалӧны гырысь каръясӧ, Югдінӧ, Мӧскуаӧ, сэсся сэні вузавлӧны коми пармалысь озырлунсӧ. Сибырӧ, паськыда нималысь Ирбит карса ярманга вылӧ, коми купечьяс ваялӧны роч каръясысь ньӧбӧм ной, уна пӧлӧс дӧра, ермӧг (шӧвк), дона куяс, кужӧмӧн вузасьӧны сэні. Эжва увланьын олысь купечьяс С.И. Шаньгин да Г.Л. Осколков тшӧкыда ветлывлӧны Китайӧ, ваялӧны вузӧс вылӧ тшай, зарни чунькытшъяс, пелькытшъяс да с.в.
Важ пывсян
Коми йӧз окотапырысь новлӧны вӧлі чувкияс да кепысьяс. Кепысьяссӧ векджык босьтлісны бокысь воӧмаяслысь, чувкияссӧ — Сыктыв вож сиктъясса крестьяналысь. Татчӧс чувкияссӧ весиг нулісны вузавны орчча уездъясӧ.
Крестьяналӧн кыпӧдчылӧмъяс
Коми крестьяна пӧвстын нимавліс Шежам сиктысь петлӧм морт, Балин Дмитрий Иванович (овлӧма 1796’–1865’ воясӧ). Сійӧ вӧлӧма грамотаа морт, уджавлӧма писарӧн. Аддзӧма, кутшӧм сьӧкыда овсьӧ крестьяналы, налӧн норасьӧмъяс вылӧ ӧд некод оз вӧлі вочавидз. Балин бура тӧдіс оланпасъяс, пыр отсавліс йӧзлы гижны норасьӧмъяс, мӧдӧдавны найӧс, дорйыны асьнысӧ. Таысь, дерт, морттӧ топӧдісны жӧ. Сійӧс дасысь мыждылісны крестьяналы отсасьӧмысь. Чина йӧз быд ногыс дзескӧдлісны Балинӧс, эз лэдзны сылы отсасьны му вӧдитысьяслы. Но повтӧм мортыд муніс ас туйӧдыс, водзӧ гижаліс норасьӧмъяс, сылы ковмис весиг ассьыс гижанногсӧ вежны. Заводъясын да прӧмыселъяс вылын уджалысь крестьяна сідзжӧ тышкасисны бурджык олӧм вӧсна. 1814’ вося тулысын зыксисны ношульса крестьяна. Найӧ корисны, медым унджык мынтысисны Кардорӧдз ва туй кузя сӧвтас нуӧм-вайӧмысь. Корӧмъяссӧ налысь ковмис збыльмӧдны.
Уляшев Игорь Иванович
Туялӧм
1999-ӧд воын дорйӧма «Типологические параллели волшебной сказки и романа коми» диссертация. Йӧзӧдӧма «Кад — образ — стиль» статья чукӧр (2003).
Шарапов Валерий Энгельсович
Шарапов Валерий Энгельсович (1964) — коми войтырлысь оласног туялысь, история наукаяса кандидат.
Перепелица Яков Сергеевич
Олан туй
1958—1979-ӧд воясӧ Я. С. Перепелица велӧдӧма Сыктывкарса шылада училишӧын. 1979—1990-ӧд воясӧ веськӧдлӧма Коми АССР-са шылад тэчысьяслӧн котырӧн.
Шарапов Валерий Энгельсович
Туялан удж
Йӧзӧдӧма 200 сайӧ туясян удж. Мукӧд туялыськӧд ӧтвыв дасьтӧма некымын туясян да популярнӧй монография, велӧдан небӧг, энциклопедия да историко-культурнӧй атлас.
Рочев Василий Васильевич
Вермӧмъяс
Некымын во чӧж вӧлӧма россияса лызьӧн котралысь мужичӧй командаын капитанӧн. Сы бӧрын, кыдзи командаысь муніс да кутіс асшӧра дасьтысьны аслас бать да тренер В. П. Рочевкӧд, сы кыдди капитанавны кутӧма Николай Панкратов.
Терентьев Фёдор Александрович
Туясян удж
Гижӧма 100 сайӧ туясян удж, на лыдын «Сибирская язва и меры борьбы с ней» небӧг, вӧлі йӧзӧдӧма АӦШ-ын, Канада-ын да Финляндияын.
1935-ӧд воын Ф. Терентьевлы сетӧма ветеринарнӧй наукаясса доктор ним, 1940-ӧд воын — профессор туясян звание, а РСФСР-cа Вылыс Сӧветлӧн Президиумысь 1963-ӧд вося косму тӧлысь 10-ӧд лунӧ йӧзӧдӧм шуӧмӧн — «РСФСР-са наукаясын нимӧдана уджалысь» ним.