cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
K
Kk — латин анбурлӧн дас ӧтикӧд шыпас.
Ляпин (Сыктыв район)
Ляпин (Ляпин) – Коми республикаын Сыктыв районса Волся сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Кпелле (кыв)
Кпелле латин анбур
Ныр пыр шуанног пасйӧны тильдаӧн: ã, ẽ, ɛ̃, ĩ, õ, ɔ̃, ũ.
Ленин орден
III сикас
Коймӧд сикаса Орден сетавлісны 1936 вося лӧддза-номъя тӧлысь 11-ӧд лунсянь 1943 вося лӧддза-номъя тӧлысь 19-ӧд лунӧдз.
Тувсов Ёгорей лун
Ёгорей лунӧ асывсяньыс пывсьӧны, киськасьӧны ваӧн, туплясьӧны ва гӧпъясын, медым мынтӧдчыны висьӧмъясысь.
Емдін (сикт)
История
1925 воын воссис уездса бурдӧдчанін: сэні вӧлі 25 койка, уджаліс ӧти врач да куим пельшер; уджаліс кинопередвижка. 1926 воын воссис уездса библиотека: сэні артавсис 3901 небӧг верстьӧлы да 512 челядьлы.
Рощевский Михаил Павлович
Общественнӧй удж
Рощевский вӧлӧма Коми АССР-са Вылыс Сӧветын депутатӧн (1985—1990 воясӧ, XI созыв), веськӧдлысьӧс вежысьӧн, республикаса министръяслӧн сӧветӧ пырысьӧн, КПСС-лӧн Коми обкомӧ пырысьӧн.
Паль (Сыктывдін район)
Паль (Палевицы) – Коми Республикаса сикт, Сыктывдін районысь Паль сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Лудыков Михаил Ильич
Олан туй
Кулӧма 2005-ӧд вося йирым тӧлысь 27-ӧд лунӧ.
Вавилин Михаил Дмитриевич
Гижан удж
1956-ӧд восянь пырӧ СССР-са гижысь котырӧ.
Коса (кыв)
Коса (isiXhosa [isikǁʰóːsa]) — тайӧ банту кыв, ЛАРын каналан кыв. Анбур — латин.
Улыс Воч (Кулӧмдін район)
Сиктса юралысьяс
Морохин Василий Иванович.
Каракчеев Иван Фалалеевич. Уджаліс 10 во.
1981–1987 Морохин Иван Андреевич (1959 ч.в.)
Плесовский Фёдор Васильевич
Плесовский Фёдор Васильевич (1920—1988) — коми фольклор туялысь, филология наукаясса кандидат (1951).
Уляшев Олег Иванович
Гижан удж
1977-ӧд воын йӧзӧдӧма медводдза гижӧдсӧ: «Чушканзі» журналын петӧма кань йылысь басня.
Ꚉ
История
Абхаз анбурӧ шыпас пырис 1887 воӧ.
Карманова Альбина Николаевна
Олан туй
2004—2016-ӧд воясын уджалӧма научнӧй сотрудникӧн Коми Республикаса Велӧдӧм сӧвмӧдан да тӧдӧмлун кыпӧдан институтлӧн национально-региональнӧй компонент серти велӧдан комплектъяс дасьтан Шӧринын.
Уткавидз (Сыктыв район)
Уткавидз (Утка-Видзь) – Коми республикаын Сыктыв районса Куратов сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Ꙡ
Видзӧдӧй тшӧтш
Ц
Изьва сёрнисикас
Сизим дженьыд гласнöй шы, та кындзи эмöсь кузь гласнöй шыяс, найö кутöны смыслоразличительнöй нагрузка: Пу-пуу, кыны-кыыны, ты-тыы
P
Видзӧдӧй тшӧтш
Кирилл Р
Размыслов Александр Васильевич
Олан туй
17 арӧсаӧн мунӧма Айму вӧсна Ыджыд тыш вылӧ. Тышкасьӧма Литваын. 1945 вося лӧддза-номъя тӧлысь 24-ӧд лунӧ восьлалӧма Москваын Гӧрд изъэрд вывті Победа парад дырйи. Сизим во служитӧма погранзаставаын да морпогранохранаын. Сыктывкарӧ воӧм бӧрын уджалӧма снабжение кузя уджъяс вылын, некымын во шопералӧма дзоньвидзалун Министерствоын.
Войтыръяслӧн Ёрталун орден
Войтыръяслӧн Ёрталун орден (Орден Дружбы народов) — СССР-ын канмуса орден.
Оренбург обласьт
Оренбург обласьт (Оренбургская область) тайӧ регион Рочмуын. Юркарыс Оренбург.
Илля лун
Эскӧмъяс
Йӧзыслӧн эскӧм серти, Илля лунӧ век зэрӧ, гымалӧ да чардалӧ. Лунсӧ шуӧны «несчастливӧйӧн», ӧд тайӧ лунас гым-чардыс мортӧс да пемӧсӧс вермас вийны. Гымалігӧн шуӧны «Илляяс воӧны» либӧ «Илля-пророк телеганас енэжті ветлӧдлӧ».
Дёма (Кулӧмдін район)
Дёма (Дёма) – Коми Республикаын Кулӧмдін районысь Улыс Воч сикт овмӧдчӧминса грезд, пуксьӧма Воль юлӧн шуйга берегӧ.
Запольскӧй (Луздор район)
Запольскӧй (Запольская) — Коми Республикаын Луздор районысь Лойма сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Катальпа
Катальпа ( Catalpa ) — бигнония котырса корья пу увтыр. Сійӧ быдмӧ Азияын да Америкаын.
«Мам-героиня» орден
История
Звание да орден лӧсьӧдӧма 1944-ӧд вося сора тӧлысь 8 лунӧ СССР-са Вылыс Сӧветысь Президиумлӧн Шуӧмӧн. Согласно «„Мать-героиня“ ним йылысь Положение» серти, тайӧ званиесӧ сетӧны орденкӧд ӧтвылысь мамъяслы, кодъяс чужтісны да быдтісны 10 и унджык челядь, кор бӧръя кагаыслы тырас ӧти арӧс и тайӧ мамыслӧн мукӧд челядьыс ловъяӧсь. «Мам-героиня» орденкӧд ӧтвылысь лӧсьӧдісны «Мамлун медаль» да «Мам слава» орден.
Челядь ворсана фольклор
Челядь ворсана фольклор - челядь фольклор юкöн, кодi йитчöма челядь ворсöмъяскöд.
Sõjaruun
Sõjaruun (эст тыш руна) — Эстонияса блэк-метал группа. Пансьӧма 2007 воӧ Пылваын.
Норвег кыв
Норвег анбур
Пример вылӧ:
Зулу (кыв)
Зулу (isiZulu) — тайӧ банту кыв, ЛАРын каналан кыв. Анбур — латин.
Пантелеймон лун
Заветнӧй празьник
Пантелеймон лун — заветнӧй празьник Изьва районса Сизяыбын. Скӧт усьӧм бӧрын сизяыбсаяс кевмысьӧмаӧсь Енлы, и скӧт усьӧм дугдӧма. Сэки сувтӧдӧмаӧсь Пантелеймон нима крест. Мӧсъяссӧ йирсьыны медводдза лэдзигӧн крест дорас юрбитӧны, кевмӧны, медым скӧтыскӧд гожӧм быд нем лёктор эз ло. Висьысьяс волывлӧны сылы сиӧм крест дорас, ленточкаяс кӧрталӧны да дзоньвидзалун корӧны.
Порошкин Александр Григорьевич
Туясян удж
Лэдзӧма москваса да сыктывкарса небӧг лэдзанінъясын студентъяслы да велӧдчысьяслы 14 велӧдчан небӧг.
Потеминский Всеволод Иванович
Олан туй
Революция кадӧ 1917 во бӧрын, кор быдлаын тупкавлісны вичкояс, Всеволод Потеминскийӧс сідз шусяна Сӧвет власьтлы паныд мунӧмысь куимысь арестуйтлісны: 1928, 1934 да 1936 воясӧ. Бӧръяысьсӧ Всеволод Ивановичӧс арестуйтлӧмаӧсь 1937 воын да мыждӧмаӧсь сыын, мый поп пырӧдчӧ контрреволюционнӧй чукӧртчылӧмъясӧ, сувтӧ паныд вичкояс тупкӧмлы, чукӧртӧ сьӧм вичкоясысь вот мынтӧм вылӧ. 1937 вося кӧч тӧлысь 16-ӧд лунӧ Коми АССР-са УНКВД-ӧн шуӧма сійӧс лыйлыны. Сійӧс лыйлӧма кӧч тӧлысь 19-ӧд лунӧ Сыктывкар дорын.
2001 вося йирым тӧлысь 6-ӧд лунӧ Роч православнӧй вичколӧн Вежа Синод пыртіс сійӧс Рочмуса вежа новомученикъяс лыдӧ.
Сӧчӧн рыт
Сӧчӧн рытӧн шуӧны тайӧ лунсӧ Луздор районса Прокопьевка сиктын. Кӧзяйкаяс шомӧс лӧсьӧдігӧн шуалӧны: «Сӧчӧн кока, сӧчӧн борда». Та рыт быть коӧ вӧлі пӧжавны сӧчӧн.
Сӧчӧн рыт — Вежадырся бӧръя лун, кор позьӧ вӧлі гадайтчыны да колядуйтны.
Ѱ
Ѱѱ (важ слав. ) — кирилл анбурлӧн шыпас, бергаліс роч кывйын XVIII нэмӧдз, ӧні бергалӧ сӧмын вичко славян кывйын. Шыпас петӧма эллин ψ шыпасысь. Шуанног — [ps]. Лыд пасйӧм — 700.
Попов Эраст Алексеевич
Попов Эраст Алексеевич (1926—1986) — коми драматург, режиссёр, актёр.
Пазифее
Видзӧдӧй тшӧтш
Пасифе
Хатанзейский Андрей Гурьевич
Олан туй
Усьӧма 1945-ӧд вося косму тӧлысь 9-ӧд лунӧ тыш дырйи Австрияын Балатон ты бокын.
Кипрушева Анастасия Ивановна
Олан туй
1939—1941-ӧд воясын велӧдчӧма аспирантураын. Сійӧс помалӧм бӧрын 1941-ӧд вося кӧч тӧлысьсянь индомаӧсь старшӧй преподавательӧн, а кык тӧлысь мысти — Коми пединститутса коми кыв кафедраын веськӧдлысьӧн. Тайӧ должносьтяс уджалӧма 1963-ӧд вося кӧч тӧлысьӧдз да петӧма пенсия вылӧ.
Шесталов Юван Николаевич
Шесталов Юван Николаевич  (1937–2011) – манси гижысь, поэт, СССР гижысь котырö пырысь (1962).
Дан кыв
Дан кыв (dansk) — тайӧ герман кыв, Данияын каналан кыв.
Бемба (кыв)
Бемба (chiBemba [tʃiβɛmba]) — тайӧ Замбияын да Конго Демократия Республикаын банту кыв. Анбур — латин.
Рутул кыв
Рутул кыв (мыхIабишды чIел, мыхӀабыж) — тайӧ Дагестанын нах-дагестан кыв.
Вылыс Изьва (Сосногорск район)
История
Посёлок котыртӧма 1965-ӧд вося сора тӧлысь 30-ӧд лунӧ 3 посёлок подув вылын: Крутӧй, Крутӧй (совхоз), Кирпич Завод.
V
История
Рим лыдпас V = 5
Налимов Василий Васильевич
Туясян удж
Лöсьöдiс да веськöдлiс некымын выль туясян нырвизьöн: лад анализлöн метрология, химия кибернетика, экспериментлöн математическöй теория да наукометрия (наука сёрниö пыртiс «наукометрия» термин). Туялiс уна наука мытшöд: биология математизруйтöм, экологическöй прогноз подувъяслысь видлалöм, эволюциялöн аспектъясöн, кыв да мöвпалöм мытшöдъяс, наукалöн философияöн да методологияöн, талун кадся наукаын мортлöн мытшöдъяс, вежöртасъяслöн позяна теория. Кöть и шуöны, мый Налимов вöзйис «Индекс цитирования научных статей» понятие, сiйö лоис водзджык (lang-en|Shepard's Citations; lang-ru|Цитирование Шепарда).
Гаръинскӧй (Сыктывдін район)
Гаръинскӧй (Гарьинский) – Коми Республикаса Сыктывдін районысь Паджга сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь посёлок.
Мӧдлапӧв (Сыктыв район)
Мӧдлапӧв (Ярковская) – Коми республикаын Сыктыв районса Палаззя сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Мошев Аркадий Васильевич
Мошев Аркадий Васильевич (1936–2012) – Коми Республикаса нимйӧза серпасалысь.
Аврамов Иван Иванович
Олан туй
1961-ӧд воын ГИТИС бердын режиссёрлысь вылыс курсъяс помалӧм бӧрын сійӧс индӧмаӧсь Драма театрын главнӧй режиссёрӧн, кӧні режиссёралӧма 1982-ӧд воӧдз.
Леканов Василий Дмитриевич
Гижан удж
1959 восянь пырӧ СССР-са Гижысь котырӧ.
Сингал кыв
Сингал анбур
Гора пасъяс:
Y
Видзӧдӧй тшӧтш
Ү
Щербаков Фёдор Васильевич
Гижан удж
Айму вӧсна Ыджыд тыш вылысь локтӧм бӧрын гижис та йылысь. Сиис аслас ёрт да поэт Ананий Размысловлы кывбуръяс.
Мирошниченко Надежда Александровна
Олан туй
Надежда Мирошниченко чужӧма 1943-ӧд вося сора тӧлысь 3-ӧд лунӧ Москваын. 1949-ӧд восянь олӧ Сыктывкарын. 1964 воын помалӧма Коми канмуса педагогика институтысь филология пакультетса английскӧй кыв велӧдан чукӧр. Школаясын куим во велӧдӧма англия кыв; дас кык во уджалӧма республикаса газетъясын, телевидениеын, Коми АССР-са гижысь котырын консультантӧн (1978—1981).
Сенюков Василий Михайлович
Олан туй
1935—1937-ӧд воясӧ Якутияын геологическӧй экспедицияын уджалысь. 1937—1942-ӧд воясӧ — начальникӧс вежысь, а 1939-ӧд восянь — СССР-са топливнӧй промышленносьт наркоматса Главнӧй геологическӧй управлениеын начальник.
Кулӧма 1975-ӧд вося моз тӧлысь 22-ӧд лунӧ.
X
Видзӧдӧй тшӧтш
Кирилл Х
Данилов Алексей Дмитриевич
Олан туй
Алексей Данилов чужӧма Койгорт районса Ужга сиктын 1907-ӧд вося рака тӧлысь 17-ӧд лунӧ.
Ѵ
Видзӧдӧй тшӧтш
Латин Y
Эльзас кыв
Эльзас кыв (Elsässerditsch) либӧ эльзас сёрнисикас — тайӧ Эльзасын (асыввыв Франция) герман кыв (либӧ немечлӧн сёрнисикас).
Каллирое
Каллирое — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 4,3 км. Юпитерӧдз шӧр кост 24 103 000 км. Каллирое восьтісны Америкаса астрономъяс Тимоти Спар, Джим Скотти, Роберт Мак Миллан, Джеф Ларсен, Джо Монтани, Арианна Глисон да Том Герельс 1999 воын.
Уркай
Ыджда, рöм да паськалöм
Туялысьяс торйӧдӧны войвывса вӧръясын олысь куим сикас уркайӧс.
Ниа выв уркай (Loxia leucoptera; Белокрылый клёст), медся ичӧт лэбач (сьӧктаыс овлывлӧ сӧмын 30 граммӧдз). Рӧмыс кисьмӧм гӧрд сэтӧрлӧн кодь. Айыслӧн бордъяс тӧдчӧны еджыд визьяс, та вӧсна нӧшта нимтӧны еджыд бордъя уркайӧн.
Кушманов Василий Егорович
Олан туй
Кулӧма 1995 вося рака тӧлысь 18-ӧд лунӧ.
Би кинь (журнал)
Ӧтуввез-листбок
2011-ӧд воын «Коми му» холдинглӧн лоӧма асшӧр ӧтуввез листбок. komimu.com ӧтуввез-листын эм торъя лист бокъяс быд петаслӧн — «Коми му» да «Йӧлӧга» газетъяслӧн, «Чушканзі» да «Би кинь» журналъяслӧн.
Парначёв Александр Николаевич
Олан туй
Александр Парначёв чужӧма 1947-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 24-ӧд лунӧ Коми АССРын Сыктывдін районса Ыб сиктын.
Дивехи
Дивехи (ދިވެހި divehi) — тайӧ Мальдив діяс вылын да Миникой ді вылын (Индия) инд-арий кыв, Мальдив Республикаса каналан кыв. Анбур — тана, важӧн эвеля акуру да дивес акуру.
Осипов Александр Георгиевич
Олан туй
1947—1949 воясын велӧдчӧма Горьковса консерваторияын.
Туялан удж
Дасьтӧма сьыланног татшӧм авторъяслӧн кывбуръяс дорӧ: Г. Ермаков, И. Вавилин, Н. Фролов, И. Куратов, С. Попов, Ф. Щербаков, Н. Смирнов, Ю. Сюрвасев, А. Мурзин, В. Елькин, А. Размыслов, С. Тимушев, В. Косарев, М. Лебедев, В. Ширяев, Г. Юшков, Г. Топоров и мукӧд.
Илляшор (Емдін район)
Илляшор (Илья-Шор) – Коми Республикаын посёлок, Емдін районысь Илляшор сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
ß
История
XVIII нэмӧдз ß корсюрӧ вӧдитчисны латин кывйын ss пыдди:
Купальнича лун
Тунасьӧм
Иван войӧ нывъяс гадайчӧны: ветлӧны войнас виж турунла. Сійӧс кусыньтӧны пидзӧс вылас, пиньнас курччӧны да вомас вайӧны гортас. Турунсӧ пуктӧны юрлӧс улас, водӧны пӧрччысьтӧг, некодкӧд оз сёрнитны. Чайтӧны, мый войнас вӧтын волас верӧспуыс.
Коми АССР
История
Айму вӧсна Ыджыд тышӧдз дугдытӧг муніс районъяс артмӧдан удж. 1939 воын Сыктывдін районысь вӧлі торйӧдӧма Кӧрткерӧс район. Шойнаты районысь Кӧрткерӧс районӧ вӧлі сетӧма Пезмӧг сиктсӧвет.
Марков Иван Петрович
Марков Иван Петрович (1913—1941) — Комиысь Сӧветскӧй Союзса Герой (1940). Сылы медводдзаӧн Коми муын чужлӧмаясысь вӧлі сетӧма Сӧветскӧй Союзса Геройлысь ним.
Финн-йӧгра войтыр
Сикасалӧм да лыд
Фин-йӧгра войтырӧс юкӧны кык чукӧр вылӧ: финн да йӧгра.
Юдор
Ним артмöм
Ним артмöма ю дорö пуксьöм вöсна.
Сметанина Раиса Петровна
СССР-са чемпионатъяс
Кызь сайö во Раиса Сметанина вöлi странаын лызьöн котралöмысь медвына спортсменöн. СССР-са чемпионатъясын сiйö шедöдiс 21 зарни (1974, 1976—1977, 1983—1986, 1989, 1991 воясын), 14 эзысь да 15 ыргöн медаль.
Ставмирса чемпионатъяс
Ставмирса чемпионатъяс вылын нималана лызьöн котралысь босьтiс 5 зарни (1974, 1978, 1982, 1985, 1991), 5 эзысь да 4 ыргöн медаль.
Раротонга кыв
Раротонга кыв (Māori Kūki 'Āirani, Te reo Ipukarea), сідзжӧ кук кыв, Куклӧн діяслӧн маори — тайӧ Куклӧн діяс вылын (Выль Зеландия) малай-полинезия кыв, англичанкӧд официал кыв. Анбур — латин.
Ногай кыв
Ногай кыв (ногай тили) - тайӧ тюрк кыв, Карачай-Черкесияын да Дагестанын официал кыв.
Иван лун
Эскӧмъяс
Иван лун войӧ йӧзыс ветлӧны вӧрӧ корсьны ас турун либӧ папоротник, коді пӧ войнас дзоридзалӧ. Эскӧны, мый папоротниксӧ видзӧ бес, и сійӧс колӧ гусявны. Кодлы веськалас дзоридзалысь папоротникыс, сійӧс некод оз кут аддзыны. Коді аддзас ассьыс турунсӧ, лоӧ шудаӧн.
Ä
Шуанног
суоми — [æ]
туркмен — [æ]
Тувалу кыв
Тувалу анбур
Aa, Ee, Ii, Oo, Uu, Āā, Ēē, Īī, Ōō, Ūū, Ff, Gg, Hh, Kk, Ll, Mm, Nn, Pp, Ss, Tt, Vv
Ларимин (кыв)
Пример
sulvi inteenau lottaelauae. sulvi inteenau delannaelaue o liahnnaelaue. inteenau sulvi ecyo lilardoni roo remuh emfe o remuh emfe amalloni roo. enel sulvi intau oi elel limi eneel o elel ani. sulvi inteenau yannaetaue dilarya ormaeta o lotelaue affeira lealfa. telau enel iscesillaemmaivni avame ela o iscesuli giptei ah rute talveena ecyo sulvi lotauae. elel liahni eneel.
Саподилла
Саподилла (Manilkara zapota) — сапота котырса корья пу вид. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Увеа кыв
Увеа кыв (Fakaʻuvea), сідзжӧ уоллис кыв - тайӧ Уоллис да Футуна діяс вылын малай-полинезия кыв. Анбур - латин.
Собянин Гавриил Епифанович
Олан туй
1941 воын ас кӧсйӧм серти мунӧма фронт вылӧ. Медводз сійӧс индӧмаӧсь овмӧс юкӧнӧ, а сэсся — М. И. Калинин нима 48-ӧд номера Ропшаса дивизиялӧн стрелковӧй полкӧ, коді тышкасьӧма Ленинград фронтын. Г. Е. Собянинӧс мӧдӧдӧмаӧсь снайпер школаӧ, кӧні кӧкъямысӧд лунас сетӧмаӧсь винтовка да мӧдӧдӧмаӧсь полкас.
Ö
Швед кывйын Ö пасйӧ ді.
Шуанног
эст — [ø]
маддяр — [ø]
История
Шыпас артмӧма кыдзи лигатура Oͤoͤ , сёрӧнджык  O̎o̎.
Мукӧддырйи немеч кывйын Ö ö пыдди гижӧны OE oe.
Проводников Руслан Михайлович
Олан туй
Руслан Проводников чужис Берёзово каркодь посёлкын 1984 вося тӧвшӧр тӧлысь 20-ӧд лунӧ. Войтыр сикас серти — манси. Дас арӧсын батьыс вайӧдіс сійӧс бокс жырйӧ, медым кыскыны писӧ ывлавывса тышкасьӧмъясысь. Русланлӧн медводдза тренерӧн вӧлі Евгений Вакуев.
2009-ӧд воын помаліс Улыс Вартовскса канму университетысь физическӧй культура да спорт факультет.
Ü
История
Мукӧддырйи немеч кывйын Ü ü пыдди гижӧны UE ue.
Сёська (Сыктывдін район)
Сёська (Шошка) – Коми Республикаса сикт, Сыктывдін районысь Сёська сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
География
Сёська сикт пукалӧ Сыктыв юлӧн шуйга берегас.
Уква каркытш
География
Уква каркытш куйлӧ Коми Республика шӧрын.
Гажаяг (Уква каркытш)
География
Грездсянь Изьвайылӧдз 5 км, Уква карӧдз 67 км.
Ч
Видзӧдӧй тшӧтш
Ɥ
Õ
Õõ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ эст, выру, сету, водь, лив, колтта саами кывъясын, шуанног — [ɤ] (~ [ы]). Сидзжӧ Õ вӧдитчӧны португал да гуарани анбурын ныр пыр шусяна O пасйӧм пыдди, да въет анбурын Ngã тона O шы пасйӧм пыдди.
Ҁ
Видзӧдӧй тшӧтш
Ϟ
Цембер Андрей Андреевич
Олан туй
1899—1915 воясӧ веськӧдліс Усть-Сысольскса публичнӧй библиотекаӧн.
Кулӧмдінса школа
Кулӧмдінса школа — Коми Республикаса Кулӧмдін сиктса школа, коді панӧ ассьыс историясӧ 1843 восянь.
Кочанова Анастасия
Олан туй
Сэсся велӧдчис Коми республикаса Юралысь бердын искусствояс гимназиялӧн йӧктан юкӧдын.
Гимназия бӧрын Настя помаліс Коми Республикаса искусствояс колледж. Велӧдчигӧн мукӧд студентыскӧд ӧттшӧтш йӧктіс Опера да балетлӧн республика театрлӧн сцена вылын.
Гренланд кыв
Гренланд анбур
Пыртӧм кывъясын сідзжӧ:
B b, Cc, Dd, Ww, Xx, Yy, Zz, Øø, Öö, Åå
Маракуйя
Маракуйя (Passiflora edulis) — пассифлора котырись корья пу вид. Сійӧ быдмӧ Медшӧр Америкаын.
Важ скандинав кыв
Fyrsta Málfræðiritgerðin (Медводдза грамматика, XII нэм)
a, ȧ, ǫ, ǫ̇, e, ė, ę, ę̇, ı, i, o, ȯ, ø, ø̇, u, u̇, y, ẏ, b, ʙ, c, ᴋ, d, ᴅ, f, ꜰ, g, ɢ, ǥ, h, l, ʟ, m, ᴍ, n, ɴ, p, ᴘ, r, ʀ, s, ꜱ, t, ᴛ, þ, x, z
Я
История
Шыпас петӧма Ѧ шыпасысь.
Висьт Кӧрт айка
Важӧн пӧ тай вӧвлӧма Кӧрт айка.Сiйӧ пӧ, вӧлӧм, став йӧзсӧ сёйӧ.И татысь йӧзыс ставыс бырлӧма.Сiдз тай ме кывлi кыськӧ.Сэсся ӧтик локтас казак.Эжва кузя кутас кывтны дай кытӧнкӧ петук шы кылӧ.Сэтчӧ сэсся-й овмӧдчылӧма.Сiйӧ казакыс вӧлӧм ветлӧ-кытшлалӧ, чери кыйӧ да.А кватитчас да сэсся Эжвасяньыд зэв матын вӧлӧма.Ыджыд йӧр горулын сэтшӧм чудь гу эм.Сэтӧн дзебсьӧмӧн овлӧмаӧсь важӧн йӧзыс.И гусӧ, сiйӧ мыльксӧ, ми век на чудь гуӧн шуам.Вот сэсся Ыджыд йӧрад и стрӧитчас казакыд.Казакыс овмӧдчылӧма и сэсянь сэсся-й цӧзыс чукӧрмӧма, казаксяньыс.Кӧрт айкаыс вӧлӧм став йӧзсӧ сёйӧ вочасӧн.А сэсся сэсянь йывмӧма цӧзыс, казаксяньыс.Роч вӧлӧма мортыс, абу коми.Сэсся тай переходитӧма комиӧ.
Тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс (2022)
Пекин вӧлі юӧртӧма Олимпиада нуӧданінӧн Олимпиада войтыркостса комитетлӧн сессия дырйи 2015-ӧд вося сора тӧлысь 31-ӧд лунӧ Куала-Лумпурын. Пекин лоис историяын дзик ӧти карӧн, кӧні нуӧдӧма гожся да тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс.
Коми му Олимпиадаын
Тӧвся Олимпиада вылӧ веськалісны Комиысь кык спортсмен: лызьӧн котралысьяс Илья Семиков да Юлия Ступак (нывд. Белорукова). Медводдза лунас жӧ Ю. Ступак котӧртіс 15 км скиатлонын да шедӧдіс 24-ӧд места.
Å
Шуанног
суоми — [o̞]
Калеана
Калеана (Caleana) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Австралияын.
Ѧ
История
Роч кывйын 1708 воӧдз ѧ вӧдитчисны я пыдди.
Байдӧг варыш
Оласног да сёян
Тайӧ варыш сикасыс, кыдзи и мукӧдыс, яй выв тылаборда. Пырджык кыйӧны-куталӧны байдӧгъясӧс. Весиг поздысьӧны найӧ сійӧ жӧ местаясас, кӧні быдтысьӧны байдӧгъясыс. Сы вӧсна коми йӧз и нимтӧны байдӧг варышӧн. Байдӧгысь ӧтдор варышъясыс кынӧмпӧтсӧ перйӧм могысь уськӧдчывлӧны уткаяс, таръяс да кӧчьяс вылӧ. Кутавлывлӧны тшӧтш тундраын олысь кынь шыръясӧс — леммингъясӧс. Кӧдзыдъяс дырйи сибӧдчывлӧны морт оланінъяслань, кытысь налы мойвилӧ тшапнитны чавканӧс, ракаӧс либӧ гулюӧс. Байдӧг варыш лыддьыссьӧ шоч лэбачӧн, та вӧсна пыртӧма видзан пемӧсъяслӧн лыдӧ да пасйӧма Гӧрд небӧгын.
Висьт Ульяновскӧй манастырь
Висьтыс босьтӧма небӧгысь “Коми йӧзкостса важ висьтъяс” кодӧс чукӧртӧма Веньӧ Яркӧ Юрӧ (Юрий Герасимов Рочев)
D̦
Сідзжӧ D̦ вӧдитчисны XIX нэмӧ румын анбурын [z] либӧ [d͡z] шы пасйӧм пыдди.
Калопогон
Калопогон (Calopogon) –  Орхидея котырса быдмӧг увтыр. Сійӧ быдмӧ Америкаын.
Семуков (Емдін район)
Ним артмӧм
Семуков грездлы нимсӧ пуктӧма медводдза олысьлӧн ним серти (Семук — лелькуйтан формаа Сёма нимысь) либӧ сылӧн ов серти (Семуков).
Фольклор
Семуковын ӧшым тӧлысь 19 лунӧ пасйылӧмаӧсь Микӧла лун. Тайӧ лун кежлӧ быд керкаын мыськылӧмаӧсь джодж, дасьтылӧмаӧсь пызан, пӧжавлӧмаӧсь пирӧг, пулӧмаӧсь сур. Гаж вылӧ волывлӧмаӧсь мукӧд сикт-грездысь гӧститны. Асывнас сиктса йӧз вичкоӧ ветлӧмаӧсь, а та бӧрын гӧсьтъяскӧд ӧттшӧтш пызан сайӧ пуксьылӧмаӧсь.
География
Семуков грезд сулалӧ Эжва юлӧн шуйгалапӧлын.
Ачыс Семуковыс нюжалӧ 2,5 верст кузьта автотуй ӧт-мӧдарті да тэчӧма куим юкӧнысь: Катыдпом, Шӧрсикт, Кывтыдпом.
Важъя кадӧ
1872 воӧ сиктын лэптӧмаӧсь Микӧла вичко. Сійӧ сэсся сотчӧма да, 1888 воын йӧзыс кыпӧдӧмаӧсь выль пу вичко. Тайӧ жӧ воӧ тані вӧлі восьтӧма вичкобердса школа.
1920-30 воясӧ
20-ӧд воясӧ грездъясын котыртлісны вый да йӧв вӧчан артельяс.
ХХ нэм мӧд джынйын
1966 воын котыртлісны «Коквицкӧй» совхоз да Семуков лоис I юкӧнлӧн шӧринӧн.
Овмӧс да быт
Грездсаяс вӧдитӧны видз-му, видзӧдны скӧт, ветлӧны вӧрӧ тшакла, вотӧсла.
Культура да велӧдӧм
Школа ни дзоляясӧс видзанін Семуковын ӧні абу. Грездса челядь велӧдчӧны Кӧжмудор сиктса шӧр школаын.
Æ
Шуанног
фарер — [a], [ɛa], [eː], [ɛ]
Висьт Ярук Иван
Коркӧ сiйӧ узьмӧдчас вӧр керкаын.Вӧрсаясыд и локтасны сiйӧс кыскыны.Кватитасны юрсиӧдыс.Сылы ки улад шедӧ стобйыс, кодӧс тулъялӧны ӧдзӧс водзас, мед кинад пыксьыны сы вылӧ.Мӧд киас чер шедас.Стобъяд петитчас да юрситӧ кыскӧны. Сӧтас чернас да кералiгтырйи вӧтлас вӧрсаястӧ.
Уличпом (Сыктыв район)
Уличпом (Уличпом) – Коми республикаын Сыктыв районса Куратов сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Потолицын Валерий Андреевич
Потолицын Валерий Андреевич (1953— 2022) — коми бурдӧдысь, депутат, общественник.
Ø
Шуанног
лунвыв саами — дифтонгъясын yø [yo] да øø [oe]
Видзӧдӧй тшӧтш
Кирилл Ѳ
Ѭ
Ѭѭ — кирилл анбурлӧн шыпас, бергаліс важ славян кывйын. Шуанног — [jɔ̃]. Болгар анбурын Ѭ вӧдитчисны 1910-ӧд воясӧдз ӧнія йъ пыдди.
Поромӧсь (Уква каркытш)
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Нук
Нук (грен. Nuuk, важӧн дан. Godthåb, Готхоб) - тайӧ Гренландия ді вылын кар, Гренландиялӧн юркарыс.
Йӧз: 16 454
Марков Валерий Петрович
Марков Валерий Петрович (1947) — фин-йӧгра мирын нималана морт, физик-туялысь, физика-математика наукаясса кандидат (1975), общественнӧй удж вӧчысь, депутат, политик.
Велӧдан да туясян удж
1975 воын дорйис физика-математика наукаясса кандидат ним вылӧ диссертациа.
«Коми войтыр» ӧтмунӧмын удж
«Олантуйяслӧн Ыджыд энциклопедиаын» коми войтыр ӧтувтӧмӧ сылӧн пай йылысь пасйӧма: «Возглавив национальное движение Коми народа, проявил высокие организаторские способности, сумел сплотить вокруг себя единомышленников-сторонников цивилизованных методов национального строительства. Возглавляемый им Комитет возрождения Коми народа пользуется большим авторитетом у населения республики, активно участвует в законотворческом процессе: по его инициативе представительным органом власти Республики Коми принят ряд законодательных актов, направленных на защиту прав коренного населения республики. В. П. Марков уделяет большое внимание развитию международных контактов Республики Коми, укреплению конструктивного сотрудничества национальных движений».
Вежова Октябрина Михайловна
Олан туй
Кулӧма 2011-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 6-ӧд лунӧ.
Автоное
Автоное — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 2 км. Юпитерӧдз шӧр кост 24 046 000 км. Автоное восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт да Джен Клина 2001 воын.
Абазин кыв
Абазин кыв (абаза бызшва, abaza byzšwa) - тайӧ абхаз-адыг кыв, Карачай-Черкесияын каналан кыв. Сідзжӧ абазинӧн сёрнитӧны Турцияын.
Пинькай
Ыджда
Кузьтаыс 14-18 сантиметр, сьöктанас овлывлö 25 граммöдз.
Небӧг Robinzon
Роч вылӧ вуджӧдӧма да лӧсьӧдӧма Лев Николаевич Толстой 1862 воын. Комиӧдіс М. Шестаков.
Дозмӧр варыш
Оласног да сёян
Дӧзмӧр варышъяс нэм чӧжныс олӧны гозйӧн-гозйӧн да оз вежлавны ассьыныс пӧвнысӧ. Но кыйсьӧны век ӧткӧн-ӧткӧн, и мый шедӧ, быдӧн ачыс сёйо. Сӧмын быдтысян кадас ӧтув пӧткӧдчӧны. Став лэбачыс, посньыдыс и гырысьыс, весьӧпӧрлӧны, казяласны кӧ варышыслысь енэжын шлывъялӧмсӧ, да зільӧны дзебсьыны сыысь — сук понӧляинӧ, му горсйӧ, а сиктъяс бердын кӧ, весиг керкаад лэбыштасны. Но варышъясыс уськӧдчӧны кыйдӧсыс вылӧ оз сӧмын восьсӧн, но тшӧкыда и гусьӧн кыйӧдчанінсянь.
Тимушев Андрей Антонович
Олан туй
Андрей Тимушев чужӧма Вӧлӧгда губерняын Усть-Сысольск уездса (ӧні — Коми Республикаса Кулӧмдін районысь) Немдін сиктын 1897 вося моз тӧлысь 24-ӧд лунӧ. Коми. Помалӧма начальнӧй школа. Ветлӧма Медводдза мирӧвӧй тыш вылӧ: повтӧмлунысь сійӧс кыкысь наградитӧмаӧсь Георгиевскӧй крестӧн.
Ь
Видзӧдӧй тшӧтш
Ъ, Ꙏ, Ҍ, Ѣ
Гӧгыль
1920 гыч тӱнал-металл-влак диск дене ий эркын-эркын вашталтыш лиеш спицовывать штампованный орава тыртыш, тыглай производствын да шулдырак. Ынде лу ий кыдалне нуно тыгай лийыт стандартыште электроникым ыштыше, но верын-верын, сша-ште, мутлан, «спицовка» машинам налын эртарыме шергакан шӱй даҥыт 1950-х — 1960 ийыште завод оборудований але ешартыш семын веле опция (посна случайлаште да 1980-е — 1990 викиклатыште, мутлан, завод темлалтеш диск-влак Cadillac Deville Brougham спицованный 1996 ий марте). Таче тудын дене классический эн ончыч автомобиль да лоурайдер субкультура მტკვარი.
Медводдза спас
Медводдза спас — коми йӧзкостса календарын куим спас празьникысь медводдзаыс, подуласьӧ вичко празьник вылӧ. Пасйӧны моз тӧлысь 14-ӧд лунӧ.
Ꜯ
Чутіка кватрильо лӧсьӧдіс францискан манак Алонсо де ла Парра.
Ŋ
1931—1937 воясӧ Ŋ вӧдитчисны яран анбурын. 1934—1937 воясӧ шыпас бергаліс сідзжӧ кильдин саами кывйын.
Видзӧдӧй тшӧтш
Латин Ꜧ
Соров Иван Васильевич
Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ
Асыввыв Пруссияын чорыд тышъяс дырйи ёна ранитчис. Кулі 1945 вося косму тӧлысь 26-ӧд лунӧ медсанбатын. Гуалӧма Калининград обласьтысь Зеленоград районса Русское посёлоклӧн ӧтувъя гуын.
Ž
Шуанног
туркмен — [ʒ]
Маврикий креол кыв
Маврикий креол кыв (kreol morisien) — франсуз креол кыв, кутшӧмӧн сёрнитӧны Маврикий ді вылын. Анбур — латин.
Ꜣ
Ꜣ<span style="display: inline-block; transform: translateY(0.135em)">ꜣ  (египтология алеф) — латин анбурлӧн шыпас. Ꜣ вӧдитчӧны кыв туялысьяс египет кывлӧн транскрипцияын. Шуанног — [ʔ].
Оск кыв
Пример
𐌄𐌊𐌊𐌖𐌌 𐌔𐌅𐌀𐌝 𐌐𐌝𐌃 𐌇𐌄𐌓𐌉𐌄𐌔𐌄𐌕 𐌕𐌓𐌝𐌝𐌁𐌀𐌓𐌀𐌊 𐌀𐌅𐌞𐌌 𐌕𐌄𐌓𐌄𐌝 𐌐𐌞𐌃 𐌋𐌉𐌝𐌌𐌝𐌕𐌞𐌌 𐌐𐌄𐌓𐌍𐌞𐌌 𐌐𐌞𐌝𐌔 𐌇𐌄𐌓𐌄𐌊𐌋𐌄𐌝𐌔 𐌚𐌝𐌝𐌔𐌍𐌞 𐌌𐌄𐌚𐌉𐌝𐌔𐌕, 𐌞 𐌄𐌇𐌕𐌓𐌀𐌃 𐌚𐌄𐌝𐌇𐌞𐌔𐌔 𐌐𐌞𐌔 𐌇𐌄𐌓𐌄𐌊𐌋𐌄𐌝𐌔 𐌚𐌝𐌝𐌔𐌍𐌀𐌌 𐌀𐌌𐌚𐌓 𐌄𐌕, 𐌐𐌄𐌓𐌕 𐌅𐌝𐌀𐌌 𐌐𐌞𐌔𐌔𐌕𐌝𐌔𐌕 𐌐𐌀𐌝 𐌝𐌐 𐌝𐌔𐌕, 𐌐𐌞𐌔𐌕𐌉𐌍 𐌔𐌋𐌀𐌂𐌝𐌌 𐌔𐌄𐌍𐌀𐌕𐌄𐌝𐌔 𐌔𐌖𐌅𐌄𐌝𐌔 𐌕𐌀𐌍𐌂𐌉 𐌍𐌞𐌃 𐌕𐌓𐌝𐌁𐌀𐌓𐌀𐌊𐌀𐌅𐌞𐌌 𐌋𐌝 𐌊𐌝𐌕𐌖𐌃. 𐌝𐌍𐌝𐌌 𐌝𐌞𐌊 𐌕𐌓𐌝𐌁𐌀 𐌓𐌀𐌊𐌊𐌉𐌖𐌚 𐌐𐌀𐌌 𐌍𐌞𐌅𐌋𐌀𐌍𐌞𐌔 𐌕𐌓𐌝𐌁𐌀𐌓𐌀𐌊𐌀𐌕𐌕𐌖𐌔𐌄𐌕 𐌝𐌞𐌊 𐌕𐌓𐌝 𐌁𐌀𐌓𐌀𐌊𐌊𐌉𐌖𐌚 𐌝𐌍𐌝𐌌 𐌞𐌝𐌕𐌕𐌉𐌖𐌚 𐌀𐌁𐌄𐌋𐌋𐌀𐌍𐌞𐌌 𐌄𐌔𐌕𐌖𐌃. 𐌀𐌅𐌕 𐌐𐌞𐌔𐌕 𐌚𐌄𐌝𐌇𐌞𐌝𐌔 𐌐𐌞𐌔 𐌚𐌝𐌔𐌍𐌀𐌌 𐌀𐌌 𐌚𐌓𐌄𐌕, 𐌄𐌝𐌔𐌄𐌝 𐌕𐌄𐌓𐌄𐌝 𐌍𐌄𐌐 𐌀𐌁𐌄𐌋 𐌋𐌀𐌍𐌞𐌔 𐌍𐌄𐌐 𐌍𐌞𐌅𐌋𐌀𐌍𐌞𐌔 𐌐𐌝𐌃𐌖𐌌 𐌕𐌓𐌝𐌁𐌀𐌓𐌀𐌊𐌀𐌕𐌕𐌝𐌍𐌔. 𐌀𐌅𐌕 𐌕𐌇𐌄 𐌔𐌀𐌅𐌓𐌞𐌌 𐌐𐌞𐌃 𐌄𐌔𐌄𐌝 𐌕𐌄𐌓𐌄𐌝 𐌝𐌔𐌕, 𐌐𐌞𐌍 𐌐𐌀𐌕𐌄𐌍𐌔𐌝𐌍𐌔, 𐌌𐌞𐌝𐌍𐌝𐌊𐌀𐌃 𐌕𐌀𐌍 𐌂𐌉𐌍𐌞𐌃 𐌐𐌀𐌕𐌄𐌍𐌔𐌝𐌍𐌔, 𐌝𐌍𐌝𐌌 𐌐𐌝𐌃 𐌄𐌝𐌔𐌄𐌝 𐌕𐌇𐌄𐌔𐌀𐌅𐌓𐌄𐌝 𐌐𐌞𐌊𐌊𐌀𐌐𐌝𐌃 𐌄𐌄𐌔𐌕𐌉𐌕 𐌀𐌝𐌕𐌕𐌝𐌞𐌌 𐌀𐌋𐌕𐌕𐌓𐌀𐌌 𐌀𐌋𐌕𐌕𐌓𐌞𐌔 𐌇𐌄𐌓𐌓𐌝𐌍𐌔. 𐌀𐌅𐌕 𐌀𐌍𐌕𐌄𐌓 𐌔𐌋𐌀𐌂𐌝𐌌 𐌀𐌁𐌄𐌋𐌋𐌀𐌍𐌀𐌌 𐌝𐌍𐌝𐌌 𐌍𐌞𐌅𐌋𐌀𐌍𐌀𐌌 𐌔𐌞𐌋𐌋𐌀𐌃 𐌅𐌝𐌞 𐌖𐌓𐌖𐌅𐌞 𐌝𐌔𐌕. 𐌄𐌃𐌞 𐌄𐌝𐌔𐌀𐌝 𐌅𐌝𐌀𐌝 𐌌𐌄𐌚𐌉𐌀𐌝 𐌕𐌄𐌓𐌄𐌌𐌄𐌍 𐌍𐌉𐌞 𐌔𐌕𐌀𐌝𐌄𐌕.
Шучи (Сыктыв район)
Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.
Хаос (Койпер вӧньлӧн объект)
19521 Хаос — тайӧ Шонді ылдӧсын Койпер вӧньлӧн объект. Сылӧн радиус — 230 км. Хаос восьтісны Америкаса астрономъяс 1998 воӧ.
Гожся Олимпиада ворсӧмъяс (2012)
Россияса медалистъяс
Россияса ворсысьяс пиысь медальяс босьтiсны:
Олимпиадаын Комиысь спортсменъяс
Лондонса Олимпиада вылын Комиысь вöлi кык спортсмен – варччысьяс: Вятчанин Аркадий да Сухоруков Александр.
Сора тöлысь 29-öд лунö Вятчанин Аркадий эз веськав полуфиналö (лои öкмысöдöн), кор варччис мыш вылас 100 метра (кад – 53.79).
Моз тöлысь 1-öд лунö Вятчанин Аркадий варччис мыш вылас 200 метра. Сiйö лои 17-öдöн (кад – 1.58.69). Та вöсна эз вермы пырны 16 финалист лыдö да водзö вермасьны медальяс вöсна.
Герсе
Видзӧдӧй тшӧтш
Эрса
Ğ
Ğğ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ турок, азербайджан, тотара, крымтотара, лаз кывъясын.jnng
Шуанног
лаз — [ɣ]
Мон кыв
Мон кыв (ဘာသာ မန် [pʰesa mɑn]) — тайӧ Мъянмаын да Таиландын мон-кхмер кыв, Мон асвеськӧдлан обласьтын (ӧні Мъянмалӧн регион) официал кыв.
Ѣ
История
Роч анбурын 1918 воӧдз Ѣ вӧдитчисны Е пыдди ӧткымын кывъясын.
Вичко славян кывйын ѣ вӧдитчӧны кыдз рочын 1918 воӧдз.
Вӧркута каркытш
География
Вӧркута каркытш куйлӧ Коми Республика асыв-войвылын.
Оланінъяс
Вӧркута каркытшӧ пырӧны: ӧти кар (Вӧркута), 8 карсяма посёлок, 5 посёлок, 2 грезд. Нӧшта кык посёлок лои Вӧркута карлӧн микрорайонъясӧн, а 6 посёлок дзикӧдз бырӧдӧма да тупкӧма. Водзынджык вӧлӧма: ШУ-2, Заречный, Дорожный, Загородный, Тепличный.
Тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс (2014)
Олимпиада би
Бисӧ нуасны 14 сюрс факелоносец да 30 сюрс сайӧ волонтёр. Таысь кындзи сылы ковмас пуксьывлыны машинаӧ, мунны поездӧн, лэбны самолётӧн, котӧртны вӧвъясӧн да кӧръясӧн. Нӧшта бисӧ лэдзласны Байкал ты пыдӧсӧдз, лэптывласны Эльбрусӧдз, нуласны Войвыв полюсӧ да, мойвиас кӧ, мӧдӧдласны космосӧдз. Россияті кытшовтігӧн би волас уна нималана инӧдз: Яснӧй Полянаӧ, Куршан кӧсаӧдз, Авачин вулканъяс петанінӧ, Кижи музей-заповедникӧ да мукӧдлаӧ.
Сыктывкарын Олимпиада би
Коми Республикаса юркар Сыктывкарӧ Тӧвся Олимпиада би воис вӧльгым тӧлысь 2-ӧд лунӧ Кардорсянь самолётӧн. Би нуан эстафеталӧн кузьтаыс — 19 километра, би нуисны карлӧн 30 уличаті. Ставнас вӧлі 90 би нуысь, кодъяс вежласисны быд 200 метра мысти.
Иван Бабиков
Иван БАБИКОВ лызь вылӧ сочиса олимпиада дырйи сувтліс нёльысь. Скиатлонын (15 км классика да 15 км ас кӧсйӧс серти стиль) лои 25-ӧд мортӧн (кад — 1:10:14.6; кольччис +1:59.2). 15 км классикаӧн котӧртігӧн И.Бабиков воис 39-ӧдӧн (кад — 41:49.2; кольччис +3:19.5). 4x10 км эстафетаын Канада команда, кӧні котӧртіс Иван Бабиков, лои 12 местаын (кад — 1:33:19.0; кольччисны +4:37.0). Медся кузь дистанция вылын (50 км масс-стартын) И.Бабиков воис сӧмын 20 мортӧн (кад — 1:47:41.8; кольччис +46.6).
Маегов Афанасий Андреевич
Олан туй
1927—1932 воясын велӧдчис Москваын Гӧрд профессура институтын. Сійӧс помалӧм бӧрын уджаліс «Под знаменем марксизма» журналын кывкутысь секретарӧн, веськӧдліс Гӧрд профессура институтын кафедраӧн.
Гижан удж
Афанасий Маегов гижис Варыш, Йӧй Микит гусянимъяс улын.
Компьютер
11. Компьютер шыр
Юрьё Йоосеппи Вихман
Вихман Юръё Йоосеппи (суоми Wichmann Yrjö Jooseppi) (1868–1932) — Суомиысь кыв, фольклор да этнография туялысь.
Каллихоре
Каллихоре — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1 км. Юпитерӧдз шӧр кост 24 043 000 км. Каллихоре восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2003 воын.
Архе
Архе — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 23 355 000 км. Архе восьтіс Америкаса астроном Скотт Шеппард 2002 воын.
Буткан (Удора район)
Буткан (Буткан) – Коми республикаын сикт, Удора районысь Буткан сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Ç
Çç — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ турок, азербайджан, туркмен, тотара, крымтотара, гагауз, лаз, чечен, курд, штип, франсуз, окситан, каталан, португал, фурлан, лигур, манинса кывъясын.
Шуанног
манинса — [t͡ʃ] çh диграфын (ch диграфлӧн шуанног — [x]).
Ě
Видзӧдӧй тшӧтш
Ӗ
Конкка Унелма Семёновна
Туясян удж
1966-ӧд воын дорйӧма кандидат ним вылӧ диссертация «Карелса сатираа мойд» тема серти, мый подулын бӧрынджык вӧлі йӧзӧдӧма монография.
Гижан удж
У. Конкка — Суомиса Литературнӧй котырӧ, «Калевала» котырӧ да М. Кастрен котырӧ пырысь, фольклористъяслӧн ставмирса ассоциация да Карелияса просветительскӧй котырӧ пырысь.
CD/DVD дисккутан
CD/DVD дисккутан тайӧ компьютерлӧн лӧсьӧдантор.
Шӧрдін (Вуктыл каркытш)
Шӧрдін (Шердино) — Коми республикаын Вуктыл каркытшӧ пырысь посёлок. 2015 вося вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лунӧдз вӧлі пырӧ Вуктыл районын Дутов сикт овмӧдчӧмин улӧ.
Будинос (кыв)
Будиносӧн кывбур
Ezre veta no vorsa keddas,
Старцев Георгий Афанасьевич
Туясян удж
Аспирантӧн на велӧдіс Ленинград канму университетысь география факультетлӧн этнография юкӧнын (финн-йӧгра этнографияысь семинарий, перымса финн-йӧгра этнографияысь курс). 1925 восянь велӧдіс Войвывса войтыръяслӧн Институтын ӧстяк да вӧгул кывъяс. 1928 восянь — Ленинградса канму педагогика институтлӧн коми юкӧнын доцент (коми войтырлӧн этнография да история), 1931 восянь — ЛИЛИ-ын этнография кафедраса велӧдысь.
Зеленеч (Сыктывдін район)
География
Зеленеч (Зельнеч) пукалӧ Эжва юлӧн шуйга берегын. Сиктсянь Выльгорт юрсиктӧдз 33 км.
Кейзерлинг Александр Андреевич
Олан туй
Чужӧма 1815-ӧд вося моз тӧлысь 27-ӧд лунӧ Курляндия губернялӧн Тальсен уездса Кабил вӧлӧсьт улӧ пырысь Кабилленын (ӧні – Латвия). Челядь дырйиыс да том дырйиыс олӧма бать-мамыслӧн имениеас. Бура кужӧма ворсны пианиноӧн. 1833-ӧд воын пырӧма велӧдчыны Берлин университетӧ, кӧні медводз велӧдӧма право, а сэсся естественнӧй наукаяс. Та кадӧ жӧ ёртасьӧма Отто Бисмарккӧд, коді сёрӧнджык лоӧма Германия империяса канцлерӧн.
Чиган кыв
Чиган анбур
Чиган латин анбуръясысь ӧти:
Чиганӧн текстъяс
Сыр мэра́ва, гаравэ́н ман
Машкир ма́л буглы́ ачя́ва
Дэвлэ́с мэ на джина́ва.
Павлов Александр Иванович
Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ
Тышкасис 1942 вося косму тӧлысьсянь.
É
Éé — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ важ скандинав, исландса, дан, норвег, швед, люксембург, африкаанс, франсуз, окситан, испан, каталан, галис, португал, итальян, ирландса, кӧмри, маддяр, чех, словак, кашуб, въет, навахо кывъясын. Англичан, нидерландса да тотара (латин) анбурын É мукӧддырйи гижӧны пыртӧм кывъясын да ас нимъясын.
Шуанног
маддяр — [eː]
Í
Íí — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ важ скандинав, исландса, фарер, окситан, испан, каталан, галис, португал, ирландса, маддяр, чех, словак, тотара, въет, навахо кывъясын.
Шуанног
фарер — кузь [ʊiː], дженьыд [ʊi]
Помӧсдін район
История
Помӧсдін район бырӧдісны 1963-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 2 лунӧ, кор Кулӧмдін, Помӧсдін да Шойнаты районъяс подув вылын вӧлі лӧсьӧдӧма Кулӧмдін промышленнӧй да Кулӧмдін сиктса районъяс (шӧринъясыс — Кулӧмдін сиктын).
Маркова Галина Петровна
Удж
Г. П. Маркова вӧлӧма «Финно-угорский мир» (1993) ӧтувъя тележурнал котыртысьяс лыдын.
Тышын заслугаясысь (медаль)
Мыйысь сетӧны
1944 вося лӧддза-номъя тӧлысь 4-ӧд лунсянь 1957 вося кӧч тӧлысь 14-ӧд лунӧдз «Тышын заслугаясысь» медаль сідзжӧ вӧлі сетӧны Гӧрд Армияын, Военнӧ-Морскӧй Флотын, пытшкӧсса делӧяс да канмуса безопасносьт органъясын 10 во служитӧмысь.
Руч (Кулӧмдін район)
Руч пӧчинок артмӧм
1678-ӧд вося гижалӧм серти небӧгын Руч грездын пасйӧма некымын овмӧс. Найӧ 3, 6 олысь вӧлӧма, нывбабаяс абуӧсь. Некутшӧм содтӧд юӧр абу.
Юдинъяс — ов — Юда (шодка), вичко нимысь.
Сем Ӧндрей (Ускар каркытш)
История
Водзынсӧ вӧлі Сем Ӧндрей сикт сӧветлӧн юрсиктӧн.
Лисовский Юрий Николаевич
Серпасасьӧм
Нырвизьяс — графика, живопись, дизайн, этнофутуризм.
Á
Шуанног
ирландса — [ɑː]
Анисимов Павел Александрович
Анисимов Павел Александрович (1886—1947) — шылад тэчысь, коми фольклор туялысь.
Югыдъяг (Кулӧмдін район)
География
Кулӧмдін юрсиктсянь Югыдъягӧдз 83 км.
Эванте
Эванте — тайӧ Юпитерлӧн спутник. Сылӧн радиус — 1,5 км. Юпитерӧдз шӧр кост 20 800 000 км. Эванте восьтісны Америкаса астрономъяс Скотт Шеппард, Дэвид Джуитт да Джен Клина 2001 воын.
Истомина Анна Юрьевна
Истомина Анна Юрьевна (1964) — перым коми гижысь.
Вадыб (Сыктыв район)
Вадыб (Вадыб) – Коми республикаын Сыктыв районса Куньыб сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Вӧзь
Ыджда да рӧм
Вӧзь — вель ыджыд утка, пӧшти кык пӧв мыгӧраджык жыдачысь – сьӧктаыс овлывлӧ кило джынсянь ӧкмыссё граммӧдз, тушаыслӧн кузьтаыс – 57 сантиметрӧдз.
Гозйӧдчан кадас айыслӧн мышку вылысыс да ӧтар-мӧдар бокыс руд, вомӧн ногыс вӧсньыдик чукыля визьясаӧсь. Кынӧм улыс еджыд, зобйыс рудов ӧмидз рӧма. Юрыс да сьыліыс гӧрдовперкаль. Кымӧсас эм еджыд кушин. Син бӧжладорас тӧдчӧ куим пельӧса чутпас. Бордъяс «рӧмпӧштаныс» югыд турунвиж, помъясӧдыс сьӧдӧн дорӧсалӧма.
Сердитов Константин Степанович
Гижан удж
Гуся нимыс — Скӧр Кӧсьта.
Помйыв (Сыктыв район)
География
Грезд пукалӧ Буб юлӧн веськыд берегын. Помйывсянь Куратов шӧрсиктӧдз км, Визин юрсиктӧдз  км.
Рохингъя (кыв)
Рохингъя (Ruáingga) - Мъянмаын (Аракан штатын) да Бангладешын (Читтагонг районын) инд-арий кыв. Анбуръяс - ханифи (выль аслыссикас анбур), араб, бирма да латин (рохингъялиш).
Подоров Иван Гаврилович
Гижан удж
Гаврил Иван гижлӧма кывбуръяс да очеркъяс. Йӧзӧдлывлӧма «Ударник» журналын.
Несанелис Дмитрий Александрович
Олан туй
Дмитрий Несанелис чужӧма 1960-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 5-ӧд лунӧ Сыктывкарын. Помалӧма 4-ӧд №-а карса шӧр школа, Сыктывкарса канму университетысь история факультет. Сӧветскӧй армияын служитӧм бӧрын велӧдӧма история сыктывкарса 35-ӧд №-а школаын. Кыв, литература да история институтын аспирантура помалӧм бӧрын 1989—2000-ӧд восӧ уджалӧма этнография секторын.
Визя Đ
Шуанног
джарай — [ɗ] либӧ [ʔd]
Симаков Иван Николаевич
Олан туй
1932—1935 воясӧ Иван Симаков велӧдчис Москваын, а 1935 восянь уджаліс Коми гижысь котырлӧн веськӧдланінын. 1936 вося моз тӧлысьӧ сійӧс репрессируйтісны, 1939 вося моз тӧлысьӧ бӧр лэдзисны помкаяс тырмытӧм вӧсна.
Ябыр
Оласног да поздйысьöм
Медводдза лунъясас йылӧмыс этшаника на сёйӧны, но налӧн вытьыс ӧтарӧ содӧ. Сы вӧсна сёянсӧ ябыр гозъялы лоӧ ваявны пыр унджык и унджык. Водз асывсянь сёр рытӧдз дугдывтӧг ноксигад налы атшвайтӧдзыс овлывлӧ. Борд йылас кыпӧдчӧм бӧрын том лэбачьясыс чукӧртчӧны гырысь кельӧбъясӧ да лунтыръясӧн лэбалӧны градъяс, ыбъяс, видзьяс весьтын, зiля кокалӧны лёльӧясӧс да нидзувъясӧс, вой мазiяслысь, слӧнгагъяслысь, лотшакъяслысь горш номыръяссӧ, кодъяс вайӧны уна лёк кӧдзаяслы, пуктасъяслы, веж быдмӧгъяслы. Пӧткӧдчӧны ябыръяс тшӧтш вотӧс тусьясӧн да быдмӧг кӧйдысӧн.
Сантали
Сантали (Hor) - тайӧ Индияын (Бихар, Джаркханд, Орисса, Рытыввыв Бенгал штатъяс), Непалын, Бутанын да Бангладешын мунда кыв, Джаркханд штатлӧн официал кывъяс ӧті. Анбуръяс - ол чики, деванагари, бенгал, латин.
Титов Иван Павлович
Титов Иван Павлович (1908—1941) — коми поэт, комсомолын уджалысь.
Колва (Ускар каркытш)
История
Водзынсӧ вӧлі пырӧ Колва сикт сӧветлӧн юрсиктӧн.
Щипачкин Александр Иванович
Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ
1942-ӧд вося моз тӧлысьӧ Горький карысь Автозавод райвоенкомат босьтӧма Гӧрд Армияӧ. Айму вӧсна Ыджыд тыш вылын 1943-ӧд вося ода-кора тӧлысьсянь. Тышкасьӧма Степса да Мӧд Украинаса фронтъясын. Служитӧма медводз 69-ӧй армиясаын 121-ӧд торъя противотанкӧвӧй батальонын. Сёрӧнджык индӧмаӧсь разведчикӧн 95-ӧд торъя гвардейскӧй разведротаӧ. Тайӧ часьтыскӧд воӧма Верман лунӧдз.
1945-ӧд вося рака тӧлысь 5-ӧд лунӧ Кална гӧгӧрын сержант А. И. Щипачкин разведчикъяс котыркӧд ӧтвылысь босьтӧма да вайӧдӧма «вӧрӧгӧс», коді висьталӧма уна выль да колана юӧр. СССР-са Вылыс Сӧветса Президиумлӧн 1946-ӧд вося ода-кора тӧлысь 15-ӧд лунся Шуӧмӧн командованиелысь заданиеяссӧ бура вӧчӧмысь гвардияса сержант А. И. Щипачкин сетӧма III тшупӧда Слава орден. Лоӧма Слава ордена тыр кавалерӧн.
Ѡ
Видзӧдӧй тшӧтш
Ꙍ, Ѽ, Ѿ
Нювчим (Сыктывдін район)
История
Фабрика вӧлі тыртӧм сарай кодьӧн, джоджыс муысь. Шӧрас сулаліс накӧвальня. Заводлысь уджсӧ торкисны йöзлӧн венъяс. Сідз, 1774-öд воын заводын уджалысьяс чукӧртісны Пугачёв моз неыджыд котыр да нӧйтісны увтыртӧмысь заводса веськӧдлысьясӧс, cэсся жуглісны завод кантораысь ӧшиньяссӧ. Уездса власьтъяс век жӧ бӧр лӧсьӧдісны пӧрадок.
1993-ӧд воын Нювчимса чугун кисьтан завод вӧлі вузалӧма ас вылö уджалысьлы. Завод вочасӧн тупкысис. Уджтöг колины 100 гӧгӧр морт.
Ꞗ
Ꞗꞗ — латин анбурлӧн шыпас. XVII нэмӧ Ꞗ вӧдитчисны въет кывйын. Шуанног — [β].
Нювчим (Сыктывдін район)
Культура
Хорлӧн репертуарын эмӧсь роч да коми шылад тэчысьяслӧн сьыланкывъяс, важ да ӧнія сьыланъяс. Торъя ин босьтӧны йӧзкостса сьыланкывъяс.
Некрасов Александр Васильевич
Общественнӧй удж
Уна во чӧж вӧлӧма Сыктывдін районса сӧветын депутатӧн.
Парма (Ускар каркытш)
Парма (Парма) — Коми республикаын Ускар каркытшӧ пырысь посёлок.
Кеня
Рӧдвуж кыв вылын
Лэбачыслӧн нимыс абу зэв важся. Миян моз кеняӧн шуӧны нӧшта сӧмын перымса комияс. Мукӧд финн-йӧгра войтыр тайӧ кывсӧ оз тӧдны и быдӧн на пиысь нимтӧ ас ногыс: удмуртъяслӧн – пекшал, марилӧн – купшульӧ, мордвалӧн – пиже чевача.
Вокуев Ермил Михайлович
Олан туй
2010-ӧд воын пырӧма велӧдчыны Федеральнӧй служба управлениелӧн право да мыждӧм Академиаӧ (Рязань кар).
Умберто Эко
Олан туй
Умберто Эко уджаліс телевидениеын, журналисталіс «Эспрессо» (итал. L’Espresso) газетын, велӧдіс культуралысь эстетика да теория Милан, Флоренция да Турин университетъясын. Болон университетын профессор. Суйӧрсайса уна университетын почётнӧй доктор.
Гижан удж
Авторлӧн петавлісны татшӧм романъяс:
Тюксей
Ыджда да рöм
Тюксей лыддьыссьӧ ыджыд уткаяс лыдӧ пырысь пӧткаӧн. Сьӧктаыс налӧн овлывлӧ килоӧн-джынйӧнӧдз, а кузьтаыс – ветымын кык сантиметрӧдз.
Ȿ
Ȿȿ — латин анбурлӧн шыпас, кутшӧм вӧдитчӧны кыв туялысьяс [sʷ] шы пасйӧм пыдди африкаса кывъясын. 1931—1955 воясӧ Ȿ бергаліс шона анбурын (ӧні sv).
Вомынъюр (Кулӧмдін район)
Вомынъюр (Вомынъюр) – Коми республикаын Кулӧмдін районса Пожӧг сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд, кодӧс бырӧдісны 1950-ӧд воясӧ.
Ȳ
Ȳȳ — латин анбурлӧн шыпас, кутшӧм мукӧддырйи вӧдитчӧны кыв туялысьяс важ англичан, латин, керновса, лив кывъяслӧн транскрипцияын. Шуанног — [yː].
Важ Эжва (Кулӧмдін район)
Ним артмӧм
Посёлоклӧн нимыс артмӧма Важ Эжва кӧджсянь, код бокын и кыпӧдісны керкаяссӧ.
Корея кыв
Латин (1935 во, СССР, проект)
a в d e æ g h i y k kh l r m n ng o ө ə p ph s t th u z
Тимушев Дмитрий Андреевич
Олан туй
1938 воын Сыктывкарын Велӧдысьяслӧн институтысь кыв да литература факультет помалӧм бӧрын велӧдіс Сыктывкарса педучилишӧын (1938—1942), Велӧдысьяслысь тӧдӧмлун сӧвмӧдан институтын методисталіс (1941—1942).
Акись (Ускар каркытш)
Фольклор
Йӧз висьталӧм серти, грездсӧ овмӧдіс 1845 воын Изьва районса Букурысь Авксентий (дженьыда — Акись) Степанович Канев.
Васютов Юрий Константинович
Гижан удж
1981 воын сылӧн петіс медся ичӧт челядьлы «Менам рӧдвуж» чукӧр. Челядьлы кывбуръясын автор сералӧ дышъясӧс, ошйысьысясӧс.
Ласича
Оласног да сёян
Гортса ласичаяс каньясысь на бурджыка видзӧны олан керкаяссӧ шыръясысь да крысаясысь. Сы вӧсна, мый куталӧны кузь бӧжаясӧс оз сӧмын ортсӧ петаліганыс, но и позъяс пырӧмӧн. Сэки ласичаяс бырӧдӧны верстьӧясыскӧд тшӧтш налысь уна лыда йылӧмсӧ. Весиг медся гырысь крысаяскӧд паныдасигӧн оз повзьыны да кежны бокӧ, а помӧдз косясьӧны накӧд. Бур оласногсӧ тӧд вылын кутӧмӧн ласичаясӧс пыртӧма видзан вӧрпаяс лыдӧ. Сы вӧсна найӧс кыйны оз позь.
Елфимова Анжелика Геннадьевна
Гижан удж
Сылысь кывбуръяссӧ вуджӧдӧма роч, удмурт, эст, англия да француз кывъяс вылӧ.
Васькин (Ускар каркытш)
Васькин (Васькино) — Коми республикаын Ускар каркытшӧ пырысь грезд.
Кебанъёль (Кулӧмдін район)
Кебанъёль (Кебанъёль) — Коми Республикаса посёлок, Кулӧмдін районысь Кебанъёль сикт овмӧдчӧминса шӧрсикт.
Карбас (Иньва район)
История
1869 вося лыддьӧг серти Карбасын сетігкежлӧ вӧлӧма 31 овмӧс, олӧмаӧсь 120 айморт да 126 ань.
Овмӧс да быт
Ас машинаяс абу уна. Ветлӧ автобус куим пӧв луннас Кудымкарлань. Туйыс асфальтируйтӧм сӧмын лавкаӧдзыс.
Культура
Челядь сад да ичӧт школа Карбассьыс пӧдлалӧмаӧсь. Челядь велӧдчӧны Бевоёвын.
Клубас пасйӧны став роч гажлун.
Харута (Заполярнӧй район)
Ним артмӧм
«Харута» яран кывйысь вуджӧдсьӧ кыдзи «ньыв пуа ю».
Тотаркатша
Поздйысьöм
Позсö лöсьöдöны пуяс-кустъяс йылö. Тэчöны сiйöс небыдик ув-вожйысь да быдмöг заясысь. Пыдöсас вольсалöны пушыд турун да гöн. Пöжны пуктöны рудов чутъяса еджыд рöма посньыдик вит-ö-квайт кольк. Эньыс пукалö позъяс дас вит лунöдз, айыс корсюрö вежлывлö сiйöс. Кайпиянсö борд йылас кыпöдчытöдзыс вердöны батьыс и мамыс.
Рöдвуж кыв вылын
Тылабордаыслöн öтувъя зэв важся нимыс абу. Сöмын перымса комияс комияс моз жö нимтöны тоторкатшаöн. Öткымын коми сёрнисикасын тоторкатшаöс нöшта шуöны тотшкайöн да джетшкайöн. А удмуртъяслӧн – тэль котшо, мый лоö, комиöдны кö, вöрса катша.
Ƴ
Ƴƴ — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ африкаса кывъясын, пример вылӧ: фула, хауса. Шуанног — [ʔʲ].
Коми АССР-са наукаын нимӧдана уджалысь
Коми АССР-са наукаын нимӧдана уджалысь (рочӧн: Заслуженный деятель науки Коми АССР) — Коми АССР-са почёт ним.
Кулӧмдінса бунт
Кулӧмдінса бунт — Кулӧмдін вӧлӧсьтса коми кресьтяналӧн 1842—1843 воясӧ кыпӧдчӧм. Вӧлі лёка пӧдтӧма.
История
Кулӧмдінӧ воӧм бӧрын Витковский корис, медым кресьтяна кывзысисны водзынджык бӧрйӧм власьтъяслы. Татшӧм тшӧктӧмыс эз кажитчы йӧзыслы. Ассяньыс коми йӧз корисны кыйны да пуксьӧдны сиктса чинаясӧс, кодъяс нем подулавтӧг кыпӧдісны вотъяс. Та бӧрын Витковский лэччис карӧ да юӧртіс Москваӧ Бенкендорфлы, мый кыпӧдчӧмсӧ колӧ пӧдтыны армиа отсӧгӧн.
Кулӧмдінса бунт искусствоын да литератураын
1927 воын, кор Кулӧмдінса бунт пӧдтӧмсянь тырис 85 во, нималана коми гижысь да драматург Нёбдінса Виттор гижис «Кулӧмдінса бунт» историческӧй пьеса. Пьесасӧ вӧлі пуктӧма республикаса драма театрын. Виктор Савин воліс Кулӧмдінӧ да йӧз висьталӧм вылӧ мыджсьӧмӧн мыйсюрӧ стӧчмӧдіс — бунтӧн юрнуӧдысьясӧс вӧлі ньӧръялӧма абу вичко водзын, а дяклӧн градъяс вылын.
Арт (журнал)
История
Журнал артмӧмлӧн медводдза лунсяньыс медшӧр редакторӧн вӧлі коми поэт Галина Бутырева, редакторӧс вежысьӧн фольклор да литература туялысь Павел Лимеров. 2015 вося рака тӧлысь 12-ӧд лунсянь медшӧр редакторыс П.Ф. Лимеров.
Сван кыв
Сван анбур (1864)
Ӧні сван кыв письменностьтӧм, но корсюрӧ кыв туялысьяс сванӧн гижӧны грузин либӧ латин анбурӧн.
Денисов (Ускар каркытш)
География
Денисовсянь Сем Ӧндрей сиктӧдз 36 км, Ускарӧдз 144 км.
Худяев Иван Ефимович
Гижан удж
1920-ӧд вояс пансигӧн лӧсьӧдіс коми начальнӧй школаяслы велӧдчан небӧгъяс. На лыдын — 4–5 во велӧдчысьяслы «Выль туйöд» школаын лыддьысян книга (1923), кӧні эм и сылӧн «Кымӧръяс» кывбурыс. Гижӧдыс матын Михаил Лермонтовлӧн кывбурлы. Коми шылад лӧсьӧдысь Александра Шергина чайтӧ, мый Кос Кабырӧн лӧсьӧдӧм кывбурлӧн поэтическӧй формаыс матын йӧзкоста дорӧ, сьыланкыв кодь.
Третьяков Владислав Григорьевич
Гижан удж
Ловъядырйиыс гижысьлӧн ки улысь петаліс сӧмын «Аттьӧ, другъяс-ёртъяс» ӧти небӧг.
Фролов Дмитрий Валерианович
Олан туй
Дмитрий Фролов чужис Княжпогост районса Тракт станцияын 1957 вося ода-кора тӧлысь 24-ӧд лунӧ.
Ƕ
Видзӧдӧй тшӧтш
Ԋ
Нёбдінса Виттор
Олан туй
Нёбдінса Виттор вӧлӧма коми гижысь котырӧс ӧтувтысьяс пиысь ӧтиӧн, гижысь котырын 1934–ӧд восянь.
Юренькай
Ыджда да рöм
Шöрпöлöс тушаа лэбач, ыджданас ябыр (скворец) кодь. Кöнсюрö шуöны тшöтш юрсикайöн, сорса кайöн да льöмкайöн (свиристель). Пуысь пуö лэбалöны «свир-свир» шыалiгтыр, та серти, тыдалö, роч нимыс артмöма. Коми нимъясыслöн подувъясыс гöгöрвоанаöсь жö. Тöвнас юренькайяс пöткöдчöны пу вотöсöн. Медся ёна радейтöны кокавны пелысьлысь, жовлысь, лежнöглысь да тусяпулысь мольяссö. Буретш та йылысь и висьталö льöмкай нимыс.
Ƣ
Ƣƣ (gha) — латин анбурлӧн шыпас, бергаліс 1920—1940-ӧд воясӧ азербайджан, тотара, башкир, казах, уйгур, узбек, таджик, саха, тыва кывъясын. Шуанног — [ɣ] либӧ [ʁ].
Ʊ
Ʊʊ (upsilon) — латин анбурлӧн шыпас, бергалӧ африкаса кывъясын, пример вылӧ, кабъе (Тогоын).
Пелысь мольяс (ансамбль)
История
«Пелысь мольяс» котыр сӧвмӧдӧмӧ пай пуктісны сідзжӧ концертмейстер Николай Артеев, хореографъяс Ольга Просужих да Татьяна Бурилова, хормейстер Светлана Асташева, шылад тэчысь Любовь Глазырина, режиссёр Виктор Напалков, концерт нуӧдысь Вера Морозова.
Ыджыд видз
Эскӧмъяс
Ыджыд видз дырйи кык ыджыд празьник: Благовешенньӧ да Верба лун.
Питю Ӧньӧ
Олан туй
1934 вося кӧч тӧлысьӧ А. Зубов пырӧма Перымса биологическӧй научно-исследовательскӧй институтбердса аспирантураӧ, кысянь сійӧс мӧдӧдӧны И.В. Мичурин нима НИИ-ӧ Мичуринск карӧ.
Попов Андрей Алексеевич
Попов Андрей Алексеевич (Ӧльӧк Ӧндрей; 1903—1939) — коми гижысь, коми литература туялысь.
Олан туй
Кулӧма 1939-ӧд вося моз тӧлысь помын.
Стоколос Владимир Савельевич
Олан туй
Владимир Стоколос чужӧма 1930-ӧд вося рака тӧлысь 11-ӧд лунӧ Казахстанын, Кустанай обласьтысь Мендычар районса Борки сиктын. Кулӧма 2013-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 1-дза лунӧ Сыктывкарын.
Герчкан
Ыджда да рӧм
Ичӧтик тылаборда, сьӧктаыс овлывлӧ 150 граммӧдз, тушаыс 25-29 сантиметр, юрыс пелькиник, бӧжыс дженьыд. Мышкуыс гӧрдовруд. Синкымыс, банбокыс да морӧсыс рудов, кынӧмыс да бӧж улыс еджгов-кольквиж, ӧтар-мӧдар бокас тӧдчӧны вомӧна еджыд визьяс.
Напалков Виктор Егорович
Гижан удж
Виктор Напалков комиӧдӧма кывбуръяс да проза некымын авторлысь: И. Кузнецовлысь, Ю. Балегилысь, С. Паньколысь, С. Есенинлысь. Гижысьлысь кывбуръяссӧ вуджӧдӧма роч да венгер кывъяс вылӧ.
Наръяна-Мар
Наръяна Мар (яран Няръяна марˮ — «Гӧрд кар», роч Нарьян-Мар) — Яран асвеськӧдлан кытшлӧн юркар.
Лун сюзь
Ыджда да рӧм
Вывтыр улысладорыс лэбачыслӧн еджыд, сьӧд визьяса. Вылысладорыс сьӧдовгӧрд, чужӧм гӧгыльыс еджыд жӧ, а синмыс да нырыс кольквиж. Кок гыжйыс сьӧд рӧма. Тивзӧмыс тшӧтш варышлӧн кодь.
Î
Шуанног
фурлан — [iː]
Â
Шуанног
анараш саами — [ɐ]
въет — [ɜ]
Î
Шуанног
курд — [iː]
Оплеснин Николай Васильевич
Сыктывкарын велӧдчӧм да уджалӧм
Сыктывкарын Республиканскӧй (ӧні Орджоникидзе) улича вывса керкаын колис сылӧн челядь дырйиыс. Зонка быдмис батьтӧгыс, коді усис Медводдза мирӧвӧй тыш кадӧ. Ичӧт дырсянь Николай киськасис ваӧн, писькӧдчис спортӧ. Ветлӧдліс нималана коми серпасалысь Валентин Поляковлӧн живопись серти урокъяс вылӧ, та вӧсна кужис бура серпасасьны.
Школаын на велӧдчигӧн Николай Оплеснин котыртіс вит морта команда да мӧдӧдчис Сыктывкарсянь Кардорӧ сюрс километра кузьта лызь походӧ.
Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ
1941 вося кӧч тӧлысьӧ 111-ӧд дивизиа веськаліс кытшӧ. Медым сэтысь петны, колӧ вӧлі немечкӧд тышкасьӧмӧн воӧдчыны Волхов юӧ да вуджны сійӧс.
Выльгорт (Удора район)
Выльгорт (Выльгорт) — Коми республикаын Удора районса Путшкымдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.
Чупров Владимир Иванович
Олан туй
1979 воын Петрозаводскса канму университетын дорйис история наукаясса кандидат ним вылӧ диссертациа (тема — «Классовая борьба в Коми крае в конце XIX—начале XX вв. (1895—1917)».